# Επίσημη Εφημερίδα C 185/2006

| | ISSN 1725-2415 |
| --- | --- |
| Επίσημη Εφημερίδα
  της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 185 |
| | |
| Έκδοση στην ελληνική γλώσσα | Ανακοινώσεις και Πληροφορίες | 49ό έτος8 Αυγούστου 2006 |

ISSN 1725-2415

Επίσημη Εφημερίδα

της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 185

Έκδοση στην ελληνική γλώσσα

Ανακοινώσεις και Πληροφορίες

49ό έτος8 Αυγούστου 2006

---

| Ανακοίνωση αριθ | Περιεχόμενα | Σελίδα |
| --- | --- | --- |
| | II   Προπαρασκευαστικές πράξεις |
| | Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή |
| | 426η σύνοδος ολομέλειας, συνεδρίαση της 20ής και 21ης Απριλίου 2006 |
| 2006/C 185/1 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή — Νανοεπιστήμες και νανοτεχνολογίες: σχέδιο δράσης για την Ευρώπη, 2005-2009 | 1 |
| 2006/C 185/2 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για τα παρακάτω θέματα: — Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου περί του ειδικού προγράμματος που θα υλοποιηθεί με άμεσες δράσεις από το Κοινό Κέντρο Ερευνών με το οποίο τίθεται σε εφαρμογή το 7ο πρόγραμμα πλαίσιο (2007-2013) δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας — Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με το ειδικό πρόγραμμα Συνεργασία για την εκτέλεση του 7ου προγράμματος πλαισίου (2007-2013) της Ευρωπαϊκής Κοινότητας για τις δραστηριότητες έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης — Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με το ειδικό πρόγραμμα Ιδέες με το οποίο τίθεται σε εφαρμογή το 7ο πρόγραμμα πλαίσιο (2007-2013) δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας — Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με το ειδικό πρόγραμμα Άνθρωποι με το οποίο τίθεται σε εφαρμογή το έβδομο πρόγραμμα πλαίσιο (2007-2013) δράσεων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας — Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με το ειδικό πρόγραμμα Ικανότητες με το οποίο τίθεται σε εφαρμογή το 7ο πρόγραμμα πλαίσιο (2007-2013) δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας — Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου περί του ειδικού προγράμματος που θα υλοποιηθεί με άμεσες δράσεις από το Κοινό Κέντρο Ερευνών ώστε να εκτελεσθεί το έβδομο πρόγραμμα πλαίσιο (2007-2011) δραστηριοτήτων πυρηνικής έρευνας και εκπαίδευσης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας (Ευρατόμ) — Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με το ειδικό πρόγραμμα με το οποίο τίθεται σε εφαρμογή το έβδομο πρόγραμμα πλαίσιο (2007-2011) δραστηριοτήτων έρευνας και εκπαίδευσης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας (Ευρατόμ)COM(2005) 439, 440, 441, 442, 443, 444, 445 τελικά | 10 |
| 2006/C 185/3 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση κοινών κανόνων στο πεδίο της ασφάλειας της πολιτικής αεροπορίας COM(2005) 429 τελικό — 2005/0191 (COD) | 17 |
| 2006/C 185/4 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί θεσπίσεως πλαισίου για κοινοτική δράση στο πεδίο της πολιτικής για το θαλάσσιο περιβάλλον (Οδηγία για τη θαλάσσια στρατηγική) COM(2005) 505 τελικό — 2005/0211 (COD) | 20 |
| 2006/C 185/5 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η διαχείριση των βιομηχανικών μεταλλαγών στις διασυνοριακές περιφέρειες μετά τη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης | 24 |
| 2006/C 185/6 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την Πρόταση Κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις κοινοτικές στατιστικές για τη μετανάστευση και τη διεθνή προστασία COM(2005) 375 τελικό — 2005/0156 (COD) | 31 |
| 2006/C 185/7 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου σχετικά με τη διεθνή δικαιοδοσία, το εφαρμοστέο δίκαιο, την αναγνώριση και εκτέλεση αποφάσεων και τη συνεργασία σε θέματα υποχρεώσεων διατροφήςCOM(2005) 649 τελικό — 2005/0259 (CNS) | 35 |
| 2006/C 185/8 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη βελτίωση της δυνατότητας μεταφοράς των δικαιωμάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησηςCOM (2005) 507 τελικό — 2005/0214 (COD) | 37 |
| 2006/C 185/9 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με το Ευρωπαϊκό έτος διαπολιτισμικού διαλόγου (2008) COM(2005) 467 τελικό — 2005/0203 (COD) | 42 |
| 2006/C 185/0 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών — Η κατάσταση των ατόμων με αναπηρία στη διευρυμένη Ευρωπαϊκή Ένωση: το ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης 2006-2007 COM(2005) 604 τελικό | 46 |
| 2006/C 185/1 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανακοίνωση της Επιτροπής Πολιτική της συνοχής για την ενίσχυση της ανάπτυξης και της απασχόλησης: Στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές της Κοινότητας, 2007-2013COM(2005) 299 τελικό — SEC(2005) 904 | 52 |
| 2006/C 185/2 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Οι συνέπειες των διεθνών συμφωνιών για τη μείωση των εκπομπών αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου στις βιομηχανικές μεταλλαγές που σημειώνονται στην Ευρώπη | 62 |
| 2006/C 185/3 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Νομικό πλαίσιο της πολιτικής για τους καταναλωτές | 71 |
| 2006/C 185/4 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή του κοινοτικού προγράμματος της Λισσαβώνας: Πλαίσιο πολιτικής για την ενίσχυση του μεταποιητικού τομέα της ΕΕ — Προς μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση της βιομηχανικής πολιτικής (COM(2005) 474 τελικό) | 80 |
| 2006/C 185/5 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών Εργαζόμαστε μαζί, εργαζόμαστε καλύτερα: Ένα νέο πλαίσιο για τον ανοικτό συντονισμό των πολιτικών κοινωνικής προστασίας και κοινωνικής ένταξης στην Ευρωπαϊκή ΈνωσηCOM(2005) 706 τελικό | 87 |
| 2006/C 185/6 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τις πληροφορίες σχετικά με τον πληρωτή που συνοδεύουν τις μεταφορές χρηματικών ποσώνCOM(2005) 343 τελικό — 2005/0138 (COD) | 92 |
| 2006/C 185/7 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών Περιορισμός του αντίκτυπου των αερομεταφορών στην αλλαγή του κλίματοςCOM (2005) 459 τελικό | 97 |
| 2006/C 185/8 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Το θεσμικό πλαίσιο για την εσωτερική ναυσιπλοΐα στην Ευρώπη | 101 |
| 2006/C 185/9 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1592/2002 της 15ης Ιουλίου 2002 για κοινούς κανόνες στον τομέα της πολιτικής αεροπορίας και για την ίδρυση Ευρωπαϊκού Οργανισμού Ασφάλειας της ΑεροπορίαςCOM(2005) 579 τελικό — 2005/0228 (COD) | 106 |

Ανακοίνωση αριθ

Περιεχόμενα

Σελίδα

II   Προπαρασκευαστικές πράξεις

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

426η σύνοδος ολομέλειας, συνεδρίαση της 20ής και 21ης Απριλίου 2006

2006/C 185/1

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή — Νανοεπιστήμες και νανοτεχνολογίες: σχέδιο δράσης για την Ευρώπη, 2005-2009

1

2006/C 185/2

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για τα παρακάτω θέματα: — Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου περί του ειδικού προγράμματος που θα υλοποιηθεί με άμεσες δράσεις από το Κοινό Κέντρο Ερευνών με το οποίο τίθεται σε εφαρμογή το 7ο πρόγραμμα πλαίσιο (2007-2013) δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας — Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με το ειδικό πρόγραμμα Συνεργασία για την εκτέλεση του 7ου προγράμματος πλαισίου (2007-2013) της Ευρωπαϊκής Κοινότητας για τις δραστηριότητες έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης — Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με το ειδικό πρόγραμμα Ιδέες με το οποίο τίθεται σε εφαρμογή το 7ο πρόγραμμα πλαίσιο (2007-2013) δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας — Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με το ειδικό πρόγραμμα Άνθρωποι με το οποίο τίθεται σε εφαρμογή το έβδομο πρόγραμμα πλαίσιο (2007-2013) δράσεων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας — Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με το ειδικό πρόγραμμα Ικανότητες με το οποίο τίθεται σε εφαρμογή το 7ο πρόγραμμα πλαίσιο (2007-2013) δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας — Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου περί του ειδικού προγράμματος που θα υλοποιηθεί με άμεσες δράσεις από το Κοινό Κέντρο Ερευνών ώστε να εκτελεσθεί το έβδομο πρόγραμμα πλαίσιο (2007-2011) δραστηριοτήτων πυρηνικής έρευνας και εκπαίδευσης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας (Ευρατόμ) — Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με το ειδικό πρόγραμμα με το οποίο τίθεται σε εφαρμογή το έβδομο πρόγραμμα πλαίσιο (2007-2011) δραστηριοτήτων έρευνας και εκπαίδευσης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας (Ευρατόμ)COM(2005) 439, 440, 441, 442, 443, 444, 445 τελικά

COM(2005) 439, 440, 441, 442, 443, 444, 445 τελικά

10

2006/C 185/3

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση κοινών κανόνων στο πεδίο της ασφάλειας της πολιτικής αεροπορίας COM(2005) 429 τελικό — 2005/0191 (COD)

COM(2005) 429 τελικό — 2005/0191 (COD)

17

2006/C 185/4

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί θεσπίσεως πλαισίου για κοινοτική δράση στο πεδίο της πολιτικής για το θαλάσσιο περιβάλλον (Οδηγία για τη θαλάσσια στρατηγική) COM(2005) 505 τελικό — 2005/0211 (COD)

COM(2005) 505 τελικό — 2005/0211 (COD)

20

2006/C 185/5

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η διαχείριση των βιομηχανικών μεταλλαγών στις διασυνοριακές περιφέρειες μετά τη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης

24

2006/C 185/6

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την Πρόταση Κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις κοινοτικές στατιστικές για τη μετανάστευση και τη διεθνή προστασία COM(2005) 375 τελικό — 2005/0156 (COD)

COM(2005) 375 τελικό — 2005/0156 (COD)

31

2006/C 185/7

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου σχετικά με τη διεθνή δικαιοδοσία, το εφαρμοστέο δίκαιο, την αναγνώριση και εκτέλεση αποφάσεων και τη συνεργασία σε θέματα υποχρεώσεων διατροφήςCOM(2005) 649 τελικό — 2005/0259 (CNS)

COM(2005) 649 τελικό — 2005/0259 (CNS)

35

2006/C 185/8

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη βελτίωση της δυνατότητας μεταφοράς των δικαιωμάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησηςCOM (2005) 507 τελικό — 2005/0214 (COD)

COM (2005) 507 τελικό — 2005/0214 (COD)

37

2006/C 185/9

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με το Ευρωπαϊκό έτος διαπολιτισμικού διαλόγου (2008) COM(2005) 467 τελικό — 2005/0203 (COD)

COM(2005) 467 τελικό — 2005/0203 (COD)

42

2006/C 185/0

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών — Η κατάσταση των ατόμων με αναπηρία στη διευρυμένη Ευρωπαϊκή Ένωση: το ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης 2006-2007 COM(2005) 604 τελικό

COM(2005) 604 τελικό

46

2006/C 185/1

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανακοίνωση της Επιτροπής Πολιτική της συνοχής για την ενίσχυση της ανάπτυξης και της απασχόλησης: Στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές της Κοινότητας, 2007-2013COM(2005) 299 τελικό — SEC(2005) 904

COM(2005) 299 τελικό — SEC(2005) 904

52

2006/C 185/2

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Οι συνέπειες των διεθνών συμφωνιών για τη μείωση των εκπομπών αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου στις βιομηχανικές μεταλλαγές που σημειώνονται στην Ευρώπη

62

2006/C 185/3

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Νομικό πλαίσιο της πολιτικής για τους καταναλωτές

71

2006/C 185/4

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή του κοινοτικού προγράμματος της Λισσαβώνας: Πλαίσιο πολιτικής για την ενίσχυση του μεταποιητικού τομέα της ΕΕ — Προς μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση της βιομηχανικής πολιτικής (COM(2005) 474 τελικό)

(COM(2005) 474 τελικό)

80

2006/C 185/5

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών Εργαζόμαστε μαζί, εργαζόμαστε καλύτερα: Ένα νέο πλαίσιο για τον ανοικτό συντονισμό των πολιτικών κοινωνικής προστασίας και κοινωνικής ένταξης στην Ευρωπαϊκή ΈνωσηCOM(2005) 706 τελικό

COM(2005) 706 τελικό

87

2006/C 185/6

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τις πληροφορίες σχετικά με τον πληρωτή που συνοδεύουν τις μεταφορές χρηματικών ποσώνCOM(2005) 343 τελικό — 2005/0138 (COD)

COM(2005) 343 τελικό — 2005/0138 (COD)

92

2006/C 185/7

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών Περιορισμός του αντίκτυπου των αερομεταφορών στην αλλαγή του κλίματοςCOM (2005) 459 τελικό

COM (2005) 459 τελικό

97

2006/C 185/8

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Το θεσμικό πλαίσιο για την εσωτερική ναυσιπλοΐα στην Ευρώπη

101

2006/C 185/9

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1592/2002 της 15ης Ιουλίου 2002 για κοινούς κανόνες στον τομέα της πολιτικής αεροπορίας και για την ίδρυση Ευρωπαϊκού Οργανισμού Ασφάλειας της ΑεροπορίαςCOM(2005) 579 τελικό — 2005/0228 (COD)

COM(2005) 579 τελικό — 2005/0228 (COD)

106

| EL | |
| --- | --- |

EL

---

II Προπαρασκευαστικές πράξεις

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

426η σύνοδος ολομέλειας, συνεδρίαση της 20ής και 21ης Απριλίου 2006

| 8.8.2006 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 185/1 |
| --- | --- | --- | --- |

8.8.2006

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 185/1

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την «Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή — Νανοεπιστήμες και νανοτεχνολογίες: σχέδιο δράσης για την Ευρώπη, 2005-2009»

(2006/C 185/01)

Στις 7 Ιουνίου 2005, και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει από την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή να καταρτίσει γνωμοδότηση σχετικά με την ανωτέρω ανακοίνωση

Το ειδικευμένο τμήμα, «Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΕΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 28 Μαρτίου 2006, με βάση εισηγητική έκθεση του κ. PEZZINI.

Κατά την 426η σύνοδο ολομέλειάς της, συνεδρίαση της 20ής Απριλίου 2006, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 117 ψήφους υπέρ και 4 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Ιστορικό

| 1.1 | Στην προηγούμενη γνωμοδότησή της (1) σχετικά με τις νανοεπιστήμες και τις νανοτεχνολογίες, η ΕΟΚΕ θεώρησε ενδεδειγμένη την παράθεση μιας εισαγωγικής επεξήγησης, με στόχο τη συνοπτική διευκρίνιση των κατ'εξοχήν χρησιμοποιούμενων όρων, λαμβανομένου δε υπόψη του γεγονότος ότι η γνωμοδότηση αφορούσε ένα εν μέρει καινούριο γνωστικό αντικείμενο το οποίο διακρίνεται από ένα λεξιλόγιο συχνά λίγο γνωστό ή, εν πάση περιπτώσει, ελάχιστα χρησιμοποιούμενο. Κρίνεται, συνεπώς, σκόπιμο να παρατεθούν οι ίδιοι ορισμοί ως εισαγωγή στην παρούσα γνωμοδότηση. |
| --- | --- |

1.1

Στην προηγούμενη γνωμοδότησή της (1) σχετικά με τις νανοεπιστήμες και τις νανοτεχνολογίες, η ΕΟΚΕ θεώρησε ενδεδειγμένη την παράθεση μιας εισαγωγικής επεξήγησης, με στόχο τη συνοπτική διευκρίνιση των κατ'εξοχήν χρησιμοποιούμενων όρων, λαμβανομένου δε υπόψη του γεγονότος ότι η γνωμοδότηση αφορούσε ένα εν μέρει καινούριο γνωστικό αντικείμενο το οποίο διακρίνεται από ένα λεξιλόγιο συχνά λίγο γνωστό ή, εν πάση περιπτώσει, ελάχιστα χρησιμοποιούμενο. Κρίνεται, συνεπώς, σκόπιμο να παρατεθούν οι ίδιοι ορισμοί ως εισαγωγή στην παρούσα γνωμοδότηση.

| 1.1.1 | Επιπλέον, δεδομένου ότι κατά το 2006 — παράλληλα με το έκτο πρόγραμμα-πλαίσιο — εξακολουθούν να εφαρμόζονται και πολλά άλλα ευρωπαϊκά προγράμματα τα οποία πρωτοξεκίνησαν γύρω στο 2000, θεωρήθηκε καλό να επισημανθούν στις υποσημειώσεις τα κυριότερα προγράμματα που έχουν αντίκτυπο στις N&N, και ιδιαίτερα εκείνα που παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα νέα κράτη μέλη τα οποία δεν είχαν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν εν τη γεννέσει του το θέμα ούτε και τη συζήτηση σχετικά με τους επιδιωκόμενους στόχους, πριν από το 2004. |
| --- | --- |

1.1.1

Επιπλέον, δεδομένου ότι κατά το 2006 — παράλληλα με το έκτο πρόγραμμα-πλαίσιο — εξακολουθούν να εφαρμόζονται και πολλά άλλα ευρωπαϊκά προγράμματα τα οποία πρωτοξεκίνησαν γύρω στο 2000, θεωρήθηκε καλό να επισημανθούν στις υποσημειώσεις τα κυριότερα προγράμματα που έχουν αντίκτυπο στις N&N, και ιδιαίτερα εκείνα που παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα νέα κράτη μέλη τα οποία δεν είχαν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν εν τη γεννέσει του το θέμα ούτε και τη συζήτηση σχετικά με τους επιδιωκόμενους στόχους, πριν από το 2004.

1.2   Ορισμοί
   (2)

| 1.2.1 | Νανο: Υποδεικνύει το ένα δισεκατομμυριοστό ενός συνόλου. Στην προκειμένη περίπτωση, όταν αναφερόμαστε σε διαστάσεις, χρησιμοποιούμε το πρόθεμα «νανο» για να υποδείξουμε το ένα δισεκατομμυριοστό του μέτρου. |
| --- | --- |

1.2.1

Νανο: Υποδεικνύει το ένα δισεκατομμυριοστό ενός συνόλου. Στην προκειμένη περίπτωση, όταν αναφερόμαστε σε διαστάσεις, χρησιμοποιούμε το πρόθεμα «νανο» για να υποδείξουμε το ένα δισεκατομμυριοστό του μέτρου.

| 1.2.2 | Μικρο: Υποδεικνύει το ένα εκατομμυριοστό ενός συνόλου. Εν προκειμένω, το ένα εκατομμυριοστό του μέτρου. |
| --- | --- |

1.2.2

Μικρο: Υποδεικνύει το ένα εκατομμυριοστό ενός συνόλου. Εν προκειμένω, το ένα εκατομμυριοστό του μέτρου.

| 1.2.3 | Νανοεπιστήμες: Οι νανοεπιστήμες αντιπροσωπεύουν μία νέα προσέγγιση των παραδοσιακών επιστημών (Φυσικής, Χημείας, Βιολογίας, Ηλεκτρονικής) όσον αφορά τη βασική δομή και συμπεριφορά της ύλης σε επίπεδο ατόμων και μορίων και αποτελούν στην πράξη τις επιστήμες που εξετάζουν τις δυνατότητες των ατόμων στους διάφορους επιστημονικούς κλάδους (3). |
| --- | --- |

1.2.3

Νανοεπιστήμες: Οι νανοεπιστήμες αντιπροσωπεύουν μία νέα προσέγγιση των παραδοσιακών επιστημών (Φυσικής, Χημείας, Βιολογίας, Ηλεκτρονικής) όσον αφορά τη βασική δομή και συμπεριφορά της ύλης σε επίπεδο ατόμων και μορίων και αποτελούν στην πράξη τις επιστήμες που εξετάζουν τις δυνατότητες των ατόμων στους διάφορους επιστημονικούς κλάδους (3).

| 1.2.4 | Νανοτεχνολογίες: Οι νανοτεχνολογίες καθιστούν δυνατό το χειρισμό των ατόμων και των μορίων κατά τρόπο ώστε να δημιουργηθούν νέες επιφάνειες και νέα αντικείμενα τα οποία — χάρη στη διαφορετική τους σύνθεση και στη νέα διάταξη των ατόμων — προσλαμβάνουν ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που μπορούν να χρησιμοποιηθούν στην καθημερινή μας ζωή (4). Οι νανοτεχνολογίες είναι συνεπώς οι τεχνολογίες του δισεκατομμυριοστού του μέτρου. |
| --- | --- |

1.2.4

Νανοτεχνολογίες: Οι νανοτεχνολογίες καθιστούν δυνατό το χειρισμό των ατόμων και των μορίων κατά τρόπο ώστε να δημιουργηθούν νέες επιφάνειες και νέα αντικείμενα τα οποία — χάρη στη διαφορετική τους σύνθεση και στη νέα διάταξη των ατόμων — προσλαμβάνουν ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που μπορούν να χρησιμοποιηθούν στην καθημερινή μας ζωή (4). Οι νανοτεχνολογίες είναι συνεπώς οι τεχνολογίες του δισεκατομμυριοστού του μέτρου.

| 1.2.5 | Παράλληλα με τον ορισμό που προαναφέρθηκε, θεωρείται σκόπιμο να παρατεθεί άλλος ένας, πιο πλήρης νοήματος από επιστημονική άποψη. Με τον όρο νανοτεχνολογία υποδεικνύεται μία πολυεπιστημονική προσέγγιση της δημιουργίας υλικών, συσκευών και συστημάτων με έλεγχο της ύλης σε νανοκλίμακα. Σύμφωνα με την εν λόγω πολυεπιστημονική προσέγγιση, για την απόκτηση νανοτεχνολογικής εξειδίκευσης, απαιτείται μια ευρεία βάση γνώσεων στον τομέα της ηλεκτρονικής, της φυσικής και της χημείας. |
| --- | --- |

1.2.5

Παράλληλα με τον ορισμό που προαναφέρθηκε, θεωρείται σκόπιμο να παρατεθεί άλλος ένας, πιο πλήρης νοήματος από επιστημονική άποψη. Με τον όρο νανοτεχνολογία υποδεικνύεται μία πολυεπιστημονική προσέγγιση της δημιουργίας υλικών, συσκευών και συστημάτων με έλεγχο της ύλης σε νανοκλίμακα. Σύμφωνα με την εν λόγω πολυεπιστημονική προσέγγιση, για την απόκτηση νανοτεχνολογικής εξειδίκευσης, απαιτείται μια ευρεία βάση γνώσεων στον τομέα της ηλεκτρονικής, της φυσικής και της χημείας.

| 1.2.6 | Νανομηχανική: Οι διαστάσεις ενός αντικειμένου αρχίζουν να αποκτούν σημασία για τον προσδιορισμό των ιδιοτήτων του όταν η κλίμακα των διαστάσεων περνά από ένα νανόμετρο σε μερικές δεκάδες νανόμετρα (πρόκειται για αντικείμενα αποτελούμενα από μερικές δεκάδες έως μερικές χιλιάδες άτομα). Σε αυτή την κλίμακα διαστάσεων, ένα αντικείμενο αποτελούμενο από 100 άτομα σιδήρου έχει φυσικές/χημικές ιδιότητες εντελώς διαφορετικές από ένα αντικείμενο αποτελούμενο από 200 άτομα σιδήρου, ακόμη και εάν αμφότερα κατασκευάζονται με τα ίδια άτομα. Κατ' αναλογία, οι μηχανικές και ηλεκτρομαγνητικές ιδιότητες ενός στερεού που αποτελείται από νανοσωματίδια διαφέρουν ριζικά από τις ιδιότητες ενός παραδοσιακού στερεού ίδιας χημικής σύνθεσης και επηρεάζονται από τις ιδιότητες των επιμέρους μονάδων που το συνθέτουν. |
| --- | --- |

1.2.6

Νανομηχανική: Οι διαστάσεις ενός αντικειμένου αρχίζουν να αποκτούν σημασία για τον προσδιορισμό των ιδιοτήτων του όταν η κλίμακα των διαστάσεων περνά από ένα νανόμετρο σε μερικές δεκάδες νανόμετρα (πρόκειται για αντικείμενα αποτελούμενα από μερικές δεκάδες έως μερικές χιλιάδες άτομα). Σε αυτή την κλίμακα διαστάσεων, ένα αντικείμενο αποτελούμενο από 100 άτομα σιδήρου έχει φυσικές/χημικές ιδιότητες εντελώς διαφορετικές από ένα αντικείμενο αποτελούμενο από 200 άτομα σιδήρου, ακόμη και εάν αμφότερα κατασκευάζονται με τα ίδια άτομα. Κατ' αναλογία, οι μηχανικές και ηλεκτρομαγνητικές ιδιότητες ενός στερεού που αποτελείται από νανοσωματίδια διαφέρουν ριζικά από τις ιδιότητες ενός παραδοσιακού στερεού ίδιας χημικής σύνθεσης και επηρεάζονται από τις ιδιότητες των επιμέρους μονάδων που το συνθέτουν.

| 1.2.7 | Μικροηλεκτρονική: Κλάδος της ηλεκτρονικής που ασχολείται με την ανάπτυξη ολοκληρωμένων κυκλωμάτων τα οποία υλοποιούνται σε μία «ενιαία περιοχή ημιαγωγού» εξαιρετικά περιορισμένων διαστάσεων. Η μικροηλεκτρονική τεχνολογία είναι πλέον σε θέση να κατασκευάζει μεμονωμένα εξαρτήματα με διαστάσεις περίπου 0,1 μικρόμετρο, δηλαδή 100 νανόμετρα (5). |
| --- | --- |

1.2.7

Μικροηλεκτρονική: Κλάδος της ηλεκτρονικής που ασχολείται με την ανάπτυξη ολοκληρωμένων κυκλωμάτων τα οποία υλοποιούνται σε μία «ενιαία περιοχή ημιαγωγού» εξαιρετικά περιορισμένων διαστάσεων. Η μικροηλεκτρονική τεχνολογία είναι πλέον σε θέση να κατασκευάζει μεμονωμένα εξαρτήματα με διαστάσεις περίπου 0,1 μικρόμετρο, δηλαδή 100 νανόμετρα (5).

| 1.2.8 | Νανοηλεκτρονική: Επιστήμη που ασχολείται με τη μελέτη και την παραγωγή κυκλωμάτων χρησιμοποιώντας τεχνολογίες και υλικά διαφορετικά από το «πυρίτιο» τα οποία λειτουργούν βάσει αρχών αισθητά διαφορετικών από τις υφιστάμενες (6). |
| --- | --- |

1.2.8

Νανοηλεκτρονική: Επιστήμη που ασχολείται με τη μελέτη και την παραγωγή κυκλωμάτων χρησιμοποιώντας τεχνολογίες και υλικά διαφορετικά από το «πυρίτιο» τα οποία λειτουργούν βάσει αρχών αισθητά διαφορετικών από τις υφιστάμενες (6).

| 1.2.9 | Η νανοηλεκτρονική αρχίζει να καθίσταται ένα από τα θεμέλια των νανοτεχνολογιών, ακριβώς όπως συμβαίνει επί του παρόντος με την ηλεκτρονική η οποία απαντάται στο σύνολο των επιστημονικών κλάδων και των βιομηχανικών διεργασιών (7). |
| --- | --- |

1.2.9

Η νανοηλεκτρονική αρχίζει να καθίσταται ένα από τα θεμέλια των νανοτεχνολογιών, ακριβώς όπως συμβαίνει επί του παρόντος με την ηλεκτρονική η οποία απαντάται στο σύνολο των επιστημονικών κλάδων και των βιομηχανικών διεργασιών (7).

| 1.2.10 | Βιομιμητική
   (8)
  : Η επιστήμη η οποία μελετά τους νόμους στους οποίους βασίζονται οι συναρμογές των μορίων που υπάρχουν στη φύση. Η γνώση των νόμων αυτών θα μπορέσει να συντελέσει στη δημιουργία τεχνητών νανοκινητήρων, βασισμένων στις ίδιες αρχές με εκείνες που ισχύουν στη φύση (9). |
| --- | --- |

1.2.10

Βιομιμητική
   (8)
  : Η επιστήμη η οποία μελετά τους νόμους στους οποίους βασίζονται οι συναρμογές των μορίων που υπάρχουν στη φύση. Η γνώση των νόμων αυτών θα μπορέσει να συντελέσει στη δημιουργία τεχνητών νανοκινητήρων, βασισμένων στις ίδιες αρχές με εκείνες που ισχύουν στη φύση (9).

1.3   Συμπεράσματα και Συστάσεις

| 1.3.1 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ιδιαίτερη ικανοποίησή της για τις προτάσεις που υπεβλήθησαν από την Επιτροπή με στόχο την υλοποίηση, έως το 2009, ενός σχεδίου δράσης στον τομέα των N&N, ειδικότερα όσον αφορά τα εξής:






  — | την απαίτηση περί σεβασμού μιας βιώσιμης, ανταγωνιστικής, σταθερής και αειφόρου μορφής ανάπτυξης· |
| --- | --- | --- |

1.3.1

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ιδιαίτερη ικανοποίησή της για τις προτάσεις που υπεβλήθησαν από την Επιτροπή με στόχο την υλοποίηση, έως το 2009, ενός σχεδίου δράσης στον τομέα των N&N, ειδικότερα όσον αφορά τα εξής:

—

την απαίτηση περί σεβασμού μιας βιώσιμης, ανταγωνιστικής, σταθερής και αειφόρου μορφής ανάπτυξης·

| — | την αισθητή επιτάχυνση, σε παγκόσμιο επίπεδο, των επενδύσεων για την πραγματοποίηση έρευνας με αντικείμενο τη νανομετρική κλίμακα και τις εφαρμογές της· |
| --- | --- |

—

την αισθητή επιτάχυνση, σε παγκόσμιο επίπεδο, των επενδύσεων για την πραγματοποίηση έρευνας με αντικείμενο τη νανομετρική κλίμακα και τις εφαρμογές της·

| — | την ανάγκη ανάλυσης των κινδύνων και των ευκαιριών που συνεπάγεται η προσέγγιση βάσει νανομετρικής κλίμακας, καθώς και τον επείγοντα χαρακτήρα της διαμόρφωσης ενός κοινού οράματος — συγκροτημένου, μακρόπνοου και καθολικά αποδεκτού — εκ μέρους των αρμοδίων για τη λήψη πολιτικο-θεσμικών αποφάσεων, των κοινωνικών εταίρων και, τέλος, του ευρέος κοινού και των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Τούτο αποσκοπεί στη διασφάλιση της επιτυχίας των Ν&Ν σε συνάρτηση με τη χρησιμότητά τους για την υγεία, την ασφάλεια και την ποιότητα ζωής των πολιτών· |
| --- | --- |

—

την ανάγκη ανάλυσης των κινδύνων και των ευκαιριών που συνεπάγεται η προσέγγιση βάσει νανομετρικής κλίμακας, καθώς και τον επείγοντα χαρακτήρα της διαμόρφωσης ενός κοινού οράματος — συγκροτημένου, μακρόπνοου και καθολικά αποδεκτού — εκ μέρους των αρμοδίων για τη λήψη πολιτικο-θεσμικών αποφάσεων, των κοινωνικών εταίρων και, τέλος, του ευρέος κοινού και των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Τούτο αποσκοπεί στη διασφάλιση της επιτυχίας των Ν&Ν σε συνάρτηση με τη χρησιμότητά τους για την υγεία, την ασφάλεια και την ποιότητα ζωής των πολιτών·

| — | την επιβεβλημένη δημιουργία εξοπλισμού και υποδομών υψηλού επιπέδου, ολοκληρωμένων ευρωπαϊκών δικτύων, κοινών τραπεζών δεδομένων· |
| --- | --- |

—

την επιβεβλημένη δημιουργία εξοπλισμού και υποδομών υψηλού επιπέδου, ολοκληρωμένων ευρωπαϊκών δικτύων, κοινών τραπεζών δεδομένων·

| — | την αναγκαία προετοιμασία εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού στον επιστημονικό, τεχνικό και παραγωγικό τομέα, αλλά και βιομηχανικών στελεχών ικανών να αλληλεπιδρούν με τον κλάδο των νανοεπιστημών και των νανοτεχνολογιών· |
| --- | --- |

—

την αναγκαία προετοιμασία εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού στον επιστημονικό, τεχνικό και παραγωγικό τομέα, αλλά και βιομηχανικών στελεχών ικανών να αλληλεπιδρούν με τον κλάδο των νανοεπιστημών και των νανοτεχνολογιών·

| — | τη σκοπιμότητα δημιουργίας ενός ευρωπαϊκού πόλου προαγωγής και συντονισμού (Focal Point), ο οποίος θα ήταν σκόπιμο να καταστεί σταθερός και προενεργός συνομιλητής, κυρίως μεταξύ της βιομηχανίας και της επιστημονικής κοινότητας τόσο στο εσωτερικό της Ένωσης όσο και σε διεθνές επίπεδο, και να υποστηρίζεται από συγκεκριμένη αρμόδια υπηρεσία. |
| --- | --- |

—

τη σκοπιμότητα δημιουργίας ενός ευρωπαϊκού πόλου προαγωγής και συντονισμού (Focal Point), ο οποίος θα ήταν σκόπιμο να καταστεί σταθερός και προενεργός συνομιλητής, κυρίως μεταξύ της βιομηχανίας και της επιστημονικής κοινότητας τόσο στο εσωτερικό της Ένωσης όσο και σε διεθνές επίπεδο, και να υποστηρίζεται από συγκεκριμένη αρμόδια υπηρεσία.

| 1.3.1.1 | Οι συμμετέχοντες στο Focal Point, εκτός από υψηλό επίπεδο ευαισθητοποίησης έναντι του γενικού πλαισίου εντός του οποίου εμπίπτει η ανάπτυξη των N&N, θα πρέπει να διαθέτουν εκτεταμένες και αποδεδειγμένες επιστημονικές και διοικητικές ικανότητες. |
| --- | --- |

1.3.1.1

Οι συμμετέχοντες στο Focal Point, εκτός από υψηλό επίπεδο ευαισθητοποίησης έναντι του γενικού πλαισίου εντός του οποίου εμπίπτει η ανάπτυξη των N&N, θα πρέπει να διαθέτουν εκτεταμένες και αποδεδειγμένες επιστημονικές και διοικητικές ικανότητες.

| 1.3.1.2 | Και στην περίπτωση των N&N ισχύει ότι «η στήριξη της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης εκ μέρους της ΕΕ αποφέρει σημαντική ευρωπαϊκή πρόσθετη αξία. Έτσι, ανοίγονται δυνατότητες οι οποίες υπερβαίνουν σαφώς τις δυνατότητες των μεμονωμένων κρατών μελών, ενώ έχουν επιτραπεί ήδη εξελίξεις στην Ευρώπη με παγκόσμιο αντίκτυπο» (10). Εξ ου και η σημασία ενός κοινοτικού Focal Point για τη διαχείριση του εν λόγω τομέα, με σαφή κατανομή των αρμοδιοτήτων. |
| --- | --- |

1.3.1.2

Και στην περίπτωση των N&N ισχύει ότι «η στήριξη της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης εκ μέρους της ΕΕ αποφέρει σημαντική ευρωπαϊκή πρόσθετη αξία. Έτσι, ανοίγονται δυνατότητες οι οποίες υπερβαίνουν σαφώς τις δυνατότητες των μεμονωμένων κρατών μελών, ενώ έχουν επιτραπεί ήδη εξελίξεις στην Ευρώπη με παγκόσμιο αντίκτυπο» (10). Εξ ου και η σημασία ενός κοινοτικού Focal Point για τη διαχείριση του εν λόγω τομέα, με σαφή κατανομή των αρμοδιοτήτων.

| 1.3.2 | Έναντι της επανάστασης που αντιπροσωπεύουν οι N&N, η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι η δυνατότητα της Ευρώπης να καταστεί πρωτοπόρος στην παγκόσμια αγορά — εντός ενός πλαισίου στο οποίο κάνουν διαρκώς, και επιθετικά, την εμφάνισή τους νέοι παράγοντες — θα εξαρτηθεί από την ικανότητα που θα επιδείξει όσον αφορά το συντονισμό και τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής κρίσιμης μάζας στον τομέα των νανοτεχνολογιών, εδραζόμενης σε στέρεες βάσεις. |
| --- | --- |

1.3.2

Έναντι της επανάστασης που αντιπροσωπεύουν οι N&N, η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι η δυνατότητα της Ευρώπης να καταστεί πρωτοπόρος στην παγκόσμια αγορά — εντός ενός πλαισίου στο οποίο κάνουν διαρκώς, και επιθετικά, την εμφάνισή τους νέοι παράγοντες — θα εξαρτηθεί από την ικανότητα που θα επιδείξει όσον αφορά το συντονισμό και τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής κρίσιμης μάζας στον τομέα των νανοτεχνολογιών, εδραζόμενης σε στέρεες βάσεις.

| 1.3.3 | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ είναι ζωτικής σημασίας να κατορθώσει η Ευρωπαϊκή Ένωση να καταρτίσει ένα σχέδιο δράσης για τις N&N, το οποίο να εκφράζει μια ενιαία ώθηση από πλευράς διακυβέρνησης και να ενσωματώνει το κοινοτικό, το εθνικό και το περιφερειακό επίπεδο, με σεβασμό προς την αρχή της επικουρικότητας. Ειδικότερα, ένα τέτοιο σχέδιο δράσης θα πρέπει να εξασφαλίζει τα εξής:






  — | τη διεξαγωγή εναργούς και ανοικτού διαλόγου με την κοινωνία των πολιτών με στόχο την απόκτηση επίγνωσης για τις N&N βάσει αντικειμενικής αξιολόγησης των δυνητικών κινδύνων και ευκαιριών |
| --- | --- | --- |

1.3.3

Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ είναι ζωτικής σημασίας να κατορθώσει η Ευρωπαϊκή Ένωση να καταρτίσει ένα σχέδιο δράσης για τις N&N, το οποίο να εκφράζει μια ενιαία ώθηση από πλευράς διακυβέρνησης και να ενσωματώνει το κοινοτικό, το εθνικό και το περιφερειακό επίπεδο, με σεβασμό προς την αρχή της επικουρικότητας. Ειδικότερα, ένα τέτοιο σχέδιο δράσης θα πρέπει να εξασφαλίζει τα εξής:

—

τη διεξαγωγή εναργούς και ανοικτού διαλόγου με την κοινωνία των πολιτών με στόχο την απόκτηση επίγνωσης για τις N&N βάσει αντικειμενικής αξιολόγησης των δυνητικών κινδύνων και ευκαιριών

| — | τη διαρκή επίδειξη προσοχής για την προάσπιση των ηθικών και περιβαλλοντικών πτυχών, καθώς και των πτυχών που άπτονται της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων και των καταναλωτών· |
| --- | --- |

—

τη διαρκή επίδειξη προσοχής για την προάσπιση των ηθικών και περιβαλλοντικών πτυχών, καθώς και των πτυχών που άπτονται της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων και των καταναλωτών·

| — | την καθιέρωση ενός ενιαίου κοινοτικού πόλου αναφοράς, με στόχο την επίτευξη ισχυρού συντονισμού μεταξύ των διαφόρων πολιτικών και των ποικίλων επιπέδων δράσης· |
| --- | --- |

—

την καθιέρωση ενός ενιαίου κοινοτικού πόλου αναφοράς, με στόχο την επίτευξη ισχυρού συντονισμού μεταξύ των διαφόρων πολιτικών και των ποικίλων επιπέδων δράσης·

| — | την έκφραση μιας και μοναδικής φωνής, σε διεθνές επίπεδο, για την προαγωγή πρωτοβουλιών περί υιοθέτησης κοινών δηλώσεων και «κωδίκων συμπεριφοράς», με στόχο την υπεύθυνη χρήση των N&N, καθώς και για την εξασφάλιση της συνεργασίας στον τομέα της βασικής επιστημονικής έρευνας· |
| --- | --- |

—

την έκφραση μιας και μοναδικής φωνής, σε διεθνές επίπεδο, για την προαγωγή πρωτοβουλιών περί υιοθέτησης κοινών δηλώσεων και «κωδίκων συμπεριφοράς», με στόχο την υπεύθυνη χρήση των N&N, καθώς και για την εξασφάλιση της συνεργασίας στον τομέα της βασικής επιστημονικής έρευνας·

| — | την καταπολέμηση της δημιουργίας χάσματος όσον αφορά τις N&N (ήτοι, του αποκλεισμού από την απόκτηση γνώσεων στον τομέα των N&N), από κοινού με τις αναπτυσσόμενες χώρες· |
| --- | --- |

—

την καταπολέμηση της δημιουργίας χάσματος όσον αφορά τις N&N (ήτοι, του αποκλεισμού από την απόκτηση γνώσεων στον τομέα των N&N), από κοινού με τις αναπτυσσόμενες χώρες·

| — | τη νομική και κανονιστική ασφάλεια των προσπαθειών που αναλαμβάνονται για την έρευνα, την εφαρμογή και την καινοτομία στην αγορά των N&N· |
| --- | --- |

—

τη νομική και κανονιστική ασφάλεια των προσπαθειών που αναλαμβάνονται για την έρευνα, την εφαρμογή και την καινοτομία στην αγορά των N&N·

| — | τη διαμόρφωση ενός χρονοδιαγράμματος και μιας επιβεβλημένης τελευταίας προθεσμίας για την ανάληψη των προβλεπομένων δράσεων, τόσο σε κοινοτικό επίπεδο όσο και σε επίπεδο κρατών μελών, εκ παραλλήλου με μηχανισμούς ελέγχου της πραγματοποίησής τους και με σαφή κατανομή των αρμοδιοτήτων. |
| --- | --- |

—

τη διαμόρφωση ενός χρονοδιαγράμματος και μιας επιβεβλημένης τελευταίας προθεσμίας για την ανάληψη των προβλεπομένων δράσεων, τόσο σε κοινοτικό επίπεδο όσο και σε επίπεδο κρατών μελών, εκ παραλλήλου με μηχανισμούς ελέγχου της πραγματοποίησής τους και με σαφή κατανομή των αρμοδιοτήτων.

| 1.3.4 | Η ΕΟΚΕ ζητεί το συνδυασμό του κοινοτικού σχεδίου δράσης με εθνικά σχέδια δράσης, τα οποία να εξασφαλίζουν επί μονίμου βάσεως το συντονισμό και τη συγκριτική αξιολόγηση των συγκλίσεων και των συνεργιών στους διάφορους τομείς: στον τομέα των υποδομών, της εκπαίδευσης και κατάρτισης, της αξιολόγησης των κινδύνων, της επιμόρφωσης για την προάσπιση της ασφάλειας της εργασίας, της τυποποίησης των κανονιστικών διατάξεων και των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και, τέλος, στον τομέα του διαλόγου με την κοινωνία των πολιτών και, ειδικότερα, με τους καταναλωτές. |
| --- | --- |

1.3.4

Η ΕΟΚΕ ζητεί το συνδυασμό του κοινοτικού σχεδίου δράσης με εθνικά σχέδια δράσης, τα οποία να εξασφαλίζουν επί μονίμου βάσεως το συντονισμό και τη συγκριτική αξιολόγηση των συγκλίσεων και των συνεργιών στους διάφορους τομείς: στον τομέα των υποδομών, της εκπαίδευσης και κατάρτισης, της αξιολόγησης των κινδύνων, της επιμόρφωσης για την προάσπιση της ασφάλειας της εργασίας, της τυποποίησης των κανονιστικών διατάξεων και των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και, τέλος, στον τομέα του διαλόγου με την κοινωνία των πολιτών και, ειδικότερα, με τους καταναλωτές.

| 1.3.5 | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η ευρωπαϊκή βιομηχανία θα πρέπει να πολλαπλασιάσει και να επιταχύνει τις προσπάθειές της για την έρευνα και την εφαρμογή των N&N, προωθώντας επίπεδα επενδύσεων τουλάχιστον ίσα προς εκείνα των πιο προηγμένων ανταγωνιστών της. Τούτο μπορεί να επιτευχθεί δια της ανάληψης των ακόλουθων δράσεων: ανάπτυξη ευρωπαϊκών τεχνολογικών πλατφορμών· παροχή κινήτρων για την προστασία και τη βιομηχανική εκμετάλλευση των N&N· προαγωγή κατάρτισης ειδικά επικεντρωμένης στις μικρότερες επιχειρήσεις· δημιουργία ευρωπαϊκών δικτύων για την καινοτομία και την εφαρμογή των N&N· υποστήριξη της πολυεπιστημονικής εξειδίκευσης των εργαζομένων και των τεχνικών στελεχών, των νανοτεχνολόγων «σε επίπεδο επιχείρησης» και των εργαστηρίων εκπόνησης προτύπων και πιστοποίησης· καθιέρωση ενός κοινού πλαισίου στον τομέα της τεχνικής τυποποίησης και των δικαιωμάτων πνευματικής και βιομηχανικής ιδιοκτησίας. |
| --- | --- |

1.3.5

Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η ευρωπαϊκή βιομηχανία θα πρέπει να πολλαπλασιάσει και να επιταχύνει τις προσπάθειές της για την έρευνα και την εφαρμογή των N&N, προωθώντας επίπεδα επενδύσεων τουλάχιστον ίσα προς εκείνα των πιο προηγμένων ανταγωνιστών της. Τούτο μπορεί να επιτευχθεί δια της ανάληψης των ακόλουθων δράσεων: ανάπτυξη ευρωπαϊκών τεχνολογικών πλατφορμών· παροχή κινήτρων για την προστασία και τη βιομηχανική εκμετάλλευση των N&N· προαγωγή κατάρτισης ειδικά επικεντρωμένης στις μικρότερες επιχειρήσεις· δημιουργία ευρωπαϊκών δικτύων για την καινοτομία και την εφαρμογή των N&N· υποστήριξη της πολυεπιστημονικής εξειδίκευσης των εργαζομένων και των τεχνικών στελεχών, των νανοτεχνολόγων «σε επίπεδο επιχείρησης» και των εργαστηρίων εκπόνησης προτύπων και πιστοποίησης· καθιέρωση ενός κοινού πλαισίου στον τομέα της τεχνικής τυποποίησης και των δικαιωμάτων πνευματικής και βιομηχανικής ιδιοκτησίας.

| 1.3.6 | Η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι η διετής έκθεση, η οποία αποσκοπεί στην παρακολούθηση και στην εποπτεία τόσο της εφαρμογής του παρόντος σχεδίου δράσης όσο και της συνοχής του με τις άλλες σχετικές πολιτικές της ΕΕ, θα πρέπει να συνοδεύεται από ένα πλαίσιο ετήσιας αξιολόγησης της τήρησης του προβλεπομένου χρονοδιαγράμματος και να συμπεριλαμβάνει τις εκθέσεις των κρατών μελών σχετικά με την υλοποίηση των εθνικών σχεδίων δράσης. |
| --- | --- |

1.3.6

Η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι η διετής έκθεση, η οποία αποσκοπεί στην παρακολούθηση και στην εποπτεία τόσο της εφαρμογής του παρόντος σχεδίου δράσης όσο και της συνοχής του με τις άλλες σχετικές πολιτικές της ΕΕ, θα πρέπει να συνοδεύεται από ένα πλαίσιο ετήσιας αξιολόγησης της τήρησης του προβλεπομένου χρονοδιαγράμματος και να συμπεριλαμβάνει τις εκθέσεις των κρατών μελών σχετικά με την υλοποίηση των εθνικών σχεδίων δράσης.

| 1.3.7 | Η εν λόγω έκθεση κρίνεται σκόπιμο να υποβάλλεται, πέραν του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, και στην ίδια την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή. |
| --- | --- |

1.3.7

Η εν λόγω έκθεση κρίνεται σκόπιμο να υποβάλλεται, πέραν του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, και στην ίδια την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή.

2.   Αιτιολόγηση

| 2.1 | Οι νανοεπιστήμες και οι νανοτεχνολογίες (N&N) αποτελούν έναν τομέα ταχέως αναπτυσσόμενο και πολλά υποσχόμενο για τη μετουσίωση της βασικής έρευνας σε επιτυχημένες καινοτομίες. Πρόκειται για έναν τομέα εξαιρετικής σημασίας τόσο για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας στο σύνολό της όσο και για την ανάπτυξη νέων προϊόντων και υπηρεσιών που είναι σε θέση να βελτιώσουν την ευημερία και την ποιότητα ζωής των πολιτών και της κοινωνίας. |
| --- | --- |

2.1

Οι νανοεπιστήμες και οι νανοτεχνολογίες (N&N) αποτελούν έναν τομέα ταχέως αναπτυσσόμενο και πολλά υποσχόμενο για τη μετουσίωση της βασικής έρευνας σε επιτυχημένες καινοτομίες. Πρόκειται για έναν τομέα εξαιρετικής σημασίας τόσο για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας στο σύνολό της όσο και για την ανάπτυξη νέων προϊόντων και υπηρεσιών που είναι σε θέση να βελτιώσουν την ευημερία και την ποιότητα ζωής των πολιτών και της κοινωνίας.

| 2.2 | Αποτελεί πλέον γενική πεποίθηση των αναλυτών ότι τα υλικά, τα προϊόντα και οι υπηρεσίες που βασίζονται στις N&N θα μπορέσουν να δημιουργήσουν έως το 2015 μια παγκόσμια αγορά αξίας εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ ετησίως (11), υπό την προϋπόθεση ότι θα καταστεί εφικτό, αφενός, να μετουσιωθεί η επιστημονική αριστεία σε εμπορικώς αξιοποιήσιμα προϊόντα, διεργασίες και υπηρεσίες και, αφετέρου, να αποφευχθεί — όπως επισημαίνει η ίδια η Επιτροπή (12) — «η επανάληψη του “ευρωπαϊκού παραδόξου” που παρατηρήθηκε σε άλλες τεχνολογίες». |
| --- | --- |

2.2

Αποτελεί πλέον γενική πεποίθηση των αναλυτών ότι τα υλικά, τα προϊόντα και οι υπηρεσίες που βασίζονται στις N&N θα μπορέσουν να δημιουργήσουν έως το 2015 μια παγκόσμια αγορά αξίας εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ ετησίως (11), υπό την προϋπόθεση ότι θα καταστεί εφικτό, αφενός, να μετουσιωθεί η επιστημονική αριστεία σε εμπορικώς αξιοποιήσιμα προϊόντα, διεργασίες και υπηρεσίες και, αφετέρου, να αποφευχθεί — όπως επισημαίνει η ίδια η Επιτροπή (12) — «η επανάληψη του “ευρωπαϊκού παραδόξου” που παρατηρήθηκε σε άλλες τεχνολογίες».

| 2.3 | Προς το σκοπό αυτό, κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, κρίνεται σκόπιμο να επιδιωχθούν τα εξής:






  — | επίταση και συντονισμός των προσπαθειών στον τομέα της έρευνας και ανάπτυξης, με την πραγματοποίηση σημαντικότερων επενδύσεων· |
| --- | --- | --- |

2.3

Προς το σκοπό αυτό, κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, κρίνεται σκόπιμο να επιδιωχθούν τα εξής:

—

επίταση και συντονισμός των προσπαθειών στον τομέα της έρευνας και ανάπτυξης, με την πραγματοποίηση σημαντικότερων επενδύσεων·

| — | δημιουργία ειδικών υποδομών υψηλού επιπέδου· |
| --- | --- |

—

δημιουργία ειδικών υποδομών υψηλού επιπέδου·

| — | προσεκτική αξιολόγηση των κινδύνων καθ'όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής τόσο από επιστημονικής πλευράς όσο και από πλευράς εφαρμογών, |
| --- | --- |

—

προσεκτική αξιολόγηση των κινδύνων καθ'όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής τόσο από επιστημονικής πλευράς όσο και από πλευράς εφαρμογών,

| — | διαρκής επίδειξη μεγάλου σεβασμού έναντι των ηθικών αρχών· |
| --- | --- |

—

διαρκής επίδειξη μεγάλου σεβασμού έναντι των ηθικών αρχών·

| — | προαγωγή ενός ευνοϊκού και προορατικού περιβάλλοντος για την καινοτομία σε ολόκληρο τον παραγωγικό ιστό της οικονομίας, και ιδιαίτερα στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις· |
| --- | --- |

—

προαγωγή ενός ευνοϊκού και προορατικού περιβάλλοντος για την καινοτομία σε ολόκληρο τον παραγωγικό ιστό της οικονομίας, και ιδιαίτερα στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις·

| — | κατάρτιση εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού· |
| --- | --- |

—

κατάρτιση εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού·

| — | προσαρμογή του κανονιστικού καθεστώτος και των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας· |
| --- | --- |

—

προσαρμογή του κανονιστικού καθεστώτος και των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας·

| — | ενθάρρυνση της συνεργασίας μεταξύ δημοσίων και ιδιωτικών οργανισμών. |
| --- | --- |

—

ενθάρρυνση της συνεργασίας μεταξύ δημοσίων και ιδιωτικών οργανισμών.

| 2.4 | Η ΕΟΚΕ είχε ήδη τη δυνατότητα να εκφράσει την άποψή της επί του θέματος (13), συνιστώντας μεταξύ άλλων τα εξής:






  — | την ανάπτυξη συνδυασμένων προσπαθειών στον τομέα της ΕΤΑ, αλλά και της επιστημονικής και τεχνολογικής κατάρτισης, με ισχυρές αλληλεπιδράσεις μεταξύ της βιομηχανίας και της ακαδημαϊκής κοινότητας· την επίδειξη ιδιαίτερης προσοχής στην ανάπτυξη βιομηχανικών και πολυτομεακών εφαρμογών· την ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών, των δομών και των δικτύων αρμοδίων φορέων· την προάσπιση των ηθικών και περιβαλλοντικών πτυχών, καθώς και των πτυχών που άπτονται της υγείας και της ασφάλειας· την καθιέρωση ενδεδειγμένης τεχνικής τυποποίησης· |
| --- | --- | --- |

2.4

Η ΕΟΚΕ είχε ήδη τη δυνατότητα να εκφράσει την άποψή της επί του θέματος (13), συνιστώντας μεταξύ άλλων τα εξής:

—

την ανάπτυξη συνδυασμένων προσπαθειών στον τομέα της ΕΤΑ, αλλά και της επιστημονικής και τεχνολογικής κατάρτισης, με ισχυρές αλληλεπιδράσεις μεταξύ της βιομηχανίας και της ακαδημαϊκής κοινότητας· την επίδειξη ιδιαίτερης προσοχής στην ανάπτυξη βιομηχανικών και πολυτομεακών εφαρμογών· την ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών, των δομών και των δικτύων αρμοδίων φορέων· την προάσπιση των ηθικών και περιβαλλοντικών πτυχών, καθώς και των πτυχών που άπτονται της υγείας και της ασφάλειας· την καθιέρωση ενδεδειγμένης τεχνικής τυποποίησης·

| — | τη δημιουργία ισχυρών δεσμών μεταξύ των N&N και της κοινωνίας, προκειμένου να διασφαλισθεί ότι τα αποτελέσματα της έρευνας θα έχουν θετική συνεισφορά στην ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας, στην ανθρώπινη υγεία, στο περιβάλλον, στην ασφάλεια και στην ποιότητα ζωής των πολιτών· |
| --- | --- |

—

τη δημιουργία ισχυρών δεσμών μεταξύ των N&N και της κοινωνίας, προκειμένου να διασφαλισθεί ότι τα αποτελέσματα της έρευνας θα έχουν θετική συνεισφορά στην ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας, στην ανθρώπινη υγεία, στο περιβάλλον, στην ασφάλεια και στην ποιότητα ζωής των πολιτών·

| — | τη διάθεση επαρκών πόρων στο πλαίσιο των δημοσιονομικών προοπτικών για την περίοδο 2007 — 2013 και, ειδικότερα, στο έβδομο Πρόγραμμα-Πλαίσιο για την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη (7ο ΠΠ) και την ενίσχυση των ευρωπαϊκών τεχνολογικών πλατφορμών· |
| --- | --- |

—

τη διάθεση επαρκών πόρων στο πλαίσιο των δημοσιονομικών προοπτικών για την περίοδο 2007 — 2013 και, ειδικότερα, στο έβδομο Πρόγραμμα-Πλαίσιο για την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη (7ο ΠΠ) και την ενίσχυση των ευρωπαϊκών τεχνολογικών πλατφορμών·

| — | την ανάληψη κοινοτικού σχεδίου δράσης σε υψηλό επίπεδο, συνοδευόμενου από συγκεκριμένο «οδικό χάρτη» και χρονοδιάγραμμα και βασισμένου σε μια προσέγγιση ολοκληρωμένη έναντι εκείνης των κρατών μελών, με στόχο να επιτευχθεί η αναγκαία συσπείρωση όλων των φορέων της κοινωνίας των πολιτών γύρω από ένα κοινό όραμα· |
| --- | --- |

—

την ανάληψη κοινοτικού σχεδίου δράσης σε υψηλό επίπεδο, συνοδευόμενου από συγκεκριμένο «οδικό χάρτη» και χρονοδιάγραμμα και βασισμένου σε μια προσέγγιση ολοκληρωμένη έναντι εκείνης των κρατών μελών, με στόχο να επιτευχθεί η αναγκαία συσπείρωση όλων των φορέων της κοινωνίας των πολιτών γύρω από ένα κοινό όραμα·

| — | τη δημιουργία ευρωπαϊκών υποδομών υψηλού επιπέδου για την έρευνα και τη μεταφορά τεχνολογίας, προσανατολισμένων στην καινοτομία και στην αγορά· |
| --- | --- |

—

τη δημιουργία ευρωπαϊκών υποδομών υψηλού επιπέδου για την έρευνα και τη μεταφορά τεχνολογίας, προσανατολισμένων στην καινοτομία και στην αγορά·

| — | τη βελτιστοποίηση των καθεστώτων πνευματικής ιδιοκτησίας και τη δημιουργία, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ενός γραφείου αρωγής για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας που άπτονται των νανοτεχνολογιών («Nano-IPR Helpdesk») προκειμένου να ικανοποιηθούν τόσο οι ανάγκες των ερευνητών, των επιχειρήσεων και των ερευνητικών κέντρων όσο και, προπαντός, εκείνες της κοινωνίας των πολιτών· |
| --- | --- |

—

τη βελτιστοποίηση των καθεστώτων πνευματικής ιδιοκτησίας και τη δημιουργία, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ενός γραφείου αρωγής για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας που άπτονται των νανοτεχνολογιών («Nano-IPR Helpdesk») προκειμένου να ικανοποιηθούν τόσο οι ανάγκες των ερευνητών, των επιχειρήσεων και των ερευνητικών κέντρων όσο και, προπαντός, εκείνες της κοινωνίας των πολιτών·

| — | την ενδυνάμωση της διεθνούς συνεργασίας, με συνεχή διάλογο όσον αφορά τις παραμέτρους που άπτονται της ηθικής και του κινδύνου, την ασφάλεια και τα πρότυπα, τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας και τη μετρολογία· |
| --- | --- |

—

την ενδυνάμωση της διεθνούς συνεργασίας, με συνεχή διάλογο όσον αφορά τις παραμέτρους που άπτονται της ηθικής και του κινδύνου, την ασφάλεια και τα πρότυπα, τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας και τη μετρολογία·

| — | την ανάληψη δράσεων που αποβλέπουν στην ανάπτυξη βιομηχανικών διεργασιών σχετικών προς τις N&N και στην ευαισθητοποίηση όσον αφορά τη χρήση τους, με τη δημιουργία ευρωπαϊκού κέντρου ανταλλαγής πληροφοριών («clearing house») προκειμένου να διευκολυνθεί η εμπορία των προϊόντων, η μεταφορά τεχνολογίας και η ανταλλαγή των καλύτερων πρακτικών· |
| --- | --- |

—

την ανάληψη δράσεων που αποβλέπουν στην ανάπτυξη βιομηχανικών διεργασιών σχετικών προς τις N&N και στην ευαισθητοποίηση όσον αφορά τη χρήση τους, με τη δημιουργία ευρωπαϊκού κέντρου ανταλλαγής πληροφοριών («clearing house») προκειμένου να διευκολυνθεί η εμπορία των προϊόντων, η μεταφορά τεχνολογίας και η ανταλλαγή των καλύτερων πρακτικών·

| — | την επιδίωξη συνεχούς διαλόγου με τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και με την κοινή γνώμη, εδραζόμενου σε στέρεες βάσεις ως προς τη διάδοση της επιστημονικής γνώσης, προκειμένου να παρασχεθεί στους πολίτες η βεβαιότητα ότι διενεργούνται έλεγχοι με στόχο τον εντοπισμό των δυνητικών κινδύνων για την υγεία και το περιβάλλον, καθώς και για να αποφευχθούν τυχόν εσφαλμένες αντιλήψεις σχετικά με τις νανοτεχνολογικές εξελίξεις. |
| --- | --- |

—

την επιδίωξη συνεχούς διαλόγου με τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και με την κοινή γνώμη, εδραζόμενου σε στέρεες βάσεις ως προς τη διάδοση της επιστημονικής γνώσης, προκειμένου να παρασχεθεί στους πολίτες η βεβαιότητα ότι διενεργούνται έλεγχοι με στόχο τον εντοπισμό των δυνητικών κινδύνων για την υγεία και το περιβάλλον, καθώς και για να αποφευχθούν τυχόν εσφαλμένες αντιλήψεις σχετικά με τις νανοτεχνολογικές εξελίξεις.

2.5   Οι N&N στα νέα κράτη μέλη

| 2.5.1 | Κατά τη διάρκεια των πέντε τελευταίων ετών η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στήριξε με κοινοτική χρηματοδότηση περίπου 30 κέντρα αριστείας που σχετίζονται με τις διάφορες θεματικές προτεραιότητες του κοινοτικού προγράμματος-πλαίσιο για την έρευνα: πολλά από τα κέντρα αυτά που ασχολούνται με την ανάπτυξη των N&N (14) συνδέονται με πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και επιχειρήσεις των νέων κρατών μελών. |
| --- | --- |

2.5.1

Κατά τη διάρκεια των πέντε τελευταίων ετών η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στήριξε με κοινοτική χρηματοδότηση περίπου 30 κέντρα αριστείας που σχετίζονται με τις διάφορες θεματικές προτεραιότητες του κοινοτικού προγράμματος-πλαίσιο για την έρευνα: πολλά από τα κέντρα αυτά που ασχολούνται με την ανάπτυξη των N&N (14) συνδέονται με πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και επιχειρήσεις των νέων κρατών μελών.

| 2.5.2 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να εξακολουθήσει το Ευρωπαϊκό Κοινό Κέντρο Ερευνών, κατά την άσκηση της δραστηριότητάς του, να αναπτύσσει δράση για την υποστήριξη και την προώθηση των κέντρων αριστείας των νέων κρατών μελών και των υποψηφίων προς ένταξη χωρών, ιδιαίτερα στον τομέα των N&N, ενσωματώνοντας ρητά το εν λόγω θέμα στα προγράμματα εργασίας του. |
| --- | --- |

2.5.2

Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να εξακολουθήσει το Ευρωπαϊκό Κοινό Κέντρο Ερευνών, κατά την άσκηση της δραστηριότητάς του, να αναπτύσσει δράση για την υποστήριξη και την προώθηση των κέντρων αριστείας των νέων κρατών μελών και των υποψηφίων προς ένταξη χωρών, ιδιαίτερα στον τομέα των N&N, ενσωματώνοντας ρητά το εν λόγω θέμα στα προγράμματα εργασίας του.

| 2.5.3 | Η EOKE είναι της γνώμης ότι η Επιτροπή θα πρέπει να υποστηρίξει συγχρόνως και την ανάπτυξη ευρωπαϊκών δικτύων για την καινοτομία, την εφαρμογή και την πρωτοτυποποίηση των N&N, κυρίως όσον αφορά τις μικρότερες επιχειρήσεις οι οποίες συγκροτούν τη συντριπτική πλειονότητα του υφισταμένου βιομηχανικού ιστού της Ευρώπης. |
| --- | --- |

2.5.3

Η EOKE είναι της γνώμης ότι η Επιτροπή θα πρέπει να υποστηρίξει συγχρόνως και την ανάπτυξη ευρωπαϊκών δικτύων για την καινοτομία, την εφαρμογή και την πρωτοτυποποίηση των N&N, κυρίως όσον αφορά τις μικρότερες επιχειρήσεις οι οποίες συγκροτούν τη συντριπτική πλειονότητα του υφισταμένου βιομηχανικού ιστού της Ευρώπης.

| 2.5.4 | Θα πρέπει, ειδικότερα, να προβλεφθούν εξειδικευμένα πακέτα υπηρεσιών προκειμένου να επικουρηθούν οι επιχειρηματίες όσον αφορά τον εντοπισμό των ευκαιριών και των περιορισμών που συνεπάγονται οι εφαρμογές των N&N, αλλά και να πολλαπλασιασθούν οι επιτυχημένες πρωτοβουλίες, όπως η «Gate2Growth» (15) και η «Minanet» (16). Κρίνεται, επομένως, σκόπιμο να προσδιορισθούν νέες πηγές και μέθοδοι χρηματοδότησης επιχειρηματικού κινδύνου, καθώς και συστήματα παροχής εγγυήσεων συμπληρωματικά προς τα ήδη υφιστάμενα. |
| --- | --- |

2.5.4

Θα πρέπει, ειδικότερα, να προβλεφθούν εξειδικευμένα πακέτα υπηρεσιών προκειμένου να επικουρηθούν οι επιχειρηματίες όσον αφορά τον εντοπισμό των ευκαιριών και των περιορισμών που συνεπάγονται οι εφαρμογές των N&N, αλλά και να πολλαπλασιασθούν οι επιτυχημένες πρωτοβουλίες, όπως η «Gate2Growth» (15) και η «Minanet» (16). Κρίνεται, επομένως, σκόπιμο να προσδιορισθούν νέες πηγές και μέθοδοι χρηματοδότησης επιχειρηματικού κινδύνου, καθώς και συστήματα παροχής εγγυήσεων συμπληρωματικά προς τα ήδη υφιστάμενα.

| 2.5.5 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης ότι η κοινοτική πρωτοβουλία PHANTOMS που έγκειται σε ένα δίκτυο αριστείας για τις νανοτεχνολογίες, το οποίο δημιουργήθηκε στο πλαίσιο του κοινοτικού προγράμματος IST (Information Society Technologies — Τεχνολογίες της Κοινωνίας των Πληροφοριών) — FET (Future Emerging Technologies — Μελλοντικές και Νεοεμφανιζόμενες Τεχνολογίες) για τις τεχνολογίες της κοινωνίας των πληροφοριών, θα ήταν ευκταίο να αναπτυχθεί περισσότερο και να αποκτήσει μεγαλύτερη διαφάνεια, |
| --- | --- |

2.5.5

Η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης ότι η κοινοτική πρωτοβουλία PHANTOMS που έγκειται σε ένα δίκτυο αριστείας για τις νανοτεχνολογίες, το οποίο δημιουργήθηκε στο πλαίσιο του κοινοτικού προγράμματος IST (Information Society Technologies — Τεχνολογίες της Κοινωνίας των Πληροφοριών) — FET (Future Emerging Technologies — Μελλοντικές και Νεοεμφανιζόμενες Τεχνολογίες) για τις τεχνολογίες της κοινωνίας των πληροφοριών, θα ήταν ευκταίο να αναπτυχθεί περισσότερο και να αποκτήσει μεγαλύτερη διαφάνεια,

| 2.5.6 | Επιπλέον, όσον αφορά ειδικότερα την ανάγκη περαιτέρω ενθάρρυνσης των δραστηριοτήτων στον τομέα της έρευνας και της καινοτομίας στα νέα κράτη μέλη και στις υποψήφιες προς ένταξη χώρες, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι καλό θα ήταν να αναπτυχθούν συνεργίες, υποβοηθούμενες από την πρωτοβουλία EUREKA και την οργάνωση COST, στο πλαίσιο των οποίων αναπτύσσονται ήδη δραστηριότητες N&N από μια πλειάδα τέτοιων χωρών. |
| --- | --- |

2.5.6

Επιπλέον, όσον αφορά ειδικότερα την ανάγκη περαιτέρω ενθάρρυνσης των δραστηριοτήτων στον τομέα της έρευνας και της καινοτομίας στα νέα κράτη μέλη και στις υποψήφιες προς ένταξη χώρες, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι καλό θα ήταν να αναπτυχθούν συνεργίες, υποβοηθούμενες από την πρωτοβουλία EUREKA και την οργάνωση COST, στο πλαίσιο των οποίων αναπτύσσονται ήδη δραστηριότητες N&N από μια πλειάδα τέτοιων χωρών.

2.6   Το διεθνές πλαίσιο

| 2.6.1 | Η συνολική δαπάνη στην οποία προέβησαν οι κυβερνήσεις, οι επιχειρήσεις και ο οικονομικός κόσμος για στην έρευνα και την ανάπτυξη στον τομέα των N&N, σε παγκόσμια κλίμακα, υπολογίσθηκαν — τον Ιανουάριο του 2005 — σε περίπου 7 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως (17) (εκ των οποίων πλέον του ήμισυ προήλθε από δημόσια χρηματοδότηση). Η κατανομή του ποσού αυτού πραγματοποιήθηκε ως εξής: περίπου 35 % στη Βόρεια Αμερική, 35 % στην Ασία, 28 % στην Ευρώπη και 2 % στον υπόλοιπο κόσμο. |
| --- | --- |

2.6.1

Η συνολική δαπάνη στην οποία προέβησαν οι κυβερνήσεις, οι επιχειρήσεις και ο οικονομικός κόσμος για στην έρευνα και την ανάπτυξη στον τομέα των N&N, σε παγκόσμια κλίμακα, υπολογίσθηκαν — τον Ιανουάριο του 2005 — σε περίπου 7 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως (17) (εκ των οποίων πλέον του ήμισυ προήλθε από δημόσια χρηματοδότηση). Η κατανομή του ποσού αυτού πραγματοποιήθηκε ως εξής: περίπου 35 % στη Βόρεια Αμερική, 35 % στην Ασία, 28 % στην Ευρώπη και 2 % στον υπόλοιπο κόσμο.

| 2.6.1.1 | Σε επίπεδο κατά κεφαλήν δαπάνης, παρότι στα τέλη της δεκαετίας του '90 οι διαφορές από πλευράς δημόσιας επένδυσης ήταν ελάχιστες (περίπου 1 ευρώ στις ΗΠΑ και την Ιαπωνία, και το ήμισυ του ποσό αυτού στην ΕΕ), το 2005 οι ΗΠΑ δαπάνησαν κατά κεφαλήν 5 ευρώ, η Ιαπωνία 6,5 ευρώ και η ΕΕ 3,5 ευρώ. Σύμφωνα με τις προβλέψεις, η κατά κεφαλήν δαπάνη αναμένεται να ανέλθει, το 2011, σε 9 ευρώ στις ΗΠΑ και στην Ιαπωνία και σε 6,5 ευρώ στην ΕΕ (18). |
| --- | --- |

2.6.1.1

Σε επίπεδο κατά κεφαλήν δαπάνης, παρότι στα τέλη της δεκαετίας του '90 οι διαφορές από πλευράς δημόσιας επένδυσης ήταν ελάχιστες (περίπου 1 ευρώ στις ΗΠΑ και την Ιαπωνία, και το ήμισυ του ποσό αυτού στην ΕΕ), το 2005 οι ΗΠΑ δαπάνησαν κατά κεφαλήν 5 ευρώ, η Ιαπωνία 6,5 ευρώ και η ΕΕ 3,5 ευρώ. Σύμφωνα με τις προβλέψεις, η κατά κεφαλήν δαπάνη αναμένεται να ανέλθει, το 2011, σε 9 ευρώ στις ΗΠΑ και στην Ιαπωνία και σε 6,5 ευρώ στην ΕΕ (18).

| 2.6.2 | Οι δαπάνες της βιομηχανίας, σε παγκόσμια κλίμακα, υπερβαίνουν τα 3 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως, εκ των οποίων το 46 % αναλογεί σε αμερικανικές επιχειρήσεις, το 36 % σε ασιατικές επιχειρήσεις, το 17 % σε ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και λιγότερο από το 1 % σε επιχειρήσεις από τον υπόλοιπο κόσμο. Περίπου 1.500 εταιρείες έχουν εκδηλώσει ζωηρό ενδιαφέρον για την έρευνα και την ανάπτυξη των N&N: εξ αυτών το 80 % αντιστοιχεί σε νέες καινοτόμες επιχειρήσεις (start-up), εκ των οποίων περισσότερες από τις μισές είναι βορειοαμερικανικές. Η δημοσιογραφική κάλυψη νανοτεχνολογικών θεμάτων εκ μέρους των ΜΜΕ αυξήθηκε, και από περίπου 7.000 άρθρα ετησίως υπολογίζεται επί του παρόντος σε 12.000 άρθρα (19). |
| --- | --- |

2.6.2

Οι δαπάνες της βιομηχανίας, σε παγκόσμια κλίμακα, υπερβαίνουν τα 3 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως, εκ των οποίων το 46 % αναλογεί σε αμερικανικές επιχειρήσεις, το 36 % σε ασιατικές επιχειρήσεις, το 17 % σε ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και λιγότερο από το 1 % σε επιχειρήσεις από τον υπόλοιπο κόσμο. Περίπου 1.500 εταιρείες έχουν εκδηλώσει ζωηρό ενδιαφέρον για την έρευνα και την ανάπτυξη των N&N: εξ αυτών το 80 % αντιστοιχεί σε νέες καινοτόμες επιχειρήσεις (start-up), εκ των οποίων περισσότερες από τις μισές είναι βορειοαμερικανικές. Η δημοσιογραφική κάλυψη νανοτεχνολογικών θεμάτων εκ μέρους των ΜΜΕ αυξήθηκε, και από περίπου 7.000 άρθρα ετησίως υπολογίζεται επί του παρόντος σε 12.000 άρθρα (19).

| 2.6.3 | H ομοσπονδιακή κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών επένδυσε σε μια πενταετία, από τα τέλη του 2000 έως σήμερα, περισσότερα από 4 δισεκατομμύρια δολλάρια ΗΠΑ στις νανοτεχνολογίες. Μόνον κατά το 2006, η κυβέρνηση Μπους αιτήθηκε 1 δισεκατομμύριο δολλάρια ΗΠΑ για την έρευνα σε N&N στο πλαίσιο των ένδεκα ομοσπονδιακών ερευνητικών ιδρυμάτων. Όπως επισημαίνεται στην έκθεση του 2005 με τίτλο «5-Years Assessment on Nanotechnology Initiative» (πενταετής αξιολόγηση της πρωτοβουλίας για τη νανοτεχνολογία) «οι Ηνωμένες Πολιτείες πρωτοστατούν στην Ε&Α στον τομέα της νανοτεχνολογίας», με ετήσια δαπάνη για την πραγματοποίηση δημοσίων και ιδιωτικών επενδύσεων της τάξεως των 3 δισεκατομμυρίων δολλαρίων ΗΠΑ, ποσό αντίστοιχο προς το ένα τρίτο περίπου της παγκόσμιας δαπάνης. |
| --- | --- |

2.6.3

H ομοσπονδιακή κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών επένδυσε σε μια πενταετία, από τα τέλη του 2000 έως σήμερα, περισσότερα από 4 δισεκατομμύρια δολλάρια ΗΠΑ στις νανοτεχνολογίες. Μόνον κατά το 2006, η κυβέρνηση Μπους αιτήθηκε 1 δισεκατομμύριο δολλάρια ΗΠΑ για την έρευνα σε N&N στο πλαίσιο των ένδεκα ομοσπονδιακών ερευνητικών ιδρυμάτων. Όπως επισημαίνεται στην έκθεση του 2005 με τίτλο «5-Years Assessment on Nanotechnology Initiative» (πενταετής αξιολόγηση της πρωτοβουλίας για τη νανοτεχνολογία) «οι Ηνωμένες Πολιτείες πρωτοστατούν στην Ε&Α στον τομέα της νανοτεχνολογίας», με ετήσια δαπάνη για την πραγματοποίηση δημοσίων και ιδιωτικών επενδύσεων της τάξεως των 3 δισεκατομμυρίων δολλαρίων ΗΠΑ, ποσό αντίστοιχο προς το ένα τρίτο περίπου της παγκόσμιας δαπάνης.

| 2.6.3.1 | Οι Ηνωμένες Πολιτείες κατέχουν επίσης την πρώτη θέση όσον αφορά τον αριθμό των νέων καινοτόμων επιχειρήσεων (start-up), των δημοσιεύσεων και των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας. Σε ομοσπονδιακό επίπεδο, θεωρείται ότι η δαπάνη για την απόκτηση νέων γνώσεων και νέων υποδομών στον τομέα των N&N «υπήρξε ενδεδειγμένη και ικανοποιητική για τη μακροπρόθεσμη επίτευξη αξιοσημείωτης οικονομικής αποδοτικότητας». |
| --- | --- |

2.6.3.1

Οι Ηνωμένες Πολιτείες κατέχουν επίσης την πρώτη θέση όσον αφορά τον αριθμό των νέων καινοτόμων επιχειρήσεων (start-up), των δημοσιεύσεων και των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας. Σε ομοσπονδιακό επίπεδο, θεωρείται ότι η δαπάνη για την απόκτηση νέων γνώσεων και νέων υποδομών στον τομέα των N&N «υπήρξε ενδεδειγμένη και ικανοποιητική για τη μακροπρόθεσμη επίτευξη αξιοσημείωτης οικονομικής αποδοτικότητας».

| 2.6.4 | Στην Ιαπωνία, η ετήσια δαπάνη ανήλθε κατά το 2003 περίπου σε 630 εκατομμύρια ευρώ, εκ των οποίων το 73 % προήλθε από το Υπουργείο Παιδείας και το 21 % από το Υπουργείο Οικονομικών, Εμπορίου και Βιομηχανίας. Από πλευράς κεφαλαίων επιχειρηματικού κινδύνου για τις νανοτεχνολογίες, η Mitsui αποφάσισε να επενδύσει σχεδόν 700 εκατομμύρια ευρώ κατά τη διάρκεια της επόμενης τετραετίας, ενώ το Ταμείο Κρίσιμων Τεχνολογιών θα διαθέσει περίπου 30 δισεκατομμύρια ευρώ για την έρευνα στον τομέα των N&N (20). |
| --- | --- |

2.6.4

Στην Ιαπωνία, η ετήσια δαπάνη ανήλθε κατά το 2003 περίπου σε 630 εκατομμύρια ευρώ, εκ των οποίων το 73 % προήλθε από το Υπουργείο Παιδείας και το 21 % από το Υπουργείο Οικονομικών, Εμπορίου και Βιομηχανίας. Από πλευράς κεφαλαίων επιχειρηματικού κινδύνου για τις νανοτεχνολογίες, η Mitsui αποφάσισε να επενδύσει σχεδόν 700 εκατομμύρια ευρώ κατά τη διάρκεια της επόμενης τετραετίας, ενώ το Ταμείο Κρίσιμων Τεχνολογιών θα διαθέσει περίπου 30 δισεκατομμύρια ευρώ για την έρευνα στον τομέα των N&N (20).

| 2.6.5 | Πάντοτε στην Ασία, η Ταϊβάν — όπου 800 επιχειρήσεις ασχολούνται με τις N&N — προβλέπει επίσης να επενδύσει περισσότερα από 600 εκατομμύρια ευρώ, από σήμερα έως το 2008. Στόχος είναι να ανέλθει η παραγωγή σε 7,5 δισεκατομμύρια ευρώ κατά το 2006, με την ταυτόχρονη αύξηση του αριθμού των επιχειρήσεων σε 1.500 και την ανάπτυξη νέων προϊόντων αξίας 25 δισεκατομμυρίων ευρώ κατά το 2012, ιδίως στους διάφορους τομείς της νανοηλεκτρονικής. |
| --- | --- |

2.6.5

Πάντοτε στην Ασία, η Ταϊβάν — όπου 800 επιχειρήσεις ασχολούνται με τις N&N — προβλέπει επίσης να επενδύσει περισσότερα από 600 εκατομμύρια ευρώ, από σήμερα έως το 2008. Στόχος είναι να ανέλθει η παραγωγή σε 7,5 δισεκατομμύρια ευρώ κατά το 2006, με την ταυτόχρονη αύξηση του αριθμού των επιχειρήσεων σε 1.500 και την ανάπτυξη νέων προϊόντων αξίας 25 δισεκατομμυρίων ευρώ κατά το 2012, ιδίως στους διάφορους τομείς της νανοηλεκτρονικής.

| 2.6.5.1 | Αναγκαία προϋπόθεση για την επίτευξη της εν λόγω οικονομικής επέκτασης συνιστά η επίλυση των προβλημάτων που άπτονται της πνευματικής και της βιομηχανικής ιδιοκτησίας. |
| --- | --- |

2.6.5.1

Αναγκαία προϋπόθεση για την επίτευξη της εν λόγω οικονομικής επέκτασης συνιστά η επίλυση των προβλημάτων που άπτονται της πνευματικής και της βιομηχανικής ιδιοκτησίας.

| 2.6.6 | Η δε Νότια Κορέα, αποτελεί μια από τις πρώτες χώρες της οποίας οι επιχειρήσεις διέθεσαν με επιτυχία στην αγορά προϊόντα βασισμένα σε N&N (21). Η Νότια Κορέα, της οποίας οι δυνατότητες ανάπτυξης της εγχώριας αγοράς στον τομέα των νανοτεχνολογιών υπολογίζονται σε περίπου 2 δισεκατομμύρια ευρώ, έθεσε σε εφαρμογή ένα πρόγραμμα στον τομέα των N&N, το επονομαζόμενο «Next Generation Core Development Program» (Βασικό Αναπτυξιακό Πρόγραμμα Επόμενης Γενεάς), με προϋπολογισμό 168 εκατομμυρίων ευρώ και με προτεραιότητες μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται τα νανοϋλικά, τα νανοστοιχεία και οι νανοβιοτεχνολογίες. |
| --- | --- |

2.6.6

Η δε Νότια Κορέα, αποτελεί μια από τις πρώτες χώρες της οποίας οι επιχειρήσεις διέθεσαν με επιτυχία στην αγορά προϊόντα βασισμένα σε N&N (21). Η Νότια Κορέα, της οποίας οι δυνατότητες ανάπτυξης της εγχώριας αγοράς στον τομέα των νανοτεχνολογιών υπολογίζονται σε περίπου 2 δισεκατομμύρια ευρώ, έθεσε σε εφαρμογή ένα πρόγραμμα στον τομέα των N&N, το επονομαζόμενο «Next Generation Core Development Program» (Βασικό Αναπτυξιακό Πρόγραμμα Επόμενης Γενεάς), με προϋπολογισμό 168 εκατομμυρίων ευρώ και με προτεραιότητες μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται τα νανοϋλικά, τα νανοστοιχεία και οι νανοβιοτεχνολογίες.

| 2.6.7 | Στην Αυστραλία, κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, συστάθηκαν περισσότερες από 30 επιχειρήσεις N&N και ο αριθμός τους εξακολουθεί να αυξάνεται κατά 50 % ετησίως. Οι δημόσιες και οι ιδιωτικές δαπάνες για έρευνα στον τομέα των N&N ανέρχονται σχεδόν σε 60 εκατομμύρια ευρώ ετησίως και εστιάζονται πρωτίστως στα νέα υλικά, στη νανοβιοτεχνολογία και στις ιατρικές και θεραπευτικές εφαρμογές της. |
| --- | --- |

2.6.7

Στην Αυστραλία, κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, συστάθηκαν περισσότερες από 30 επιχειρήσεις N&N και ο αριθμός τους εξακολουθεί να αυξάνεται κατά 50 % ετησίως. Οι δημόσιες και οι ιδιωτικές δαπάνες για έρευνα στον τομέα των N&N ανέρχονται σχεδόν σε 60 εκατομμύρια ευρώ ετησίως και εστιάζονται πρωτίστως στα νέα υλικά, στη νανοβιοτεχνολογία και στις ιατρικές και θεραπευτικές εφαρμογές της.

| 2.6.8 | Η Κίνα, σύμφωνα με έκθεση που δημοσιεύθηκε τελευταίως στο Πεκίνο σχετικά με την εξέλιξη των νανοτεχνολογιών στην Κίνα κατά το διάστημα 2005-2010, και με προβλέψεις έως το 2015 (22), «περιλαμβάνεται μεταξύ των πρωτοπόρων σε παγκόσμια κλίμακα από την άποψη της καταχώρισης νέων νανοτεχνολογικών εταιρειών, των δημοσιεύσεων και των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας στον τομέα των N&N και διαθέτει μια εσωτερική αγορά για τα προϊόντα και τα συστήματα N&N» η οποία υπολογίζεται ότι υπερβαίνει ήδη τα 4,5 δισεκατομμύρια ευρώ και αναμένεται να ανέλθει σε περισσότερα από 27 δισεκατομμύρια ευρώ κατά το 2010 και σε περισσότερα από 120 δισεκατομμύρια ευρώ κατά το 2015 (23). |
| --- | --- |

2.6.8

Η Κίνα, σύμφωνα με έκθεση που δημοσιεύθηκε τελευταίως στο Πεκίνο σχετικά με την εξέλιξη των νανοτεχνολογιών στην Κίνα κατά το διάστημα 2005-2010, και με προβλέψεις έως το 2015 (22), «περιλαμβάνεται μεταξύ των πρωτοπόρων σε παγκόσμια κλίμακα από την άποψη της καταχώρισης νέων νανοτεχνολογικών εταιρειών, των δημοσιεύσεων και των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας στον τομέα των N&N και διαθέτει μια εσωτερική αγορά για τα προϊόντα και τα συστήματα N&N» η οποία υπολογίζεται ότι υπερβαίνει ήδη τα 4,5 δισεκατομμύρια ευρώ και αναμένεται να ανέλθει σε περισσότερα από 27 δισεκατομμύρια ευρώ κατά το 2010 και σε περισσότερα από 120 δισεκατομμύρια ευρώ κατά το 2015 (23).

| 2.6.9 | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι το διεθνές πλαίσιο καταδεικνύει πόσο σημαντική είναι η εξασφάλιση ενός προορατικού περιβάλλοντος, ευνοϊκού για την έρευνα και την καινοτομία, σε όλες τις χώρες της ΕΕ, προκειμένου να είναι σε θέση να συμμετάσχουν επιτυχώς στις επενδύσεις για έρευνα και ανάπτυξη στον εν λόγω τομέα. |
| --- | --- |

2.6.9

Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι το διεθνές πλαίσιο καταδεικνύει πόσο σημαντική είναι η εξασφάλιση ενός προορατικού περιβάλλοντος, ευνοϊκού για την έρευνα και την καινοτομία, σε όλες τις χώρες της ΕΕ, προκειμένου να είναι σε θέση να συμμετάσχουν επιτυχώς στις επενδύσεις για έρευνα και ανάπτυξη στον εν λόγω τομέα.

3.   Παρατηρήσεις

| 3.1 | Η ΕΟΚΕ ανέκαθεν υποστήριζε ότι απαιτείται να καταβληθεί μεγάλη προσπάθεια με στόχο την αύξηση, τόσο σε απόλυτες όσο και σε σχετικές τιμές, των επενδύσεων για Ε&Α στην Ευρώπη, ενόψει της υλοποίησης του «στόχου του 3 %» της Βαρκελώνης. Λαμβανομένων δε υπόψη των διεθνών τάσεων, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η εν λόγω προσπάθεια καθίσταται πρωτίστως αναγκαία στον τομέα των N&N. |
| --- | --- |

3.1

Η ΕΟΚΕ ανέκαθεν υποστήριζε ότι απαιτείται να καταβληθεί μεγάλη προσπάθεια με στόχο την αύξηση, τόσο σε απόλυτες όσο και σε σχετικές τιμές, των επενδύσεων για Ε&Α στην Ευρώπη, ενόψει της υλοποίησης του «στόχου του 3 %» της Βαρκελώνης. Λαμβανομένων δε υπόψη των διεθνών τάσεων, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η εν λόγω προσπάθεια καθίσταται πρωτίστως αναγκαία στον τομέα των N&N.

| 3.1.1 | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η εν λόγω προσπάθεια θα μπορούσε να αποδυναμωθεί, σε περίπτωση μη ενσωμάτωσής της σε μια ισχυρή ευρωπαϊκή διαδικασία συντονισμού των εθνικών και περιφερειακών ερευνητικών προγραμμάτων στον τομέα των N&N, μεταξύ άλλων διαμέσου και των μηχανισμών ERA-NET και ERA — NET PLUS (24). Η προσπάθεια αυτή θα πρέπει να συνδυασθεί με την ανάληψη δράσεων ευαισθητοποίησης και υποστήριξης των ερευνητικών κέντρων, των βιομηχανιών και των πανεπιστημίων, στο πλαίσιο των προγραμμάτων των COST (25), ESF (26), EUREKA (27) και με την παροχή δανείων από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ). |
| --- | --- |

3.1.1

Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η εν λόγω προσπάθεια θα μπορούσε να αποδυναμωθεί, σε περίπτωση μη ενσωμάτωσής της σε μια ισχυρή ευρωπαϊκή διαδικασία συντονισμού των εθνικών και περιφερειακών ερευνητικών προγραμμάτων στον τομέα των N&N, μεταξύ άλλων διαμέσου και των μηχανισμών ERA-NET και ERA — NET PLUS (24). Η προσπάθεια αυτή θα πρέπει να συνδυασθεί με την ανάληψη δράσεων ευαισθητοποίησης και υποστήριξης των ερευνητικών κέντρων, των βιομηχανιών και των πανεπιστημίων, στο πλαίσιο των προγραμμάτων των COST (25), ESF (26), EUREKA (27) και με την παροχή δανείων από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ).

| 3.1.2 | Η EOKE θεωρεί ότι ο ευρωπαϊκός συντονισμός και η συνεργασία που προαναφέρθηκαν θα πρέπει να άπτονται επίσης των δράσεων των κρατών μελών που αποσκοπούν στην ανάπτυξη διατομεακών υποδομών και πόλων ικανότητας και αριστείας στον τομέα των N&N, με επιπρόσθετο στόχο τη σύνδεσή τους σε ένα πανευρωπαϊκό δίκτυο τόσο για τη μεγιστοποίηση των συνεργιών όσο και για την αποτροπή περιττών αλληλοεπικαλύψεων. |
| --- | --- |

3.1.2

Η EOKE θεωρεί ότι ο ευρωπαϊκός συντονισμός και η συνεργασία που προαναφέρθηκαν θα πρέπει να άπτονται επίσης των δράσεων των κρατών μελών που αποσκοπούν στην ανάπτυξη διατομεακών υποδομών και πόλων ικανότητας και αριστείας στον τομέα των N&N, με επιπρόσθετο στόχο τη σύνδεσή τους σε ένα πανευρωπαϊκό δίκτυο τόσο για τη μεγιστοποίηση των συνεργιών όσο και για την αποτροπή περιττών αλληλοεπικαλύψεων.

3.2   Σε κοινοτικό επίπεδο

| 3.2.1 | Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι για να είναι το εν λόγω σχέδιο δράσης λειτουργικό και αξιόπιστο θα πρέπει να συνοδεύεται από ένα χρονοδιάγραμμα και από μια επιβεβλημένη τελευταία προθεσμία, κατά τρόπο ώστε να καθίσταται περισσότερο επιτακτική και επαληθεύσιμη η επιτελεσθείσα πρόοδος όσον αφορά τα εξής:






  — | την αύξηση των επενδύσεων για την έρευνα, την καινοτομία και την κατάρτιση στον τομέα των N&N, τόσο στο κοινοτικό επίπεδο όσο και στο επίπεδο των κρατών μελών και των περιφερειών τους, πάντοτε όμως βάσει μιας ισχυρής διαδικασίας συντονισμού σε ευρωπαϊκή κλίμακα εκ μέρους της Επιτροπής και με την ανάληψη μεγαλύτερης δέσμευσης από τη βιομηχανία· |
| --- | --- | --- |

3.2.1

Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι για να είναι το εν λόγω σχέδιο δράσης λειτουργικό και αξιόπιστο θα πρέπει να συνοδεύεται από ένα χρονοδιάγραμμα και από μια επιβεβλημένη τελευταία προθεσμία, κατά τρόπο ώστε να καθίσταται περισσότερο επιτακτική και επαληθεύσιμη η επιτελεσθείσα πρόοδος όσον αφορά τα εξής:

—

την αύξηση των επενδύσεων για την έρευνα, την καινοτομία και την κατάρτιση στον τομέα των N&N, τόσο στο κοινοτικό επίπεδο όσο και στο επίπεδο των κρατών μελών και των περιφερειών τους, πάντοτε όμως βάσει μιας ισχυρής διαδικασίας συντονισμού σε ευρωπαϊκή κλίμακα εκ μέρους της Επιτροπής και με την ανάληψη μεγαλύτερης δέσμευσης από τη βιομηχανία·

| — | τη δημιουργία, στο πλαίσιο του 7ου ΠΠ, ενός ευρωπαϊκού πόλου συντονισμού (Focal Point), ο οποίος να λειτουργεί ως σταθερός και προενεργός συνομιλητής, τόσο στο εσωτερικό της Ένωσης όσο και στο επίπεδο της διεθνούς συνεργασίας και του διαλόγου, με ένα Ευρωπαϊκό Κέντρο «Νανο-Ιανός» («Nano-Janus») (28), το οποίο θα πρέπει να διαθέτει ενδεδειγμένο προϋπολογισμό· |
| --- | --- |

—

τη δημιουργία, στο πλαίσιο του 7ου ΠΠ, ενός ευρωπαϊκού πόλου συντονισμού (Focal Point), ο οποίος να λειτουργεί ως σταθερός και προενεργός συνομιλητής, τόσο στο εσωτερικό της Ένωσης όσο και στο επίπεδο της διεθνούς συνεργασίας και του διαλόγου, με ένα Ευρωπαϊκό Κέντρο «Νανο-Ιανός» («Nano-Janus») (28), το οποίο θα πρέπει να διαθέτει ενδεδειγμένο προϋπολογισμό·

| — | τη δέουσα προετοιμασία εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού με πολυεπιστημονικές δεξιότητες στον επιστημονικό, τεχνικό και παραγωγικό τομέα, καθώς και την ενίσχυση της παρουσίας βιομηχανικών στελεχών εξοικειωμένων με την προσέγγιση των N&N· |
| --- | --- |

—

τη δέουσα προετοιμασία εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού με πολυεπιστημονικές δεξιότητες στον επιστημονικό, τεχνικό και παραγωγικό τομέα, καθώς και την ενίσχυση της παρουσίας βιομηχανικών στελεχών εξοικειωμένων με την προσέγγιση των N&N·

| — | την επιδίωξη εναργούς και ανοικτού διαλόγου με την κοινωνία των πολιτών, προκειμένου να διασφαλισθεί η αποδοχή και η επιτυχία των νανοτεχνολογιών και των νανοεπιστημών, όχι μόνον εν ονόματι της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας, αλλά και σε συνάρτηση με τη χρησιμότητά τους για την υγεία, την ασφάλεια και την ποιότητα ζωής των πολιτών· |
| --- | --- |

—

την επιδίωξη εναργούς και ανοικτού διαλόγου με την κοινωνία των πολιτών, προκειμένου να διασφαλισθεί η αποδοχή και η επιτυχία των νανοτεχνολογιών και των νανοεπιστημών, όχι μόνον εν ονόματι της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας, αλλά και σε συνάρτηση με τη χρησιμότητά τους για την υγεία, την ασφάλεια και την ποιότητα ζωής των πολιτών·

| — | την καθιέρωση, ήδη από το στάδιο του σχεδιασμού των προγραμμάτων και των εφαρμογών τους, μηχανισμών για την αξιολόγηση των τοξικολογικών και των οικοτοξικολογικών κινδύνων, καθώς και ενδεδειγμένων μέσων κατάρτισης για την κάλυψη των σχετικών αναγκών· |
| --- | --- |

—

την καθιέρωση, ήδη από το στάδιο του σχεδιασμού των προγραμμάτων και των εφαρμογών τους, μηχανισμών για την αξιολόγηση των τοξικολογικών και των οικοτοξικολογικών κινδύνων, καθώς και ενδεδειγμένων μέσων κατάρτισης για την κάλυψη των σχετικών αναγκών·

| — | την εξέταση των προτάσεων σχετικά με την έρευνα και τη δημόσια χρηματοδότηση υπό το πρίσμα ενός συστήματος επιτήρησης της ηθικής δεοντολογίας, όπως ήδη προβλέπεται για το πρόγραμμα-πλαίσιο, και με συστηματική επισήμανση των θεμάτων ηθικής που ενδέχεται να ανακύψουν όσον αφορά τις N&N· |
| --- | --- |

—

την εξέταση των προτάσεων σχετικά με την έρευνα και τη δημόσια χρηματοδότηση υπό το πρίσμα ενός συστήματος επιτήρησης της ηθικής δεοντολογίας, όπως ήδη προβλέπεται για το πρόγραμμα-πλαίσιο, και με συστηματική επισήμανση των θεμάτων ηθικής που ενδέχεται να ανακύψουν όσον αφορά τις N&N·

| — | τη διαφύλαξη της ενδεδειγμένης ισορροπίας μεταξύ, αφενός, της επιταγής για κοινωνική ανάπτυξη, διάδοση της επιστημονικής γνώσης και προστασία της υγείας και του περιβάλλοντος και, αφετέρου, των απαιτήσεων που τίθενται όσον αφορά την πνευματική και τη βιομηχανική ιδιοκτησία. |
| --- | --- |

—

τη διαφύλαξη της ενδεδειγμένης ισορροπίας μεταξύ, αφενός, της επιταγής για κοινωνική ανάπτυξη, διάδοση της επιστημονικής γνώσης και προστασία της υγείας και του περιβάλλοντος και, αφετέρου, των απαιτήσεων που τίθενται όσον αφορά την πνευματική και τη βιομηχανική ιδιοκτησία.

| 3.2.2 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά την αισθητή αύξηση των επενδύσεων για την έρευνα, την καινοτομία και την κατάρτιση στον τομέα των N&N, σε κοινοτικό επίπεδο, εκ παραλλήλου και σε στενό συντονισμό με τα κράτη μέλη και τις περιφέρειές τους. |
| --- | --- |

3.2.2

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά την αισθητή αύξηση των επενδύσεων για την έρευνα, την καινοτομία και την κατάρτιση στον τομέα των N&N, σε κοινοτικό επίπεδο, εκ παραλλήλου και σε στενό συντονισμό με τα κράτη μέλη και τις περιφέρειές τους.

| 3.2.2.1 | Η ΕΟΚΕ τονίζει επ'αυτού ότι — αντίθετα από ό,τι συμβαίνει σε άλλους τομείς έρευνας — το συνολικό ύψος των χρηματοδοτικών πόρων που χορηγούνται στις N&N εξισούται προς το ύψος των κονδυλίων που διατίθενται από τα κράτη μέλη (οι κοινοτικές πιστώσεις για την έρευνα εν γένει αντιπροσωπεύουν ποσοστό 4-5 % της συνολικής ευρωπαϊκής δαπάνης στον τομέα της έρευνας, ενώ οι πιστώσεις που προέρχονται από τα κράτη μέλη ανέρχονται σε ποσοστό 87 %). |
| --- | --- |

3.2.2.1

Η ΕΟΚΕ τονίζει επ'αυτού ότι — αντίθετα από ό,τι συμβαίνει σε άλλους τομείς έρευνας — το συνολικό ύψος των χρηματοδοτικών πόρων που χορηγούνται στις N&N εξισούται προς το ύψος των κονδυλίων που διατίθενται από τα κράτη μέλη (οι κοινοτικές πιστώσεις για την έρευνα εν γένει αντιπροσωπεύουν ποσοστό 4-5 % της συνολικής ευρωπαϊκής δαπάνης στον τομέα της έρευνας, ενώ οι πιστώσεις που προέρχονται από τα κράτη μέλη ανέρχονται σε ποσοστό 87 %).

| 3.2.3 | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, στο πλαίσιο του 7ου ΠΠ για την περίοδο 2007 — 2013, η θεματική προτεραιότητα που είναι αφιερωμένη στις N&N θα πρέπει να τύχει χρηματοδότησης όχι χαμηλότερης του 10 % των πόρων που έχουν χορηγηθεί στο ειδικό πρόγραμμα «Συνεργασία». |
| --- | --- |

3.2.3

Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, στο πλαίσιο του 7ου ΠΠ για την περίοδο 2007 — 2013, η θεματική προτεραιότητα που είναι αφιερωμένη στις N&N θα πρέπει να τύχει χρηματοδότησης όχι χαμηλότερης του 10 % των πόρων που έχουν χορηγηθεί στο ειδικό πρόγραμμα «Συνεργασία».

| 3.2.3.1 | Στο πλαίσιο του προγράμματος «Ικανότητα» θα πρέπει να παρασχεθούν στις ΜΜΕ ικανοποιητικά περιθώρια για την έρευνα και την καινοτομία στον τομέα των N&N και, ειδικότερα, για τις νανοτεχνολογικές περιοχές, τις υποδομές αριστείας και την πρόβλεψη (foresight) όσον αφορά τις N&N. |
| --- | --- |

3.2.3.1

Στο πλαίσιο του προγράμματος «Ικανότητα» θα πρέπει να παρασχεθούν στις ΜΜΕ ικανοποιητικά περιθώρια για την έρευνα και την καινοτομία στον τομέα των N&N και, ειδικότερα, για τις νανοτεχνολογικές περιοχές, τις υποδομές αριστείας και την πρόβλεψη (foresight) όσον αφορά τις N&N.

| 3.2.3.2 | Στο πλαίσιο του ειδικού προγράμματος «Πρόσωπα», η κατάρτιση και η κινητικότητα των ερευνητών στον τομέα των N&N θα πρέπει να τύχουν της δέουσας αντιμετώπισης· τούτο απαιτείται επίσης να ισχύσει, αφενός, για τις δραστηριότητες του Κοινού Κέντρου Ερευνών όσον αφορά την ασφάλεια και τη μετρονομία και, αφετέρου, για τις τεχνολογικές προοπτικές. |
| --- | --- |

3.2.3.2

Στο πλαίσιο του ειδικού προγράμματος «Πρόσωπα», η κατάρτιση και η κινητικότητα των ερευνητών στον τομέα των N&N θα πρέπει να τύχουν της δέουσας αντιμετώπισης· τούτο απαιτείται επίσης να ισχύσει, αφενός, για τις δραστηριότητες του Κοινού Κέντρου Ερευνών όσον αφορά την ασφάλεια και τη μετρονομία και, αφετέρου, για τις τεχνολογικές προοπτικές.

| 3.2.4 | Από τη δική του πλευρά, το πρόγραμμα-πλαίσιο για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία θα πρέπει να είναι σε θέση να αφιερώσει — αρχής γενομένης από το 2007, και παρά τον περιορισμένο προϋπολογισμό που διαθέτει — ένα τμήμα των παρεμβάσεών του στη διαμόρφωση επιχειρηματικού πνεύματος εστιασμένου στις οργανωτικές εφαρμογές της έρευνας στον τομέα των N&N. |
| --- | --- |

3.2.4

Από τη δική του πλευρά, το πρόγραμμα-πλαίσιο για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία θα πρέπει να είναι σε θέση να αφιερώσει — αρχής γενομένης από το 2007, και παρά τον περιορισμένο προϋπολογισμό που διαθέτει — ένα τμήμα των παρεμβάσεών του στη διαμόρφωση επιχειρηματικού πνεύματος εστιασμένου στις οργανωτικές εφαρμογές της έρευνας στον τομέα των N&N.

| 3.2.5 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ενθέρμως τη δημιουργία ευρωπαϊκών τεχνολογικών πλατφορμών — κατά το υπόδειγμα εκείνων που υφίστανται ήδη στον τομέα της νανοηλεκτρονικής ή της νανοϊατρικής: πράγματι η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι εν λόγω πλατφόρμες αποτελούν εξαιρετικά ενδεδειγμένα μέσα για την προώθηση, υπό το πρίσμα μιας κοινής συμμετοχικής πρόβλεψης (foresight), της ενεργοποίησης όλων των δημοσίων και ιδιωτικών φορέων των ποικίλων τομέων (επιστημονικού, εκπαιδευτικού, τεχνολογικού, βιομηχανικού, χρηματοοικονομικού) έναντι σχεδίων και πρωτοβουλιών κοινοτικών, εθνικών/περιφερειακών ή συνδυασμένων. |
| --- | --- |

3.2.5

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ενθέρμως τη δημιουργία ευρωπαϊκών τεχνολογικών πλατφορμών — κατά το υπόδειγμα εκείνων που υφίστανται ήδη στον τομέα της νανοηλεκτρονικής ή της νανοϊατρικής: πράγματι η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι εν λόγω πλατφόρμες αποτελούν εξαιρετικά ενδεδειγμένα μέσα για την προώθηση, υπό το πρίσμα μιας κοινής συμμετοχικής πρόβλεψης (foresight), της ενεργοποίησης όλων των δημοσίων και ιδιωτικών φορέων των ποικίλων τομέων (επιστημονικού, εκπαιδευτικού, τεχνολογικού, βιομηχανικού, χρηματοοικονομικού) έναντι σχεδίων και πρωτοβουλιών κοινοτικών, εθνικών/περιφερειακών ή συνδυασμένων.

| 3.2.6 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ζωτικής σημασίας τις επενδύσεις για εκπαίδευση και κατάρτιση προηγμένης μορφής. Τα νέα κοινοτικά προγράμματα για το διάστημα που έπεται του 2006 θα πρέπει να προβλέπουν ρητώς γραμμές δράσης με στόχο την πολυεπιστημονική υποστήριξη των N&N. |
| --- | --- |

3.2.6

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ζωτικής σημασίας τις επενδύσεις για εκπαίδευση και κατάρτιση προηγμένης μορφής. Τα νέα κοινοτικά προγράμματα για το διάστημα που έπεται του 2006 θα πρέπει να προβλέπουν ρητώς γραμμές δράσης με στόχο την πολυεπιστημονική υποστήριξη των N&N.

| 3.2.7 | Η Επιτροπή θα πρέπει από την πλευρά της να διευκολύνει τη βιομηχανική αξιοποίηση με την ανάληψη, έως το 2007 και στο πλαίσιο του προγράμματος εργασίας για τις N&N του 7ου ΠΠ, των ακόλουθων δράσεων:






  — | της ίδρυσης γραφείου αρωγής για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας που άπτονται των νανοτεχνολογιών (Nano-IPR Helpdesk), όπως είχε προτείνει η ΕΟΚΕ στην προηγούμενη γνωμοδότησή της με θέμα τις N&N· |
| --- | --- | --- |

3.2.7

Η Επιτροπή θα πρέπει από την πλευρά της να διευκολύνει τη βιομηχανική αξιοποίηση με την ανάληψη, έως το 2007 και στο πλαίσιο του προγράμματος εργασίας για τις N&N του 7ου ΠΠ, των ακόλουθων δράσεων:

—

της ίδρυσης γραφείου αρωγής για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας που άπτονται των νανοτεχνολογιών (Nano-IPR Helpdesk), όπως είχε προτείνει η ΕΟΚΕ στην προηγούμενη γνωμοδότησή της με θέμα τις N&N·

| — | της δημιουργίας ευρωπαϊκού κέντρου ανταλλαγής πληροφοριών (clearing house) για την ανταλλαγή ορθών πρακτικών και για την εποπτεία των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και των καινοτόμων εφαρμογών στην παγκόσμια αγορά· |
| --- | --- |

—

της δημιουργίας ευρωπαϊκού κέντρου ανταλλαγής πληροφοριών (clearing house) για την ανταλλαγή ορθών πρακτικών και για την εποπτεία των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και των καινοτόμων εφαρμογών στην παγκόσμια αγορά·

| — | της σύστασης ψηφιακής βιβλιοθήκης, όπως προτείνεται στην ανακοίνωση που αποτελεί το θέμα της παρούσας γνωμοδότησης· |
| --- | --- |

—

της σύστασης ψηφιακής βιβλιοθήκης, όπως προτείνεται στην ανακοίνωση που αποτελεί το θέμα της παρούσας γνωμοδότησης·

| — | της υποβολής προσφορών CEN-STAR (29) για σχέδια που αφορούν την έρευνα πριν και κατά τη διάρκεια της διαδικασίας θέσπισης τεχνικών κανόνων· |
| --- | --- |

—

της υποβολής προσφορών CEN-STAR (29) για σχέδια που αφορούν την έρευνα πριν και κατά τη διάρκεια της διαδικασίας θέσπισης τεχνικών κανόνων·

| — | της ανάληψης πρότυπων δράσεων επίδειξης για τη βιομηχανική εφαρμογή των N&N. |
| --- | --- |

—

της ανάληψης πρότυπων δράσεων επίδειξης για τη βιομηχανική εφαρμογή των N&N.

| 3.2.8 | Η Επιτροπή θα πρέπει να ενισχύσει, ήδη από τώρα, το μηχανισμό επιτήρησης της ηθικής δεοντολογίας, με στόχο τη διασφάλιση συστηματικής επισήμανσης των θεμάτων ηθικής που ενδέχεται να ανακύψουν όσον αφορά τις N&N και, ειδικότερα, στον τομέα της ιατρικής, των γεωργικών προϊόντων διατροφής και της κοσμητικής. |
| --- | --- |

3.2.8

Η Επιτροπή θα πρέπει να ενισχύσει, ήδη από τώρα, το μηχανισμό επιτήρησης της ηθικής δεοντολογίας, με στόχο τη διασφάλιση συστηματικής επισήμανσης των θεμάτων ηθικής που ενδέχεται να ανακύψουν όσον αφορά τις N&N και, ειδικότερα, στον τομέα της ιατρικής, των γεωργικών προϊόντων διατροφής και της κοσμητικής.

3.3   Σε επίπεδο κρατών μελών

| 3.3.1 | Η EOKE εξαίρει τη σημασία του συνδυασμού του Κοινοτικού Σχεδίου δράσης με εθνικά προγράμματα δράσης, τα οποία θα πρέπει να υποβληθούν στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή εντός του πρώτου εξάμηνου του 2006: ο στόχος έγκειται στη διασφάλιση συγκλίσεων και συνεργιών όσον αφορά τις υποδομές, την κατάρτιση και την εκπαίδευση, αλλά και όσον αφορά την τυποποίηση των κανονιστικών διατάξεων και των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, την αξιολόγηση των κινδύνων, καθώς και το διάλογο με την κοινωνία των πολιτών, με τους καταναλωτές και με τα ΜΜΕ. |
| --- | --- |

3.3.1

Η EOKE εξαίρει τη σημασία του συνδυασμού του Κοινοτικού Σχεδίου δράσης με εθνικά προγράμματα δράσης, τα οποία θα πρέπει να υποβληθούν στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή εντός του πρώτου εξάμηνου του 2006: ο στόχος έγκειται στη διασφάλιση συγκλίσεων και συνεργιών όσον αφορά τις υποδομές, την κατάρτιση και την εκπαίδευση, αλλά και όσον αφορά την τυποποίηση των κανονιστικών διατάξεων και των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, την αξιολόγηση των κινδύνων, καθώς και το διάλογο με την κοινωνία των πολιτών, με τους καταναλωτές και με τα ΜΜΕ.

| 3.3.2 | Η EOKE είναι της γνώμης ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει, αφενός, να διαθέτουν στις N&N σημαντικότερο τμήμα των δημοσίων και ιδιωτικών επενδύσεων που έχουν στη διάθεσή τους και, αφετέρου, να υποβάλουν, ανά τακτά χρονικά διαστήματα, εκθέσεις προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με την πρόοδο που σημειώθηκε όσον αφορά τις επενδύσεις και την υλοποίηση των εθνικών προγραμμάτων. |
| --- | --- |

3.3.2

Η EOKE είναι της γνώμης ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει, αφενός, να διαθέτουν στις N&N σημαντικότερο τμήμα των δημοσίων και ιδιωτικών επενδύσεων που έχουν στη διάθεσή τους και, αφετέρου, να υποβάλουν, ανά τακτά χρονικά διαστήματα, εκθέσεις προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με την πρόοδο που σημειώθηκε όσον αφορά τις επενδύσεις και την υλοποίηση των εθνικών προγραμμάτων.

| 3.3.3 | Οι εκθέσεις αυτές θα πρέπει να συμπεριλαμβάνονται στη διετή κοινοτική έκθεση και να αναφέρονται, ειδικότερα, στα εξής:






  — | στη διαμόρφωση ενός κανονιστικού και νομοθετικού πλαισίου το οποίο να ευνοεί τον νέο κύκλο βιομηχανικών εφαρμογών των N&N, τις νέες επιχειρηματικές ιδέες, τις νέες δεξιότητες και τις ανάγκες κατάρτισης των επιχειρηματιών, των εργαζομένων και των τεχνικών, τα πρότυπα, την πιστοποίηση των προϊόντων, καθώς και το σεβασμό των ηθικών αρχών και της διαφάνειας, κυρίως όσον αφορά την ιατρική/επιστημονική κατάρτιση, την παροχή δυνατότητας πρόσβασης και την ισότητα ευκαιριών· |
| --- | --- | --- |

3.3.3

Οι εκθέσεις αυτές θα πρέπει να συμπεριλαμβάνονται στη διετή κοινοτική έκθεση και να αναφέρονται, ειδικότερα, στα εξής:

—

στη διαμόρφωση ενός κανονιστικού και νομοθετικού πλαισίου το οποίο να ευνοεί τον νέο κύκλο βιομηχανικών εφαρμογών των N&N, τις νέες επιχειρηματικές ιδέες, τις νέες δεξιότητες και τις ανάγκες κατάρτισης των επιχειρηματιών, των εργαζομένων και των τεχνικών, τα πρότυπα, την πιστοποίηση των προϊόντων, καθώς και το σεβασμό των ηθικών αρχών και της διαφάνειας, κυρίως όσον αφορά την ιατρική/επιστημονική κατάρτιση, την παροχή δυνατότητας πρόσβασης και την ισότητα ευκαιριών·

| — | στην ενθάρρυνση των καινοτόμων εφαρμογών N&N, σε περιφερειακό επίπεδο, με την ανάπτυξη δικτύων εργαστηρίων για την εκπόνηση πρωτοτύπων, την πιστοποίηση και την αξιολόγηση των κινδύνων, τα οποία να είναι προσιτά στο σύνολο των επιχειρήσεων, των φορέων, των πανεπιστημίων και των ερευνητικών κέντρων· προς το σκοπό αυτό κρίνεται σκόπιμο, αφενός, να ληφθούν ειδικά χρηματοοικονομικά μέτρα για την εκκίνηση επιχειρήσεων (start-up) και για τα κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου, ιδιαίτερα στις Περιφέρειες του Ταμείου Συνοχής, και, αφετέρου, να δημιουργηθούν πόλοι ενημέρωσης — ανοικτοί και για το ευρύ κοινό — σχετικά με τους κινδύνους και τις ευκαιρίες που αντιπροσωπεύουν οι N&N· |
| --- | --- |

—

στην ενθάρρυνση των καινοτόμων εφαρμογών N&N, σε περιφερειακό επίπεδο, με την ανάπτυξη δικτύων εργαστηρίων για την εκπόνηση πρωτοτύπων, την πιστοποίηση και την αξιολόγηση των κινδύνων, τα οποία να είναι προσιτά στο σύνολο των επιχειρήσεων, των φορέων, των πανεπιστημίων και των ερευνητικών κέντρων· προς το σκοπό αυτό κρίνεται σκόπιμο, αφενός, να ληφθούν ειδικά χρηματοοικονομικά μέτρα για την εκκίνηση επιχειρήσεων (start-up) και για τα κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου, ιδιαίτερα στις Περιφέρειες του Ταμείου Συνοχής, και, αφετέρου, να δημιουργηθούν πόλοι ενημέρωσης — ανοικτοί και για το ευρύ κοινό — σχετικά με τους κινδύνους και τις ευκαιρίες που αντιπροσωπεύουν οι N&N·

| — | στην ανάληψη δράσεων για την αποτροπή της δημιουργίας «νανο-χάσματος», ιδίως στις περιοχές παρέμβασης των Διαρθρωτικών Ταμείων και του Ταμείου Συνοχής, αλλά και στις νησιωτικές και στις απομακρυσμένες περιφέρειες, προβλέποντας συγχρόνως και τη λήψη μέτρων προκειμένου να αποφευχθεί ο αποκλεισμός των λιγότερο ανεπτυγμένων τρίτων χωρών από την ανάπτυξη των N&N. |
| --- | --- |

—

στην ανάληψη δράσεων για την αποτροπή της δημιουργίας «νανο-χάσματος», ιδίως στις περιοχές παρέμβασης των Διαρθρωτικών Ταμείων και του Ταμείου Συνοχής, αλλά και στις νησιωτικές και στις απομακρυσμένες περιφέρειες, προβλέποντας συγχρόνως και τη λήψη μέτρων προκειμένου να αποφευχθεί ο αποκλεισμός των λιγότερο ανεπτυγμένων τρίτων χωρών από την ανάπτυξη των N&N.

| 3.3.4 | Η EOKE θεωρεί ότι τα κράτη μέλη οφείλουν να επιδιώξουν τη διαφύλαξη ορθής ισορροπίας μεταξύ δύο απαιτήσεων: αφενός, της ανάγκης συνεργασίας και διάδοσης της επιστημονικής γνώσης και των εφαρμογών της όσον αφορά την προστασία της υγείας και του περιβάλλοντος και, αφετέρου, της επιταγής για προάσπιση του απορρήτου των εφευρέσεων και της πνευματικής και βιομηχανικής ιδιοκτησίας. |
| --- | --- |

3.3.4

Η EOKE θεωρεί ότι τα κράτη μέλη οφείλουν να επιδιώξουν τη διαφύλαξη ορθής ισορροπίας μεταξύ δύο απαιτήσεων: αφενός, της ανάγκης συνεργασίας και διάδοσης της επιστημονικής γνώσης και των εφαρμογών της όσον αφορά την προστασία της υγείας και του περιβάλλοντος και, αφετέρου, της επιταγής για προάσπιση του απορρήτου των εφευρέσεων και της πνευματικής και βιομηχανικής ιδιοκτησίας.

| 3.3.5 | Κατά την άποψη της EOKΕ καθίστανται, και σε αυτό το πλαίσιο, προφανή τα μειονεκτήματα που συνεπάγεται η έλλειψη κοινοτικού διπλώματος ευρεσιτεχνίας και ενιαίας κοινοτικής νομοθεσίας στον εν λόγω τομέα. Τούτο αφορά τόσο την ανάγκη να διευκρινισθεί ποιες νέες ανακαλύψεις στον τομέα των νανοβιοτεχνολογιών είναι δυνατόν να κατοχυρωθούν με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας στα κράτη μέλη όσο και τη δυνατότητα ευχερέστερης πρόσβασης των ενδιαφερομένων πλευρών στις πληροφορίες σχετικά με τις νέες ανακαλύψεις και με τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας. |
| --- | --- |

3.3.5

Κατά την άποψη της EOKΕ καθίστανται, και σε αυτό το πλαίσιο, προφανή τα μειονεκτήματα που συνεπάγεται η έλλειψη κοινοτικού διπλώματος ευρεσιτεχνίας και ενιαίας κοινοτικής νομοθεσίας στον εν λόγω τομέα. Τούτο αφορά τόσο την ανάγκη να διευκρινισθεί ποιες νέες ανακαλύψεις στον τομέα των νανοβιοτεχνολογιών είναι δυνατόν να κατοχυρωθούν με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας στα κράτη μέλη όσο και τη δυνατότητα ευχερέστερης πρόσβασης των ενδιαφερομένων πλευρών στις πληροφορίες σχετικά με τις νέες ανακαλύψεις και με τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας.

3.4   Σε διεθνές επίπεδο

| 3.4.1 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί πλήρως τις κατευθυντήριες γραμμές που προτείνονται στο σχέδιο δράσης για την ανάπτυξη συγκροτημένης συνεργασίας και δομημένου διαλόγου σε διεθνές επίπεδο. Η ΕΟΚΕ προτείνει συμπληρωματικά, εντούτοις, την προσθήκη των ακόλουθων προτάσεων:






  — | την τακτική διοργάνωση διεθνών φόρουμ, υπό την αιγίδα της ΕΕ, με στόχο τον πολλαπλασιασμό των ευκαιριών για διάλογο, ανταλλαγές και επικοινωνία, προκειμένου να ενισχυθεί περαιτέρω «η διεθνής επιστημονική, βιομηχανική και ακαδημαϊκή κοινότητα»· |
| --- | --- | --- |

3.4.1

Η ΕΟΚΕ επικροτεί πλήρως τις κατευθυντήριες γραμμές που προτείνονται στο σχέδιο δράσης για την ανάπτυξη συγκροτημένης συνεργασίας και δομημένου διαλόγου σε διεθνές επίπεδο. Η ΕΟΚΕ προτείνει συμπληρωματικά, εντούτοις, την προσθήκη των ακόλουθων προτάσεων:

—

την τακτική διοργάνωση διεθνών φόρουμ, υπό την αιγίδα της ΕΕ, με στόχο τον πολλαπλασιασμό των ευκαιριών για διάλογο, ανταλλαγές και επικοινωνία, προκειμένου να ενισχυθεί περαιτέρω «η διεθνής επιστημονική, βιομηχανική και ακαδημαϊκή κοινότητα»·

| — | την ανάπτυξη των ευρωπαϊκών ηγετικών ικανοτήτων για την προαγωγή των πρωτοβουλιών περί υιοθέτησης κοινών δηλώσεων και «κωδίκων συμπεριφοράς», με στόχο την υπεύθυνη ανάπτυξη και χρήση των N&N· |
| --- | --- |

—

την ανάπτυξη των ευρωπαϊκών ηγετικών ικανοτήτων για την προαγωγή των πρωτοβουλιών περί υιοθέτησης κοινών δηλώσεων και «κωδίκων συμπεριφοράς», με στόχο την υπεύθυνη ανάπτυξη και χρήση των N&N·

| — | τη δημιουργία, εντός της ΕΕ και έως το 2008, ηλεκτρονικού αρχείου των επιστημονικών και τεχνικών δημοσιεύσεων που πραγματοποιούνται ανά τον κόσμο στον τομέα των N&N· |
| --- | --- |

—

τη δημιουργία, εντός της ΕΕ και έως το 2008, ηλεκτρονικού αρχείου των επιστημονικών και τεχνικών δημοσιεύσεων που πραγματοποιούνται ανά τον κόσμο στον τομέα των N&N·

| — | την ενσωμάτωση, στις κατευθυντήριες γραμμές της ευρωπαϊκής πολιτικής συνεργασίας για την ανάπτυξη, δράσεων με στόχο την ανάπτυξη της παραγωγικής ικανότητας (capacity building) των συνομιλητών που προέρχονται από τις αναπτυσσόμενες χώρες, την κατάρτιση του επιστημονικού προσωπικού, καθώς και την αποδοχή των τεχνολογιών στον τομέα των N&N από τις τοπικές αρχές: όλα τα ανωτέρω έχουν ως σκοπό να αποτραπεί η δημιουργία χάσματος όσον αφορά τις N&N (ήτοι, ο αποκλεισμός από την απόκτηση γνώσεων στον τομέα των N&N)· |
| --- | --- |

—

την ενσωμάτωση, στις κατευθυντήριες γραμμές της ευρωπαϊκής πολιτικής συνεργασίας για την ανάπτυξη, δράσεων με στόχο την ανάπτυξη της παραγωγικής ικανότητας (capacity building) των συνομιλητών που προέρχονται από τις αναπτυσσόμενες χώρες, την κατάρτιση του επιστημονικού προσωπικού, καθώς και την αποδοχή των τεχνολογιών στον τομέα των N&N από τις τοπικές αρχές: όλα τα ανωτέρω έχουν ως σκοπό να αποτραπεί η δημιουργία χάσματος όσον αφορά τις N&N (ήτοι, ο αποκλεισμός από την απόκτηση γνώσεων στον τομέα των N&N)·

| — | την προαγωγή φιλικών προς το χρήστη συνεργιών στον τομέα των N&N τόσο με ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες — όπως η πρωτοβουλία EUREKA — όσο και με διεθνείς — όπως η πρωτοβουλία Human Frontiers. |
| --- | --- |

—

την προαγωγή φιλικών προς το χρήστη συνεργιών στον τομέα των N&N τόσο με ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες — όπως η πρωτοβουλία EUREKA — όσο και με διεθνείς — όπως η πρωτοβουλία Human Frontiers.

3.5   Σε επίπεδο επιχειρήσεων, εργαζομένων και κοινωνίας των πολιτών

| 3.5.1 | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, οι επιχειρήσεις — και ειδικότερα οι ΜΜΕ — μπορούν να αποκομίσουν τεράστια οφέλη από την ερευνητική δραστηριότητα στον τομέα των N&N και από την άμεση διάδοσή της στη μεταφορά τεχνολογίας, κυρίως χάρη στην υιοθέτηση τεχνολογιών με ενεργειακή και περιβαλλοντική αποδοτικότητα, νανοτεχνολογιών στον τομέα της πληροφορικής και νέων υλικών που εφαρμόζονται σε διαδικασίες, προϊόντα και υπηρεσίες, καθώς και σε συγκλίνουσες τεχνολογίες στους τομείς των Ν&Ν, της βιολογίας και της πληροφορικής. |
| --- | --- |

3.5.1

Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, οι επιχειρήσεις — και ειδικότερα οι ΜΜΕ — μπορούν να αποκομίσουν τεράστια οφέλη από την ερευνητική δραστηριότητα στον τομέα των N&N και από την άμεση διάδοσή της στη μεταφορά τεχνολογίας, κυρίως χάρη στην υιοθέτηση τεχνολογιών με ενεργειακή και περιβαλλοντική αποδοτικότητα, νανοτεχνολογιών στον τομέα της πληροφορικής και νέων υλικών που εφαρμόζονται σε διαδικασίες, προϊόντα και υπηρεσίες, καθώς και σε συγκλίνουσες τεχνολογίες στους τομείς των Ν&Ν, της βιολογίας και της πληροφορικής.

| 3.5.2 | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η ευρωπαϊκή βιομηχανία θα πρέπει να πολλαπλασιάσει και να επιταχύνει τις προσπάθειές της στον τομέα της έρευνας και της εφαρμογής των N&N, προωθώντας επίπεδα επενδύσεων τουλάχιστον ίσα προς εκείνα των πιο προηγμένων ανταγωνιστών της: το εν λόγω εγχείρημα θα μπορούσε να ενθαρρυνθεί σημαντικά από τη διαμόρφωση ενός ευνοϊκού κανονιστικού και νομοθετικού πλαισίου τόσο σε κοινοτικό όσο και σε εθνικό/περιφερειακό επίπεδο. |
| --- | --- |

3.5.2

Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η ευρωπαϊκή βιομηχανία θα πρέπει να πολλαπλασιάσει και να επιταχύνει τις προσπάθειές της στον τομέα της έρευνας και της εφαρμογής των N&N, προωθώντας επίπεδα επενδύσεων τουλάχιστον ίσα προς εκείνα των πιο προηγμένων ανταγωνιστών της: το εν λόγω εγχείρημα θα μπορούσε να ενθαρρυνθεί σημαντικά από τη διαμόρφωση ενός ευνοϊκού κανονιστικού και νομοθετικού πλαισίου τόσο σε κοινοτικό όσο και σε εθνικό/περιφερειακό επίπεδο.

| 3.5.3 | Η EOKE είναι πεπεισμένη ότι η προσέγγιση αυτή, η οποία εμπεριέχει την ευρεία συμμετοχή των επιχειρήσεων, είναι ζωτικής σημασίας για την έρευνα, την ανάπτυξη και την εφαρμογή των N&N, υπό τον όρο ότι θα προβλεφθούν δράσεις υποστήριξης σε ευρωπαϊκό, εθνικό/περιφερειακό και, προπαντός, σε συνδυασμένο επίπεδο, με στόχο τα εξής:






  — | τη διασφάλιση της παροχής πληροφοριών, με διαφάνεια, απλότητα και σαφήνεια, σχετικά με τη «νανοτεχνολογική ανίχνευση» (nanotechnology scouting) των αποτελεσμάτων της έρευνας που είναι εφαρμόσιμα, επί μονίμου βάσεως και με ασφάλεια, για τους εργαζομένους, τους τεχνικούς, τους καταναλωτές, το περιβάλλον και την υγεία· τα εν λόγω αποτελέσματα πρέπει να διασφαλίζονται βάσει πιστοποίησης πλήρως αποδεκτής τόσο από την κοινωνία όσο και από την αγορά· |
| --- | --- | --- |

3.5.3

Η EOKE είναι πεπεισμένη ότι η προσέγγιση αυτή, η οποία εμπεριέχει την ευρεία συμμετοχή των επιχειρήσεων, είναι ζωτικής σημασίας για την έρευνα, την ανάπτυξη και την εφαρμογή των N&N, υπό τον όρο ότι θα προβλεφθούν δράσεις υποστήριξης σε ευρωπαϊκό, εθνικό/περιφερειακό και, προπαντός, σε συνδυασμένο επίπεδο, με στόχο τα εξής:

—

τη διασφάλιση της παροχής πληροφοριών, με διαφάνεια, απλότητα και σαφήνεια, σχετικά με τη «νανοτεχνολογική ανίχνευση» (nanotechnology scouting) των αποτελεσμάτων της έρευνας που είναι εφαρμόσιμα, επί μονίμου βάσεως και με ασφάλεια, για τους εργαζομένους, τους τεχνικούς, τους καταναλωτές, το περιβάλλον και την υγεία· τα εν λόγω αποτελέσματα πρέπει να διασφαλίζονται βάσει πιστοποίησης πλήρως αποδεκτής τόσο από την κοινωνία όσο και από την αγορά·

| — | το σχεδιασμό δράσεων κατάρτισης εστιασμένων στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις — και, ιδιαίτερα, οι μικρότερες εξ αυτών — με στόχο την υιοθέτηση και τη συνειδητή και υπεύθυνη χρήση των N&N, σύμφωνα με τις απαιτήσεις που θέτουν οι νέες διαδικασίες παραγωγής στο πλαίσιο των οποίων εφαρμόζονται (30)· |
| --- | --- |

—

το σχεδιασμό δράσεων κατάρτισης εστιασμένων στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις — και, ιδιαίτερα, οι μικρότερες εξ αυτών — με στόχο την υιοθέτηση και τη συνειδητή και υπεύθυνη χρήση των N&N, σύμφωνα με τις απαιτήσεις που θέτουν οι νέες διαδικασίες παραγωγής στο πλαίσιο των οποίων εφαρμόζονται (30)·

| — | την υποστήριξη δράσεων πολυεπιστημονικής κατάρτισης και επιμόρφωσης του τεχνικού και επιστημονικού προσωπικού σχετικά με το νέο σχεδιασμό και την οργάνωση της επιχείρησης που εφαρμόζει νέες νανοτεχνολογικές παραγωγικές διαδικασίες και συναφείς υπηρεσίες στους διάφορους τομείς, καθώς και σχετικά με τις αναγκαίες προφυλάξεις για την εξάλειψη των τοξικολογικών και οικοτοξικολογικών κινδύνων· |
| --- | --- |

—

την υποστήριξη δράσεων πολυεπιστημονικής κατάρτισης και επιμόρφωσης του τεχνικού και επιστημονικού προσωπικού σχετικά με το νέο σχεδιασμό και την οργάνωση της επιχείρησης που εφαρμόζει νέες νανοτεχνολογικές παραγωγικές διαδικασίες και συναφείς υπηρεσίες στους διάφορους τομείς, καθώς και σχετικά με τις αναγκαίες προφυλάξεις για την εξάλειψη των τοξικολογικών και οικοτοξικολογικών κινδύνων·

| — | τη διερεύνηση, κατά τρόπο σαφή και προκαθορισμένο, των ευκαιριών και των περιορισμών από την άποψη της βιομηχανικής και της πνευματικής ιδιοκτησίας για τη διασφάλιση ορθής ισορροπίας μεταξύ της συνεργασίας και του ανταγωνισμού, μεταξύ της προστασίας του απορρήτου ως προς την παραγωγή και της διάδοσης των επιτευγμάτων στον τομέα των N&N, μεταξύ της πραγματοποίησης δημοσιεύσεων και της ελεύθερης διακίνησης των νέων γνώσεων εντός της ευρωπαϊκής και της διεθνούς επιστημονικής κοινότητας και της προστασίας των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας· |
| --- | --- |

—

τη διερεύνηση, κατά τρόπο σαφή και προκαθορισμένο, των ευκαιριών και των περιορισμών από την άποψη της βιομηχανικής και της πνευματικής ιδιοκτησίας για τη διασφάλιση ορθής ισορροπίας μεταξύ της συνεργασίας και του ανταγωνισμού, μεταξύ της προστασίας του απορρήτου ως προς την παραγωγή και της διάδοσης των επιτευγμάτων στον τομέα των N&N, μεταξύ της πραγματοποίησης δημοσιεύσεων και της ελεύθερης διακίνησης των νέων γνώσεων εντός της ευρωπαϊκής και της διεθνούς επιστημονικής κοινότητας και της προστασίας των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας·

| — | τη διευκόλυνση της πρόσβασης των επιχειρήσεων — και ιδιαίτερα των μικρότερων εξ αυτών ή εκείνων που είναι εγκατεστημένες σε νησιωτικές και απομακρυσμένες περιοχές — στα ινστιτούτα του ΚΚΕρ (31), στα εργαστήρια εκπόνησης προτύπων και στις υποδομές πιστοποίησης, μετρήσεων και δοκιμών. Σημαντική θα αποδειχθεί, επίσης, η πρόσβαση σε εθνικούς και ευρωπαϊκούς οργανισμούς τεχνικής τυποποίησης, δυνάμενους να διαμορφώνουν πρότυπα τα οποία τυγχάνουν διεθνούς αναγνώρισης και αποδοχής· |
| --- | --- |

—

τη διευκόλυνση της πρόσβασης των επιχειρήσεων — και ιδιαίτερα των μικρότερων εξ αυτών ή εκείνων που είναι εγκατεστημένες σε νησιωτικές και απομακρυσμένες περιοχές — στα ινστιτούτα του ΚΚΕρ (31), στα εργαστήρια εκπόνησης προτύπων και στις υποδομές πιστοποίησης, μετρήσεων και δοκιμών. Σημαντική θα αποδειχθεί, επίσης, η πρόσβαση σε εθνικούς και ευρωπαϊκούς οργανισμούς τεχνικής τυποποίησης, δυνάμενους να διαμορφώνουν πρότυπα τα οποία τυγχάνουν διεθνούς αναγνώρισης και αποδοχής·

| — | την ενίσχυση, στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ), του Ευρωπαϊκού Ταμείου Επενδύσεων (ΕΤΕ), του CIP (32) και των Διαρθρωτικών Ταμείων της Κοινότητας, της πρόσβασης των επιχειρήσεων — και ιδιαίτερα των ΜΜΕ — σε δράσεις χρηματοοικονομικής ενίσχυσης για τη χορήγηση κεφαλαίων εκκίνησης επιχειρήσεων (start-up) και κεφαλαίων επιχειρηματικού κινδύνου, καθώς και σε δράσεις για την προαγωγή της εξάπλωσης (spin-off) της ακαδημαϊκής κοινότητας με στόχο τη δημιουργία νέων επιχειρήσεων και νέων θέσεων απασχόλησης στον τομέα των N&N, αλλά και δικτύων για την αγορά, την παραγωγή και τη διανομή υπηρεσιών N&N· |
| --- | --- |

—

την ενίσχυση, στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ), του Ευρωπαϊκού Ταμείου Επενδύσεων (ΕΤΕ), του CIP (32) και των Διαρθρωτικών Ταμείων της Κοινότητας, της πρόσβασης των επιχειρήσεων — και ιδιαίτερα των ΜΜΕ — σε δράσεις χρηματοοικονομικής ενίσχυσης για τη χορήγηση κεφαλαίων εκκίνησης επιχειρήσεων (start-up) και κεφαλαίων επιχειρηματικού κινδύνου, καθώς και σε δράσεις για την προαγωγή της εξάπλωσης (spin-off) της ακαδημαϊκής κοινότητας με στόχο τη δημιουργία νέων επιχειρήσεων και νέων θέσεων απασχόλησης στον τομέα των N&N, αλλά και δικτύων για την αγορά, την παραγωγή και τη διανομή υπηρεσιών N&N·

| — | τη σύσφιξη των σχέσεων μεταξύ των πανεπιστημίων, των ερευνητικών κέντρων και των επιχειρήσεων — ιδιαίτερα των ΜΜΕ — με τη δημιουργία κέντρων εμπειρογνωμοσύνης, υπό κοινή διαχείριση, για τους διάφορους τομείς εφαρμογής, με την ενσωμάτωση ειδικών νανοτεχνολόγων στις επιχειρήσεις και με τη διοργάνωση εκπαιδευτικών μαθημάτων στο πλαίσιο των νέων δράσεων που προβλέπονται από το πρόγραμμα «Marie Curie». |
| --- | --- |

—

τη σύσφιξη των σχέσεων μεταξύ των πανεπιστημίων, των ερευνητικών κέντρων και των επιχειρήσεων — ιδιαίτερα των ΜΜΕ — με τη δημιουργία κέντρων εμπειρογνωμοσύνης, υπό κοινή διαχείριση, για τους διάφορους τομείς εφαρμογής, με την ενσωμάτωση ειδικών νανοτεχνολόγων στις επιχειρήσεις και με τη διοργάνωση εκπαιδευτικών μαθημάτων στο πλαίσιο των νέων δράσεων που προβλέπονται από το πρόγραμμα «Marie Curie».

| 3.5.4 | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι, ιδίως στον τομέα των N&N, οι εργαζόμενοι και τα τεχνικά και επιστημονικά στελέχη αντιπροσωπεύουν και πρέπει να εξακολουθήσουν να αντιπροσωπεύουν το ισχυρό σημείο των κοινωνικά υπεύθυνων ευρωπαϊκών επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

3.5.4

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι, ιδίως στον τομέα των N&N, οι εργαζόμενοι και τα τεχνικά και επιστημονικά στελέχη αντιπροσωπεύουν και πρέπει να εξακολουθήσουν να αντιπροσωπεύουν το ισχυρό σημείο των κοινωνικά υπεύθυνων ευρωπαϊκών επιχειρήσεων.

| 3.5.4.1 | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει, εν προκειμένω, τη σημασία της ανάληψης δράσεων για την εξασφάλιση ασφαλούς περιβάλλοντος και ακίνδυνων παραγωγικών διαδικασιών, καθώς και ενδεδειγμένων παρεμβάσεων για την επιμόρφωση ειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού, κυρίως στον τομέα των διαγνωστικών και των θεραπευτικών εφαρμογών της ιατρικής, με ιδιαίτερη αναφορά στις παραμέτρους της πρόληψης και της εκ των προτέρων αξιολόγησης των κινδύνων. Τούτο είναι δυνατό να επιτευχθεί με τη βοήθεια τεχνικών εγχειριδίων συμπεριφοράς, αποδεκτών σε ευρωπαϊκό επίπεδο. |
| --- | --- |

3.5.4.1

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει, εν προκειμένω, τη σημασία της ανάληψης δράσεων για την εξασφάλιση ασφαλούς περιβάλλοντος και ακίνδυνων παραγωγικών διαδικασιών, καθώς και ενδεδειγμένων παρεμβάσεων για την επιμόρφωση ειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού, κυρίως στον τομέα των διαγνωστικών και των θεραπευτικών εφαρμογών της ιατρικής, με ιδιαίτερη αναφορά στις παραμέτρους της πρόληψης και της εκ των προτέρων αξιολόγησης των κινδύνων. Τούτο είναι δυνατό να επιτευχθεί με τη βοήθεια τεχνικών εγχειριδίων συμπεριφοράς, αποδεκτών σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

| 3.5.4.2 | Ο αντίκτυπος στους εργαζομένους της νέας οργάνωσης της εργασίας που είναι αναγκαία για την εφαρμογή των N&N στις παραγωγικές δραστηριότητες, αφενός, και των απαιτήσεων που τίθενται όσον αφορά την κατάρτισή τους, αλλά και την προστασία της υγείας τους και την ασφάλειά τους, αφετέρου, θα πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο εμπεριστατωμένων αξιολογήσεων και μελετών εκ μέρους του Ευρωπαϊκού Ιδρύματος του Δουβλίνου για τη Βελτίωση των Συνθηκών Διαβίωσης και Εργασίας. |
| --- | --- |

3.5.4.2

Ο αντίκτυπος στους εργαζομένους της νέας οργάνωσης της εργασίας που είναι αναγκαία για την εφαρμογή των N&N στις παραγωγικές δραστηριότητες, αφενός, και των απαιτήσεων που τίθενται όσον αφορά την κατάρτισή τους, αλλά και την προστασία της υγείας τους και την ασφάλειά τους, αφετέρου, θα πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο εμπεριστατωμένων αξιολογήσεων και μελετών εκ μέρους του Ευρωπαϊκού Ιδρύματος του Δουβλίνου για τη Βελτίωση των Συνθηκών Διαβίωσης και Εργασίας.

| 3.5.5 | Ο ευρωπαϊκός διάλογος για τις N&N θα πρέπει να έχει παγιωθεί με όλες τις ενδιαφερόμενες πλευρές έως το 2007, δια της δημιουργίας ενός συμβουλευτικού οργάνου ή φόρουμ, το οποίο θα πρέπει να διαθέτει την αναγκαία ενάργεια και διαφάνεια και να μπορεί να προταθεί ως ικανός και αναγνωρισμένος συνομιλητής έναντι των μέσων μαζικής ενημέρωσης και της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

3.5.5

Ο ευρωπαϊκός διάλογος για τις N&N θα πρέπει να έχει παγιωθεί με όλες τις ενδιαφερόμενες πλευρές έως το 2007, δια της δημιουργίας ενός συμβουλευτικού οργάνου ή φόρουμ, το οποίο θα πρέπει να διαθέτει την αναγκαία ενάργεια και διαφάνεια και να μπορεί να προταθεί ως ικανός και αναγνωρισμένος συνομιλητής έναντι των μέσων μαζικής ενημέρωσης και της κοινωνίας των πολιτών.

| 3.5.6 | Οι επιτυχημένες πρότυπες πρωτοβουλίες για την ευαισθητοποίηση των πολιτών θα πρέπει να έχουν εδραιωθεί έως το 2007, να προβάλλονται ήδη κατά την πρόσβαση στη δικτυακή πύλη «Europa» και να δημοσιοποιούνται επίσης στα άλλα όργανα και, κυρίως, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο. Στο πλαίσιο των εν λόγω πρωτοβουλιών θα πρέπει επιπλέον να εξασφαλισθεί και μια διεθνής απήχηση με τη θεσμοθέτηση, κατά το 2008, του «Διατομεακού Ευρωπαϊκού Βραβείου σε Ν&N» το οποίο προβλέπεται να απονέμεται σε ετήσια βάση επ'ευκαιρία της «Ευρωπαϊκής Εβδομάδας των N&N». |
| --- | --- |

3.5.6

Οι επιτυχημένες πρότυπες πρωτοβουλίες για την ευαισθητοποίηση των πολιτών θα πρέπει να έχουν εδραιωθεί έως το 2007, να προβάλλονται ήδη κατά την πρόσβαση στη δικτυακή πύλη «Europa» και να δημοσιοποιούνται επίσης στα άλλα όργανα και, κυρίως, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο. Στο πλαίσιο των εν λόγω πρωτοβουλιών θα πρέπει επιπλέον να εξασφαλισθεί και μια διεθνής απήχηση με τη θεσμοθέτηση, κατά το 2008, του «Διατομεακού Ευρωπαϊκού Βραβείου σε Ν&N» το οποίο προβλέπεται να απονέμεται σε ετήσια βάση επ'ευκαιρία της «Ευρωπαϊκής Εβδομάδας των N&N».

| 3.5.7 | Η Επιτροπή θα πρέπει να έχει διαμορφώσει, έως το 2007, συγκεκριμένες μεθοδολογίες για την επισήμανση των κινδύνων λόγω της εφαρμογής ή/και της χρήσης N&N και να έχει προτείνει, εντός του πρώτου εξαμήνου του 2008, τις ευρωπαϊκές κατευθυντήριες γραμμές επί του θέματος. |
| --- | --- |

3.5.7

Η Επιτροπή θα πρέπει να έχει διαμορφώσει, έως το 2007, συγκεκριμένες μεθοδολογίες για την επισήμανση των κινδύνων λόγω της εφαρμογής ή/και της χρήσης N&N και να έχει προτείνει, εντός του πρώτου εξαμήνου του 2008, τις ευρωπαϊκές κατευθυντήριες γραμμές επί του θέματος.

Βρυξέλλες, 20 Απριλίου 2006

Η Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  EE C 157 της 28.06.05.

1

(2)  Ένθα ανωτέρω.

2

(3)  Συνέντευξη του Επιτρόπου BUSQUIN (σύνοψη στη δημοσίευση IP/04/820 της 29ης Ιουνίου 2004).

3

(4)  Πρβ. υποσημείωση 2.

4

(5)  Κέντρο Μικρο και Νανοηλεκτρονικής της Πολυτεχνικής Σχολής του Μιλάνου (Centro micro e nanoelettronica del Politecnico di Milano). Καθ. Alessandro Spinelli.

5

(6)  Ένθα ανωτέρω.

6

(7)  Οι επενδύσεις στον τομέα της νανοηλεκτρονικής ανέρχονται επί του παρόντος σε 6 δισεκατομμύρια ευρώ (€) τα οποία κατανέμονται ως εξής: 1/3 σε εφαρμογές νανο και μικρο, 1/3 στη διαγνωστική, 1/3 σε υλικά (Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ΓΔ Έρευνα).

7

(8)  Από την ελληνική λέξη μίμηση, μίμηση της φύσης.

8

μίμηση

(9)  Όπως π.χ. η αυτόνομη κίνηση των σπερματοζωαρίων.

9

(10)  Πρβλ. γνωμοδότηση INT/269, με εισηγητή τον κ. Wolf.

10

(11)  Πρβλ. «Νανοεπιστήμες και νανοτεχνολογίες, πολυλειτουργικά υλικά βασισμένα στη γνώση & νέες διεργασίες και συστήματα παραγωγής», «ανακοίνωση στο Euronanoforum που πραγματοποιήθηκε τον Σεπτέμβριο του 2005» στο Εδιμβούργο.

11

(12)  COM(2005) 243 τελ. και COM(2005) 24 τελ.

12

(13)  CESE 1629/2004 (ΕΕ C 157 της 28.6.2005).

13

(14)  Μεταξύ των κυριοτέρων κέντρων αριστείας μπορούν να αναφερθούν τα εξής:: το Κέντρο Μοριακής Ανάλυσης DESMOL, το Κέντρο Υψηλής Πίεσης και το Κέντρο CELDIS του Ινστιτούτου Φυσικής της Πολωνικής Ακαδημίας των Επιστημών· το Ερευνητικό Κέντρο KFKI-CMRC και το Ίδρυμα Ερευνών για τη στερεά κατάσταση, τη φυσική και την οπτική της Ουγγρικής Ακαδημίας των Επιστημών· το Κέντρο Έρευνας και Τεχνολογίας Προηγμένων Υλικών (CAMART) του Ινστιτούτου Φυσικής Στερεάς Κατάστασης (Συμπυκνωμένης Ύλης) του Πανεπιστημίου της Λεττονίας.

14

(15)  Η κοινοτική πρωτοβουλία Gate2Growth παρέχει ένα πακέτο υπηρεσιών και δικτύων με στόχο να καταστεί ταχύτερη και λιγότερο δαπανηρή η πρόσβαση στις επενδύσεις για νέες καινοτόμες επιχειρήσεις, μέσω πανευρωπαϊκών θεματικών δικτύων επενδυτών και μεσαζόντων, όπως το δίκτυο I-TecNet.

15

(16)  Η Minanet είναι μια τράπεζα δεδομένων με επιγραμμική πρόσβαση (on-line) σχετικά με ευρωπαϊκά ερευνητικά σχέδια στον τομέα των μικροσυστημάτων και των νανοτεχνολογιών. Σε αυτή τη βάση δεδομένων περιλαμβάνονται σχέδια στον τομέα των N&N που αναπτύσσονται στην Τσεχική Δημοκρατία, στην Πολωνία, στη Σλοβακία, στην Ουγγαρία, στη Βουλγαρία, στη Λιθουανία, στη Λεττονία, στην Κύπρο και στη Ρουμανία.

16

(17)  Lux Research and Technology Review on Nanotechnology 2005.

17

(18)  Πρβλ.: http://cordis.europa.eu.int/nanotechnology; Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ΓΔ Έρευνα, Μονάδα G4 (8.12.2005).

18

(19)  Lux Research and Technology Review on Nanotechnology 2005.

19

(20)  Όσον αφορά τις ιδιωτικές επενδύσεις σε N&N, σχεδόν 60 ιαπωνικές επιχειρήσεις δαπανούν περίπου 170 εκατομμύρια ευρώ ετησίως για Ε&Α σε νανοτεχνολογίες, ποσό το οποίο αντιστοιχεί σε αύξηση κατά 20 % από το 2003.

20

(21)  Η εταιρεία Samsung άρχισε, ήδη από το 2002, να διαθέτει τσιπ μνήμης φλας (flash memory chips) που περιέχουν 90 εξαρτήματα νανομετρικών διαστάσεων.

21

(22)  Beijin Report 2005 on Nanotech Development to 2010-2015 (Έκθεση 2005 του Πεκίνου σχετικά με την ανάπτυξη των νανοτεχνολογιών έως το διάστημα 2010-2015).

22

(23)  Σύμφωνα με την προαναφερθείσα έκθεση, το μερίδιο της Κίνας στην παγκόσμια αγορά θα υπερβεί το 6 % το 2010 και το 16 % το 2015. Η πορεία προς τα τελικά προϊόντα θα εξαρτηθεί πολύ περισσότερο από τη σύγκλιση των εφαρμογών στον τομέα των νανοβιοτεχνολογιών παρά στον τομέα των νανοεπιστημών, καθώς και από τις εφαρμοσμένες έρευνες στα τρία μεγάλα εθνικά ερευνητικά κέντρα και σε περισσότερα από 20 ινστιτούτα νανοτεχνολογίας.

23

(24)  Ευρωπαϊκός Χώρος Έρευνας: Συνεργασία και συντονισμός των εθνικών και περιφερειακών δράσεων στον τομέα της έρευνας. Το Πρόγραμμα ERA-NET – χρηματοδοτούμενο με 148 εκατ. ευρώ – προβλέπει την ανά εξάμηνο πρόσκληση υποβολής προσφορών, έως το 2005, για σχέδια τα οποία προβλέπουν τη συμμετοχή των αρμοδίων αρχών τουλάχιστον τριών κρατών μελών. Για τα επόμενα έτη προβλέπεται η εφαρμογή του προγράμματος ERA-NET Plus, το οποίο ενισχύει το προγενέστερο πρόγραμμα.

24

(25)  COST: Διακυβερνητική οργάνωση με στόχο την προώθηση της συντονισμένης επιστημονικής και τεχνολογικής έρευνας (Ε&Τ).

25

(26)  ESF: Ευρωπαικό Ίδρυμα Επιστημών.

26

(27)  EUREKA: Ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για την εμπορική αξιοποίηση προηγμένων τεχνολογιών.

27

(28)  Πρβλ. Nanotechnology National Office (Εθνική Υπηρεσία Νανοτεχνολογίας), η οποία συστάθηκε το 2003 στις ΗΠΑ δυνάμει του νόμου περί ανάπτυξης των νανοτεχνολογιών.

28

(29)  CEN: Ευρωπαϊκή Επιτροπή Τυποποίησης. STAR: Έρευνα περί τυποποίησης.

29

(30)  Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της τόσο για τις δημοσιεύσεις που πραγματοποιούνται και διατίθενται ευρέως από τη ΓΔ Καινοτομία – είτε σε έντυπη μορφή είτε και σε CD – όσο και για τα παιδαγωγικά μέσα που χρησιμοποιούνται στις εν λόγω δημοσιεύσεις και απευθύνονται σε ένα ενδιαφερόμενο μεν, αλλά ελάχιστα προετοιμασμένο, κοινό.

30

(31)  ΚΚΕρ = Κοινό Κέντρο Ερευνών

31

(32)  CIP = Πρόγραμμα «Καινοτομία και Ανταγωνιστικότητα» (Πρβλ. γνωμοδότηση CESE INT/270, με εισηγητή τον κ. Wqalschke και συνεισηγήτρια την κα Fusco).

32

---

| 8.8.2006 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 185/10 |
| --- | --- | --- | --- |

8.8.2006

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 185/10

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για τα παρακάτω θέματα:

«Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου περί του ειδικού προγράμματος που θα υλοποιηθεί με άμεσες δράσεις από το Κοινό Κέντρο Ερευνών με το οποίο τίθεται σε εφαρμογή το 7ο πρόγραμμα πλαίσιο (2007-2013) δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας»

«Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με το ειδικό πρόγραμμα “Συνεργασία” για την εκτέλεση του 7ου προγράμματος πλαισίου (2007-2013) της Ευρωπαϊκής Κοινότητας για τις δραστηριότητες έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης»

«Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με το ειδικό πρόγραμμα “Ιδέες” με το οποίο τίθεται σε εφαρμογή το 7ο πρόγραμμα πλαίσιο (2007-2013) δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας»

«Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με το ειδικό πρόγραμμα “Άνθρωποι” με το οποίο τίθεται σε εφαρμογή το έβδομο πρόγραμμα πλαίσιο (2007-2013) δράσεων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας»

«Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με το ειδικό πρόγραμμα “Ικανότητες” με το οποίο τίθεται σε εφαρμογή το 7ο πρόγραμμα πλαίσιο (2007-2013) δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας»

«Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου περί του ειδικού προγράμματος που θα υλοποιηθεί με άμεσες δράσεις από το Κοινό Κέντρο Ερευνών ώστε να εκτελεσθεί το έβδομο πρόγραμμα πλαίσιο (2007-2011) δραστηριοτήτων πυρηνικής έρευνας και εκπαίδευσης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας (Ευρατόμ)»

«Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με το ειδικό πρόγραμμα με το οποίο τίθεται σε εφαρμογή το έβδομο πρόγραμμα πλαίσιο (2007-2011) δραστηριοτήτων έρευνας και εκπαίδευσης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας (Ευρατόμ)»

COM(2005) 439, 440, 441, 442, 443, 444, 445 τελικά

(2006/C 185/02)

Στις 14 Νοεμβρίου 2005, το Συμβούλιο αποφάσισε, σύμφωνα με το άρθρο 166 της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα τις ανωτέρω προτάσεις

Το τμήμα «Εσωτερική αγορά, παραγωγή και κατανάλωση» στο οποίο ανατέθηκαν οι προπαρασκευαστικές εργασίες για το θέμα, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 28 Μαρτίου 2006. Εισηγητής ήταν ο κ. WOLF και συνεισηγητής ο κ. PEZZINI.

Κατά την 426η σύνοδο ολομέλειάς της στις 20 και 21 Απριλίου 2006 (συνεδρίαση της 20ής Απριλίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 132 ψήφους υπέρ και 2 κατά την ακόλουθη γνωμοδότηση:

1.   Σύνοψη

| 1.1 | Οι προτάσεις της Επιτροπής αφορούν το περιεχόμενο ή τα θέματα της έρευνας που καλύπτονται από τις προτάσεις της σχετικά με το 7ο πρόγραμμα πλαίσιο για την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη (2007-2013) και το 7ο πρόγραμμα πλαίσιο της Ευρατόμ (2007-2011), που έχει ήδη σχολιάσει η ΕΟΚΕ. Συνεπώς, η παρούσα γνωμοδότηση συμπληρώνει τη γνωμοδότηση που έχει ήδη εκπονηθεί για τα δύο προγράμματα πλαίσιο. |
| --- | --- |

1.1

Οι προτάσεις της Επιτροπής αφορούν το περιεχόμενο ή τα θέματα της έρευνας που καλύπτονται από τις προτάσεις της σχετικά με το 7ο πρόγραμμα πλαίσιο για την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη (2007-2013) και το 7ο πρόγραμμα πλαίσιο της Ευρατόμ (2007-2011), που έχει ήδη σχολιάσει η ΕΟΚΕ. Συνεπώς, η παρούσα γνωμοδότηση συμπληρώνει τη γνωμοδότηση που έχει ήδη εκπονηθεί για τα δύο προγράμματα πλαίσιο.

| 1.2 | Στη γνωμοδότηση αυτή, η ΕΟΚΕ συνιστά να διατεθούν χωρίς περικοπές οι προτεινόμενες από την Επιτροπή, άμεσα αναγκαίες, επενδύσεις στους τομείς της έρευνας και ανάπτυξης και να μην επιτραπεί να μεταβληθούν σε παίγνιο ή θύμα των διαπραγματεύσεων για το μελλοντικό γενικό προϋπολογισμό της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.2

Στη γνωμοδότηση αυτή, η ΕΟΚΕ συνιστά να διατεθούν χωρίς περικοπές οι προτεινόμενες από την Επιτροπή, άμεσα αναγκαίες, επενδύσεις στους τομείς της έρευνας και ανάπτυξης και να μην επιτραπεί να μεταβληθούν σε παίγνιο ή θύμα των διαπραγματεύσεων για το μελλοντικό γενικό προϋπολογισμό της ΕΕ.

| 1.3 | Η υλοποίηση του στόχου που περιλαμβάνεται στη στρατηγική της Λισσαβόνας να εξελιχθεί η Ε.Ε. στον σημαντικότερο οικονομικό χώρο προϋποθέτει σαφή ενίσχυση των επενδύσεων στην έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη. Στο χώρο αυτό, η Ε.Ε. είναι εκτεθειμένη στον παγκόσμιο ανταγωνισμό όχι μόνο με τις ΗΠΑ, την Ιαπωνία και την Κορέα, αλλά και με την Κίνα, την Ινδία και τη Βραζιλία. Οι ΗΠΑ και η Ιαπωνία ανακήρυξαν πρόσφατα την Ε&Α σε εθνική προτεραιότητα για την ενίσχυση της διεθνούς ανταγωνιστικότητάς τους και διέθεσαν τους πόρους που απαιτούνται για να επιτύχουν το στόχο αυτό. Εντούτοις, λαμβανομένων υπόψη των συνεχών παγκόσμιων εξελίξεων, ο στόχος, ο οποίος ορίσθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βαρκελώνης προς στήριξη της στρατηγικής της Λισσαβόνας και ο οποίος δεν έχει ακόμη επιτευχθεί, για επενδύσεις στην Ε&Α ποσοστού 3 % επί του ΑΕγχΠ της ΕΕ αποτελεί έναν «κινούμενο στόχο». Όποιος δεν επιτύχει εγκαίρως το στόχο αυτό, θα χάσει την πρωτιά. |
| --- | --- |

1.3

Η υλοποίηση του στόχου που περιλαμβάνεται στη στρατηγική της Λισσαβόνας να εξελιχθεί η Ε.Ε. στον σημαντικότερο οικονομικό χώρο προϋποθέτει σαφή ενίσχυση των επενδύσεων στην έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη. Στο χώρο αυτό, η Ε.Ε. είναι εκτεθειμένη στον παγκόσμιο ανταγωνισμό όχι μόνο με τις ΗΠΑ, την Ιαπωνία και την Κορέα, αλλά και με την Κίνα, την Ινδία και τη Βραζιλία. Οι ΗΠΑ και η Ιαπωνία ανακήρυξαν πρόσφατα την Ε&Α σε εθνική προτεραιότητα για την ενίσχυση της διεθνούς ανταγωνιστικότητάς τους και διέθεσαν τους πόρους που απαιτούνται για να επιτύχουν το στόχο αυτό. Εντούτοις, λαμβανομένων υπόψη των συνεχών παγκόσμιων εξελίξεων, ο στόχος, ο οποίος ορίσθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βαρκελώνης προς στήριξη της στρατηγικής της Λισσαβόνας και ο οποίος δεν έχει ακόμη επιτευχθεί, για επενδύσεις στην Ε&Α ποσοστού 3 % επί του ΑΕγχΠ της ΕΕ αποτελεί έναν «κινούμενο στόχο». Όποιος δεν επιτύχει εγκαίρως το στόχο αυτό, θα χάσει την πρωτιά.

| 1.4 | Δεδομένου ότι το Συμβούλιο έχει εντωμεταξύ αποφασίσει σχετικά με το ύψος του γενικού προϋπολογισμού της Ε.Ε. και τον αντίκτυπο αυτού επί του προϋπολογισμού για την έρευνα, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τη σύστασή της για την σαφή αύξηση του προϋπολογισμού για την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη — σε στους το 8 % — και για την έναρξη της αύξησης από τώρα και σε καμία περίπτωση μετά από εφτά χρόνια. |
| --- | --- |

1.4

Δεδομένου ότι το Συμβούλιο έχει εντωμεταξύ αποφασίσει σχετικά με το ύψος του γενικού προϋπολογισμού της Ε.Ε. και τον αντίκτυπο αυτού επί του προϋπολογισμού για την έρευνα, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τη σύστασή της για την σαφή αύξηση του προϋπολογισμού για την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη — σε στους το 8 % — και για την έναρξη της αύξησης από τώρα και σε καμία περίπτωση μετά από εφτά χρόνια.

| 1.5 | Το επίκεντρο των προτάσεων της Επιτροπής είναι το ειδικό πρόγραμμα «συνεργασία». Η EOKE υποστηρίζει την ενίσχυση των ερευνητικών θεμάτων που περιλαμβάνονται σε αυτό, όπως η ανεργία, υγεία, η τεχνολογία πληροφοριών, η νανοτεχνολογία, το περιβάλλον, οι μεταφορές, οι οικονομικές, κοινωνικές και ανθρωπιστικές επιστήμες, καθώς και τα νέα θέματα διάστημα και ασφάλεια. Το σημείο αυτό σχολιάζεται διεξοδικά στο κεφάλαιο 4, όπου και συνιστώνται συγκριτικές ενισχύσεις σε μεμονωμένες περιπτώσεις. |
| --- | --- |

1.5

Το επίκεντρο των προτάσεων της Επιτροπής είναι το ειδικό πρόγραμμα «συνεργασία». Η EOKE υποστηρίζει την ενίσχυση των ερευνητικών θεμάτων που περιλαμβάνονται σε αυτό, όπως η ανεργία, υγεία, η τεχνολογία πληροφοριών, η νανοτεχνολογία, το περιβάλλον, οι μεταφορές, οι οικονομικές, κοινωνικές και ανθρωπιστικές επιστήμες, καθώς και τα νέα θέματα διάστημα και ασφάλεια. Το σημείο αυτό σχολιάζεται διεξοδικά στο κεφάλαιο 4, όπου και συνιστώνται συγκριτικές ενισχύσεις σε μεμονωμένες περιπτώσεις.

| 1.6 | Η ΕΟΚΕ συνιστά εν γένει να μην επιλεγεί μια άκαμπτη κατανομή του προϋπολογισμού στα διάφορα θέματα, αλλά να επιτρέπει όσο το δυνατόν περισσότερη ευελιξία. Κατά αυτό τον τρόπο, πρέπει να εξασφαλιστεί ότι η ικανότητα της Επιτροπής να μπορεί κατά τη διάρκεια της εκτέλεσης του προγράμματος να ανταποκρίνεται σε ενδιάμεσες μετατοπίσεις του ενδιαφέροντος, σε νέα θέματα που προκύπτουν ή, λόγω του εγκάρσιου χαρακτήρα ορισμένων προγραμματικών θεμάτων, σε αναδιαρθρώσεις που ενδέχεται να καταστούν απαραίτητες και μάλιστα ταχέως και χωρίς περαιτέρω πολιτικά μέτρα. |
| --- | --- |

1.6

Η ΕΟΚΕ συνιστά εν γένει να μην επιλεγεί μια άκαμπτη κατανομή του προϋπολογισμού στα διάφορα θέματα, αλλά να επιτρέπει όσο το δυνατόν περισσότερη ευελιξία. Κατά αυτό τον τρόπο, πρέπει να εξασφαλιστεί ότι η ικανότητα της Επιτροπής να μπορεί κατά τη διάρκεια της εκτέλεσης του προγράμματος να ανταποκρίνεται σε ενδιάμεσες μετατοπίσεις του ενδιαφέροντος, σε νέα θέματα που προκύπτουν ή, λόγω του εγκάρσιου χαρακτήρα ορισμένων προγραμματικών θεμάτων, σε αναδιαρθρώσεις που ενδέχεται να καταστούν απαραίτητες και μάλιστα ταχέως και χωρίς περαιτέρω πολιτικά μέτρα.

| 1.7 | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την υποστήριξή της προς το ειδικό πρόγραμμα «ιδέες». Θεωρεί δε ότι οι προκύψει που προκύπτουν σε σχέση με το πρόγραμμα αυτό, εκτός από τον κατάλληλο εξοπλισμό, συνίστανται κατά κύριο λόγο στη διαδικασία για την επιλογή των αιτήσεων για την παροχή στήριξης και στη διαχείρισή του. Χαιρετίζει δε το γεγονός ότι το δύσκολο αυτό καθήκον θα ανατεθεί στο αυτόνομο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας (European Research Council, ERC). |
| --- | --- |

1.7

Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την υποστήριξή της προς το ειδικό πρόγραμμα «ιδέες». Θεωρεί δε ότι οι προκύψει που προκύπτουν σε σχέση με το πρόγραμμα αυτό, εκτός από τον κατάλληλο εξοπλισμό, συνίστανται κατά κύριο λόγο στη διαδικασία για την επιλογή των αιτήσεων για την παροχή στήριξης και στη διαχείρισή του. Χαιρετίζει δε το γεγονός ότι το δύσκολο αυτό καθήκον θα ανατεθεί στο αυτόνομο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας (European Research Council, ERC).

| 1.8 | Η ΕΟΚΕ έχει τονίσει σε επανειλημμένες περιπτώσεις ότι το κλειδί για την προαγωγή της επιτυχίας και της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών δράσεων έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, εκτός από τον εφοδιασμό με υψηλής ποιότητας εξοπλισμό, την χρηματοδοτική υποστήριξη και τη δημιουργία των απαραίτητων συνθηκών, είναι η επάρκεια κορυφαίων δημιουργικών επιστημόνων. Το ειδικό πρόγραμμα «άνθρωποι» αφορά τα μέτρα με τα οποία η Επιτροπή θα μπορούσε να πλησιάσει την υλοποίηση του στόχου αυτού. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει απερίφραστα τα μέτρα αυτά και παραπέμπει, επιπλέον, στις προηγούμενες παρατηρήσεις της σχετικά με τον ευρωπαϊκό χάρτη των ερευνητών που δημοσιεύτηκε από την Επιτροπή. |
| --- | --- |

1.8

Η ΕΟΚΕ έχει τονίσει σε επανειλημμένες περιπτώσεις ότι το κλειδί για την προαγωγή της επιτυχίας και της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών δράσεων έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, εκτός από τον εφοδιασμό με υψηλής ποιότητας εξοπλισμό, την χρηματοδοτική υποστήριξη και τη δημιουργία των απαραίτητων συνθηκών, είναι η επάρκεια κορυφαίων δημιουργικών επιστημόνων. Το ειδικό πρόγραμμα «άνθρωποι» αφορά τα μέτρα με τα οποία η Επιτροπή θα μπορούσε να πλησιάσει την υλοποίηση του στόχου αυτού. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει απερίφραστα τα μέτρα αυτά και παραπέμπει, επιπλέον, στις προηγούμενες παρατηρήσεις της σχετικά με τον ευρωπαϊκό χάρτη των ερευνητών που δημοσιεύτηκε από την Επιτροπή.

| 1.9 | Το ειδικό πρόγραμμα «Ικανότητες» είναι ένα πολύ καλό παράδειγμα των επικουρικών καθηκόντων της Κοινότητας. Αφορά ιδιαιτέρως τις ερευνητικές υποδομές (όπως είναι μεγάλα μηχανήματα, επιστημονικά εργαλεία, υπολογιστές, κλπ.) των οποίων η παροχή και αξιοποίηση υπερβαίνει τις δυνατότητες των μεμονωμένων κρατών μελών. Όμως, και το επιμέρους πρόγραμμα «έρευνα προς όφελος των ΜΜΕ» που περιλαμβάνεται στο ειδικό πρόγραμμα ανταποκρίνεται σε προηγούμενες συστάσεις της ΕΟΚΕ για την ενίσχυση της συμμετοχής των ΜΜΕ στη διαδικασία για την προαγωγή της καινοτομίας. |
| --- | --- |

1.9

Το ειδικό πρόγραμμα «Ικανότητες» είναι ένα πολύ καλό παράδειγμα των επικουρικών καθηκόντων της Κοινότητας. Αφορά ιδιαιτέρως τις ερευνητικές υποδομές (όπως είναι μεγάλα μηχανήματα, επιστημονικά εργαλεία, υπολογιστές, κλπ.) των οποίων η παροχή και αξιοποίηση υπερβαίνει τις δυνατότητες των μεμονωμένων κρατών μελών. Όμως, και το επιμέρους πρόγραμμα «έρευνα προς όφελος των ΜΜΕ» που περιλαμβάνεται στο ειδικό πρόγραμμα ανταποκρίνεται σε προηγούμενες συστάσεις της ΕΟΚΕ για την ενίσχυση της συμμετοχής των ΜΜΕ στη διαδικασία για την προαγωγή της καινοτομίας.

| 1.10 | Η ΕΟΚΕ παραπέμπει, τέλος, στην προηγούμενη σύστασή της για τον δραστικό περιορισμό των διοικητικών επιβαρύνσεων των αιτούντων, την απλούστευση των διαδικασιών και την εξασφάλιση, ταυτόχρονα, της μέγιστης δυνατής συνέχειας σε ό,τι αφορά τα μέσα ενίσχυσης και τις διαδικασίες για την ανάθεση έργων. |
| --- | --- |

1.10

Η ΕΟΚΕ παραπέμπει, τέλος, στην προηγούμενη σύστασή της για τον δραστικό περιορισμό των διοικητικών επιβαρύνσεων των αιτούντων, την απλούστευση των διαδικασιών και την εξασφάλιση, ταυτόχρονα, της μέγιστης δυνατής συνέχειας σε ό,τι αφορά τα μέσα ενίσχυσης και τις διαδικασίες για την ανάθεση έργων.

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Οι προτάσεις της Επιτροπής, που περιλαμβάνονται σε επτά χωριστά έγγραφα, συμπληρώνουν την πρόταση της Επιτροπής (1) για το 7ο πρόγραμμα πλαίσιο για την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη (2007-2013) και για το 7ο πρόγραμμα — πλαίσιο Ευρατόμ (2007-2011), και προσφέρουν αναλυτικές πληροφορίες για το περιεχόμενο ή τα θέματα που καλύπτονται από τα προβλεπόμενα μέτρα στήριξης. |
| --- | --- |

2.1

Οι προτάσεις της Επιτροπής, που περιλαμβάνονται σε επτά χωριστά έγγραφα, συμπληρώνουν την πρόταση της Επιτροπής (1) για το 7ο πρόγραμμα πλαίσιο για την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη (2007-2013) και για το 7ο πρόγραμμα — πλαίσιο Ευρατόμ (2007-2011), και προσφέρουν αναλυτικές πληροφορίες για το περιεχόμενο ή τα θέματα που καλύπτονται από τα προβλεπόμενα μέτρα στήριξης.

| 2.1.1 | Ως εκ τούτου, η παρούσα γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ συνιστά μία συμπληρωματική και συμπαγή μορφή της γνωμοδότησης
   (2)
  που υποβλήθηκε ήδη μαζί με παρατηρήσεις και συστάσεις σχετικά με την απόφαση για το 7ο πρόγραμμα — πλαίσιο για την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη (2007-2013) και για το 7ο πρόγραμμα πλαίσιο Ευρατόμ (2007-2011). |
| --- | --- |

2.1.1

Ως εκ τούτου, η παρούσα γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ συνιστά μία συμπληρωματική και συμπαγή μορφή της γνωμοδότησης
   (2)
  που υποβλήθηκε ήδη μαζί με παρατηρήσεις και συστάσεις σχετικά με την απόφαση για το 7ο πρόγραμμα — πλαίσιο για την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη (2007-2013) και για το 7ο πρόγραμμα πλαίσιο Ευρατόμ (2007-2011).

| 2.1.2 | Για το λόγο αυτό, η παρούσα γνωμοδότηση αναφέρεται κατά κύριο λόγο στο περιεχόμενο της έρευνας και όχι σε διαρθρώσεις και μέσα. Έτσι, δεν υπεισέρχεται του νέου, π.χ., στο σημαντικό ζήτημα της βελτιστοποίηση της το τρίγωνο τις καινοτομίες «βασική έρευνα, συναφής έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη» ούτε στη σύσταση οι υπάλληλοι της επιτροπής που συνοδεύουν το πρόγραμμα να είναι εμπειρογνώμονες οι οποίοι διαθέτουν εμπειρία σχετικά με την μελλοντική έρευνα και με την εκάστοτε ειδικότητα, πράγμα το οποίο θα απαιτούσε μια υπάρχει συνέχεια σε ό,τι αφορά στο προσωπικό. Τα θέματα αυτά εξετάστηκαν διεξοδικά στις προαναφερθείσες γνωμοδοτήσεις (3). |
| --- | --- |

2.1.2

Για το λόγο αυτό, η παρούσα γνωμοδότηση αναφέρεται κατά κύριο λόγο στο περιεχόμενο της έρευνας και όχι σε διαρθρώσεις και μέσα. Έτσι, δεν υπεισέρχεται του νέου, π.χ., στο σημαντικό ζήτημα της βελτιστοποίηση της το τρίγωνο τις καινοτομίες «βασική έρευνα, συναφής έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη» ούτε στη σύσταση οι υπάλληλοι της επιτροπής που συνοδεύουν το πρόγραμμα να είναι εμπειρογνώμονες οι οποίοι διαθέτουν εμπειρία σχετικά με την μελλοντική έρευνα και με την εκάστοτε ειδικότητα, πράγμα το οποίο θα απαιτούσε μια υπάρχει συνέχεια σε ό,τι αφορά στο προσωπικό. Τα θέματα αυτά εξετάστηκαν διεξοδικά στις προαναφερθείσες γνωμοδοτήσεις (3).

| 2.1.3 | Ωστόσο, στο σημείο αυτό πρέπει να εξεταστεί ένα σημαντικό θέμα που είναι η κατανομή του προϋπολογισμού στα επιμέρους στοιχεία του προγράμματος. Για το θέμα αυτό, η ΕΟΚΕ είχε ήδη συστήσει να υπάρξει όσο το δυνατόν περισσότερη ευελιξία για να μπορεί η Επιτροπή κατά τη διάρκεια της εκτέλεσης του προγράμματος να ανταποκρίνεται σε ενδιάμεσες μετατοπίσεις του ενδιαφέροντος, σε νέα θέματα που προκύπτουν ή, λόγω του εγκάρσιου χαρακτήρα ορισμένων προγραμματικών θεμάτων, σε αναδιαρθρώσεις που ενδέχεται να καταστούν απαραίτητες και μάλιστα ταχέως και χωρίς περαιτέρω πολιτικά μέτρα. |
| --- | --- |

2.1.3

Ωστόσο, στο σημείο αυτό πρέπει να εξεταστεί ένα σημαντικό θέμα που είναι η κατανομή του προϋπολογισμού στα επιμέρους στοιχεία του προγράμματος. Για το θέμα αυτό, η ΕΟΚΕ είχε ήδη συστήσει να υπάρξει όσο το δυνατόν περισσότερη ευελιξία για να μπορεί η Επιτροπή κατά τη διάρκεια της εκτέλεσης του προγράμματος να ανταποκρίνεται σε ενδιάμεσες μετατοπίσεις του ενδιαφέροντος, σε νέα θέματα που προκύπτουν ή, λόγω του εγκάρσιου χαρακτήρα ορισμένων προγραμματικών θεμάτων, σε αναδιαρθρώσεις που ενδέχεται να καταστούν απαραίτητες και μάλιστα ταχέως και χωρίς περαιτέρω πολιτικά μέτρα.

| 2.2 | Η Επιτροπή είχε προτείνει αύξηση για τους προϋπολογισμούς των δύο προγραμμάτων — πλαίσιο σε συνολικό ποσόν ύψους 72,7 (4) δισ. ευρώ. Αυτό εξακολουθεί να είναι λιγότερο από το 8 % του προτεινόμενου γενικού κοινοτικού προϋπολογισμού 2007 — 2013 ύψους 1025 δισ. ευρώ. Στην προαναφερθείσα γνωμοδότησή της για το 7ο πρόγραμμα πλαίσιο για την έρευνα, η ΕΟΚΕ είχε συστήσει «να διατεθούν χωρίς περικοπές οι προτεινόμενες από την Επιτροπή, άμεσα αναγκαίες, επενδύσεις στους τομείς της έρευνας και ανάπτυξης και να μην επιτραπεί να μεταβληθούν σε παίγνιο ή θύμα των διαπραγματεύσεων για τον μελλοντικό γενικό προϋπολογισμό της ΕΕ». |
| --- | --- |

2.2

Η Επιτροπή είχε προτείνει αύξηση για τους προϋπολογισμούς των δύο προγραμμάτων — πλαίσιο σε συνολικό ποσόν ύψους 72,7 (4) δισ. ευρώ. Αυτό εξακολουθεί να είναι λιγότερο από το 8 % του προτεινόμενου γενικού κοινοτικού προϋπολογισμού 2007 — 2013 ύψους 1025 δισ. ευρώ. Στην προαναφερθείσα γνωμοδότησή της για το 7ο πρόγραμμα πλαίσιο για την έρευνα, η ΕΟΚΕ είχε συστήσει «να διατεθούν χωρίς περικοπές οι προτεινόμενες από την Επιτροπή, άμεσα αναγκαίες, επενδύσεις στους τομείς της έρευνας και ανάπτυξης και να μην επιτραπεί να μεταβληθούν σε παίγνιο ή θύμα των διαπραγματεύσεων για τον μελλοντικό γενικό προϋπολογισμό της ΕΕ».

| 2.2.1 | Ωστόσο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συμφώνησε στις 19 Δεκεμβρίου 2005 για έναν γενικό προϋπολογισμό ύψους μόνο 862,4 (5) δισ. ευρώ. Ως εκ τούτου, και ο κοινοτικός προϋπολογισμός για την έρευνα θα μπορούσε να αποδειχθεί σημαντικά μικρότερος από την πρόταση της Επιτροπής (6) αλλά «σύμφωνα με την εκτίμηση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου
   (7)
  οι πόροι της ΕΕ για την έρευνα θα αυξηθούν, έτσι ώστε οι πραγματικά διαθέσιμοι πόροι θα είναι το 2013 περίπου κατά 75 % περισσότεροι από το 2006

  »

  . Η Επιτροπή θα επεξεργαστεί γι' αυτό αναθεωρημένη πρόταση που θα αντιστοιχεί στα στοιχεία αυτά. Συνεπώς, η πολιτική διαδικασία λήψης αποφάσεων για τα δύο προγράμματα — πλαίσιο δεν έχει ολοκληρωθεί ακόμα. |
| --- | --- |

2.2.1

Ωστόσο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συμφώνησε στις 19 Δεκεμβρίου 2005 για έναν γενικό προϋπολογισμό ύψους μόνο 862,4 (5) δισ. ευρώ. Ως εκ τούτου, και ο κοινοτικός προϋπολογισμός για την έρευνα θα μπορούσε να αποδειχθεί σημαντικά μικρότερος από την πρόταση της Επιτροπής (6) αλλά «σύμφωνα με την εκτίμηση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου
   (7)
  οι πόροι της ΕΕ για την έρευνα θα αυξηθούν, έτσι ώστε οι πραγματικά διαθέσιμοι πόροι θα είναι το 2013 περίπου κατά 75 % περισσότεροι από το 2006

  »

  . Η Επιτροπή θα επεξεργαστεί γι' αυτό αναθεωρημένη πρόταση που θα αντιστοιχεί στα στοιχεία αυτά. Συνεπώς, η πολιτική διαδικασία λήψης αποφάσεων για τα δύο προγράμματα — πλαίσιο δεν έχει ολοκληρωθεί ακόμα.

| 2.2.2 | Η υλοποίηση του στόχου που περιλαμβάνεται στη στρατηγική της Λισσαβόνας να εξελιχθεί η Ε.Ε. στον σημαντικότερο οικονομικό χώρο προϋποθέτει σαφή ενίσχυση των επενδύσεων στην έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη. Στο χώρο αυτό, η Ε.Ε. είναι εκτεθειμένη στον παγκόσμιο ανταγωνισμό όχι μόνο με τις ΗΠΑ, την Ιαπωνία και την Κορέα, αλλά και με την Κίνα, την Ινδία και τη Βραζιλία. Οι ΗΠΑ και η Ιαπωνία ανακήρυξαν πρόσφατα την Ε&Α σε εθνική προτεραιότητα για την ενίσχυση της διεθνούς ανταγωνιστικότητάς τους και διέθεσαν τους πόρους που απαιτούνται για να επιτύχουν το στόχο αυτό. Εντούτοις, λαμβανομένων υπόψη των συνεχών παγκόσμιων εξελίξεων, ο στόχος, ο οποίος ορίσθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βαρκελώνης προς στήριξη της στρατηγικής της Λισσαβόνας και ο οποίος δεν έχει ακόμη επιτευχθεί, για επενδύσεις στην Ε&Α ποσοστού 3 % επί του ΑΕγχΠ της ΕΕ αποτελεί έναν «κινούμενο στόχο». Όποιος δεν επιτύχει εγκαίρως το στόχο αυτό, θα χάσει την πρωτιά. |
| --- | --- |

2.2.2

Η υλοποίηση του στόχου που περιλαμβάνεται στη στρατηγική της Λισσαβόνας να εξελιχθεί η Ε.Ε. στον σημαντικότερο οικονομικό χώρο προϋποθέτει σαφή ενίσχυση των επενδύσεων στην έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη. Στο χώρο αυτό, η Ε.Ε. είναι εκτεθειμένη στον παγκόσμιο ανταγωνισμό όχι μόνο με τις ΗΠΑ, την Ιαπωνία και την Κορέα, αλλά και με την Κίνα, την Ινδία και τη Βραζιλία. Οι ΗΠΑ και η Ιαπωνία ανακήρυξαν πρόσφατα την Ε&Α σε εθνική προτεραιότητα για την ενίσχυση της διεθνούς ανταγωνιστικότητάς τους και διέθεσαν τους πόρους που απαιτούνται για να επιτύχουν το στόχο αυτό. Εντούτοις, λαμβανομένων υπόψη των συνεχών παγκόσμιων εξελίξεων, ο στόχος, ο οποίος ορίσθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βαρκελώνης προς στήριξη της στρατηγικής της Λισσαβόνας και ο οποίος δεν έχει ακόμη επιτευχθεί, για επενδύσεις στην Ε&Α ποσοστού 3 % επί του ΑΕγχΠ της ΕΕ αποτελεί έναν «κινούμενο στόχο». Όποιος δεν επιτύχει εγκαίρως το στόχο αυτό, θα χάσει την πρωτιά.

| 2.3 | Ενόψει της σημερινής κατάστασης των πραγμάτων, η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο να επαναλάβει και να εμμείνει στις συστάσεις της που περιλαμβάνονται στην προαναφερθείσα γνωμοδότηση, επισημαίνοντας εκ νέου ότι: (1.) «Η αποτελεσματική και άριστη έρευνα και ανάπτυξη που προωθείται επαρκώς, συνιστά την καθοριστική βάση και προϋπόθεση για την καινοτομία, την ανταγωνιστικότητα και την ευημερία, και συνεπώς για την πολιτισμική ανάπτυξη και την παροχή κοινωνικών υπηρεσιών.» (2.) «Η πρόταση της Επιτροπής είναι (...) τα ελάχιστα κονδύλια που πρέπει να διατεθούν και που, μακροπρόθεσμα, θα πρέπει να αυξηθούν περαιτέρω, στα πλαίσια της προσπάθειας να προστατευθεί από κινδύνους και να ενισχυθεί η θέση της Ευρώπης, κοιτίδας της σύγχρονης επιστήμης και τεχνολογίας.» (3.) «Εάν δεν γίνει αυτή η προσπάθεια, οι στόχοι της Λισσαβόνας θα καταστούν ανέφικτοι, ακόμη και μακροπρόθεσμα.
  » |
| --- | --- |

2.3

Ενόψει της σημερινής κατάστασης των πραγμάτων, η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο να επαναλάβει και να εμμείνει στις συστάσεις της που περιλαμβάνονται στην προαναφερθείσα γνωμοδότηση, επισημαίνοντας εκ νέου ότι: (1.) «Η αποτελεσματική και άριστη έρευνα και ανάπτυξη που προωθείται επαρκώς, συνιστά την καθοριστική βάση και προϋπόθεση για την καινοτομία, την ανταγωνιστικότητα και την ευημερία, και συνεπώς για την πολιτισμική ανάπτυξη και την παροχή κοινωνικών υπηρεσιών.» (2.) «Η πρόταση της Επιτροπής είναι (...) τα ελάχιστα κονδύλια που πρέπει να διατεθούν και που, μακροπρόθεσμα, θα πρέπει να αυξηθούν περαιτέρω, στα πλαίσια της προσπάθειας να προστατευθεί από κινδύνους και να ενισχυθεί η θέση της Ευρώπης, κοιτίδας της σύγχρονης επιστήμης και τεχνολογίας.» (3.) «Εάν δεν γίνει αυτή η προσπάθεια, οι στόχοι της Λισσαβόνας θα καταστούν ανέφικτοι, ακόμη και μακροπρόθεσμα.
  »

| 2.4 | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την επισήμανση της ότι η ευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης λειτουργεί ως δραστικός καταλύτης για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και συνοχή. Αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό σε μια φάση που η Ε.Ε. αντιμετωπίζει προβλήματα με την αποδοχή της συνταγματικής συνθήκης εκ μέρους των πολιτών. Η επαρκής έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη έχει καθοριστική σημασία όχι μόνο για την υλοποίηση των στόχων της Λισσαβόνας, αλλά και για τη διευθέτηση ζητημάτων και προβλημάτων που παραμένουν ανοιχτά, όπως είναι π.χ. το θέμα της υγείας, της τροφοδοσία με ενέργεια, του περιβάλλοντος κλπ. |
| --- | --- |

2.4

Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την επισήμανση της ότι η ευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης λειτουργεί ως δραστικός καταλύτης για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και συνοχή. Αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό σε μια φάση που η Ε.Ε. αντιμετωπίζει προβλήματα με την αποδοχή της συνταγματικής συνθήκης εκ μέρους των πολιτών. Η επαρκής έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη έχει καθοριστική σημασία όχι μόνο για την υλοποίηση των στόχων της Λισσαβόνας, αλλά και για τη διευθέτηση ζητημάτων και προβλημάτων που παραμένουν ανοιχτά, όπως είναι π.χ. το θέμα της υγείας, της τροφοδοσία με ενέργεια, του περιβάλλοντος κλπ.

| 2.5 | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει, συνεπώς, τη σύστασή της να αυξηθεί ο προϋπολογισμός για την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη στο 8 % του γενικού προϋπολογισμού της ΕΕ και για την έναρξη της αύξησης από τώρα και όχι μετά από εφτά χρόνια. |
| --- | --- |

2.5

Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει, συνεπώς, τη σύστασή της να αυξηθεί ο προϋπολογισμός για την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη στο 8 % του γενικού προϋπολογισμού της ΕΕ και για την έναρξη της αύξησης από τώρα και όχι μετά από εφτά χρόνια.

| 2.6 | Η ΕΟΚΕ λαμβάνει γνώση της πρότασης της Επιτροπής (8) για τη δημιουργία ευρωπαϊκού ιδρύματος τεχνολογίας (EIT).. Χωρίς να υπεισέρχεται στο σημείο αυτό στο περιεχόμενο της πρότασης, παρατηρεί ότι οι δαπάνες που απαιτούνται για το σκοπό αυτό δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να επιβαρύνουν τον προϋπολογισμό των υπό συζήτηση «ειδικών προγραμμάτων». |
| --- | --- |

2.6

Η ΕΟΚΕ λαμβάνει γνώση της πρότασης της Επιτροπής (8) για τη δημιουργία ευρωπαϊκού ιδρύματος τεχνολογίας (EIT).. Χωρίς να υπεισέρχεται στο σημείο αυτό στο περιεχόμενο της πρότασης, παρατηρεί ότι οι δαπάνες που απαιτούνται για το σκοπό αυτό δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να επιβαρύνουν τον προϋπολογισμό των υπό συζήτηση «ειδικών προγραμμάτων».

| 2.7 | Παράλληλα, η ΕΟΚΕ παραπέμπει στην προηγούμενη σύστασή της «να μειωθεί δραστικά ο απαιτούμενος διοικητικός φόρτος για τους αιτούντες, να απλουστευθούν οι διαδικασίες και ταυτόχρονα να διασφαλιστεί η μέγιστη δυνατή συνέχεια ως προς τα μέσα χρηματοδότησης και τις διαδικασίες χορήγησης». Η ΕΟΚΕ θα αναφερθεί διεξοδικότερα στο σημείο αυτό, όταν θα ασχοληθεί με τις προτάσεις της Επιτροπής για τους «κανόνες συμμετοχής» (9). |
| --- | --- |

2.7

Παράλληλα, η ΕΟΚΕ παραπέμπει στην προηγούμενη σύστασή της «να μειωθεί δραστικά ο απαιτούμενος διοικητικός φόρτος για τους αιτούντες, να απλουστευθούν οι διαδικασίες και ταυτόχρονα να διασφαλιστεί η μέγιστη δυνατή συνέχεια ως προς τα μέσα χρηματοδότησης και τις διαδικασίες χορήγησης». Η ΕΟΚΕ θα αναφερθεί διεξοδικότερα στο σημείο αυτό, όταν θα ασχοληθεί με τις προτάσεις της Επιτροπής για τους «κανόνες συμμετοχής» (9).

3.   Περιεχόμενο των προτάσεων της Επιτροπής
   (10)

| 3.1 | Οι προτάσεις της Επιτροπής καλύπτουν και συγκεκριμενοποιούν ολόκληρο τον τομέα που θα αποτελέσει αντικείμενο έρευνας και ανάπτυξης στο έβδομο πρόγραμμα πλαίσιο και το πρόγραμμα Ευρατόμ — δηλαδή το σύνολο των θεμάτων, περιεχομένων, μεθόδων και βοηθητικών μέσων της έρευνας. Επιπροσθέτως, προτείνεται το ποσόν που θα πρέπει να διαθέσει γι' αυτό το Κοινό Κέντρο Ερευνών. Επίσης, παρουσιάζονται δράσεις για την απόκτηση και την ενίσχυση του απαραίτητου ανθρώπινου δυναμικού. Πρόκειται για επτά συνολικά έγγραφα της Επιτροπής που παρουσιάζουν και τα σχετικά επιμέρους προγράμματα με πολλές πληροφορίες. |
| --- | --- |

3.1

Οι προτάσεις της Επιτροπής καλύπτουν και συγκεκριμενοποιούν ολόκληρο τον τομέα που θα αποτελέσει αντικείμενο έρευνας και ανάπτυξης στο έβδομο πρόγραμμα πλαίσιο και το πρόγραμμα Ευρατόμ — δηλαδή το σύνολο των θεμάτων, περιεχομένων, μεθόδων και βοηθητικών μέσων της έρευνας. Επιπροσθέτως, προτείνεται το ποσόν που θα πρέπει να διαθέσει γι' αυτό το Κοινό Κέντρο Ερευνών. Επίσης, παρουσιάζονται δράσεις για την απόκτηση και την ενίσχυση του απαραίτητου ανθρώπινου δυναμικού. Πρόκειται για επτά συνολικά έγγραφα της Επιτροπής που παρουσιάζουν και τα σχετικά επιμέρους προγράμματα με πολλές πληροφορίες.

| 3.2 | Η συνοπτική τους διάρθρωση είναι η εξής (τα ποσοστά αφορούν το εκάστοτε μερίδιο στον γενικό προϋπολογισμό):
  A — για το πρόγραμμα πλαίσιο Ε&Α (γενικός προϋπολογισμός 72.726 εκατ. ευρώ) 2007 — 2013






  Συνεργασία | 61,1 % |
| --- | --- | --- |
| Ιδέες | 16,3 % |
| Άνθρωποι | 9,8 % |
| Ικανότητες | 10,3 % |
| Δράσεις του Κοινού Κέντρου Ερευνών εκτός του πυρηνικού τομέα | 2,5 % |

3.2

Η συνοπτική τους διάρθρωση είναι η εξής (τα ποσοστά αφορούν το εκάστοτε μερίδιο στον γενικό προϋπολογισμό):

A — για το πρόγραμμα πλαίσιο Ε&Α (γενικός προϋπολογισμός 72.726 εκατ. ευρώ) 2007 — 2013

Συνεργασία

61,1 %

Ιδέες

16,3 %

Άνθρωποι

9,8 %

Ικανότητες

10,3 %

Δράσεις του Κοινού Κέντρου Ερευνών εκτός του πυρηνικού τομέα

2,5 %

B — για το πρόγραμμα πλαίσιο Ευρατόμ (γενικός προϋπολογισμός 3.092 εκατ. ευρώ) 2007 — 2011

| Έρευνα πυρηνικής σύντηξης | 69,8 % |
| --- | --- |
| Πυρηνική σχάση και ακτινοπροστασία | 12,8 % |
| Δράσεις του Κοινού Κέντρου Ερευνών στον πυρηνικό τομέα | 17,4 % |

Έρευνα πυρηνικής σύντηξης

69,8 %

Πυρηνική σχάση και ακτινοπροστασία

12,8 %

Δράσεις του Κοινού Κέντρου Ερευνών στον πυρηνικό τομέα

17,4 %

| 3.3 | Η αναλυτική παρουσίαση των προτάσεων της Επιτροπής βρίσκεται στο κεφάλαιο 3 της γνωμοδότησης για το 7ο πρόγραμμα πλαίσιο για την έρευνα, τεχνολογική ανάπτυξη και επίδειξη (CESE 1484/2005) |
| --- | --- |

3.3

Η αναλυτική παρουσίαση των προτάσεων της Επιτροπής βρίσκεται στο κεφάλαιο 3 της γνωμοδότησης για το 7ο πρόγραμμα πλαίσιο για την έρευνα, τεχνολογική ανάπτυξη και επίδειξη (CESE 1484/2005)

4.   Παρατηρήσεις της ΕΟΚΕ

| 4.1 | Οι ακόλουθες παρατηρήσεις στηρίζονται στο περιεχόμενο των κεφαλαίων 4-6 της παραπάνω γνωμοδότησης για το 7ο πρόγραμμα πλαίσιο για την έρευνα, τεχνολογική ανάπτυξη και επίδειξη και είναι δύσκολο να κατανοηθούν χωρίς τη γνώση των εν λόγω κεφαλαίων. |
| --- | --- |

4.1

Οι ακόλουθες παρατηρήσεις στηρίζονται στο περιεχόμενο των κεφαλαίων 4-6 της παραπάνω γνωμοδότησης για το 7ο πρόγραμμα πλαίσιο για την έρευνα, τεχνολογική ανάπτυξη και επίδειξη και είναι δύσκολο να κατανοηθούν χωρίς τη γνώση των εν λόγω κεφαλαίων.

| 4.1.1 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόθεση της Επιτροπής να ανταποκριθεί στον εγκάρσιο χαρακτήρα πολλών στοιχείων των προγραμμάτων και να προωθήσει τον διαθεματικό χαρακτήρα τους με μια υπερθεματική προσέγγιση. |
| --- | --- |

4.1.1

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόθεση της Επιτροπής να ανταποκριθεί στον εγκάρσιο χαρακτήρα πολλών στοιχείων των προγραμμάτων και να προωθήσει τον διαθεματικό χαρακτήρα τους με μια υπερθεματική προσέγγιση.

| 4.1.2 | Επιπροσθέτως, η ΕΟΚΕ εξέτασε αν επιμέρους τομείς των ερευνητικών εργασιών που αφορούν παρόμοια εγκάρσια θέματα, όπως π.χ. οι τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών (ΤΠΕ) στην ιατρική, θα πρέπει μάλλον να ενταχθούν στις ΤΠΕ ή αντίθετα, να υπαχθούν στο ειδικό πρόγραμμα για την υγεία. Έτσι, ως προς τις ΤΠΕ, προτείνει να ενταχθεί όντως μεγαλύτερο μέρος των προβλεπομένων σχετικών δραστηριοτήτων στα ειδικά επιμέρους προγράμματα, π.χ. για την υγεία, την ενέργεια, τις μεταφορές ή ενδεχομένως και τις κοινωνικές επιστήμες, γιατί έτσι περιέρχονται στο προσκήνιο τα αντίστοιχα προβλήματα. |
| --- | --- |

4.1.2

Επιπροσθέτως, η ΕΟΚΕ εξέτασε αν επιμέρους τομείς των ερευνητικών εργασιών που αφορούν παρόμοια εγκάρσια θέματα, όπως π.χ. οι τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών (ΤΠΕ) στην ιατρική, θα πρέπει μάλλον να ενταχθούν στις ΤΠΕ ή αντίθετα, να υπαχθούν στο ειδικό πρόγραμμα για την υγεία. Έτσι, ως προς τις ΤΠΕ, προτείνει να ενταχθεί όντως μεγαλύτερο μέρος των προβλεπομένων σχετικών δραστηριοτήτων στα ειδικά επιμέρους προγράμματα, π.χ. για την υγεία, την ενέργεια, τις μεταφορές ή ενδεχομένως και τις κοινωνικές επιστήμες, γιατί έτσι περιέρχονται στο προσκήνιο τα αντίστοιχα προβλήματα.

| 4.1.3 | Στο ερώτημα όμως αυτό δεν μπορεί να δοθεί μία απάντηση με γενική ισχύ, αλλά αντίθετα, η απάντηση πρέπει να εξαρτάται σε κάθε επιμέρους περίπτωση, αφενός, από το πού μπορούμε να περιμένουμε τις περισσότερες μεθοδικές συνέργειες και, αφετέρου, από το πού μπορεί να εξασφαλιστεί η καλύτερη σύνδεση με την εκάστοτε συγκεκριμένη προβληματική. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει εδώ τη σύστασή της να υπάρχει σε κάθε περίπτωση «μέριμνα για τον συντονισμό από κάποιον υπερκείμενο φορέα, καθώς και για τις απαραίτητες εγκάρσιες διασυνδέσεις.» |
| --- | --- |

4.1.3

Στο ερώτημα όμως αυτό δεν μπορεί να δοθεί μία απάντηση με γενική ισχύ, αλλά αντίθετα, η απάντηση πρέπει να εξαρτάται σε κάθε επιμέρους περίπτωση, αφενός, από το πού μπορούμε να περιμένουμε τις περισσότερες μεθοδικές συνέργειες και, αφετέρου, από το πού μπορεί να εξασφαλιστεί η καλύτερη σύνδεση με την εκάστοτε συγκεκριμένη προβληματική. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει εδώ τη σύστασή της να υπάρχει σε κάθε περίπτωση «μέριμνα για τον συντονισμό από κάποιον υπερκείμενο φορέα, καθώς και για τις απαραίτητες εγκάρσιες διασυνδέσεις.»

| 4.1.4 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί, επίσης, την πρόθεση της Επιτροπής να αντιμετωπίσει με ευελιξία τις διαγραφόμενες απαιτήσεις, νέες γνώσεις και προτάσεις, καθώς και απρόβλεπτες πολιτικές ανάγκες. Η προαγωγή και ο συντονισμός της προ του ανταγωνισμού έρευνας και ανάπτυξης από την Επιτροπή θα συμβάλουν στην ενίσχυση της ανταγωνιστικής θέσης της ΕΕ. |
| --- | --- |

4.1.4

Η ΕΟΚΕ επικροτεί, επίσης, την πρόθεση της Επιτροπής να αντιμετωπίσει με ευελιξία τις διαγραφόμενες απαιτήσεις, νέες γνώσεις και προτάσεις, καθώς και απρόβλεπτες πολιτικές ανάγκες. Η προαγωγή και ο συντονισμός της προ του ανταγωνισμού έρευνας και ανάπτυξης από την Επιτροπή θα συμβάλουν στην ενίσχυση της ανταγωνιστικής θέσης της ΕΕ.

4.2   Συνεργασία — το κεντρικό σημείο του προγράμματος

| 4.2.1 | Υγεία. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι είναι ανάγκη η προσέγγιση να εκτείνεται από την προετοιμασία για τις επιδημίες και τις πανδημίες και την πρόληψή τους μέχρι τον συνυπολογισμό των δημογραφικών εξελίξεων, με όλα τα φαινόμενα που τις συνοδεύουν και τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην κοινωνία και την υγεία. Εδώ συμπεριλαμβάνονται και η έρευνα που αφορά τη γήρανση και τις αναπηρίες (ως προς την τελευταία υπάρχουν και ανεξάρτητες πτυχές, για παράδειγμα κοινωνικές ή τεχνικές, οι οποίες υπερβαίνουν τα θέματα υγείας). Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την άποψη της Επιτροπής ότι δεν πρέπει να παραμεληθεί και η έρευνα που αφορά τις σπάνιες ασθένειες. Το πρόγραμμα πρέπει να περιλαμβάνει όλους τους σχετικούς επιστημονικούς και τεχνικούς τομείς — και τη βιοτεχνολογία, τη γονιδιακή έρευνα, την έρευνα των βλαστοκυττάρων και άλλες πολυτομεακές προσεγγίσεις, καθώς και το ζήτημα των απαιτουμένων ποιοτικών και κοινωνικών προδιαγραφών. Αυτό αφορά τόσο τη βιολογική και ιατρική έρευνα σε πανεπιστήμια, κλινικές και δημόσια ερευνητικά ιδρύματα, όσο και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής ιατρικής και φαρμακευτικής βιομηχανίας. Η ΕΟΚΕ συνιστά επομένως την έγκριση του προταθέντος πλαισίου του προγράμματος. Η έρευνα και η ανάπτυξη που αφορούν την υγεία είναι θέμα πρώτης προτεραιότητας, ευρωπαϊκού, αλλά και παγκόσμιου ενδιαφέροντος. |
| --- | --- |

4.2.1

Υγεία. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι είναι ανάγκη η προσέγγιση να εκτείνεται από την προετοιμασία για τις επιδημίες και τις πανδημίες και την πρόληψή τους μέχρι τον συνυπολογισμό των δημογραφικών εξελίξεων, με όλα τα φαινόμενα που τις συνοδεύουν και τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην κοινωνία και την υγεία. Εδώ συμπεριλαμβάνονται και η έρευνα που αφορά τη γήρανση και τις αναπηρίες (ως προς την τελευταία υπάρχουν και ανεξάρτητες πτυχές, για παράδειγμα κοινωνικές ή τεχνικές, οι οποίες υπερβαίνουν τα θέματα υγείας). Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την άποψη της Επιτροπής ότι δεν πρέπει να παραμεληθεί και η έρευνα που αφορά τις σπάνιες ασθένειες. Το πρόγραμμα πρέπει να περιλαμβάνει όλους τους σχετικούς επιστημονικούς και τεχνικούς τομείς — και τη βιοτεχνολογία, τη γονιδιακή έρευνα, την έρευνα των βλαστοκυττάρων και άλλες πολυτομεακές προσεγγίσεις, καθώς και το ζήτημα των απαιτουμένων ποιοτικών και κοινωνικών προδιαγραφών. Αυτό αφορά τόσο τη βιολογική και ιατρική έρευνα σε πανεπιστήμια, κλινικές και δημόσια ερευνητικά ιδρύματα, όσο και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής ιατρικής και φαρμακευτικής βιομηχανίας. Η ΕΟΚΕ συνιστά επομένως την έγκριση του προταθέντος πλαισίου του προγράμματος. Η έρευνα και η ανάπτυξη που αφορούν την υγεία είναι θέμα πρώτης προτεραιότητας, ευρωπαϊκού, αλλά και παγκόσμιου ενδιαφέροντος.

| 4.2.2 | Τρόφιμα, γεωργία και βιοτεχνολογία (η βιοτεχνολογία είναι επίσης μία μέθοδος που έχει σημασία για το θέμα της υγείας (σημείο 4.2.1)). Η ΕΟΚΕ διακρίνει σε αυτό το πρόγραμμα τη σωστή προσπάθεια για τη δημιουργία και διατήρηση μίας ευρωπαϊκής βιοοικονομίας βασισμένης στη γνώση. Στόχος είναι η εφαρμογή των βιοεπιστημών και τεχνολογιών για την παραγωγή φιλικών προς το περιβάλλον και ανταγωνιστικών προϊόντων και διαδικασιών της γεωργίας, της αλιείας, της υδατοκαλλιέργειας, του κλάδου των τροφίμων, της υγείας, της δασοκομίας, καθώς και συγγενών βιομηχανικών κλάδων. Ενόψει του ιδιαίτερα σκληρού ανταγωνισμού στον τομέα της γεωργίας με χώρες όπως, για παράδειγμα, η Βραζιλία, ο τομέας αυτός έχει επίσης πολύ μεγάλη σημασία. Ένας ενδεχόμενος νέος κλάδος ανάπτυξης θα μπορούσε να είναι η καλλιέργεια φυτών που βοηθούν να καθαρίσουν τα μολυσμένα εδάφη προσλαμβάνοντας βλαπτικές ουσίες ή, εναλλακτικά, φυτών που δεν προσλαμβάνουν από τα μολυσμένα εδάφη ειδικά τις βλαπτικές ουσίες και, ως εκ τούτου, μπορούν να χρησιμοποιούνται άφοβα. |
| --- | --- |

4.2.2

Τρόφιμα, γεωργία και βιοτεχνολογία (η βιοτεχνολογία είναι επίσης μία μέθοδος που έχει σημασία για το θέμα της υγείας (σημείο 4.2.1)). Η ΕΟΚΕ διακρίνει σε αυτό το πρόγραμμα τη σωστή προσπάθεια για τη δημιουργία και διατήρηση μίας ευρωπαϊκής βιοοικονομίας βασισμένης στη γνώση. Στόχος είναι η εφαρμογή των βιοεπιστημών και τεχνολογιών για την παραγωγή φιλικών προς το περιβάλλον και ανταγωνιστικών προϊόντων και διαδικασιών της γεωργίας, της αλιείας, της υδατοκαλλιέργειας, του κλάδου των τροφίμων, της υγείας, της δασοκομίας, καθώς και συγγενών βιομηχανικών κλάδων. Ενόψει του ιδιαίτερα σκληρού ανταγωνισμού στον τομέα της γεωργίας με χώρες όπως, για παράδειγμα, η Βραζιλία, ο τομέας αυτός έχει επίσης πολύ μεγάλη σημασία. Ένας ενδεχόμενος νέος κλάδος ανάπτυξης θα μπορούσε να είναι η καλλιέργεια φυτών που βοηθούν να καθαρίσουν τα μολυσμένα εδάφη προσλαμβάνοντας βλαπτικές ουσίες ή, εναλλακτικά, φυτών που δεν προσλαμβάνουν από τα μολυσμένα εδάφη ειδικά τις βλαπτικές ουσίες και, ως εκ τούτου, μπορούν να χρησιμοποιούνται άφοβα.

| 4.2.3 | Τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών «ΤΠΕ». Τα προϊόντα και οι υπηρεσίες του τομέα των ΤΠΕ εμπλούτισαν και άλλαξαν με επαναστατικό τρόπο την επιστήμη, την τεχνολογία, τη διοίκηση, ακόμα και την καθημερινή ζωή των πολιτών. Ο κλάδος, των ΤΠΕ καταλαμβάνουν, τόσο εξαιτίας των πόρων που γι αυτόν διατίθενται από τον προϋπολογισμό όσο και εξαιτίας της ποικιλίας των καθηκόντων που περιλαμβάνουν, το μεγαλύτερο μέρος του προγράμματος «Συνεργασία», μπορεί δε να υπεισέλθει ή υπεισέρχεται σε όλους τους άλλους τομείς. Στόχος είναι η προσφορά καινοτόμων προϊόντων και υπηρεσιών που στηρίζονται στις ΤΠΕ και αφορούν τους τομείς της επιστήμης, της τεχνολογίας, της διοίκησης και της διοικητικής μέριμνας. Το πρόγραμμα ΤΠΕ εκτείνεται λοιπόν από την ανάπτυξη νέου εξοπλισμού Η/Υ (όπου, για παράδειγμα, η ανάπτυξη των τσιπ παρουσιάζει σημαντική επικάλυψη με το πρόγραμμα «Νανοτεχνολογία»), συστημάτων εξοπλισμού και δικτύων μέχρι τα νέα εργαλεία προγραμματισμού, ενώ πρέπει να δοθεί επιπροσθέτως σημασία στο να έχουν όλες οι ομάδες του πληθυσμού πρόσβαση στις υπηρεσίες ΤΠΕ. Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ παραπέμπει στην παρατήρησή της στο σημείο 4.1.2, σύμφωνα με την οποία το ζητούμενο είναι ακριβώς η εκπλήρωση της παροχής αυτών των υπηρεσιών, δηλαδή κατά πόσον θα συνεισφέρει το πρόγραμμα ΤΠΕ και στο μέλλον στα άλλα προγράμματα, αν μπορεί να δικαιολογήσει τη σαφώς εξέχουσα έκτασή του. |
| --- | --- |

4.2.3

Τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών «ΤΠΕ». Τα προϊόντα και οι υπηρεσίες του τομέα των ΤΠΕ εμπλούτισαν και άλλαξαν με επαναστατικό τρόπο την επιστήμη, την τεχνολογία, τη διοίκηση, ακόμα και την καθημερινή ζωή των πολιτών. Ο κλάδος, των ΤΠΕ καταλαμβάνουν, τόσο εξαιτίας των πόρων που γι αυτόν διατίθενται από τον προϋπολογισμό όσο και εξαιτίας της ποικιλίας των καθηκόντων που περιλαμβάνουν, το μεγαλύτερο μέρος του προγράμματος «Συνεργασία», μπορεί δε να υπεισέλθει ή υπεισέρχεται σε όλους τους άλλους τομείς. Στόχος είναι η προσφορά καινοτόμων προϊόντων και υπηρεσιών που στηρίζονται στις ΤΠΕ και αφορούν τους τομείς της επιστήμης, της τεχνολογίας, της διοίκησης και της διοικητικής μέριμνας. Το πρόγραμμα ΤΠΕ εκτείνεται λοιπόν από την ανάπτυξη νέου εξοπλισμού Η/Υ (όπου, για παράδειγμα, η ανάπτυξη των τσιπ παρουσιάζει σημαντική επικάλυψη με το πρόγραμμα «Νανοτεχνολογία»), συστημάτων εξοπλισμού και δικτύων μέχρι τα νέα εργαλεία προγραμματισμού, ενώ πρέπει να δοθεί επιπροσθέτως σημασία στο να έχουν όλες οι ομάδες του πληθυσμού πρόσβαση στις υπηρεσίες ΤΠΕ. Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ παραπέμπει στην παρατήρησή της στο σημείο 4.1.2, σύμφωνα με την οποία το ζητούμενο είναι ακριβώς η εκπλήρωση της παροχής αυτών των υπηρεσιών, δηλαδή κατά πόσον θα συνεισφέρει το πρόγραμμα ΤΠΕ και στο μέλλον στα άλλα προγράμματα, αν μπορεί να δικαιολογήσει τη σαφώς εξέχουσα έκτασή του.

| 4.2.4 | Νανοεπιστήμες, νανοτεχνολογίες, υλικά και νέες τεχνολογίες παραγωγής. Και αυτός είναι ένας νέος, εξαιρετικά καινοτόμος τομέας (11), που γεννήθηκε στο πεδίο έντασης μεταξύ έρευνας βάσης και εφαρμογής, από πολλές και διάφορες πηγές και διακλαδώσεις της φυσικής και χημικής έρευνας και τεχνολογίας. Έχει το δυναμικό δημιουργίας νέων ή βελτιωμένων προϊόντων και διαδικασιών σε πολλούς κλάδους της τεχνολογίας. Ταυτόχρονα όμως είναι τόσο πολύπλευρος και πολυσχιδής, ώστε απαιτείται μεγάλη εποπτεία για να αναγνωρίσει και να αξιοποιήσει κανείς κοινά στοιχεία και εγκάρσιες διασυνδέσεις αυτού του επιστημονικού κλάδου, που φθάνει από την πυρηνική φυσική ως την τεχνολογία πλάσματος και από τη νανομηχανική μέχρι το φινίρισμα κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων. Εφόσον οι νανοδιαδικασίες εκτυλίσσονται ταυτόχρονα σε μία διάσταση μικροσκοπίου που είναι πολύ δύσκολο να την φανταστούν οι πολίτες, το θέμα αυτό απαιτεί να γίνει εξαρχής εποικοδομητικός διάλογος με τους καταναλωτές, προκειμένου να διαγνωστούν και να αποκλειστούν οι κίνδυνοι και, από την άλλη, να διαλυθούν οι ανυπόστατες ανησυχίες. Επομένως, η ευρεία προσέγγιση της Επιτροπής που περιλαμβάνει και προσπάθειες μετάδοσης γνώσεων επικροτείται θερμά και χαίρει υποστήριξης. |
| --- | --- |

4.2.4

Νανοεπιστήμες, νανοτεχνολογίες, υλικά και νέες τεχνολογίες παραγωγής. Και αυτός είναι ένας νέος, εξαιρετικά καινοτόμος τομέας (11), που γεννήθηκε στο πεδίο έντασης μεταξύ έρευνας βάσης και εφαρμογής, από πολλές και διάφορες πηγές και διακλαδώσεις της φυσικής και χημικής έρευνας και τεχνολογίας. Έχει το δυναμικό δημιουργίας νέων ή βελτιωμένων προϊόντων και διαδικασιών σε πολλούς κλάδους της τεχνολογίας. Ταυτόχρονα όμως είναι τόσο πολύπλευρος και πολυσχιδής, ώστε απαιτείται μεγάλη εποπτεία για να αναγνωρίσει και να αξιοποιήσει κανείς κοινά στοιχεία και εγκάρσιες διασυνδέσεις αυτού του επιστημονικού κλάδου, που φθάνει από την πυρηνική φυσική ως την τεχνολογία πλάσματος και από τη νανομηχανική μέχρι το φινίρισμα κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων. Εφόσον οι νανοδιαδικασίες εκτυλίσσονται ταυτόχρονα σε μία διάσταση μικροσκοπίου που είναι πολύ δύσκολο να την φανταστούν οι πολίτες, το θέμα αυτό απαιτεί να γίνει εξαρχής εποικοδομητικός διάλογος με τους καταναλωτές, προκειμένου να διαγνωστούν και να αποκλειστούν οι κίνδυνοι και, από την άλλη, να διαλυθούν οι ανυπόστατες ανησυχίες. Επομένως, η ευρεία προσέγγιση της Επιτροπής που περιλαμβάνει και προσπάθειες μετάδοσης γνώσεων επικροτείται θερμά και χαίρει υποστήριξης.

| 4.2.5 | Ενέργεια. Η ΕΟΚΕ έχει αναφερθεί επανειλημμένα στο καίριο θέμα της ενέργειας και έχει εκφράσει ήδη τη γνώμη της γι' αυτό σε πολλές ειδικές γνωμοδοτήσεις, υπογραμμίζοντας και τη μεγάλη ανάγκη για έρευνα (12). Μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα υπάρχει πολύ σοβαρό ενεργειακό πρόβλημα (13). Το πρόβλημα αυτό αφορά τόσο την αναμενόμενη μείωση των πόρων και την άνοδο της τιμής των «κλασικών» πηγών ενέργειας, του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, καθώς και την ασφάλεια εφοδιασμού της Ευρώπης με αυτές, που βρίσκεται σε κρίσιμο στάδιο, όσο και τις επιπτώσεις που έχει η χρησιμοποίηση της ενέργειας στο περιβάλλον και ιδίως στο κλίμα, που λαμβάνουν μάλιστα τις περισσότερες φορές παγκόσμιες διαστάσεις. Η λύση για το ενεργειακό πρόβλημα μπορεί να έρθει μόνον από βελτιωμένες ή νέες, και παρόλα αυτά κατά το δυνατόν οικονομικές τεχνολογίες. Το κλειδί γι' αυτό αποτελεί η ενεργειακή έρευνα, που πρέπει να περιλαμβάνει όλα τα θέματα (14) από την καλύτερη αξιοποίηση –και συσσώρευση! — φιλικών για το περιβάλλον πηγών ενέργειας, μέχρι τις τεχνικές εξοικονόμησης και πιο αποδοτικής χρήσης της ενέργειας, όπου συμπεριλαμβάνονται και διαδικασίες για τον μερικό ή πλήρη διαχωρισμό και τη συσσώρευση αερίων του θερμοκηπίου. Ιδιαίτερα σημαντική είναι και η μετάβαση σε σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής μεγάλης απόδοσης. Η ΕΟΚΕ θεωρεί σωστές και ισορροπημένες τις σχετικές προτάσεις της Επιτροπής, ανησυχεί ωστόσο ιδιαιτέρως μήπως οι προβλεπόμενοι πόροι του προϋπολογισμού δεν είναι αρκετοί σε σχέση με τη ζωτική σημασία του προς επίλυση προβλήματος, και συνιστά μία σχετική αύξηση. |
| --- | --- |

4.2.5

Ενέργεια. Η ΕΟΚΕ έχει αναφερθεί επανειλημμένα στο καίριο θέμα της ενέργειας και έχει εκφράσει ήδη τη γνώμη της γι' αυτό σε πολλές ειδικές γνωμοδοτήσεις, υπογραμμίζοντας και τη μεγάλη ανάγκη για έρευνα (12). Μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα υπάρχει πολύ σοβαρό ενεργειακό πρόβλημα (13). Το πρόβλημα αυτό αφορά τόσο την αναμενόμενη μείωση των πόρων και την άνοδο της τιμής των «κλασικών» πηγών ενέργειας, του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, καθώς και την ασφάλεια εφοδιασμού της Ευρώπης με αυτές, που βρίσκεται σε κρίσιμο στάδιο, όσο και τις επιπτώσεις που έχει η χρησιμοποίηση της ενέργειας στο περιβάλλον και ιδίως στο κλίμα, που λαμβάνουν μάλιστα τις περισσότερες φορές παγκόσμιες διαστάσεις. Η λύση για το ενεργειακό πρόβλημα μπορεί να έρθει μόνον από βελτιωμένες ή νέες, και παρόλα αυτά κατά το δυνατόν οικονομικές τεχνολογίες. Το κλειδί γι' αυτό αποτελεί η ενεργειακή έρευνα, που πρέπει να περιλαμβάνει όλα τα θέματα (14) από την καλύτερη αξιοποίηση –και συσσώρευση! — φιλικών για το περιβάλλον πηγών ενέργειας, μέχρι τις τεχνικές εξοικονόμησης και πιο αποδοτικής χρήσης της ενέργειας, όπου συμπεριλαμβάνονται και διαδικασίες για τον μερικό ή πλήρη διαχωρισμό και τη συσσώρευση αερίων του θερμοκηπίου. Ιδιαίτερα σημαντική είναι και η μετάβαση σε σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής μεγάλης απόδοσης. Η ΕΟΚΕ θεωρεί σωστές και ισορροπημένες τις σχετικές προτάσεις της Επιτροπής, ανησυχεί ωστόσο ιδιαιτέρως μήπως οι προβλεπόμενοι πόροι του προϋπολογισμού δεν είναι αρκετοί σε σχέση με τη ζωτική σημασία του προς επίλυση προβλήματος, και συνιστά μία σχετική αύξηση.

| 4.2.6 | Περιβάλλον (συμπεριλαμβανομένης της αλλαγής του κλίματος). Η προστασία του περιβάλλοντος είναι κεφαλαιώδους σημασίας για την ποιότητα και τις προϋποθέσεις της ζωής της σημερινής και των επομένων γενεών. Η διαπίστωση και επίλυση των σχετικών προβλημάτων –είτε οφείλονται στον άνθρωπο είτε στη φύση– είναι ένας ιδιαίτερα φιλόδοξος και ενδεχομένως ζωτικής σημασίας στόχος. Το καθήκον αυτό είναι στενά συνδεδεμένο με θέματα που εντάσσονται σε πολλούς και διάφορους τομείς της έρευνας και της πολιτικής: την οικονομική πολιτική, την ενεργειακή πολιτική, την πολιτική για την υγεία και τη γεωργική πολιτική, συμπεριλαμβανομένης της παρακολούθησης και –εξαιτίας των παγκοσμίων πτυχών– των διεθνών συμφωνιών. Ενώ η περιβαλλοντική έρευνα αποσκοπεί περισσότερο στο (να μπορεί) να αναγνωρίσει τα διάφορα προβλήματα και τα αίτιά τους, οι λύσεις αναζητούνται περισσότερο σε άλλους τομείς, ιδίως στον τομέα της ενέργειας, και γι' αυτό πρέπει να υπάρχει ευελιξία στον προϋπολογισμό. Έχει ιδιαίτερη σημασία να ληφθεί υπόψη το γεγονός αυτό. |
| --- | --- |

4.2.6

Περιβάλλον (συμπεριλαμβανομένης της αλλαγής του κλίματος). Η προστασία του περιβάλλοντος είναι κεφαλαιώδους σημασίας για την ποιότητα και τις προϋποθέσεις της ζωής της σημερινής και των επομένων γενεών. Η διαπίστωση και επίλυση των σχετικών προβλημάτων –είτε οφείλονται στον άνθρωπο είτε στη φύση– είναι ένας ιδιαίτερα φιλόδοξος και ενδεχομένως ζωτικής σημασίας στόχος. Το καθήκον αυτό είναι στενά συνδεδεμένο με θέματα που εντάσσονται σε πολλούς και διάφορους τομείς της έρευνας και της πολιτικής: την οικονομική πολιτική, την ενεργειακή πολιτική, την πολιτική για την υγεία και τη γεωργική πολιτική, συμπεριλαμβανομένης της παρακολούθησης και –εξαιτίας των παγκοσμίων πτυχών– των διεθνών συμφωνιών. Ενώ η περιβαλλοντική έρευνα αποσκοπεί περισσότερο στο (να μπορεί) να αναγνωρίσει τα διάφορα προβλήματα και τα αίτιά τους, οι λύσεις αναζητούνται περισσότερο σε άλλους τομείς, ιδίως στον τομέα της ενέργειας, και γι' αυτό πρέπει να υπάρχει ευελιξία στον προϋπολογισμό. Έχει ιδιαίτερη σημασία να ληφθεί υπόψη το γεγονός αυτό.

| 4.2.7 | Μεταφορές (συμπεριλαμβανομένης της αεροναυτικής). Τα ευρωπαϊκά συστήματα μεταφορών είναι ουσιαστικό στοιχείο της οικονομικής και κοινωνικής ευημερίας καθώς και της συνοχής στην Ευρώπη. Το ειδικό πρόγραμμα για τις μεταφορές εξυπηρετεί την ανάπτυξη ολοκληρωμένων, φιλικών προς το περιβάλλον, έξυπνων και ασφαλών συστημάτων και μέσων μεταφοράς και, ως εκ τούτου, ασχολείται με συναφείς συγκεκριμένους τεχνικούς και διοικητικούς αναπτυξιακούς στόχους. Η εξέλιξη/μετεξέλιξη τρόπων μεταφοράς που θα εξοικονομούν ενέργεια και δεν θα παράγουν υψηλές εκπομπές ρύπων (αεροπλάνα, αυτοκίνητα κλπ) είναι ένα επιστημονικό και τεχνικό καθήκον που συνδέεται με τα ειδικά προγράμματα για την ενέργεια και το περιβάλλον, στην προσπάθεια για την εκπλήρωση του οποίου θα μπορούσαν να συμμετάσχουν και ΜΜΕ. Ένα ουσιαστικό μέσον γι' αυτό είναι οι αντίστοιχες τεχνολογικές πλατφόρμες (ACARE για την αεροναυτική και τις εναέριες μεταφορές, ERRAC για τις σιδηροδρομικές μεταφορές, ERTRAC για τις οδικές μεταφορές, WATERBORNE για τη ναυσιπλοΐα, το υδρογόνο και τα στοιχεία καυσίμου). Ο στόχος αυτού του επιμέρους προγράμματος είναι επίσης πολύ ουσιαστικός ενόψει της σημασίας που έχει, και για τα νέα κράτη μέλη, ένα λειτουργικό ευρωπαϊκό δίκτυο μεταφορών και ενόψει της συνεχιζόμενης αύξησης του όγκου των μεταφορών –ένα πολύ επίκαιρο και σημαντικό καθήκον είναι εδώ και η αποφυγή της κυκλοφοριακής συμφόρησης– καθώς και της σημασίας που έχει για την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα (και των επιπτώσεών της στο περιβάλλον!). Γι αυτό χαίρει και της ανάλογης υποστήριξης. |
| --- | --- |

4.2.7

Μεταφορές (συμπεριλαμβανομένης της αεροναυτικής). Τα ευρωπαϊκά συστήματα μεταφορών είναι ουσιαστικό στοιχείο της οικονομικής και κοινωνικής ευημερίας καθώς και της συνοχής στην Ευρώπη. Το ειδικό πρόγραμμα για τις μεταφορές εξυπηρετεί την ανάπτυξη ολοκληρωμένων, φιλικών προς το περιβάλλον, έξυπνων και ασφαλών συστημάτων και μέσων μεταφοράς και, ως εκ τούτου, ασχολείται με συναφείς συγκεκριμένους τεχνικούς και διοικητικούς αναπτυξιακούς στόχους. Η εξέλιξη/μετεξέλιξη τρόπων μεταφοράς που θα εξοικονομούν ενέργεια και δεν θα παράγουν υψηλές εκπομπές ρύπων (αεροπλάνα, αυτοκίνητα κλπ) είναι ένα επιστημονικό και τεχνικό καθήκον που συνδέεται με τα ειδικά προγράμματα για την ενέργεια και το περιβάλλον, στην προσπάθεια για την εκπλήρωση του οποίου θα μπορούσαν να συμμετάσχουν και ΜΜΕ. Ένα ουσιαστικό μέσον γι' αυτό είναι οι αντίστοιχες τεχνολογικές πλατφόρμες (ACARE για την αεροναυτική και τις εναέριες μεταφορές, ERRAC για τις σιδηροδρομικές μεταφορές, ERTRAC για τις οδικές μεταφορές, WATERBORNE για τη ναυσιπλοΐα, το υδρογόνο και τα στοιχεία καυσίμου). Ο στόχος αυτού του επιμέρους προγράμματος είναι επίσης πολύ ουσιαστικός ενόψει της σημασίας που έχει, και για τα νέα κράτη μέλη, ένα λειτουργικό ευρωπαϊκό δίκτυο μεταφορών και ενόψει της συνεχιζόμενης αύξησης του όγκου των μεταφορών –ένα πολύ επίκαιρο και σημαντικό καθήκον είναι εδώ και η αποφυγή της κυκλοφοριακής συμφόρησης– καθώς και της σημασίας που έχει για την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα (και των επιπτώσεών της στο περιβάλλον!). Γι αυτό χαίρει και της ανάλογης υποστήριξης.

4.2.8   Κοινωνικοοικονομικές και ανθρωπιστικές επιστήμες

| 4.2.8.1 | Κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, στόχος του προγράμματος αυτού θα έπρεπε να είναι να συμβάλει στην ευρεία κατανόηση των πολύπλοκων, αλληλένδετων κοινωνικοοικονομικών, νομικών και πολιτιστικών προκλήσεων που αντιμετωπίζει η Ευρώπη, όπου συμπεριλαμβάνεται το ζήτημα των ιστορικών ριζών της και των κοινών σημείων, αναφοράς αλλά και των συνόρων και των γειτόνων της. Μια αποστολή η οποία έχει ιδιαίτερη σημασία για τα πνευματικά θεμέλια και τη διαμόρφωση της ταυτότητας της Κοινότητας, η οποία σχετίζεται και με τον τρόπο με τον οποίο τα κράτη μέλη και οι πολίτες της Ευρώπης αντιμετωπίζουν οι μεν τους δε, θα ήταν να γίνει για όλα τα κράτη μέλη μια καταγραφή και αξιολόγηση της ευρωπαϊκής ιστορίας, που θα μπορούσε στη συνέχεια να αποτελέσει τη βάση του υλικού που χρησιμοποιείται για τη διδασκαλία της ιστορίας στα κράτη μέλη ή για την υποστήριξη παρόμοιων προσπαθειών. |
| --- | --- |

4.2.8.1

Κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, στόχος του προγράμματος αυτού θα έπρεπε να είναι να συμβάλει στην ευρεία κατανόηση των πολύπλοκων, αλληλένδετων κοινωνικοοικονομικών, νομικών και πολιτιστικών προκλήσεων που αντιμετωπίζει η Ευρώπη, όπου συμπεριλαμβάνεται το ζήτημα των ιστορικών ριζών της και των κοινών σημείων, αναφοράς αλλά και των συνόρων και των γειτόνων της. Μια αποστολή η οποία έχει ιδιαίτερη σημασία για τα πνευματικά θεμέλια και τη διαμόρφωση της ταυτότητας της Κοινότητας, η οποία σχετίζεται και με τον τρόπο με τον οποίο τα κράτη μέλη και οι πολίτες της Ευρώπης αντιμετωπίζουν οι μεν τους δε, θα ήταν να γίνει για όλα τα κράτη μέλη μια καταγραφή και αξιολόγηση της ευρωπαϊκής ιστορίας, που θα μπορούσε στη συνέχεια να αποτελέσει τη βάση του υλικού που χρησιμοποιείται για τη διδασκαλία της ιστορίας στα κράτη μέλη ή για την υποστήριξη παρόμοιων προσπαθειών.

| 4.2.8.2 | Αυτός ο θεματικός τομέας αφορά όμως, επίσης, πτυχές όπως η οικονομική, δημοσιονομική και φορολογική πολιτική, η πολιτική για τις επιστήμες, η ανάπτυξη, η απασχόληση και η ανταγωνιστικότητα, η κοινωνική συνοχή και η αειφορία, η ποιότητα ζωής, η παιδεία, θέματα πολιτισμού και δικαιοσύνης, καθώς και η διεθνής αλληλεξάρτηση. Εδώ συμπεριλαμβάνονται ειδικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η σύγχρονη κοινωνία, όπως η δημογραφική εξέλιξη (γεγονότα, συνέπειες, μέτρα), η μετανάστευση, ο κοινωνικός αποκλεισμός, η πολιτισμική διάσταση, αλλά και η εξέλιξη προς μία κοινωνία της γνώσης. Προκειμένου να ενισχυθεί και να προβληθεί η συνοχή αυτού του ειδικού προγράμματος, η ΕΟΚΕ συνιστά επιπλέον να εξαιρεθεί από το πρόγραμμα «Επιστήμη και Κοινωνία», που εντάσσεται στις «Ικανότητες», το τμήμα που δεν αφορά τη μετάδοση της επιστήμης και την καλύτερη αμοιβαία κατανόηση επιστήμης και κοινωνίας (βλέπε και 4.5.3.), αλλά τη διερεύνηση των σχέσεων μεταξύ επιστήμης και κοινωνίας, και να ενταχθεί στο επιμέρους πρόγραμμα «Κοινωνικοοικονομικές και ανθρωπιστικές επιστήμες». Η ΕΟΚΕ θεωρεί γενικά το επιμέρους πρόγραμμα «Κοινωνικοοικονομικές και ανθρωπιστικές επιστήμες» πολύ σημαντικό, εφόσον μάλιστα παίζει αποφασιστικό ρόλο για τις πολιτικές διαβουλεύσεις. Το πρόγραμμα αυτό θα πρέπει να συμπληρωθεί με μερικά από τα προαναφερθέντα θέματα και, για τον λόγο αυτόν, θα πρέπει να ενισχυθεί κάπως, εάν παραστεί ανάγκη. |
| --- | --- |

4.2.8.2

Αυτός ο θεματικός τομέας αφορά όμως, επίσης, πτυχές όπως η οικονομική, δημοσιονομική και φορολογική πολιτική, η πολιτική για τις επιστήμες, η ανάπτυξη, η απασχόληση και η ανταγωνιστικότητα, η κοινωνική συνοχή και η αειφορία, η ποιότητα ζωής, η παιδεία, θέματα πολιτισμού και δικαιοσύνης, καθώς και η διεθνής αλληλεξάρτηση. Εδώ συμπεριλαμβάνονται ειδικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η σύγχρονη κοινωνία, όπως η δημογραφική εξέλιξη (γεγονότα, συνέπειες, μέτρα), η μετανάστευση, ο κοινωνικός αποκλεισμός, η πολιτισμική διάσταση, αλλά και η εξέλιξη προς μία κοινωνία της γνώσης. Προκειμένου να ενισχυθεί και να προβληθεί η συνοχή αυτού του ειδικού προγράμματος, η ΕΟΚΕ συνιστά επιπλέον να εξαιρεθεί από το πρόγραμμα «Επιστήμη και Κοινωνία», που εντάσσεται στις «Ικανότητες», το τμήμα που δεν αφορά τη μετάδοση της επιστήμης και την καλύτερη αμοιβαία κατανόηση επιστήμης και κοινωνίας (βλέπε και 4.5.3.), αλλά τη διερεύνηση των σχέσεων μεταξύ επιστήμης και κοινωνίας, και να ενταχθεί στο επιμέρους πρόγραμμα «Κοινωνικοοικονομικές και ανθρωπιστικές επιστήμες». Η ΕΟΚΕ θεωρεί γενικά το επιμέρους πρόγραμμα «Κοινωνικοοικονομικές και ανθρωπιστικές επιστήμες» πολύ σημαντικό, εφόσον μάλιστα παίζει αποφασιστικό ρόλο για τις πολιτικές διαβουλεύσεις. Το πρόγραμμα αυτό θα πρέπει να συμπληρωθεί με μερικά από τα προαναφερθέντα θέματα και, για τον λόγο αυτόν, θα πρέπει να ενισχυθεί κάπως, εάν παραστεί ανάγκη.

4.2.9   Ασφάλεια και διάστημα.

Τόσο η ασφάλεια όσο και το διάστημα είναι σημαντικά ζητήματα που έχουν την υποστήριξη της ΕΟΚΕ.

| 4.2.9.1 | Μετά από τις τρομοκρατικές επιθέσεις των τελευταίων ετών, οι πολίτες του Δυτικού κόσμου συνειδητοποίησαν ακόμα πιο ξεκάθαρα το ζήτημα της επαρκούς ασφάλειας, που απαιτεί μία ευρεία νομική, κοινωνική, πολιτιστική, αλλά και τεχνολογική-επιστημονική προσέγγιση. Ωστόσο, το ζήτημα της ασφάλειας και της σχετικής έρευνας δεν περιορίζεται σε μία Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας, αλλά αφορά και τομείς όπως οι μεταφορές, η υγεία, (π.χ. το πρόγραμμα της ΕΕ για την εξασφάλιση της υγείας), η προστασία από τις καταστροφές (π.χ. φυσικές καταστροφές και βιομηχανικά ατυχήματα), η ενέργεια και το περιβάλλον. |
| --- | --- |

4.2.9.1

Μετά από τις τρομοκρατικές επιθέσεις των τελευταίων ετών, οι πολίτες του Δυτικού κόσμου συνειδητοποίησαν ακόμα πιο ξεκάθαρα το ζήτημα της επαρκούς ασφάλειας, που απαιτεί μία ευρεία νομική, κοινωνική, πολιτιστική, αλλά και τεχνολογική-επιστημονική προσέγγιση. Ωστόσο, το ζήτημα της ασφάλειας και της σχετικής έρευνας δεν περιορίζεται σε μία Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας, αλλά αφορά και τομείς όπως οι μεταφορές, η υγεία, (π.χ. το πρόγραμμα της ΕΕ για την εξασφάλιση της υγείας), η προστασία από τις καταστροφές (π.χ. φυσικές καταστροφές και βιομηχανικά ατυχήματα), η ενέργεια και το περιβάλλον.

| 4.2.9.2 | Η συγκλονιστική πρόοδος στον τομέα της διαστημικής έρευνας και τεχνολογίας μέχρι τώρα έχει γίνει σε γενικές γραμμές μόνον εν μέρει αντιληπτή από τους πολίτες. Έχουν γεωστρατηγική σημασία, αλλά συμβάλλουν επίσης στην ερμηνεία του σύμπαντος· σε τελευταία ανάλυση, η παρατήρηση του ουρανού και οι γνώσεις που αποκτήθηκαν από αυτήν, π.χ. για τις κινήσεις των πλανητών, υπήρξαν καθοριστικό σημείο εκκίνησης για τις σύγχρονες φυσικές επιστήμες. Επιπροσθέτως, η διαστημική έρευνα και τεχνολογία αποτελούν ανεξερεύνητα ακόμα πεδία για την ανάπτυξη καινοτόμων τεχνικών. Ως προς τη διαστημική έρευνα, η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαία μία ισορροπημένη συνεργασία του προβλεπομένου προγράμματος με ήδη υφιστάμενες ευρωπαϊκές οργανώσεις, όπως η ESA και η ESO. |
| --- | --- |

4.2.9.2

Η συγκλονιστική πρόοδος στον τομέα της διαστημικής έρευνας και τεχνολογίας μέχρι τώρα έχει γίνει σε γενικές γραμμές μόνον εν μέρει αντιληπτή από τους πολίτες. Έχουν γεωστρατηγική σημασία, αλλά συμβάλλουν επίσης στην ερμηνεία του σύμπαντος· σε τελευταία ανάλυση, η παρατήρηση του ουρανού και οι γνώσεις που αποκτήθηκαν από αυτήν, π.χ. για τις κινήσεις των πλανητών, υπήρξαν καθοριστικό σημείο εκκίνησης για τις σύγχρονες φυσικές επιστήμες. Επιπροσθέτως, η διαστημική έρευνα και τεχνολογία αποτελούν ανεξερεύνητα ακόμα πεδία για την ανάπτυξη καινοτόμων τεχνικών. Ως προς τη διαστημική έρευνα, η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαία μία ισορροπημένη συνεργασία του προβλεπομένου προγράμματος με ήδη υφιστάμενες ευρωπαϊκές οργανώσεις, όπως η ESA και η ESO.

| 4.3 | Ιδέες. Εδώ η Επιτροπή προχωρεί προωθώντας την έρευνα σε μία γόνιμη ανεξερεύνητη περιοχή. Και αυτό το έχει επιδοκιμάσει επανειλημμένα η ΕΟΚΕ (15). Η ενίσχυση ερευνητικών προτάσεων που κατέχουν εξέχουσα θέση στον πανευρωπαϊκό ανταγωνισμό –χωρίς τη μέχρι τώρα συνήθη προϋπόθεση της διασυνοριακής συνεργασίας– καθιστά εφικτή και προβάλει την αριστεία και γίνεται έτσι ταυτόχρονα πόλος έλξης για επιστήμονες που διαπρέπουν στον ευρωπαϊκό και διεθνή χώρο. Με τον τρόπο αυτόν δημιουργείται ένα ιδιαίτερα γόνιμο για καινοτομίες έδαφος. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει και πάλι ότι, προκειμένου να ξεπεραστεί το όριο της μετριότητας, πρέπει να αναλάβει κανείς και το ρίσκο της αποτυχίας. Η δυσκολία έγκειται πρωταρχικά –παράλληλα με την κατάλληλη χρηματοδότηση αυτού του προγράμματος– στη διαδικασία επιλογής και τη διαχείριση του προγράμματος. Για τον λόγο αυτόν, η ΕΟΚΕ θεωρεί σωστό να ανατεθεί αυτό το δύσκολο καθήκον σε ένα αυτόνομο όργανο αποτελούμενο από ιδιαίτερα επιτυχημένους και αναγνωρισμένους επιστήμονες επιλεγμένους προσωπικά: |
| --- | --- |

4.3

Ιδέες. Εδώ η Επιτροπή προχωρεί προωθώντας την έρευνα σε μία γόνιμη ανεξερεύνητη περιοχή. Και αυτό το έχει επιδοκιμάσει επανειλημμένα η ΕΟΚΕ (15). Η ενίσχυση ερευνητικών προτάσεων που κατέχουν εξέχουσα θέση στον πανευρωπαϊκό ανταγωνισμό –χωρίς τη μέχρι τώρα συνήθη προϋπόθεση της διασυνοριακής συνεργασίας– καθιστά εφικτή και προβάλει την αριστεία και γίνεται έτσι ταυτόχρονα πόλος έλξης για επιστήμονες που διαπρέπουν στον ευρωπαϊκό και διεθνή χώρο. Με τον τρόπο αυτόν δημιουργείται ένα ιδιαίτερα γόνιμο για καινοτομίες έδαφος. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει και πάλι ότι, προκειμένου να ξεπεραστεί το όριο της μετριότητας, πρέπει να αναλάβει κανείς και το ρίσκο της αποτυχίας. Η δυσκολία έγκειται πρωταρχικά –παράλληλα με την κατάλληλη χρηματοδότηση αυτού του προγράμματος– στη διαδικασία επιλογής και τη διαχείριση του προγράμματος. Για τον λόγο αυτόν, η ΕΟΚΕ θεωρεί σωστό να ανατεθεί αυτό το δύσκολο καθήκον σε ένα αυτόνομο όργανο αποτελούμενο από ιδιαίτερα επιτυχημένους και αναγνωρισμένους επιστήμονες επιλεγμένους προσωπικά:

| 4.4 | Άνθρωποι. Η ΕΟΚΕ έχει υπογραμμίσει επανειλημμένα (16) ότι το κλειδί για μία επιτυχημένη και ανταγωνιστική ευρωπαϊκή έρευνα και ανάπτυξη είναι –παράλληλα με τον τεχνολογικό εξοπλισμό υψηλής αξίας και με την οικονομική ενίσχυση– ο επαρκής αριθμός εξαιρετικά ταλαντούχων και δημιουργικών επιστημόνων. Επομένως, το ενδιαφέρον για την επιστήμη και την τεχνολογία πρέπει να αφυπνιστεί ήδη από την παιδική και νεανική ηλικία, προκειμένου να μπορεί να αρχίσει ένας ικανοποιητικός αριθμός ταλαντούχων τις ανάλογες –πολύ δύσκολες και απαιτητικές– σπουδές και να τις ολοκληρώσει. |
| --- | --- |

4.4

Άνθρωποι. Η ΕΟΚΕ έχει υπογραμμίσει επανειλημμένα (16) ότι το κλειδί για μία επιτυχημένη και ανταγωνιστική ευρωπαϊκή έρευνα και ανάπτυξη είναι –παράλληλα με τον τεχνολογικό εξοπλισμό υψηλής αξίας και με την οικονομική ενίσχυση– ο επαρκής αριθμός εξαιρετικά ταλαντούχων και δημιουργικών επιστημόνων. Επομένως, το ενδιαφέρον για την επιστήμη και την τεχνολογία πρέπει να αφυπνιστεί ήδη από την παιδική και νεανική ηλικία, προκειμένου να μπορεί να αρχίσει ένας ικανοποιητικός αριθμός ταλαντούχων τις ανάλογες –πολύ δύσκολες και απαιτητικές– σπουδές και να τις ολοκληρώσει.

| 4.4.1 | Στη γνωμοδότηση που εξέδωσε για το 7ο πρόγραμμα πλαίσιο για την έρευνα (17) η ΕΟΚΕ επισήμανε ήδη το ρόλο κλειδί που διαδραματίζουν τα πανεπιστήμια ως ερευνητικά και εκπαιδευτικά ιδρύματα και τόνισε ότι η κατάσταση που επικρατεί στην Ευρώπη δεν είναι ικανοποιητική. Στα πλαίσια αυτά, θέτει εκτός άλλων, να υπάρξει μέριμνα έτσι ώστε οι διδακτορικές διατριβές, που έχουν ιδιαίτερη σημασία για την σταδιοδρομία των ερευνητών, να μπορούν να εκπονούνται κάτω από τις κατάλληλες προσωπικές και επαγγελματικές συνθήκες (18) Μετά από την ολοκλήρωση μίας εξαίρετης εκπαίδευσης, τα άτομα αυτά θα έχουν επιπλέον την ανάγκη να αποκτήσουν διεθνή πείρα και να διαθέτουν ένα ελκυστικό ερευνητικό περιβάλλον με αρκετά περιθώρια ελευθερίας, σχεδιασμό σταδιοδρομίας και συμβάσεις που θα είναι ανταγωνιστικές σε διεθνές επίπεδο. (Η ΕΟΚΕ έχει ήδη εκφέρει γνώμη για τον Ευρωπαϊκό Χάρτη Ερευνητών — εν μέρει θετική αλλά και με κριτικές παρατηρήσεις — ο οποίος σχετίζεται με το θέμα αυτό (19).) |
| --- | --- |

4.4.1

Στη γνωμοδότηση που εξέδωσε για το 7ο πρόγραμμα πλαίσιο για την έρευνα (17) η ΕΟΚΕ επισήμανε ήδη το ρόλο κλειδί που διαδραματίζουν τα πανεπιστήμια ως ερευνητικά και εκπαιδευτικά ιδρύματα και τόνισε ότι η κατάσταση που επικρατεί στην Ευρώπη δεν είναι ικανοποιητική. Στα πλαίσια αυτά, θέτει εκτός άλλων, να υπάρξει μέριμνα έτσι ώστε οι διδακτορικές διατριβές, που έχουν ιδιαίτερη σημασία για την σταδιοδρομία των ερευνητών, να μπορούν να εκπονούνται κάτω από τις κατάλληλες προσωπικές και επαγγελματικές συνθήκες (18) Μετά από την ολοκλήρωση μίας εξαίρετης εκπαίδευσης, τα άτομα αυτά θα έχουν επιπλέον την ανάγκη να αποκτήσουν διεθνή πείρα και να διαθέτουν ένα ελκυστικό ερευνητικό περιβάλλον με αρκετά περιθώρια ελευθερίας, σχεδιασμό σταδιοδρομίας και συμβάσεις που θα είναι ανταγωνιστικές σε διεθνές επίπεδο. (Η ΕΟΚΕ έχει ήδη εκφέρει γνώμη για τον Ευρωπαϊκό Χάρτη Ερευνητών — εν μέρει θετική αλλά και με κριτικές παρατηρήσεις — ο οποίος σχετίζεται με το θέμα αυτό (19).)

| 4.4.2 | Ωστόσο, ενόψει της σημασίας της διεθνούς κινητικότητας των ερευνητών για την επιστήμη και την έρευνα, ιδίως μεταξύ των κρατών που έχουν ιδιαίτερες επιδόσεις στον τομέα αυτόν, πρέπει να ληφθεί μέριμνα προκειμένου όλα αυτά να μην καταλήξουν σε μία μονόπλευρη «διαρροή εγκεφάλων»· πρέπει, συνεπώς, μεταξύ άλλων, και οι προσωπικές παράμετροι να επιτρέπουν π.χ. να καλέσει κανείς στην Ευρώπη και κορυφαίους αμερικανούς επιστήμονες, πράγμα σχεδόν αδύνατο σήμερα. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τον στόχο, στον οποίο έχει δώσει επανειλημμένα έμφαση η Επιτροπή: να υλοποιηθούν τα απαραίτητα μέσα και οι γενικές προϋποθέσεις και να ασκηθεί επιρροή στα κράτη μέλη προκειμένου να χρησιμοποιήσουν τα μέσα που προτείνονται στο πρόγραμμα «Άνθρωποι» και εν μέρει είναι ήδη σήμερα διαθέσιμα. Επιπροσθέτως, είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τον Ευρωπαϊκό Χώρο Έρευνας να δημιουργηθούν ελκυστικές προϋποθέσεις για την κινητικότητα και να παραμεριστούν τα εμπόδια. Πρέπει να επιδοκιμαστεί το γεγονός ότι η Επιτροπή επιδιώκει συστηματικά αυτόν τον στόχο. |
| --- | --- |

4.4.2

Ωστόσο, ενόψει της σημασίας της διεθνούς κινητικότητας των ερευνητών για την επιστήμη και την έρευνα, ιδίως μεταξύ των κρατών που έχουν ιδιαίτερες επιδόσεις στον τομέα αυτόν, πρέπει να ληφθεί μέριμνα προκειμένου όλα αυτά να μην καταλήξουν σε μία μονόπλευρη «διαρροή εγκεφάλων»· πρέπει, συνεπώς, μεταξύ άλλων, και οι προσωπικές παράμετροι να επιτρέπουν π.χ. να καλέσει κανείς στην Ευρώπη και κορυφαίους αμερικανούς επιστήμονες, πράγμα σχεδόν αδύνατο σήμερα. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τον στόχο, στον οποίο έχει δώσει επανειλημμένα έμφαση η Επιτροπή: να υλοποιηθούν τα απαραίτητα μέσα και οι γενικές προϋποθέσεις και να ασκηθεί επιρροή στα κράτη μέλη προκειμένου να χρησιμοποιήσουν τα μέσα που προτείνονται στο πρόγραμμα «Άνθρωποι» και εν μέρει είναι ήδη σήμερα διαθέσιμα. Επιπροσθέτως, είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τον Ευρωπαϊκό Χώρο Έρευνας να δημιουργηθούν ελκυστικές προϋποθέσεις για την κινητικότητα και να παραμεριστούν τα εμπόδια. Πρέπει να επιδοκιμαστεί το γεγονός ότι η Επιτροπή επιδιώκει συστηματικά αυτόν τον στόχο.

| 4.5 | Ικανότητες. Το πρόγραμμα αυτό αποτελεί ένα καλό παράδειγμα για τα επικουρικά καθήκοντα της Κοινότητας. |
| --- | --- |

4.5

Ικανότητες. Το πρόγραμμα αυτό αποτελεί ένα καλό παράδειγμα για τα επικουρικά καθήκοντα της Κοινότητας.

| 4.5.1 | Αυτό αφορά ιδίως τον στόχο να αναπτυχθεί/εγκατασταθεί, να χρησιμοποιηθεί από κοινού και να βελτιστοποιηθεί η ερευνητική υποδομή –όπως μεγάλες συσκευές, επιστημονικά όργανα, υπολογιστές, συλλογές κλπ– που το κόστος και η δυνατότητα χρησιμοποίησής της υπερβαίνει τις δυνατότητες ενός μεμονωμένου κράτους μέλους. Εδώ η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι, σύμφωνα με προηγούμενη σύστασή της, κατά την πρόταση ανάλογων σχεδίων θα προτιμηθεί μία προσέγγιση από το ειδικό στο γενικό (bottom-up). |
| --- | --- |

4.5.1

Αυτό αφορά ιδίως τον στόχο να αναπτυχθεί/εγκατασταθεί, να χρησιμοποιηθεί από κοινού και να βελτιστοποιηθεί η ερευνητική υποδομή –όπως μεγάλες συσκευές, επιστημονικά όργανα, υπολογιστές, συλλογές κλπ– που το κόστος και η δυνατότητα χρησιμοποίησής της υπερβαίνει τις δυνατότητες ενός μεμονωμένου κράτους μέλους. Εδώ η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι, σύμφωνα με προηγούμενη σύστασή της, κατά την πρόταση ανάλογων σχεδίων θα προτιμηθεί μία προσέγγιση από το ειδικό στο γενικό (bottom-up).

| 4.5.2 | Αλλά και τα άλλα καθήκοντα που υπάγονται στις «Ικανότητες», όπως για παράδειγμα η «Έρευνα προς όφελος των ΜΜΕ» και των «ομίλων ΜΜΕ», οι «περιφέρειες της γνώσης» και η «πλήρης απελευθέρωση του ερευνητικού δυναμικού των περιφερειών σύγκλισης και των απόκεντρων περιφερειών της ΕΕ», είναι πολύ σημαντικά, ιδίως για τα νέα κράτη μέλη και τις ΜΜΕ. |
| --- | --- |

4.5.2

Αλλά και τα άλλα καθήκοντα που υπάγονται στις «Ικανότητες», όπως για παράδειγμα η «Έρευνα προς όφελος των ΜΜΕ» και των «ομίλων ΜΜΕ», οι «περιφέρειες της γνώσης» και η «πλήρης απελευθέρωση του ερευνητικού δυναμικού των περιφερειών σύγκλισης και των απόκεντρων περιφερειών της ΕΕ», είναι πολύ σημαντικά, ιδίως για τα νέα κράτη μέλη και τις ΜΜΕ.

| 4.5.3 | Το επιμέρους πρόγραμμα «Ενσωμάτωση της επιστήμης στον κοινωνικό ιστό» στοχεύει στην αρμονική ενσωμάτωση των επιστημονικών και τεχνολογικών προσπαθειών –και της συνδεδεμένης με αυτές ερευνητικής πολιτικής– στον ευρωπαϊκό κοινωνικό ιστό. Εδώ το ζητούμενο είναι η ικανότητα δημιουργίας, χρησιμοποίησης και διάδοσης της γνώσης και η ανάπτυξη καινοτομιών. Επομένως, αυτό το επιμέρους πρόγραμμα αποσκοπεί, αφενός, στο να δώσει στους πολίτες μια εικόνα της επιστήμης, των επιστημόνων και των αποτελεσμάτων τους. Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει τους στόχους αυτούς και θεωρεί ότι η διάδοση της γνώσης αποτελεί σημαντική αποστολή που προάγει τον πολιτισμό και την καινοτομία. Αφετέρου, το πρόγραμμα πρέπει να διερευνήσει γιατί μία μερίδα πολιτών αντιμετωπίζει με σκεπτικισμό την επιστήμη (ή κλάδους της), τη μεθοδολογία και τις ενδεχόμενες επιπτώσεις της. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, οι τελευταίες ερευνητικές εργασίες, που είναι κυρίως κοινωνιολογικού χαρακτήρα, θα πρέπει να ενταχθούν στο ειδικό πρόγραμμα «Συνεργασία» και συγκεκριμένα στο επιμέρους πρόγραμμα «κοινωνικοοικονομικές και ανθρωπιστικές επιστήμες» και να αντιμετωπιστούν έτσι στο ευρύτερο πλαίσιο της ευρωπαϊκής συνεργασίας. |
| --- | --- |

4.5.3

Το επιμέρους πρόγραμμα «Ενσωμάτωση της επιστήμης στον κοινωνικό ιστό» στοχεύει στην αρμονική ενσωμάτωση των επιστημονικών και τεχνολογικών προσπαθειών –και της συνδεδεμένης με αυτές ερευνητικής πολιτικής– στον ευρωπαϊκό κοινωνικό ιστό. Εδώ το ζητούμενο είναι η ικανότητα δημιουργίας, χρησιμοποίησης και διάδοσης της γνώσης και η ανάπτυξη καινοτομιών. Επομένως, αυτό το επιμέρους πρόγραμμα αποσκοπεί, αφενός, στο να δώσει στους πολίτες μια εικόνα της επιστήμης, των επιστημόνων και των αποτελεσμάτων τους. Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει τους στόχους αυτούς και θεωρεί ότι η διάδοση της γνώσης αποτελεί σημαντική αποστολή που προάγει τον πολιτισμό και την καινοτομία. Αφετέρου, το πρόγραμμα πρέπει να διερευνήσει γιατί μία μερίδα πολιτών αντιμετωπίζει με σκεπτικισμό την επιστήμη (ή κλάδους της), τη μεθοδολογία και τις ενδεχόμενες επιπτώσεις της. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, οι τελευταίες ερευνητικές εργασίες, που είναι κυρίως κοινωνιολογικού χαρακτήρα, θα πρέπει να ενταχθούν στο ειδικό πρόγραμμα «Συνεργασία» και συγκεκριμένα στο επιμέρους πρόγραμμα «κοινωνικοοικονομικές και ανθρωπιστικές επιστήμες» και να αντιμετωπιστούν έτσι στο ευρύτερο πλαίσιο της ευρωπαϊκής συνεργασίας.

4.6   Πρόγραμμα ΕΥΡΑΤΟΜ

Ως προς αυτό, η ΕΟΚΕ παραπέμπει καταρχάς στη διεξοδική της γνωμοδότηση για το 7ο πρόγραμμα πλαίσιο για την έρευνα και την ανάπτυξη και για το πρόγραμμα Ευρατόμ, καθώς και στις παρατηρήσεις της στην παράγραφο για το ειδικό πρόγραμμα «Ενέργεια».

| 4.6.1 | Ως προς την έρευνα στο πεδίο της πυρηνικής σύντηξης
   (20) πρέπει τώρα (i) να προετοιμαστεί και να ολοκληρωθεί η κατασκευή του ITER, (ii) να γίνουν όλες οι προετοιμασίες για να χρησιμοποιηθεί –συμπεριλαμβανομένης της εκπαίδευσης και κατάρτισης του επιστημονικού προσωπικού, της συμμετοχής και της κινητοποίησης του ερευνητικού δυναμικού των επονομαζομένων συνδεδεμένων εργαστηρίων των κρατών μελών, καθώς και της διεθνούς κατανομής της εργασίας– (iii) να προωθηθούν οι τεχνολογικές εξελίξεις (ιδίως υλικά και κύκλος πυρηνικού καυσίμου) για το DEMO και (iv) να εξεταστούν και να βελτιστοποιηθούν διάφορα (μαγνητικά) συστήματα συγκράτησης. Το ITER και η περαιτέρω ανάπτυξή του πρέπει να βασίζεται στα ερευνητικά ιδρύματα των κρατών μελών που οφείλουν να υποστηρίξουν αυτό το σχέδιο. Οι προτάσεις της Επιτροπής ανταποκρίνονται σε αυτά τα καθήκοντα και στις ανειλημμένες διεθνείς υποχρεώσεις, και η ΕΟΚΕ τις υποστηρίζει πλήρως. |
| --- | --- |

4.6.1

Ως προς την έρευνα στο πεδίο της πυρηνικής σύντηξης
   (20) πρέπει τώρα (i) να προετοιμαστεί και να ολοκληρωθεί η κατασκευή του ITER, (ii) να γίνουν όλες οι προετοιμασίες για να χρησιμοποιηθεί –συμπεριλαμβανομένης της εκπαίδευσης και κατάρτισης του επιστημονικού προσωπικού, της συμμετοχής και της κινητοποίησης του ερευνητικού δυναμικού των επονομαζομένων συνδεδεμένων εργαστηρίων των κρατών μελών, καθώς και της διεθνούς κατανομής της εργασίας– (iii) να προωθηθούν οι τεχνολογικές εξελίξεις (ιδίως υλικά και κύκλος πυρηνικού καυσίμου) για το DEMO και (iv) να εξεταστούν και να βελτιστοποιηθούν διάφορα (μαγνητικά) συστήματα συγκράτησης. Το ITER και η περαιτέρω ανάπτυξή του πρέπει να βασίζεται στα ερευνητικά ιδρύματα των κρατών μελών που οφείλουν να υποστηρίξουν αυτό το σχέδιο. Οι προτάσεις της Επιτροπής ανταποκρίνονται σε αυτά τα καθήκοντα και στις ανειλημμένες διεθνείς υποχρεώσεις, και η ΕΟΚΕ τις υποστηρίζει πλήρως.

| 4.6.2 | Ως προς την πυρηνική σχάση
   (21) πρέπει τώρα (i) να διερευνηθεί περισσότερο και να αυξηθεί η ασφάλεια των υφισταμένων πυρηνικών σταθμών (πράγμα που είναι κυρίως καθήκον της κατασκευαστικής βιομηχανίας και των φορέων εκμετάλλευσης) και (ii) να αναπτυχθούν νέα είδη αντιδραστήρων με ακόμα καλύτερα χαρακτηριστικά ως προς την ασφάλεια, την εκμετάλλευση καυσίμου και τη διαχείριση αποβλήτων. Εδώ συμπεριλαμβάνονται και ερευνητικές εργασίες που αφορούν τη μετατροπή χρησιμοποιημένων καυσίμων (μεταστοιχείωση, ανακύκλωση). Ακόμα, πρέπει (iii) να λυθεί το θέμα της τελικής εναπόθεσης και να επιτευχθεί η σχετική αποδοχή σε πολιτικό επίπεδο, (iv) να υποστηριχθούν οι προσπάθειες για τη μη διάδοση υλικού πυρηνικών όπλων και (v) να συγκεντρωθούν περισσότερες πληροφορίες για τη βιολογική επίδραση των (χαμηλών) δόσεων ακτινοβολίας (22) και να αναπτυχθούν οι ανάλογες τεχνικές μέτρησης (ιδίως η δοσομέτρηση προσωπικού). Για όλα αυτά, ένα σημαντικό επιμέρους καθήκον αποτελεί η εκπαίδευση των κατάλληλων ειδικών, δηλαδή η εξασφάλιση αρκετών νέων ειδικών. Η ΕΟΚΕ ανησυχεί για την έλλειψη νέων επιστημόνων σε ορισμένα κράτη μέλη και τη μείωση του αριθμού των εμπειρογνωμόνων και υπογραμμίζει ότι, ενόψει της διαγραφόμενης μακροπρόθεσμης και παγκόσμιας χρήσης της πυρηνικής ενέργειας, πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη βαρύτητα σε αυτά τα πολύ σημαντικά ζητήματα. |
| --- | --- |

4.6.2

Ως προς την πυρηνική σχάση
   (21) πρέπει τώρα (i) να διερευνηθεί περισσότερο και να αυξηθεί η ασφάλεια των υφισταμένων πυρηνικών σταθμών (πράγμα που είναι κυρίως καθήκον της κατασκευαστικής βιομηχανίας και των φορέων εκμετάλλευσης) και (ii) να αναπτυχθούν νέα είδη αντιδραστήρων με ακόμα καλύτερα χαρακτηριστικά ως προς την ασφάλεια, την εκμετάλλευση καυσίμου και τη διαχείριση αποβλήτων. Εδώ συμπεριλαμβάνονται και ερευνητικές εργασίες που αφορούν τη μετατροπή χρησιμοποιημένων καυσίμων (μεταστοιχείωση, ανακύκλωση). Ακόμα, πρέπει (iii) να λυθεί το θέμα της τελικής εναπόθεσης και να επιτευχθεί η σχετική αποδοχή σε πολιτικό επίπεδο, (iv) να υποστηριχθούν οι προσπάθειες για τη μη διάδοση υλικού πυρηνικών όπλων και (v) να συγκεντρωθούν περισσότερες πληροφορίες για τη βιολογική επίδραση των (χαμηλών) δόσεων ακτινοβολίας (22) και να αναπτυχθούν οι ανάλογες τεχνικές μέτρησης (ιδίως η δοσομέτρηση προσωπικού). Για όλα αυτά, ένα σημαντικό επιμέρους καθήκον αποτελεί η εκπαίδευση των κατάλληλων ειδικών, δηλαδή η εξασφάλιση αρκετών νέων ειδικών. Η ΕΟΚΕ ανησυχεί για την έλλειψη νέων επιστημόνων σε ορισμένα κράτη μέλη και τη μείωση του αριθμού των εμπειρογνωμόνων και υπογραμμίζει ότι, ενόψει της διαγραφόμενης μακροπρόθεσμης και παγκόσμιας χρήσης της πυρηνικής ενέργειας, πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη βαρύτητα σε αυτά τα πολύ σημαντικά ζητήματα.

4.7   Κοινό Κέντρο Ερευνών ΚΚΕρ

| 4.7.1 | Το ΚΚΕρ δικαιολογημένα εμπλέκεται στις δραστηριότητες τόσο του 7ου προγράμματος — πλαίσιο για την έρευνα και την ανάπτυξη (2007-2013) όσο και του 7ου προγράμματος — πλαίσιο Ευρατόμ (2007-2011). Ακριβώς επειδή υπό αυτήν του την ιδιότητα υπάγεται άμεσα στην Επιτροπή, ειδικά δε επειδή αυτή του προσδίδει και την ισχύ του ως προς τις διαβουλεύσεις της πολιτικής και την ευελιξία ως προς τη χρησιμοποίησή του, πρέπει να εξασφαλιστεί ότι θα εκπληρώνει τις υψηλές και διαφανείς προδιαγραφές που απαιτούνται για όλους τους ερευνητικούς οργανισμούς των κρατών μελών και αφορούν τις διεθνείς αξιολογήσεις, τον ανταγωνισμό, τη διαδικασία διορισμού και την πολιτική προσωπικού, καθώς και την παρακολούθηση, και ότι θα είναι ενσωματωμένο στη διεθνή επιστημονική κοινότητα. Η ΕΟΚΕ θεωρεί το θέμα της ενσωμάτωσης σημαντικό και σε σχέση με τις κοινωνικοοικονομικές και ανθρωπιστικές επιστήμες που αναφέρθηκαν παραπάνω. |
| --- | --- |

4.7.1

Το ΚΚΕρ δικαιολογημένα εμπλέκεται στις δραστηριότητες τόσο του 7ου προγράμματος — πλαίσιο για την έρευνα και την ανάπτυξη (2007-2013) όσο και του 7ου προγράμματος — πλαίσιο Ευρατόμ (2007-2011). Ακριβώς επειδή υπό αυτήν του την ιδιότητα υπάγεται άμεσα στην Επιτροπή, ειδικά δε επειδή αυτή του προσδίδει και την ισχύ του ως προς τις διαβουλεύσεις της πολιτικής και την ευελιξία ως προς τη χρησιμοποίησή του, πρέπει να εξασφαλιστεί ότι θα εκπληρώνει τις υψηλές και διαφανείς προδιαγραφές που απαιτούνται για όλους τους ερευνητικούς οργανισμούς των κρατών μελών και αφορούν τις διεθνείς αξιολογήσεις, τον ανταγωνισμό, τη διαδικασία διορισμού και την πολιτική προσωπικού, καθώς και την παρακολούθηση, και ότι θα είναι ενσωματωμένο στη διεθνή επιστημονική κοινότητα. Η ΕΟΚΕ θεωρεί το θέμα της ενσωμάτωσης σημαντικό και σε σχέση με τις κοινωνικοοικονομικές και ανθρωπιστικές επιστήμες που αναφέρθηκαν παραπάνω.

| 4.7.2 | Στα καθήκοντα του 7ου προγράμματος — πλαίσιο για την έρευνα και την ανάπτυξη (2007-2013) συγκαταλέγεται το σημαντικό για την Κοινότητα γενικό θέμα «Αειφόρος ανάπτυξη» (π.χ. προστασία του κλίματος, διατροφή, ενέργεια, μεταφορές, χημικά, απολύμανση). Περιλαμβάνει την επεξεργασία επιστημονικών και τεχνολογικών δεδομένων αναφοράς για διάφορους τομείς της παρακολούθησης του περιβάλλοντος και της διατροφής· αυτό συνιστά επίσης σημαντική συμβολή στην επεξεργασία νομοθετικών διατάξεων της Κοινότητας. Ένα άλλο κοινοτικό καθήκον είναι η ανάπτυξη και διάδοση διεθνώς αναγνωρισμένων βάσεων αναφοράς και η προαγωγή ενός κοινού ευρωπαϊκού συστήματος μέτρησης, που θα μπορούσε να περιλαμβάνει τον συντονισμό των εθνικών οργανισμών μετρολογίας (μετρήσεις) και τυποποίησης, με βάση το πρότυπο καταμερισμού της εργασίας, και με την ταυτόχρονη συμμετοχή τους σε άλλα προγράμματα.. Λαμβάνοντας υπόψη την εσωτερική ευρωπαϊκή αγορά και γενικότερα την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, θα μπορούσε να εξεταστεί η ενδεχόμενη ανάγκη συγκρότησης «Ευρωπαϊκού γραφείου τυποποίησης», με τη συμμετοχή των υφιστάμενων εθνικών εργαστηρίων, ιδρυμάτων όπως τα CEN και CELENEC, της αντίστοιχης βιομηχανίας και του ΚΚΕρ. |
| --- | --- |

4.7.2

Στα καθήκοντα του 7ου προγράμματος — πλαίσιο για την έρευνα και την ανάπτυξη (2007-2013) συγκαταλέγεται το σημαντικό για την Κοινότητα γενικό θέμα «Αειφόρος ανάπτυξη» (π.χ. προστασία του κλίματος, διατροφή, ενέργεια, μεταφορές, χημικά, απολύμανση). Περιλαμβάνει την επεξεργασία επιστημονικών και τεχνολογικών δεδομένων αναφοράς για διάφορους τομείς της παρακολούθησης του περιβάλλοντος και της διατροφής· αυτό συνιστά επίσης σημαντική συμβολή στην επεξεργασία νομοθετικών διατάξεων της Κοινότητας. Ένα άλλο κοινοτικό καθήκον είναι η ανάπτυξη και διάδοση διεθνώς αναγνωρισμένων βάσεων αναφοράς και η προαγωγή ενός κοινού ευρωπαϊκού συστήματος μέτρησης, που θα μπορούσε να περιλαμβάνει τον συντονισμό των εθνικών οργανισμών μετρολογίας (μετρήσεις) και τυποποίησης, με βάση το πρότυπο καταμερισμού της εργασίας, και με την ταυτόχρονη συμμετοχή τους σε άλλα προγράμματα.. Λαμβάνοντας υπόψη την εσωτερική ευρωπαϊκή αγορά και γενικότερα την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, θα μπορούσε να εξεταστεί η ενδεχόμενη ανάγκη συγκρότησης «Ευρωπαϊκού γραφείου τυποποίησης», με τη συμμετοχή των υφιστάμενων εθνικών εργαστηρίων, ιδρυμάτων όπως τα CEN και CELENEC, της αντίστοιχης βιομηχανίας και του ΚΚΕρ.

| 4.7.3 | Ορθώς υποστηρίζει το ΚΚΕρ τη διαδικασία χάραξης πυρηνικής πολιτικής στον τομέα του 7ου προγράμματος — πλαίσιο Ευρατόμ (2007-2011), στην οποία συμπεριλαμβάνονται η εφαρμογή και παρακολούθηση των υφιστάμενων πολιτικών και η ικανότητα για ευέλικτη ανταπόκριση σε νέες πολιτικές ανάγκες. Η ΕΟΚΕ κρίνει επίσης λογική την επικέντρωση του «πυρηνικού» προγράμματος του ΚΚΕρ στους βασικούς θεματικούς τομείς της διαχείρισης αποβλήτων, της ασφάλειας και της παρακολούθησης (οι δραστηριότητες αυτές διαδικτυώνονται και συντονίζονται με εκείνες των κρατών μελών)· ακριβώς εδώ εντοπίζονται, αφενός, οι ανησυχίες των πολιτών και, αφετέρου, η ανάγκη για εύρεση αξιόπιστων λύσεων. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, είναι επίσης ιδιαίτερα σημαντική η (περαιτέρω) ανάπτυξη διαδικασιών που θα καταστήσουν δυνατή τη βελτίωση της παρακολούθησης της μη διάδοσης υλικού ή τεχνολογιών κατασκευής πυρηνικών όπλων. |
| --- | --- |

4.7.3

Ορθώς υποστηρίζει το ΚΚΕρ τη διαδικασία χάραξης πυρηνικής πολιτικής στον τομέα του 7ου προγράμματος — πλαίσιο Ευρατόμ (2007-2011), στην οποία συμπεριλαμβάνονται η εφαρμογή και παρακολούθηση των υφιστάμενων πολιτικών και η ικανότητα για ευέλικτη ανταπόκριση σε νέες πολιτικές ανάγκες. Η ΕΟΚΕ κρίνει επίσης λογική την επικέντρωση του «πυρηνικού» προγράμματος του ΚΚΕρ στους βασικούς θεματικούς τομείς της διαχείρισης αποβλήτων, της ασφάλειας και της παρακολούθησης (οι δραστηριότητες αυτές διαδικτυώνονται και συντονίζονται με εκείνες των κρατών μελών)· ακριβώς εδώ εντοπίζονται, αφενός, οι ανησυχίες των πολιτών και, αφετέρου, η ανάγκη για εύρεση αξιόπιστων λύσεων. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, είναι επίσης ιδιαίτερα σημαντική η (περαιτέρω) ανάπτυξη διαδικασιών που θα καταστήσουν δυνατή τη βελτίωση της παρακολούθησης της μη διάδοσης υλικού ή τεχνολογιών κατασκευής πυρηνικών όπλων.

Βρυξέλλες, 20 Απριλίου 2006

Η Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  COM(2005) 119 τελικό/2 – 2005/0043 (COD) – 2005/0044 (CNS)

1

(2)   EE C 65 της 17.3.2006.

2

(3)  EE C 157, 28-6-2005«Κατευθυντήριες γραμμές της πολιτικής της Ένωσης υπέρ της έρευνας», και ΕΕ C 65 της 17.3.2006.

3

(4)  Τιμές 2005 χωρίς τιμαριθμική αναπροσαρμογή. Τα αριθμητικά στοιχεία διαφέρουν ανάλογα με την προσαρμογή του τιμαρίθμου.

4

(5)  Τιμές 2005.

5

(6)  Οι σημερινές εκτιμήσεις κυμαίνονται γύρω στα 49,5 δισ. ευρώ (π.χ. FAZ αριθ. 11 2006, σελ. 14)

6

(7)  Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης 1591505, CADREFIN 268, σημείο 10, της 19ης Δεκεμβρίου 2005.

7

(8)  Ανακοινωθέν τύπου, IP/06/201, 22 Φεβρουαρίου 2006.

8

(9)  COM (2005) 705 τελικό

9

(10)  Βλέπε και κεφάλαιο 3 της ΕΕ C 65 της 17.3.2006.

10

(11)  EE C 157 της 28.6.2005.

11

(12)  EE C 241 της 7.10.2002· ΕΕ C 28 της 3.2.2006· ΕΕ C 65 της 17.3.2006.

12

(13)  Βλ. προηγούμενη υποσημείωση.

13

(14)  Για το πρόγραμμα ΕΥΡΑΤΟΜ, βλ. κεφάλαιο 4.6

14

(15)  ΕΕ C 110 της 30.4.2004.

15

(16)  ΕΕ C 110, 30/4/2004, «Οι ερευνητές στον ευρωπαϊκό χώρο έρευνας: ένα επάγγελμα, πληθώρα σταδιοδρομιών».

16

(17)  ΕΕ C 65 της 17.3.2006, σημείο 4.12.2.·

17

(18)  Βλέπε ε.α. κεφάλαιο 5.6, υποσημείωση 11

18

(19)  Βλ. σημεία 4.13.2 του εγγράφου ΕΕ C 65 της 17.3.2006 και 5.1.5 του εγγράφου ΕΕ C 110 της 30.4.2004.

19

(20)  ΕΕ C 302 της 7.12.2004.

20

(21)  ΕΕ C 133 της 6.6.2003· ΕΕ C 110 της 30.4.2004.

21

(22)  Βλ. Π.χ. RTDinfo, αριθ. 47, Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Ιανουάριος 2006.

22

---

| 8.8.2006 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 185/17 |
| --- | --- | --- | --- |

8.8.2006

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 185/17

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση κοινών κανόνων στο πεδίο της ασφάλειας της πολιτικής αεροπορίας

COM(2005) 429 τελικό — 2005/0191 (COD)

(2006/C 185/03)

Στις 16 Νοεμβρίου 2005, και σύμφωνα με το άρθρο 80(2) της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την ανωτέρω πρόταση

Το ειδικευμένο τμήμα «Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές και κοινωνία των πληροφοριών» στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάστηκε τη γνωμοδότησή του στις 24 Μαρτίου 2006, με βάση εισηγητική έκθεση του κ. McDonogh.

Κατά την 426η σύνοδο ολομέλειάς της, της 20ης και 21ης Απριλίου 2006 (συνεδρίαση της 20ης Απριλίου 206), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 134 ψήφους υπέρ και 2 ψήφους κατά την ακόλουθη γνωμοδότηση:

1.   Συστάσεις

| 1.1 | Τα κράτη μέλη πρέπει να έχουν τη δυνατότητα, με βάση την σχετική εκτίμηση κινδύνων, να εφαρμόζουν αυστηρότερα μέτρα από αυτά που θα έχουν καθοριστεί, υπό την προϋπόθεση ότι θα τα χρηματοδοτούν από τον εθνικό προϋπολογισμό. |
| --- | --- |

1.1

Τα κράτη μέλη πρέπει να έχουν τη δυνατότητα, με βάση την σχετική εκτίμηση κινδύνων, να εφαρμόζουν αυστηρότερα μέτρα από αυτά που θα έχουν καθοριστεί, υπό την προϋπόθεση ότι θα τα χρηματοδοτούν από τον εθνικό προϋπολογισμό.

| 1.2 | Κάθε κράτος μέλος πρέπει να ορίζει μία και μόνο αρμόδια αρχή η οποία να έχει την ευθύνη του συντονισμού και της παρακολούθησης της τήρησης των προτύπων ασφαλείας. |
| --- | --- |

1.2

Κάθε κράτος μέλος πρέπει να ορίζει μία και μόνο αρμόδια αρχή η οποία να έχει την ευθύνη του συντονισμού και της παρακολούθησης της τήρησης των προτύπων ασφαλείας.

| 1.3 | Κάθε κράτος μέλος πρέπει να καταρτίζει ένα εθνικό πρόγραμμα ασφαλείας στον τομέα της πολιτικής αεροπορίας. |
| --- | --- |

1.3

Κάθε κράτος μέλος πρέπει να καταρτίζει ένα εθνικό πρόγραμμα ασφαλείας στον τομέα της πολιτικής αεροπορίας.

| 1.4 | Για την παρακολούθηση της εφαρμογής της νέας πράξης εκ μέρους των κρατών μελών και προκειμένου να προσδιοριστούν τα τρωτά σημεία στον τομέα της αεροπορικής ασφάλειας, η Επιτροπή πρέπει να διεξάγει ελέγχους, στους οποίους να περιλαμβάνονται και αιφνίδιοι έλεγχοι. |
| --- | --- |

1.4

Για την παρακολούθηση της εφαρμογής της νέας πράξης εκ μέρους των κρατών μελών και προκειμένου να προσδιοριστούν τα τρωτά σημεία στον τομέα της αεροπορικής ασφάλειας, η Επιτροπή πρέπει να διεξάγει ελέγχους, στους οποίους να περιλαμβάνονται και αιφνίδιοι έλεγχοι.

| 1.5 | Για να μπορούν να εξαιρούνται οι μετεπιβιβαζόμενοι επιβάτες και οι μεταφορτωνόμενες αποσκευές από τον έλεγχο ασφαλείας κατά την άφιξή τους με πτήση από τρίτη χώρα (έννοια της «ενιαίας ασφάλειας» ή «one–stop security»), καθώς και για να καθίσταται δυνατή η συνένωση των επιβατών που αφικνούνται με πτήση από τρίτη χώρα με τους αναχωρούντες επιβάτες που έχουν ήδη περάσει από έλεγχο, είναι σκόπιμο να ενθαρρυνθεί η σύναψη, μεταξύ της Κοινότητας και τρίτων χωρών, εναρμονισμένων συμφωνιών με τις οποίες να αναγνωρίζεται η ισοδυναμία των προτύπων ασφαλείας που εφαρμόζονται στην τρίτη χώρα με τα κοινοτικά πρότυπα. |
| --- | --- |

1.5

Για να μπορούν να εξαιρούνται οι μετεπιβιβαζόμενοι επιβάτες και οι μεταφορτωνόμενες αποσκευές από τον έλεγχο ασφαλείας κατά την άφιξή τους με πτήση από τρίτη χώρα (έννοια της «ενιαίας ασφάλειας» ή «one–stop security»), καθώς και για να καθίσταται δυνατή η συνένωση των επιβατών που αφικνούνται με πτήση από τρίτη χώρα με τους αναχωρούντες επιβάτες που έχουν ήδη περάσει από έλεγχο, είναι σκόπιμο να ενθαρρυνθεί η σύναψη, μεταξύ της Κοινότητας και τρίτων χωρών, εναρμονισμένων συμφωνιών με τις οποίες να αναγνωρίζεται η ισοδυναμία των προτύπων ασφαλείας που εφαρμόζονται στην τρίτη χώρα με τα κοινοτικά πρότυπα.

| 1.6 | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την πρωτοβουλία της Επιτροπής και υποστηρίζει πλήρως τις θεμελιώδεις αρχές της πρότασης. |
| --- | --- |

1.6

Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την πρωτοβουλία της Επιτροπής και υποστηρίζει πλήρως τις θεμελιώδεις αρχές της πρότασης.

| 1.7 | Επικροτεί επίσης την εισαγωγή κοινών κανόνων καθώς η ασφάλεια στους αερολιμένες και οι διαδικασίες ποικίλλουν εξαιρετικά από χώρα σε χώρα της Ευρώπης και είναι σημαντικό οι κανόνες να εναρμονιστούν. |
| --- | --- |

1.7

Επικροτεί επίσης την εισαγωγή κοινών κανόνων καθώς η ασφάλεια στους αερολιμένες και οι διαδικασίες ποικίλλουν εξαιρετικά από χώρα σε χώρα της Ευρώπης και είναι σημαντικό οι κανόνες να εναρμονιστούν.

| 1.8 | Σε ό,τι αφορά το σημείο 1.2, 5η παράγραφος, της 1ης ενότητας και την ενότητα 11 του Παραρτήματος, δεδομένης της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων στο εσωτερικό της Κοινότητας και της διαθεσιμότητας εργατικού δυναμικού από τρίτες χώρες, η Κοινότητα θα ήταν σκόπιμο να παρέχει βοήθεια στις εθνικές αρχές, στους αερολιμένες, στις αεροπορικές εταιρείες, κτλ, σε ό,τι αφορά την επικύρωση των προσωπικών δεδομένων υποψηφίων εργαζομένων προκειμένου να καταστεί δυνατή η τήρηση των απαιτήσεων που προβλέπονται για τους «ελέγχους ιστορικού». |
| --- | --- |

1.8

Σε ό,τι αφορά το σημείο 1.2, 5η παράγραφος, της 1ης ενότητας και την ενότητα 11 του Παραρτήματος, δεδομένης της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων στο εσωτερικό της Κοινότητας και της διαθεσιμότητας εργατικού δυναμικού από τρίτες χώρες, η Κοινότητα θα ήταν σκόπιμο να παρέχει βοήθεια στις εθνικές αρχές, στους αερολιμένες, στις αεροπορικές εταιρείες, κτλ, σε ό,τι αφορά την επικύρωση των προσωπικών δεδομένων υποψηφίων εργαζομένων προκειμένου να καταστεί δυνατή η τήρηση των απαιτήσεων που προβλέπονται για τους «ελέγχους ιστορικού».

| 1.9 | Ο στόχος που εκτίθεται στην πρώτη παράγραφο του άρθρου 1 της πρότασης κανονισμού πρέπει να τροποποιηθεί προκειμένου να καταστεί σαφές ότι τα αναφερόμενα μέτρα ασφαλείας αποβλέπουν στην προστασία της πολιτικής αεροπορίας από έκνομες ενέργειες οι οποίες υπονομεύουν την ασφάλεια της πολιτικής αεροπορίας. Τα αναφερόμενα μέτρα δεν αφορούν άλλους τύπους έκνομων ενεργειών όπως η κλοπή και το λαθρεμπόριο. |
| --- | --- |

1.9

Ο στόχος που εκτίθεται στην πρώτη παράγραφο του άρθρου 1 της πρότασης κανονισμού πρέπει να τροποποιηθεί προκειμένου να καταστεί σαφές ότι τα αναφερόμενα μέτρα ασφαλείας αποβλέπουν στην προστασία της πολιτικής αεροπορίας από έκνομες ενέργειες οι οποίες υπονομεύουν την ασφάλεια της πολιτικής αεροπορίας. Τα αναφερόμενα μέτρα δεν αφορούν άλλους τύπους έκνομων ενεργειών όπως η κλοπή και το λαθρεμπόριο.

| 1.10 | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να καταρτίσει και να θέσει σε εφαρμογή μία γενική πολιτική για τη χρηματοδότηση των μέτρων αεροπορικής ασφάλειας με τα οποία τα κράτη μέλη εκπληρώνουν την υποχρέωσή που έχουν αναλάβει στο πλαίσιο της εθνικής ασφάλειας να προστατεύουν τους πολίτες τους από την απειλή της τρομοκρατίας. |
| --- | --- |

1.10

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να καταρτίσει και να θέσει σε εφαρμογή μία γενική πολιτική για τη χρηματοδότηση των μέτρων αεροπορικής ασφάλειας με τα οποία τα κράτη μέλη εκπληρώνουν την υποχρέωσή που έχουν αναλάβει στο πλαίσιο της εθνικής ασφάλειας να προστατεύουν τους πολίτες τους από την απειλή της τρομοκρατίας.

| 1.11 | Ο κανονισμός πρέπει να συμπεριλάβει έναν μηχανισμό για την αξιολόγηση των επιπτώσεων που κάθε μελλοντική πρόταση θα έχει στη βιομηχανία. Με τον τρόπο αυτό θα διασφαλιστεί ότι το κόστος και ο αντίκτυπος ενός δεδομένου μέτρου δεν θα είναι δυσανάλογα υψηλά σε σχέση με την αποτελεσματικότητά του. |
| --- | --- |

1.11

Ο κανονισμός πρέπει να συμπεριλάβει έναν μηχανισμό για την αξιολόγηση των επιπτώσεων που κάθε μελλοντική πρόταση θα έχει στη βιομηχανία. Με τον τρόπο αυτό θα διασφαλιστεί ότι το κόστος και ο αντίκτυπος ενός δεδομένου μέτρου δεν θα είναι δυσανάλογα υψηλά σε σχέση με την αποτελεσματικότητά του.

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Η νομοθετική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αποσκοπεί στην αποσαφήνιση του νομικού πλαισίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (το οποίο έχει θεσπιστεί με τον υφιστάμενο κανονισμό αριθ. 2320/2002), στην καθιέρωση μιας βάσης για την ενιαία ερμηνεία των διεθνών απαιτήσεων που έχει θεσπίσει η Διεθνής Οργάνωση Πολιτικής Αεροπορίας, στην παύση της δημοσιοποίησης ευαίσθητων πληροφοριών που αφορούν την ασφάλεια και στην απόδοση μεγαλύτερης σημασίας στην ανάπτυξη απαιτήσεων για την ασφάλεια στον τομέα της πολιτικής αεροπορίας μέσω της εφαρμογής των σχετικών κανονισμών, δηλαδή μέσω της εφαρμογής της απόφασης 1999/468/ΕΚ για την επιτροπολογία: η απόφαση αυτή καθορίζει μία νομοθετική διαδικασία λήψης αποφάσεων η οποία προβλέπει τη συμμετοχή εκπροσώπων από τα κράτη μέλη της ΕΕ και από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. |
| --- | --- |

2.1

Η νομοθετική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αποσκοπεί στην αποσαφήνιση του νομικού πλαισίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (το οποίο έχει θεσπιστεί με τον υφιστάμενο κανονισμό αριθ. 2320/2002), στην καθιέρωση μιας βάσης για την ενιαία ερμηνεία των διεθνών απαιτήσεων που έχει θεσπίσει η Διεθνής Οργάνωση Πολιτικής Αεροπορίας, στην παύση της δημοσιοποίησης ευαίσθητων πληροφοριών που αφορούν την ασφάλεια και στην απόδοση μεγαλύτερης σημασίας στην ανάπτυξη απαιτήσεων για την ασφάλεια στον τομέα της πολιτικής αεροπορίας μέσω της εφαρμογής των σχετικών κανονισμών, δηλαδή μέσω της εφαρμογής της απόφασης 1999/468/ΕΚ για την επιτροπολογία: η απόφαση αυτή καθορίζει μία νομοθετική διαδικασία λήψης αποφάσεων η οποία προβλέπει τη συμμετοχή εκπροσώπων από τα κράτη μέλη της ΕΕ και από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

| 2.2 | Η πρόταση επιδιώκει την αντικατάσταση του υφιστάμενου κανονισμού με σκοπό τη βελτίωση της νομοθεσίας σύμφωνα με τέσσερις αρχές: απλοποίηση, εναρμόνιση, αποσαφήνιση και αύξηση των επιπέδων ασφαλείας. |
| --- | --- |

2.2

Η πρόταση επιδιώκει την αντικατάσταση του υφιστάμενου κανονισμού με σκοπό τη βελτίωση της νομοθεσίας σύμφωνα με τέσσερις αρχές: απλοποίηση, εναρμόνιση, αποσαφήνιση και αύξηση των επιπέδων ασφαλείας.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1 | Στόχος της υπό εξέταση πρότασης είναι η περαιτέρω αποσαφήνιση, απλούστευση και εναρμόνιση των νομικών απαιτήσεων ώστε να ενισχυθεί γενικά η ασφάλεια της πολιτικής αεροπορίας. |
| --- | --- |

3.1

Στόχος της υπό εξέταση πρότασης είναι η περαιτέρω αποσαφήνιση, απλούστευση και εναρμόνιση των νομικών απαιτήσεων ώστε να ενισχυθεί γενικά η ασφάλεια της πολιτικής αεροπορίας.

| 3.2 | Η πείρα που αποκτήθηκε συν τω χρόνω κατέδειξε ότι ο κανονισμός περιέχει πάρα πολλές λεπτομέρειες και πρέπει να απλοποιηθεί. |
| --- | --- |

3.2

Η πείρα που αποκτήθηκε συν τω χρόνω κατέδειξε ότι ο κανονισμός περιέχει πάρα πολλές λεπτομέρειες και πρέπει να απλοποιηθεί.

| 3.3 | Ενώ αναγνωρίζει την αρχή της επικουρικότητας, η Επιτροπή κρίνει σκόπιμο να διασφαλιστεί ένας μεγαλύτερος βαθμός εναρμόνισης σε ό,τι αφορά τα μέτρα και τις διαδικασίες ασφαλείας. |
| --- | --- |

3.3

Ενώ αναγνωρίζει την αρχή της επικουρικότητας, η Επιτροπή κρίνει σκόπιμο να διασφαλιστεί ένας μεγαλύτερος βαθμός εναρμόνισης σε ό,τι αφορά τα μέτρα και τις διαδικασίες ασφαλείας.

| 3.4 | Αποτέλεσμα της τρέχουσας κατάστασης είναι η ύπαρξη σήμερα 25 εθνικών συστημάτων, πράγμα που θα μπορούσε να οδηγήσει σε στρέβλωση του ανταγωνισμού και να μην επιτρέψει στον κλάδο να επωφεληθεί από τις ελευθερίες της ενιαίας αγοράς. |
| --- | --- |

3.4

Αποτέλεσμα της τρέχουσας κατάστασης είναι η ύπαρξη σήμερα 25 εθνικών συστημάτων, πράγμα που θα μπορούσε να οδηγήσει σε στρέβλωση του ανταγωνισμού και να μην επιτρέψει στον κλάδο να επωφεληθεί από τις ελευθερίες της ενιαίας αγοράς.

| 3.5 | Η ενίσχυση της εναρμόνισης αποτελεί επίσης αναπόσπαστο μέρος της έννοιας της ενιαίας ασφάλειας («one-stop security»), με βάση την οποία τόσο οι μετεπιβιβαζόμενοι και οι διερχόμενοι επιβάτες, όσο και οι αποσκευές και το σχετικό φορτίο, δεν χρειάζεται να υποβάλλονται εκ νέου σε έλεγχο ασφαλείας, εφόσον υπάρχει βεβαιότητα ότι τηρήθηκαν τα βασικά επίπεδα ασφαλείας στον αρχικό αερολιμένα αναχώρησης. Αυτό αποτελεί ένα ακόμα επωφελές στοιχείο για τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε μία εξαιρετικά ανταγωνιστική αγορά, όπως επίσης και για τους επιβάτες. |
| --- | --- |

3.5

Η ενίσχυση της εναρμόνισης αποτελεί επίσης αναπόσπαστο μέρος της έννοιας της ενιαίας ασφάλειας («one-stop security»), με βάση την οποία τόσο οι μετεπιβιβαζόμενοι και οι διερχόμενοι επιβάτες, όσο και οι αποσκευές και το σχετικό φορτίο, δεν χρειάζεται να υποβάλλονται εκ νέου σε έλεγχο ασφαλείας, εφόσον υπάρχει βεβαιότητα ότι τηρήθηκαν τα βασικά επίπεδα ασφαλείας στον αρχικό αερολιμένα αναχώρησης. Αυτό αποτελεί ένα ακόμα επωφελές στοιχείο για τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε μία εξαιρετικά ανταγωνιστική αγορά, όπως επίσης και για τους επιβάτες.

| 3.6 | Η Επιτροπή φρονεί ότι, για να βελτιωθεί το συνολικό επίπεδο της ασφάλειας, είναι απαραίτητο να παρέχεται η δυνατότητα ταχείας δράσης/αντίδρασης έναντι των κινδύνων που συν τω χρόνω συνεχώς αναπτύσσονται. |
| --- | --- |

3.6

Η Επιτροπή φρονεί ότι, για να βελτιωθεί το συνολικό επίπεδο της ασφάλειας, είναι απαραίτητο να παρέχεται η δυνατότητα ταχείας δράσης/αντίδρασης έναντι των κινδύνων που συν τω χρόνω συνεχώς αναπτύσσονται.

| 3.7 | Κατά την άποψη της Επιτροπής, η δημοσιοποίηση λεπτομερών μέτρων ασφαλείας και διαδικασιών δεν είναι σκόπιμη. Το πρόβλημα αυτό μπορεί να λυθεί με την ενσωμάτωση των επιχειρησιακών λεπτομερών διατάξεων στις εκτελεστικές πράξεις. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να τονίσει ότι είναι σημαντικό οι νέοι αυτοί κανόνες να λάβουν υπόψη τις ιδιαιτερότητες των ατόμων με περιορισμένη κινητικότητα και να ευθυγραμμιστούν με τις συστάσεις που περιλαμβάνει η νέα γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ για το θέμα. Οι έλεγχοι ασφαλείας και άλλα μέτρα που συνδέονται με την ασφάλεια, μολονότι είναι θεμιτά και απαραίτητα, ενδέχεται να θέσουν περαιτέρω εμπόδια και να περιορίσουν τα δικαιώματα των ατόμων με περιορισμένη κινητικότητα, πράγμα που αντιτίθεται στις πρόσφατες προσπάθειες της Επιτροπής να εξασφαλίσει στα άτομα με αναπηρίες ή με περιορισμένη κινητικότητα ίσες ευκαιρίες, κατά τις αεροπορικές μετακινήσεις τους, με αυτές των οποίων απολαύει ο υπόλοιπος πληθυσμός. |
| --- | --- |

3.7

Κατά την άποψη της Επιτροπής, η δημοσιοποίηση λεπτομερών μέτρων ασφαλείας και διαδικασιών δεν είναι σκόπιμη. Το πρόβλημα αυτό μπορεί να λυθεί με την ενσωμάτωση των επιχειρησιακών λεπτομερών διατάξεων στις εκτελεστικές πράξεις. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να τονίσει ότι είναι σημαντικό οι νέοι αυτοί κανόνες να λάβουν υπόψη τις ιδιαιτερότητες των ατόμων με περιορισμένη κινητικότητα και να ευθυγραμμιστούν με τις συστάσεις που περιλαμβάνει η νέα γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ για το θέμα. Οι έλεγχοι ασφαλείας και άλλα μέτρα που συνδέονται με την ασφάλεια, μολονότι είναι θεμιτά και απαραίτητα, ενδέχεται να θέσουν περαιτέρω εμπόδια και να περιορίσουν τα δικαιώματα των ατόμων με περιορισμένη κινητικότητα, πράγμα που αντιτίθεται στις πρόσφατες προσπάθειες της Επιτροπής να εξασφαλίσει στα άτομα με αναπηρίες ή με περιορισμένη κινητικότητα ίσες ευκαιρίες, κατά τις αεροπορικές μετακινήσεις τους, με αυτές των οποίων απολαύει ο υπόλοιπος πληθυσμός.

| 3.8 | Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2320/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου θεσπίζει κοινούς κανόνες στο πεδίο της ασφάλειας της πολιτικής αεροπορίας. Στόχος της υπό εξέταση πρότασης είναι η αντικατάσταση της ανωτέρω νομοθετικής πράξης. |
| --- | --- |

3.8

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2320/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου θεσπίζει κοινούς κανόνες στο πεδίο της ασφάλειας της πολιτικής αεροπορίας. Στόχος της υπό εξέταση πρότασης είναι η αντικατάσταση της ανωτέρω νομοθετικής πράξης.

| 3.9 | Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2320/2002 θα αντικατασταθεί συνεπώς με έναν απλούστερο, σαφέστερο κανονισμό που θα καθορίζει γενικές αρχές. |
| --- | --- |

3.9

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2320/2002 θα αντικατασταθεί συνεπώς με έναν απλούστερο, σαφέστερο κανονισμό που θα καθορίζει γενικές αρχές.

| 3.10 | Η μόνη επιπλέον αρμοδιότητα τον προσδιορισμό της οποίας επιδιώκει η Επιτροπή αφορά τα μέτρα ασφαλείας κατά τη πτήση. Καλύπτει ποικίλα θέματα, όπως την πρόσβαση στο θάλαμο διακυβέρνησης, τους απειθάρχητους επιβάτες και τους συνοδούς ασφαλείας πτήσης («sky marshals»). Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η παρουσία συνοδών ασφαλείας πτήσης πρέπει να προβλέπεται μόνον σε εξαιρετικές περιπτώσεις. |
| --- | --- |

3.10

Η μόνη επιπλέον αρμοδιότητα τον προσδιορισμό της οποίας επιδιώκει η Επιτροπή αφορά τα μέτρα ασφαλείας κατά τη πτήση. Καλύπτει ποικίλα θέματα, όπως την πρόσβαση στο θάλαμο διακυβέρνησης, τους απειθάρχητους επιβάτες και τους συνοδούς ασφαλείας πτήσης («sky marshals»). Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η παρουσία συνοδών ασφαλείας πτήσης πρέπει να προβλέπεται μόνον σε εξαιρετικές περιπτώσεις.

| 3.11 | Η απαίτηση που αφορά τα προγράμματα ασφαλείας αντικατοπτρίζει την ισχύουσα βέλτιστη πρακτική στον τομέα των αερομεταφορών και, από την άποψη αυτή, δεν επιβαρύνει σημαντικά τον κλάδο ή τις διοικήσεις. Σε ό,τι αφορά τους κοινοτικούς αερομεταφορείς, αυτοί πρέπει να έχουν την έγκριση των αρχών της χώρας του αερομεταφορέα και να έχουν επίσης αναγνωριστεί αμοιβαία από τα άλλα κράτη μέλη και τις αντίστοιχες ρυθμιστικές αρχές. |
| --- | --- |

3.11

Η απαίτηση που αφορά τα προγράμματα ασφαλείας αντικατοπτρίζει την ισχύουσα βέλτιστη πρακτική στον τομέα των αερομεταφορών και, από την άποψη αυτή, δεν επιβαρύνει σημαντικά τον κλάδο ή τις διοικήσεις. Σε ό,τι αφορά τους κοινοτικούς αερομεταφορείς, αυτοί πρέπει να έχουν την έγκριση των αρχών της χώρας του αερομεταφορέα και να έχουν επίσης αναγνωριστεί αμοιβαία από τα άλλα κράτη μέλη και τις αντίστοιχες ρυθμιστικές αρχές.

| 3.12 | Το άρθρο 13 προβλέπει για κάθε κράτος μέλος την υποχρέωση να ελέγχει τη συμμόρφωση μέσω εθνικού προγράμματος ποιοτικού ελέγχου. |
| --- | --- |

3.12

Το άρθρο 13 προβλέπει για κάθε κράτος μέλος την υποχρέωση να ελέγχει τη συμμόρφωση μέσω εθνικού προγράμματος ποιοτικού ελέγχου.

| 3.13 | Το άρθρο 14 προβλέπει ότι η Επιτροπή θα επιθεωρεί, μεταξύ άλλων, τους κοινοτικούς αερολιμένες. |
| --- | --- |

3.13

Το άρθρο 14 προβλέπει ότι η Επιτροπή θα επιθεωρεί, μεταξύ άλλων, τους κοινοτικούς αερολιμένες.

| 3.14 | Το άρθρο 17 αντικαθιστά το ισχύον άρθρο 10, το οποίο αφορά τις πτήσεις που προέρχονται από τρίτες χώρες. Προβλέπει τη σύναψη συμφωνιών μεταξύ της Κοινότητας και τρίτων χωρών, με βάση τις οποίες θα είναι δυνατή η μετεπιβίβαση επιβατών και η μεταφόρτωση αποσκευών και φορτίου στους κοινοτικούς αερολιμένες χωρίς να απαιτείται να υποβάλλονται εκ νέου σε ελέγχους ασφαλείας ή/και σε πρόσθετες διαδικασίες ασφαλείας. |
| --- | --- |

3.14

Το άρθρο 17 αντικαθιστά το ισχύον άρθρο 10, το οποίο αφορά τις πτήσεις που προέρχονται από τρίτες χώρες. Προβλέπει τη σύναψη συμφωνιών μεταξύ της Κοινότητας και τρίτων χωρών, με βάση τις οποίες θα είναι δυνατή η μετεπιβίβαση επιβατών και η μεταφόρτωση αποσκευών και φορτίου στους κοινοτικούς αερολιμένες χωρίς να απαιτείται να υποβάλλονται εκ νέου σε ελέγχους ασφαλείας ή/και σε πρόσθετες διαδικασίες ασφαλείας.

| 3.15 | Ο στόχος αυτός πρέπει να επιτευχθεί με τον καθορισμό κοινών κανόνων και κοινών προτύπων για την αεροπορική ασφάλεια καθώς και μηχανισμών για την παρακολούθηση της συμμόρφωσης. |
| --- | --- |

3.15

Ο στόχος αυτός πρέπει να επιτευχθεί με τον καθορισμό κοινών κανόνων και κοινών προτύπων για την αεροπορική ασφάλεια καθώς και μηχανισμών για την παρακολούθηση της συμμόρφωσης.

| 3.16 | Το περιεχόμενο του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2320/2002 πρέπει να αναθεωρηθεί με βάση την κτηθείσα πείρα, ο ίδιος δε ο κανονισμός πρέπει να αντικατασταθεί με μία νέα πράξη με την οποία θα επιδιώκεται η απλούστευση, η εναρμόνιση και η αποσαφήνιση των εν ισχύι κανόνων καθώς και η αναβάθμιση του επιπέδου ασφαλείας. |
| --- | --- |

3.16

Το περιεχόμενο του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2320/2002 πρέπει να αναθεωρηθεί με βάση την κτηθείσα πείρα, ο ίδιος δε ο κανονισμός πρέπει να αντικατασταθεί με μία νέα πράξη με την οποία θα επιδιώκεται η απλούστευση, η εναρμόνιση και η αποσαφήνιση των εν ισχύι κανόνων καθώς και η αναβάθμιση του επιπέδου ασφαλείας.

| 3.17 | Δεδομένου ότι κατά την έκδοση μέτρων και διαδικασιών ασφάλειας χρειάζεται μεγαλύτερη ευελιξία που να επιτρέπει την προσαρμογή τους στις εξελίξεις των εκτιμήσεων κινδύνων και την εισαγωγή νέων τεχνολογιών, η νέα πράξη πρέπει να καθορίζει τις βασικές αρχές που θα διέπουν τη λήψη μέτρων για την προστασία της πολιτικής αεροπορίας από έκνομες ενέργειες χωρίς να υπεισέρχεται σε τεχνικές και διαδικαστικές λεπτομέρειες σχετικές με τον τρόπο εφαρμογής τους. |
| --- | --- |

3.17

Δεδομένου ότι κατά την έκδοση μέτρων και διαδικασιών ασφάλειας χρειάζεται μεγαλύτερη ευελιξία που να επιτρέπει την προσαρμογή τους στις εξελίξεις των εκτιμήσεων κινδύνων και την εισαγωγή νέων τεχνολογιών, η νέα πράξη πρέπει να καθορίζει τις βασικές αρχές που θα διέπουν τη λήψη μέτρων για την προστασία της πολιτικής αεροπορίας από έκνομες ενέργειες χωρίς να υπεισέρχεται σε τεχνικές και διαδικαστικές λεπτομέρειες σχετικές με τον τρόπο εφαρμογής τους.

| 3.18 | Η νέα πράξη πρέπει να καλύπτει τα μέτρα ασφαλείας που θα εφαρμόζονται στα αεροσκάφη ή κατά τη διάρκεια πτήσης αεροσκαφών των κοινοτικών αερομεταφορέων. |
| --- | --- |

3.18

Η νέα πράξη πρέπει να καλύπτει τα μέτρα ασφαλείας που θα εφαρμόζονται στα αεροσκάφη ή κατά τη διάρκεια πτήσης αεροσκαφών των κοινοτικών αερομεταφορέων.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1 | Είναι σημαντικό να θεσπιστούν κοινά πρότυπα σε ό,τι αφορά τα απαγορευμένα αντικείμενα ώστε να αποφευχθεί το ενδεχόμενο σύγχυσης και διενέξεων κατά τους ελέγχους ασφαλείας. |
| --- | --- |

4.1

Είναι σημαντικό να θεσπιστούν κοινά πρότυπα σε ό,τι αφορά τα απαγορευμένα αντικείμενα ώστε να αποφευχθεί το ενδεχόμενο σύγχυσης και διενέξεων κατά τους ελέγχους ασφαλείας.

| 4.2 | Ο όρος «δειγματοληπτικός έλεγχος ασφαλείας σε συνεχή βάση» χρησιμοποιείται στο Παράρτημα της πρότασης κανονισμού, δίχως να δίδεται ο ορισμός του. Έχει ουσιαστική σημασία να δοθεί ακριβώς ο ορισμός της έννοιας «δειγματοληπτικός έλεγχος ασφαλείας σε συνεχή βάση» ώστε να καταστεί δυνατή η ομοιόμορφη ερμηνεία της αρχής αυτής σε όλη την Ευρώπη όταν θα εφαρμόζεται στο πλαίσιο των ελέγχων ασφαλείας. |
| --- | --- |

4.2

Ο όρος «δειγματοληπτικός έλεγχος ασφαλείας σε συνεχή βάση» χρησιμοποιείται στο Παράρτημα της πρότασης κανονισμού, δίχως να δίδεται ο ορισμός του. Έχει ουσιαστική σημασία να δοθεί ακριβώς ο ορισμός της έννοιας «δειγματοληπτικός έλεγχος ασφαλείας σε συνεχή βάση» ώστε να καταστεί δυνατή η ομοιόμορφη ερμηνεία της αρχής αυτής σε όλη την Ευρώπη όταν θα εφαρμόζεται στο πλαίσιο των ελέγχων ασφαλείας.

| 4.3 | Αυστηρότερα μέτρα πρέπει να εφαρμόζονται αποκλειστικά στις περιπτώσεις όπου απαιτείται να αντιμετωπιστούν τρομοκρατικές απειλές τις οποίες έχουν εντοπίσει οι αρχές των κρατών μελών μέσω μιας εκτίμησης κινδύνων. Η εισαγωγή αυστηρότερων μέτρων έρχεται σε αντίθεση με τους στόχους της εναρμόνισης των μέτρων αεροπορικής ασφαλείας που λαμβάνονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση και της καθιέρωσης ενός χώρου ενιαίας ασφάλειας. Οιαδήποτε άλλα αποτρεπτικά ή προληπτικά μέτρα ασφαλείας που ενδέχεται να χρειαστεί να λάβει ένα κράτος μέλος πρέπει να λαμβάνονται μετά από μία πλήρη διαδικασία διαβουλεύσεων με τον αντίστοιχο φορέα εκμετάλλευσης, το δε κόστος των επιπρόσθετων μέτρων ασφαλείας πρέπει να το αναλαμβάνει το αντίστοιχο κράτος μέλος ως μέρος της υποχρέωσής του, στο πλαίσιο της εθνικής ασφάλειας, να προστατεύει τους πολίτες του από τρομοκρατικές ενέργειες. |
| --- | --- |

4.3

Αυστηρότερα μέτρα πρέπει να εφαρμόζονται αποκλειστικά στις περιπτώσεις όπου απαιτείται να αντιμετωπιστούν τρομοκρατικές απειλές τις οποίες έχουν εντοπίσει οι αρχές των κρατών μελών μέσω μιας εκτίμησης κινδύνων. Η εισαγωγή αυστηρότερων μέτρων έρχεται σε αντίθεση με τους στόχους της εναρμόνισης των μέτρων αεροπορικής ασφαλείας που λαμβάνονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση και της καθιέρωσης ενός χώρου ενιαίας ασφάλειας. Οιαδήποτε άλλα αποτρεπτικά ή προληπτικά μέτρα ασφαλείας που ενδέχεται να χρειαστεί να λάβει ένα κράτος μέλος πρέπει να λαμβάνονται μετά από μία πλήρη διαδικασία διαβουλεύσεων με τον αντίστοιχο φορέα εκμετάλλευσης, το δε κόστος των επιπρόσθετων μέτρων ασφαλείας πρέπει να το αναλαμβάνει το αντίστοιχο κράτος μέλος ως μέρος της υποχρέωσής του, στο πλαίσιο της εθνικής ασφάλειας, να προστατεύει τους πολίτες του από τρομοκρατικές ενέργειες.

| 4.4 | Ορισμένες εταιρείες δεν επιτρέπουν τη χρήση μεταλλικών μαχαιροπήρουνων, ενώ άλλες την επιτρέπουν, και συνεπώς πρέπει να ενθαρρυνθεί η εναρμόνιση των κανόνων που ισχύουν σε όλες τις αεροπορικές εταιρείες. |
| --- | --- |

4.4

Ορισμένες εταιρείες δεν επιτρέπουν τη χρήση μεταλλικών μαχαιροπήρουνων, ενώ άλλες την επιτρέπουν, και συνεπώς πρέπει να ενθαρρυνθεί η εναρμόνιση των κανόνων που ισχύουν σε όλες τις αεροπορικές εταιρείες.

| 4.5 | Ενώ τα ψαλίδια, οι νυχοκόπτες, κτλ, θεωρούνται απαγορευμένα αντικείμενα, επιτρέπεται να μεταφέρονται στο αεροσκάφος γυάλινα μπουκάλια. Αυτά είναι θανατηφόρα όπλα, ιδιαίτερα όταν σπάσουν. Προτείνεται όλα τα αφορολόγητα είδη και τα μπουκάλια που μεταφέρονται στο αεροσκάφος να είναι πλαστικά. Σε αντίθετη περίπτωση, θα πρέπει να αποθηκεύονται στον χώρο αποσκευών του αεροσκάφους μαζί με τις υπόλοιπες αποσκευές. Αυτό θα πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο συμφωνίας σε διεθνή κλίμακα πριν τεθεί σε εφαρμογή. |
| --- | --- |

4.5

Ενώ τα ψαλίδια, οι νυχοκόπτες, κτλ, θεωρούνται απαγορευμένα αντικείμενα, επιτρέπεται να μεταφέρονται στο αεροσκάφος γυάλινα μπουκάλια. Αυτά είναι θανατηφόρα όπλα, ιδιαίτερα όταν σπάσουν. Προτείνεται όλα τα αφορολόγητα είδη και τα μπουκάλια που μεταφέρονται στο αεροσκάφος να είναι πλαστικά. Σε αντίθετη περίπτωση, θα πρέπει να αποθηκεύονται στον χώρο αποσκευών του αεροσκάφους μαζί με τις υπόλοιπες αποσκευές. Αυτό θα πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο συμφωνίας σε διεθνή κλίμακα πριν τεθεί σε εφαρμογή.

| 4.6 | Είναι σημαντικό ο εξοπλισμός διάσωσης, όπως οι πυροσβεστήρες και οι πελέκεις ασφαλείας, να ασφαλίζεται στα ερμάρια του πληρώματος και οι επιβάτες να μην έχουν πρόσβαση σε αυτόν. |
| --- | --- |

4.6

Είναι σημαντικό ο εξοπλισμός διάσωσης, όπως οι πυροσβεστήρες και οι πελέκεις ασφαλείας, να ασφαλίζεται στα ερμάρια του πληρώματος και οι επιβάτες να μην έχουν πρόσβαση σε αυτόν.

| 4.7 | Οι αεροπορικές εταιρείες πρέπει, όπου αυτό είναι εφικτό, να χρησιμοποιούν ενισχυμένα κιβώτια για τις αποσκευές ώστε να προστατεύεται το αεροσκάφος από εκρήξεις βομβών όπως αυτή που συνέβη σε πτήση της αεροπορικής εταιρείας EL AL. |
| --- | --- |

4.7

Οι αεροπορικές εταιρείες πρέπει, όπου αυτό είναι εφικτό, να χρησιμοποιούν ενισχυμένα κιβώτια για τις αποσκευές ώστε να προστατεύεται το αεροσκάφος από εκρήξεις βομβών όπως αυτή που συνέβη σε πτήση της αεροπορικής εταιρείας EL AL.

| 4.8 | Για λόγους ασφάλειας, οι εθνικές αρχές πρέπει να παρακολουθούν στενά την ποσότητα των οινοπνευματωδών ποτών που επιτρέπεται να σερβίρεται στους επιβάτες, εξαιτίας της οποίας σημειώνονται επεισόδια που απειλούν την ασφάλεια. |
| --- | --- |

4.8

Για λόγους ασφάλειας, οι εθνικές αρχές πρέπει να παρακολουθούν στενά την ποσότητα των οινοπνευματωδών ποτών που επιτρέπεται να σερβίρεται στους επιβάτες, εξαιτίας της οποίας σημειώνονται επεισόδια που απειλούν την ασφάλεια.

| 4.9 | Μολονότι ο θάλαμος διακυβέρνησης προστατεύεται με ενισχυμένη θύρα, ένας αεροπειρατής μπορεί να έχει πρόσβαση σε αυτόν μέσα από τα ισχνά τοιχώματα της τουαλέτας που συχνά είναι εγκατεστημένη δίπλα στον θάλαμο διακυβέρνησης. Τα τοιχώματα αυτά πρέπει να ενισχυθούν. |
| --- | --- |

4.9

Μολονότι ο θάλαμος διακυβέρνησης προστατεύεται με ενισχυμένη θύρα, ένας αεροπειρατής μπορεί να έχει πρόσβαση σε αυτόν μέσα από τα ισχνά τοιχώματα της τουαλέτας που συχνά είναι εγκατεστημένη δίπλα στον θάλαμο διακυβέρνησης. Τα τοιχώματα αυτά πρέπει να ενισχυθούν.

| 4.10 | Το άρθρο 11 πρέπει να περιλαμβάνει αναφορά και στους υπαλλήλους των αεροπορικών εταιρειών και στους αντιπροσώπους επίγειας εξυπηρέτησης που συχνά παρέχουν υπηρεσίες ασφάλειας. |
| --- | --- |

4.10

Το άρθρο 11 πρέπει να περιλαμβάνει αναφορά και στους υπαλλήλους των αεροπορικών εταιρειών και στους αντιπροσώπους επίγειας εξυπηρέτησης που συχνά παρέχουν υπηρεσίες ασφάλειας.

| 4.11 | Σε ό,τι αφορά την ενότητα 11 του Παραρτήματος, όλοι οι εκπαιδευτές πρέπει να εκπαιδεύονται σε εγκεκριμένα κέντρα κατάρτισης, όπως, π.χ., το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Κατάρτισης για την Ασφάλεια της Αεροπορίας (EASTI), ώστε να μπορεί να τυποποιηθεί η παρουσίαση των ενοτήτων των προγραμμάτων κατάρτισης της ΔΟΠΑ στον τομέα της ασφάλειας. Πρέπει να απαιτείται οι εθνικές αρχές να θεσπίζουν εθνικά προγράμματα κατάρτισης σε συνεργασία με εκπαιδευτές που είναι διπλωματούχοι του EASTI. |
| --- | --- |

4.11

Σε ό,τι αφορά την ενότητα 11 του Παραρτήματος, όλοι οι εκπαιδευτές πρέπει να εκπαιδεύονται σε εγκεκριμένα κέντρα κατάρτισης, όπως, π.χ., το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Κατάρτισης για την Ασφάλεια της Αεροπορίας (EASTI), ώστε να μπορεί να τυποποιηθεί η παρουσίαση των ενοτήτων των προγραμμάτων κατάρτισης της ΔΟΠΑ στον τομέα της ασφάλειας. Πρέπει να απαιτείται οι εθνικές αρχές να θεσπίζουν εθνικά προγράμματα κατάρτισης σε συνεργασία με εκπαιδευτές που είναι διπλωματούχοι του EASTI.

| 4.12 | Σε ό,τι αφορά το σημείο 4.3, της ενότητας 4 του Παραρτήματος (λόγω της αύξησης του αριθμού των ατόμων που απελαύνονται, κτλ) πρέπει να απαιτείται οι εθνικές αρχές να καθορίζουν μία ελάχιστη περίοδο προειδοποίησης προκειμένου οι εταιρείες αεροπορικών μεταφορών, τα αεροδρόμια και τα πληρώματα των αεροσκαφών να έχουν το χρόνο να προετοιμάζονται για την προτεινόμενη μεταφορά δυνητικά ταραχοποιών επιβατών, στις περιπτώσεις κατά τις οποίες γίνεται χρήση τακτικής εμπορικής πτήσης. |
| --- | --- |

4.12

Σε ό,τι αφορά το σημείο 4.3, της ενότητας 4 του Παραρτήματος (λόγω της αύξησης του αριθμού των ατόμων που απελαύνονται, κτλ) πρέπει να απαιτείται οι εθνικές αρχές να καθορίζουν μία ελάχιστη περίοδο προειδοποίησης προκειμένου οι εταιρείες αεροπορικών μεταφορών, τα αεροδρόμια και τα πληρώματα των αεροσκαφών να έχουν το χρόνο να προετοιμάζονται για την προτεινόμενη μεταφορά δυνητικά ταραχοποιών επιβατών, στις περιπτώσεις κατά τις οποίες γίνεται χρήση τακτικής εμπορικής πτήσης.

Βρυξέλλες, 20 Απριλίου 2006

Η Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Anne-Marie SIGMUND

---

| 8.8.2006 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 185/20 |
| --- | --- | --- | --- |

8.8.2006

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 185/20

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί θεσπίσεως πλαισίου για κοινοτική δράση στο πεδίο της πολιτικής για το θαλάσσιο περιβάλλον (Οδηγία για τη θαλάσσια στρατηγική)

COM(2005) 505 τελικό — 2005/0211 (COD)

(2006/C 185/04)

Στις 29 Νοεμβρίου 2005 και σύμφωνα με το άρθρο 175 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την ανωτέρω πρόταση

Το ειδικευμένο τμήμα «Γεωργία, ανάπτυξη της υπαίθρου, περιβάλλον», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 21 Μαρτίου 2006 με βάση εισηγητική έκθεση της κας SÁNCHEZ MIGUEL.

Κατά την 426η σύνοδο ολομέλειάς της, της 20ης και 21ης Απριλίου 2006 (συνεδρίαση της 20ης Απριλίου 2006), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 137 ψήφους υπέρ και 3 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση οδηγίας, η οποία εντάσσεται στο πλαίσιο της θεματικής στρατηγικής για την προστασία και τη διατήρηση του θαλάσσιου περιβάλλοντος, διότι κατανοεί ότι μπορεί να ολοκληρώσει και να συντονίσει ορισμένα από τα ήδη υφιστάμενα νομικά μέσα, ιδίως όσον αφορά τη μεθοδολογία παρέμβασης στο περιβάλλον, που είναι παρόμοια με εκείνη που καθιερώνεται στην οδηγία-πλαίσιο για τα ύδατα (ΟΠΥ). |
| --- | --- |

1.1

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση οδηγίας, η οποία εντάσσεται στο πλαίσιο της θεματικής στρατηγικής για την προστασία και τη διατήρηση του θαλάσσιου περιβάλλοντος, διότι κατανοεί ότι μπορεί να ολοκληρώσει και να συντονίσει ορισμένα από τα ήδη υφιστάμενα νομικά μέσα, ιδίως όσον αφορά τη μεθοδολογία παρέμβασης στο περιβάλλον, που είναι παρόμοια με εκείνη που καθιερώνεται στην οδηγία-πλαίσιο για τα ύδατα (ΟΠΥ).

| 1.2 | Παρ' όλα αυτά, υιοθετούμε κριτική στάση και πιστεύουμε ότι η πρόταση οδηγίας είναι αναγκαία, αλλά όχι επαρκής: η κατάσταση των θαλασσών και των ωκεανών μας είναι τόσο υποβαθμισμένη, ώστε θα χρειάζονταν μέτρα περισσότερο δεσμευτικού χαρακτήρα προκειμένου να εξασφαλιστεί η εφαρμογή και ο έλεγχος της συμμόρφωσης με τα ήδη υφιστάμενα. Επιπλέον, η πρόταση δεν αποτελεί ολοκληρωμένη παρέμβαση στην κατάσταση του θαλάσσιου περιβάλλοντος· γι' αυτό, πιστεύουμε ότι μια οδηγία-πλαίσιο θα εκπλήρωνε καλύτερα τον στόχο της, ενσωματώνοντας και στη συνέχεια αναπτύσσοντας τις πτυχές που εδώ δεν εξετάζονται σε αρκετή έκταση και βάθος. |
| --- | --- |

1.2

Παρ' όλα αυτά, υιοθετούμε κριτική στάση και πιστεύουμε ότι η πρόταση οδηγίας είναι αναγκαία, αλλά όχι επαρκής: η κατάσταση των θαλασσών και των ωκεανών μας είναι τόσο υποβαθμισμένη, ώστε θα χρειάζονταν μέτρα περισσότερο δεσμευτικού χαρακτήρα προκειμένου να εξασφαλιστεί η εφαρμογή και ο έλεγχος της συμμόρφωσης με τα ήδη υφιστάμενα. Επιπλέον, η πρόταση δεν αποτελεί ολοκληρωμένη παρέμβαση στην κατάσταση του θαλάσσιου περιβάλλοντος· γι' αυτό, πιστεύουμε ότι μια οδηγία-πλαίσιο θα εκπλήρωνε καλύτερα τον στόχο της, ενσωματώνοντας και στη συνέχεια αναπτύσσοντας τις πτυχές που εδώ δεν εξετάζονται σε αρκετή έκταση και βάθος.

| 1.3 | Με τη μη πρόβλεψη νέων νομοθετικών και διαχειριστικών μέτρων και με την αξιοποίηση των ήδη υπαρχόντων, η πρόταση αποφεύγει την επιβολή νέων χρηματοδοτικών δαπανών και, προπαντός, περισσότερης γραφειοκρατίας στα κράτη μέλη, διατηρεί όμως τα προβλεπόμενα συστήματα συμμετοχής και διαβούλευσης με το κοινό και με τα εμπλεκόμενα μέρη, που είναι πολύ σημαντικά για τη μεγαλύτερη συμμετοχή των πολιτών στα περιβαλλοντικά ζητήματα. |
| --- | --- |

1.3

Με τη μη πρόβλεψη νέων νομοθετικών και διαχειριστικών μέτρων και με την αξιοποίηση των ήδη υπαρχόντων, η πρόταση αποφεύγει την επιβολή νέων χρηματοδοτικών δαπανών και, προπαντός, περισσότερης γραφειοκρατίας στα κράτη μέλη, διατηρεί όμως τα προβλεπόμενα συστήματα συμμετοχής και διαβούλευσης με το κοινό και με τα εμπλεκόμενα μέρη, που είναι πολύ σημαντικά για τη μεγαλύτερη συμμετοχή των πολιτών στα περιβαλλοντικά ζητήματα.

| 1.4 | Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να διατυπώσει ορισμένες συστάσεις τις οποίες θεωρεί απαραίτητες για τη βελτίωση του περιεχομένου του προτεινόμενου μέτρου, προκειμένου να μπορέσει η Επιτροπή να λάβει υπόψη τη συμβολή μας ως προερχόμενη από εμπλεκόμενο τμήμα της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

1.4

Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να διατυπώσει ορισμένες συστάσεις τις οποίες θεωρεί απαραίτητες για τη βελτίωση του περιεχομένου του προτεινόμενου μέτρου, προκειμένου να μπορέσει η Επιτροπή να λάβει υπόψη τη συμβολή μας ως προερχόμενη από εμπλεκόμενο τμήμα της κοινωνίας των πολιτών.

| 1.4.1 | Κατά πρώτον, είναι απαραίτητο να διευκρινιστεί και να ενισχυθεί ο ρόλος συντονισμού και ελέγχου της Επιτροπής σε σχέση με τις περιφερειακές αρχές που θα αξιολογούν και θα προγραμματίζουν τους στόχους και τα μέτρα εφαρμογής στο θαλάσσιο περιβάλλον της αρμοδιότητάς τους, ώστε να υπάρχει εναρμόνιση και ισορροπία των δράσεων σε όλες τις παράκτιες περιφέρειες, καθότι δεν πρέπει να ξεχνάμε τον διασυνοριακό χαρακτήρα των θαλασσών και των ωκεανών μας. Ο κεντρικός συντονισμός θα επιτρέψει την ανάπτυξη κοινοτικής δράσης στις τρίτες χώρες, όπου αυτό είναι εφικτό και, ειδικότερα, σε εκείνες με τις οποίες μας συνδέουν διεθνείς συμφωνίες. |
| --- | --- |

1.4.1

Κατά πρώτον, είναι απαραίτητο να διευκρινιστεί και να ενισχυθεί ο ρόλος συντονισμού και ελέγχου της Επιτροπής σε σχέση με τις περιφερειακές αρχές που θα αξιολογούν και θα προγραμματίζουν τους στόχους και τα μέτρα εφαρμογής στο θαλάσσιο περιβάλλον της αρμοδιότητάς τους, ώστε να υπάρχει εναρμόνιση και ισορροπία των δράσεων σε όλες τις παράκτιες περιφέρειες, καθότι δεν πρέπει να ξεχνάμε τον διασυνοριακό χαρακτήρα των θαλασσών και των ωκεανών μας. Ο κεντρικός συντονισμός θα επιτρέψει την ανάπτυξη κοινοτικής δράσης στις τρίτες χώρες, όπου αυτό είναι εφικτό και, ειδικότερα, σε εκείνες με τις οποίες μας συνδέουν διεθνείς συμφωνίες.

| 1.4.2 | Στους ορισμούς, οι οποίοι προσδιορίζονται με βάση γενικούς παράγοντες ποιοτικής περιγραφής, και ιδιαίτερα στον ορισμό της καλής περιβαλλοντικής κατάστασης, θεωρούμε απαραίτητο να συμπεριληφθούν και ποσοτικοί παράγοντες, όπως έγινε για τα εσωτερικά ύδατα στην ΟΠΥ, διότι η καλή κατάσταση των θαλάσσιων υδάτων εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ποσότητα. Οι περιβαλλοντικοί στόχοι θα πρέπει να είναι τουλάχιστον εκείνοι που αναφέρονται στην ανακοίνωση, όπως επισημαίνουμε στο σημείο 5.5, διότι η διατήρηση μιας τόσο γενικής μορφής όσο στην πρόταση οδηγίας ενδέχεται να εμποδίσει την πλήρη αποτελεσματικότητά τους. |
| --- | --- |

1.4.2

Στους ορισμούς, οι οποίοι προσδιορίζονται με βάση γενικούς παράγοντες ποιοτικής περιγραφής, και ιδιαίτερα στον ορισμό της καλής περιβαλλοντικής κατάστασης, θεωρούμε απαραίτητο να συμπεριληφθούν και ποσοτικοί παράγοντες, όπως έγινε για τα εσωτερικά ύδατα στην ΟΠΥ, διότι η καλή κατάσταση των θαλάσσιων υδάτων εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ποσότητα. Οι περιβαλλοντικοί στόχοι θα πρέπει να είναι τουλάχιστον εκείνοι που αναφέρονται στην ανακοίνωση, όπως επισημαίνουμε στο σημείο 5.5, διότι η διατήρηση μιας τόσο γενικής μορφής όσο στην πρόταση οδηγίας ενδέχεται να εμποδίσει την πλήρη αποτελεσματικότητά τους.

| 1.4.3 | Όσον αφορά τον προσδιορισμό των ειδικών περιοχών, οι οποίες χαρακτηρίζονται τέτοιες λόγω της αδυναμίας τους να επιτύχουν τους περιβαλλοντικούς στόχους, η ασάφεια της διατύπωσης ενδέχεται να προξενήσει καταχρήσεις κατά την εφαρμογή της· γι' αυτό, προτείνουμε να προσδιοριστούν με πλήρη σαφήνεια και ακρίβεια οι λόγοι του χαρακτηρισμού των περιοχών αυτών ως ειδικών, όπως και οι διαδικασίες έγκρισής τους από την Επιτροπή. |
| --- | --- |

1.4.3

Όσον αφορά τον προσδιορισμό των ειδικών περιοχών, οι οποίες χαρακτηρίζονται τέτοιες λόγω της αδυναμίας τους να επιτύχουν τους περιβαλλοντικούς στόχους, η ασάφεια της διατύπωσης ενδέχεται να προξενήσει καταχρήσεις κατά την εφαρμογή της· γι' αυτό, προτείνουμε να προσδιοριστούν με πλήρη σαφήνεια και ακρίβεια οι λόγοι του χαρακτηρισμού των περιοχών αυτών ως ειδικών, όπως και οι διαδικασίες έγκρισής τους από την Επιτροπή.

| 1.5 | Τέλος, επισημαίνουμε δύο θέματα που είναι πολύ σημαντικά για την επίτευξη των προτεινόμενων στόχων. Το πρώτο αφορά την άμεση εφαρμογή όλων των μέτρων που έχουν θεσπιστεί στο παρελθόν και έχουν αντίκτυπο στο θαλάσσιο περιβάλλον, όπως εκείνα που απορρέουν από τις δέσμες ERIKA Ι, ΙΙ και ΙII και ιδιαίτερα εκείνα που αφορούν τους λιμένες καταφυγής, το διευρωπαϊκό δίκτυο παρακολούθησης της θαλάσσιας κυκλοφορίας, τη θέσπιση του συστήματος ελέγχου των κρατών για τη νηολόγηση των σκαφών, τη διερεύνηση και απογραφή των αποβλήτων (όπως οι βόμβες ή τα δοχεία με ραδιενεργά υλικά) κλπ. |
| --- | --- |

1.5

Τέλος, επισημαίνουμε δύο θέματα που είναι πολύ σημαντικά για την επίτευξη των προτεινόμενων στόχων. Το πρώτο αφορά την άμεση εφαρμογή όλων των μέτρων που έχουν θεσπιστεί στο παρελθόν και έχουν αντίκτυπο στο θαλάσσιο περιβάλλον, όπως εκείνα που απορρέουν από τις δέσμες ERIKA Ι, ΙΙ και ΙII και ιδιαίτερα εκείνα που αφορούν τους λιμένες καταφυγής, το διευρωπαϊκό δίκτυο παρακολούθησης της θαλάσσιας κυκλοφορίας, τη θέσπιση του συστήματος ελέγχου των κρατών για τη νηολόγηση των σκαφών, τη διερεύνηση και απογραφή των αποβλήτων (όπως οι βόμβες ή τα δοχεία με ραδιενεργά υλικά) κλπ.

| 1.5.1 | Το δεύτερο θέμα που πρέπει να υπενθυμιστεί και να εφαρμοστεί αφορά την έρευνα στο θαλάσσιο περιβάλλον: με την αύξηση και τη βελτίωση των σχετικών γνώσεων, θα μπορέσουν να προσδιοριστούν σαφέστερα οι στόχοι και να εφαρμοστούν τα απαραίτητα προγράμματα μέτρων για την αποκατάσταση της καλής περιβαλλοντικής κατάστασης. Προς τούτο, απαιτείται μεγαλύτερη συμμετοχή στα ευρωπαϊκά προγράμματα-πλαίσιο για την έρευνα. |
| --- | --- |

1.5.1

Το δεύτερο θέμα που πρέπει να υπενθυμιστεί και να εφαρμοστεί αφορά την έρευνα στο θαλάσσιο περιβάλλον: με την αύξηση και τη βελτίωση των σχετικών γνώσεων, θα μπορέσουν να προσδιοριστούν σαφέστερα οι στόχοι και να εφαρμοστούν τα απαραίτητα προγράμματα μέτρων για την αποκατάσταση της καλής περιβαλλοντικής κατάστασης. Προς τούτο, απαιτείται μεγαλύτερη συμμετοχή στα ευρωπαϊκά προγράμματα-πλαίσιο για την έρευνα.

2.   Αιτιολόγηση

| 2.1 | Η Επιτροπή δημοσίευσε το 2002 μία ανακοίνωση (1) σχετικά με τη θέσπιση στρατηγικής για την προστασία και τη διατήρηση του θαλάσσιου περιβάλλοντος από περιβαλλοντική άποψη, με στόχο την προαγωγή της αειφόρου χρήσης των θαλασσών και τη διατήρηση των θαλάσσιων οικοσυστημάτων — στην ανακοίνωση αυτή βασίζεται η υπό εξέταση πρόταση οδηγίας. Το 6ο Πρόγραμμα Δράσης για το Περιβάλλον έκανε ήδη αναφορά στην ανάγκη θέσπισης των μέσων για την προστασία και τη διατήρηση του θαλάσσιου περιβάλλοντος και τόνιζε ότι ο στόχος της προαγωγής της αειφόρου χρήσης των ευρωπαϊκών θαλασσών και ωκεανών δεν επιτυγχάνεται με μεμονωμένες πολιτικές. Κατέστη εμφανής η ανάγκη επείγουσας ανάληψης δράσης, αφού πολλοί από τους προβλεπόμενους κινδύνους που επισημαίνονταν στο 6ο Πρόγραμμα-Πλαίσιο έγιναν πραγματικότητα με μια δριμύτητα που ξεπερνά ακόμα και τις χειρότερες προβλέψεις (2). |
| --- | --- |

2.1

Η Επιτροπή δημοσίευσε το 2002 μία ανακοίνωση (1) σχετικά με τη θέσπιση στρατηγικής για την προστασία και τη διατήρηση του θαλάσσιου περιβάλλοντος από περιβαλλοντική άποψη, με στόχο την προαγωγή της αειφόρου χρήσης των θαλασσών και τη διατήρηση των θαλάσσιων οικοσυστημάτων — στην ανακοίνωση αυτή βασίζεται η υπό εξέταση πρόταση οδηγίας. Το 6ο Πρόγραμμα Δράσης για το Περιβάλλον έκανε ήδη αναφορά στην ανάγκη θέσπισης των μέσων για την προστασία και τη διατήρηση του θαλάσσιου περιβάλλοντος και τόνιζε ότι ο στόχος της προαγωγής της αειφόρου χρήσης των ευρωπαϊκών θαλασσών και ωκεανών δεν επιτυγχάνεται με μεμονωμένες πολιτικές. Κατέστη εμφανής η ανάγκη επείγουσας ανάληψης δράσης, αφού πολλοί από τους προβλεπόμενους κινδύνους που επισημαίνονταν στο 6ο Πρόγραμμα-Πλαίσιο έγιναν πραγματικότητα με μια δριμύτητα που ξεπερνά ακόμα και τις χειρότερες προβλέψεις (2).

| 2.2 | Η στρατηγική που προτεινόταν στην προαναφερθείσα ανακοίνωση βασιζόταν στην εκτίμηση της κατάστασης του θαλάσσιου περιβάλλοντος της Ευρώπης, το οποίο υφίσταται σοβαρή επιδείνωση λόγω των συνδυασμένων επιπτώσεων της αλλαγής του κλίματος, της ρύπανσης των θαλασσών από επικίνδυνες ουσίες, της εμπορικής αλιείας, του ευτροφισμού και ενός πρόσθετου κινδύνου, της εισαγωγής αλλοχθόνων ειδών στις θάλασσές μας. Αν προσθέσουμε σε αυτά και ορισμένα άλλα εμπόδια θεσμικής φύσεως, όπως η αποκλειστική αρμοδιότητα των κρατών μελών στα χωρικά τους ύδατα, η ύπαρξη διεθνών συμβάσεων στις οποίες μετέχουν και τρίτες χώρες και η δυσκολία εφαρμογής και ελέγχου πολλών συμφωνιών σε παγκόσμιο επίπεδο (3), βλέπουμε πόσο αναγκαίο είναι να εφαρμοστεί σ' αυτή η στρατηγική, παρ' όλα τα διαπιστωθέντα εμπόδια. |
| --- | --- |

2.2

Η στρατηγική που προτεινόταν στην προαναφερθείσα ανακοίνωση βασιζόταν στην εκτίμηση της κατάστασης του θαλάσσιου περιβάλλοντος της Ευρώπης, το οποίο υφίσταται σοβαρή επιδείνωση λόγω των συνδυασμένων επιπτώσεων της αλλαγής του κλίματος, της ρύπανσης των θαλασσών από επικίνδυνες ουσίες, της εμπορικής αλιείας, του ευτροφισμού και ενός πρόσθετου κινδύνου, της εισαγωγής αλλοχθόνων ειδών στις θάλασσές μας. Αν προσθέσουμε σε αυτά και ορισμένα άλλα εμπόδια θεσμικής φύσεως, όπως η αποκλειστική αρμοδιότητα των κρατών μελών στα χωρικά τους ύδατα, η ύπαρξη διεθνών συμβάσεων στις οποίες μετέχουν και τρίτες χώρες και η δυσκολία εφαρμογής και ελέγχου πολλών συμφωνιών σε παγκόσμιο επίπεδο (3), βλέπουμε πόσο αναγκαίο είναι να εφαρμοστεί σ' αυτή η στρατηγική, παρ' όλα τα διαπιστωθέντα εμπόδια.

| 2.3 | Πιο πρόσφατα και την ίδια ημερομηνία με την εξεταζόμενη πρόταση οδηγίας, δημοσιεύθηκε μία άλλη ανακοίνωση (4), για την οποία δεν έχει ζητηθεί γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ και στην οποία εξαγγέλλεται η επικείμενη δημοσίευση Πράσινης Βίβλου σχετικά με τη στρατηγική για το θαλάσσιο περιβάλλον. Πιστεύουμε ότι η Επιτροπή θα πρέπει να λάβει υπόψη της το περιεχόμενο και τις παρατηρήσεις των γνωμοδοτήσεών μας και ο καλύτερος τρόπος να επιτευχθεί αυτό είναι να πραγματοποιηθεί νέα διαβούλευση, στην οποία θα ενσωματωθούν οι γνώσεις και οι απόψεις μας για τις πολιτικές που επιδρούν στο θαλάσσιο περιβάλλον (αλιεία, μεταφορές, υδρογονάνθρακες κλπ.). Η ΕΟΚΕ, ως εκπρόσωπος της κοινωνίας των πολιτών, ενδιαφέρεται να εκφράσει την άποψή της. |
| --- | --- |

2.3

Πιο πρόσφατα και την ίδια ημερομηνία με την εξεταζόμενη πρόταση οδηγίας, δημοσιεύθηκε μία άλλη ανακοίνωση (4), για την οποία δεν έχει ζητηθεί γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ και στην οποία εξαγγέλλεται η επικείμενη δημοσίευση Πράσινης Βίβλου σχετικά με τη στρατηγική για το θαλάσσιο περιβάλλον. Πιστεύουμε ότι η Επιτροπή θα πρέπει να λάβει υπόψη της το περιεχόμενο και τις παρατηρήσεις των γνωμοδοτήσεών μας και ο καλύτερος τρόπος να επιτευχθεί αυτό είναι να πραγματοποιηθεί νέα διαβούλευση, στην οποία θα ενσωματωθούν οι γνώσεις και οι απόψεις μας για τις πολιτικές που επιδρούν στο θαλάσσιο περιβάλλον (αλιεία, μεταφορές, υδρογονάνθρακες κλπ.). Η ΕΟΚΕ, ως εκπρόσωπος της κοινωνίας των πολιτών, ενδιαφέρεται να εκφράσει την άποψή της.

3.   Σύνοψη των προτάσεων

| 3.1 | Η στρατηγική για την προστασία και τη διατήρηση του θαλάσσιου περιβάλλοντος στηρίζεται, για την εφαρμογή της, σε ένα μέσο το οποίο περιέχεται στην πρόταση οδηγίας που εξετάζουμε. Λαμβάνει επίσης υπόψη τις διεθνείς συμβάσεις, ιδίως εκείνες που έχουν συνάψει η Επιτροπή και τα κράτη μέλη στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών (5), καθώς και τις περιφερειακές συμβάσεις (6) και τις υποχρεώσεις που απορρέουν από αυτές, στην εκπλήρωση των οποίων αναμένεται να χρησιμεύσει η παρούσα οδηγία. |
| --- | --- |

3.1

Η στρατηγική για την προστασία και τη διατήρηση του θαλάσσιου περιβάλλοντος στηρίζεται, για την εφαρμογή της, σε ένα μέσο το οποίο περιέχεται στην πρόταση οδηγίας που εξετάζουμε. Λαμβάνει επίσης υπόψη τις διεθνείς συμβάσεις, ιδίως εκείνες που έχουν συνάψει η Επιτροπή και τα κράτη μέλη στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών (5), καθώς και τις περιφερειακές συμβάσεις (6) και τις υποχρεώσεις που απορρέουν από αυτές, στην εκπλήρωση των οποίων αναμένεται να χρησιμεύσει η παρούσα οδηγία.

| 3.2 | Η πρόταση οδηγίας χωρίζεται σε πέντε κεφάλαια. Το πρώτο περιλαμβάνει τις γενικές διατάξεις, στις οποίες ορίζονται το θέμα (άρθρο 1), το πεδίο εφαρμογής (άρθρο 2), οι θαλάσσιες περιφέρειες και υποπεριφέρειες (άρθρο 3), οι θαλάσσιες στρατηγικές (άρθρο 4), οι κανόνες για τον συντονισμό και τη συνεργασία των κρατών μελών (άρθρο 5), καθώς και οι αρμόδιες αρχές (άρθρο 6). |
| --- | --- |

3.2

Η πρόταση οδηγίας χωρίζεται σε πέντε κεφάλαια. Το πρώτο περιλαμβάνει τις γενικές διατάξεις, στις οποίες ορίζονται το θέμα (άρθρο 1), το πεδίο εφαρμογής (άρθρο 2), οι θαλάσσιες περιφέρειες και υποπεριφέρειες (άρθρο 3), οι θαλάσσιες στρατηγικές (άρθρο 4), οι κανόνες για τον συντονισμό και τη συνεργασία των κρατών μελών (άρθρο 5), καθώς και οι αρμόδιες αρχές (άρθρο 6).

| 3.3 | Από το πρώτο αυτό μέρος αξίζει να υπογραμμιστεί το περιεχόμενο του άρθρου 4 σχετικά με τη θαλάσσια στρατηγική που θα πρέπει να χαράξουν τα κράτη μέλη για κάθε θαλάσσια περιφέρεια και η οποία θα πρέπει να περιλαμβάνει τουλάχιστον τα εξής στοιχεία:






  — | την αρχική εκτίμηση της περιβαλλοντικής κατάστασης των υδάτων και των περιβαλλοντικών επιπτώσεων των ανθρώπινων δραστηριοτήτων, |
| --- | --- | --- |

3.3

Από το πρώτο αυτό μέρος αξίζει να υπογραμμιστεί το περιεχόμενο του άρθρου 4 σχετικά με τη θαλάσσια στρατηγική που θα πρέπει να χαράξουν τα κράτη μέλη για κάθε θαλάσσια περιφέρεια και η οποία θα πρέπει να περιλαμβάνει τουλάχιστον τα εξής στοιχεία:

—

την αρχική εκτίμηση της περιβαλλοντικής κατάστασης των υδάτων και των περιβαλλοντικών επιπτώσεων των ανθρώπινων δραστηριοτήτων,

| — | τον καθορισμό της καλής περιβαλλοντικής κατάστασης αυτών των υδάτων, |
| --- | --- |

—

τον καθορισμό της καλής περιβαλλοντικής κατάστασης αυτών των υδάτων,

| — | τη θέσπιση περιβαλλοντικών στόχων, |
| --- | --- |

—

τη θέσπιση περιβαλλοντικών στόχων,

| — | την κατάρτιση και υλοποίηση προγράμματος παρακολούθησης αυτών των στόχων. |
| --- | --- |

—

την κατάρτιση και υλοποίηση προγράμματος παρακολούθησης αυτών των στόχων.

Θα πρέπει, επίσης, να συνοδεύεται από ένα πρόγραμμα μέτρων, το οποίο θα καταρτιστεί το αργότερο έως το 2016, με στόχο την επίτευξη καλής περιβαλλοντικής κατάστασης των θαλασσών και των ωκεανών.

| 3.4 | Στο δεύτερο και στο τρίτο κεφάλαιο παρουσιάζονται οι θαλάσσιες στρατηγικές: το δεύτερο αφορά τους κανόνες για την προετοιμασία τους και το τρίτο τα προγράμματα μέτρων. |
| --- | --- |

3.4

Στο δεύτερο και στο τρίτο κεφάλαιο παρουσιάζονται οι θαλάσσιες στρατηγικές: το δεύτερο αφορά τους κανόνες για την προετοιμασία τους και το τρίτο τα προγράμματα μέτρων.

| 3.4.1 | Τα μέτρα για την προετοιμασία των θαλάσσιων στρατηγικών βασίζονται στην υποχρέωση των κρατών μελών να διενεργήσουν μια αρχική εκτίμηση των θαλάσσιων υδάτων τους (άρθρο 7), η οποία πρέπει να περιλαμβάνει διάφορα στοιχεία, μεταξύ των οποίων υπογραμμίζεται η οικονομική και κοινωνική ανάλυση της χρήσης τους και το κόστος της υποβάθμισής τους. Καθορίζεται η έννοια της καλής περιβαλλοντικής κατάστασης (άρθρο 8 και παράρτημα ΙΙ), θεσπίζονται οι περιβαλλοντικοί στόχοι (άρθρο 9 και παράρτημα ΙΙΙ) και, τέλος, προσδιορίζεται ο τρόπος διαμόρφωσης των προγραμμάτων παρακολούθησης (άρθρο 10 και παραρτήματα II και IV) και η διαδικασία έγκρισής τους (άρθρο 11). |
| --- | --- |

3.4.1

Τα μέτρα για την προετοιμασία των θαλάσσιων στρατηγικών βασίζονται στην υποχρέωση των κρατών μελών να διενεργήσουν μια αρχική εκτίμηση των θαλάσσιων υδάτων τους (άρθρο 7), η οποία πρέπει να περιλαμβάνει διάφορα στοιχεία, μεταξύ των οποίων υπογραμμίζεται η οικονομική και κοινωνική ανάλυση της χρήσης τους και το κόστος της υποβάθμισής τους. Καθορίζεται η έννοια της καλής περιβαλλοντικής κατάστασης (άρθρο 8 και παράρτημα ΙΙ), θεσπίζονται οι περιβαλλοντικοί στόχοι (άρθρο 9 και παράρτημα ΙΙΙ) και, τέλος, προσδιορίζεται ο τρόπος διαμόρφωσης των προγραμμάτων παρακολούθησης (άρθρο 10 και παραρτήματα II και IV) και η διαδικασία έγκρισής τους (άρθρο 11).

| 3.4.2 | Στο τρίτο κεφάλαιο ρυθμίζονται τα προγράμματα μέτρων που πρέπει να καταρτίσουν τα κράτη μέλη για κάθε θαλάσσια περιφέρεια της δικαιοδοσίας τους (άρθρο 12 και παράρτημα V) με βάση την αρχική τους εκτίμηση, για να εξασφαλίσουν την καλή περιβαλλοντική τους κατάσταση. Τα προγράμματα αυτά πρέπει να κοινοποιηθούν στην Επιτροπή (άρθρο 14) προς έγκριση (άρθρο 15). Προβλέπονται, επίσης, μέτρα ad hoc για τις ειδικές περιοχές (άρθρο 13). |
| --- | --- |

3.4.2

Στο τρίτο κεφάλαιο ρυθμίζονται τα προγράμματα μέτρων που πρέπει να καταρτίσουν τα κράτη μέλη για κάθε θαλάσσια περιφέρεια της δικαιοδοσίας τους (άρθρο 12 και παράρτημα V) με βάση την αρχική τους εκτίμηση, για να εξασφαλίσουν την καλή περιβαλλοντική τους κατάσταση. Τα προγράμματα αυτά πρέπει να κοινοποιηθούν στην Επιτροπή (άρθρο 14) προς έγκριση (άρθρο 15). Προβλέπονται, επίσης, μέτρα ad hoc για τις ειδικές περιοχές (άρθρο 13).

| 3.5 | Το τέταρτο κεφάλαιο περιλαμβάνει τους κανόνες για την επικαιροποίηση των στρατηγικών για τις διάφορες θαλάσσιες περιφέρειες (άρθρο 16) και την υποχρέωση δημοσίευσης ενδιάμεσων εκθέσεων κάθε τρία χρόνια (άρθρο 17). Αξίζει να μνημονευθεί ιδιαιτέρως το περιεχόμενο του άρθρου 18, όπου θεσπίζονται οι κανόνες για τη δημόσια διαβούλευση και την ενημέρωση του κοινού, σύμφωνα με την οδηγία 2003/35/ΕΚ. Προβλέπεται, ακόμη, η υποχρέωση της Επιτροπής να δημοσιεύει εκθέσεις αξιολόγησης σχετικά με τα αποτελέσματα της εφαρμογής της οδηγίας (άρθρο 19) και να επανεξετάσει το περιεχόμενό της 15 έτη μετά την έναρξη ισχύος της. |
| --- | --- |

3.5

Το τέταρτο κεφάλαιο περιλαμβάνει τους κανόνες για την επικαιροποίηση των στρατηγικών για τις διάφορες θαλάσσιες περιφέρειες (άρθρο 16) και την υποχρέωση δημοσίευσης ενδιάμεσων εκθέσεων κάθε τρία χρόνια (άρθρο 17). Αξίζει να μνημονευθεί ιδιαιτέρως το περιεχόμενο του άρθρου 18, όπου θεσπίζονται οι κανόνες για τη δημόσια διαβούλευση και την ενημέρωση του κοινού, σύμφωνα με την οδηγία 2003/35/ΕΚ. Προβλέπεται, ακόμη, η υποχρέωση της Επιτροπής να δημοσιεύει εκθέσεις αξιολόγησης σχετικά με τα αποτελέσματα της εφαρμογής της οδηγίας (άρθρο 19) και να επανεξετάσει το περιεχόμενό της 15 έτη μετά την έναρξη ισχύος της.

| 3.6 | Το πέμπτο και τελευταίο κεφάλαιο περιλαμβάνει τις τεχνικές διατάξεις, με ιδιαίτερη αναφορά στα συνοδευτικά παραρτήματα (άρθρο 21) και στην επιτροπή που θα επικουρεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε αυτό το καθήκον (άρθρο 22). |
| --- | --- |

3.6

Το πέμπτο και τελευταίο κεφάλαιο περιλαμβάνει τις τεχνικές διατάξεις, με ιδιαίτερη αναφορά στα συνοδευτικά παραρτήματα (άρθρο 21) και στην επιτροπή που θα επικουρεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε αυτό το καθήκον (άρθρο 22).

4.   Παρατηρήσεις σχετικά με την πρόταση

| 4.1 | Η παρούσα πρόταση οδηγίας πρέπει να συσχετιστεί με την προαναφερθείσα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο — Προς μια στρατηγική για την προστασία και τη διατήρηση του θαλάσσιου περιβάλλοντος» (για αναλυτικότερη εξέταση, βλ. τη γνωμοδότηση CESE 578/2003 σχετικά με αυτή την ανακοίνωση). Οι σημαντικότερες διαπιστώσεις που διατυπώνονται στην ανακοίνωση είναι οι εξής:






  — | οι μεμονωμένες πολιτικές των κρατών μελών για τις κοινοτικές θάλασσες δεν παράγουν τα επιθυμητά αποτελέσματα βελτίωσης του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Αντιθέτως, η κατάσταση του θαλάσσιου περιβάλλοντος σταδιακά επιδεινώνεται· |
| --- | --- | --- |

4.1

Η παρούσα πρόταση οδηγίας πρέπει να συσχετιστεί με την προαναφερθείσα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο — Προς μια στρατηγική για την προστασία και τη διατήρηση του θαλάσσιου περιβάλλοντος» (για αναλυτικότερη εξέταση, βλ. τη γνωμοδότηση CESE 578/2003 σχετικά με αυτή την ανακοίνωση). Οι σημαντικότερες διαπιστώσεις που διατυπώνονται στην ανακοίνωση είναι οι εξής:

—

οι μεμονωμένες πολιτικές των κρατών μελών για τις κοινοτικές θάλασσες δεν παράγουν τα επιθυμητά αποτελέσματα βελτίωσης του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Αντιθέτως, η κατάσταση του θαλάσσιου περιβάλλοντος σταδιακά επιδεινώνεται·

| — | τα κράτη δεν παρακολουθούν αποτελεσματικά την κατάσταση των θαλάσσιων υδάτων· |
| --- | --- |

—

τα κράτη δεν παρακολουθούν αποτελεσματικά την κατάσταση των θαλάσσιων υδάτων·

| — | η επιστημονική γνώση του θαλάσσιου περιβάλλοντος είναι ανεπαρκής και απαιτούνται μεγαλύτερες ερευνητικές προσπάθειες· |
| --- | --- |

—

η επιστημονική γνώση του θαλάσσιου περιβάλλοντος είναι ανεπαρκής και απαιτούνται μεγαλύτερες ερευνητικές προσπάθειες·

| — | ο προσδιορισμός των στοιχείων και των στόχων της αναγκαίας στρατηγικής για την προστασία και την αποκατάσταση του θαλάσσιου περιβάλλοντος είναι ικανοποιητικός και αντιστοιχεί σε 23 δυνατές δράσεις. |
| --- | --- |

—

ο προσδιορισμός των στοιχείων και των στόχων της αναγκαίας στρατηγικής για την προστασία και την αποκατάσταση του θαλάσσιου περιβάλλοντος είναι ικανοποιητικός και αντιστοιχεί σε 23 δυνατές δράσεις.

| 4.2 | Στη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ διατυπώνονταν οι εξής παρατηρήσεις:






  α) | η ανακοίνωση αποτελεί ένα βήμα προόδου προς την έναρξη των δράσεων για την προστασία και την αποκατάσταση του θαλάσσιου περιβάλλοντος, |
| --- | --- | --- |

4.2

Στη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ διατυπώνονταν οι εξής παρατηρήσεις:

α)

η ανακοίνωση αποτελεί ένα βήμα προόδου προς την έναρξη των δράσεων για την προστασία και την αποκατάσταση του θαλάσσιου περιβάλλοντος,

| β) | ωστόσο, χρειάζεται μια σαφής και αποτελεσματική μεθοδολογία παρέμβασης, παρόμοια με τη μεθοδολογία που προβλέπεται στην οδηγία-πλαίσιο για τα ύδατα, |
| --- | --- |

β)

ωστόσο, χρειάζεται μια σαφής και αποτελεσματική μεθοδολογία παρέμβασης, παρόμοια με τη μεθοδολογία που προβλέπεται στην οδηγία-πλαίσιο για τα ύδατα,

| γ) | η μεθοδολογία αυτή, η οποία θα βασίζεται στα οικοσυστήματα, θα πρέπει να περιλαμβάνει ορισμό της «καλής κατάστασης των υδάτων», γεωγραφική οριοθέτηση του θαλάσσιου περιβάλλοντος, προσδιορισμό των κριτηρίων και των μηχανισμών συντονισμού των αρχών κλπ. |
| --- | --- |

γ)

η μεθοδολογία αυτή, η οποία θα βασίζεται στα οικοσυστήματα, θα πρέπει να περιλαμβάνει ορισμό της «καλής κατάστασης των υδάτων», γεωγραφική οριοθέτηση του θαλάσσιου περιβάλλοντος, προσδιορισμό των κριτηρίων και των μηχανισμών συντονισμού των αρχών κλπ.

| 4.3 | Από την άποψη αυτή, η πρόταση οδηγίας ενσωματώνει σημαντικές συστάσεις της γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ, ερμηνεύοντάς τις με συγκεκριμένο τρόπο, και καθιερώνει μια μεθοδολογία παρέμβασης παρόμοια με εκείνη που περιέχεται στην ΟΠΥ, αλλά με σημαντικές διαφορές όσον αφορά τον ρόλο της Επιτροπής και των κρατών μελών και τη διάρθρωση των διάφορων στοιχείων της, χωρίς να εξηγούνται επαρκώς ούτε οι λόγοι ούτε η χρησιμότητα αυτών των διαφορών, προπαντός τη στιγμή που υπάρχουν σοβαρές αντιφάσεις, για παράδειγμα:






  α) | ανάμεσα στην αναποτελεσματικότητα των μεμονωμένων πολιτικών και του κοινοτικού πλαισίου, η οποία διαπιστώνεται στην ανακοίνωση, και στη διατήρηση αυτού του συστήματος δράσης στη νέα πρόταση οδηγίας, |
| --- | --- | --- |

4.3

Από την άποψη αυτή, η πρόταση οδηγίας ενσωματώνει σημαντικές συστάσεις της γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ, ερμηνεύοντάς τις με συγκεκριμένο τρόπο, και καθιερώνει μια μεθοδολογία παρέμβασης παρόμοια με εκείνη που περιέχεται στην ΟΠΥ, αλλά με σημαντικές διαφορές όσον αφορά τον ρόλο της Επιτροπής και των κρατών μελών και τη διάρθρωση των διάφορων στοιχείων της, χωρίς να εξηγούνται επαρκώς ούτε οι λόγοι ούτε η χρησιμότητα αυτών των διαφορών, προπαντός τη στιγμή που υπάρχουν σοβαρές αντιφάσεις, για παράδειγμα:

α)

ανάμεσα στην αναποτελεσματικότητα των μεμονωμένων πολιτικών και του κοινοτικού πλαισίου, η οποία διαπιστώνεται στην ανακοίνωση, και στη διατήρηση αυτού του συστήματος δράσης στη νέα πρόταση οδηγίας,

| β) | ανάμεσα στον εξαντλητικό προσδιορισμό των στοιχείων, των στόχων και των δράσεων στην ανακοίνωση και στη μερική μόνο αντιστοιχία τους με την παρούσα πρόταση οδηγίας. |
| --- | --- |

β)

ανάμεσα στον εξαντλητικό προσδιορισμό των στοιχείων, των στόχων και των δράσεων στην ανακοίνωση και στη μερική μόνο αντιστοιχία τους με την παρούσα πρόταση οδηγίας.

| 4.4 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί την παρούσα πρόταση οδηγίας:






  α) | αναγκαία, αλλά όχι επαρκή για την αποκατάσταση και την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος που ενδιαφέρει την Ευρωπαϊκή Ένωση και το οποίο υπερβαίνει τα θαλάσσια ύδατα της δικαιοδοσίας της, |
| --- | --- | --- |

4.4

Η ΕΟΚΕ θεωρεί την παρούσα πρόταση οδηγίας:

α)

αναγκαία, αλλά όχι επαρκή για την αποκατάσταση και την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος που ενδιαφέρει την Ευρωπαϊκή Ένωση και το οποίο υπερβαίνει τα θαλάσσια ύδατα της δικαιοδοσίας της,

| β) | μία καλή αφετηρία, η οποία πρέπει να αναπτυχθεί περαιτέρω σε ορισμένες σημαντικές της πτυχές, |
| --- | --- |

β)

μία καλή αφετηρία, η οποία πρέπει να αναπτυχθεί περαιτέρω σε ορισμένες σημαντικές της πτυχές,

| γ) | μη ολοκληρωμένη, οπότε θα πρέπει να αναπτυχθούν εκ των υστέρων και να ενσωματωθούν στην πρόταση και άλλα στοιχεία, ώστε να διαμορφωθεί πραγματικά μια οδηγία-πλαίσιο με την απαιτούμενη εμβέλεια και βάθος. |
| --- | --- |

γ)

μη ολοκληρωμένη, οπότε θα πρέπει να αναπτυχθούν εκ των υστέρων και να ενσωματωθούν στην πρόταση και άλλα στοιχεία, ώστε να διαμορφωθεί πραγματικά μια οδηγία-πλαίσιο με την απαιτούμενη εμβέλεια και βάθος.

| 4.5 | Η εφαρμογή της οδηγίας επαφίεται σχεδόν εξ ολοκλήρου στα κράτη μέλη, ενώ η Επιτροπή προσανατολίζει τις δράσεις, ενημερώνεται από τα κράτη και εγκρίνει ή απορρίπτει «κατ' αναλογία» τους ορισμούς της περιβαλλοντικής κατάστασης, τους περιβαλλοντικούς στόχους και δείκτες, το σχέδιο παρακολούθησης και το πρόγραμμα μέτρων για τις ειδικές περιοχές. |
| --- | --- |

4.5

Η εφαρμογή της οδηγίας επαφίεται σχεδόν εξ ολοκλήρου στα κράτη μέλη, ενώ η Επιτροπή προσανατολίζει τις δράσεις, ενημερώνεται από τα κράτη και εγκρίνει ή απορρίπτει «κατ' αναλογία» τους ορισμούς της περιβαλλοντικής κατάστασης, τους περιβαλλοντικούς στόχους και δείκτες, το σχέδιο παρακολούθησης και το πρόγραμμα μέτρων για τις ειδικές περιοχές.

| 4.6 | Δεν παράγονται νέα νομοθετικά ή διαχειριστικά μέσα, αλλά χρησιμοποιούνται τα ήδη υπάρχοντα στο κοινοτικό πλαίσιο και στις διεθνείς συμφωνίες που έχει συνάψει η Ευρωπαϊκή Ένωση. |
| --- | --- |

4.6

Δεν παράγονται νέα νομοθετικά ή διαχειριστικά μέσα, αλλά χρησιμοποιούνται τα ήδη υπάρχοντα στο κοινοτικό πλαίσιο και στις διεθνείς συμφωνίες που έχει συνάψει η Ευρωπαϊκή Ένωση.

| 4.7 | Διευκρινίζεται ο τρόπος συμμετοχής του κοινού και των εμπλεκόμενων μερών μέσω των κρατών μελών. |
| --- | --- |

4.7

Διευκρινίζεται ο τρόπος συμμετοχής του κοινού και των εμπλεκόμενων μερών μέσω των κρατών μελών.

5.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 5.1 | Από την πείρα από την παρέμβαση και την εφαρμογή πιο φιλόδοξων ευρωπαϊκών ρυθμίσεων στα κράτη μέλη (οδηγία-πλαίσιο για τα ύδατα, οδηγία για την ολοκληρωμένη πρόληψη και τον έλεγχο της ρύπανσης) προκύπτει ότι η Επιτροπή πρέπει να διαδραματίσει ενεργό ρόλο, όχι μόνο στην εποπτεία, αλλά και στον συντονισμό και τη συγκέντρωση των δραστηριοτήτων στήριξης των κρατών, με σεβασμό της αρχής της επικουρικότητας. Για τον σκοπό αυτό, η Επιτροπή θα πρέπει να συγκροτήσει και να προεδρεύει ενός φόρουμ των αρμόδιων αρχών ανά θαλάσσια περιφέρεια και υποπεριφέρεια, στο οποίο θα συμμετέχουν τα εμπλεκόμενα μέρη, επιστημονικά ιδρύματα με αναγνωρισμένο κύρος στον τομέα και οι αρμόδιες αρχές για την αλιευτική πολιτική και για τα ραδιονουκλεΐδια. |
| --- | --- |

5.1

Από την πείρα από την παρέμβαση και την εφαρμογή πιο φιλόδοξων ευρωπαϊκών ρυθμίσεων στα κράτη μέλη (οδηγία-πλαίσιο για τα ύδατα, οδηγία για την ολοκληρωμένη πρόληψη και τον έλεγχο της ρύπανσης) προκύπτει ότι η Επιτροπή πρέπει να διαδραματίσει ενεργό ρόλο, όχι μόνο στην εποπτεία, αλλά και στον συντονισμό και τη συγκέντρωση των δραστηριοτήτων στήριξης των κρατών, με σεβασμό της αρχής της επικουρικότητας. Για τον σκοπό αυτό, η Επιτροπή θα πρέπει να συγκροτήσει και να προεδρεύει ενός φόρουμ των αρμόδιων αρχών ανά θαλάσσια περιφέρεια και υποπεριφέρεια, στο οποίο θα συμμετέχουν τα εμπλεκόμενα μέρη, επιστημονικά ιδρύματα με αναγνωρισμένο κύρος στον τομέα και οι αρμόδιες αρχές για την αλιευτική πολιτική και για τα ραδιονουκλεΐδια.

| 5.2 | Εξάλλου, η πρόταση οδηγίας, επιπλέον των απαιτήσεων που θεσπίζει όσον αφορά την κοινοποίηση και την έγκριση των σχεδίων για την αρχική εκτίμηση, την καλή περιβαλλοντική κατάσταση, τους περιβαλλοντικούς στόχους, το πρόγραμμα παρακολούθησης και το πρόγραμμα μέτρων (συμπεριλαμβανομένων των ad hoc μέτρων για τις ειδικές περιοχές), θα έπρεπε να προβλέπει συγκεκριμένη διαδικασία δράσης και συγκεκριμένη προθεσμία αντίδρασης σε ενδεχόμενες απορρίψεις. Η διαδικασία αυτή θα πρέπει να προβλέπει συμμετοχή των εμπλεκόμενων μερών και του κοινού γενικά, καθώς και επαρκή κίνητρα. |
| --- | --- |

5.2

Εξάλλου, η πρόταση οδηγίας, επιπλέον των απαιτήσεων που θεσπίζει όσον αφορά την κοινοποίηση και την έγκριση των σχεδίων για την αρχική εκτίμηση, την καλή περιβαλλοντική κατάσταση, τους περιβαλλοντικούς στόχους, το πρόγραμμα παρακολούθησης και το πρόγραμμα μέτρων (συμπεριλαμβανομένων των ad hoc μέτρων για τις ειδικές περιοχές), θα έπρεπε να προβλέπει συγκεκριμένη διαδικασία δράσης και συγκεκριμένη προθεσμία αντίδρασης σε ενδεχόμενες απορρίψεις. Η διαδικασία αυτή θα πρέπει να προβλέπει συμμετοχή των εμπλεκόμενων μερών και του κοινού γενικά, καθώς και επαρκή κίνητρα.

| 5.3 | Τα περιεχόμενα της αρχικής εκτίμησης περιγράφονται στο παράρτημα ΙΙ. Στον πίνακα με την επικεφαλίδα «Πιέσεις και αντίκτυπος» θα έπρεπε, σύμφωνα με την ανακοίνωση που είχε δημοσιευθεί πριν από αυτή την πρόταση οδηγίας, να προσδιοριστούν τα ανθρωπογενή αίτια αυτών των πιέσεων και των επιπτώσεων και να συσχετιστούν με αυτές, όπως και με τα στοιχεία και τους στόχους της προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος, προκειμένου να καθιερωθεί η κατάλληλη σύνδεση με τις δράσεις και τις πολιτικές της στρατηγικής. |
| --- | --- |

5.3

Τα περιεχόμενα της αρχικής εκτίμησης περιγράφονται στο παράρτημα ΙΙ. Στον πίνακα με την επικεφαλίδα «Πιέσεις και αντίκτυπος» θα έπρεπε, σύμφωνα με την ανακοίνωση που είχε δημοσιευθεί πριν από αυτή την πρόταση οδηγίας, να προσδιοριστούν τα ανθρωπογενή αίτια αυτών των πιέσεων και των επιπτώσεων και να συσχετιστούν με αυτές, όπως και με τα στοιχεία και τους στόχους της προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος, προκειμένου να καθιερωθεί η κατάλληλη σύνδεση με τις δράσεις και τις πολιτικές της στρατηγικής.

| 5.4 | Ο καθορισμός τόσο της «καλής περιβαλλοντικής κατάστασης» όσο και της «επικρατούσας περιβαλλοντικής κατάστασης» γίνεται βάσει γενικών χαρακτηριστικών, κριτηρίων και προτύπων «ποιοτικής περιγραφής». Θα έπρεπε να συμπεριληφθούν και ποσοτικά χαρακτηριστικά, αφού για την περιγραφή ορισμένων συνιστωσών που περιλαμβάνονται τόσο στην αρχική εκτίμηση όσο και στην καλή περιβαλλοντική κατάσταση χρειάζονται οπωσδήποτε τέτοια χαρακτηριστικά. Επίσης, για την παρακολούθηση των συνιστωσών που περιλαμβάνονται στα προγράμματα παρακολούθησης (π.χ. πυκνότητα του φυτοπλαγκτού), απαιτούνται ποσοτικά σημεία αναφοράς. |
| --- | --- |

5.4

Ο καθορισμός τόσο της «καλής περιβαλλοντικής κατάστασης» όσο και της «επικρατούσας περιβαλλοντικής κατάστασης» γίνεται βάσει γενικών χαρακτηριστικών, κριτηρίων και προτύπων «ποιοτικής περιγραφής». Θα έπρεπε να συμπεριληφθούν και ποσοτικά χαρακτηριστικά, αφού για την περιγραφή ορισμένων συνιστωσών που περιλαμβάνονται τόσο στην αρχική εκτίμηση όσο και στην καλή περιβαλλοντική κατάσταση χρειάζονται οπωσδήποτε τέτοια χαρακτηριστικά. Επίσης, για την παρακολούθηση των συνιστωσών που περιλαμβάνονται στα προγράμματα παρακολούθησης (π.χ. πυκνότητα του φυτοπλαγκτού), απαιτούνται ποσοτικά σημεία αναφοράς.

| 5.5 | Οι περιβαλλοντικοί στόχοι ορίζονται στο άρθρο 9 και στο παράρτημα ΙΙΙ με υπερβολικά γενικά κριτήρια. Θα ήταν σκόπιμο να προσδιοριστούν τα ελάχιστα στοιχεία και στόχοι που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη, στα οποία θα πρέπει να συγκαταλέγονται τουλάχιστον τα περιεχόμενα της ανακοίνωσης του 2002 και συγκεκριμένα:






  — | η υποβάθμιση της βιοποικιλότητας και η καταστροφή οικοτόπων, |
| --- | --- | --- |

5.5

Οι περιβαλλοντικοί στόχοι ορίζονται στο άρθρο 9 και στο παράρτημα ΙΙΙ με υπερβολικά γενικά κριτήρια. Θα ήταν σκόπιμο να προσδιοριστούν τα ελάχιστα στοιχεία και στόχοι που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη, στα οποία θα πρέπει να συγκαταλέγονται τουλάχιστον τα περιεχόμενα της ανακοίνωσης του 2002 και συγκεκριμένα:

—

η υποβάθμιση της βιοποικιλότητας και η καταστροφή οικοτόπων,

| — | οι επικίνδυνες ουσίες, |
| --- | --- |

—

οι επικίνδυνες ουσίες,

| — | ο ευτροφισμός, |
| --- | --- |

—

ο ευτροφισμός,

| — | τα ραδιονουκλεΐδια, |
| --- | --- |

—

τα ραδιονουκλεΐδια,

| — | η χρόνια ρύπανση από πετρέλαιο, |
| --- | --- |

—

η χρόνια ρύπανση από πετρέλαιο,

| — | τα απόβλητα και τα απορρίμματα, |
| --- | --- |

—

τα απόβλητα και τα απορρίμματα,

| — | οι θαλάσσιες μεταφορές, |
| --- | --- |

—

οι θαλάσσιες μεταφορές,

| — | η υγεία και το περιβάλλον, |
| --- | --- |

—

η υγεία και το περιβάλλον,

| — | η αλλαγή του κλίματος. |
| --- | --- |

—

η αλλαγή του κλίματος.

| 5.6 | Το πρόγραμμα μέτρων (άρθρο 12, παράρτημα IV) πρέπει να περιλαμβάνει τουλάχιστον τα μέτρα υποχρεωτικής εφαρμογής σύμφωνα με την ευρωπαϊκή νομοθεσία, ιδίως εκείνη που αφορά τα παράκτια ύδατα, το πρόγραμμα δράσης των οποίων προσπαθεί να αποτρέψει τις ζημίες από τις διάφορες πηγές ρύπανσης που απαριθμούνται στο προηγούμενο σημείο. Πρέπει επίσης να περιλαμβάνει τα μέτρα υποχρεωτικής εφαρμογής σύμφωνα με τις διεθνείς συμφωνίες και συμβάσεις και τα «ad hoc» μέτρα για τον μετριασμό της υποβάθμισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος στις «ειδικές περιοχές». Η διατύπωση αυτή έχει το πλεονέκτημα ότι συγκεντρώνει σε μία ενότητα όλα τα μέτρα και τις δράσεις που είναι διεσπαρμένες σε διάφορες νομικές διατάξεις και κανόνες και διευκολύνει έτσι την υλοποίησή τους. |
| --- | --- |

5.6

Το πρόγραμμα μέτρων (άρθρο 12, παράρτημα IV) πρέπει να περιλαμβάνει τουλάχιστον τα μέτρα υποχρεωτικής εφαρμογής σύμφωνα με την ευρωπαϊκή νομοθεσία, ιδίως εκείνη που αφορά τα παράκτια ύδατα, το πρόγραμμα δράσης των οποίων προσπαθεί να αποτρέψει τις ζημίες από τις διάφορες πηγές ρύπανσης που απαριθμούνται στο προηγούμενο σημείο. Πρέπει επίσης να περιλαμβάνει τα μέτρα υποχρεωτικής εφαρμογής σύμφωνα με τις διεθνείς συμφωνίες και συμβάσεις και τα «ad hoc» μέτρα για τον μετριασμό της υποβάθμισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος στις «ειδικές περιοχές». Η διατύπωση αυτή έχει το πλεονέκτημα ότι συγκεντρώνει σε μία ενότητα όλα τα μέτρα και τις δράσεις που είναι διεσπαρμένες σε διάφορες νομικές διατάξεις και κανόνες και διευκολύνει έτσι την υλοποίησή τους.

| 5.6.1 | Από την άλλη πλευρά, όμως, πρέπει να αποφευχθεί το ενδεχόμενο να περιορίζεται η σύνταξη των εν λόγω προγραμμάτων μόνο σε αυτά τα μέτρα, διότι αν, όπως αποδείχθηκε, δεν ήταν επαρκή για να αποφευχθεί η υποβάθμιση του περιβάλλοντος, δύσκολα θα είναι επαρκή για να επιτευχθεί η καλή περιβαλλοντική κατάσταση της στοχοθετημένης θαλάσσιας περιφέρειας. Έτσι, ένα ζήτημα που θα πρέπει να ληφθεί υπόψη είναι η περιοδική διάδοση στις παράκτιες χώρες ορθών πρακτικών σε θέματα οικοτεχνολογίας (οικολογικές τουαλέτες, απορρυπαντικά χωρίς φωσφορικά άλατα, προστατευτικές ζώνες και περιορισμοί που εφαρμόζονται στις παράκτιες περιοχές κλπ.). |
| --- | --- |

5.6.1

Από την άλλη πλευρά, όμως, πρέπει να αποφευχθεί το ενδεχόμενο να περιορίζεται η σύνταξη των εν λόγω προγραμμάτων μόνο σε αυτά τα μέτρα, διότι αν, όπως αποδείχθηκε, δεν ήταν επαρκή για να αποφευχθεί η υποβάθμιση του περιβάλλοντος, δύσκολα θα είναι επαρκή για να επιτευχθεί η καλή περιβαλλοντική κατάσταση της στοχοθετημένης θαλάσσιας περιφέρειας. Έτσι, ένα ζήτημα που θα πρέπει να ληφθεί υπόψη είναι η περιοδική διάδοση στις παράκτιες χώρες ορθών πρακτικών σε θέματα οικοτεχνολογίας (οικολογικές τουαλέτες, απορρυπαντικά χωρίς φωσφορικά άλατα, προστατευτικές ζώνες και περιορισμοί που εφαρμόζονται στις παράκτιες περιοχές κλπ.).

| 5.7 | Η πρόταση οδηγίας επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσδιορίσουν ειδικές περιοχές στις οποίες δεν μπορούν να επιτευχθούν οι περιβαλλοντικοί στόχοι για τους εξής λόγους:






  — | δράση ή αδράνεια εκ μέρους άλλου κράτους (μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή μη), |
| --- | --- | --- |

5.7

Η πρόταση οδηγίας επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσδιορίσουν ειδικές περιοχές στις οποίες δεν μπορούν να επιτευχθούν οι περιβαλλοντικοί στόχοι για τους εξής λόγους:

—

δράση ή αδράνεια εκ μέρους άλλου κράτους (μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή μη),

| — | φυσικές αιτίες ή ανωτέρα βία, |
| --- | --- |

—

φυσικές αιτίες ή ανωτέρα βία,

| — | τροποποιήσεις ή μεταβολές των φυσικών χαρακτηριστικών των υδάτων λόγω «δράσεων που αναλαμβάνονται για επιτακτικούς λόγους δημοσίου συμφέροντος». |
| --- | --- |

—

τροποποιήσεις ή μεταβολές των φυσικών χαρακτηριστικών των υδάτων λόγω «δράσεων που αναλαμβάνονται για επιτακτικούς λόγους δημοσίου συμφέροντος».

| 5.7.1 | Η ασάφεια της διατύπωσης αυτής ενδέχεται να επιτρέψει καταχρηστικές ερμηνείες· γι' αυτό, είναι σκόπιμο:






  1. | να προσδιοριστούν με πλήρη σαφήνεια και ακρίβεια αυτοί οι λόγοι μέσω της απαρίθμησης:






  — | των δράσεων ή των παραλείψεων άλλου κράτους μέλους που μπορούν να επηρεάσουν τη διεργασία επίτευξης των περιβαλλοντικών στόχων, |
| --- | --- | --- | --- |

5.7.1

Η ασάφεια της διατύπωσης αυτής ενδέχεται να επιτρέψει καταχρηστικές ερμηνείες· γι' αυτό, είναι σκόπιμο:

1.

να προσδιοριστούν με πλήρη σαφήνεια και ακρίβεια αυτοί οι λόγοι μέσω της απαρίθμησης:

—

των δράσεων ή των παραλείψεων άλλου κράτους μέλους που μπορούν να επηρεάσουν τη διεργασία επίτευξης των περιβαλλοντικών στόχων,

| — | των φαινομένων που θεωρούνται φυσικές αιτίες και των κριτηρίων προσδιορισμού της έννοιας της «ανωτέρας βίας», |
| --- | --- |

—

των φαινομένων που θεωρούνται φυσικές αιτίες και των κριτηρίων προσδιορισμού της έννοιας της «ανωτέρας βίας»,

| — | των κριτηρίων προσδιορισμού της έννοιας του «δημόσιου συμφέροντος»· |
| --- | --- |

—

των κριτηρίων προσδιορισμού της έννοιας του «δημόσιου συμφέροντος»·

| 2. | να θεσπιστούν διαδικασίες έγκρισης αυτών των εξαιρέσεων από την Επιτροπή, με τη συμμετοχή των εμπλεκόμενων μερών και του κοινού. |
| --- | --- |

2.

να θεσπιστούν διαδικασίες έγκρισης αυτών των εξαιρέσεων από την Επιτροπή, με τη συμμετοχή των εμπλεκόμενων μερών και του κοινού.

| 5.8 | Όσον αφορά τις πτυχές του συντονισμού και της συνεργασίας, θα πρέπει να καλύπτουν όλες τις τρίτες χώρες που βρέχονται από τις θάλασσες και τους ωκεανούς μας και όχι μόνο εκείνες που μετέχουν σε διεθνείς συμφωνίες, ούτως ώστε να ενθαρρυνθούν να συνεργαστούν και να επιτύχουν και αυτές καλά περιβαλλοντικά αποτελέσματα. |
| --- | --- |

5.8

Όσον αφορά τις πτυχές του συντονισμού και της συνεργασίας, θα πρέπει να καλύπτουν όλες τις τρίτες χώρες που βρέχονται από τις θάλασσες και τους ωκεανούς μας και όχι μόνο εκείνες που μετέχουν σε διεθνείς συμφωνίες, ούτως ώστε να ενθαρρυνθούν να συνεργαστούν και να επιτύχουν και αυτές καλά περιβαλλοντικά αποτελέσματα.

| 5.9 | Τέλος, η πρόταση οδηγίας διοχετεύει τη συμμετοχή των εμπλεκόμενων μερών και του κοινού προς τα υφιστάμενα κρατικά συστήματα. Τα συστήματα αυτά αμφισβητούνται σε πολλές χώρες, άλλοτε λόγω έλλειψης διαφάνειας, άλλοτε για την καθυστέρηση με την οποία απαντούν στις αιτήσεις, άλλοτε για την αόριστη θεώρηση των οργανώσεων ως «εμπλεκόμενων μερών» κλπ. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή θα πρέπει να θεσπίσει μια ευέλικτη και αποτελεσματική διαδικασία για τη συλλογή των διαμαρτυριών ή των καταγγελιών των εμπλεκόμενων μερών και του κοινού, τη διαχείρισή τους και την εξασφάλιση των δικαιωμάτων ενημέρωσης, διαβούλευσης και συμμετοχής. Με αυτή την έννοια, θα πρέπει να απαλειφθεί το κριτήριο της «αναλογίας» από το σύστημα έγκρισης, όπως αναφέραμε και ανωτέρω. |
| --- | --- |

5.9

Τέλος, η πρόταση οδηγίας διοχετεύει τη συμμετοχή των εμπλεκόμενων μερών και του κοινού προς τα υφιστάμενα κρατικά συστήματα. Τα συστήματα αυτά αμφισβητούνται σε πολλές χώρες, άλλοτε λόγω έλλειψης διαφάνειας, άλλοτε για την καθυστέρηση με την οποία απαντούν στις αιτήσεις, άλλοτε για την αόριστη θεώρηση των οργανώσεων ως «εμπλεκόμενων μερών» κλπ. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή θα πρέπει να θεσπίσει μια ευέλικτη και αποτελεσματική διαδικασία για τη συλλογή των διαμαρτυριών ή των καταγγελιών των εμπλεκόμενων μερών και του κοινού, τη διαχείρισή τους και την εξασφάλιση των δικαιωμάτων ενημέρωσης, διαβούλευσης και συμμετοχής. Με αυτή την έννοια, θα πρέπει να απαλειφθεί το κριτήριο της «αναλογίας» από το σύστημα έγκρισης, όπως αναφέραμε και ανωτέρω.

Βρυξέλλες, 20 Απριλίου 2006

Η Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  COM(2002) 539 τελικό — Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο — Προς μια στρατηγική για την προστασία και τη διατήρηση του θαλάσσιου περιβάλλοντος

1

(2)  Για εκτενέστερη εξέταση, βλ. τη γνωμοδότηση ΕΕ C 133 της 6.6.2003 για την «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο - Προς μια στρατηγική για την προστασία και τη διατήρηση του θαλάσσιου περιβάλλοντος» (εισηγήτρια: η κα Maria Candelas Sánchez Miguel).

2

(3)  Στα συμπεράσματα της Διάσκεψης Κορυφής του Γιοχάνεσμπουργκ (26 Αυγούστου — 4 Σεπτεμβρίου 2002), στα κεφάλαια Ι-ΙV, περιλαμβάνονται συμφωνίες για τους ωκεανούς και τις θάλασσες, την αλιεία, τη θαλάσσια ρύπανση και την έρευνα. ΕΕ C 133 της 6.6.2003.

3

(4)  COM(2005) 505 τελικό της 14.10.2005

4

(5)  Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), που εγκρίθηκε με την απόφαση 98/392/ΕΚ του Συμβουλίου, της 23ης Μαρτίου 1998.

5

ης

(6)  Σύμβαση για την Προστασία του Θαλάσσιου Περιβάλλοντος της Περιοχής της Βαλτικής Θάλασσας (απόφαση 94/157/ΕΚ), Σύμβαση για την Προστασία του Θαλάσσιου Περιβάλλοντος του Βορειοανατολικού Ατλαντικού (απόφαση 98/249/ΕΚ) και Σύμβαση για την Προστασία της Μεσογείου Θαλάσσης από τη Ρύπανση (απόφαση 77/585/ΕΟΚ, όπως τροποποιήθηκε το 1995).

6

---

| 8.8.2006 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 185/24 |
| --- | --- | --- | --- |

8.8.2006

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 185/24

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η διαχείριση των βιομηχανικών μεταλλαγών στις διασυνοριακές περιφέρειες μετά τη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης

(2006/C 185/05)

Στις 20 Ιουλίου 2005, και σύμφωνα με το άρθρο 262 της συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η μελλοντική προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποφάσισε να ζητήσει από την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή να καταρτίσει γνωμοδότηση με θέμα: Η διαχείριση των βιομηχανικών μεταλλαγών στις διασυνοριακές περιφέρειες μετά τη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Η Συμβουλευτική Επιτροπή Βιομηχανικών Μεταλλαγών, στην οποία ανατέθηκαν οι προπαρασκευαστικές εργασίες για το θέμα, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή της στις 22 Μαρτίου 2006 με βάση εισηγητική έκθεση του κ Krzaklewski.

Κατά την 426η σύνοδο ολομελείας της, της 20ής και 21ης Απριλίου 2006 (συνεδρίαση της 21ης Απριλίου 2006), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 69 ψήφους υπέρ, 2 κατά, και 5 αποχές.

Μέρος 1 — Σύνοψη των συμπερασμάτων και συστάσεων της ΕΟΚΕ

Η αυστριακή κυβέρνηση ζήτησε επίσημα από την Συμβουλευτική Επιτροπή Βιομηχανικών Μεταλλαγών (ΣΕΒΜ) να καταρτίσει διερευνητική γνωμοδότηση με θέμα «Βιομηχανικές μεταλλαγές και διεύρυνση της ΕΕ: Μελέτη των συνεπειών τους στις διασυνοριακές περιφέρειες».

Η ΕΟΚΕ κρίνει ότι, κατά την προσεχή προεδρία, είναι σημαντικό να διασαφηνιστεί ο όρος «περιφέρεια» σε ένα διασυνοριακό και βιομηχανικό πλαίσιο. Πρέπει να εξεταστούν χωριστά οι περιφέρειες οι οποίες συνορεύουν με τρίτες χώρες και να ληφθεί υπόψη εάν μια δεδομένη γειτονική χώρα είναι υποψήφια προς ένταξη ή όχι.

Είναι σημαντικό να αποφασιστεί πως μπορεί να διακρίνει κανείς μεταξύ των συνεπειών των μεταλλαγών στις περιφέρειες αυτές κατά την δεκαετία του 90 και των συνεπειών που οφείλονται στη διεύρυνση της ΕΕ, να εκτιμηθεί η αποτελεσματικότητα των κοινοτικών μέσων που χρησιμοποιήθηκαν στις περιφέρειες αυτές πριν και μετά την διεύρυνση, και εξακριβωθεί η καθυστέρηση με την οποία εφαρμόστηκαν οι κοινοτικές πολιτικές στις εν λόγω περιφέρειες σε σύγκριση με άλλες περιφέρειες.

Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι σήμερα όπως και στο παρελθόν, η ικανότητα πρόσβασης των ενδιαφερομένων μερών στους διαθέσιμους πόρους των διαρθρωτικών ταμείων της ΕΕ αποτελεί ιδιαίτερα σημαντικό και πιθανόν αποφασιστικό παράγοντα για την άσκηση και την ανάπτυξη της βιομηχανικής πολιτικής στις διασυνοριακές περιφέρειες της διευρυμένης Ευρώπης. Είναι επιτακτικό να αυξηθεί το μερίδιο των διαρθρωτικών ταμείων που διατίθεται στις εν λόγω περιφέρειες. Η πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση των ευρωπαϊκών ομίλων διασυνοριακής συνεργασίας προσφέρει νέες ευκαιρίες στον τομέα αυτό. Η ΕΟΚΕ τονίζει με έμφαση την ανάγκη να συμπεριληφθούν στη σύνθεση των ευρωπαϊκών ομίλων διασυνοριακής συνεργασίας οι οικονομικοί και κοινωνικοί παράγοντες και οι λοιπές οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και ειδικότερα οι οργανισμοί κατάρτισης. Η ίδρυση των εν λόγω νομικών προσώπων θα συμβάλει στην ενίσχυση στην ενίσχυση της βούλησης για διασυνοριακή συνεργασία, θα ενισχύσει την αίσθηση της ταυτότητας των εν λόγω περιφερειών, και θα τονώσει την βούλησή τους για εναρμόνιση των ρυθμίσεών τους.

Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η ανάπτυξη των αγορών εργασίας στις διασυνοριακές περιφέρειες αποτελεί παράγοντα που ασκεί μια όχι αμελητέα επιρροή στις βιομηχανικές μεταλλαγές. Εξακολουθούν να υπάρχουν προσωρινά εμπόδια στη διασυνοριακή κινητικότητα των εργαζομένων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να εξετάσουν σοβαρά το ενδεχόμενο συντόμευσης των μεταβατικών περιόδων. Η μελέτη αυτή πρέπει να διεξαχθεί με την κατάλληλη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και διαβουλεύσεις στα διάφορα επίπεδα. Όσον αφορά τα λοιπά μέσα βιομηχανικής πολιτικής, η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της ενδεχόμενης θέσπισης μιας κοινής ενοποιημένης βάσης επιβολής του φόρου εταιρειών.

Η ΕΟΚΕ τονίζει επανειλημμένα το σημαντικό ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν ο κοινωνικός διάλογος και η δέσμευση των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών όσον αφορά την διαχείριση της βιομηχανικής πολιτικής στις εν λόγω περιφέρειες τόσο από την άποψη της εφαρμογής δυναμικών βιομηχανικών πολιτικών όσο και από την άποψη της επίλυσης των προβλημάτων τα οποία επηρεάζουν τις σχέσεις μεταξύ των διαφόρων εθνικοτήτων και πολιτισμικών και εθνοτικών ομάδων.

Μέρος 2 — Επιχειρήματα προς υποστήριξη της γνωμοδότησης

1.   Εισαγωγή

| 1.1 | Η μελλοντική αυστριακή προεδρία ζήτησε επίσημα από τη Συμβουλευτική Επιτροπή Βιομηχανικών Μεταλλαγών (ΣΕΒΜ) να καταρτίσει διερευνητική γνωμοδότηση με θέμα: «Βιομηχανικές μεταλλαγές και διεύρυνση της ΕΕ: Μελέτη των συνεπειών τους στις διασυνοριακές περιφέρειες». Εξ ορισμού, οι διερευνητικές γνωμοδοτήσεις καταρτίζονται πριν την υιοθέτηση πρότασης ή πολιτικής απόφασης κοινοτικού οργάνου το οποίο είναι υπεύθυνο για την λήψη αποφάσεων. |
| --- | --- |

1.1

Η μελλοντική αυστριακή προεδρία ζήτησε επίσημα από τη Συμβουλευτική Επιτροπή Βιομηχανικών Μεταλλαγών (ΣΕΒΜ) να καταρτίσει διερευνητική γνωμοδότηση με θέμα: «Βιομηχανικές μεταλλαγές και διεύρυνση της ΕΕ: Μελέτη των συνεπειών τους στις διασυνοριακές περιφέρειες». Εξ ορισμού, οι διερευνητικές γνωμοδοτήσεις καταρτίζονται πριν την υιοθέτηση πρότασης ή πολιτικής απόφασης κοινοτικού οργάνου το οποίο είναι υπεύθυνο για την λήψη αποφάσεων.

| 1.2 | Η μετάβαση στην οικονομία της αγοράς και η μεταφορά των κανόνων περί εσωτερικής αγοράς και ανταγωνισμού δημιούργησε ένα νέο δυναμισμό σε πολλές περιφέρειες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Η προσχώρηση νέων κρατών μελών από την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη έφερε σε στενότερη επαφή μεταξύ τους τις συνοριακές περιφέρειες και, σε πολλές περιπτώσεις, αναζωογόνησε παλαιούς εμπορικούς και επιχειρηματικούς δεσμούς,. Ωστόσο, ο νέος αυτός δυναμισμός προκάλεσε προβλήματα., ειδικότερα, όσον αφορά την πολιτική αγορά εργασίας και αποκάλυψε τις υπάρχουσες ελλείψεις των υποδομών συνεργασίας στις συνοριακές περιφέρειες. |
| --- | --- |

1.2

Η μετάβαση στην οικονομία της αγοράς και η μεταφορά των κανόνων περί εσωτερικής αγοράς και ανταγωνισμού δημιούργησε ένα νέο δυναμισμό σε πολλές περιφέρειες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Η προσχώρηση νέων κρατών μελών από την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη έφερε σε στενότερη επαφή μεταξύ τους τις συνοριακές περιφέρειες και, σε πολλές περιπτώσεις, αναζωογόνησε παλαιούς εμπορικούς και επιχειρηματικούς δεσμούς,. Ωστόσο, ο νέος αυτός δυναμισμός προκάλεσε προβλήματα., ειδικότερα, όσον αφορά την πολιτική αγορά εργασίας και αποκάλυψε τις υπάρχουσες ελλείψεις των υποδομών συνεργασίας στις συνοριακές περιφέρειες.

| 1.3 | Προκειμένου να μελετηθούν καλύτερα οι βιομηχανικές μεταβολές που έχουν επέλθει στις διασυνοριακές περιφέρειες της διευρυμένης Ευρώπης και να συγκεντρωθούν τα δεδομένα που απαιτούνται για την κατάρτιση γνωμοδότησης, η ΣΕΒΜ και το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο της Αλλαγής (ΕΠΑ) διοργάνωσαν εργαστήρια στη Μπρατισλάβα στις 17 και 18 Οκτωβρίου 2005. Στην εκδήλωση αυτή, που πραγματοποιήθηκε στη διασυνοριακή περιφέρεια CENTROPE, συμμετείχαν πολλά μέλη της ΣΕΒΜ, εκπρόσωποι των κοινωνικών εταίρων από την Αυστρία, τη Σλοβακία και την Ουγγαρία, και εμπειρογνώμονες. |
| --- | --- |

1.3

Προκειμένου να μελετηθούν καλύτερα οι βιομηχανικές μεταβολές που έχουν επέλθει στις διασυνοριακές περιφέρειες της διευρυμένης Ευρώπης και να συγκεντρωθούν τα δεδομένα που απαιτούνται για την κατάρτιση γνωμοδότησης, η ΣΕΒΜ και το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο της Αλλαγής (ΕΠΑ) διοργάνωσαν εργαστήρια στη Μπρατισλάβα στις 17 και 18 Οκτωβρίου 2005. Στην εκδήλωση αυτή, που πραγματοποιήθηκε στη διασυνοριακή περιφέρεια CENTROPE, συμμετείχαν πολλά μέλη της ΣΕΒΜ, εκπρόσωποι των κοινωνικών εταίρων από την Αυστρία, τη Σλοβακία και την Ουγγαρία, και εμπειρογνώμονες.

2.   Γενικές παρατηρήσεις και επισκόπηση της κατάστασης στις διασυνοριακές περιφέρειες της διευρυμένης Ευρώπης

| 2.1 | Σήμερα, το 33 % περίπου του πληθυσμού της ΕΕ βρίσκεται σε διασυνοριακές περιφέρειες οι οποίες ανέρχονται στο 40 % περίπου της συνολικής έκτασης της ΕΕ (1). |
| --- | --- |

2.1

Σήμερα, το 33 % περίπου του πληθυσμού της ΕΕ βρίσκεται σε διασυνοριακές περιφέρειες οι οποίες ανέρχονται στο 40 % περίπου της συνολικής έκτασης της ΕΕ (1).

| 2.2 | Τα σύνορα της Ευρώπης αλλάζουν αδιάκοπα από την εποχή της υπογραφής της συνθήκης ΕΚΑΧ. Η διαδικασία αυτή φαίνεται ότι πρόκειται να συνεχιστεί στο βραχυπρόθεσμο διάστημα. Λαμβανομένων υπόψη των αλλαγών που συνεπάγεται αυτό, η ΕΕ πρέπει να επικαιροποιεί συστηματικά την πολιτική της όσον αφορά τις συνοριακές περιφέρειες. |
| --- | --- |

2.2

Τα σύνορα της Ευρώπης αλλάζουν αδιάκοπα από την εποχή της υπογραφής της συνθήκης ΕΚΑΧ. Η διαδικασία αυτή φαίνεται ότι πρόκειται να συνεχιστεί στο βραχυπρόθεσμο διάστημα. Λαμβανομένων υπόψη των αλλαγών που συνεπάγεται αυτό, η ΕΕ πρέπει να επικαιροποιεί συστηματικά την πολιτική της όσον αφορά τις συνοριακές περιφέρειες.

| 2.2.1 | Οι συνοριακές περιφέρειες των υποψηφίων χωρών οι οποίες συνορεύουν με την ΕΕ είχαν ήδη αναπτύξει σχέσεις με τις πιο απομακρυσμένες γειτονικές περιοχές της ΕΕ ακόμα και πριν την προσχώρησή τους, στο πλαίσιο της εναρμόνισης της νομοθεσίας τους και των κοινωνικοοικονομικών τους συστημάτων. |
| --- | --- |

2.2.1

Οι συνοριακές περιφέρειες των υποψηφίων χωρών οι οποίες συνορεύουν με την ΕΕ είχαν ήδη αναπτύξει σχέσεις με τις πιο απομακρυσμένες γειτονικές περιοχές της ΕΕ ακόμα και πριν την προσχώρησή τους, στο πλαίσιο της εναρμόνισης της νομοθεσίας τους και των κοινωνικοοικονομικών τους συστημάτων.

| 2.2.2 | Το «σιδηρούν παραπέτασμα» ήταν μάλλον ένα ιδιαίτερο είδος συνόρων. Ένα μεγάλο μέρος των συνόρων αυτών βρίσκεται εντός των συνόρων της ΕΕ των25. Όταν κατέρρευσε το τείχος του Βερολίνου το 1989, εννέα έτη μετά την επανάσταση της Αλληλεγγύης το 1980, οι συνοριακές περιφέρειες, οι οποίες κάποτε χώριζαν τον πρώην σοβιετικό συνασπισμό από την υπόλοιπη Ευρώπη, ιδιαίτερα οι «απαγορευμένες» ζώνες, ουσιαστικά δεν διέθεταν καμία υποδομή. Παρά τη σημαντική πρόοδο που ακολούθησε κατά την αντιμετώπιση των συνεπειών των πολιτικών αποφάσεων που οδήγησαν στην κατάσταση αυτή, εξακολουθούν να υπάρχουν προβλήματα τα οποία δεν έχουν επιλυθεί. |
| --- | --- |

2.2.2

Το «σιδηρούν παραπέτασμα» ήταν μάλλον ένα ιδιαίτερο είδος συνόρων. Ένα μεγάλο μέρος των συνόρων αυτών βρίσκεται εντός των συνόρων της ΕΕ των25. Όταν κατέρρευσε το τείχος του Βερολίνου το 1989, εννέα έτη μετά την επανάσταση της Αλληλεγγύης το 1980, οι συνοριακές περιφέρειες, οι οποίες κάποτε χώριζαν τον πρώην σοβιετικό συνασπισμό από την υπόλοιπη Ευρώπη, ιδιαίτερα οι «απαγορευμένες» ζώνες, ουσιαστικά δεν διέθεταν καμία υποδομή. Παρά τη σημαντική πρόοδο που ακολούθησε κατά την αντιμετώπιση των συνεπειών των πολιτικών αποφάσεων που οδήγησαν στην κατάσταση αυτή, εξακολουθούν να υπάρχουν προβλήματα τα οποία δεν έχουν επιλυθεί.

| 2.2.3 | Ένα άλλο ιδιαίτερο είδος συνόρων της ΕΕ είναι η Μεσόγειος. Μολονότι εδώ και πολλά έτη υπάρχει μια πολιτική συνεργασίας της ΕΕ με τις χώρες της Μεσογείου, λόγω των διεθνών εξελίξεων, ο χώρος αυτός δεν συμπεριλαμβάνεται μεταξύ των προτεραιοτήτων της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.2.3

Ένα άλλο ιδιαίτερο είδος συνόρων της ΕΕ είναι η Μεσόγειος. Μολονότι εδώ και πολλά έτη υπάρχει μια πολιτική συνεργασίας της ΕΕ με τις χώρες της Μεσογείου, λόγω των διεθνών εξελίξεων, ο χώρος αυτός δεν συμπεριλαμβάνεται μεταξύ των προτεραιοτήτων της ΕΕ.

| 2.3 | Μια σειρά διασυνοριακών προτεραιοτήτων (π.χ., ευρωπεριφέρειες) είχαν τεθεί σε εφαρμογή στις συνοριακές περιφέρειες των νέων κρατών μελών πριν την ένταξή τους με τη μορφή διασυνοριακής συνεργασίας, βάσει συμφωνιών που είχαν συναφθεί μεταξύ γειτονικών συνοριακών περιφερειών. Δεν υπήρχε απαίτηση ρύθμισης της λειτουργίας των ευρωπεριφερειών με διακυβερνητικές συμφωνίες. Οι εν λόγω πρωτοβουλίες βασίζονταν στην αρχή της ελεύθερης επιλογής των τοπικών αρχών και των ενδιαφερομένων μερών. Η συνεργασία διαμέσου των ευρωπεριφερειών απέβλεπε στην από κοινού επίλυση των προβλημάτων, υπεράνω των πολιτικών συνόρων, και στην ανάπτυξη της οικονομικής συν εργασίας στον τομέα των επικοινωνιών και της περιβαλλοντικής δράσης. |
| --- | --- |

2.3

Μια σειρά διασυνοριακών προτεραιοτήτων (π.χ., ευρωπεριφέρειες) είχαν τεθεί σε εφαρμογή στις συνοριακές περιφέρειες των νέων κρατών μελών πριν την ένταξή τους με τη μορφή διασυνοριακής συνεργασίας, βάσει συμφωνιών που είχαν συναφθεί μεταξύ γειτονικών συνοριακών περιφερειών. Δεν υπήρχε απαίτηση ρύθμισης της λειτουργίας των ευρωπεριφερειών με διακυβερνητικές συμφωνίες. Οι εν λόγω πρωτοβουλίες βασίζονταν στην αρχή της ελεύθερης επιλογής των τοπικών αρχών και των ενδιαφερομένων μερών. Η συνεργασία διαμέσου των ευρωπεριφερειών απέβλεπε στην από κοινού επίλυση των προβλημάτων, υπεράνω των πολιτικών συνόρων, και στην ανάπτυξη της οικονομικής συν εργασίας στον τομέα των επικοινωνιών και της περιβαλλοντικής δράσης.

| 2.4 | Στην πράξη, η κοινοτική διαπεριφερειακή συνεργασία αναπτύχθηκε, από τη δεκαετία του 90, κατά κύριο λόγο στο πλαίσιο των διαδοχικών προγραμμάτων INTERREG. Η ΕΟΚΕ συμμετείχε, επίσης, σε ορισμένες πτυχές της εν λόγω συνεργασίας και έχει καταρτίσει γνωμοδοτήσεις σχετικά με την διαπεριφερειακή συνεργασία, με βάση την εμπειρία που έχει αποκτηθεί, μεταξύ άλλων, στις περιοχές της Μεσογείου και του Ευξείνου Πόντου (2), (3), (4). |
| --- | --- |

2.4

Στην πράξη, η κοινοτική διαπεριφερειακή συνεργασία αναπτύχθηκε, από τη δεκαετία του 90, κατά κύριο λόγο στο πλαίσιο των διαδοχικών προγραμμάτων INTERREG. Η ΕΟΚΕ συμμετείχε, επίσης, σε ορισμένες πτυχές της εν λόγω συνεργασίας και έχει καταρτίσει γνωμοδοτήσεις σχετικά με την διαπεριφερειακή συνεργασία, με βάση την εμπειρία που έχει αποκτηθεί, μεταξύ άλλων, στις περιοχές της Μεσογείου και του Ευξείνου Πόντου (2), (3), (4).

| 2.4.1 | Η ΕΟΚΕ διαπίστωσε ότι η διαπεριφερειακή συνεργασία η οποία προωθείται από την Κοινότητα μπορεί να προσδιοριστεί ανάλογα με:






  α) | τον τύπο της περιοχής: περιφέρεια, μεγάλες πόλεις, τοπικές υποπεριφερειακές ζώνες |
| --- | --- | --- |

2.4.1

Η ΕΟΚΕ διαπίστωσε ότι η διαπεριφερειακή συνεργασία η οποία προωθείται από την Κοινότητα μπορεί να προσδιοριστεί ανάλογα με:

α)

τον τύπο της περιοχής: περιφέρεια, μεγάλες πόλεις, τοπικές υποπεριφερειακές ζώνες

| β) | την εδαφική κατηγορία: όμορη/μη όμορη περιφέρεια (διασυνοριακή ή διαπεριφερειακή συνεργασία) |
| --- | --- |

β)

την εδαφική κατηγορία: όμορη/μη όμορη περιφέρεια (διασυνοριακή ή διαπεριφερειακή συνεργασία)

| γ) | την γεωγραφική περιοχή: συνεργασία εντός της ΕΕ ή συνεργασία περιφερειών της ΕΕ και γειτονικών περιφερειών τρίτων χωρών |
| --- | --- |

γ)

την γεωγραφική περιοχή: συνεργασία εντός της ΕΕ ή συνεργασία περιφερειών της ΕΕ και γειτονικών περιφερειών τρίτων χωρών

| δ) | το επίπεδο συνεργασίας όπως, για παράδειγμα:






  — | συγκέντρωση κοινών εμπειριών, δημιουργία δικτύων για την μεταφορά τεχνογνωσίας, |
| --- | --- | --- |

δ)

το επίπεδο συνεργασίας όπως, για παράδειγμα:

—

συγκέντρωση κοινών εμπειριών, δημιουργία δικτύων για την μεταφορά τεχνογνωσίας,

| — | χωροταξία, |
| --- | --- |

—

χωροταξία,

| — | κοινά έργα για την διασφάλιση επενδύσεων για υποδομές και άλλους τομείς. |
| --- | --- |

—

κοινά έργα για την διασφάλιση επενδύσεων για υποδομές και άλλους τομείς.

| 2.4.2 | Στις γνωμοδοτήσεις της για το πρόγραμμα INTERREG, η ΕΟΚΕ έχει τονίσει ότι κατά την δεκαετία του 90 οι δεσμοί μεταξύ των διαφόρων κατηγοριών συνεργασίας ήταν κάπως επιλεκτικοί. Για παράδειγμα, η συνεργασία λειτουργούσε μόνο σε ορισμένα επίπεδα και περιοριζόταν σε ορισμένες χωρικές κατηγορίες και γεωγραφικές ζώνες. |
| --- | --- |

2.4.2

Στις γνωμοδοτήσεις της για το πρόγραμμα INTERREG, η ΕΟΚΕ έχει τονίσει ότι κατά την δεκαετία του 90 οι δεσμοί μεταξύ των διαφόρων κατηγοριών συνεργασίας ήταν κάπως επιλεκτικοί. Για παράδειγμα, η συνεργασία λειτουργούσε μόνο σε ορισμένα επίπεδα και περιοριζόταν σε ορισμένες χωρικές κατηγορίες και γεωγραφικές ζώνες.

| 2.4.3 | Στην περίπτωση των διασυνοριακών περιφερειών που βρίσκονται στα σημεία όπου συναντώνται η Γαλλία, το Βέλγιο, η Γερμανία και το Λουξεμβούργο, οι οποίες γνώρισαν έντονες διαδικασίες αναδιάρθρωσης, ένα σημαντικό κοινοτικό κεκτημένο ήταν η εφαρμογή μεθόδων επανατοποθέτησης των απολυθέντων εργαζομένων που καταπολέμησαν το φαινόμενο της απερήμωσης και της εμφάνισης στο έδαφός τους πραγματικών «μεταβιομηχανικών ερήμων». Οι πόροι που διατέθηκαν και οι δράσεις που αναλήφθηκαν δυνάμει της συνθήκης ΕΚΑΧ είχαν σημαντική επίδραση στην πορεία αυτών των διαδικασιών αναδιάρθρωσης. |
| --- | --- |

2.4.3

Στην περίπτωση των διασυνοριακών περιφερειών που βρίσκονται στα σημεία όπου συναντώνται η Γαλλία, το Βέλγιο, η Γερμανία και το Λουξεμβούργο, οι οποίες γνώρισαν έντονες διαδικασίες αναδιάρθρωσης, ένα σημαντικό κοινοτικό κεκτημένο ήταν η εφαρμογή μεθόδων επανατοποθέτησης των απολυθέντων εργαζομένων που καταπολέμησαν το φαινόμενο της απερήμωσης και της εμφάνισης στο έδαφός τους πραγματικών «μεταβιομηχανικών ερήμων». Οι πόροι που διατέθηκαν και οι δράσεις που αναλήφθηκαν δυνάμει της συνθήκης ΕΚΑΧ είχαν σημαντική επίδραση στην πορεία αυτών των διαδικασιών αναδιάρθρωσης.

| 2.5 | Σήμερα, σε όλη την Ευρώπη υπάρχουν 180 περίπου διασυνοριακές πρωτοβουλίες. Η πλειονότητα των πρωτοβουλιών αυτών αποτελούν μέσα για την άμβλυνση των επιπτώσεων των συνόρων. Τα δυο τρίτα των ευρωπεριφερειών βρίσκονται στο έδαφος των νέων κρατών μελών. Από το γεγονός αυτό συνάγεται σαφώς ότι τα νέα κράτη μέλη της ΕΕ υποστηρίζουν ενεργά την αρχή της διασυνοριακής συνεργασίας. |
| --- | --- |

2.5

Σήμερα, σε όλη την Ευρώπη υπάρχουν 180 περίπου διασυνοριακές πρωτοβουλίες. Η πλειονότητα των πρωτοβουλιών αυτών αποτελούν μέσα για την άμβλυνση των επιπτώσεων των συνόρων. Τα δυο τρίτα των ευρωπεριφερειών βρίσκονται στο έδαφος των νέων κρατών μελών. Από το γεγονός αυτό συνάγεται σαφώς ότι τα νέα κράτη μέλη της ΕΕ υποστηρίζουν ενεργά την αρχή της διασυνοριακής συνεργασίας.

| 2.6 | Η πλειονότητα των 32 διασυνοριακών περιφερειών καλύπτει «νέα» κράτη μέλη. Στα «παλαιά» κράτη μέλη δεν παρατηρούνται ακόμη κοινές πρωτοβουλίες που να συνδέονται άμεσα με την βιομηχανική πολιτική παρά το γεγονός ότι πολλές κοινές επιχειρήσεις συνδέονται άμεσα με τον τομέα αυτό της πολιτικής. |
| --- | --- |

2.6

Η πλειονότητα των 32 διασυνοριακών περιφερειών καλύπτει «νέα» κράτη μέλη. Στα «παλαιά» κράτη μέλη δεν παρατηρούνται ακόμη κοινές πρωτοβουλίες που να συνδέονται άμεσα με την βιομηχανική πολιτική παρά το γεγονός ότι πολλές κοινές επιχειρήσεις συνδέονται άμεσα με τον τομέα αυτό της πολιτικής.

| 2.7 | Οι νέες πρωτοβουλίες στον τομέα της βιομηχανικής πολιτικής παρατηρούνται — κατά κανόνα — σε διασυνοριακές περιφέρειες πλησίον μητροπολιτικών ζωνών (π.χ., εντός του τριγώνου Βιέννης, Βουδαπέστης, και Μπρατισλάβας) ή σε περιφέρειες που περιλαμβάνουν βιομηχανικά κέντρα ή ομάδες μεγάλων πόλεων που δεν έχουν τα χαρακτηριστικά μητροπολιτικών ζωνών (η περιφέρεια Katowice και Ostrava κοντά στα σύνορα της Τσεχίας και της Πολωνίας). |
| --- | --- |

2.7

Οι νέες πρωτοβουλίες στον τομέα της βιομηχανικής πολιτικής παρατηρούνται — κατά κανόνα — σε διασυνοριακές περιφέρειες πλησίον μητροπολιτικών ζωνών (π.χ., εντός του τριγώνου Βιέννης, Βουδαπέστης, και Μπρατισλάβας) ή σε περιφέρειες που περιλαμβάνουν βιομηχανικά κέντρα ή ομάδες μεγάλων πόλεων που δεν έχουν τα χαρακτηριστικά μητροπολιτικών ζωνών (η περιφέρεια Katowice και Ostrava κοντά στα σύνορα της Τσεχίας και της Πολωνίας).

| 2.7.1 | Ένα ενδιαφέρον νέο παράδειγμα βιομηχανικών μεταλλαγών είναι η περιφέρεια Friuli-Venezia και Giulia στα ιταλο-σλοβενικά σύνορα, στην οποία παρατηρήθηκε μια αναζωογόνηση της βιομηχανικής δραστηριότητας τόσο πριν όσο και μετά την διεύρυνση και ειδικότερα στον τομέα της επιπλοποιίας. |
| --- | --- |

2.7.1

Ένα ενδιαφέρον νέο παράδειγμα βιομηχανικών μεταλλαγών είναι η περιφέρεια Friuli-Venezia και Giulia στα ιταλο-σλοβενικά σύνορα, στην οποία παρατηρήθηκε μια αναζωογόνηση της βιομηχανικής δραστηριότητας τόσο πριν όσο και μετά την διεύρυνση και ειδικότερα στον τομέα της επιπλοποιίας.

3.   Ειδικές παρατηρήσεις

3.1   Βασικά χαρακτηριστικά των διασυνοριακών περιφερειών στην διευρυμένη ΕΕ

| 3.1.1 | Τα χαρακτηριστικά των διασυνοριακών περιφερειών, που διαθέτουν μια εξελισσόμενη βιομηχανική πολιτική, η οποία σκιαγραφείται στην παρούσα γνωμοδότηση, εντοπίστηκαν κυρίως βάσει παρατηρήσεων στην περιφέρεια CENTROPE (5). |
| --- | --- |

3.1.1

Τα χαρακτηριστικά των διασυνοριακών περιφερειών, που διαθέτουν μια εξελισσόμενη βιομηχανική πολιτική, η οποία σκιαγραφείται στην παρούσα γνωμοδότηση, εντοπίστηκαν κυρίως βάσει παρατηρήσεων στην περιφέρεια CENTROPE (5).

| 3.1.1.1 | Η περιφέρεια αυτή περιλαμβάνει περιοχές από τρία νέα κράτη μέλη και μια περιοχή από τα δεκαπέντε παλαιά (τις αυστριακές επαρχίες της Βιέννης, της Κάτω Αυστρίας και του Burgenland, την περιοχή της Νότιας Μοραβίας της Τσεχίας, τις περιοχές της Μπρατισλάβα και του Trnava της Σλοβακίας, και τις κομητείες Győr-Moson-Sopron και Vas της Ουγγαρίας. Όλη η περιφέρεια περιλαμβάνει ζώνες οι οποίες πλήττονται από τυπικά προβλήματα περιφερειακών περιοχών και γειτονικές οικονομικά δυναμικές κεντρικές αστικές ζώνες. |
| --- | --- |

3.1.1.1

Η περιφέρεια αυτή περιλαμβάνει περιοχές από τρία νέα κράτη μέλη και μια περιοχή από τα δεκαπέντε παλαιά (τις αυστριακές επαρχίες της Βιέννης, της Κάτω Αυστρίας και του Burgenland, την περιοχή της Νότιας Μοραβίας της Τσεχίας, τις περιοχές της Μπρατισλάβα και του Trnava της Σλοβακίας, και τις κομητείες Győr-Moson-Sopron και Vas της Ουγγαρίας. Όλη η περιφέρεια περιλαμβάνει ζώνες οι οποίες πλήττονται από τυπικά προβλήματα περιφερειακών περιοχών και γειτονικές οικονομικά δυναμικές κεντρικές αστικές ζώνες.

| 3.1.1.2 | Παρατηρούνται, επίσης, μεταλλαγές στην αγορά εργασίας και ειδικότερα ένας σημαντικός αριθμός ηλικιωμένων να εγκαταλείπουν την αγορά εργασίας, με επακόλουθο να αυξηθεί η ζήτηση εργατικού δυναμικού — παράλληλα με τις επενδύσεις που έγιναν — μολονότι όχι πάντα στις ίδιες περιοχές. |
| --- | --- |

3.1.1.2

Παρατηρούνται, επίσης, μεταλλαγές στην αγορά εργασίας και ειδικότερα ένας σημαντικός αριθμός ηλικιωμένων να εγκαταλείπουν την αγορά εργασίας, με επακόλουθο να αυξηθεί η ζήτηση εργατικού δυναμικού — παράλληλα με τις επενδύσεις που έγιναν — μολονότι όχι πάντα στις ίδιες περιοχές.

| 3.1.1.3 | Η διεύρυνση της ΕΕ είχε ως αποτέλεσμα συνένωση διαφορετικών αγορών εργασίας στην περιοχή όπου συναντώνται η Αυστρία, η Τσεχία, η Σλοβακία, και η Ουγγαρία. Η ολοκλήρωση των εν λόγω αγορών αποτελεί πρόκληση. Η μετεγκατάσταση επιχειρήσεων και η μετανάστευση εργατικού δυναμικού στις αστικές ζώνες καθώς και η οι (ελλιπείς) υποδομές στον τομέα των μεταφορών συνεχίζουν να εμποδίζουν τη διάρθρωση της αγοράς εργασίας με συνέπεια σημαντική διαφορά μεταξύ των αμοιβών στην Αυστρία και τα νέα κράτη μέλη και μια προβλεπόμενη έλλειψη ειδικευμένων εργαζομένων. |
| --- | --- |

3.1.1.3

Η διεύρυνση της ΕΕ είχε ως αποτέλεσμα συνένωση διαφορετικών αγορών εργασίας στην περιοχή όπου συναντώνται η Αυστρία, η Τσεχία, η Σλοβακία, και η Ουγγαρία. Η ολοκλήρωση των εν λόγω αγορών αποτελεί πρόκληση. Η μετεγκατάσταση επιχειρήσεων και η μετανάστευση εργατικού δυναμικού στις αστικές ζώνες καθώς και η οι (ελλιπείς) υποδομές στον τομέα των μεταφορών συνεχίζουν να εμποδίζουν τη διάρθρωση της αγοράς εργασίας με συνέπεια σημαντική διαφορά μεταξύ των αμοιβών στην Αυστρία και τα νέα κράτη μέλη και μια προβλεπόμενη έλλειψη ειδικευμένων εργαζομένων.

| 3.1.1.4 | Μπορούν να παρατηρηθούν τα πρώτα σημάδια ανάπτυξης μιας διασυνοριακής αγοράς εργασίας και διασυνοριακών βιομηχανικών δικτύων. Η ανάπτυξη των υποδομών μεταφορών, οι οποίες απαιτούν σημαντικές επενδύσεις, διαδραμάτισε ένα ρόλο στην διαδικασία αυτή. Τούτο στη συνέχεια είχε ως αποτέλεσμα την πλήρωση υφιστάμενων κενών και την αποκατάσταση παλαιών δεσμών. |
| --- | --- |

3.1.1.4

Μπορούν να παρατηρηθούν τα πρώτα σημάδια ανάπτυξης μιας διασυνοριακής αγοράς εργασίας και διασυνοριακών βιομηχανικών δικτύων. Η ανάπτυξη των υποδομών μεταφορών, οι οποίες απαιτούν σημαντικές επενδύσεις, διαδραμάτισε ένα ρόλο στην διαδικασία αυτή. Τούτο στη συνέχεια είχε ως αποτέλεσμα την πλήρωση υφιστάμενων κενών και την αποκατάσταση παλαιών δεσμών.

| 3.1.2 | Οι εξωτερικές και εγχώριες επενδύσεις παρέχουν βασικό έναυσμα για τις βιομηχανικές μεταλλαγές σε παρόμοιες περιφέρειες, καθώς και για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Στις χώρες στις οποίες είχαν δημιουργηθεί Ειδικές Οικονομικές ή Βιομηχανικές Ζώνες πριν την ένταξη, οι επενδύσεις «προσελκύσθηκαν» σε ζώνες οι οποίες σπανίως συνέπιπταν με μια διασυνοριακή περιφέρεια (βλέπε γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ ΣΕΒΜ/025). Τούτο βοηθά στην ερμηνεία του φαινομένου του μικρού αριθμού περιφερειών διασυνοριακής συνεργασίας στις οποίες έχει αναπτυχθεί μια νέα βιομηχανική πολιτική. |
| --- | --- |

3.1.2

Οι εξωτερικές και εγχώριες επενδύσεις παρέχουν βασικό έναυσμα για τις βιομηχανικές μεταλλαγές σε παρόμοιες περιφέρειες, καθώς και για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Στις χώρες στις οποίες είχαν δημιουργηθεί Ειδικές Οικονομικές ή Βιομηχανικές Ζώνες πριν την ένταξη, οι επενδύσεις «προσελκύσθηκαν» σε ζώνες οι οποίες σπανίως συνέπιπταν με μια διασυνοριακή περιφέρεια (βλέπε γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ ΣΕΒΜ/025). Τούτο βοηθά στην ερμηνεία του φαινομένου του μικρού αριθμού περιφερειών διασυνοριακής συνεργασίας στις οποίες έχει αναπτυχθεί μια νέα βιομηχανική πολιτική.

| 3.1.2.1 | Βασικοί συντελεστές ανάπτυξης ήσαν οι επενδύσεις σε έργα κτηματικής ανάπτυξης μολυσμένων και μη μολυσμένων περιοχών και σε έργα μετεγκατάστασης επιχειρήσεων. Οι επενδύσεις αυτές ενθαρρύνθηκαν, μεταξύ άλλων, από την εντοπισμό νέων αγορών, από τις διαφορές όσον αφορά την φορολογία των επιχειρήσεων, και τις σημαντικές διαφορές όσον αφορά τους μισθούς και τις κρατικές βοήθειες Οι επενδύσεις αυτές βοήθησαν την διαδικασία αναδιάρθρωσης και συνέβαλαν στην οικονομική ανάπτυξη. |
| --- | --- |

3.1.2.1

Βασικοί συντελεστές ανάπτυξης ήσαν οι επενδύσεις σε έργα κτηματικής ανάπτυξης μολυσμένων και μη μολυσμένων περιοχών και σε έργα μετεγκατάστασης επιχειρήσεων. Οι επενδύσεις αυτές ενθαρρύνθηκαν, μεταξύ άλλων, από την εντοπισμό νέων αγορών, από τις διαφορές όσον αφορά την φορολογία των επιχειρήσεων, και τις σημαντικές διαφορές όσον αφορά τους μισθούς και τις κρατικές βοήθειες Οι επενδύσεις αυτές βοήθησαν την διαδικασία αναδιάρθρωσης και συνέβαλαν στην οικονομική ανάπτυξη.

| 3.1.2.2 | Οι επενδύσεις συνέβαλαν στην προσέλκυση εργαζομένων υψηλής και ενδιάμεσης κατάρτισης και είχαν ως αποτέλεσμα μείωση του εργατικού κόστους και άλλων μη μισθολογικών δαπανών. Σημειώθηκε σημαντική αύξηση της ζήτησης για χειριστές μηχανών, εφαρμοστές, μηχανουργούς, συγκολλητές, μηχανολόγους μηχανικούς, ειδικούς στον τομέα της πληροφορικής — και αυτό γίνεται ολοένα και πιο εμφανές στους όλους τους τομείς της μεταποίησης σε όλη την ΕΕ. |
| --- | --- |

3.1.2.2

Οι επενδύσεις συνέβαλαν στην προσέλκυση εργαζομένων υψηλής και ενδιάμεσης κατάρτισης και είχαν ως αποτέλεσμα μείωση του εργατικού κόστους και άλλων μη μισθολογικών δαπανών. Σημειώθηκε σημαντική αύξηση της ζήτησης για χειριστές μηχανών, εφαρμοστές, μηχανουργούς, συγκολλητές, μηχανολόγους μηχανικούς, ειδικούς στον τομέα της πληροφορικής — και αυτό γίνεται ολοένα και πιο εμφανές στους όλους τους τομείς της μεταποίησης σε όλη την ΕΕ.

| 3.1.2.3 | Η δράση αυτή είχε ως αποτέλεσμα βελτίωση των ικανοτήτων διαχείρισης και την ανάπτυξη μιας πολιτικής ανθρώπινων πόρων και λειτουργικών εργασιακών σχέσεων. Συνέβαλε, επίσης, στην εξεύρεση επενδυτικών πόρων και προώθησε την ενίσχυση των δεσμών με τις αγορές προμηθευτών και καταναλωτών. |
| --- | --- |

3.1.2.3

Η δράση αυτή είχε ως αποτέλεσμα βελτίωση των ικανοτήτων διαχείρισης και την ανάπτυξη μιας πολιτικής ανθρώπινων πόρων και λειτουργικών εργασιακών σχέσεων. Συνέβαλε, επίσης, στην εξεύρεση επενδυτικών πόρων και προώθησε την ενίσχυση των δεσμών με τις αγορές προμηθευτών και καταναλωτών.

| 3.1.2.4 | Οι επενδύσεις αυτές δεν αφορούσαν μόνο μεγάλες επιχειρήσεις της ΕΕ αλλά και μικρομεσαίες επιχειρήσεις τρίτων χωρών. Οι εν λόγω επιχειρήσεις παγιοποίησαν τις επενδύσεις, δημιούργησαν πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα, συνέβαλαν στην ανάπτυξη δεσμών με εντόπιες επιχειρήσεις, και προώθησαν τους δεσμούς εντοπίων επιχειρηματιών με υποκαταστήματα ξένων εταιρειών. |
| --- | --- |

3.1.2.4

Οι επενδύσεις αυτές δεν αφορούσαν μόνο μεγάλες επιχειρήσεις της ΕΕ αλλά και μικρομεσαίες επιχειρήσεις τρίτων χωρών. Οι εν λόγω επιχειρήσεις παγιοποίησαν τις επενδύσεις, δημιούργησαν πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα, συνέβαλαν στην ανάπτυξη δεσμών με εντόπιες επιχειρήσεις, και προώθησαν τους δεσμούς εντοπίων επιχειρηματιών με υποκαταστήματα ξένων εταιρειών.

| 3.1.3 | Από ανάλυση των διαρθρωτικών βιομηχανικών μεταλλαγών η οποία διεξάγεται στις διασυνοριακές περιφέρειες, προκύπτει ότι, γενικά, η προσέγγιση που εφαρμόζεται στις περιοχές αυτές είναι η «μέθοδος δοκιμής-σφάλματος» (η «σταδιακή» μέθοδος). |
| --- | --- |

3.1.3

Από ανάλυση των διαρθρωτικών βιομηχανικών μεταλλαγών η οποία διεξάγεται στις διασυνοριακές περιφέρειες, προκύπτει ότι, γενικά, η προσέγγιση που εφαρμόζεται στις περιοχές αυτές είναι η «μέθοδος δοκιμής-σφάλματος» (η «σταδιακή» μέθοδος).

| 3.1.3.1 | Στο πρώτο στάδιο, η μεταποιητική δραστηριότητα που αναπτύσσεται είναι η μέθοδος έντασης εργασίας, η οποία βασίζεται σε εργαζόμενους με χαμηλό επίπεδο δεξιοτήτων. Στο δεύτερο στάδιο, παρατηρείται απασχόληση εργαζομένων με υψηλό επίπεδο δεξιοτήτων και χρήση πιο πολύπλοκων υπηρεσιών. Στις περιπτώσεις που το πρώτο στάδιο ήταν επιτυχές, επιδιώχθηκε η υπεργολαβική ανάθεση ορισμένων δραστηριοτήτων σε τρίτες εταιρείες — στην ίδια, όμως, περιφέρεια — με σκοπό την μείωση του εργατικού κόστους. |
| --- | --- |

3.1.3.1

Στο πρώτο στάδιο, η μεταποιητική δραστηριότητα που αναπτύσσεται είναι η μέθοδος έντασης εργασίας, η οποία βασίζεται σε εργαζόμενους με χαμηλό επίπεδο δεξιοτήτων. Στο δεύτερο στάδιο, παρατηρείται απασχόληση εργαζομένων με υψηλό επίπεδο δεξιοτήτων και χρήση πιο πολύπλοκων υπηρεσιών. Στις περιπτώσεις που το πρώτο στάδιο ήταν επιτυχές, επιδιώχθηκε η υπεργολαβική ανάθεση ορισμένων δραστηριοτήτων σε τρίτες εταιρείες — στην ίδια, όμως, περιφέρεια — με σκοπό την μείωση του εργατικού κόστους.

| 3.1.3.2 | Οι αμφίδρομες διαρθρωτικές συγχωνεύσεις είχαν σημαντική επίδραση στα διαρθρωτικά θέματα που συνοδεύουν τις βιομηχανικές αυτές μεταλλαγές. Σκοπός των συγχωνεύσεων αυτών, οποίες μπορούν να διακριθούν σε συγχωνεύσεις ανάντη (ξένες επιχειρήσεις σε μια περιφέρεια και πέρα από αυτή) και συγχωνεύσεις κατάντη (εντός μιας τοπικής ζώνης), ήταν η διασφάλιση ανταγωνιστικών πλεονεκτημάτων εντός ενός δικτύου ή μιας περιφέρειας. |
| --- | --- |

3.1.3.2

Οι αμφίδρομες διαρθρωτικές συγχωνεύσεις είχαν σημαντική επίδραση στα διαρθρωτικά θέματα που συνοδεύουν τις βιομηχανικές αυτές μεταλλαγές. Σκοπός των συγχωνεύσεων αυτών, οποίες μπορούν να διακριθούν σε συγχωνεύσεις ανάντη (ξένες επιχειρήσεις σε μια περιφέρεια και πέρα από αυτή) και συγχωνεύσεις κατάντη (εντός μιας τοπικής ζώνης), ήταν η διασφάλιση ανταγωνιστικών πλεονεκτημάτων εντός ενός δικτύου ή μιας περιφέρειας.

| 3.1.3.3 | Υπήρξαν, επίσης, προσεγγίσεις μεγαλύτερου κινδύνου (με βάση την αρχή της «χιονοστιβάδας»), οι οποίες είχαν ως αποτέλεσμα την ανάπτυξη ισχυρότερων δεσμών. Οι «θύλακες» μιας αναπτυσσόμενης επιχείρησης, που δημιουργήθηκαν ως αποτέλεσμα της διαδικασίας αυτής, χαρακτηρίστηκαν από την ευκολία με την οποία μεταμοσχεύτηκαν σε άλλες νέες επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

3.1.3.3

Υπήρξαν, επίσης, προσεγγίσεις μεγαλύτερου κινδύνου (με βάση την αρχή της «χιονοστιβάδας»), οι οποίες είχαν ως αποτέλεσμα την ανάπτυξη ισχυρότερων δεσμών. Οι «θύλακες» μιας αναπτυσσόμενης επιχείρησης, που δημιουργήθηκαν ως αποτέλεσμα της διαδικασίας αυτής, χαρακτηρίστηκαν από την ευκολία με την οποία μεταμοσχεύτηκαν σε άλλες νέες επιχειρήσεις.

| 3.1.3.4 | Ένα ολοένα και πιο συχνό φαινόμενο στις διασυνοριακές περιφέρειες, στα νέα κράτη μέλη επίσης, είναι η δημιουργία νέων υποκαταστημάτων των εταιρειών από δυναμικούς επενδυτές που εισέρχονται στο δεύτερο στάδιο της ανάπτυξης σε μια δεδομένη περιφέρεια. Η βιομηχανική πολιτική στις εν λόγω περιφέρειες προωθείται, επίσης, από τα δίκτυα εταιρειών, τα οποία συχνά είναι διεθνή και τα οποία εφαρμόζουν, για παράδειγμα, μια διαλογική διασυνοριακή διαχείριση των ανθρώπινων πόρων. |
| --- | --- |

3.1.3.4

Ένα ολοένα και πιο συχνό φαινόμενο στις διασυνοριακές περιφέρειες, στα νέα κράτη μέλη επίσης, είναι η δημιουργία νέων υποκαταστημάτων των εταιρειών από δυναμικούς επενδυτές που εισέρχονται στο δεύτερο στάδιο της ανάπτυξης σε μια δεδομένη περιφέρεια. Η βιομηχανική πολιτική στις εν λόγω περιφέρειες προωθείται, επίσης, από τα δίκτυα εταιρειών, τα οποία συχνά είναι διεθνή και τα οποία εφαρμόζουν, για παράδειγμα, μια διαλογική διασυνοριακή διαχείριση των ανθρώπινων πόρων.

3.2   Συντελεστές ανάπτυξης και ολοκλήρωσης που συνοδεύουν τις βιομηχανικές μεταλλαγές στις διασυνοριακές περιφέρειες

| 3.2.1 | Μια από τις προκλήσεις αυτές της βιομηχανικής πολιτικής είναι η χρήση άμεσων κινήτρων και η εισαγωγή ασυμμετρίας μεταξύ εταιρειών. Εταιρείες οι οποίες περιλαμβάνουν μικρομεσαίες επιχειρήσεις στο δίκτυό τους αντιμετωπίζουν μεγαλύτερα προβλήματα κατά την εφαρμογή της εν λόγω ασυμμετρίας. |
| --- | --- |

3.2.1

Μια από τις προκλήσεις αυτές της βιομηχανικής πολιτικής είναι η χρήση άμεσων κινήτρων και η εισαγωγή ασυμμετρίας μεταξύ εταιρειών. Εταιρείες οι οποίες περιλαμβάνουν μικρομεσαίες επιχειρήσεις στο δίκτυό τους αντιμετωπίζουν μεγαλύτερα προβλήματα κατά την εφαρμογή της εν λόγω ασυμμετρίας.

| 3.2.1.1 | Καθώς αναφέρει ο R. Pedestrini στην παρουσίασή του (βλέπε υποσημείωση 5),στο προσεχές μέλλον θα μπορούσε να συντομευτεί ο κύκλος των επιχειρήσεων μιας εταιρείας στο μεσοπρόθεσμο διάστημα πράγμα το οποίο, αναμφίβολα, θα είχε κοινωνικές επιπτώσεις και θα έπρεπε να εφαρμοστεί με τη χρήση κατάλληλων μηχανισμών που πρέπει να θεσπιστούν διαμέσου κοινωνικού και οικονομικού διαλόγου. |
| --- | --- |

3.2.1.1

Καθώς αναφέρει ο R. Pedestrini στην παρουσίασή του (βλέπε υποσημείωση 5),στο προσεχές μέλλον θα μπορούσε να συντομευτεί ο κύκλος των επιχειρήσεων μιας εταιρείας στο μεσοπρόθεσμο διάστημα πράγμα το οποίο, αναμφίβολα, θα είχε κοινωνικές επιπτώσεις και θα έπρεπε να εφαρμοστεί με τη χρήση κατάλληλων μηχανισμών που πρέπει να θεσπιστούν διαμέσου κοινωνικού και οικονομικού διαλόγου.

| 3.2.2 | Μια πολύ σημαντική πρόκληση για την ανάπτυξη του συνόλου της ΕΕ και την μελλοντική βιομηχανική πολιτική σε ένα ευρύ φάσμα, αλλά ειδικότερα στις διασυνοριακές περιφέρειες, είναι το θέμα των διαφορών όσον αφορά την φορολογία των επιχειρήσεων (6). |
| --- | --- |

3.2.2

Μια πολύ σημαντική πρόκληση για την ανάπτυξη του συνόλου της ΕΕ και την μελλοντική βιομηχανική πολιτική σε ένα ευρύ φάσμα, αλλά ειδικότερα στις διασυνοριακές περιφέρειες, είναι το θέμα των διαφορών όσον αφορά την φορολογία των επιχειρήσεων (6).

| 3.2.2.1 | Είναι πολύ σημαντικό πρώτον να αποφασιστεί εάν η φορολογία των εταιρειών πρέπει να εναρμονιστεί και δεύτερον να καθιερωθεί ο τρόπος καθορισμού της βάσης επιβολής του φόρου — δηλαδή σύμφωνα με την αρχή της χώρας της εταιρικής έδρας (φορολόγηση από τη χώρα καταγωγής) ή σύμφωνα με την κοινή ενοποιημένη βάση επιβολής του φόρου εταιρειών. |
| --- | --- |

3.2.2.1

Είναι πολύ σημαντικό πρώτον να αποφασιστεί εάν η φορολογία των εταιρειών πρέπει να εναρμονιστεί και δεύτερον να καθιερωθεί ο τρόπος καθορισμού της βάσης επιβολής του φόρου — δηλαδή σύμφωνα με την αρχή της χώρας της εταιρικής έδρας (φορολόγηση από τη χώρα καταγωγής) ή σύμφωνα με την κοινή ενοποιημένη βάση επιβολής του φόρου εταιρειών.

| 3.2.2.2 | Το σύστημα της χώρας της εταιρικής έδρας καταργεί στην ΕΕ την εφαρμογή στις διασυνοριακές περιφέρειες διαφορετικών νομοθεσιών για τον καθορισμό της φορολογικής βάσης. Ωστόσο, το σύστημα αυτό συνεπάγεται περισσότερους κινδύνους (7). |
| --- | --- |

3.2.2.2

Το σύστημα της χώρας της εταιρικής έδρας καταργεί στην ΕΕ την εφαρμογή στις διασυνοριακές περιφέρειες διαφορετικών νομοθεσιών για τον καθορισμό της φορολογικής βάσης. Ωστόσο, το σύστημα αυτό συνεπάγεται περισσότερους κινδύνους (7).

| 3.2.2.3 | Η εφαρμογή της κοινής ενοποιημένης βάσης επιβολής του φόρου εταιρειών συνεπάγεται ότι όλες οι επιχειρήσεις οι οποίες λειτουργούν διασυνοριακά θα εφαρμόζουν ενιαίες αρχές (8) για τον υπολογισμό της φορολογικής τους βάσης, ανεξάρτητα από της χώρα της εταιρικής τους έδρας. Εξάλλου, η μέθοδος της κοινής ενοποιημένης βάσης επιβολής του φόρου εταιρειών δεν θα απαιτεί οιεσδήποτε μεταβολές στις ισχύουσες εθνικές ρυθμίσεις, απλώς μόνο συναίνεση για τη θέσπιση νέων πρόσθετων ρυθμίσεων σε επίπεδο ΕΕ για τις επιχειρήσεις οι οποίες δραστηριοποιούνται σε διάφορες χώρες. |
| --- | --- |

3.2.2.3

Η εφαρμογή της κοινής ενοποιημένης βάσης επιβολής του φόρου εταιρειών συνεπάγεται ότι όλες οι επιχειρήσεις οι οποίες λειτουργούν διασυνοριακά θα εφαρμόζουν ενιαίες αρχές (8) για τον υπολογισμό της φορολογικής τους βάσης, ανεξάρτητα από της χώρα της εταιρικής τους έδρας. Εξάλλου, η μέθοδος της κοινής ενοποιημένης βάσης επιβολής του φόρου εταιρειών δεν θα απαιτεί οιεσδήποτε μεταβολές στις ισχύουσες εθνικές ρυθμίσεις, απλώς μόνο συναίνεση για τη θέσπιση νέων πρόσθετων ρυθμίσεων σε επίπεδο ΕΕ για τις επιχειρήσεις οι οποίες δραστηριοποιούνται σε διάφορες χώρες.

| 3.2.2.4 | Ένα μειονέκτημα της μεθόδου της κοινής ενοποιημένης βάσης επιβολής του φόρου εταιρειών είναι ο κίνδυνος δυο επιχειρήσεις από μια δεδομένη χώρα με παρόμοιες προοπτικές και παρόμοια παρουσία στην εντόπια αγορά να χρησιμοποιούν διαφορετικές μεθόδους για τον υπολογισμό της φορολογικής τους βάσης. |
| --- | --- |

3.2.2.4

Ένα μειονέκτημα της μεθόδου της κοινής ενοποιημένης βάσης επιβολής του φόρου εταιρειών είναι ο κίνδυνος δυο επιχειρήσεις από μια δεδομένη χώρα με παρόμοιες προοπτικές και παρόμοια παρουσία στην εντόπια αγορά να χρησιμοποιούν διαφορετικές μεθόδους για τον υπολογισμό της φορολογικής τους βάσης.

| 3.2.3 | Ένας από τους παράγοντες που επηρεάζουν την ανάπτυξη μιας βιομηχανικής πολιτικής στις εν λόγω περιφέρειες είναι η σημερινή κατάσταση και ο ρυθμός ανάπτυξης της υποδομής του τομέα των μεταφορών στις περιφέρειες και στους διαδρόμους εισόδου τους. Για το λόγο αυτό, εκτός από τις βαριές επενδύσεις για την κατασκευή και τον εκσυγχρονισμό των δικτύων μεταφορών, απαιτούνται κοινά έργα τα οποία πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο σύγχρονης διαχείρισης η οποία θα στηρίζεται στην καινοτομία και την επιστημονική έρευνα. |
| --- | --- |

3.2.3

Ένας από τους παράγοντες που επηρεάζουν την ανάπτυξη μιας βιομηχανικής πολιτικής στις εν λόγω περιφέρειες είναι η σημερινή κατάσταση και ο ρυθμός ανάπτυξης της υποδομής του τομέα των μεταφορών στις περιφέρειες και στους διαδρόμους εισόδου τους. Για το λόγο αυτό, εκτός από τις βαριές επενδύσεις για την κατασκευή και τον εκσυγχρονισμό των δικτύων μεταφορών, απαιτούνται κοινά έργα τα οποία πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο σύγχρονης διαχείρισης η οποία θα στηρίζεται στην καινοτομία και την επιστημονική έρευνα.

4.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 4.1 | Η αντίληψη μιας διασυνοριακής περιφέρειας με μια νέα, λειτουργική, βιομηχανική πολιτική είναι ιδιαίτερα πολύπλοκης φύσης, τόσο από γενικής άποψης όσο και πλευράς συγκεκριμένων περιπτώσεων και τοποθεσιών. Για το λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, κατά την επόμενη προεδρία, είναι σημαντικό να διευκρινισθεί σαφώς το περιεχόμενο του όρου «περιφέρεια» σε ένα διασυνοριακό βιομηχανικό πλαίσιο. Ο ορισμός αυτός θα πρέπει να διακρίνει τις περιφέρειες που συνορεύουν με τρίτες χώρες και να λαμβάνει υπόψη εάν μια δεδομένη γειτονική χώρα είναι υποψήφια ή όχι. |
| --- | --- |

4.1

Η αντίληψη μιας διασυνοριακής περιφέρειας με μια νέα, λειτουργική, βιομηχανική πολιτική είναι ιδιαίτερα πολύπλοκης φύσης, τόσο από γενικής άποψης όσο και πλευράς συγκεκριμένων περιπτώσεων και τοποθεσιών. Για το λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, κατά την επόμενη προεδρία, είναι σημαντικό να διευκρινισθεί σαφώς το περιεχόμενο του όρου «περιφέρεια» σε ένα διασυνοριακό βιομηχανικό πλαίσιο. Ο ορισμός αυτός θα πρέπει να διακρίνει τις περιφέρειες που συνορεύουν με τρίτες χώρες και να λαμβάνει υπόψη εάν μια δεδομένη γειτονική χώρα είναι υποψήφια ή όχι.

| 4.1.1 | Αναφορικά με περιφέρειες εντός των νέων κρατών μελών και των περιφερειών που συνορεύουν με «παλαιές» χώρες της ΕΕ, είναι σημαντικό να αποφασιστεί πως μπορεί κανείς να διακρίνει μεταξύ των συνεπειών των μεταλλαγών στις περιφέρειες αυτές κατά την δεκαετία του 90 και των συνεπειών της διεύρυνσης της ΕΕ, και να εκτιμηθεί η αποτελεσματικότητα των κοινοτικών μέσων που χρησιμοποιήθηκαν στις περιφέρειες αυτές πριν και μετά την διεύρυνση. |
| --- | --- |

4.1.1

Αναφορικά με περιφέρειες εντός των νέων κρατών μελών και των περιφερειών που συνορεύουν με «παλαιές» χώρες της ΕΕ, είναι σημαντικό να αποφασιστεί πως μπορεί κανείς να διακρίνει μεταξύ των συνεπειών των μεταλλαγών στις περιφέρειες αυτές κατά την δεκαετία του 90 και των συνεπειών της διεύρυνσης της ΕΕ, και να εκτιμηθεί η αποτελεσματικότητα των κοινοτικών μέσων που χρησιμοποιήθηκαν στις περιφέρειες αυτές πριν και μετά την διεύρυνση.

| 4.1.2 | Το έργο της νέας προεδρίας, σε συνεργασία με την ΕΟΚΕ, θα πρέπει, επίσης, να παράσχει απαντήσεις στα ακόλουθα ερωτήματα:






  — | Μήπως τα κοινοτικά μέσα που χρησιμοποιούνται στις διασυνοριακές περιφέρειες — τόσο άμεσα όσο και έμμεσα — δεν ανταποκρίνονται στις ανάγκες των εν λόγω περιφερειών και, κατά συνέπεια, δεν ανταποκρίνονται στις ανάγκες του συνόλου της ΕΕ; |
| --- | --- | --- |

4.1.2

Το έργο της νέας προεδρίας, σε συνεργασία με την ΕΟΚΕ, θα πρέπει, επίσης, να παράσχει απαντήσεις στα ακόλουθα ερωτήματα:

—

Μήπως τα κοινοτικά μέσα που χρησιμοποιούνται στις διασυνοριακές περιφέρειες — τόσο άμεσα όσο και έμμεσα — δεν ανταποκρίνονται στις ανάγκες των εν λόγω περιφερειών και, κατά συνέπεια, δεν ανταποκρίνονται στις ανάγκες του συνόλου της ΕΕ;

| — | Πως μπορούν να μεγιστοποιηθούν τα πλεονεκτήματα από την αρμονία που υπάρχει στις σχέσεις μεταξύ εργοδοτών και εργατικών ενώσεων και η οποία φαίνεται να είναι χαρακτηριστική πολλών κοινών επιχειρήσεων στις διασυνοριακές περιφέρειες; |
| --- | --- |

—

Πως μπορούν να μεγιστοποιηθούν τα πλεονεκτήματα από την αρμονία που υπάρχει στις σχέσεις μεταξύ εργοδοτών και εργατικών ενώσεων και η οποία φαίνεται να είναι χαρακτηριστική πολλών κοινών επιχειρήσεων στις διασυνοριακές περιφέρειες;

| — | Τι μπορεί να γίνει για να αντισταθμιστεί ο επικείμενος κίνδυνος των διπλών μετεγκαταστάσεων: από τις διασυνοριακές περιφέρειες στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και, στη συνέχεια, στην Ασία; |
| --- | --- |

—

Τι μπορεί να γίνει για να αντισταθμιστεί ο επικείμενος κίνδυνος των διπλών μετεγκαταστάσεων: από τις διασυνοριακές περιφέρειες στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και, στη συνέχεια, στην Ασία;

| — | Λαμβανομένων υπόψη των δράσεων που αναλαμβάνονται σε πολλές διασυνοριακές περιφέρειες για να αντισταθμιστούν οι συνέπειες της αναπτυξιακής υστέρησης (η οποία οφείλεται σε ιστορικούς λόγους ή στην αδυναμία των κοινοτικών πολιτικών να ανταποκριθούν στις ανάγκες των περιφερειών), μήπως θα ήταν σκόπιμο να θεσπιστούν εκ των προτέρων ορισμένα κοινοτικά μέσα για τις περιφέρειες αυτές και να χρησιμοποιηθούν για την επαλήθευση των πολιτικών και ως πρότυπα έργα; |
| --- | --- |

—

Λαμβανομένων υπόψη των δράσεων που αναλαμβάνονται σε πολλές διασυνοριακές περιφέρειες για να αντισταθμιστούν οι συνέπειες της αναπτυξιακής υστέρησης (η οποία οφείλεται σε ιστορικούς λόγους ή στην αδυναμία των κοινοτικών πολιτικών να ανταποκριθούν στις ανάγκες των περιφερειών), μήπως θα ήταν σκόπιμο να θεσπιστούν εκ των προτέρων ορισμένα κοινοτικά μέσα για τις περιφέρειες αυτές και να χρησιμοποιηθούν για την επαλήθευση των πολιτικών και ως πρότυπα έργα;

| 4.2 | Δεδομένης της προσέγγισης η οποία είναι χαρακτηριστική των διασυνοριακών περιφερειών της διευρυμένης Ευρώπης και η οποία συνίσταται σε:






  — | προσπάθειες για την μείωση του εργατικού κόστους, |
| --- | --- | --- |

4.2

Δεδομένης της προσέγγισης η οποία είναι χαρακτηριστική των διασυνοριακών περιφερειών της διευρυμένης Ευρώπης και η οποία συνίσταται σε:

—

προσπάθειες για την μείωση του εργατικού κόστους,

| — | δυναμική μετεγκατάσταση των εταιρειών, |
| --- | --- |

—

δυναμική μετεγκατάσταση των εταιρειών,

| — | προσπάθειες συντόμευσης των προγραμματιζόμενων κύκλων των επιχειρήσεων των εταιρειών στο βραχυπρόθεσμο διάστημα, |
| --- | --- |

—

προσπάθειες συντόμευσης των προγραμματιζόμενων κύκλων των επιχειρήσεων των εταιρειών στο βραχυπρόθεσμο διάστημα,

| — | δυναμικές μεταλλαγές της διάρθρωσης απασχόλησης ως αποτέλεσμα της εφαρμογής «σταδιακής» μεθόδου, |
| --- | --- |

—

δυναμικές μεταλλαγές της διάρθρωσης απασχόλησης ως αποτέλεσμα της εφαρμογής «σταδιακής» μεθόδου,

η ΕΟΚΕ κρίνει ότι είναι ιδιαίτερα σημαντικό να διασφαλιστεί η κοινωνική συνοχή και να αποτραπεί η διάβρωση της εργατοϋπαλληλικής νομοθεσίας και των κοινωνικών προτύπων. Κατά συνέπεια, είναι σημαντικό οι διαδικασίες αυτές να εφαρμόζονται με σύγχρονα μέσα εργασιακών σχέσεων, τα οποία θα υιοθετούνται σε επίπεδο ΕΕ, ιδιαίτερα στο χώρο του κοινωνικού διαλόγου ή του διαλόγου των ενδιαφερομένων μερών.

| 4.2.1 | Δεδομένων των δυσκολιών που χαρακτηρίζουν την αγορά εργασίας στις διασυνοριακές περιφέρειες οι οποίες οφείλονται, ταυτόχρονα, στο γεγονός ότι ήσαν εγκαταλελειμμένες καθόλη τη διάρκεια της ιστορίας τους, στις διαδικασίες αναδιάρθρωσης, και στις δυναμικές μεταλλαγές που προκαλούνται από την εφαρμογή ειδικών βιομηχανικών πολιτικών σ' αυτές τις περιοχές, η ΕΟΚΕ συνιστά την εφαρμογή στην περίπτωση αυτή μηχανισμών που χρησιμοποιήθηκαν συχνά στο παρελθόν σε παρόμοιες περιπτώσεις στην ΕΕ προκειμένου να τονωθεί η απασχόληση και συνίστανται στη επιδότηση των επιχειρήσεων που δημιουργούν βιώσιμες θέσεις απασχόλησης |
| --- | --- |

4.2.1

Δεδομένων των δυσκολιών που χαρακτηρίζουν την αγορά εργασίας στις διασυνοριακές περιφέρειες οι οποίες οφείλονται, ταυτόχρονα, στο γεγονός ότι ήσαν εγκαταλελειμμένες καθόλη τη διάρκεια της ιστορίας τους, στις διαδικασίες αναδιάρθρωσης, και στις δυναμικές μεταλλαγές που προκαλούνται από την εφαρμογή ειδικών βιομηχανικών πολιτικών σ' αυτές τις περιοχές, η ΕΟΚΕ συνιστά την εφαρμογή στην περίπτωση αυτή μηχανισμών που χρησιμοποιήθηκαν συχνά στο παρελθόν σε παρόμοιες περιπτώσεις στην ΕΕ προκειμένου να τονωθεί η απασχόληση και συνίστανται στη επιδότηση των επιχειρήσεων που δημιουργούν βιώσιμες θέσεις απασχόλησης

| 4.2.2 | Η πρωτοβουλία αυτή πρέπει να συνοδευτεί με την υιοθέτηση επισήμων εγγυήσεων οι οποίες αποτρέπουν κάθε παρατυπία όσον αφορά τη χρήση των δημοσίων πόρων και διασφαλίζουν ότι οι θέσεις απασχόλησης που δημιουργούνται με τον τρόπο αυτό είναι αναμφισβήτητα νέες και βιώσιμες. Τεχνικές οι οποίες μπορούν να προσφέρουν παρόμοιες εγγυήσεις στον τομέα της ανάθεσης των δημοσίων συμβάσεων έχουν συζητηθεί στο πλαίσιο της αναθεώρησης των σχετικών οδηγιών. |
| --- | --- |

4.2.2

Η πρωτοβουλία αυτή πρέπει να συνοδευτεί με την υιοθέτηση επισήμων εγγυήσεων οι οποίες αποτρέπουν κάθε παρατυπία όσον αφορά τη χρήση των δημοσίων πόρων και διασφαλίζουν ότι οι θέσεις απασχόλησης που δημιουργούνται με τον τρόπο αυτό είναι αναμφισβήτητα νέες και βιώσιμες. Τεχνικές οι οποίες μπορούν να προσφέρουν παρόμοιες εγγυήσεις στον τομέα της ανάθεσης των δημοσίων συμβάσεων έχουν συζητηθεί στο πλαίσιο της αναθεώρησης των σχετικών οδηγιών.

| 4.2.3 | Ειδικότερα, δεν θα πρέπει να είναι επιλέξιμες για κρατικές επιδοτήσεις ή ενισχύσεις με πόρους των διαρθρωτικών ταμείων οι επιχειρήσεις οι οποίες επιχορηγήθηκαν κατά το παρελθόν και στη συνέχεια μετέφεραν θέσεις απασχόλησης ή απόλυσαν εργαζόμενους στον αρχικό τόπο εγκατάστασης λόγω μετεγκατάστασης της επιχείρησης παραβιάζοντας τις εθνικές και διεθνείς νομικές διατάξεις. |
| --- | --- |

4.2.3

Ειδικότερα, δεν θα πρέπει να είναι επιλέξιμες για κρατικές επιδοτήσεις ή ενισχύσεις με πόρους των διαρθρωτικών ταμείων οι επιχειρήσεις οι οποίες επιχορηγήθηκαν κατά το παρελθόν και στη συνέχεια μετέφεραν θέσεις απασχόλησης ή απόλυσαν εργαζόμενους στον αρχικό τόπο εγκατάστασης λόγω μετεγκατάστασης της επιχείρησης παραβιάζοντας τις εθνικές και διεθνείς νομικές διατάξεις.

| 4.3 | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι ένας ιδιαίτερα σημαντικός και πιθανόν αποφασιστικός παράγοντας ο οποίος έχει επηρεάσει την άσκηση και ανάπτυξη της βιομηχανικής πολιτικής στις διασυνοριακές περιφέρειες της διευρυμένης Ευρώπης, τόσο σήμερα όσο και στο παρελθόν, είναι η ικανότητα πρόσβασης των ενδιαφερομένων μερών των εν λόγω περιφερειών στους πόρους των διαρθρωτικών ταμείων της ΕΕ. Η ενίσχυση του ρόλου των διαρθρωτικών ταμείων στις εν λόγω περιφέρειες είναι απολύτως απαραίτητη τόσο για την άμβλυνση των επιπτώσεων της έντονης μεταβατικής όσο και για τη στήριξη των περιφερειών για να προσαρμοστούν στη δυναμική φύση των πολιτικών που ασκούνται. |
| --- | --- |

4.3

Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι ένας ιδιαίτερα σημαντικός και πιθανόν αποφασιστικός παράγοντας ο οποίος έχει επηρεάσει την άσκηση και ανάπτυξη της βιομηχανικής πολιτικής στις διασυνοριακές περιφέρειες της διευρυμένης Ευρώπης, τόσο σήμερα όσο και στο παρελθόν, είναι η ικανότητα πρόσβασης των ενδιαφερομένων μερών των εν λόγω περιφερειών στους πόρους των διαρθρωτικών ταμείων της ΕΕ. Η ενίσχυση του ρόλου των διαρθρωτικών ταμείων στις εν λόγω περιφέρειες είναι απολύτως απαραίτητη τόσο για την άμβλυνση των επιπτώσεων της έντονης μεταβατικής όσο και για τη στήριξη των περιφερειών για να προσαρμοστούν στη δυναμική φύση των πολιτικών που ασκούνται.

| 4.3.1 | Σχετικά, η ΕΟΚΕ, αναφερόμενη στη γνωμοδότησή της (9) για την Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη συγκρότηση Ευρωπαϊκού Ομίλου Διασυνοριακής Συνεργασίας (ΕΟΔΣ) δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη διεύρυνσης των διατάξεων του κανονισμού που αναφέρονται στο στόχο και τη σύνθεση των ΕΟΔΣ με την προσθήκη των λέξεων «με τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων καθώς και άλλων ενδιαφερόμενων οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών ...». |
| --- | --- |

4.3.1

Σχετικά, η ΕΟΚΕ, αναφερόμενη στη γνωμοδότησή της (9) για την Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη συγκρότηση Ευρωπαϊκού Ομίλου Διασυνοριακής Συνεργασίας (ΕΟΔΣ) δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη διεύρυνσης των διατάξεων του κανονισμού που αναφέρονται στο στόχο και τη σύνθεση των ΕΟΔΣ με την προσθήκη των λέξεων «με τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων καθώς και άλλων ενδιαφερόμενων οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών ...».

| 4.3.1.1 | Νομικά πρόσωπα, τα οποία θα ιδρύονται στο πλαίσιο τόσο των ΕΟΔΣ όσο και των διαρθρωτικών ταμείων, θα πρέπει να είναι υπεύθυνα για το συντονισμό των διαφόρων πηγών χρηματοδότησης και για την προετοιμασία και την υλοποίηση των σχεδίων χρηματοδότησης τα οποία θα στηρίζουν την βιομηχανική πολιτική μιας δεδομένης περιφέρειας,. Οι εκπρόσωποι των διαφόρων ενδιαφερομένων μερών των περιφερειών θα έχουν πρόσβαση στη χρηματοδότηση. Η ίδρυση των εν λόγω νομικών προσώπων θα αποτελέσει κίνητρο για διασυνοριακή συνεργασία, θα ενισχύσει την αίσθηση της ταυτότητας των εν λόγω περιφερειών, και θα τονώσει την βούλησή τους για εναρμόνιση των ρυθμίσεών τους. |
| --- | --- |

4.3.1.1

Νομικά πρόσωπα, τα οποία θα ιδρύονται στο πλαίσιο τόσο των ΕΟΔΣ όσο και των διαρθρωτικών ταμείων, θα πρέπει να είναι υπεύθυνα για το συντονισμό των διαφόρων πηγών χρηματοδότησης και για την προετοιμασία και την υλοποίηση των σχεδίων χρηματοδότησης τα οποία θα στηρίζουν την βιομηχανική πολιτική μιας δεδομένης περιφέρειας,. Οι εκπρόσωποι των διαφόρων ενδιαφερομένων μερών των περιφερειών θα έχουν πρόσβαση στη χρηματοδότηση. Η ίδρυση των εν λόγω νομικών προσώπων θα αποτελέσει κίνητρο για διασυνοριακή συνεργασία, θα ενισχύσει την αίσθηση της ταυτότητας των εν λόγω περιφερειών, και θα τονώσει την βούλησή τους για εναρμόνιση των ρυθμίσεών τους.

| 4.3.2 | Κατά την θέσπιση και εκτέλεση έργων των διαρθρωτικών ταμείων, θα πρέπει να αξιοποιείται η ευκαιρία συνδυασμού των πηγών χρηματοδότησης (συγχρηματοδότηση) χωρίς το μερίδιο του δημοσίου να θεωρείται απαγορευμένη βοήθεια. Η προσέγγιση αυτή μπορεί να χρησιμοποιείται για έργα ανακαίνισης, επενδύσεις στον τομέα των κατασκευών, περιβαλλοντικά έργα, καθώς και κοινωνικά και εκπαιδευτικά προγράμματα, και θα μπορεί να αξιοποιεί τόσο δημόσιους πόρους όσο και επενδυτικούς πόρους του ιδιωτικού τομέα. Κριτήριο θα πρέπει να είναι το όχι όφελος μιας επιχείρησης αλλά το όφελος της περιφέρειας — διαμέσου της δημιουργίας απασχόλησης, της ανάπτυξης των υποδομών, και της παραγωγικότητας της οικονομίας. |
| --- | --- |

4.3.2

Κατά την θέσπιση και εκτέλεση έργων των διαρθρωτικών ταμείων, θα πρέπει να αξιοποιείται η ευκαιρία συνδυασμού των πηγών χρηματοδότησης (συγχρηματοδότηση) χωρίς το μερίδιο του δημοσίου να θεωρείται απαγορευμένη βοήθεια. Η προσέγγιση αυτή μπορεί να χρησιμοποιείται για έργα ανακαίνισης, επενδύσεις στον τομέα των κατασκευών, περιβαλλοντικά έργα, καθώς και κοινωνικά και εκπαιδευτικά προγράμματα, και θα μπορεί να αξιοποιεί τόσο δημόσιους πόρους όσο και επενδυτικούς πόρους του ιδιωτικού τομέα. Κριτήριο θα πρέπει να είναι το όχι όφελος μιας επιχείρησης αλλά το όφελος της περιφέρειας — διαμέσου της δημιουργίας απασχόλησης, της ανάπτυξης των υποδομών, και της παραγωγικότητας της οικονομίας.

| 4.4 | Η ΕΟΚΕ κρίνει ότι η ανάπτυξη των αγορών εργασίας στις διασυνοριακές περιφέρειες αποτελεί παράγοντα βιομηχανικών μεταλλαγών που δεν πρέπει να υποτιμηθεί. Σήμερα, εξακολουθούν να υπάρχουν προσωρινά εμπόδια στη διασυνοριακή κινητικότητα των εργαζομένων εντός της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να εξετάσουν σοβαρά τη σκοπιμότητα συντόμευσης των μεταβατικών περιόδων. Τούτο απαιτεί κατάλληλη συμμετοχή και διαβουλεύσεις με τους κοινωνικούς εταίρους σε όλα τα επίπεδα. |
| --- | --- |

4.4

Η ΕΟΚΕ κρίνει ότι η ανάπτυξη των αγορών εργασίας στις διασυνοριακές περιφέρειες αποτελεί παράγοντα βιομηχανικών μεταλλαγών που δεν πρέπει να υποτιμηθεί. Σήμερα, εξακολουθούν να υπάρχουν προσωρινά εμπόδια στη διασυνοριακή κινητικότητα των εργαζομένων εντός της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να εξετάσουν σοβαρά τη σκοπιμότητα συντόμευσης των μεταβατικών περιόδων. Τούτο απαιτεί κατάλληλη συμμετοχή και διαβουλεύσεις με τους κοινωνικούς εταίρους σε όλα τα επίπεδα.

| 4.4.1 | Προκειμένου να προωθηθεί η βελτίωση της κινητικότητας των εργαζομένων στις διασυνοριακές περιφέρειες, δεν πρέπει να λησμονηθεί το γεγονός ότι μπορούν να δημιουργηθούν εθνικές και εθνοτικές εντάσεις. Η ειδική κατάσταση και εμπειρία περιφερειών στις οποίες αλληλεπιδρούσαν διάφορες κουλτούρες και εθνικότητες σημαίνει ότι τα δύσκολα αυτά θέματα θα πρέπει να υπερπηδηθούν και να αμβλυνθούν αποτελεσματικότερα σε σύγκριση με άλλες ζώνες. Ο κοινωνικός διάλογος και η δέσμευση της κοινωνίας των πολιτών μπορούν να διαδραματίσουν ένα ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο στην επίλυση των προβλημάτων αμοιβαίων σχέσεων των διαφόρων εθνικοτήτων, εθνικών και πολιτισμικών ομάδων (10). |
| --- | --- |

4.4.1

Προκειμένου να προωθηθεί η βελτίωση της κινητικότητας των εργαζομένων στις διασυνοριακές περιφέρειες, δεν πρέπει να λησμονηθεί το γεγονός ότι μπορούν να δημιουργηθούν εθνικές και εθνοτικές εντάσεις. Η ειδική κατάσταση και εμπειρία περιφερειών στις οποίες αλληλεπιδρούσαν διάφορες κουλτούρες και εθνικότητες σημαίνει ότι τα δύσκολα αυτά θέματα θα πρέπει να υπερπηδηθούν και να αμβλυνθούν αποτελεσματικότερα σε σύγκριση με άλλες ζώνες. Ο κοινωνικός διάλογος και η δέσμευση της κοινωνίας των πολιτών μπορούν να διαδραματίσουν ένα ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο στην επίλυση των προβλημάτων αμοιβαίων σχέσεων των διαφόρων εθνικοτήτων, εθνικών και πολιτισμικών ομάδων (10).

| 4.5 | Η δράση σχετικά με τις δυναμικές διαρθρωτικές δομές στις διασυνοριακές περιφέρειες πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο εμπεριστατωμένης ανάλυσης και ακαδημαϊκής μελέτης, υπό την αιγίδα διαδοχικών προεδριών της ΕΕ, δεδομένου ότι αυθόρμητες πρωτοβουλίες μπορούν να αποδειχτούν αναποτελεσματικές ή ακόμη και αποσταθεροποιητικές. |
| --- | --- |

4.5

Η δράση σχετικά με τις δυναμικές διαρθρωτικές δομές στις διασυνοριακές περιφέρειες πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο εμπεριστατωμένης ανάλυσης και ακαδημαϊκής μελέτης, υπό την αιγίδα διαδοχικών προεδριών της ΕΕ, δεδομένου ότι αυθόρμητες πρωτοβουλίες μπορούν να αποδειχτούν αναποτελεσματικές ή ακόμη και αποσταθεροποιητικές.

Βρυξέλλες, 21 Απριλίου 2006.

Η Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Α. Zohrer: ομιλία κατά την 216η συνεδρίαση της επιτροπής εξωτερικών σχέσεων του πολωνικού κοινοβουλίου, Βαρσοβία, 26 Οκτωβρίου 2004.

1

(2)  ΕΕ C 133 της 31.5.1996.

2

(3)  ΕΕ C 39 της 12.2.1996.

3

(4)  ΕΕ C 39 της 12.2.1996.

4

(5)  Κοινό εργαστήριο της Συμβουλευτικής Επιτροπής Βιομηχανικών Μεταλλαγών και του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου της Αλλαγής, Μπρατισλάβα, 17-18.10.2005, παρουσιάσεις από τον κ. Roberto Pedersini και την κα Klára Fóti (και άλλους).

5

(6)  COM(2005) 532.

6

(7)  Rafał Lipniewicz: Jeden system dla wszystkich przedsiębiorców (Ένα σύστημα για όλες τις επιχειρήσεις), εφημερίδα Rzeczpospolita, 27.07.04, Αριθ. 174.

7

Jeden system dla wszystkich przedsiębiorców (Ένα σύστημα για όλες τις επιχειρήσεις)

Rzeczpospolita

(8)  Όπ. προηγ.

8

(9)  ΕΕ C 234 της 22.9.2005.

9

(10)  Ευρωπαϊκό Ίδρυμα για τη Βελτίωση των Συνθηκών Διαβίωσης και Εργασίας — Έρευνα για το περιφερειακό κοινωνικό κεφάλαιο στην Ευρώπη — 2005.

10

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Στη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Οι ακόλουθες τροπολογίες, οι οποίες έλαβαν το ένα τέταρτο τουλάχιστον των εκπεφρασμένων ψήφων, απορρίφθηκαν κατά τις συζητήσεις:

Σημείο 3.2.2.1

Να τροποποιηθεί ως εξής:

«Είναι πολύ σημαντικό πρώτον να αποφασιστεί εάν η φορολογία των εταιρειών πρέπει να εναρμονιστεί και δεύτερον να καθιερωθεί ο τρόπος καθορισμού της βάσης επιβολής του φόρου — δηλαδή σύμφωνα με την αρχή της χώρας της εταιρικής έδρας (φορολόγηση από τη χώρα καταγωγής) ή σύμφωνα με την κοινή ενοποιημένη βάση επιβολής του φόρου εταιρειών»

Σημείο 3.2.2.2

Να διαγραφεί

Σημείο 3.2.2.3

Να διαγραφεί

Σημείο 3.2.2.4

Να διαγραφεί

Αιτιολογία

Η συζήτηση λύσεων φορολογικής πολιτικής δεν έχει θέση στο υπό συζήτηση κείμενο. Εξάλλου, δεν αποτελεί αντικείμενο της γνωμοδότησης.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Υπέρ: 20

Κατά: 50

Αποχές: 3

---

| 8.8.2006 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 185/31 |
| --- | --- | --- | --- |

8.8.2006

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 185/31

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την Πρόταση Κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις κοινοτικές στατιστικές για τη μετανάστευση και τη διεθνή προστασία

COM(2005) 375 τελικό — 2005/0156 (COD)

(2006/C 185/06)

Στις 15 Νοεμβρίου 2005, και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την ανωτέρω πρόταση

Το ειδικευμένο τμήμα «Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΕΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 22 Φεβρουαρίου 2006 με βάση την εισηγητική έκθεση της κας Sciberras.

Κατά την 426η σύνοδο ολομέλειάς της, που πραγματοποιήθηκε στις 20 και 21 Απριλίου 2006 (συνεδρίαση της 20ής Απριλίου 2006), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 131 ψήφους υπέρ και 3 αποχές.

1.   Εισαγωγή

| 1.1 | Η Συνθήκη του Άμστερνταμ τέθηκε σε ισχύ το 1999. Ένας από τους στόχους της Συνθήκης ΣΕΕ είναι η διατήρηση και η ανάπτυξη της Ένωσης ως χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης όπου εξασφαλίζεται η ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων σε συνδυασμό με τα κατάλληλα μέτρα όσον αφορά τους ελέγχους στα εξωτερικά σύνορα, το άσυλο, τη μετανάστευση και την πρόληψη και καταστολή της εγκληματικότητας (1). |
| --- | --- |

1.1

Η Συνθήκη του Άμστερνταμ τέθηκε σε ισχύ το 1999. Ένας από τους στόχους της Συνθήκης ΣΕΕ είναι η διατήρηση και η ανάπτυξη της Ένωσης ως χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης όπου εξασφαλίζεται η ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων σε συνδυασμό με τα κατάλληλα μέτρα όσον αφορά τους ελέγχους στα εξωτερικά σύνορα, το άσυλο, τη μετανάστευση και την πρόληψη και καταστολή της εγκληματικότητας (1).

| 1.2 | Τούτο αποτέλεσε ένα σημαντικό ορόσημο εφόσον η μεταναστευτική πολιτική μεταφέρθηκε από τον τρίτο πυλώνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που βασίζεται στη διακυβερνητική συνεργασία, στον πρώτο πυλώνα όπου οι πολιτικές δρομολογούνται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η 1η Μαΐου 2004 σημάδεψε την έναρξη μιας νέας φάσης στον τομέα της πολιτικής μετανάστευσης στα 25 κράτη μέλη, δεδομένου ότι η επεκτάθηκε ακόμη περισσότερο η σταδιακή μετάβαση από μια εθνική σε μια συλλογική πολιτική. |
| --- | --- |

1.2

Τούτο αποτέλεσε ένα σημαντικό ορόσημο εφόσον η μεταναστευτική πολιτική μεταφέρθηκε από τον τρίτο πυλώνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που βασίζεται στη διακυβερνητική συνεργασία, στον πρώτο πυλώνα όπου οι πολιτικές δρομολογούνται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η 1η Μαΐου 2004 σημάδεψε την έναρξη μιας νέας φάσης στον τομέα της πολιτικής μετανάστευσης στα 25 κράτη μέλη, δεδομένου ότι η επεκτάθηκε ακόμη περισσότερο η σταδιακή μετάβαση από μια εθνική σε μια συλλογική πολιτική.

| 1.3 | Στις 17 Δεκεμβρίου 2005, η Βρετανική Προεδρία επέτυχε συμφωνία για τις δημοσιονομικές προοπτικές για το 2007-2013, οι οποίες θα αποτελέσουν το πλαίσιο στο οποίο θα κινηθεί η Ένωση κατά την επόμενη περίοδο (2). |
| --- | --- |

1.3

Στις 17 Δεκεμβρίου 2005, η Βρετανική Προεδρία επέτυχε συμφωνία για τις δημοσιονομικές προοπτικές για το 2007-2013, οι οποίες θα αποτελέσουν το πλαίσιο στο οποίο θα κινηθεί η Ένωση κατά την επόμενη περίοδο (2).

| 1.4 | Ο τίτλος «Ιθαγένεια, ελευθερία, ασφάλεια και δικαιοσύνη» περιλαμβάνει την ασφάλεια των ευρωπαίων πολιτών στα 25 κράτη μέλη με δαπάνες για διάφορες πρωτοβουλίες όπως η φύλαξη των συνόρων. Οι δαπάνες του εν λόγω τίτλου αναμένεται να αυξηθούν σημαντικά την προσεχή οκταετία. Ωστόσο, υπάρχουν επίσης πρωτοβουλίες κοινωνικής πολιτικής που υλοποιούνται μέσω κοινωνικών σχεδίων όπως το Ευρωπαϊκό Ταμείο Προσφύγων και το Ταμείο ένταξης και έχουν ως στόχο τη βελτίωση της παροχής υπηρεσιών στους μετανάστες που βρίσκονται στα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

1.4

Ο τίτλος «Ιθαγένεια, ελευθερία, ασφάλεια και δικαιοσύνη» περιλαμβάνει την ασφάλεια των ευρωπαίων πολιτών στα 25 κράτη μέλη με δαπάνες για διάφορες πρωτοβουλίες όπως η φύλαξη των συνόρων. Οι δαπάνες του εν λόγω τίτλου αναμένεται να αυξηθούν σημαντικά την προσεχή οκταετία. Ωστόσο, υπάρχουν επίσης πρωτοβουλίες κοινωνικής πολιτικής που υλοποιούνται μέσω κοινωνικών σχεδίων όπως το Ευρωπαϊκό Ταμείο Προσφύγων και το Ταμείο ένταξης και έχουν ως στόχο τη βελτίωση της παροχής υπηρεσιών στους μετανάστες που βρίσκονται στα κράτη μέλη.

| 1.5 | Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Θεσσαλονίκης το 2003, ζήτησε επίσης να διερευνηθούν «τα νόμιμα μέσα μετανάστευσης υπηκόων τρίτων χωρών στην Ένωση, ανάλογα με τις ικανότητες υποδοχής των κρατών μελών» (3). |
| --- | --- |

1.5

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Θεσσαλονίκης το 2003, ζήτησε επίσης να διερευνηθούν «τα νόμιμα μέσα μετανάστευσης υπηκόων τρίτων χωρών στην Ένωση, ανάλογα με τις ικανότητες υποδοχής των κρατών μελών» (3).

| 1.6 | Στις σχετικές συζητήσεις, ιδιαίτερα όσον αφορά την αξιολόγηση της ικανότητας υποδοχής του κάθε κράτους μέλους, πρέπει να ληφθεί υπόψη όχι μόνο ο πληθυσμός, η έκταση και το μέγεθος της οικονομίας του κράτους αλλά και ο υφιστάμενος αριθμός μεταναστών και τα τρέχοντα μεταναστευτικά ρεύματα. Τούτα όμως δεν μπορούν να αξιολογηθούν σωστά εάν δεν εναρμονιστούν τα στατιστικά μεταδεδομένα (κανόνες συλλογής δεδομένων) στα κράτη μέλη, ώστε να διασφαλισθεί η εσωτερική συνεκτικότητα των στατιστικών της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.6

Στις σχετικές συζητήσεις, ιδιαίτερα όσον αφορά την αξιολόγηση της ικανότητας υποδοχής του κάθε κράτους μέλους, πρέπει να ληφθεί υπόψη όχι μόνο ο πληθυσμός, η έκταση και το μέγεθος της οικονομίας του κράτους αλλά και ο υφιστάμενος αριθμός μεταναστών και τα τρέχοντα μεταναστευτικά ρεύματα. Τούτα όμως δεν μπορούν να αξιολογηθούν σωστά εάν δεν εναρμονιστούν τα στατιστικά μεταδεδομένα (κανόνες συλλογής δεδομένων) στα κράτη μέλη, ώστε να διασφαλισθεί η εσωτερική συνεκτικότητα των στατιστικών της ΕΕ.

| 1.7 | Εν μέρει, η έλλειψη στατιστικής εναρμόνισης είναι αποτέλεσμα των διαφορετικών ορισμών που προέρχονται από διαφορές στη νομοθεσία για τη μετανάστευση. Παρατηρούνται επίσης αναποτελεσματικότητες και ανεπάρκειες στη συλλογή δεδομένων που εμποδίζουν την θέσπιση και ανάπτυξη της σταδιακής εναρμόνισης. |
| --- | --- |

1.7

Εν μέρει, η έλλειψη στατιστικής εναρμόνισης είναι αποτέλεσμα των διαφορετικών ορισμών που προέρχονται από διαφορές στη νομοθεσία για τη μετανάστευση. Παρατηρούνται επίσης αναποτελεσματικότητες και ανεπάρκειες στη συλλογή δεδομένων που εμποδίζουν την θέσπιση και ανάπτυξη της σταδιακής εναρμόνισης.

| 1.8 | Επιπλέον, η παράνομη μετανάστευση και η αδήλωτη εργασία είναι διαδεδομένες και αυξάνονται, γεγονός που οφείλεται εν μέρει στους περιορισμούς στις νόμιμες δυνατότητες μετανάστευσης. Τέτοια μη καταγεγραμμένη μετανάστευση είναι ένας τομέας όπου η στατιστική μέτρηση δεν μπορεί να είναι ακριβής. Ιδιαίτερα σε αυτήν την περίπτωση, η έκταση και η μέθοδος στατιστικού υπολογισμού είναι πιθανό να ποικίλουν μεταξύ των διαφορετικών εθνικών στατιστικών αρχών, γεγονός που καθιστά ουσιαστικότερη την εναρμόνιση των μεταδεδομένων μεταξύ των κρατών μελών. Στις ΗΠΑ για παράδειγμα, το ζήτημα της ελλιπούς καταγραφής των παράνομων μεταναστών τέθηκε με τη μορφή συζήτησης σχετικά με το εάν τα αριθμητικά δεδομένα της απογραφής πρέπει να προσαρμοστούν με βάση τα στοιχεία για τους μη καταγεγραμμένους κατοίκους, τα οποία συλλέγονται μέσω τεχνικών δειγματοληψίας. Υπάρχουν και τεχνικές άλλες από αυτές της δειγματοληψίας που μπορούν να εφαρμοστούν για τη συλλογή στατιστικών δεδομένων. Στη Γαλλία, για παράδειγμα, οι τοπικές αρχές συμμετέχουν στον τομέα της συλλογής δεδομένων. |
| --- | --- |

1.8

Επιπλέον, η παράνομη μετανάστευση και η αδήλωτη εργασία είναι διαδεδομένες και αυξάνονται, γεγονός που οφείλεται εν μέρει στους περιορισμούς στις νόμιμες δυνατότητες μετανάστευσης. Τέτοια μη καταγεγραμμένη μετανάστευση είναι ένας τομέας όπου η στατιστική μέτρηση δεν μπορεί να είναι ακριβής. Ιδιαίτερα σε αυτήν την περίπτωση, η έκταση και η μέθοδος στατιστικού υπολογισμού είναι πιθανό να ποικίλουν μεταξύ των διαφορετικών εθνικών στατιστικών αρχών, γεγονός που καθιστά ουσιαστικότερη την εναρμόνιση των μεταδεδομένων μεταξύ των κρατών μελών. Στις ΗΠΑ για παράδειγμα, το ζήτημα της ελλιπούς καταγραφής των παράνομων μεταναστών τέθηκε με τη μορφή συζήτησης σχετικά με το εάν τα αριθμητικά δεδομένα της απογραφής πρέπει να προσαρμοστούν με βάση τα στοιχεία για τους μη καταγεγραμμένους κατοίκους, τα οποία συλλέγονται μέσω τεχνικών δειγματοληψίας. Υπάρχουν και τεχνικές άλλες από αυτές της δειγματοληψίας που μπορούν να εφαρμοστούν για τη συλλογή στατιστικών δεδομένων. Στη Γαλλία, για παράδειγμα, οι τοπικές αρχές συμμετέχουν στον τομέα της συλλογής δεδομένων.

| 1.9 | Το Σχέδιο Συνταγματικής Συνθήκης αναγνωρίζει «το δικαίωμα των κρατών μελών να καθορίζουν τον όγκο των εισερχομένων υπηκόων τρίτων χωρών, προερχομένων από τρίτες χώρες, στο έδαφός τους με σκοπό την αναζήτηση μισθωτής ή μη μισθωτής εργασίας» (4). Η ΕΟΚΕ έχει εκφράσει την άποψη ότι ο συνταγματικός περιορισμός δεν αποτρέπει την Ένωση από την επίτευξη ενός υψηλού επιπέδου νομοθετικής εναρμόνισης όσον αφορά την εισδοχή των οικονομικών μεταναστών. Η ΕΟΚΕ έχει υπογραμμίσει την ανάγκη τόσο για μια ενεργό πολιτική της ΕΕ όσον αφορά την οικονομική μετανάστευση όσο και για μια εναρμονισμένη νομοθεσία. (5) |
| --- | --- |

1.9

Το Σχέδιο Συνταγματικής Συνθήκης αναγνωρίζει «το δικαίωμα των κρατών μελών να καθορίζουν τον όγκο των εισερχομένων υπηκόων τρίτων χωρών, προερχομένων από τρίτες χώρες, στο έδαφός τους με σκοπό την αναζήτηση μισθωτής ή μη μισθωτής εργασίας» (4). Η ΕΟΚΕ έχει εκφράσει την άποψη ότι ο συνταγματικός περιορισμός δεν αποτρέπει την Ένωση από την επίτευξη ενός υψηλού επιπέδου νομοθετικής εναρμόνισης όσον αφορά την εισδοχή των οικονομικών μεταναστών. Η ΕΟΚΕ έχει υπογραμμίσει την ανάγκη τόσο για μια ενεργό πολιτική της ΕΕ όσον αφορά την οικονομική μετανάστευση όσο και για μια εναρμονισμένη νομοθεσία. (5)

| 1.10 | Η περαιτέρω ανάπτυξη του νομικού πλαισίου για τη μετανάστευση αιτιολογείται εν μέρει από την δημογραφική κατάσταση και την συνέχιση της στρατηγικής της Λισαβόνας. Η ΕΟΚΕ αναφέρει ότι «η δημογραφική εξέλιξη στην Ένωση καθώς και η στρατηγική της Λισαβόνας καθιστούν σαφές ότι είναι αναγκαίο να διαθέτει η Ευρώπη δραστήριες πολιτικές για την εισδοχή οικονομικών μεταναστών. Μολονότι κάθε χώρα έχει τις δικές της ανάγκες και χαρακτηριστικά, το άνοιγμα διαύλων για την οικονομική μετανάστευση αποτελεί κοινό χαρακτηριστικό όλων των κρατών μελών» (6). Η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη χρειάζονται μια νομοθεσία που να επιτρέπει τη μετανάστευση εργατικού δυναμικού μέσω νόμιμων και διαφανών διαύλων. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει, πρώτον, ότι αν και η έμφαση επικεντρώνεται στην οικονομική πτυχή της μετανάστευσης, πρόκειται για καθεαυτή περιοριστική προσέγγιση και δεύτερον, ότι τα κράτη μέλη χρειάζεται να υιοθετήσουν ενεργές πολιτικές για την είσοδο μη οικονομικών μεταναστών. |
| --- | --- |

1.10

Η περαιτέρω ανάπτυξη του νομικού πλαισίου για τη μετανάστευση αιτιολογείται εν μέρει από την δημογραφική κατάσταση και την συνέχιση της στρατηγικής της Λισαβόνας. Η ΕΟΚΕ αναφέρει ότι «η δημογραφική εξέλιξη στην Ένωση καθώς και η στρατηγική της Λισαβόνας καθιστούν σαφές ότι είναι αναγκαίο να διαθέτει η Ευρώπη δραστήριες πολιτικές για την εισδοχή οικονομικών μεταναστών. Μολονότι κάθε χώρα έχει τις δικές της ανάγκες και χαρακτηριστικά, το άνοιγμα διαύλων για την οικονομική μετανάστευση αποτελεί κοινό χαρακτηριστικό όλων των κρατών μελών» (6). Η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη χρειάζονται μια νομοθεσία που να επιτρέπει τη μετανάστευση εργατικού δυναμικού μέσω νόμιμων και διαφανών διαύλων. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει, πρώτον, ότι αν και η έμφαση επικεντρώνεται στην οικονομική πτυχή της μετανάστευσης, πρόκειται για καθεαυτή περιοριστική προσέγγιση και δεύτερον, ότι τα κράτη μέλη χρειάζεται να υιοθετήσουν ενεργές πολιτικές για την είσοδο μη οικονομικών μεταναστών.

| 1.11 | Τα μεγάλα μεταναστευτικά κύματα δημιουργούν δυσκολίες προσαρμογής στις χώρες υποδοχής, λόγω της συνεπόμενης πίεσης στις δημόσιες υπηρεσίες και των πιθανών επιπτώσεων στις συνθήκες της αγοράς εργασίας. Αυτές οι επιπτώσεις ποικίλλουν ανάλογα με την ικανότητα απορρόφησης της χώρας υποδοχής. Για μια ενημερωμένη κοινή γνώμη όσον αφορά τις επιπτώσεις των μεταναστευτικών ρευμάτων, απαιτούνται στατιστικά δεδομένα, ακριβή και συνεκτικά, για όλα τα κράτη μέλη. Η στατιστική ακρίβεια μπορεί να συμβάλλει στην αμφισβήτηση των τάσεων ξενοφοβίας που ενδέχεται να ελλοχεύουν σε μερίδες της κοινής γνώμης με προκαταλήψεις όπως «οι μετανάστες παίρνουν τις δουλειές των ντόπιων» και ότι «έχουν εισβάλει στη χώρα μας». |
| --- | --- |

1.11

Τα μεγάλα μεταναστευτικά κύματα δημιουργούν δυσκολίες προσαρμογής στις χώρες υποδοχής, λόγω της συνεπόμενης πίεσης στις δημόσιες υπηρεσίες και των πιθανών επιπτώσεων στις συνθήκες της αγοράς εργασίας. Αυτές οι επιπτώσεις ποικίλλουν ανάλογα με την ικανότητα απορρόφησης της χώρας υποδοχής. Για μια ενημερωμένη κοινή γνώμη όσον αφορά τις επιπτώσεις των μεταναστευτικών ρευμάτων, απαιτούνται στατιστικά δεδομένα, ακριβή και συνεκτικά, για όλα τα κράτη μέλη. Η στατιστική ακρίβεια μπορεί να συμβάλλει στην αμφισβήτηση των τάσεων ξενοφοβίας που ενδέχεται να ελλοχεύουν σε μερίδες της κοινής γνώμης με προκαταλήψεις όπως «οι μετανάστες παίρνουν τις δουλειές των ντόπιων» και ότι «έχουν εισβάλει στη χώρα μας».

| 1.12 | Επιπλέον, τα αξιόπιστα στατιστικά δεδομένα μπορούν να οδηγήσουν στην διαμόρφωση ενός νομικού πλαισίου που θα συμβάλλει στην προστασία των δικαιωμάτων των μεταναστών. Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να δώσει έμφαση στην ακριβή αντιπαραβολή και ερμηνεία των στατιστικών στοιχείων προκειμένου να αποφεύγεται η παρερμηνεία των δεδομένων. |
| --- | --- |

1.12

Επιπλέον, τα αξιόπιστα στατιστικά δεδομένα μπορούν να οδηγήσουν στην διαμόρφωση ενός νομικού πλαισίου που θα συμβάλλει στην προστασία των δικαιωμάτων των μεταναστών. Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να δώσει έμφαση στην ακριβή αντιπαραβολή και ερμηνεία των στατιστικών στοιχείων προκειμένου να αποφεύγεται η παρερμηνεία των δεδομένων.

| 1.13 | Εφόσον οι διακινούμενοι εργαζόμενοι αποτελούν ένα πολύ σημαντικό τμήμα του εργατικού δυναμικού, κατά την επιδίωξη της κινητικότητας στην αγορά εργασίας σε ολόκληρη την ΕΕ, είναι απαραίτητο να συνεκτιμηθούν οι επιπτώσεις των περιορισμών στην εντός της ΕΕ κυκλοφορία και μετεγκατάσταση των διακινούμενων εργαζομένων που προέρχονται από τρίτες χώρες. Ακόμη, τέτοιες ενδοκοινοτικές ροές θα περιόριζαν τις δυσκολίες προσαρμογής που αντιμετωπίζουν οι κοινότητες υποδοχής των μεταναστών που έχουν χαμηλότερη ικανότητα απορρόφησης. |
| --- | --- |

1.13

Εφόσον οι διακινούμενοι εργαζόμενοι αποτελούν ένα πολύ σημαντικό τμήμα του εργατικού δυναμικού, κατά την επιδίωξη της κινητικότητας στην αγορά εργασίας σε ολόκληρη την ΕΕ, είναι απαραίτητο να συνεκτιμηθούν οι επιπτώσεις των περιορισμών στην εντός της ΕΕ κυκλοφορία και μετεγκατάσταση των διακινούμενων εργαζομένων που προέρχονται από τρίτες χώρες. Ακόμη, τέτοιες ενδοκοινοτικές ροές θα περιόριζαν τις δυσκολίες προσαρμογής που αντιμετωπίζουν οι κοινότητες υποδοχής των μεταναστών που έχουν χαμηλότερη ικανότητα απορρόφησης.

| 1.14 | Η EOKE θεωρεί ότι, προκειμένου να διασφαλιστεί ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και η προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας κάθε ατόμου, κάθε διαδικασία συλλογής και/ή επεξεργασίας προσωπικών δεδομένων για στατιστικούς λόγους και/ή κάθε άλλη νόμιμη χρήση προσωπικών δεδομένων που συλλέγονται με τον τρόπο αυτό, θα πρέπει να χαίρει υψηλής προστασίας κατά οποιασδήποτε κατάχρησης ή άλλων παραβάσεων. |
| --- | --- |

1.14

Η EOKE θεωρεί ότι, προκειμένου να διασφαλιστεί ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και η προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας κάθε ατόμου, κάθε διαδικασία συλλογής και/ή επεξεργασίας προσωπικών δεδομένων για στατιστικούς λόγους και/ή κάθε άλλη νόμιμη χρήση προσωπικών δεδομένων που συλλέγονται με τον τρόπο αυτό, θα πρέπει να χαίρει υψηλής προστασίας κατά οποιασδήποτε κατάχρησης ή άλλων παραβάσεων.

2.   Σημασία των στατιστικών δεδομένων στο νομικό πλαίσιο

| 2.1 | Στατιστικά στοιχεία που να αντικατοπτρίζουν την πολιτική, κοινωνική και οικονομική κατάσταση καθώς και την εθνική στάση των χωρών της ΕΕ ως προς το ζήτημα της μετανάστευσης, μπορούν να επηρεάσουν και να συμβάλλουν στη διατύπωση, την ανάλυση και την αναθεώρηση της πολιτικής μετανάστευσης στις χώρες αυτές. |
| --- | --- |

2.1

Στατιστικά στοιχεία που να αντικατοπτρίζουν την πολιτική, κοινωνική και οικονομική κατάσταση καθώς και την εθνική στάση των χωρών της ΕΕ ως προς το ζήτημα της μετανάστευσης, μπορούν να επηρεάσουν και να συμβάλλουν στη διατύπωση, την ανάλυση και την αναθεώρηση της πολιτικής μετανάστευσης στις χώρες αυτές.

| 2.2 | Τα ακριβή στατιστικά δεδομένα κατέχουν μεγάλη σημασία στην καταγραφή του μεταναστευτικού πληθυσμού στα κράτη μέλη της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένου του μεγέθους καθώς και άλλων δημογραφικών χαρακτηριστικών. Η ΕΟΚΕ ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να τονίσει την ανάγκη για ακριβή στατιστικά δεδομένα στον τομέα αυτό έτσι ώστε τα κράτη μέλη να αναγνωρίσουν τη σημασία του ζητήματος και να διαθέσουν περισσότερους πόρους. |
| --- | --- |

2.2

Τα ακριβή στατιστικά δεδομένα κατέχουν μεγάλη σημασία στην καταγραφή του μεταναστευτικού πληθυσμού στα κράτη μέλη της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένου του μεγέθους καθώς και άλλων δημογραφικών χαρακτηριστικών. Η ΕΟΚΕ ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να τονίσει την ανάγκη για ακριβή στατιστικά δεδομένα στον τομέα αυτό έτσι ώστε τα κράτη μέλη να αναγνωρίσουν τη σημασία του ζητήματος και να διαθέσουν περισσότερους πόρους.

3.   Δεδομένα για τη μετανάστευση

| 3.1 | Χρειάζεται να ληφθούν υπόψη τα χαρακτηριστικά της μετανάστευσης. Πρώτον, κυριαρχεί το μεταναστευτικό ρεύμα από τα ανατολικά προς τα δυτικά σε αναζήτηση καλύτερων συνθηκών διαβίωσης. Δεύτερον, υπάρχουν περισσότεροι μετανάστες στα νέα κράτη μέλη της ΕΕ οι οποίοι προέρχονται από τρίτες χώρες και προσελκύονται προφανώς από τα πιθανά οφέλη που προκύπτουν από την ιδιότητα του κράτους μέλους της ΕΕ, με το πρόσθετο πλεονέκτημα ότι οι χώρες αυτές χρησιμεύουν ως βάση για τη μετάβαση ακόμη πιο δυτικά. Τα στατιστικά στοιχεία σχετικά με τις μορφές της μετανάστευσης είναι ουσιαστικά προκειμένου να αναλύουν τα κράτη μέλη, αφενός, τις μεταναστευτικές ροές, όσον αφορά το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον και, αφετέρου, τις επιπτώσεις και το δυναμικό των δημογραφικών, κοινωνικών και οικονομικών πτυχών, οι οποίες με τη σειρά τους θα επηρεάσουν τις πολιτικές στους εν λόγω τομείς. |
| --- | --- |

3.1

Χρειάζεται να ληφθούν υπόψη τα χαρακτηριστικά της μετανάστευσης. Πρώτον, κυριαρχεί το μεταναστευτικό ρεύμα από τα ανατολικά προς τα δυτικά σε αναζήτηση καλύτερων συνθηκών διαβίωσης. Δεύτερον, υπάρχουν περισσότεροι μετανάστες στα νέα κράτη μέλη της ΕΕ οι οποίοι προέρχονται από τρίτες χώρες και προσελκύονται προφανώς από τα πιθανά οφέλη που προκύπτουν από την ιδιότητα του κράτους μέλους της ΕΕ, με το πρόσθετο πλεονέκτημα ότι οι χώρες αυτές χρησιμεύουν ως βάση για τη μετάβαση ακόμη πιο δυτικά. Τα στατιστικά στοιχεία σχετικά με τις μορφές της μετανάστευσης είναι ουσιαστικά προκειμένου να αναλύουν τα κράτη μέλη, αφενός, τις μεταναστευτικές ροές, όσον αφορά το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον και, αφετέρου, τις επιπτώσεις και το δυναμικό των δημογραφικών, κοινωνικών και οικονομικών πτυχών, οι οποίες με τη σειρά τους θα επηρεάσουν τις πολιτικές στους εν λόγω τομείς.

4.   Πλεονεκτήματα από τα στατιστικά δεδομένα

| 4.1 | Τα περισσότερα κράτη μέλη της ΕΕ έχουν καταρτίσει λεπτομερείς στατιστικές όσον αφορά τη χώρα προέλευσης των αιτούντων άσυλου. Εντούτοις, υπάρχει ακόμα μια μεγάλη ανάγκη για πιο εμπεριστατωμένες στατιστικές που να βασίζονται σε συνεκτικά κριτήρια για όλα τα κράτη μέλη, προκειμένου να καταστούν δυνατές στο μέλλον οι συγκρίσεις μεταξύ των κρατών μελών. |
| --- | --- |

4.1

Τα περισσότερα κράτη μέλη της ΕΕ έχουν καταρτίσει λεπτομερείς στατιστικές όσον αφορά τη χώρα προέλευσης των αιτούντων άσυλου. Εντούτοις, υπάρχει ακόμα μια μεγάλη ανάγκη για πιο εμπεριστατωμένες στατιστικές που να βασίζονται σε συνεκτικά κριτήρια για όλα τα κράτη μέλη, προκειμένου να καταστούν δυνατές στο μέλλον οι συγκρίσεις μεταξύ των κρατών μελών.

| 4.2 | Η πρόταση κανονισμού για ένα κοινό πλαίσιο συλλογής και κατάρτισης στατιστικών στοιχείων είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για τις χώρες όπου δεν υπάρχει ακόμη ούτε μια κεντρική βάση δεδομένων για τη μετανάστευση και το άσυλο διότι οι διάφορες αρχές ενημερώνουν η καθεμία τη δική της βάση δεδομένων. |
| --- | --- |

4.2

Η πρόταση κανονισμού για ένα κοινό πλαίσιο συλλογής και κατάρτισης στατιστικών στοιχείων είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για τις χώρες όπου δεν υπάρχει ακόμη ούτε μια κεντρική βάση δεδομένων για τη μετανάστευση και το άσυλο διότι οι διάφορες αρχές ενημερώνουν η καθεμία τη δική της βάση δεδομένων.

| 4.3 | Μία από τις σημαντικότερες λειτουργίες των στατιστικών είναι η επιρροή στη χάραξη και την αναθεώρηση των πολιτικών. Για παράδειγμα, όπου οι στατιστικές αποκάλυψαν ότι μεταξύ των παράνομων μεταναστών βρίσκονται παιδιά, ασυνόδευτοι ανήλικοι, έγκυες και άτομα με αναπηρίες, τούτο οδήγησε στην ανάπτυξη εθνικών πολιτικών ώστε να μην τελούν υπό κράτηση οι «ευάλωτες ομάδες» και οι «ασυνόδευτοι ανήλικοι». Ως εκ τούτου, η περαιτέρω ανάλυση των στατιστικών για τη συγκέντρωση περισσότερων δημογραφικών και κοινωνικοοικονομικών πληροφοριών, συμπεριλαμβανομένων των ομιλουμένων γλωσσών και όχι μόνο αριθμού εισερχομένων, επηρεάζει τις σχετικές πολιτικές. Επίσης, τούτες μπορούν να επηρεάσουν την ενσωμάτωση των μεταναστών στην αγορά εργασίας. |
| --- | --- |

4.3

Μία από τις σημαντικότερες λειτουργίες των στατιστικών είναι η επιρροή στη χάραξη και την αναθεώρηση των πολιτικών. Για παράδειγμα, όπου οι στατιστικές αποκάλυψαν ότι μεταξύ των παράνομων μεταναστών βρίσκονται παιδιά, ασυνόδευτοι ανήλικοι, έγκυες και άτομα με αναπηρίες, τούτο οδήγησε στην ανάπτυξη εθνικών πολιτικών ώστε να μην τελούν υπό κράτηση οι «ευάλωτες ομάδες» και οι «ασυνόδευτοι ανήλικοι». Ως εκ τούτου, η περαιτέρω ανάλυση των στατιστικών για τη συγκέντρωση περισσότερων δημογραφικών και κοινωνικοοικονομικών πληροφοριών, συμπεριλαμβανομένων των ομιλουμένων γλωσσών και όχι μόνο αριθμού εισερχομένων, επηρεάζει τις σχετικές πολιτικές. Επίσης, τούτες μπορούν να επηρεάσουν την ενσωμάτωση των μεταναστών στην αγορά εργασίας.

| 4.4 | Η πιο ακριβής και συνολική τήρηση στατιστικών επιτρέπει καλύτερες προβολές και, για παράδειγμα, παρέχει μια βάση για το μελλοντικό προγραμματισμό διάθεσης των πόρων. Επίσης, οι στατιστικές προσφέρουν μια ισχυρή βάση για την χορήγηση πόρων. Παραδείγματος χάριν, εάν οι ετήσιες στατιστικές δείχνουν ότι ένας σταθερός αριθμός παράνομων ασυνόδευτων ανήλικων μεταναστών εισέρχεται σε μια χώρα, τότε οι πόροι πρέπει να προγραμματιστούν/να αυξηθούν ώστε να προβλεφθούν ειδικές εγκαταστάσεις στέγασης και υπηρεσίες στήριξης για τη συγκεκριμένη ομάδα. |
| --- | --- |

4.4

Η πιο ακριβής και συνολική τήρηση στατιστικών επιτρέπει καλύτερες προβολές και, για παράδειγμα, παρέχει μια βάση για το μελλοντικό προγραμματισμό διάθεσης των πόρων. Επίσης, οι στατιστικές προσφέρουν μια ισχυρή βάση για την χορήγηση πόρων. Παραδείγματος χάριν, εάν οι ετήσιες στατιστικές δείχνουν ότι ένας σταθερός αριθμός παράνομων ασυνόδευτων ανήλικων μεταναστών εισέρχεται σε μια χώρα, τότε οι πόροι πρέπει να προγραμματιστούν/να αυξηθούν ώστε να προβλεφθούν ειδικές εγκαταστάσεις στέγασης και υπηρεσίες στήριξης για τη συγκεκριμένη ομάδα.

| 4.5 | Η καλή τήρηση στατιστικών θα συμβάλει ώστε να διασφαλισθεί ότι οι παρεχόμενες υπηρεσίες ικανοποιούν τις ανάγκες του χρήστη και ότι η κατανομή των πόρων μεταξύ των κρατών μελών πραγματοποιείται δίκαια και αναλογικά. |
| --- | --- |

4.5

Η καλή τήρηση στατιστικών θα συμβάλει ώστε να διασφαλισθεί ότι οι παρεχόμενες υπηρεσίες ικανοποιούν τις ανάγκες του χρήστη και ότι η κατανομή των πόρων μεταξύ των κρατών μελών πραγματοποιείται δίκαια και αναλογικά.

| 4.6 | Επίσης, μια συγκριτική έρευνα με θέμα τη νομοθεσία για τη μετανάστευση που ισχύει στην ΕΕ των 25, θα βοηθήσει αναμφίβολα την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στον καλύτερο συντονισμό της εν λόγω πολιτικής σε επίπεδο ΕΕ. Αν και η μετανάστευση εμπίπτει στον πυλώνα της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων, υπάρχει μια συνεχώς αυξανόμενη πίεση από τους ευρωπαίους πολίτες, ειδικά από τις χώρες που πλήττονται από αυτό το ανθρώπινο φαινόμενο, προκειμένου να αντιμετωπισθεί το εν λόγω ζήτημα σε επίπεδο ΕΕ. Στόχος μιας τέτοιας έρευνας θα είναι η προσπάθεια στατιστικής εναρμόνισης, έτσι ώστε να καταστούν πιο συνεκτικές οι ευρωπαϊκές πολιτικές για τη μετανάστευση. |
| --- | --- |

4.6

Επίσης, μια συγκριτική έρευνα με θέμα τη νομοθεσία για τη μετανάστευση που ισχύει στην ΕΕ των 25, θα βοηθήσει αναμφίβολα την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στον καλύτερο συντονισμό της εν λόγω πολιτικής σε επίπεδο ΕΕ. Αν και η μετανάστευση εμπίπτει στον πυλώνα της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων, υπάρχει μια συνεχώς αυξανόμενη πίεση από τους ευρωπαίους πολίτες, ειδικά από τις χώρες που πλήττονται από αυτό το ανθρώπινο φαινόμενο, προκειμένου να αντιμετωπισθεί το εν λόγω ζήτημα σε επίπεδο ΕΕ. Στόχος μιας τέτοιας έρευνας θα είναι η προσπάθεια στατιστικής εναρμόνισης, έτσι ώστε να καταστούν πιο συνεκτικές οι ευρωπαϊκές πολιτικές για τη μετανάστευση.

| 4.7 | Τα αξιόπιστα στατιστικά δεδομένα και οι έρευνες για τα γενικά χαρακτηριστικά των παράνομων μεταναστών θα βοηθήσουν τα κράτη μέλη της ΕΕ να αναλύσουν τις βαθύτερες αιτίες του προβλήματος. Τέτοιου είδους δεδομένα συμπεριλαμβάνουν το κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο των μεταναστών αυτών, τις υπάρχουσες δεξιότητές τους, τις προσδοκίες και τους λόγους που τους οδήγησαν να μεταναστεύσουν. Οι έρευνες μπορούν να οδηγήσουν σε καλύτερα πρότυπα πληροφόρησης για τους μετανάστες και για την οργάνωση των πόρων όπως προγράμματα εκπαίδευσης και κατάρτισης για αυτούς. Η συλλογή στατιστικών δεδομένων όπως π.χ. ο αριθμός των μεταναστών που έχουν ενημερωθεί σχετικά με τις αιτήσεις διεθνούς προστασίας, ο αριθμός των αιτήσεων που έχουν υποβληθεί, εγκριθεί ή απορριφθεί για τα διάφορα είδη καθεστώτος (άρθρο 4), είναι υψίστης σημασίας για τη χάραξη πολιτικών σχετικά με την προστασία των μεταναστών. Η συλλογή και η επεξεργασία των στοιχείων θα πρέπει να τεθούν υπό τον έλεγχο των δημοσίων αρχών των κρατών μελών, στις οποίες θα παρασχεθούν νέα μέσα από άποψη ανθρώπινων πόρων, δεξιοτήτων και εργαλείων. Οι αρχές αυτές θα υπόκεινται σε υποχρέωση τήρησης του απόρρητου των ζητούμενων προσωπικών στοιχείων και υποβολής ετήσιων εκθέσεων στο Κοινοβούλιό τους. Η παραβολή τέτοιων πληροφοριών και στατιστικών στοιχείων απαιτεί κοινή προσπάθεια των κρατών μελών στη πρόσληψη επαγγελματιών διερμηνέων που να επικοινωνούν με τους μετανάστες, προκειμένου να συγκεντρωθούν όλα τα απαραίτητα στοιχεία για μια επιτυχημένη έρευνα. Μια τέτοια συλλογή δεδομένων θα χρησιμεύσει και στα κράτη μέλη για την εφαρμογή των κατάλληλων πολιτικών. Τα προαναφερθέντα προγράμματα συμβάλλουν στην ενσωμάτωση των μεταναστών στις κοινωνίες των κρατών μελών και οι πόροι είναι διαθέσιμοι για τη συλλογή των δεδομένων όσον αφορά, μεταξύ άλλων κριτηρίων, το κοινωνικό υπόβαθρο των μεταναστών. Τέτοια στατιστικά μέσα μπορούν να αποβούν χρήσιμα σε φορείς όπως το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

4.7

Τα αξιόπιστα στατιστικά δεδομένα και οι έρευνες για τα γενικά χαρακτηριστικά των παράνομων μεταναστών θα βοηθήσουν τα κράτη μέλη της ΕΕ να αναλύσουν τις βαθύτερες αιτίες του προβλήματος. Τέτοιου είδους δεδομένα συμπεριλαμβάνουν το κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο των μεταναστών αυτών, τις υπάρχουσες δεξιότητές τους, τις προσδοκίες και τους λόγους που τους οδήγησαν να μεταναστεύσουν. Οι έρευνες μπορούν να οδηγήσουν σε καλύτερα πρότυπα πληροφόρησης για τους μετανάστες και για την οργάνωση των πόρων όπως προγράμματα εκπαίδευσης και κατάρτισης για αυτούς. Η συλλογή στατιστικών δεδομένων όπως π.χ. ο αριθμός των μεταναστών που έχουν ενημερωθεί σχετικά με τις αιτήσεις διεθνούς προστασίας, ο αριθμός των αιτήσεων που έχουν υποβληθεί, εγκριθεί ή απορριφθεί για τα διάφορα είδη καθεστώτος (άρθρο 4), είναι υψίστης σημασίας για τη χάραξη πολιτικών σχετικά με την προστασία των μεταναστών. Η συλλογή και η επεξεργασία των στοιχείων θα πρέπει να τεθούν υπό τον έλεγχο των δημοσίων αρχών των κρατών μελών, στις οποίες θα παρασχεθούν νέα μέσα από άποψη ανθρώπινων πόρων, δεξιοτήτων και εργαλείων. Οι αρχές αυτές θα υπόκεινται σε υποχρέωση τήρησης του απόρρητου των ζητούμενων προσωπικών στοιχείων και υποβολής ετήσιων εκθέσεων στο Κοινοβούλιό τους. Η παραβολή τέτοιων πληροφοριών και στατιστικών στοιχείων απαιτεί κοινή προσπάθεια των κρατών μελών στη πρόσληψη επαγγελματιών διερμηνέων που να επικοινωνούν με τους μετανάστες, προκειμένου να συγκεντρωθούν όλα τα απαραίτητα στοιχεία για μια επιτυχημένη έρευνα. Μια τέτοια συλλογή δεδομένων θα χρησιμεύσει και στα κράτη μέλη για την εφαρμογή των κατάλληλων πολιτικών. Τα προαναφερθέντα προγράμματα συμβάλλουν στην ενσωμάτωση των μεταναστών στις κοινωνίες των κρατών μελών και οι πόροι είναι διαθέσιμοι για τη συλλογή των δεδομένων όσον αφορά, μεταξύ άλλων κριτηρίων, το κοινωνικό υπόβαθρο των μεταναστών. Τέτοια στατιστικά μέσα μπορούν να αποβούν χρήσιμα σε φορείς όπως το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

| 4.8 | Οι στατιστικές είναι επίσης χρήσιμες στα κέντρα κράτησης και τα ανοικτά κέντρα που φιλοξενούν παράνομους μετανάστες, έτσι ώστε να μπορέσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προτείνει μια μορφή κοινής πολιτικής για το ζήτημα αυτό. |
| --- | --- |

4.8

Οι στατιστικές είναι επίσης χρήσιμες στα κέντρα κράτησης και τα ανοικτά κέντρα που φιλοξενούν παράνομους μετανάστες, έτσι ώστε να μπορέσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προτείνει μια μορφή κοινής πολιτικής για το ζήτημα αυτό.

| 4.9 | Τα κράτη μέλη πρέπει επίσης να συνεργαστούν στην παραβολή των στοιχείων σχετικά με την απασχόληση (νόμιμη και παράνομη) και τη στέγαση των μεταναστών. Τα στοιχεία αυτά θα παράσχουν στην ΕΕ των 25 τις γενικές γραμμές που ενδεχομένως να οδηγήσουν σε πολιτικές για τη βελτίωση της ζωής και των συνθηκών διαβίωσης των μεταναστών εργαζομένων. Τα κράτη μέλη θα έχουν την υποχρέωση τήρησης του απορρήτου των ζητούμενων προσωπικών δεδομένων και οι αρμόδιες υπηρεσίες, την υποχρέωση υποβολής ετήσιων εκθέσεων στο Κοινοβούλιό τους. |
| --- | --- |

4.9

Τα κράτη μέλη πρέπει επίσης να συνεργαστούν στην παραβολή των στοιχείων σχετικά με την απασχόληση (νόμιμη και παράνομη) και τη στέγαση των μεταναστών. Τα στοιχεία αυτά θα παράσχουν στην ΕΕ των 25 τις γενικές γραμμές που ενδεχομένως να οδηγήσουν σε πολιτικές για τη βελτίωση της ζωής και των συνθηκών διαβίωσης των μεταναστών εργαζομένων. Τα κράτη μέλη θα έχουν την υποχρέωση τήρησης του απορρήτου των ζητούμενων προσωπικών δεδομένων και οι αρμόδιες υπηρεσίες, την υποχρέωση υποβολής ετήσιων εκθέσεων στο Κοινοβούλιό τους.

| 4.10 | Οι στατιστικές μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν στις εκστρατείες συνειδητοποίησης και ενσωμάτωσης. Τα στατιστικά στοιχεία, ειδικά εκείνα για το κοινωνικό και εκπαιδευτικό υπόβαθρο των μεταναστών, μπορούν να βοηθήσουν τους πολίτες της ΕΕ να ενσωματώσουν τους μετανάστες. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να αποδεχθεί τη σημασία των κοινωνικών και εκπαιδευτικών δεδομένων. |
| --- | --- |

4.10

Οι στατιστικές μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν στις εκστρατείες συνειδητοποίησης και ενσωμάτωσης. Τα στατιστικά στοιχεία, ειδικά εκείνα για το κοινωνικό και εκπαιδευτικό υπόβαθρο των μεταναστών, μπορούν να βοηθήσουν τους πολίτες της ΕΕ να ενσωματώσουν τους μετανάστες. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να αποδεχθεί τη σημασία των κοινωνικών και εκπαιδευτικών δεδομένων.

| 4.11 | Οι στατιστικές για τις δαπάνες που πραγματοποιούνται από τη χώρα υποδοχής κατά τον έλεγχο, την κράτηση, την επαναπροώθηση και την ενσωμάτωση των μεταναστών είναι επίσης εξαιρετικά σημαντικές, προκειμένου τα κράτη μέλη της ΕΕ των 25 να συμβάλουν στη σύσταση ενός κοινού ταμείου και τη διαμόρφωση μιας πολιτικής για τη μετανάστευση που να βασίζεται στην αλληλεγγύη. Οι στατιστικές μπορούν επίσης να συμβάλλουν στην καλύτερη εκτίμηση των χρηματοδοτικών αναγκών. |
| --- | --- |

4.11

Οι στατιστικές για τις δαπάνες που πραγματοποιούνται από τη χώρα υποδοχής κατά τον έλεγχο, την κράτηση, την επαναπροώθηση και την ενσωμάτωση των μεταναστών είναι επίσης εξαιρετικά σημαντικές, προκειμένου τα κράτη μέλη της ΕΕ των 25 να συμβάλουν στη σύσταση ενός κοινού ταμείου και τη διαμόρφωση μιας πολιτικής για τη μετανάστευση που να βασίζεται στην αλληλεγγύη. Οι στατιστικές μπορούν επίσης να συμβάλλουν στην καλύτερη εκτίμηση των χρηματοδοτικών αναγκών.

| 4.12 | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εισάγει ένα νέο κριτήριο για τις αφίξεις (από αέρος, ξηράς ή θαλάσσης), προκειμένου να είναι οι στατιστικές πιο σφαιρικές όσον αφορά την αποτροπή της παράνομης εισόδου και παραμονής (Άρθρο 5) και τη βελτίωση τόσο της προέλευσης των δεδομένων όσο και των προτύπων ποιότητας (Άρθρο 9). |
| --- | --- |

4.12

Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εισάγει ένα νέο κριτήριο για τις αφίξεις (από αέρος, ξηράς ή θαλάσσης), προκειμένου να είναι οι στατιστικές πιο σφαιρικές όσον αφορά την αποτροπή της παράνομης εισόδου και παραμονής (Άρθρο 5) και τη βελτίωση τόσο της προέλευσης των δεδομένων όσο και των προτύπων ποιότητας (Άρθρο 9).

5.   Η ανάγκη διεθνούς προστασίας των μεταναστών

| 5.1 | Τα τελευταία χρόνια, στην Ευρώπη παρατηρείται είσοδος παράνομων μεταναστών από την Αφρική τόσο από χώρες νοτίως της Σαχάρας όσο και από άλλες αφρικανικές χώρες. Οι παράνομοι μετανάστες και οι αιτούντες άσυλο είναι συχνά πρόσωπα που έχουν δραπετεύσει από τη χώρα προέλευσής τους για να αποφύγουν, είτε διώξεις για λόγους θρησκείας, φυλής ή πολιτικής, μεταξύ άλλων, είτε εμφυλίους πολέμους, λιμούς, φτώχεια, φυσικές καταστροφές, είτε για οικονομικούς λόγους. Πολλοί έχουν παραστεί μάρτυρες δολοφονίας, βασανισμού ή κακομεταχείρισης μελών της οικογένειάς τους και/ή έχουν χωριστεί από αυτά. Οι εμπειρίες που αποκομίζουν από την αποδημία, τούς τραυματίζουν ψυχολογικά, τούς καθιστούν τρωτούς και για αυτό χρήζουν προστασίας. Τα ποιοτικά στατιστικά στοιχεία για τους λόγους που οδηγούν τα άτομα να εγκαταλείψουν τη χώρα τους, μπορούν να δώσουν φως στα αίτια της μετανάστευσης και να συμβάλλουν στην περαιτέρω ανάπτυξη και αξιολόγηση των πολιτικών για το άσυλο και την διακίνηση ανθρώπων. |
| --- | --- |

5.1

Τα τελευταία χρόνια, στην Ευρώπη παρατηρείται είσοδος παράνομων μεταναστών από την Αφρική τόσο από χώρες νοτίως της Σαχάρας όσο και από άλλες αφρικανικές χώρες. Οι παράνομοι μετανάστες και οι αιτούντες άσυλο είναι συχνά πρόσωπα που έχουν δραπετεύσει από τη χώρα προέλευσής τους για να αποφύγουν, είτε διώξεις για λόγους θρησκείας, φυλής ή πολιτικής, μεταξύ άλλων, είτε εμφυλίους πολέμους, λιμούς, φτώχεια, φυσικές καταστροφές, είτε για οικονομικούς λόγους. Πολλοί έχουν παραστεί μάρτυρες δολοφονίας, βασανισμού ή κακομεταχείρισης μελών της οικογένειάς τους και/ή έχουν χωριστεί από αυτά. Οι εμπειρίες που αποκομίζουν από την αποδημία, τούς τραυματίζουν ψυχολογικά, τούς καθιστούν τρωτούς και για αυτό χρήζουν προστασίας. Τα ποιοτικά στατιστικά στοιχεία για τους λόγους που οδηγούν τα άτομα να εγκαταλείψουν τη χώρα τους, μπορούν να δώσουν φως στα αίτια της μετανάστευσης και να συμβάλλουν στην περαιτέρω ανάπτυξη και αξιολόγηση των πολιτικών για το άσυλο και την διακίνηση ανθρώπων.

| 5.2 | Οι χώρες υποδοχής παράνομων μεταναστών και όλοι όσοι εργάζονται με αυτούς πρέπει να σέβονται τις υποχρεώσεις που προκύπτουν από τις διεθνείς συμβάσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα και την εθνική νομοθεσία για τη μετανάστευση και τους πρόσφυγες, προκειμένου να είναι σε θέση να τους παράσχουν προστασία. Οι δυνάμεις ασφάλειας (στρατός και αστυνομία) των χωρών υποδοχής είναι αρχικά υποχρεωμένες να πραγματοποιούν επιχειρήσεις περισυλλογής και διάσωσης καθώς και να τηρούν τα ελάχιστα ευρωπαϊκά πρότυπα υποδοχής. Κατά τη διάρκεια της υποδοχής, προσφέρεται ιατρική περίθαλψη όπου είναι απαραίτητο και προσδιορίζεται, κατά το δυνατόν, η χώρα προέλευσης του παράνομου μετανάστη καθώς και άλλα δημογραφικά στοιχεία. Ο μετανάστης έχει επίσης το θεμελιώδες δικαίωμα να ενημερωθεί για το πώς θα υποβάλει αίτηση για την παροχή ασύλου. Καίρια σημασία για την διατύπωση πολιτικών προστασίας των μεταναστών κατέχει η συλλογή στατιστικών στοιχείων όσον αφορά τον αριθμό των μεταναστών που ενημερώνονται σχετικά με τις αιτήσεις παροχής διεθνούς προστασίας, τον αριθμό των αιτήσεων που υποβάλλονται και τον αριθμό των αποφάσεων χορήγησης ή απόρριψης των διαφόρων τύπων καθεστώτος (Άρθρο 4). |
| --- | --- |

5.2

Οι χώρες υποδοχής παράνομων μεταναστών και όλοι όσοι εργάζονται με αυτούς πρέπει να σέβονται τις υποχρεώσεις που προκύπτουν από τις διεθνείς συμβάσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα και την εθνική νομοθεσία για τη μετανάστευση και τους πρόσφυγες, προκειμένου να είναι σε θέση να τους παράσχουν προστασία. Οι δυνάμεις ασφάλειας (στρατός και αστυνομία) των χωρών υποδοχής είναι αρχικά υποχρεωμένες να πραγματοποιούν επιχειρήσεις περισυλλογής και διάσωσης καθώς και να τηρούν τα ελάχιστα ευρωπαϊκά πρότυπα υποδοχής. Κατά τη διάρκεια της υποδοχής, προσφέρεται ιατρική περίθαλψη όπου είναι απαραίτητο και προσδιορίζεται, κατά το δυνατόν, η χώρα προέλευσης του παράνομου μετανάστη καθώς και άλλα δημογραφικά στοιχεία. Ο μετανάστης έχει επίσης το θεμελιώδες δικαίωμα να ενημερωθεί για το πώς θα υποβάλει αίτηση για την παροχή ασύλου. Καίρια σημασία για την διατύπωση πολιτικών προστασίας των μεταναστών κατέχει η συλλογή στατιστικών στοιχείων όσον αφορά τον αριθμό των μεταναστών που ενημερώνονται σχετικά με τις αιτήσεις παροχής διεθνούς προστασίας, τον αριθμό των αιτήσεων που υποβάλλονται και τον αριθμό των αποφάσεων χορήγησης ή απόρριψης των διαφόρων τύπων καθεστώτος (Άρθρο 4).

| 5.3 | Οι χώρες υποδοχής οφείλουν να τηρήσουν τις διεθνείς υποχρεώσεις τους στον τομέα των ανθρώπινων δικαιωμάτων τις οποίες ανέλαβαν με την υπογραφή διεθνών και/ή περιφερειακών συμβάσεων/δηλώσεων/συνθηκών. Η Ευρωπαϊκή Ένωση απαιτεί ως τμήμα των κύριων προϋποθέσεων του κοινοτικού κεκτημένου, τα κράτη μέλη να είναι συμβαλλόμενα μέρη της Συνθήκης για τους πρόσφυγες του 1951, του Πρωτοκόλλου του 1967 και της Ευρωπαϊκής συνθήκης για την προστασία των ανθρώπινων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών (ECHR). Το θεμελιώδες έγγραφο που στηρίζει τις συμβάσεις αυτές ήταν η καθολική δήλωση των ανθρώπινων δικαιωμάτων του 1948 (UNHR), η οποία περιλαμβάνει το δικαίωμα αίτησης ασύλου. Η Σύμβαση για τους πρόσφυγες είναι ουσιαστικό τμήμα του διεθνούς πλαισίου για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Άλλες συμβάσεις ακολούθησαν, συμπεριλαμβανομένης της Σύμβασης κατά των βασανιστηρίων του 1984 και της Σύμβασης για τα δικαιώματα του παιδιού (7). Τα κράτη μέλη υποχρεούνται επίσης να τηρούν διάφορες κοινοτικές οδηγίες και συγκεκριμένα την οδηγία 2003/9/ΕΚ για τις ελάχιστες προδιαγραφές που διέπουν τις προϋποθέσεις υποδοχής (8), την οδηγία 2004/83/ΕΚ για τις ελάχιστες απαιτήσεις για την αναγνώριση και το καθεστώς (9) και την οδηγία 2005/85/ΕΚ για τις ελάχιστες προδιαγραφές για τις διαδικασίες με τις οποίες τα κράτη μέλη χορηγούν και ανακαλούν το καθεστώς του πρόσφυγα (10). |
| --- | --- |

5.3

Οι χώρες υποδοχής οφείλουν να τηρήσουν τις διεθνείς υποχρεώσεις τους στον τομέα των ανθρώπινων δικαιωμάτων τις οποίες ανέλαβαν με την υπογραφή διεθνών και/ή περιφερειακών συμβάσεων/δηλώσεων/συνθηκών. Η Ευρωπαϊκή Ένωση απαιτεί ως τμήμα των κύριων προϋποθέσεων του κοινοτικού κεκτημένου, τα κράτη μέλη να είναι συμβαλλόμενα μέρη της Συνθήκης για τους πρόσφυγες του 1951, του Πρωτοκόλλου του 1967 και της Ευρωπαϊκής συνθήκης για την προστασία των ανθρώπινων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών (ECHR). Το θεμελιώδες έγγραφο που στηρίζει τις συμβάσεις αυτές ήταν η καθολική δήλωση των ανθρώπινων δικαιωμάτων του 1948 (UNHR), η οποία περιλαμβάνει το δικαίωμα αίτησης ασύλου. Η Σύμβαση για τους πρόσφυγες είναι ουσιαστικό τμήμα του διεθνούς πλαισίου για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Άλλες συμβάσεις ακολούθησαν, συμπεριλαμβανομένης της Σύμβασης κατά των βασανιστηρίων του 1984 και της Σύμβασης για τα δικαιώματα του παιδιού (7). Τα κράτη μέλη υποχρεούνται επίσης να τηρούν διάφορες κοινοτικές οδηγίες και συγκεκριμένα την οδηγία 2003/9/ΕΚ για τις ελάχιστες προδιαγραφές που διέπουν τις προϋποθέσεις υποδοχής (8), την οδηγία 2004/83/ΕΚ για τις ελάχιστες απαιτήσεις για την αναγνώριση και το καθεστώς (9) και την οδηγία 2005/85/ΕΚ για τις ελάχιστες προδιαγραφές για τις διαδικασίες με τις οποίες τα κράτη μέλη χορηγούν και ανακαλούν το καθεστώς του πρόσφυγα (10).

| 5.4 | Επομένως, είναι ουσιαστικό να τηρούν οι χώρες υποδοχής αυτές τις συμβάσεις, κυρίως, για να εξασφαλίζεται ότι παρέχεται στους αιτούντες ασύλου η βασική προστασία και να μην επαναπροωθούνται πριν από την αξιολόγηση της αίτησης ασύλου και τον προσδιορισμό του καθεστώτος, ανθρωπιστικού ή ασύλου. |
| --- | --- |

5.4

Επομένως, είναι ουσιαστικό να τηρούν οι χώρες υποδοχής αυτές τις συμβάσεις, κυρίως, για να εξασφαλίζεται ότι παρέχεται στους αιτούντες ασύλου η βασική προστασία και να μην επαναπροωθούνται πριν από την αξιολόγηση της αίτησης ασύλου και τον προσδιορισμό του καθεστώτος, ανθρωπιστικού ή ασύλου.

| 5.5 | Συγκριτικές έρευνες σχετικά με την εφαρμογή από τα κράτη μέλη των ορισμών που αφορούν τη μετανάστευση (όπως διατυπώνονται στο Άρθρο 2) και με την εφαρμογή του Άρθρου 4 όπως προαναφέρθηκε (και τα δύο άρθρα από την προαναφερθείσα πηγή), συμβάλλουν σημαντικά στη διεθνή προστασία των προσφύγων. |
| --- | --- |

5.5

Συγκριτικές έρευνες σχετικά με την εφαρμογή από τα κράτη μέλη των ορισμών που αφορούν τη μετανάστευση (όπως διατυπώνονται στο Άρθρο 2) και με την εφαρμογή του Άρθρου 4 όπως προαναφέρθηκε (και τα δύο άρθρα από την προαναφερθείσα πηγή), συμβάλλουν σημαντικά στη διεθνή προστασία των προσφύγων.

Βρυξέλλες, 20 Απριλίου 2006

Η Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Άρθρο 1 Β.

1

(2)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ της 19.1.2006 με θέμα: «Θεμελιώδη δικαιώματα και δικαιοσύνη», εισηγήτρια: η κα King (EE C 69 της 21.3.2006).

2

Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ της 14.2.2006 με θέμα: «Διαχείριση των μεταναστευτικών ροών», εισηγήτρια: η κ. Le Nouail-Marlière (EE C 88 της 11.4.2006).

Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ της 14.12.2005 με θέμα την Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για τη θέσπιση του ειδικού προγράμματος «Πρόληψη, ετοιμότητα και διαχείριση των συνεπειών της τρομοκρατίας» για την περίοδο 2007-2013, εισηγητής: ο κ. Cabra de Luna (EE C 65 της 17.3.2005).

(3)  Σημείο 30 των συμπερασμάτων της Προεδρίας.

3

(4)  Άρθρο III-267-5.

4

(5)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ 9.6.2005 με θέμα την Πράσινη Βίβλο για μία κοινοτική προσέγγιση της διαχείρισης της οικονομικής μετανάστευσης. Εισηγητής: ο κ. Pariza Castaños (ΕΕ C 286 της 17.11.2005).

5

(6)  Βλέπε υποσημείωση 5, σημείο 1.5.

6

(7)  Mackey, Allan (Senior Immigration Judge, U.K). Paper entitled «Policies serving migratory purposes and the need to assure protection to asylum seekers and refugees», presented at the TAIEX Seminar, Mάλτα, 15-16 Δεκεμβρίου 2005.

7

(8)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ της 7.11.2001 για την Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με τις ελάχιστες απαιτήσεις για την υποδοχή των προσώπων που ζητούν άσυλο στα κράτη μέλη. Εισηγητές: ο κ. Mengozzi και ο κ. Pariza (ΕΕ C 48 της 21.2.2002).

8

(9)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ της 13.5.2002 για την Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για τη θέσπιση ελάχιστων απαιτήσεων για την αναγνώριση και το καθεστώς των υπηκόων τρίτων χωρών και των απάτριδων ως προσφύγων ή ως προσώπων που χρήζουν διεθνούς προστασίας για άλλους λόγους. Εισηγήτρια: η κ. Le Nouail Marlière (ΕΕ C 221 της 17.9.2002).

9

(10)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ της 6.4.2001 για την οδηγία του Συμβουλίου περί ελαχίστων προδιαγραφών όσον αφορά τις διαδικασίες με τις οποίες τα κράτη μέλη αναγνωρίζουν και ανακαλούν το καθεστώς του πρόσφυγα. Εισηγητής: ο κ. Melνcias (ΕΕ C 193 της 10.7.2001)

10

---

| 8.8.2006 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 185/35 |
| --- | --- | --- | --- |

8.8.2006

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 185/35

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου σχετικά με τη διεθνή δικαιοδοσία, το εφαρμοστέο δίκαιο, την αναγνώριση και εκτέλεση αποφάσεων και τη συνεργασία σε θέματα υποχρεώσεων διατροφής»

COM(2005) 649 τελικό — 2005/0259 (CNS)

(2006/C 185/07)

Στις 13 Φεβρουαρίου 2006, και σύμφωνα με το άρθρο 262 της συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση

Το ειδικευμένο τμήμα «Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη», στο οποίο ανατέθηκαν οι προπαρασκευαστικές εργασίες, επεξεργάστηκε τη γνωμοδότησή του στις 20 Μαρτίου 2006 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. RETUREAU.

Κατά την 426η σύνοδο ολομέλειάς της (συνεδρίαση της 20ής και 21ης Απριλίου 2006), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 133 ψήφους υπέρ, 3 κατά και 3 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Σύνοψη της γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ

| 1.1 | Το σχέδιο κανονισμού έχει ως αντικείμενο ένα θέμα που υπάγεται στο άρθρο 65 της Συνθήκης ΕΚ και έχει ως νομική βάση το άρθρο 61 της ίδιας Συνθήκης. Λαμβανομένης υπόψη της ιδιαιτερότητας των υποχρεώσεων διατροφής και της διασυνοριακής τους εξόφλησης, το σχέδιο ανταποκρίνεται με ικανοποιητικό τρόπο στις αρχές της αναλογικότητας και της επικουρικότητας, τόσο αναφορικά με τις δικαστικές αρχές και στις νομοθεσίες των κρατών μελών όσο και αναφορικά με τους διαδίκους. |
| --- | --- |

1.1

Το σχέδιο κανονισμού έχει ως αντικείμενο ένα θέμα που υπάγεται στο άρθρο 65 της Συνθήκης ΕΚ και έχει ως νομική βάση το άρθρο 61 της ίδιας Συνθήκης. Λαμβανομένης υπόψη της ιδιαιτερότητας των υποχρεώσεων διατροφής και της διασυνοριακής τους εξόφλησης, το σχέδιο ανταποκρίνεται με ικανοποιητικό τρόπο στις αρχές της αναλογικότητας και της επικουρικότητας, τόσο αναφορικά με τις δικαστικές αρχές και στις νομοθεσίες των κρατών μελών όσο και αναφορικά με τους διαδίκους.

| 1.2 | Το θέμα άπτεται ταυτόχρονα του οικογενειακού δικαίου και της εισπράξεως των απαιτήσεων και, σε κοινωνικό επίπεδο, συνεπάγεται κινδύνους πρόκλησης φτώχειας που και αυτοί πρέπει να ληφθούν υπόψη. |
| --- | --- |

1.2

Το θέμα άπτεται ταυτόχρονα του οικογενειακού δικαίου και της εισπράξεως των απαιτήσεων και, σε κοινωνικό επίπεδο, συνεπάγεται κινδύνους πρόκλησης φτώχειας που και αυτοί πρέπει να ληφθούν υπόψη.

| 1.3 | Το σχέδιο ανταποκρίνεται, επίσης, στην ανάγκη για σαφήνεια και νομική ασφάλεια για τα ενδιαφερόμενα μέρη, τους εμπλεκόμενους τρίτους και τις αρμόδιες αρχές και συμβάλλει αφενός στην προστασία των προσωπικών δεδομένων από κάθε χρήση που δεν αφορά το διακανονισμό της διαφοράς και αφετέρου στην εκτέλεση των υποχρεώσεων του οφειλέτη. |
| --- | --- |

1.3

Το σχέδιο ανταποκρίνεται, επίσης, στην ανάγκη για σαφήνεια και νομική ασφάλεια για τα ενδιαφερόμενα μέρη, τους εμπλεκόμενους τρίτους και τις αρμόδιες αρχές και συμβάλλει αφενός στην προστασία των προσωπικών δεδομένων από κάθε χρήση που δεν αφορά το διακανονισμό της διαφοράς και αφετέρου στην εκτέλεση των υποχρεώσεων του οφειλέτη.

| 1.4 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την νομοθετική πρωτοβουλία της Επιτροπής διατυπώνοντας ορισμένες ειδικές παρατηρήσεις και εκφράζει την ικανοποίησή της για τις προσπάθειες που έγιναν προκειμένου να θεσπιστεί κατάλληλη νομοθεσία, μέσω των διαβουλεύσεων και των μελετών αντίκτυπου που προηγήθηκαν της σύνταξης αυτού του ποιοτικού νομικού κειμένου. Συμφωνεί, επίσης, με την επιλογή της νομικής μορφής του κανονισμού καθώς και με την νομική βάση η οποία προσφέρεται ιδιαίτερα για την εναρμόνιση αντικειμένων που παρουσιάζουν μια ευρωπαϊκή συνιστώσα, παρά τις διαφορές που υφίστανται μεταξύ της νομοθεσίας των κρατών μελών. |
| --- | --- |

1.4

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την νομοθετική πρωτοβουλία της Επιτροπής διατυπώνοντας ορισμένες ειδικές παρατηρήσεις και εκφράζει την ικανοποίησή της για τις προσπάθειες που έγιναν προκειμένου να θεσπιστεί κατάλληλη νομοθεσία, μέσω των διαβουλεύσεων και των μελετών αντίκτυπου που προηγήθηκαν της σύνταξης αυτού του ποιοτικού νομικού κειμένου. Συμφωνεί, επίσης, με την επιλογή της νομικής μορφής του κανονισμού καθώς και με την νομική βάση η οποία προσφέρεται ιδιαίτερα για την εναρμόνιση αντικειμένων που παρουσιάζουν μια ευρωπαϊκή συνιστώσα, παρά τις διαφορές που υφίστανται μεταξύ της νομοθεσίας των κρατών μελών.

| 1.5 | Μολονότι λίγα κράτη μέλη υπέγραψαν τη σύμβαση της Χάγης σχετικά με τις υποχρεώσεις διατροφής, η πλειονότητα των κρατών μελών (17 από τα 25) επικύρωσαν τη σύμβαση για την εκτέλεση σχετικών αποφάσεων. Ωστόσο, λόγω των επιφυλάξεων που εκφράστηκαν καθώς και επειδή τα κράτη μέλη έχουν το δικαίωμα να αντιτάξουν στις αποφάσεις ξένης αρχής ένα είδος γενικής ρήτρας δημόσιας τάξεως, η εκτέλεση των αποφάσεων αυτών μπορεί να αποβεί αδύνατη ακόμη και εάν έχουν ληφθεί από ένα άλλο κράτος μέλος. Η κατάσταση αυτή εμποδίζει την ελεύθερη κυκλοφορία των δικαστικών αποφάσεων εντός του ευρωπαϊκού χώρου και επομένως πρέπει να εξαλειφθεί. |
| --- | --- |

1.5

Μολονότι λίγα κράτη μέλη υπέγραψαν τη σύμβαση της Χάγης σχετικά με τις υποχρεώσεις διατροφής, η πλειονότητα των κρατών μελών (17 από τα 25) επικύρωσαν τη σύμβαση για την εκτέλεση σχετικών αποφάσεων. Ωστόσο, λόγω των επιφυλάξεων που εκφράστηκαν καθώς και επειδή τα κράτη μέλη έχουν το δικαίωμα να αντιτάξουν στις αποφάσεις ξένης αρχής ένα είδος γενικής ρήτρας δημόσιας τάξεως, η εκτέλεση των αποφάσεων αυτών μπορεί να αποβεί αδύνατη ακόμη και εάν έχουν ληφθεί από ένα άλλο κράτος μέλος. Η κατάσταση αυτή εμποδίζει την ελεύθερη κυκλοφορία των δικαστικών αποφάσεων εντός του ευρωπαϊκού χώρου και επομένως πρέπει να εξαλειφθεί.

| 1.6 | Η ΕΟΚΕ καλεί για το λόγο αυτό το Συμβούλιο να εγκρίνει την πρόταση κανονισμού διότι προσφέρει νομική ασφάλεια αλλά και πρακτικά μέτρα για την εκτέλεση των αποφάσεων σχετικά με υποχρεώσεις διατροφής σε διασυνοριακό πλαίσιο, προς το συμφέρον των ευρωπαίων πολιτών. |
| --- | --- |

1.6

Η ΕΟΚΕ καλεί για το λόγο αυτό το Συμβούλιο να εγκρίνει την πρόταση κανονισμού διότι προσφέρει νομική ασφάλεια αλλά και πρακτικά μέτρα για την εκτέλεση των αποφάσεων σχετικά με υποχρεώσεις διατροφής σε διασυνοριακό πλαίσιο, προς το συμφέρον των ευρωπαίων πολιτών.

| 1.7 | Τέλος, η ΕΟΚΕ καλεί τις κυβερνήσεις του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ιρλανδίας να εξετάσουν τη δυνατότητα αναγνώρισης του κανονισμού αυτού και την κυβέρνηση της Δανίας να διευκολύνει την εκτέλεση αποφάσεων σχετικά με υποχρεώσεις διατροφής, σύμφωνα με τη σύμβαση της Χάγης για την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων σχετικών με υποχρεώσεις διατροφής, την οποία έχει και η ίδια υπογράψει. Καλεί, επίσης, την κυβέρνηση της Δανίας να συνεργάζεται με άλλα κράτη μέλη για το σκοπό αυτό, εφόσον της υποβληθεί σχετικό αίτημα. |
| --- | --- |

1.7

Τέλος, η ΕΟΚΕ καλεί τις κυβερνήσεις του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ιρλανδίας να εξετάσουν τη δυνατότητα αναγνώρισης του κανονισμού αυτού και την κυβέρνηση της Δανίας να διευκολύνει την εκτέλεση αποφάσεων σχετικά με υποχρεώσεις διατροφής, σύμφωνα με τη σύμβαση της Χάγης για την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων σχετικών με υποχρεώσεις διατροφής, την οποία έχει και η ίδια υπογράψει. Καλεί, επίσης, την κυβέρνηση της Δανίας να συνεργάζεται με άλλα κράτη μέλη για το σκοπό αυτό, εφόσον της υποβληθεί σχετικό αίτημα.

2.   Ανακοίνωση της Επιτροπής

2.1   Προέλευση της πρωτοβουλίας, διεθνής διάσταση:

| 2.1.1 | Το πρόγραμμα αμοιβαίας αναγνώρισης των αποφάσεων επί αστικών και εμπορικών υποθέσεων, που θεσπίστηκε στις 30 Νοεμβρίου 2000, επικαλείται την κατάργηση της διαδικασίας κήρυξης της εκτελεστότητας υπέρ των δικαιούχων διατροφής, που επωφελούνται ήδη από τον κανονισμό «Βρυξέλλες I» (1) Το πρόγραμμα αναφέρει, εξάλλου, ότι μπορεί ενίοτε να είναι αναγκαίο να θεσπιστούν, στο πλαίσιο της εναρμόνισης των διαδικασιών, ορισμένοι κοινοί διαδικαστικοί κανόνες, να επιδιωχθεί μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα σε ό,τι αφορά την εκτέλεση των αποφάσεων της δικαιοσύνης που εκδίδονται σε άλλο κράτος μέλος, στο κράτος στο οποίο ζητείται η εκτέλεση, μέσω του προσδιορισμού των περιουσιακών στοιχείων του υπόχρεου. |
| --- | --- |

2.1.1

Το πρόγραμμα αμοιβαίας αναγνώρισης των αποφάσεων επί αστικών και εμπορικών υποθέσεων, που θεσπίστηκε στις 30 Νοεμβρίου 2000, επικαλείται την κατάργηση της διαδικασίας κήρυξης της εκτελεστότητας υπέρ των δικαιούχων διατροφής, που επωφελούνται ήδη από τον κανονισμό «Βρυξέλλες I» (1) Το πρόγραμμα αναφέρει, εξάλλου, ότι μπορεί ενίοτε να είναι αναγκαίο να θεσπιστούν, στο πλαίσιο της εναρμόνισης των διαδικασιών, ορισμένοι κοινοί διαδικαστικοί κανόνες, να επιδιωχθεί μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα σε ό,τι αφορά την εκτέλεση των αποφάσεων της δικαιοσύνης που εκδίδονται σε άλλο κράτος μέλος, στο κράτος στο οποίο ζητείται η εκτέλεση, μέσω του προσδιορισμού των περιουσιακών στοιχείων του υπόχρεου.

| 2.1.2 | Η αμοιβαία αναγνώριση πρέπει να ενταχθεί στο πλαίσιο μιας καλύτερης συνεργασίας των δικαστικών αρχών των κρατών μελών και προϋποθέτει εναρμόνιση των κανόνων σύγκρουσης των δικαίων. |
| --- | --- |

2.1.2

Η αμοιβαία αναγνώριση πρέπει να ενταχθεί στο πλαίσιο μιας καλύτερης συνεργασίας των δικαστικών αρχών των κρατών μελών και προϋποθέτει εναρμόνιση των κανόνων σύγκρουσης των δικαίων.

| 2.1.3 | Η διάσκεψη της Χάγης για το ιδιωτικό διεθνές δίκαιο έχει αρχίσει, επίσης, εργασίες για τον εκσυγχρονισμό των ισχυουσών συμβάσεων. Σύμφωνα με την Επιτροπή, η διεθνής και η ευρωπαϊκή προσέγγιση αλληλοσυμπληρώνονται. H πρωτοβουλία της Χάγης θα επιτρέψει την ανάπτυξη πολιτικής συνεργασίας με τις τρίτες χώρες η οποία θα παράγει, ενδεχομένως, αποτελέσματα που θα μπορούσαν να μεταφερθούν μεταγενέστερα στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. |
| --- | --- |

2.1.3

Η διάσκεψη της Χάγης για το ιδιωτικό διεθνές δίκαιο έχει αρχίσει, επίσης, εργασίες για τον εκσυγχρονισμό των ισχυουσών συμβάσεων. Σύμφωνα με την Επιτροπή, η διεθνής και η ευρωπαϊκή προσέγγιση αλληλοσυμπληρώνονται. H πρωτοβουλία της Χάγης θα επιτρέψει την ανάπτυξη πολιτικής συνεργασίας με τις τρίτες χώρες η οποία θα παράγει, ενδεχομένως, αποτελέσματα που θα μπορούσαν να μεταφερθούν μεταγενέστερα στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

2.2   Στόχοι της πρότασης κανονισμού:

| 2.2.1 | Να αρθεί το σύνολο των φραγμών που αντιτίθενται στην είσπραξη διατροφής σε ένα κράτος μέλος από έναν υπόχρεο που κατοικεί σε άλλο κράτος μέλος. |
| --- | --- |

2.2.1

Να αρθεί το σύνολο των φραγμών που αντιτίθενται στην είσπραξη διατροφής σε ένα κράτος μέλος από έναν υπόχρεο που κατοικεί σε άλλο κράτος μέλος.

| 2.2.2 | Οι δικαιούχοι διατροφής πρέπει να μπορούν να επιτυγχάνουν χωρίς δαπάνες, έναν εκτελεστό τίτλο που θα ισχύει στον ευρωπαϊκό δικαστικό χώρο και συγκεκριμένα την τακτική πληρωμή των οφειλόμενων ποσών. |
| --- | --- |

2.2.2

Οι δικαιούχοι διατροφής πρέπει να μπορούν να επιτυγχάνουν χωρίς δαπάνες, έναν εκτελεστό τίτλο που θα ισχύει στον ευρωπαϊκό δικαστικό χώρο και συγκεκριμένα την τακτική πληρωμή των οφειλόμενων ποσών.

| 2.2.3 | Η θέσπιση ενός ενιαίου και φιλόδοξου μέσου που θα καλύπτει όλους τους τομείς της δικαστικής συνεργασίας κρίνεται, συνεπώς, απολύτως αναγκαία εφόσον δεν υπάρχει ακόμη ένα εναρμονισμένο και ενιαίο καθεστώς. Η έννοια της διατροφής αλλά και του δικαιούχου διατροφής διαφέρει από κράτος σε κράτος και επιπλέον, οι επιφυλάξεις που προβλέπονται στη σύμβαση της Χάγης του 1973 (άρθρο 26), η οποία προς το παρόν υπερέχει του Ευρωπαϊκού Δικαίου, επιτρέπουν την άρνηση της εκτέλεσης μιας απόφασης. Προτείνεται να καταργηθεί η εξαίρεση αυτή που προβλέπεται στο άρθρο 71 του κανονισμού των Βρυξελλών Ι, μέσω της θέσπισης ειδικού μηχανισμού για την πληρωμή των υποχρεώσεων διατροφής. |
| --- | --- |

2.2.3

Η θέσπιση ενός ενιαίου και φιλόδοξου μέσου που θα καλύπτει όλους τους τομείς της δικαστικής συνεργασίας κρίνεται, συνεπώς, απολύτως αναγκαία εφόσον δεν υπάρχει ακόμη ένα εναρμονισμένο και ενιαίο καθεστώς. Η έννοια της διατροφής αλλά και του δικαιούχου διατροφής διαφέρει από κράτος σε κράτος και επιπλέον, οι επιφυλάξεις που προβλέπονται στη σύμβαση της Χάγης του 1973 (άρθρο 26), η οποία προς το παρόν υπερέχει του Ευρωπαϊκού Δικαίου, επιτρέπουν την άρνηση της εκτέλεσης μιας απόφασης. Προτείνεται να καταργηθεί η εξαίρεση αυτή που προβλέπεται στο άρθρο 71 του κανονισμού των Βρυξελλών Ι, μέσω της θέσπισης ειδικού μηχανισμού για την πληρωμή των υποχρεώσεων διατροφής.

2.3   Κύρια σημεία της πρότασης κανονισμού:

| 2.3.1 | Εναρμόνιση των κανόνων σύγκρουσης νόμων: εάν το εφαρμοστέο δίκαιο διέπεται από εναρμονισμένους κανόνες, διευκολύνεται η κυκλοφορία της απόφασης η οποία εκδίδεται σε στενή και αδιαμφισβήτητη συνάφεια με την οικογενειακή κατάσταση τόσο του υπόχρεου όσο και του δικαιούχου. |
| --- | --- |

2.3.1

Εναρμόνιση των κανόνων σύγκρουσης νόμων: εάν το εφαρμοστέο δίκαιο διέπεται από εναρμονισμένους κανόνες, διευκολύνεται η κυκλοφορία της απόφασης η οποία εκδίδεται σε στενή και αδιαμφισβήτητη συνάφεια με την οικογενειακή κατάσταση τόσο του υπόχρεου όσο και του δικαιούχου.

| 2.3.2 | Αναγνώριση και άμεση εκτέλεση της απόφασης στο σύνολο της επικράτειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. |
| --- | --- |

2.3.2

Αναγνώριση και άμεση εκτέλεση της απόφασης στο σύνολο της επικράτειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

| 2.3.3 | Λήψη συγκεκριμένων μέτρων εκτέλεσης στο κράτος συνήθους διαμονής του υπόχρεου, συμπεριλαμβανομένης της πρόσβασης σε πληροφορίες σχετικά με την οικονομική του κατάσταση και θέσπιση πράξεων που επιτρέπουν την άμεση παρακράτηση από μισθούς ή τραπεζικούς λογαριασμούς. |
| --- | --- |

2.3.3

Λήψη συγκεκριμένων μέτρων εκτέλεσης στο κράτος συνήθους διαμονής του υπόχρεου, συμπεριλαμβανομένης της πρόσβασης σε πληροφορίες σχετικά με την οικονομική του κατάσταση και θέσπιση πράξεων που επιτρέπουν την άμεση παρακράτηση από μισθούς ή τραπεζικούς λογαριασμούς.

| 2.3.4 | Ενίσχυση του προνομιακού χαρακτήρα των αξιώσεων διατροφής, ενίσχυση της δικαστικής συνεργασίας σε αστικές υποθέσεις. Για το σκοπό αυτό επισυνάπτονται στον κανονισμό πρότυπα εναρμονισμένων πράξεων. |
| --- | --- |

2.3.4

Ενίσχυση του προνομιακού χαρακτήρα των αξιώσεων διατροφής, ενίσχυση της δικαστικής συνεργασίας σε αστικές υποθέσεις. Για το σκοπό αυτό επισυνάπτονται στον κανονισμό πρότυπα εναρμονισμένων πράξεων.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1 | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει την αναγκαιότητα και την καταλληλότητα της πρότασης του ειδικού κανονισμού σχετικά με τη διασυνοριακή πληρωμή υποχρεώσεων διατροφής. Ως ειδική νομική πράξη υπερισχύει άλλων γενικών διατάξεων σχετικά με τη συνεργασία σε αστικές υποθέσεις, αποκαθιστά το προβάδισμα του κοινοτικού δικαίου σε έναν τομέα ο οποίος, σύμφωνα με τη βούληση των κρατών μελών, αποτελούσε εξαίρεση, χωρίς ωστόσο να επηρεάζει την εθνική νομοθεσία των κρατών μελών. |
| --- | --- |

3.1

Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει την αναγκαιότητα και την καταλληλότητα της πρότασης του ειδικού κανονισμού σχετικά με τη διασυνοριακή πληρωμή υποχρεώσεων διατροφής. Ως ειδική νομική πράξη υπερισχύει άλλων γενικών διατάξεων σχετικά με τη συνεργασία σε αστικές υποθέσεις, αποκαθιστά το προβάδισμα του κοινοτικού δικαίου σε έναν τομέα ο οποίος, σύμφωνα με τη βούληση των κρατών μελών, αποτελούσε εξαίρεση, χωρίς ωστόσο να επηρεάζει την εθνική νομοθεσία των κρατών μελών.

| 3.2 | Οι μηχανισμοί που προβλέπονται για τον προσδιορισμό της περιουσίας του υπόχρεου, αλλά και για την άμεση παρακράτηση των οφειλόμενων ποσών, διασφαλίζουν την προστασία της προσωπικής ζωής και το απόρρητο των προσωπικών δεδομένων. Ωστόσο, ο υπόχρεος οφείλει να ενημερώνει τον δικαιούχο και το δικαστήριο προέλευσης για οποιαδήποτε αλλαγή εργοδότη ή τραπεζικού λογαριασμού. |
| --- | --- |

3.2

Οι μηχανισμοί που προβλέπονται για τον προσδιορισμό της περιουσίας του υπόχρεου, αλλά και για την άμεση παρακράτηση των οφειλόμενων ποσών, διασφαλίζουν την προστασία της προσωπικής ζωής και το απόρρητο των προσωπικών δεδομένων. Ωστόσο, ο υπόχρεος οφείλει να ενημερώνει τον δικαιούχο και το δικαστήριο προέλευσης για οποιαδήποτε αλλαγή εργοδότη ή τραπεζικού λογαριασμού.

| 3.3 | Ο κανονισμός προσφέρει λύσεις στον δικαιούχο της διατροφής, χωρίς να αφαιρεί από τον υπόχρεο το δικαίωμα αμφισβήτησης της υποχρέωσης ή αίτησης για επανεξέταση του ποσού ενώπιον του δικαστηρίου προέλευσης. Η αίτηση για επανεξέταση συνεπάγεται αναστολή της εκτέλεσης. |
| --- | --- |

3.3

Ο κανονισμός προσφέρει λύσεις στον δικαιούχο της διατροφής, χωρίς να αφαιρεί από τον υπόχρεο το δικαίωμα αμφισβήτησης της υποχρέωσης ή αίτησης για επανεξέταση του ποσού ενώπιον του δικαστηρίου προέλευσης. Η αίτηση για επανεξέταση συνεπάγεται αναστολή της εκτέλεσης.

| 3.4 | Ισχύει η διαδικασία εκτέλεσης που προβλέπεται από το δίκαιο του κράτους μέλους της εκτέλεσης, ανεξάρτητα από το κράτος προέλευσης της απόφασης. |
| --- | --- |

3.4

Ισχύει η διαδικασία εκτέλεσης που προβλέπεται από το δίκαιο του κράτους μέλους της εκτέλεσης, ανεξάρτητα από το κράτος προέλευσης της απόφασης.

| 3.5 | Η δημοσίευση της Πράσινης Βίβλου (2), η διοργάνωση διαβουλεύσεων και συνεδριάσεων με εμπειρογνώμονες καθώς και η εκπόνηση μελέτης για την κατάσταση που επικρατεί σε κάθε επιμέρους κράτος μέλος, επέτρεψαν τη σύνταξη μιας συνεκτικής, σαφούς και λογικής από πρακτική άποψη πρότασης, η οποία μπορεί να συμβάλει στην άρση των φραγμών που εμποδίζουν τη διασυνοριακή αξίωση υποχρεώσεων διατροφής. |
| --- | --- |

3.5

Η δημοσίευση της Πράσινης Βίβλου (2), η διοργάνωση διαβουλεύσεων και συνεδριάσεων με εμπειρογνώμονες καθώς και η εκπόνηση μελέτης για την κατάσταση που επικρατεί σε κάθε επιμέρους κράτος μέλος, επέτρεψαν τη σύνταξη μιας συνεκτικής, σαφούς και λογικής από πρακτική άποψη πρότασης, η οποία μπορεί να συμβάλει στην άρση των φραγμών που εμποδίζουν τη διασυνοριακή αξίωση υποχρεώσεων διατροφής.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

4.1.   Άρθρο 3

Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι το πρώτο στοιχείο που θα καθορίζει την δικαιοδοσία των δικαστηρίων πρέπει να είναι ο τόπος της συνήθους διαμονής του δικαιούχου της διατροφής και, ως εκ τούτου, προτείνει την αντιμετάθεση των εδαφίων α) και β).

4.2.   Άρθρο 15

Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι ο δικαιούχος διατροφής πρέπει πάντοτε να επωφελείται από το νόμο που του παρέχει το δικαίωμα δεδομένου ότι είναι απαράδεκτο να αντιτάσσεται οποιοσδήποτε νόμος που του αφαιρεί το δικαίωμα αυτό εκτός, ενδεχομένως, σε περίπτωση επιτακτικού λόγου δημοσίας τάξης που επιτρέπεται από τον παρόντα κανονισμό.

4.3.   Άρθρο 35

Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η εντολή προσωρινής δέσμευσης τραπεζικού λογαριασμού δεν μπορεί να είναι ολική, αλλά πρέπει να περιορίζεται στο ύψος των αναγκαίων ποσών για την τήρηση της υποχρέωσης διατροφής, γιατί διαφορετικά ενδέχεται να στερήσει τον κάτοχο του λογαριασμού από μέσα επιβίωσης για απροσδιόριστο χρόνο, μέχρι την έκδοση απόφασης επί της ουσίας, για την οποία σε ορισμένα δικαστήρια μπορεί να απαιτηθούν πολλοί μήνες, και κάτι τέτοιο είναι καταφανώς δυσανάλογο με τον επιδιωκόμενο σκοπό.

Βρυξέλλες 20 Απριλίου 2006

Η Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Κανονισμός ΕΚ αριθ. 44/2001 του Συμβουλίου για τη διεθνή δικαιοδοσία, την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις

1

(2)  COM(2004) 254 τελικό

2

---

| 8.8.2006 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 185/37 |
| --- | --- | --- | --- |

8.8.2006

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 185/37

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη βελτίωση της δυνατότητας μεταφοράς των δικαιωμάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης»

COM (2005) 507 τελικό — 2005/0214 (COD)

(2006/C 185/08)

Στις 15 Δεκεμβρίου 2005 και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την ανωτέρω ανακοίνωση

Το ειδικευμένο τμήμα «Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη» στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΕΟΚΕ υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 20 Μαρτίου 2006 με βάση την εισηγητική έκθεση της κυρίας ENGELEN-KEFER.

Κατά την 426η σύνοδο ολομέλειάς της, που πραγματοποιήθηκε στις 20 και 21 Απριλίου 2006 (συνεδρίαση της 20ής Απριλίου 2006) η ΕΟΚΕ υιοθέτησε με 103 ψήφους υπέρ, 19 κατά και 11 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση:

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις της ΕΟΚΕ

| 1.1 | Η ΕΟΚΕ αξιολογεί θετικά τους στόχους που θέτει η Επιτροπή και τους υποστηρίζει, μολονότι τα μέτρα που προτείνονται για την επίτευξή τους αξιολογούνται διαφορετικά. |
| --- | --- |

1.1

Η ΕΟΚΕ αξιολογεί θετικά τους στόχους που θέτει η Επιτροπή και τους υποστηρίζει, μολονότι τα μέτρα που προτείνονται για την επίτευξή τους αξιολογούνται διαφορετικά.

| 1.2 | Ειδικότερα, εκφράζονται προβληματισμοί, εάν οι παρεκκλίσεις και οι ρυθμίσεις εξαίρεσης είναι σκόπιμες για την πραγματική υλοποίηση των τεθειμένων στόχων. Αυτό αφορά αφενός τις παρεκκλίσεις σχετικά με τη δυνατότητα μεταφοράς και αφετέρου τα εκτενή χρονικά περιθώρια για τη μείωση των απαιτήσεων όσον αφορά τις δοκιμαστικές περιόδους. |
| --- | --- |

1.2

Ειδικότερα, εκφράζονται προβληματισμοί, εάν οι παρεκκλίσεις και οι ρυθμίσεις εξαίρεσης είναι σκόπιμες για την πραγματική υλοποίηση των τεθειμένων στόχων. Αυτό αφορά αφενός τις παρεκκλίσεις σχετικά με τη δυνατότητα μεταφοράς και αφετέρου τα εκτενή χρονικά περιθώρια για τη μείωση των απαιτήσεων όσον αφορά τις δοκιμαστικές περιόδους.

| 1.3 | Προπάντων ωστόσο, ο στόχος για τη διευκόλυνση της κινητικότητας και την ουσιαστική συμπληρωματική διασφάλιση του εισοδήματος στα γηρατειά μπορεί να υλοποιηθεί μόνον εφόσον υπάρξει προσαρμογή των διαφορετικών φορολογικών συστημάτων στα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

1.3

Προπάντων ωστόσο, ο στόχος για τη διευκόλυνση της κινητικότητας και την ουσιαστική συμπληρωματική διασφάλιση του εισοδήματος στα γηρατειά μπορεί να υλοποιηθεί μόνον εφόσον υπάρξει προσαρμογή των διαφορετικών φορολογικών συστημάτων στα κράτη μέλη.

| 1.4 | Για το λόγο αυτό, κατά την περαιτέρω επεξεργασία της πρότασης οδηγίας πρέπει να συνυπολογιστούν τα παρακάτω στοιχεία:






  — | Προκειμένου να εξαλειφθούν τα εμπόδια για την κινητικότητα των εργαζομένων είναι απαραίτητο να διαμορφωθεί ένα εκτενώς εναρμονισμένο σύστημα, τόσο σε ό,τι αφορά την απόκτηση, όσο και τη διατήρηση και τη μεταφορά των δικαιωμάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης. Στο πλαίσιο αυτό πρέπει να ληφθούν επαρκώς υπόψη οι επιπτώσεις στα διαφορετικά συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης στα κράτη μέλη και η δυνητική αύξηση των δαπανών στα συστήματα αυτά. |
| --- | --- | --- |

1.4

Για το λόγο αυτό, κατά την περαιτέρω επεξεργασία της πρότασης οδηγίας πρέπει να συνυπολογιστούν τα παρακάτω στοιχεία:

—

Προκειμένου να εξαλειφθούν τα εμπόδια για την κινητικότητα των εργαζομένων είναι απαραίτητο να διαμορφωθεί ένα εκτενώς εναρμονισμένο σύστημα, τόσο σε ό,τι αφορά την απόκτηση, όσο και τη διατήρηση και τη μεταφορά των δικαιωμάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης. Στο πλαίσιο αυτό πρέπει να ληφθούν επαρκώς υπόψη οι επιπτώσεις στα διαφορετικά συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης στα κράτη μέλη και η δυνητική αύξηση των δαπανών στα συστήματα αυτά.

| — | Η οικονομική συμμετοχή των επιχειρήσεων στην ανάπτυξη των συστημάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης είναι αναγκαία και ευπρόσδεκτη. Για την αποφυγή αρνητικών συνεπειών είναι απαραίτητο να καθοριστούν μεταβατικές ρυθμίσεις, που θα παρέχουν στις επιχειρήσεις τη δυνατότητα διαδοχικής προσαρμογής των συνταξιοδοτικών καθεστώτων. |
| --- | --- |

—

Η οικονομική συμμετοχή των επιχειρήσεων στην ανάπτυξη των συστημάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης είναι αναγκαία και ευπρόσδεκτη. Για την αποφυγή αρνητικών συνεπειών είναι απαραίτητο να καθοριστούν μεταβατικές ρυθμίσεις, που θα παρέχουν στις επιχειρήσεις τη δυνατότητα διαδοχικής προσαρμογής των συνταξιοδοτικών καθεστώτων.

| — | Προκειμένου να υλοποιηθούν οι βασικοί στόχοι της οδηγίας, τα χρονικά περιθώρια μεταφοράς πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πιο μικρά και να διαμορφώνονται σε συνάρτηση με τις πραγματικές εθνικές ανάγκες. |
| --- | --- |

—

Προκειμένου να υλοποιηθούν οι βασικοί στόχοι της οδηγίας, τα χρονικά περιθώρια μεταφοράς πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πιο μικρά και να διαμορφώνονται σε συνάρτηση με τις πραγματικές εθνικές ανάγκες.

| — | Επίσης, θα πρέπει να επανεξεταστεί η γενική και χρονικά απεριόριστη εξαίρεση ορισμένων μεθόδων εφαρμογής. |
| --- | --- |

—

Επίσης, θα πρέπει να επανεξεταστεί η γενική και χρονικά απεριόριστη εξαίρεση ορισμένων μεθόδων εφαρμογής.

| — | Οι δραστηριότητες για την εξάλειψη των εμποδίων για την κινητικότητα στον τομέα των συστημάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης πρέπει να αναπτυχθούν σε συνάρτηση με την φορολογική μεταχείριση αυτών των συστημάτων. |
| --- | --- |

—

Οι δραστηριότητες για την εξάλειψη των εμποδίων για την κινητικότητα στον τομέα των συστημάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης πρέπει να αναπτυχθούν σε συνάρτηση με την φορολογική μεταχείριση αυτών των συστημάτων.

2.   Εισαγωγή

Στις 20 Οκτωβρίου 2005 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέβαλε την πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη βελτίωση της δυνατότητας μεταφοράς των δικαιωμάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης. Η Επιτροπή στοιχειοθετεί την πρότασή της υποστηρίζοντας ότι η αυξανόμενη σημασία των συμπληρωματικών συστημάτων συνταξιοδότησης για την κάλυψη των κινδύνων που συνδέονται με τα γηρατειά καθιστά απαραίτητη τη μείωση των εμποδίων που τίθενται για την κινητικότητα. Τα εμπόδια πρέπει να μειωθούν τόσο σε ό,τι αφορά την αλλαγή θέσης εργασίας μεταξύ των κρατών μελών όσο και στο εσωτερικό των κρατών μελών.

| 2.1 | Στη συνέχεια η Επιτροπή παρουσιάζει τα εμπόδια που πρέπει να αρθούν:






  — | Όροι για την απόκτηση συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων, |
| --- | --- | --- |

2.1

Στη συνέχεια η Επιτροπή παρουσιάζει τα εμπόδια που πρέπει να αρθούν:

—

Όροι για την απόκτηση συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων,

| — | Διατάξεις για τη διατήρηση των αδρανοποιημένων δικαιωμάτων, |
| --- | --- |

—

Διατάξεις για τη διατήρηση των αδρανοποιημένων δικαιωμάτων,

| — | Κανόνες σχετικά με τη δυνατότητα μεταφοράς των θεμελιωμένων δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

—

Κανόνες σχετικά με τη δυνατότητα μεταφοράς των θεμελιωμένων δικαιωμάτων.

Επιπλέον, η Επιτροπή πιστεύει ότι η κινητικότητα μπορεί να ενισχυθεί με την (καλύτερη) ενημέρωση των εργαζομένων σχετικά με τις συνέπειες της κινητικότητας στα δικαιώματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης.

| 2.2 | Η Επιτροπή θεωρεί ότι η παρούσα πρόταση συνιστά το αποτέλεσμα μακρόχρονης ανταλλαγής πληροφοριών και εμπειριών σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Εξαιτίας των αποκλινουσών απόψεων όσον αφορά τους στόχους της κοινοτικής δράσης και τα μέσα υλοποίησής της, δεν ξεκίνησαν διαπραγματεύσεις με σκοπό την επίτευξη συμφωνίας μεταξύ των κοινωνικών εταίρων. |
| --- | --- |

2.2

Η Επιτροπή θεωρεί ότι η παρούσα πρόταση συνιστά το αποτέλεσμα μακρόχρονης ανταλλαγής πληροφοριών και εμπειριών σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Εξαιτίας των αποκλινουσών απόψεων όσον αφορά τους στόχους της κοινοτικής δράσης και τα μέσα υλοποίησής της, δεν ξεκίνησαν διαπραγματεύσεις με σκοπό την επίτευξη συμφωνίας μεταξύ των κοινωνικών εταίρων.

| 2.3 | Σύμφωνα με τα άρθρα 42 και 94 της Συνθήκης ΕΚ, η Επιτροπή επιθυμεί με την παρούσα πρόταση να καθιερώσει κοινές αρχές για τη διαμόρφωση των ισχυουσών νομοθεσιών στα κράτη μέλη. Κατ' αυτόν τον τρόπο, δεν θα πρέπει να παρεμποδιστεί η εγκατάσταση επιχειρήσεων σε άλλο κράτος μέλος εξαιτίας των δυσκολιών πρόσληψης ειδικευμένου προσωπικού, διότι το εν λόγω προσωπικό συγκρατείται σε άλλες επιχειρήσεις από κανόνες που διέπουν τα συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης |
| --- | --- |

2.3

Σύμφωνα με τα άρθρα 42 και 94 της Συνθήκης ΕΚ, η Επιτροπή επιθυμεί με την παρούσα πρόταση να καθιερώσει κοινές αρχές για τη διαμόρφωση των ισχυουσών νομοθεσιών στα κράτη μέλη. Κατ' αυτόν τον τρόπο, δεν θα πρέπει να παρεμποδιστεί η εγκατάσταση επιχειρήσεων σε άλλο κράτος μέλος εξαιτίας των δυσκολιών πρόσληψης ειδικευμένου προσωπικού, διότι το εν λόγω προσωπικό συγκρατείται σε άλλες επιχειρήσεις από κανόνες που διέπουν τα συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης

| 2.4 | Η Επιτροπή στοιχειοθετεί την επιλογή της οδηγίας ως μοναδικού μέσου για την επίτευξη μιας ισόρροπης σχέσης μεταξύ της άσκησης των απαραίτητων δικαιωμάτων των εργαζομένων σε ό,τι αφορά την ελεύθερη κυκλοφορία και την αναγκαία ευελιξία των εθνικών νομοθεσιών κατά την εφαρμογή τους, λαμβανομένων υπόψη των εθνικών ιδιαιτεροτήτων των συμπληρωματικών συστημάτων συνταξιοδότησης. |
| --- | --- |

2.4

Η Επιτροπή στοιχειοθετεί την επιλογή της οδηγίας ως μοναδικού μέσου για την επίτευξη μιας ισόρροπης σχέσης μεταξύ της άσκησης των απαραίτητων δικαιωμάτων των εργαζομένων σε ό,τι αφορά την ελεύθερη κυκλοφορία και την αναγκαία ευελιξία των εθνικών νομοθεσιών κατά την εφαρμογή τους, λαμβανομένων υπόψη των εθνικών ιδιαιτεροτήτων των συμπληρωματικών συστημάτων συνταξιοδότησης.

3.   Κύρια σημεία της πρότασης

| 3.1 | Στην παρούσα οδηγία προσδιορίζονται οι όροι που χρησιμοποιούνται για το πεδίο εφαρμογής σε συνεκτικότητα με τους ορισμούς της οδηγίας 98/49/ΕΚ. |
| --- | --- |

3.1

Στην παρούσα οδηγία προσδιορίζονται οι όροι που χρησιμοποιούνται για το πεδίο εφαρμογής σε συνεκτικότητα με τους ορισμούς της οδηγίας 98/49/ΕΚ.

| 3.2 | Στην εν λόγω πρόταση καθιερώνεται η αρχή ότι οι εισφορές που έχει καταβάλει ο εργαζόμενος ή που έχουν καταβληθεί για λογαριασμό του στο πλαίσιο ενός συστήματος συμπληρωματικής συνταξιοδότησης δεν πρέπει να χαθούν κατά την παύση της εργασίας, ακόμη και εάν από τις εν λόγω εισφορές δεν έχουν αποκτηθεί ακόμη δικαιώματα για μεταγενέστερη καταβολή σύνταξης. Συνεπώς, πρέπει να διασφαλιστεί η δυνατότητα επιστροφής ή μεταφοράς των εισφορών που έχουν καταβληθεί. |
| --- | --- |

3.2

Στην εν λόγω πρόταση καθιερώνεται η αρχή ότι οι εισφορές που έχει καταβάλει ο εργαζόμενος ή που έχουν καταβληθεί για λογαριασμό του στο πλαίσιο ενός συστήματος συμπληρωματικής συνταξιοδότησης δεν πρέπει να χαθούν κατά την παύση της εργασίας, ακόμη και εάν από τις εν λόγω εισφορές δεν έχουν αποκτηθεί ακόμη δικαιώματα για μεταγενέστερη καταβολή σύνταξης. Συνεπώς, πρέπει να διασφαλιστεί η δυνατότητα επιστροφής ή μεταφοράς των εισφορών που έχουν καταβληθεί.

| 3.3 | Προκειμένου να διασφαλιστεί ότι ειδικά οι νέοι εργαζόμενοι δεν θα απολέσουν τα δικαιώματά τους σε περίπτωση αλλαγής θέσης εργασίας, η Επιτροπή θεωρεί ότι το ελάχιστο όριο ηλικίας για την απόκτηση συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων στα κράτη μέλη δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 21 έτη.
  Επιπλέον, η περίοδος αναμονής, ο χρόνος δηλαδή που μεσολαβεί από την έναρξη της επαγγελματικής δραστηριότητας έως τη στιγμή που ο εργαζόμενος μπορεί να εγγραφεί σε σύστημα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης, δεν πρέπει να υπερβαίνει το ένα έτος.
  Επίσης, οι λεγόμενες δοκιμαστικές περίοδοι, το διάστημα δηλαδή κατά το οποίο ξεκινά να καταβάλει εισφορές ο εργαζόμενος προτού αποκτήσει κεκτημένα δικαιώματα, δεν πρέπει να υπερβαίνουν τα δύο έτη. |
| --- | --- |

3.3

Προκειμένου να διασφαλιστεί ότι ειδικά οι νέοι εργαζόμενοι δεν θα απολέσουν τα δικαιώματά τους σε περίπτωση αλλαγής θέσης εργασίας, η Επιτροπή θεωρεί ότι το ελάχιστο όριο ηλικίας για την απόκτηση συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων στα κράτη μέλη δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 21 έτη.

Επιπλέον, η περίοδος αναμονής, ο χρόνος δηλαδή που μεσολαβεί από την έναρξη της επαγγελματικής δραστηριότητας έως τη στιγμή που ο εργαζόμενος μπορεί να εγγραφεί σε σύστημα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης, δεν πρέπει να υπερβαίνει το ένα έτος.

Επίσης, οι λεγόμενες δοκιμαστικές περίοδοι, το διάστημα δηλαδή κατά το οποίο ξεκινά να καταβάλει εισφορές ο εργαζόμενος προτού αποκτήσει κεκτημένα δικαιώματα, δεν πρέπει να υπερβαίνουν τα δύο έτη.

| 3.4 | Η Επιτροπή κρίνει σκόπιμη τη δίκαιη προσαρμογή των αδρανοποιημένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων, όπου η απόφαση όσον αφορά την μορφή και τα εφαρμοζόμενα μέσα λαμβάνεται από το κάθε κράτος ξεχωριστά. Εκτός αυτού, εφόσον πρόκειται για θεμελιωμένα δικαιώματα που αντιστοιχούν σε μικρά ποσά μπορεί, στις περιπτώσεις αλλαγής της θέσης εργασίας, να παρέχεται στα συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης πέρα από τη δυνατότητα μεταφοράς και η δυνατότητα καταβολής κεφαλαίου που να αντιπροσωπεύει τα εν λόγω δικαιώματα, εφόσον αυτά δεν υπερβαίνουν ένα συγκεκριμένο όριο (που καθορίζεται από τα κράτη μέλη). |
| --- | --- |

3.4

Η Επιτροπή κρίνει σκόπιμη τη δίκαιη προσαρμογή των αδρανοποιημένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων, όπου η απόφαση όσον αφορά την μορφή και τα εφαρμοζόμενα μέσα λαμβάνεται από το κάθε κράτος ξεχωριστά. Εκτός αυτού, εφόσον πρόκειται για θεμελιωμένα δικαιώματα που αντιστοιχούν σε μικρά ποσά μπορεί, στις περιπτώσεις αλλαγής της θέσης εργασίας, να παρέχεται στα συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης πέρα από τη δυνατότητα μεταφοράς και η δυνατότητα καταβολής κεφαλαίου που να αντιπροσωπεύει τα εν λόγω δικαιώματα, εφόσον αυτά δεν υπερβαίνουν ένα συγκεκριμένο όριο (που καθορίζεται από τα κράτη μέλη).

| 3.5 | Για την προώθηση της κινητικότητας και τον περιορισμό των ζημιών που προκύπτουν κατά την αλλαγή της θέσης εργασίας, πρέπει να διευκολυνθεί η δυνατότητα μεταφοράς των θεμελιωμένων δικαιωμάτων από το σύστημα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης της προηγούμενης θέσης στη νέα θέση εργασίας. Εκτός αυτού, η μεταφορά δεν πρέπει να συνεπάγεται οικονομικές ζημίες, ως αποτέλεσμα διαφορετικών υπολογισμών ή επιβολή υπερβολικών εξόδων. |
| --- | --- |

3.5

Για την προώθηση της κινητικότητας και τον περιορισμό των ζημιών που προκύπτουν κατά την αλλαγή της θέσης εργασίας, πρέπει να διευκολυνθεί η δυνατότητα μεταφοράς των θεμελιωμένων δικαιωμάτων από το σύστημα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης της προηγούμενης θέσης στη νέα θέση εργασίας. Εκτός αυτού, η μεταφορά δεν πρέπει να συνεπάγεται οικονομικές ζημίες, ως αποτέλεσμα διαφορετικών υπολογισμών ή επιβολή υπερβολικών εξόδων.

| 3.6 | Ο εργαζόμενος πρέπει στην εκάστοτε περίπτωση να διατηρεί το δικαίωμα να αποφασίζει εάν επιθυμεί τη μεταφορά των δικαιωμάτων ή τη διατήρησή τους στο ίδρυμα ασφάλισης της παλιάς θέσης εργασίας. |
| --- | --- |

3.6

Ο εργαζόμενος πρέπει στην εκάστοτε περίπτωση να διατηρεί το δικαίωμα να αποφασίζει εάν επιθυμεί τη μεταφορά των δικαιωμάτων ή τη διατήρησή τους στο ίδρυμα ασφάλισης της παλιάς θέσης εργασίας.

| 3.7 | Επιπλέον, η πρόταση οδηγίας προβλέπει ότι οι εργαζόμενοι, κατόπιν αιτήματός τους και εντός εύλογης προθεσμίας, πρέπει να ενημερώνονται σχετικά με τις συνέπειες που έχει η αλλαγή θέσης εργασίας στα δικαιώματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης. |
| --- | --- |

3.7

Επιπλέον, η πρόταση οδηγίας προβλέπει ότι οι εργαζόμενοι, κατόπιν αιτήματός τους και εντός εύλογης προθεσμίας, πρέπει να ενημερώνονται σχετικά με τις συνέπειες που έχει η αλλαγή θέσης εργασίας στα δικαιώματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης.

3.8   Ενσωμάτωση

Η οδηγία πρέπει να ενσωματωθεί στη νομοθεσία των κρατών μελών το αργότερο μέχρι την 1η Ιουλίου 2008.

Για τη μείωση των δοκιμαστικών περιόδων σε δύο έτη τα κράτη μέλη μπορούν να χρησιμοποιήσουν συμπληρωματικό χρονικό περιθώριο 60 μηνών (μετά την 1η Ιουλίου 2008). Πρέπει να αναφέρονται συγκεκριμένοι λόγοι που να δικαιολογούν αυτό το χρονικό περιθώριο.

| 3.9 | Ακόμη, τα ταμεία υποστήριξης (Unterstützungskassen), οι επιχειρήσεις που συγκεντρώνουν λογιστικά αποθέματα με σκοπό την καταβολή συντάξεων και τα συστήματα που λειτουργούν με τρόπο διανεμητικό μπορούν να εξαιρεθούν από τις δυνατότητες μεταφοράς για απεριόριστο χρονικό διάστημα. Η Επιτροπή πρέπει να ενημερωθεί σχετικά με τους συγκεκριμένους λόγους. Το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος πρέπει να αναφέρει ποια μέτρα έχουν ληφθεί ή προβλέπεται να ληφθούν για τη μεταφορά των δικαιωμάτων. Το αργότερο μέχρι το 2018, πρέπει να εξεταστεί εάν είναι απαραίτητη η λήψη περαιτέρω μέτρων, προκειμένου να βελτιωθεί η δυνατότητα μεταφοράς και για τα εν λόγω συστήματα. |
| --- | --- |

3.9

Ακόμη, τα ταμεία υποστήριξης (Unterstützungskassen), οι επιχειρήσεις που συγκεντρώνουν λογιστικά αποθέματα με σκοπό την καταβολή συντάξεων και τα συστήματα που λειτουργούν με τρόπο διανεμητικό μπορούν να εξαιρεθούν από τις δυνατότητες μεταφοράς για απεριόριστο χρονικό διάστημα. Η Επιτροπή πρέπει να ενημερωθεί σχετικά με τους συγκεκριμένους λόγους. Το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος πρέπει να αναφέρει ποια μέτρα έχουν ληφθεί ή προβλέπεται να ληφθούν για τη μεταφορά των δικαιωμάτων. Το αργότερο μέχρι το 2018, πρέπει να εξεταστεί εάν είναι απαραίτητη η λήψη περαιτέρω μέτρων, προκειμένου να βελτιωθεί η δυνατότητα μεταφοράς και για τα εν λόγω συστήματα.

4.   Γενική αξιολόγηση

| 4.1 | Λόγω της μεγάλης διαφοράς απόψεων μεταξύ των κοινωνικών εταίρων σχετικά με την εμβέλεια και το περιεχόμενο μιας ευρωπαϊκής νομοθεσίας, δεν αξιοποιήθηκε η δυνατότητα σύναψης συμφωνίας μεταξύ των κοινωνικών εταίρων που προβλέπεται στο άρθρο 139 της ΣΕΚ. |
| --- | --- |

4.1

Λόγω της μεγάλης διαφοράς απόψεων μεταξύ των κοινωνικών εταίρων σχετικά με την εμβέλεια και το περιεχόμενο μιας ευρωπαϊκής νομοθεσίας, δεν αξιοποιήθηκε η δυνατότητα σύναψης συμφωνίας μεταξύ των κοινωνικών εταίρων που προβλέπεται στο άρθρο 139 της ΣΕΚ.

| 4.2 | Εξάλλου, η ΕΣΣ (Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Συνδικάτων), η UNICE (Ένωση Συνομοσπονδιών Βιομηχανίας και Εργοδοτών της Ευρώπης) και το ΕΚΔΕ (Ευρωπαϊκό Κέντρο Δημοσίων Επιχειρήσεων) έχουν αναγνωρίσει στο προοίμιο της συμφωνίας πλαίσιο για την εργασία ορισμένου χρόνου ότι «είναι απαραίτητες κάποιες καινοτομίες στα συμπληρωματικά συστήματα κοινωνικής προστασίας, προκειμένου να προσαρμοστούν αυτά στις τρέχουσες συνθήκες, και ειδικότερα να υπάρξει πρόβλεψη για τη δυνατότητα μεταφοράς των δικαιωμάτων». |
| --- | --- |

4.2

Εξάλλου, η ΕΣΣ (Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Συνδικάτων), η UNICE (Ένωση Συνομοσπονδιών Βιομηχανίας και Εργοδοτών της Ευρώπης) και το ΕΚΔΕ (Ευρωπαϊκό Κέντρο Δημοσίων Επιχειρήσεων) έχουν αναγνωρίσει στο προοίμιο της συμφωνίας πλαίσιο για την εργασία ορισμένου χρόνου ότι «είναι απαραίτητες κάποιες καινοτομίες στα συμπληρωματικά συστήματα κοινωνικής προστασίας, προκειμένου να προσαρμοστούν αυτά στις τρέχουσες συνθήκες, και ειδικότερα να υπάρξει πρόβλεψη για τη δυνατότητα μεταφοράς των δικαιωμάτων».

| 4.3 | Στο ανωτέρω προοίμιο καθίσταται σαφής η κοινή πρόθεση επίλυσης του ζητήματος της αναγκαίας προσέγγισης των νομικών βάσεων σχετικά με την απόκτηση και διατήρηση των δικαιωμάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης. Ακόμη και εάν το πλαίσιο των συμβάσεων ορισμένου χρόνου είναι διαφορετικό από το αντίστοιχο της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων, τα μέρη της συμφωνίας αναγνωρίζουν ότι οι εργασιακές συνθήκες τροποποιούνται και αυτό καθιστά απαραίτητες τις προσαρμογές των συμπληρωματικών συστημάτων κοινωνικής προστασίας. |
| --- | --- |

4.3

Στο ανωτέρω προοίμιο καθίσταται σαφής η κοινή πρόθεση επίλυσης του ζητήματος της αναγκαίας προσέγγισης των νομικών βάσεων σχετικά με την απόκτηση και διατήρηση των δικαιωμάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης. Ακόμη και εάν το πλαίσιο των συμβάσεων ορισμένου χρόνου είναι διαφορετικό από το αντίστοιχο της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων, τα μέρη της συμφωνίας αναγνωρίζουν ότι οι εργασιακές συνθήκες τροποποιούνται και αυτό καθιστά απαραίτητες τις προσαρμογές των συμπληρωματικών συστημάτων κοινωνικής προστασίας.

| 4.4 | Παρεμπιπτόντως αυτό συμβαδίζει και με το σημαντικό ρόλο που διαδραματίζουν οι κοινωνικοί εταίροι στα περισσότερα κράτη μέλη όσον αφορά την ανάπτυξη των συστημάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης. Δεδομένου όμως ότι τα μέτρα (πρέπει να) περιορίζουν τους κοινωνικούς εταίρους στο εθνικό επίπεδο, κρίνεται σκόπιμη η πρόθεση της Επιτροπής για τη σύσταση οδηγίας. |
| --- | --- |

4.4

Παρεμπιπτόντως αυτό συμβαδίζει και με το σημαντικό ρόλο που διαδραματίζουν οι κοινωνικοί εταίροι στα περισσότερα κράτη μέλη όσον αφορά την ανάπτυξη των συστημάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης. Δεδομένου όμως ότι τα μέτρα (πρέπει να) περιορίζουν τους κοινωνικούς εταίρους στο εθνικό επίπεδο, κρίνεται σκόπιμη η πρόθεση της Επιτροπής για τη σύσταση οδηγίας.

| 4.4.1 | Το λεπτομερές περιεχόμενο των συστημάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης πρέπει να αποφασίζεται σε επίπεδο κράτους μέλους, συμπεριλαμβανομένων των συλλογικών συμβάσεων που συνάπτονται από τους κοινωνικούς εταίρους. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι κανόνες και οι προϋποθέσεις για την απόκτηση των δικαιωμάτων θα πρέπει να εστιάζονται σε αρχές και να υποδεικνύουν τα μέτρα που πρέπει να λαμβάνονται σε εθνικό επίπεδο, παρέχοντας όμως στους κοινωνικούς εταίρους επαρκές περιθώριο ελιγμών για συλλογικές διαπραγματεύσεις. |
| --- | --- |

4.4.1

Το λεπτομερές περιεχόμενο των συστημάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης πρέπει να αποφασίζεται σε επίπεδο κράτους μέλους, συμπεριλαμβανομένων των συλλογικών συμβάσεων που συνάπτονται από τους κοινωνικούς εταίρους. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι κανόνες και οι προϋποθέσεις για την απόκτηση των δικαιωμάτων θα πρέπει να εστιάζονται σε αρχές και να υποδεικνύουν τα μέτρα που πρέπει να λαμβάνονται σε εθνικό επίπεδο, παρέχοντας όμως στους κοινωνικούς εταίρους επαρκές περιθώριο ελιγμών για συλλογικές διαπραγματεύσεις.

| 4.4.2 | Το άρθρο 4 της οδηγίας πρέπει να αντικατασταθεί από το εξής κείμενο: «— στις περιπτώσεις που καθορίζονται οι προϋποθέσεις απόκτησης συνταξιοδοτικού δικαιώματος, όπως ελάχιστο όριο ηλικίας, περίοδοι αναμονής και/ή καταβολής εισφορών, οι προϋποθέσεις αυτές πρέπει να είναι ισότιμες και να βασίζονται σε αντικειμενικά κριτήρια (και όχι σε μεροληπτικά).» |
| --- | --- |

4.4.2

Το άρθρο 4 της οδηγίας πρέπει να αντικατασταθεί από το εξής κείμενο: «— στις περιπτώσεις που καθορίζονται οι προϋποθέσεις απόκτησης συνταξιοδοτικού δικαιώματος, όπως ελάχιστο όριο ηλικίας, περίοδοι αναμονής και/ή καταβολής εισφορών, οι προϋποθέσεις αυτές πρέπει να είναι ισότιμες και να βασίζονται σε αντικειμενικά κριτήρια (και όχι σε μεροληπτικά).»

| 4.5 | Η αλλαγή εργοδότη μπορεί να έχει αρνητικές συνέπειες στην απόκτηση και το ύψος των δικαιωμάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης..
  Αυτές οι επιπτώσεις επηρεάζουν την απόφαση των εργαζομένων υπέρ ή κατά της αλλαγής εργοδότη, μολονότι η απόφαση αυτή λαμβάνεται σε συνάρτηση με μια ολόκληρη σειρά από παράγοντες. |
| --- | --- |

4.5

Η αλλαγή εργοδότη μπορεί να έχει αρνητικές συνέπειες στην απόκτηση και το ύψος των δικαιωμάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης..

Αυτές οι επιπτώσεις επηρεάζουν την απόφαση των εργαζομένων υπέρ ή κατά της αλλαγής εργοδότη, μολονότι η απόφαση αυτή λαμβάνεται σε συνάρτηση με μια ολόκληρη σειρά από παράγοντες.

| 4.6 | Κυρίως ως αποτέλεσμα της δημογραφικής εξέλιξης, στο μέλλον, οι εισφορές των νόμιμων συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης δεν θα είναι πλέον επαρκείς για τη διασφάλιση επαρκούς βιοτικού επιπέδου, ακόμη και στα κράτη μέλη όπου τα νόμιμα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης συνιστούν την κύρια πηγή εισοδήματος για τα ηλικιωμένα άτομα. Για αυτό το λόγο αυξάνεται η σημασία των συστημάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης, μολονότι ακόμη και αυτά τα συστήματα μπορούν εξίσου να υποστούν τον αρνητικό αντίκτυπο της δημογραφικής εξέλιξης. |
| --- | --- |

4.6

Κυρίως ως αποτέλεσμα της δημογραφικής εξέλιξης, στο μέλλον, οι εισφορές των νόμιμων συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης δεν θα είναι πλέον επαρκείς για τη διασφάλιση επαρκούς βιοτικού επιπέδου, ακόμη και στα κράτη μέλη όπου τα νόμιμα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης συνιστούν την κύρια πηγή εισοδήματος για τα ηλικιωμένα άτομα. Για αυτό το λόγο αυξάνεται η σημασία των συστημάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης, μολονότι ακόμη και αυτά τα συστήματα μπορούν εξίσου να υποστούν τον αρνητικό αντίκτυπο της δημογραφικής εξέλιξης.

| 4.7 | Αναγνωρίζοντας το θεμελιώδη στόχο της ευρωπαϊκής εσωτερικής αγοράς για τη διασφάλιση της ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων, και λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη για βελτίωση του πλαισίου των συστημάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης, κρίνεται ως θετική η προσέγγιση της Επιτροπής που στοχεύει στην εξάλειψη των εμποδίων για την κινητικότητα του εργατικού δυναμικού στα συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης. |
| --- | --- |

4.7

Αναγνωρίζοντας το θεμελιώδη στόχο της ευρωπαϊκής εσωτερικής αγοράς για τη διασφάλιση της ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων, και λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη για βελτίωση του πλαισίου των συστημάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης, κρίνεται ως θετική η προσέγγιση της Επιτροπής που στοχεύει στην εξάλειψη των εμποδίων για την κινητικότητα του εργατικού δυναμικού στα συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης.

| 4.8 | Επιπλέον, σύμφωνα με το άρθρο 40 της Συνθήκης ΕΚ, το Συμβούλιο «... λαμβάνει, με οδηγίες ή κανονισμούς όλα τα αναγκαία μέτρα για να πραγματοποιηθεί σταδιακά η ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων». Ως εκ τούτου, η βάση που ορίζεται από το άρθρο 42 για την παρούσα οδηγία ενισχύεται ακόμη περισσότερο από το άρθρο 40. |
| --- | --- |

4.8

Επιπλέον, σύμφωνα με το άρθρο 40 της Συνθήκης ΕΚ, το Συμβούλιο «... λαμβάνει, με οδηγίες ή κανονισμούς όλα τα αναγκαία μέτρα για να πραγματοποιηθεί σταδιακά η ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων». Ως εκ τούτου, η βάση που ορίζεται από το άρθρο 42 για την παρούσα οδηγία ενισχύεται ακόμη περισσότερο από το άρθρο 40.

| 4.9 | Η εξάλειψη των εμποδίων για την κινητικότητα των εργαζομένων είναι εξαιρετικά σημαντική και για την επίτευξη του θεμελιώδους στόχου της στρατηγικής της Λισσαβόνας όσον αφορά την ενίσχυση του ευρωπαϊκού οικονομικού χώρου μέσω της δημιουργίας μιας κοινωνίας της γνώσης. Η κοινωνία της γνώσης συνιστά προϋπόθεση για την κοινωνική ανάπτυξη και ταυτοχρόνως αποτελεί την πλέον σημαντική παραγωγική δύναμη. Στηρίζεται στην καινοτομία και την εφευρετικότητα των πολιτών, ενώ η ενίσχυσή της εξαρτάται άμεσα από την συνεχή ανταλλαγή γνώσεων και εμπειριών. Στο πλαίσιο αυτό, η κινητικότητα των εργαζομένων μπορεί να συμβάλλει σημαντικά. Εξάλλου, η διασφάλιση της κοινωνικής συνοχής συνιστά μέρος της στρατηγικής της Λισσαβόνας. Ως εκ τούτου, οι στόχοι που περιλαμβάνονται στο σχέδιο της Επιτροπής μπορούν να υποστηριχθούν και από αυτήν την σκοπιά. |
| --- | --- |

4.9

Η εξάλειψη των εμποδίων για την κινητικότητα των εργαζομένων είναι εξαιρετικά σημαντική και για την επίτευξη του θεμελιώδους στόχου της στρατηγικής της Λισσαβόνας όσον αφορά την ενίσχυση του ευρωπαϊκού οικονομικού χώρου μέσω της δημιουργίας μιας κοινωνίας της γνώσης. Η κοινωνία της γνώσης συνιστά προϋπόθεση για την κοινωνική ανάπτυξη και ταυτοχρόνως αποτελεί την πλέον σημαντική παραγωγική δύναμη. Στηρίζεται στην καινοτομία και την εφευρετικότητα των πολιτών, ενώ η ενίσχυσή της εξαρτάται άμεσα από την συνεχή ανταλλαγή γνώσεων και εμπειριών. Στο πλαίσιο αυτό, η κινητικότητα των εργαζομένων μπορεί να συμβάλλει σημαντικά. Εξάλλου, η διασφάλιση της κοινωνικής συνοχής συνιστά μέρος της στρατηγικής της Λισσαβόνας. Ως εκ τούτου, οι στόχοι που περιλαμβάνονται στο σχέδιο της Επιτροπής μπορούν να υποστηριχθούν και από αυτήν την σκοπιά.

| 4.10 | Επιπλέον, πρέπει να επισημανθεί ότι το ζήτημα της αποφυγής μειονεκτημάτων (και) για την κοινωνική ασφάλιση αποτέλεσε ήδη αντικείμενο του κανονισμού αριθ. 1408/71 του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 1971, περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στους μισθωτούς, στους μη μισθωτούς και στα μέλη των οικογενειών τους που διακινούνται εντός της Κοινότητας. Ένα από τα πρώτα κοινωνικοπολιτικά μέσα πρέπει να αποτελέσει η εξάλειψη των εμποδίων και του αρνητικού αντίκτυπου για την ελεύθερη κυκλοφορία. Ως εκ τούτου, η πρόταση της Επιτροπής συνιστά τη συνεπή συνέχιση μιας τέτοιας πολιτικής, κυρίως αν ληφθεί υπόψη ότι υπάρχει νομικό κενό σε ό,τι αφορά τα συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης το οποίο πρέπει να καλυφθεί, δεδομένης υπόψη της αυξανόμενης σημασίας τους για τη διασφάλιση επαρκούς βιοτικού επιπέδου στους ηλικιωμένους. |
| --- | --- |

4.10

Επιπλέον, πρέπει να επισημανθεί ότι το ζήτημα της αποφυγής μειονεκτημάτων (και) για την κοινωνική ασφάλιση αποτέλεσε ήδη αντικείμενο του κανονισμού αριθ. 1408/71 του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 1971, περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στους μισθωτούς, στους μη μισθωτούς και στα μέλη των οικογενειών τους που διακινούνται εντός της Κοινότητας. Ένα από τα πρώτα κοινωνικοπολιτικά μέσα πρέπει να αποτελέσει η εξάλειψη των εμποδίων και του αρνητικού αντίκτυπου για την ελεύθερη κυκλοφορία. Ως εκ τούτου, η πρόταση της Επιτροπής συνιστά τη συνεπή συνέχιση μιας τέτοιας πολιτικής, κυρίως αν ληφθεί υπόψη ότι υπάρχει νομικό κενό σε ό,τι αφορά τα συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης το οποίο πρέπει να καλυφθεί, δεδομένης υπόψη της αυξανόμενης σημασίας τους για τη διασφάλιση επαρκούς βιοτικού επιπέδου στους ηλικιωμένους.

| 4.11 | Ορθές κρίνονται στη συγκεκριμένη χρονική στιγμή οι δραστηριότητες με στόχο την εξάλειψη των εμποδίων για την κινητικότητα που αναπτύσσονται στο πλαίσιο του «Ευρωπαϊκού έτους για την κινητικότητα των εργαζομένων» που όρισε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για το 2006. |
| --- | --- |

4.11

Ορθές κρίνονται στη συγκεκριμένη χρονική στιγμή οι δραστηριότητες με στόχο την εξάλειψη των εμποδίων για την κινητικότητα που αναπτύσσονται στο πλαίσιο του «Ευρωπαϊκού έτους για την κινητικότητα των εργαζομένων» που όρισε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για το 2006.

| 4.12 | Στα κράτη μέλη υφίστανται διαφορετικά συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης. Συνεπώς, λόγω της φύσης του ζητήματος, η σταδιακή προσέγγιση αυτών μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσα σε ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο στόχος του οποίου θα είναι η διευκόλυνση της μετάβασης από ένα σύστημα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης σε ένα άλλο. |
| --- | --- |

4.12

Στα κράτη μέλη υφίστανται διαφορετικά συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης. Συνεπώς, λόγω της φύσης του ζητήματος, η σταδιακή προσέγγιση αυτών μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσα σε ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο στόχος του οποίου θα είναι η διευκόλυνση της μετάβασης από ένα σύστημα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης σε ένα άλλο.

| 4.13 | Εφόσον αυτό μπορεί να ισχύσει σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το όφελος είναι μικρό εάν, σε ό,τι αφορά την ομοιογένεια των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας, ενισχυθεί η προσέγγιση των συστημάτων σε περίπτωση αλλαγής θέσης εργασίας μεταξύ κρατών μελών, χωρίς όμως να ληφθεί υπόψη η αλλαγή στο εσωτερικό ενός κράτους μέλους. Ως εκ τούτου, κρίνεται σκόπιμη η εφαρμογή της πρότασης της Επιτροπής, δηλαδή η εξάλειψη των εμποδίων για την κινητικότητα των εργαζομένων, τόσο σε διασυνοριακό επίπεδο όσο και στο εσωτερικό των κρατών μελών. |
| --- | --- |

4.13

Εφόσον αυτό μπορεί να ισχύσει σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το όφελος είναι μικρό εάν, σε ό,τι αφορά την ομοιογένεια των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας, ενισχυθεί η προσέγγιση των συστημάτων σε περίπτωση αλλαγής θέσης εργασίας μεταξύ κρατών μελών, χωρίς όμως να ληφθεί υπόψη η αλλαγή στο εσωτερικό ενός κράτους μέλους. Ως εκ τούτου, κρίνεται σκόπιμη η εφαρμογή της πρότασης της Επιτροπής, δηλαδή η εξάλειψη των εμποδίων για την κινητικότητα των εργαζομένων, τόσο σε διασυνοριακό επίπεδο όσο και στο εσωτερικό των κρατών μελών.

| 4.14 | Ωστόσο, παραλείπεται η ρύθμιση ενός σημαντικού τομέα που είναι συγκεκριμένα η προσέγγιση της φορολογικής μεταχείρισης των συστημάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης. Εδώ, οι διαφορές που υφίστανται στη φορολογική μεταχείριση στα κράτη μέλη αποτελούν σημαντικό εμπόδιο για την κινητικότητα., δεδομένου ότι οι εργαζόμενοι μπορεί να φορολογούνται διπλά (στις εισφορές και τις παροχές). Ο λόγος παράλειψης της φορολογίας είναι ότι εάν η οδηγία περιελάμβανε επίσης το ζήτημα της φορολογίας, αυτό θα απαιτούσε την ομόφωνη έγκριση του Συμβουλίου, με κίνδυνο η οδηγία να μην μπορέσει να περάσει στην επόμενη φάση. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή επεδίωξε να ασχοληθεί με την φορολογία μέσω της ανακοίνωσής της τής 19ης Απριλίου 2001, σήμερα δε έχει ήδη κινήσει διαδικασίες εναντίον ενός κράτους μέλους για παράβαση της νομοθεσίας. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι, εάν η Επιτροπή δεν εντάξει το ζήτημα της φορολογίας στην οδηγία, ο στόχος της βελτίωσης της δυνατότητας μεταφοράς των δικαιωμάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης θα καταστεί ανέφικτος. |
| --- | --- |

4.14

Ωστόσο, παραλείπεται η ρύθμιση ενός σημαντικού τομέα που είναι συγκεκριμένα η προσέγγιση της φορολογικής μεταχείρισης των συστημάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης. Εδώ, οι διαφορές που υφίστανται στη φορολογική μεταχείριση στα κράτη μέλη αποτελούν σημαντικό εμπόδιο για την κινητικότητα., δεδομένου ότι οι εργαζόμενοι μπορεί να φορολογούνται διπλά (στις εισφορές και τις παροχές). Ο λόγος παράλειψης της φορολογίας είναι ότι εάν η οδηγία περιελάμβανε επίσης το ζήτημα της φορολογίας, αυτό θα απαιτούσε την ομόφωνη έγκριση του Συμβουλίου, με κίνδυνο η οδηγία να μην μπορέσει να περάσει στην επόμενη φάση. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή επεδίωξε να ασχοληθεί με την φορολογία μέσω της ανακοίνωσής της τής 19ης Απριλίου 2001, σήμερα δε έχει ήδη κινήσει διαδικασίες εναντίον ενός κράτους μέλους για παράβαση της νομοθεσίας. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι, εάν η Επιτροπή δεν εντάξει το ζήτημα της φορολογίας στην οδηγία, ο στόχος της βελτίωσης της δυνατότητας μεταφοράς των δικαιωμάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης θα καταστεί ανέφικτος.

| 4.15 | Ωστόσο, η Επιτροπή παραλείπει τη ρύθμιση ενός σημαντικού τομέα που είναι συγκεκριμένα η προσέγγιση της φορολογίας των συστημάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης. Οι διαφορές που υφίστανται στη φορολογική μεταχείριση κυρίως των συστημάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης στα κράτη μέλη αποτελούν σημαντικό εμπόδιο για την κινητικότητα. Εάν δεν υπάρξει προσέγγιση της φορολογικής μεταχείρισης των εισφορών που καταβάλλονται στα συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης και των δικαιωμάτων που απορρέουν από αυτά, η αλλαγή μεταξύ των εν λόγω συστημάτων θα είναι σχεδόν αδύνατη από τεχνικής άποψης, χωρίς υψηλό κόστος. Για το λόγο αυτό, προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι της παρούσας οδηγίας, είναι απαραίτητο να ληφθούν άμεσα μέτρα για την εφαρμογή αυτής της προσέγγισης. |
| --- | --- |

4.15

Ωστόσο, η Επιτροπή παραλείπει τη ρύθμιση ενός σημαντικού τομέα που είναι συγκεκριμένα η προσέγγιση της φορολογίας των συστημάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης. Οι διαφορές που υφίστανται στη φορολογική μεταχείριση κυρίως των συστημάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης στα κράτη μέλη αποτελούν σημαντικό εμπόδιο για την κινητικότητα. Εάν δεν υπάρξει προσέγγιση της φορολογικής μεταχείρισης των εισφορών που καταβάλλονται στα συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης και των δικαιωμάτων που απορρέουν από αυτά, η αλλαγή μεταξύ των εν λόγω συστημάτων θα είναι σχεδόν αδύνατη από τεχνικής άποψης, χωρίς υψηλό κόστος. Για το λόγο αυτό, προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι της παρούσας οδηγίας, είναι απαραίτητο να ληφθούν άμεσα μέτρα για την εφαρμογή αυτής της προσέγγισης.

5.   Οι επιμέρους ρυθμίσεις

| 5.1 | Είναι γεγονός ότι οι μεγάλες περίοδοι αναμονής, τα εκτενή χρονικά περιθώρια για την απόκτηση κεκτημένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων και το υψηλό όριο ηλικίας μπορούν πράγματι να επηρεάσουν αρνητικά την απόφαση για αλλαγή θέσης εργασίας.
  Για το λόγο αυτό, κρίνεται ορθή η προσέγγιση της Επιτροπής να μειωθούν ο χρόνος αναμονής, η ηλικία πρόσβασης και η διάρκεια των δοκιμαστικών περιόδων. Επομένως, θα ήταν ενδεχομένως σκόπιμο τα επιλεχθέντα μέτρα να εξεταστούν ως πρώτο βήμα προς το στόχο της πλήρους εξάλειψης των ανωτέρω εμποδίων. |
| --- | --- |

5.1

Είναι γεγονός ότι οι μεγάλες περίοδοι αναμονής, τα εκτενή χρονικά περιθώρια για την απόκτηση κεκτημένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων και το υψηλό όριο ηλικίας μπορούν πράγματι να επηρεάσουν αρνητικά την απόφαση για αλλαγή θέσης εργασίας.

Για το λόγο αυτό, κρίνεται ορθή η προσέγγιση της Επιτροπής να μειωθούν ο χρόνος αναμονής, η ηλικία πρόσβασης και η διάρκεια των δοκιμαστικών περιόδων. Επομένως, θα ήταν ενδεχομένως σκόπιμο τα επιλεχθέντα μέτρα να εξεταστούν ως πρώτο βήμα προς το στόχο της πλήρους εξάλειψης των ανωτέρω εμποδίων.

| 5.2 | Εξάλλου, θα πρέπει να συνυπολογιστούν και οι επιπτώσεις των προτεινόμενων ρυθμίσεων, ειδικά για τα εθελούσια συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης που χρηματοδοτούνται από τις επιχειρήσεις. Πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη ότι αυτά τα μέτρα μπορεί να συνεπάγονται υψηλότερο οικονομικό κόστος. Αυτό θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο τη βούληση για τη διατήρηση τέτοιων συστημάτων. |
| --- | --- |

5.2

Εξάλλου, θα πρέπει να συνυπολογιστούν και οι επιπτώσεις των προτεινόμενων ρυθμίσεων, ειδικά για τα εθελούσια συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης που χρηματοδοτούνται από τις επιχειρήσεις. Πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη ότι αυτά τα μέτρα μπορεί να συνεπάγονται υψηλότερο οικονομικό κόστος. Αυτό θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο τη βούληση για τη διατήρηση τέτοιων συστημάτων.

| 5.3 | Οι εθελούσιες δεσμεύσεις που χρηματοδοτούνται από την επιχείρηση συνιστούν σημαντικό μέσο της πολιτικής προσωπικού. Ως εκ τούτου, στο πλαίσιο του στόχου «Ανταγωνισμός για την προσέλκυση των καλύτερων εγκεφάλων» και λαμβανομένων υπόψη των μεταβαλλόμενων δημογραφικών συνθηκών και των αυξανόμενων αναγκών σε ειδικευμένο εργατικό δυναμικό, οι επιχειρήσεις μπορεί να επωφελούνται από την έγκαιρη, και μετά την παρέλευση σύντομης περιόδου απασχόλησης, αναγνώριση δέσμευσης. Πέραν τούτου, η συμπληρωματική συνταξιοδότηση συνιστά ένα από τα πολλά μέσα στον τομέα της πολιτικής προσωπικού, όπου το στοιχείο της κοινωνικής προστασίας βρίσκεται στο προσκήνιο. Επιπλέον, μέσω της παράτασης του χρόνου απόκτησης εγγυημένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων και της δοκιμαστικής περιόδου, ανταμείβεται η πίστη του εργαζόμενου στην επιχείρηση και συνεπώς αυξάνονται οι δυνατότητες παραμονής του στην επιχείρηση αυτή. |
| --- | --- |

5.3

Οι εθελούσιες δεσμεύσεις που χρηματοδοτούνται από την επιχείρηση συνιστούν σημαντικό μέσο της πολιτικής προσωπικού. Ως εκ τούτου, στο πλαίσιο του στόχου «Ανταγωνισμός για την προσέλκυση των καλύτερων εγκεφάλων» και λαμβανομένων υπόψη των μεταβαλλόμενων δημογραφικών συνθηκών και των αυξανόμενων αναγκών σε ειδικευμένο εργατικό δυναμικό, οι επιχειρήσεις μπορεί να επωφελούνται από την έγκαιρη, και μετά την παρέλευση σύντομης περιόδου απασχόλησης, αναγνώριση δέσμευσης. Πέραν τούτου, η συμπληρωματική συνταξιοδότηση συνιστά ένα από τα πολλά μέσα στον τομέα της πολιτικής προσωπικού, όπου το στοιχείο της κοινωνικής προστασίας βρίσκεται στο προσκήνιο. Επιπλέον, μέσω της παράτασης του χρόνου απόκτησης εγγυημένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων και της δοκιμαστικής περιόδου, ανταμείβεται η πίστη του εργαζόμενου στην επιχείρηση και συνεπώς αυξάνονται οι δυνατότητες παραμονής του στην επιχείρηση αυτή.

| 5.4 | Συνολικά, πρέπει να συνυπολογιστεί και το γεγονός ότι η σχέση μεταξύ των συστημάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης που χρηματοδοτούνται (αποκλειστικά) από την επιχείρηση και εκείνων που χρηματοδοτεί ο ίδιος ο εργαζόμενος με δικές του εισφορές παρουσιάζει διαφορές από ένα κράτος μέλος σε άλλο. Προκειμένου να ληφθούν υπόψη αυτές οι διαφορές, κρίνεται σκόπιμο να αναπτυχθούν δυνατότητες διαφοροποίησης για τα κράτη μέλη όσον αφορά τη χρηματοδότηση των εν λόγω συστημάτων. |
| --- | --- |

5.4

Συνολικά, πρέπει να συνυπολογιστεί και το γεγονός ότι η σχέση μεταξύ των συστημάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης που χρηματοδοτούνται (αποκλειστικά) από την επιχείρηση και εκείνων που χρηματοδοτεί ο ίδιος ο εργαζόμενος με δικές του εισφορές παρουσιάζει διαφορές από ένα κράτος μέλος σε άλλο. Προκειμένου να ληφθούν υπόψη αυτές οι διαφορές, κρίνεται σκόπιμο να αναπτυχθούν δυνατότητες διαφοροποίησης για τα κράτη μέλη όσον αφορά τη χρηματοδότηση των εν λόγω συστημάτων.

| 5.5 | Πρέπει να υπογραμμιστεί η προσέγγιση της Επιτροπής σχετικά με την εξάλειψη των εμποδίων ανταγωνισμού που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις, οι οποίες επιθυμούν να ιδρύσουν θυγατρικές σε άλλα κράτη μέλη. Τα μεγάλα χρονικά περιθώρια και το υψηλό όριο ηλικίας δεσμεύουν το εργατικό δυναμικό, παρεμποδίζοντας έτσι την κινητικότητα. |
| --- | --- |

5.5

Πρέπει να υπογραμμιστεί η προσέγγιση της Επιτροπής σχετικά με την εξάλειψη των εμποδίων ανταγωνισμού που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις, οι οποίες επιθυμούν να ιδρύσουν θυγατρικές σε άλλα κράτη μέλη. Τα μεγάλα χρονικά περιθώρια και το υψηλό όριο ηλικίας δεσμεύουν το εργατικό δυναμικό, παρεμποδίζοντας έτσι την κινητικότητα.

| 5.6 | Παρεμπιπτόντως, η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη την ανάγκη σταδιακής προσαρμογής, επισημαίνοντας ότι, για την εφαρμογή της διάταξης το χρόνο που απαιτείται για την απόκτηση των θεμελιωμένων δικαιωμάτων, μπορεί να προβλεφθεί μεγαλύτερη προθεσμία εφαρμογής. |
| --- | --- |

5.6

Παρεμπιπτόντως, η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη την ανάγκη σταδιακής προσαρμογής, επισημαίνοντας ότι, για την εφαρμογή της διάταξης το χρόνο που απαιτείται για την απόκτηση των θεμελιωμένων δικαιωμάτων, μπορεί να προβλεφθεί μεγαλύτερη προθεσμία εφαρμογής.

| 5.7 | Σε ό,τι αφορά τη διατήρηση των αδρανοποιημένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων, δεν μπορεί να αμφισβητηθεί ότι η υποχρέωση προσαρμογής θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση του οικονομικού κόστους στο πλαίσιο των συστημάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης.
  Από την άλλη πλευρά, αυτό εξαρτάται καταρχάς από την μορφή της χορηγηθείσας υπόσχεσης. Εφόσον πρόκειται για καθορισμένη εισφορά, η προσαρμογή των αδρανοποιημένων δικαιωμάτων δεν έχει νόημα, επειδή η αξία του συσσωρευμένου κεφαλαίου εξαρτάται από την εξέλιξη των κεφαλαιαγορών και των αποδόσεων. Αυτό θα μπορούσε ωστόσο να έχει αρνητικές συνέπειες για συγκεκριμένα συστήματα παροχών, επειδή δεν καταβάλλονται πλέον εισφορές. |
| --- | --- |

5.7

Σε ό,τι αφορά τη διατήρηση των αδρανοποιημένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων, δεν μπορεί να αμφισβητηθεί ότι η υποχρέωση προσαρμογής θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση του οικονομικού κόστους στο πλαίσιο των συστημάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης.

Από την άλλη πλευρά, αυτό εξαρτάται καταρχάς από την μορφή της χορηγηθείσας υπόσχεσης. Εφόσον πρόκειται για καθορισμένη εισφορά, η προσαρμογή των αδρανοποιημένων δικαιωμάτων δεν έχει νόημα, επειδή η αξία του συσσωρευμένου κεφαλαίου εξαρτάται από την εξέλιξη των κεφαλαιαγορών και των αποδόσεων. Αυτό θα μπορούσε ωστόσο να έχει αρνητικές συνέπειες για συγκεκριμένα συστήματα παροχών, επειδή δεν καταβάλλονται πλέον εισφορές.

| 5.8 | Εάν ληφθεί υπόψη ο ρόλος της συμπληρωματικής συνταξιοδότησης, δηλαδή η δέουσα ενίσχυση των δικαιωμάτων που απορρέουν από τα νόμιμα συστήματα συνταξιοδότησης, κρίνεται απαραίτητη η προσαρμογή των αδρανοποιημένων δικαιωμάτων. Η έως τώρα διατύπωση της σχετικής πρότασης είναι ελάχιστα δεσμευτική για τα συναφή μέτρα που λαμβάνουν τα κράτη μέλη, ενώ ακόμη και τα παραδείγματα που παρουσιάζονται στην αιτιολογική σκέψη 7 πρέπει να αξιολογηθούν απλώς ως σημεία αναφοράς. Εκτός αυτού, παραμένει ασαφές εάν η αξιολόγηση της πίστης των εργαζομένων στην επιχείρηση ως κίνητρο για διαφορετική προσαρμογή ή η υποχρέωση για προσαρμογή των κεφαλαίων που καταβάλλονται και όχι των κεκτημένων δικαιωμάτων ανταποκρίνεται στην έννοια της «δίκαιης» προσαρμογής που προσδιορίζει η Επιτροπή. |
| --- | --- |

5.8

Εάν ληφθεί υπόψη ο ρόλος της συμπληρωματικής συνταξιοδότησης, δηλαδή η δέουσα ενίσχυση των δικαιωμάτων που απορρέουν από τα νόμιμα συστήματα συνταξιοδότησης, κρίνεται απαραίτητη η προσαρμογή των αδρανοποιημένων δικαιωμάτων. Η έως τώρα διατύπωση της σχετικής πρότασης είναι ελάχιστα δεσμευτική για τα συναφή μέτρα που λαμβάνουν τα κράτη μέλη, ενώ ακόμη και τα παραδείγματα που παρουσιάζονται στην αιτιολογική σκέψη 7 πρέπει να αξιολογηθούν απλώς ως σημεία αναφοράς. Εκτός αυτού, παραμένει ασαφές εάν η αξιολόγηση της πίστης των εργαζομένων στην επιχείρηση ως κίνητρο για διαφορετική προσαρμογή ή η υποχρέωση για προσαρμογή των κεφαλαίων που καταβάλλονται και όχι των κεκτημένων δικαιωμάτων ανταποκρίνεται στην έννοια της «δίκαιης» προσαρμογής που προσδιορίζει η Επιτροπή.

| 5.9 | Κρίνεται ορθό να παρέχεται η δυνατότητα επιστροφής εισφορών που αντιπροσωπεύουν τα κεκτημένα δικαιώματα, αντί της μεταφοράς αυτών, στην περίπτωση που το ποσό στο οποίο αντιστοιχούν υπολείπεται ενός συγκεκριμένου ορίου, το οποίο θα καθορίζεται σε συνάρτηση με τις εθνικές ιδιαιτερότητες. |
| --- | --- |

5.9

Κρίνεται ορθό να παρέχεται η δυνατότητα επιστροφής εισφορών που αντιπροσωπεύουν τα κεκτημένα δικαιώματα, αντί της μεταφοράς αυτών, στην περίπτωση που το ποσό στο οποίο αντιστοιχούν υπολείπεται ενός συγκεκριμένου ορίου, το οποίο θα καθορίζεται σε συνάρτηση με τις εθνικές ιδιαιτερότητες.

| 5.10 | Ωστόσο, η απόφαση σχετικά με το εάν θα καταβληθούν σε ρευστό ή θα διατηρηθούν τα κεκτημένα δικαιώματα, πρέπει να λαμβάνεται αποκλειστικά από τα συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης. Εντούτοις, ακόμη και τα κεκτημένα δικαιώματα που κατατάσσονται ως χαμηλής αξίας σύμφωνα με τις γενικές διατάξεις, μπορεί να παρουσιάζουν ενδιαφέρον για τον μεμονωμένο εργαζόμενο και να αποτελούν ένα σταθερό συμπληρωματικό εισόδημα στα γηρατειά. Η πληρωμή κεφαλαίου που να αντιπροσωπεύει τα εν λόγω δικαιώματα, η οποία υλοποιείται αντίθετα προς τη βούλησή του, θα μπορούσε ενδεχομένως να λειτουργήσει ανασταλτικά για την αλλαγή θέσης εργασίας. |
| --- | --- |

5.10

Ωστόσο, η απόφαση σχετικά με το εάν θα καταβληθούν σε ρευστό ή θα διατηρηθούν τα κεκτημένα δικαιώματα, πρέπει να λαμβάνεται αποκλειστικά από τα συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης. Εντούτοις, ακόμη και τα κεκτημένα δικαιώματα που κατατάσσονται ως χαμηλής αξίας σύμφωνα με τις γενικές διατάξεις, μπορεί να παρουσιάζουν ενδιαφέρον για τον μεμονωμένο εργαζόμενο και να αποτελούν ένα σταθερό συμπληρωματικό εισόδημα στα γηρατειά. Η πληρωμή κεφαλαίου που να αντιπροσωπεύει τα εν λόγω δικαιώματα, η οποία υλοποιείται αντίθετα προς τη βούλησή του, θα μπορούσε ενδεχομένως να λειτουργήσει ανασταλτικά για την αλλαγή θέσης εργασίας.

| 5.11 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις σχεδιαζόμενες ρυθμίσεις της Επιτροπής για τη δυνατότητα μεταφοράς των δικαιωμάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης. Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν περιορίζεται αποκλειστικά στη διατύπωση προτάσεων για τη βελτίωση της δυνατότητας μεταφοράς των δικαιωμάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης, αλλά επιθυμεί, στο πλαίσιο μιας συνολικής προσέγγισης, να εξαλείψει τα εμπόδια για την κινητικότητα που εντοπίζονται στα συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης. |
| --- | --- |

5.11

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις σχεδιαζόμενες ρυθμίσεις της Επιτροπής για τη δυνατότητα μεταφοράς των δικαιωμάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης. Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν περιορίζεται αποκλειστικά στη διατύπωση προτάσεων για τη βελτίωση της δυνατότητας μεταφοράς των δικαιωμάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης, αλλά επιθυμεί, στο πλαίσιο μιας συνολικής προσέγγισης, να εξαλείψει τα εμπόδια για την κινητικότητα που εντοπίζονται στα συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης.

| 5.12 | Όσον αφορά τη ρύθμιση σχετικά με τη δυνατότητα μεταφοράς, τονίζεται ως θετικό στοιχείο το γεγονός ότι, κατά την άποψη της Επιτροπής, ο εργαζόμενος δεν πρέπει να υφίσταται καμία οικονομική επιβάρυνση ως συνέπεια της μεταφοράς. Αυτό ανταποκρίνεται στο σκοπό που έχει τεθεί στην οδηγία. Μόνον εφόσον η μεταφορά μπορεί να υλοποιηθεί χωρίς οικονομική ζημία, θα επιλέξει ο εργαζόμενος τη μεταφορά και ως εκ τούτου την αλλαγή της θέσης εργασίας, ακόμη και εάν προβληματίζεται. |
| --- | --- |

5.12

Όσον αφορά τη ρύθμιση σχετικά με τη δυνατότητα μεταφοράς, τονίζεται ως θετικό στοιχείο το γεγονός ότι, κατά την άποψη της Επιτροπής, ο εργαζόμενος δεν πρέπει να υφίσταται καμία οικονομική επιβάρυνση ως συνέπεια της μεταφοράς. Αυτό ανταποκρίνεται στο σκοπό που έχει τεθεί στην οδηγία. Μόνον εφόσον η μεταφορά μπορεί να υλοποιηθεί χωρίς οικονομική ζημία, θα επιλέξει ο εργαζόμενος τη μεταφορά και ως εκ τούτου την αλλαγή της θέσης εργασίας, ακόμη και εάν προβληματίζεται.

| 5.13 | Ακόμη, σε ό,τι αφορά την υποχρέωση καλύτερης ενημέρωσης, κρίνεται ότι οι σαφείς προτάσεις της Επιτροπής εξυπηρετούν το στόχο της οδηγίας, παρόλο που πρέπει να συνυπολογιστεί ότι οι εν λόγω υποχρεώσεις οφείλουν να εκτιμούνται σε συνάρτηση με τις συγκεκριμένες δυνατότητες, κυρίως των μικρών επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

5.13

Ακόμη, σε ό,τι αφορά την υποχρέωση καλύτερης ενημέρωσης, κρίνεται ότι οι σαφείς προτάσεις της Επιτροπής εξυπηρετούν το στόχο της οδηγίας, παρόλο που πρέπει να συνυπολογιστεί ότι οι εν λόγω υποχρεώσεις οφείλουν να εκτιμούνται σε συνάρτηση με τις συγκεκριμένες δυνατότητες, κυρίως των μικρών επιχειρήσεων.

| 5.14 | Διατυπώνονται, ωστόσο, επιφυλάξεις σχετικά με το ότι το άρθρο 6, παράγραφος 1 σε σχέση με τον ορισμό στ) του άρθρου 3 θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως εξής: ότι μόνο οι εργαζόμενοι που αλλάζουν εκούσια θέση εργασίας δικαιούνται τη μεταφορά των δικαιωμάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης. Ωστόσο, αυτό θα έφερνε σε πολύ μειονεκτική θέση τους εργαζόμενους που απολύονται. Ως εκ τούτου, εάν ληφθεί υπόψη ο απαραίτητος στόχος να παρεμποδιστεί η φτώχεια στα γηρατειά, κρίνεται σκόπιμο να συμπεριληφθεί στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 3, παράγραφος 1 κάθε μορφή αλλαγής θέσης εργασίας. |
| --- | --- |

5.14

Διατυπώνονται, ωστόσο, επιφυλάξεις σχετικά με το ότι το άρθρο 6, παράγραφος 1 σε σχέση με τον ορισμό στ) του άρθρου 3 θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως εξής: ότι μόνο οι εργαζόμενοι που αλλάζουν εκούσια θέση εργασίας δικαιούνται τη μεταφορά των δικαιωμάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης. Ωστόσο, αυτό θα έφερνε σε πολύ μειονεκτική θέση τους εργαζόμενους που απολύονται. Ως εκ τούτου, εάν ληφθεί υπόψη ο απαραίτητος στόχος να παρεμποδιστεί η φτώχεια στα γηρατειά, κρίνεται σκόπιμο να συμπεριληφθεί στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 3, παράγραφος 1 κάθε μορφή αλλαγής θέσης εργασίας.

| 5.15 | Εκτός αυτού, η επίτευξη του στόχου της οδηγίας θα μπορούσε να παρεμποδιστεί από το γεγονός ότι ορισμένα συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης εξαιρούνται κατά βάση από τη δυνατότητα μεταφοράς. Τα κράτη μέλη ενημερώνουν την Επιτροπή σχετικά με τα μέτρα που λαμβάνουν για την ενσωμάτωση των εν λόγω συστημάτων στη νομοθεσία τους, ωστόσο, αυτό δεν φαίνεται να επαρκεί, εάν ληφθούν υπόψη οι μακροχρόνιες συζητήσεις που διεξάγονται για το ανωτέρω ζήτημα και η άμεση ανάγκη δημιουργίας ενός σταθερού δεύτερου πυλώνα για την συνταξιοδότηση. Όμως η αποδοχή των προτάσεων της Επιτροπής βρίσκεται σε άμεση συνάρτηση με τις αντίστοιχες μεταβατικές περιόδους, εξαιτίας των διαφορετικών συστημάτων που ισχύουν στα κράτη μέλη. Για το λόγο αυτό, θα μπορούσαν να προβλεφθούν συγκεκριμένα χρονικά περιθώρια και πρότυπα. |
| --- | --- |

5.15

Εκτός αυτού, η επίτευξη του στόχου της οδηγίας θα μπορούσε να παρεμποδιστεί από το γεγονός ότι ορισμένα συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης εξαιρούνται κατά βάση από τη δυνατότητα μεταφοράς. Τα κράτη μέλη ενημερώνουν την Επιτροπή σχετικά με τα μέτρα που λαμβάνουν για την ενσωμάτωση των εν λόγω συστημάτων στη νομοθεσία τους, ωστόσο, αυτό δεν φαίνεται να επαρκεί, εάν ληφθούν υπόψη οι μακροχρόνιες συζητήσεις που διεξάγονται για το ανωτέρω ζήτημα και η άμεση ανάγκη δημιουργίας ενός σταθερού δεύτερου πυλώνα για την συνταξιοδότηση. Όμως η αποδοχή των προτάσεων της Επιτροπής βρίσκεται σε άμεση συνάρτηση με τις αντίστοιχες μεταβατικές περιόδους, εξαιτίας των διαφορετικών συστημάτων που ισχύουν στα κράτη μέλη. Για το λόγο αυτό, θα μπορούσαν να προβλεφθούν συγκεκριμένα χρονικά περιθώρια και πρότυπα.

Βρυξέλλες, 20 Απριλίου 2006

Η Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Anne-Marie SIGMUND

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

της γνωμοδότησης της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Οι ακόλουθες τροπολογίες απορρίφθηκαν από τη σύνοδο ολομέλειας αλλά έλαβαν τουλάχιστον το ένα τέταρτο των εκπεφρασμένων ψήφων:

Σημείο 4.10

Μετά το σημείο 4.10 να προστεθεί νέο σημείο

«4.10.1   Η πρόταση να βασισθεί η οδηγία στη μεταφορά του κεφαλαίου της σύνταξης λόγω αλλαγής εργασίας δεν δικαιολογείται πάντοτε. Θα ήταν προτιμότερο να διασφαλιστεί η δυνατότητα συνδυασμού των αποκτηθέντων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων με τον ίδιο τρόπο που γίνεται η διαχείριση της κοινής σύνταξης σύμφωνα με τον κανονισμό 1408/71.»

Αιτιολογία

Πιθανόν να είναι πρακτικό, να εφαρμόζονται οι ίδιες αρχές στην περίπτωση συνδυασμού των διάφορων δημόσιων συνταξιοδοτικών συστημάτων με τα συστήματα συμπληρωματικής σύνταξης.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

Ψήφοι υπέρ: 49

Ψήφοι κατά: 54

Αποχές: 19

---

| 8.8.2006 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 185/42 |
| --- | --- | --- | --- |

8.8.2006

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 185/42

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με το Ευρωπαϊκό έτος διαπολιτισμικού διαλόγου (2008)

COM(2005) 467 τελικό — 2005/0203 (COD)

(2006/C 185/09)

Στις 16 Νοεμβρίου 2005, και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την ανωτέρω πρόταση.

Το ειδικευμένο τμήμα «Απασχόληση, κοινωνικά θέματα και δικαιώματα του πολίτη», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάστηκε τη γνωμοδότησή του στις 20 Μαρτίου 2006 (εισηγήτρια η κα Ágnes CSER).

Κατά την 426η σύνοδο ολομέλειάς της τής 20ής και 21ης Απριλίου 2006 (συνεδρίαση της 20ής Απριλίου 2006), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 79 ψήφους υπέρ, 39 κατά και 10 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση:

1.   Κύρια σημεία της πρότασης απόφασης

Η πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου την οποία υπέβαλε η Επιτροπή (COM(2005) 467 τελικό) έχει θέμα την ανακήρυξη του έτους 2008 ως Ευρωπαϊκού έτους διαπολιτισμικού διαλόγου (2008).

Η πρόταση εντάσσεται στο πλαίσιο της στρατηγικής την οποία παρουσίασαν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και η Επιτροπή, μία στρατηγική η οποία, μέσω της καθιέρωσης του εν λόγω ευρωπαϊκού έτους, συμβάλλει στην ανάπτυξη της ευρωπαϊκής ιθαγένειας και κατ'επέκταση στην επίτευξη των κύριων κοινών στρατηγικών στόχων, αναγνωρίζοντας και υιοθετώντας σε κοινοτική κλίμακα τα δικαιώματα του ανθρώπου και προωθώντας την εθνική, περιφερειακή και τοπική συνεργασία.

Ο διαπολιτισμικός διάλογος πρέπει να νοηθεί ως ένα μέσο το οποίο μπορεί να διευκολύνει την υλοποίηση των πολυάριθμων στόχων στρατηγικής σημασίας της ΕΕ. Πέραν της συνεργασίας σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, ο διάλογος εδραιώνεται όχι μόνον σε ολόκληρη την έκταση της Ένωσης αλλά και, εντασσόμενος στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής πολιτικής γειτνίασης, εδραιώνεται και μεταξύ των διαφόρων κοινωνικών, οικονομικών και επαγγελματικών ομάδων, καθώς και μεταξύ των επιμέρους ατόμων.

1.1   Γενικοί στόχοι της πρότασης

Οι γενικοί στόχοι της πρότασης είναι οι εξής:

| — | «προαγωγή του διαπολιτισμικού διαλόγου ως μέσου το οποίο να βοηθά τους ευρωπαίους πολίτες και όλους όσοι ζουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση, προσωρινά ή μόνιμα, να αποκτούν τις γνώσεις, τα επαγγελματικά προσόντα και τις δεξιότητες που θα τους επιτρέψουν να γίνουν γνώστες ενός πιο ανοικτού αλλά και πιο πολύπλοκου περιβάλλοντος και να διαχειρίζονται τις ενδεχόμενες δυσκολίες μέσα σ' αυτό, έτσι ώστε να αποκομίζουν όφελος από τις ευκαιρίες που τους προσφέρει μια τέτοια διαφοροποιημένη και δυναμική κοινωνία, όχι μόνο στην Ευρώπη αλλά και στον υπόλοιπο κόσμο· |
| --- | --- |

—

«προαγωγή του διαπολιτισμικού διαλόγου ως μέσου το οποίο να βοηθά τους ευρωπαίους πολίτες και όλους όσοι ζουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση, προσωρινά ή μόνιμα, να αποκτούν τις γνώσεις, τα επαγγελματικά προσόντα και τις δεξιότητες που θα τους επιτρέψουν να γίνουν γνώστες ενός πιο ανοικτού αλλά και πιο πολύπλοκου περιβάλλοντος και να διαχειρίζονται τις ενδεχόμενες δυσκολίες μέσα σ' αυτό, έτσι ώστε να αποκομίζουν όφελος από τις ευκαιρίες που τους προσφέρει μια τέτοια διαφοροποιημένη και δυναμική κοινωνία, όχι μόνο στην Ευρώπη αλλά και στον υπόλοιπο κόσμο·

| — | ευαισθητοποίηση των ευρωπαίων πολιτών και όλων όσοι ζουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σχετικά με τη σημασία της ανάπτυξης ευρωπαϊκής ιθαγένειας δραστήριας και ανοικτής στον κόσμο, που να σέβεται την πολιτιστική ποικιλομορφία και να βασίζεται στις αξίες που είναι κοινές στην Ευρωπαϊκή Ένωση του σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της ελευθερίας, της ισότητας, της μη διάκρισης, της αλληλεγγύης, των αρχών της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου, καθώς και των δικαιωμάτων του ανθρώπου, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των ατόμων που ανήκουν σε μειονότητες.» |
| --- | --- |

—

ευαισθητοποίηση των ευρωπαίων πολιτών και όλων όσοι ζουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σχετικά με τη σημασία της ανάπτυξης ευρωπαϊκής ιθαγένειας δραστήριας και ανοικτής στον κόσμο, που να σέβεται την πολιτιστική ποικιλομορφία και να βασίζεται στις αξίες που είναι κοινές στην Ευρωπαϊκή Ένωση του σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της ελευθερίας, της ισότητας, της μη διάκρισης, της αλληλεγγύης, των αρχών της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου, καθώς και των δικαιωμάτων του ανθρώπου, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των ατόμων που ανήκουν σε μειονότητες.»

1.2   Ειδικοί στόχοι της πρότασης

Οι ειδικοί στόχοι του διαπολιτισμικού διαλόγου που καθιερώνεται μέσω της πρότασης είναι:

| — | «αύξηση της προβολής και της συνοχής όλων των κοινοτικών προγραμμάτων και δράσεων που συμβάλλουν στο διαπολιτισμικό διάλογο (...)· |
| --- | --- |

—

«αύξηση της προβολής και της συνοχής όλων των κοινοτικών προγραμμάτων και δράσεων που συμβάλλουν στο διαπολιτισμικό διάλογο (...)·

| — | έμφαση στη συνεισφορά των διαφόρων πολιτισμών στην πολιτιστική μας κληρονομιά και στους τρόπους ζωής μας· ευαισθητοποίηση των ευρωπαίων πολιτών και όλων όσοι ζουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ιδιαίτερα των νέων, στη σημασία της αναζήτησης μέσων προς εφαρμογή για την υλοποίηση, μέσω του διαπολιτισμικού διαλόγου, μιας ευρωπαϊκής ιδιότητας του πολίτη ενεργητικής και ανοικτής στον κόσμο, που σέβεται την πολιτιστική ποικιλομορφία και βασίζεται στις αξίες που είναι κοινές στην Ευρωπαϊκή Ένωση· |
| --- | --- |

—

έμφαση στη συνεισφορά των διαφόρων πολιτισμών στην πολιτιστική μας κληρονομιά και στους τρόπους ζωής μας· ευαισθητοποίηση των ευρωπαίων πολιτών και όλων όσοι ζουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ιδιαίτερα των νέων, στη σημασία της αναζήτησης μέσων προς εφαρμογή για την υλοποίηση, μέσω του διαπολιτισμικού διαλόγου, μιας ευρωπαϊκής ιδιότητας του πολίτη ενεργητικής και ανοικτής στον κόσμο, που σέβεται την πολιτιστική ποικιλομορφία και βασίζεται στις αξίες που είναι κοινές στην Ευρωπαϊκή Ένωση·

| — | συμβολή στην καινοτομία και στην οριζόντια και διατομεακή διάσταση των προσεγγίσεων που αποβλέπουν στην προαγωγή του διαπολιτισμικού διαλόγου, ιδιαίτερα προς τους νέους (...).» |
| --- | --- |

—

συμβολή στην καινοτομία και στην οριζόντια και διατομεακή διάσταση των προσεγγίσεων που αποβλέπουν στην προαγωγή του διαπολιτισμικού διαλόγου, ιδιαίτερα προς τους νέους (...).»

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1 | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει το γεγονός ότι στην πρόταση απόφασης η έννοια της «ενεργητικής ευρωπαϊκής ιθαγένειας» δεν αφορά αποκλειστικά τους πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως ορίζει το άρθρο 17 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, αλλά και κάθε πρόσωπο που κατοικεί σε μόνιμη ή προσωρινή βάση στην Ευρωπαϊκή Ένωση. |
| --- | --- |

2.1

Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει το γεγονός ότι στην πρόταση απόφασης η έννοια της «ενεργητικής ευρωπαϊκής ιθαγένειας» δεν αφορά αποκλειστικά τους πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως ορίζει το άρθρο 17 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, αλλά και κάθε πρόσωπο που κατοικεί σε μόνιμη ή προσωρινή βάση στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

| 2.2 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της διότι η πρόταση απόφασης επιδιώκει, μεταξύ άλλων, την ενίσχυση της συνεργασίας με τις τρίτες χώρες μέσω του διαπολιτισμικού διαλόγου. |
| --- | --- |

2.2

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της διότι η πρόταση απόφασης επιδιώκει, μεταξύ άλλων, την ενίσχυση της συνεργασίας με τις τρίτες χώρες μέσω του διαπολιτισμικού διαλόγου.

| 2.3 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι ο διαπολιτισμικός διάλογος αντιμετωπίζεται ως ένα μέσο συνεργασίας το οποίο είναι σε θέση να ενισχύσει τη σταθερότητα και τη δημοκρατία μέσω της καθιέρωσης εταιρικών σχέσεων, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό της Ένωσης. |
| --- | --- |

2.3

Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι ο διαπολιτισμικός διάλογος αντιμετωπίζεται ως ένα μέσο συνεργασίας το οποίο είναι σε θέση να ενισχύσει τη σταθερότητα και τη δημοκρατία μέσω της καθιέρωσης εταιρικών σχέσεων, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό της Ένωσης.

| 2.4 | Η ΕΟΚΕ εκτιμά το γεγονός ότι η πρόταση απόφασης ευνοεί, και μάλιστα ενισχύει, τον συντονισμό και την εναρμόνιση των δράσεων και των προγραμμάτων με τα οποία επιδιώκεται η θέση σε εφαρμογή των κοινών στρατηγικών των ευρωπαϊκών οργάνων. Εξαιτίας ακριβώς των πολιτισμικών διαφορών, η δραστηριότητα και η συνεργασία των διαφόρων οργάνων σε κοινοτικό, εθνικό και τοπικό επίπεδο, χαρακτηρίζονται από έλλειψη ομοιομορφίας, καθώς και από αποκλίσεις και διαφορές στο επίπεδο της αποτελεσματικότητας και των επιτευγμάτων. Εάν οι ευρωπαϊκοί πολιτισμοί ανέπτυσσαν όντως έναν σταθερό διάλογο ο οποίος θα τους επέτρεπε να εκφράζουν την ταυτότητά τους, αυτό θα βελτίωνε και θα κινητοποιούσε τη λειτουργία, την αποτελεσματικότητα και την απόδοση των διαφόρων κοινοτικών οργάνων στο εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. |
| --- | --- |

2.4

Η ΕΟΚΕ εκτιμά το γεγονός ότι η πρόταση απόφασης ευνοεί, και μάλιστα ενισχύει, τον συντονισμό και την εναρμόνιση των δράσεων και των προγραμμάτων με τα οποία επιδιώκεται η θέση σε εφαρμογή των κοινών στρατηγικών των ευρωπαϊκών οργάνων. Εξαιτίας ακριβώς των πολιτισμικών διαφορών, η δραστηριότητα και η συνεργασία των διαφόρων οργάνων σε κοινοτικό, εθνικό και τοπικό επίπεδο, χαρακτηρίζονται από έλλειψη ομοιομορφίας, καθώς και από αποκλίσεις και διαφορές στο επίπεδο της αποτελεσματικότητας και των επιτευγμάτων. Εάν οι ευρωπαϊκοί πολιτισμοί ανέπτυσσαν όντως έναν σταθερό διάλογο ο οποίος θα τους επέτρεπε να εκφράζουν την ταυτότητά τους, αυτό θα βελτίωνε και θα κινητοποιούσε τη λειτουργία, την αποτελεσματικότητα και την απόδοση των διαφόρων κοινοτικών οργάνων στο εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.

| 2.5 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της που η ευρωπαϊκή πολιτιστική κληρονομιά μπορεί με τον τρόπο αυτό όχι μόνον να αναγνωριστεί, αλλά και να αξιοποιηθεί και να βιωθεί από τον καθένα χάρη στην ανάπτυξη της εκπαίδευσης, της καινοτομίας και της ισότητας των ευκαιριών για όλους, καθώς και χάρη στην προαγωγή του διαπολιτισμικού διαλόγου στο κοινοτικό επίπεδο και στον συντονισμό του διαλόγου αυτού στο επίπεδο των κρατών μελών. |
| --- | --- |

2.5

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της που η ευρωπαϊκή πολιτιστική κληρονομιά μπορεί με τον τρόπο αυτό όχι μόνον να αναγνωριστεί, αλλά και να αξιοποιηθεί και να βιωθεί από τον καθένα χάρη στην ανάπτυξη της εκπαίδευσης, της καινοτομίας και της ισότητας των ευκαιριών για όλους, καθώς και χάρη στην προαγωγή του διαπολιτισμικού διαλόγου στο κοινοτικό επίπεδο και στον συντονισμό του διαλόγου αυτού στο επίπεδο των κρατών μελών.

| 2.6 | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει το γεγονός ότι στο πλαίσιο του «Ευρωπαϊκού έτους διαπολιτισμικού διαλόγου», η συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών ευνοεί την υλοποίηση των κοινοτικών στόχων και ως εκ τούτου υποστηρίζει την πρόταση να ανακηρυχθεί το 2008 ως «Ευρωπαϊκό έτος διαπολιτισμικού διαλόγου». |
| --- | --- |

2.6

Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει το γεγονός ότι στο πλαίσιο του «Ευρωπαϊκού έτους διαπολιτισμικού διαλόγου», η συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών ευνοεί την υλοποίηση των κοινοτικών στόχων και ως εκ τούτου υποστηρίζει την πρόταση να ανακηρυχθεί το 2008 ως «Ευρωπαϊκό έτος διαπολιτισμικού διαλόγου».

| 2.7 | Η ΕΟΚΕ προτείνει το «Ευρωπαϊκό έτος διαπολιτισμικού διαλόγου» να αξιοποιηθεί κατά τρόπο ώστε οι διαφορές, οι ανισότητες, οι αντιφάσεις και οι συγκρούσεις που φαίνεται να έχουν οικονομικά, κοινωνικά, περιβαλλοντικά και πολιτικά αίτια να μην ερμηνεύονται με βάση εθνοτικούς ή πολιτισμικούς όρους, αλλά η αποφυγή των συγκρούσεων να επιτυγχάνεται μέσω του προσδιορισμού των αιτίων που τις προκαλούν, μέσω της κατανόησης και της αποδοχής των διαφορών των επιμέρους πολιτισμών και μέσω της χρήσης του διαλόγου ως μέσου που θα το επιτρέψει. |
| --- | --- |

2.7

Η ΕΟΚΕ προτείνει το «Ευρωπαϊκό έτος διαπολιτισμικού διαλόγου» να αξιοποιηθεί κατά τρόπο ώστε οι διαφορές, οι ανισότητες, οι αντιφάσεις και οι συγκρούσεις που φαίνεται να έχουν οικονομικά, κοινωνικά, περιβαλλοντικά και πολιτικά αίτια να μην ερμηνεύονται με βάση εθνοτικούς ή πολιτισμικούς όρους, αλλά η αποφυγή των συγκρούσεων να επιτυγχάνεται μέσω του προσδιορισμού των αιτίων που τις προκαλούν, μέσω της κατανόησης και της αποδοχής των διαφορών των επιμέρους πολιτισμών και μέσω της χρήσης του διαλόγου ως μέσου που θα το επιτρέψει.

| 2.8 | Για το λόγο αυτό, και σύμφωνα τόσο με τις γνωμοδοτήσεις της όσο και με την πρόσθετη γνωμοδότησή της για την κοινωνική διάσταση του πολιτισμού, «η ΕΟΚΕ [επιμένει] να αποτελέσει η Ευρωπαϊκή Ένωση έναν χώρο προβληματισμού σχετικά με την ίδια την υπόστασή της, αμοιβαίας εξέτασης των πολιτιστικών πολιτικών του καθενός από τα κράτη μέλη της. Έναν χώρο που να ευνοεί μια νέα πολιτιστική σκέψη με αντικείμενο τον πολιτισμό. Η προετοιμασία του έτους του διαπολιτισμικού διαλόγου (2008) θα πρέπει να δώσει την ευκαιρία στην Επιτροπή να υποβάλει μια ιδιαίτερα λεπτομερή έκθεση πάνω στην πραγματική διάσταση αυτού του διαλόγου, τα συνεχή ή τα νέα εμπόδια που συναντά, τις νέες υποθέσεις που θα μπορούσαν να διατυπωθούν ενόψει της πραγματικής του εμβάθυνσης. Η ΕΟΚΕ είναι πρόθυμη να συμβάλει, κυρίως μέσω της “κοινωνικής διάστασης του πολιτισμού”, και της “πολιτισμικής διάστασης της κοινωνίας” [...]στην κατάρτιση αυτής της έκθεσης». (1) |
| --- | --- |

2.8

Για το λόγο αυτό, και σύμφωνα τόσο με τις γνωμοδοτήσεις της όσο και με την πρόσθετη γνωμοδότησή της για την κοινωνική διάσταση του πολιτισμού, «η ΕΟΚΕ [επιμένει] να αποτελέσει η Ευρωπαϊκή Ένωση έναν χώρο προβληματισμού σχετικά με την ίδια την υπόστασή της, αμοιβαίας εξέτασης των πολιτιστικών πολιτικών του καθενός από τα κράτη μέλη της. Έναν χώρο που να ευνοεί μια νέα πολιτιστική σκέψη με αντικείμενο τον πολιτισμό. Η προετοιμασία του έτους του διαπολιτισμικού διαλόγου (2008) θα πρέπει να δώσει την ευκαιρία στην Επιτροπή να υποβάλει μια ιδιαίτερα λεπτομερή έκθεση πάνω στην πραγματική διάσταση αυτού του διαλόγου, τα συνεχή ή τα νέα εμπόδια που συναντά, τις νέες υποθέσεις που θα μπορούσαν να διατυπωθούν ενόψει της πραγματικής του εμβάθυνσης. Η ΕΟΚΕ είναι πρόθυμη να συμβάλει, κυρίως μέσω της “κοινωνικής διάστασης του πολιτισμού”, και της “πολιτισμικής διάστασης της κοινωνίας” [...]στην κατάρτιση αυτής της έκθεσης». (1)

3.   Αναλυτικές παρατηρήσεις

| 3.1 | Χάρη στη διάρθρωση που διαθέτει ως συμβουλευτικό όργανο έναντι του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής, η ΕΟΚΕ έχει επιτύχει τη σύναψη ιδιαίτερων δεσμών μεταξύ των διαφόρων ευρωπαϊκών πολιτισμών. Τα μέλη της είναι πραγματικοί Ευρωπαίοι διότι σέβονται τις αξίες και τους πολιτισμούς των διαφόρων κοινωνικών εταίρων και τους λαμβάνουν υπόψη κατά τρόπο ισορροπημένο στο πλαίσιο της διαδικασίας κατάρτισης των γνωμοδοτήσεων, λαμβάνουν δε συναινετικές αποφάσεις προς όφελος των ευρωπαίων πολιτών (2). |
| --- | --- |

3.1

Χάρη στη διάρθρωση που διαθέτει ως συμβουλευτικό όργανο έναντι του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής, η ΕΟΚΕ έχει επιτύχει τη σύναψη ιδιαίτερων δεσμών μεταξύ των διαφόρων ευρωπαϊκών πολιτισμών. Τα μέλη της είναι πραγματικοί Ευρωπαίοι διότι σέβονται τις αξίες και τους πολιτισμούς των διαφόρων κοινωνικών εταίρων και τους λαμβάνουν υπόψη κατά τρόπο ισορροπημένο στο πλαίσιο της διαδικασίας κατάρτισης των γνωμοδοτήσεων, λαμβάνουν δε συναινετικές αποφάσεις προς όφελος των ευρωπαίων πολιτών (2).

| 3.2 | Μέσω της ενεργού συνεργασίας τους και των δραστηριοτήτων που ασκούν στο κοινοτικό επίπεδο, καθώς επίσης και στο εθνικό, το περιφερειακό και το τοπικό επίπεδο, τα μέλη της ΕΟΚΕ αντιπροσωπεύουν, προωθούν και κάνουν πράξη τον διαπολιτισμικό διάλογο στους κόλπους της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

3.2

Μέσω της ενεργού συνεργασίας τους και των δραστηριοτήτων που ασκούν στο κοινοτικό επίπεδο, καθώς επίσης και στο εθνικό, το περιφερειακό και το τοπικό επίπεδο, τα μέλη της ΕΟΚΕ αντιπροσωπεύουν, προωθούν και κάνουν πράξη τον διαπολιτισμικό διάλογο στους κόλπους της κοινωνίας των πολιτών.

| 3.3 | Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής στο γεγονός ότι το κοινοτικό κείμενο δεν περιλαμβάνει ρητή αναφορά στον σεβασμό των πολιτισμών και της ποικιλομορφίας των τρίτων χωρών, για το λόγο ότι η πρόταση της Επιτροπής βασίζεται, για τον καθορισμό των στόχων της, στο άρθρο 151 της Συνθήκης (υποχρέωση αμοιβαίου σεβασμού των κρατών μελών). Μολονότι είναι σκόπιμο η Ευρωπαϊκή Ένωση να αποφεύγει οιαδήποτε κανονιστική παρέμβαση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα άλλα όργανα οφείλουν να απευθύνουν έκκληση στα κράτη μέλη να προωθούν τον σεβασμό των πολιτισμικών διαφορών και να ευνοούν τον ειρηνικό διάλογο μεταξύ των διαφόρων πολιτισμών. |
| --- | --- |

3.3

Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής στο γεγονός ότι το κοινοτικό κείμενο δεν περιλαμβάνει ρητή αναφορά στον σεβασμό των πολιτισμών και της ποικιλομορφίας των τρίτων χωρών, για το λόγο ότι η πρόταση της Επιτροπής βασίζεται, για τον καθορισμό των στόχων της, στο άρθρο 151 της Συνθήκης (υποχρέωση αμοιβαίου σεβασμού των κρατών μελών). Μολονότι είναι σκόπιμο η Ευρωπαϊκή Ένωση να αποφεύγει οιαδήποτε κανονιστική παρέμβαση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα άλλα όργανα οφείλουν να απευθύνουν έκκληση στα κράτη μέλη να προωθούν τον σεβασμό των πολιτισμικών διαφορών και να ευνοούν τον ειρηνικό διάλογο μεταξύ των διαφόρων πολιτισμών.

| 3.4 | Η εποχή μας χαρακτηρίζεται δυστυχώς ολοένα περισσότερο από εντάσεις οι οποίες οφείλονται σε συγκρούσεις μεταξύ των διαφόρων πολιτισμών και θρησκειών. Η εμφάνιση των εντάσεων αυτών θέτει εύλογα το ερώτημα κατά πόσον θα ήταν αναγκαίο η Ευρωπαϊκή Ένωση να συμπεριλάβει το ζήτημα του αμοιβαίου σεβασμού των διαφόρων πολιτισμών στη Συνθήκη. Οι συγκρούσεις και οι εντάσεις αυτές καθιστούν σαφή την ανάγκη να θέσει η Ευρωπαϊκή Ένωση τον σταθερό στόχο του αμοιβαίου σεβασμού των διαφόρων πολιτισμών. Κατά την περίοδο αυτή της «κρίσης της ευρωπαϊκής συνείδησης» και των διαπολιτισμικών συγκρούσεων, η προαγωγή των ευρωπαϊκών πολιτιστικών αξιών μπορεί να ερμηνευτεί ως ένδειξη αισιοδοξίας και εμπιστοσύνης στο μέλλον της Ένωσης. Για το λόγο αυτό, η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να δεσμευτεί ότι θα αναπτύξει τον πολιτισμικό και θρησκευτικό διάλογο με τους άλλους λαούς, προάγοντας κυρίως τον πολιτιστικό τουρισμό (3). |
| --- | --- |

3.4

Η εποχή μας χαρακτηρίζεται δυστυχώς ολοένα περισσότερο από εντάσεις οι οποίες οφείλονται σε συγκρούσεις μεταξύ των διαφόρων πολιτισμών και θρησκειών. Η εμφάνιση των εντάσεων αυτών θέτει εύλογα το ερώτημα κατά πόσον θα ήταν αναγκαίο η Ευρωπαϊκή Ένωση να συμπεριλάβει το ζήτημα του αμοιβαίου σεβασμού των διαφόρων πολιτισμών στη Συνθήκη. Οι συγκρούσεις και οι εντάσεις αυτές καθιστούν σαφή την ανάγκη να θέσει η Ευρωπαϊκή Ένωση τον σταθερό στόχο του αμοιβαίου σεβασμού των διαφόρων πολιτισμών. Κατά την περίοδο αυτή της «κρίσης της ευρωπαϊκής συνείδησης» και των διαπολιτισμικών συγκρούσεων, η προαγωγή των ευρωπαϊκών πολιτιστικών αξιών μπορεί να ερμηνευτεί ως ένδειξη αισιοδοξίας και εμπιστοσύνης στο μέλλον της Ένωσης. Για το λόγο αυτό, η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να δεσμευτεί ότι θα αναπτύξει τον πολιτισμικό και θρησκευτικό διάλογο με τους άλλους λαούς, προάγοντας κυρίως τον πολιτιστικό τουρισμό (3).

| 3.5 | Ο διαπολιτισμικός διάλογος πρέπει να βασιστεί κατά κύριο λόγο στην προαγωγή του σεβασμού των διαφόρων πολιτισμών, εθίμων και παραδόσεων των πολιτών που ζητούν στο έδαφος της Ένωσης. |
| --- | --- |

3.5

Ο διαπολιτισμικός διάλογος πρέπει να βασιστεί κατά κύριο λόγο στην προαγωγή του σεβασμού των διαφόρων πολιτισμών, εθίμων και παραδόσεων των πολιτών που ζητούν στο έδαφος της Ένωσης.

| 3.6 | Η αυξανόμενη κινητικότητα των πολιτών της ΕΕ και ο συνεχώς αυξανόμενος αριθμός διακινούμενων εργαζομένων, οι οποίοι συνοδεύονται συχνά από τις οικογένειές τους ή άλλους συγγενείς, καθιστούν απαραίτητη μία δράση με στόχο την προαγωγή του σεβασμού των πολιτιστικών παραδόσεων που διαφέρουν από όσες είναι εδραιωμένες στην Ευρώπη: το έργο αυτό θα πρέπει να επωμισθούν τα ευρωπαϊκά όργανα και τα κράτη μέλη, στο πλαίσιο των συντονιστικών τους αρμοδιοτήτων. |
| --- | --- |

3.6

Η αυξανόμενη κινητικότητα των πολιτών της ΕΕ και ο συνεχώς αυξανόμενος αριθμός διακινούμενων εργαζομένων, οι οποίοι συνοδεύονται συχνά από τις οικογένειές τους ή άλλους συγγενείς, καθιστούν απαραίτητη μία δράση με στόχο την προαγωγή του σεβασμού των πολιτιστικών παραδόσεων που διαφέρουν από όσες είναι εδραιωμένες στην Ευρώπη: το έργο αυτό θα πρέπει να επωμισθούν τα ευρωπαϊκά όργανα και τα κράτη μέλη, στο πλαίσιο των συντονιστικών τους αρμοδιοτήτων.

| 3.7 | Η ΕΟΚΕ προτείνει, με βάση τα έγγραφα της Unesco που προαναφέρθηκαν, την ενίσχυση των αρμοδιοτήτων του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου για τα Φαινόμενα Ρατσισμού και Ξενοφοβίας, προκειμένου να καταστεί αυτό συντονιστικό όργανο στο κοινοτικό επίπεδο και να διευκολύνει την πολιτισμική ενσωμάτωση δεκάδων εκατομμυρίων πολιτών που είναι μετανάστες, ώστε να γίνουν αμοιβαία κατανοητοί και σεβαστοί οι διάφοροι επιμέρους πολιτισμοί. |
| --- | --- |

3.7

Η ΕΟΚΕ προτείνει, με βάση τα έγγραφα της Unesco που προαναφέρθηκαν, την ενίσχυση των αρμοδιοτήτων του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου για τα Φαινόμενα Ρατσισμού και Ξενοφοβίας, προκειμένου να καταστεί αυτό συντονιστικό όργανο στο κοινοτικό επίπεδο και να διευκολύνει την πολιτισμική ενσωμάτωση δεκάδων εκατομμυρίων πολιτών που είναι μετανάστες, ώστε να γίνουν αμοιβαία κατανοητοί και σεβαστοί οι διάφοροι επιμέρους πολιτισμοί.

| 3.8 | Η ΕΟΚΕ λυπάται διότι, μεταξύ των μέσων με τη βοήθεια των οποίων θα υλοποιηθούν οι στόχοι που έχουν τεθεί, η πρόταση δεν προβλέπει τη σύσταση ενός μέσου ενημέρωσης σε κοινοτική κλίμακα, ενός ραδιοφωνικού ή τηλεοπτικού σταθμού, το οποίο να εκπέμπει στις διάφορες γλώσσες των ευρωπαίων πολιτών. Η Επιτροπή ωστόσο δημοσίευσε στο μεταξύ το έγγραφο «Λευκή Βίβλος για μία ευρωπαϊκή πολιτική επικοινωνίας», ως συνέχεια του σχεδίου δράσης για την επικοινωνία και του «Σχεδίου Δ για δημοκρατία, διάλογο και δημόσια συζήτηση». Καθένα από τα έγγραφα αυτά δίνει έμφαση στο ζήτημα του διαλόγου με τους ευρωπαίους πολίτες. Τα ιδιωτικά μέσα ενημέρωσης, είτε έχουν ηλεκτρονική είτε έντυπη μορφή, δεν επαρκούν από μόνα τους για την πλήρη υλοποίηση των κοινοτικών στόχων. |
| --- | --- |

3.8

Η ΕΟΚΕ λυπάται διότι, μεταξύ των μέσων με τη βοήθεια των οποίων θα υλοποιηθούν οι στόχοι που έχουν τεθεί, η πρόταση δεν προβλέπει τη σύσταση ενός μέσου ενημέρωσης σε κοινοτική κλίμακα, ενός ραδιοφωνικού ή τηλεοπτικού σταθμού, το οποίο να εκπέμπει στις διάφορες γλώσσες των ευρωπαίων πολιτών. Η Επιτροπή ωστόσο δημοσίευσε στο μεταξύ το έγγραφο «Λευκή Βίβλος για μία ευρωπαϊκή πολιτική επικοινωνίας», ως συνέχεια του σχεδίου δράσης για την επικοινωνία και του «Σχεδίου Δ για δημοκρατία, διάλογο και δημόσια συζήτηση». Καθένα από τα έγγραφα αυτά δίνει έμφαση στο ζήτημα του διαλόγου με τους ευρωπαίους πολίτες. Τα ιδιωτικά μέσα ενημέρωσης, είτε έχουν ηλεκτρονική είτε έντυπη μορφή, δεν επαρκούν από μόνα τους για την πλήρη υλοποίηση των κοινοτικών στόχων.

| 3.9 | Η ΕΟΚΕ έχει ήδη εκφράσει τις ανησυχίες της σε διάφορες γνωμοδοτήσεις της σχετικά με τη χρηματοδότηση των σχεδίων, με τις προσπάθειες επίτευξης των στόχων που έχουν τεθεί στο πλαίσιο της ιδιαίτερα χρήσιμης έννοιας του «Ευρωπαϊκού έτους διαπολιτισμικού διαλόγου» ή με την ισορροπημένη συνέχιση των σχεδίων αυτών (4).
  Αυτό καθεαυτό το σχέδιο των «ευρωπαϊκών ετών» απαιτεί εξάλλου μία επαναξιολόγηση προκειμένου να καθοριστεί με ποιο τρόπο θα μπορούσε να κινηθεί και να εξασφαλιστεί η προσοχή του κοινού και με ποιο τρόπο θα μπορούσε να επιτευχθεί και να διασφαλιστεί η ισορροπία των απαιτήσεων για τη βιωσιμότητα. Είναι όντως αδύνατο να διασφαλιστεί η παρακολούθηση προγραμμάτων που καθορίζονται σε ετήσια βάση: οι σχετικοί πόροι δεν είναι εξασφαλισμένοι για τα επόμενα χρόνια, διαπιστώνονται δε ανισορροπίες κατά την υλοποίηση των στόχων. Τίθεται συνεπώς το ζήτημα με ποιο τρόπο η υπό εξέταση πρόταση μπορεί να εξασφαλίσει σε όλους τους πολίτες και στους θεσμούς τους την αμοιβαία αναγνώριση και αποδοχή των πολιτισμών τους σύμφωνα με στόχους που τίθενται σε ετήσια βάση. |
| --- | --- |

3.9

Η ΕΟΚΕ έχει ήδη εκφράσει τις ανησυχίες της σε διάφορες γνωμοδοτήσεις της σχετικά με τη χρηματοδότηση των σχεδίων, με τις προσπάθειες επίτευξης των στόχων που έχουν τεθεί στο πλαίσιο της ιδιαίτερα χρήσιμης έννοιας του «Ευρωπαϊκού έτους διαπολιτισμικού διαλόγου» ή με την ισορροπημένη συνέχιση των σχεδίων αυτών (4).

Αυτό καθεαυτό το σχέδιο των «ευρωπαϊκών ετών» απαιτεί εξάλλου μία επαναξιολόγηση προκειμένου να καθοριστεί με ποιο τρόπο θα μπορούσε να κινηθεί και να εξασφαλιστεί η προσοχή του κοινού και με ποιο τρόπο θα μπορούσε να επιτευχθεί και να διασφαλιστεί η ισορροπία των απαιτήσεων για τη βιωσιμότητα. Είναι όντως αδύνατο να διασφαλιστεί η παρακολούθηση προγραμμάτων που καθορίζονται σε ετήσια βάση: οι σχετικοί πόροι δεν είναι εξασφαλισμένοι για τα επόμενα χρόνια, διαπιστώνονται δε ανισορροπίες κατά την υλοποίηση των στόχων. Τίθεται συνεπώς το ζήτημα με ποιο τρόπο η υπό εξέταση πρόταση μπορεί να εξασφαλίσει σε όλους τους πολίτες και στους θεσμούς τους την αμοιβαία αναγνώριση και αποδοχή των πολιτισμών τους σύμφωνα με στόχους που τίθενται σε ετήσια βάση.

| 3.10 | Είναι αναμφισβήτητο ότι οι στόχοι του ευρωπαϊκού έτους ίσων ευκαιριών για όλους και του ευρωπαϊκού έτους διαπολιτισμικού διαλόγου, όπως και οι στόχοι που συνδέονται με την προώθηση της ενεργού συμμετοχής των ευρωπαίων πολιτών στα κοινά και την συμμετοχική δημοκρατία, οι οποίοι αποτελούν αντικείμενο της στρατηγικής επικοινωνίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, δεν μπορούν να υλοποιηθούν με βάση μεμονωμένα ετήσια προγράμματα. Είναι συνεπώς σκόπιμο να εναρμονιστούν τα προγράμματα και ο τρόπος αξιοποίησης των πόρων ώστε οι στόχοι αυτοί να καταστεί δυνατό να υλοποιηθούν πιο μακροπρόθεσμα ή, πιο σωστά, να φέρουν αποτελέσματα με διάρκεια. |
| --- | --- |

3.10

Είναι αναμφισβήτητο ότι οι στόχοι του ευρωπαϊκού έτους ίσων ευκαιριών για όλους και του ευρωπαϊκού έτους διαπολιτισμικού διαλόγου, όπως και οι στόχοι που συνδέονται με την προώθηση της ενεργού συμμετοχής των ευρωπαίων πολιτών στα κοινά και την συμμετοχική δημοκρατία, οι οποίοι αποτελούν αντικείμενο της στρατηγικής επικοινωνίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, δεν μπορούν να υλοποιηθούν με βάση μεμονωμένα ετήσια προγράμματα. Είναι συνεπώς σκόπιμο να εναρμονιστούν τα προγράμματα και ο τρόπος αξιοποίησης των πόρων ώστε οι στόχοι αυτοί να καταστεί δυνατό να υλοποιηθούν πιο μακροπρόθεσμα ή, πιο σωστά, να φέρουν αποτελέσματα με διάρκεια.

| 3.11 | Η ΕΟΚΕ αμφιβάλλει ότι είναι δυνατό να υλοποιηθούν οι στόχοι προτεραιότητας με βάση τους προτεινόμενους πόρους. Οι πόροι αυτοί προορίζονται, κατά το μεγαλύτερο μέρος τους, για την υποστήριξη των δράσεων σε κοινοτική κλίμακα και ως εκ τούτου τίθεται το ερώτημα κατά πόσον οι 8 προβλεπόμενες εκδηλώσεις δεν είναι δυσανάλογες σε σχέση με τις απαιτήσεις της υλοποίησης των στόχων που έχουν τεθεί. Κατά συνέπεια, η στήριξη των πρωτοβουλιών των πολιτών που λαμβάνονται σε τοπική κλίμακα διασφαλίζεται κατά τρόπο αβέβαιο. |
| --- | --- |

3.11

Η ΕΟΚΕ αμφιβάλλει ότι είναι δυνατό να υλοποιηθούν οι στόχοι προτεραιότητας με βάση τους προτεινόμενους πόρους. Οι πόροι αυτοί προορίζονται, κατά το μεγαλύτερο μέρος τους, για την υποστήριξη των δράσεων σε κοινοτική κλίμακα και ως εκ τούτου τίθεται το ερώτημα κατά πόσον οι 8 προβλεπόμενες εκδηλώσεις δεν είναι δυσανάλογες σε σχέση με τις απαιτήσεις της υλοποίησης των στόχων που έχουν τεθεί. Κατά συνέπεια, η στήριξη των πρωτοβουλιών των πολιτών που λαμβάνονται σε τοπική κλίμακα διασφαλίζεται κατά τρόπο αβέβαιο.

| 3.12 | Η ΕΟΚΕ προτείνει να καταρτίσει η Επιτροπή δείκτες όχι μόνον ποσοτικούς αλλά και ποιοτικούς προκειμένου να αξιολογηθεί η υλοποίηση των στόχων του ευρωπαϊκού έτους, δεδομένου ότι υφίστανται πολλές μορφές διαπολιτισμικού διαλόγου. Η ΕΟΚΕ δεσμεύεται να προσφέρει τη συνεργασία της στο πλαίσιο των εργασιών αυτών ως εκπρόσωπος της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

3.12

Η ΕΟΚΕ προτείνει να καταρτίσει η Επιτροπή δείκτες όχι μόνον ποσοτικούς αλλά και ποιοτικούς προκειμένου να αξιολογηθεί η υλοποίηση των στόχων του ευρωπαϊκού έτους, δεδομένου ότι υφίστανται πολλές μορφές διαπολιτισμικού διαλόγου. Η ΕΟΚΕ δεσμεύεται να προσφέρει τη συνεργασία της στο πλαίσιο των εργασιών αυτών ως εκπρόσωπος της κοινωνίας των πολιτών.

| 3.13 | Η ΕΟΚΕ προτείνει την κατάρτιση μιας εγκυκλοπαίδειας του ευρωπαϊκού πολιτισμού η οποία να στηριχθεί στα γεγονότα και τις δράσεις του «Έτους διαπολιτισμικού διαλόγου» (2008) και να χρησιμεύσει, από την πλευρά της, ως βάση για την σύνταξη ενός εγχειριδίου των ευρωπαϊκών πολιτισμών το οποίο, κατ'επέκταση, να παράσχει το έρεισμα για την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής ιθαγένειας. Η συγκέντρωση των ορθών πρακτικών και το εγχειρίδιο μπορούν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στο πλαίσιο των προσπαθειών για την ένταξη των διακινούμενων εργαζομένων και των μελών των οικογενειών τους. |
| --- | --- |

3.13

Η ΕΟΚΕ προτείνει την κατάρτιση μιας εγκυκλοπαίδειας του ευρωπαϊκού πολιτισμού η οποία να στηριχθεί στα γεγονότα και τις δράσεις του «Έτους διαπολιτισμικού διαλόγου» (2008) και να χρησιμεύσει, από την πλευρά της, ως βάση για την σύνταξη ενός εγχειριδίου των ευρωπαϊκών πολιτισμών το οποίο, κατ'επέκταση, να παράσχει το έρεισμα για την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής ιθαγένειας. Η συγκέντρωση των ορθών πρακτικών και το εγχειρίδιο μπορούν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στο πλαίσιο των προσπαθειών για την ένταξη των διακινούμενων εργαζομένων και των μελών των οικογενειών τους.

4.   Η προαγωγή των διαφόρων εθίμων, παραδόσεων και πολιτισμών

| 4.1 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την Παγκόσμια Διακήρυξη της Unesco για την πολιτιστική ποικιλομορφία («Πολιτιστικός πλούτος του κόσμου είναι η ποικιλομορφία σε διάλογο») (5) και τους στόχους που έθεσε η Συνέλευση για την προστασία και την προώθηση της ποικιλομορφίας της πολιτισμικής έκφρασης (6), συγκεκριμένα δε τον στόχο της «προαγωγής της διαπολιτισμικότητας με σκοπό την ανάπτυξη πολιτισμικών αλληλεπιδράσεων που να χρησιμεύσουν ως γέφυρες μεταξύ των λαών». |
| --- | --- |

4.1

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την Παγκόσμια Διακήρυξη της Unesco για την πολιτιστική ποικιλομορφία («Πολιτιστικός πλούτος του κόσμου είναι η ποικιλομορφία σε διάλογο») (5) και τους στόχους που έθεσε η Συνέλευση για την προστασία και την προώθηση της ποικιλομορφίας της πολιτισμικής έκφρασης (6), συγκεκριμένα δε τον στόχο της «προαγωγής της διαπολιτισμικότητας με σκοπό την ανάπτυξη πολιτισμικών αλληλεπιδράσεων που να χρησιμεύσουν ως γέφυρες μεταξύ των λαών».

| 4.2 | Μεταξύ των στόχων του «Έτους διαπολιτισμικού διαλόγου», η αναπαράσταση των ανθρώπινων συναισθημάτων μέσω των διαφόρων μορφών έκφρασης αποτελεί μία από τις βασικότερες αξίες της ευρωπαϊκής πολιτισμικής κληρονομιάς. Η κατανόηση και η αποδοχή των διαφόρων πολιτισμών είναι αλληλένδετη με την συνειδητοποίηση, την αναγνώριση και την αποδοχή των συναισθημάτων και των αξιών του άλλου. Εάν η κύρια ομάδα στόχος είναι οι νέοι, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να δοθεί προσοχή στην διασφάλιση μιας υγιούς συναισθηματικής ανάπτυξης και συνεπώς πρέπει να στηρίξουμε τις πρωτοβουλίες εκείνες που συμβάλλουν στην ανάπτυξη μιας πολυπολιτισμικής συνείδησης. |
| --- | --- |

4.2

Μεταξύ των στόχων του «Έτους διαπολιτισμικού διαλόγου», η αναπαράσταση των ανθρώπινων συναισθημάτων μέσω των διαφόρων μορφών έκφρασης αποτελεί μία από τις βασικότερες αξίες της ευρωπαϊκής πολιτισμικής κληρονομιάς. Η κατανόηση και η αποδοχή των διαφόρων πολιτισμών είναι αλληλένδετη με την συνειδητοποίηση, την αναγνώριση και την αποδοχή των συναισθημάτων και των αξιών του άλλου. Εάν η κύρια ομάδα στόχος είναι οι νέοι, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να δοθεί προσοχή στην διασφάλιση μιας υγιούς συναισθηματικής ανάπτυξης και συνεπώς πρέπει να στηρίξουμε τις πρωτοβουλίες εκείνες που συμβάλλουν στην ανάπτυξη μιας πολυπολιτισμικής συνείδησης.

| 4.3 | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την πρόταση σύμφωνα με την οποία είναι σκόπιμο να καθιερωθεί μία «Ημέρα διαπολιτισμικού διαλόγου», η ημερομηνία της οποίας θα μπορούσε να συμπίπτει με αυτήν που έχει ήδη ορίσει η Unesco για την «Παγκόσμια ημέρα της πολιτιστικής ποικιλομορφίας για τον διάλογο και την ανάπτυξη», δηλαδή με την 21η Μαΐου. Με την ευκαιρία αυτή, τα κοινοτικά όργανα θα μπορούσαν να απονέμουν ένα συμβολικό βραβείο στα εκπαιδευτικά ιδρύματα και στις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που διακρίνονται στον τομέα της εδραίωσης και της ανάπτυξης του διαπολιτισμικού διαλόγου (βλ. σημείο 4.4). Κατά την ημέρα αυτή θα μπορούσαν να διοργανώνονται διάφορες επίσημες εκδηλώσεις. |
| --- | --- |

4.3

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την πρόταση σύμφωνα με την οποία είναι σκόπιμο να καθιερωθεί μία «Ημέρα διαπολιτισμικού διαλόγου», η ημερομηνία της οποίας θα μπορούσε να συμπίπτει με αυτήν που έχει ήδη ορίσει η Unesco για την «Παγκόσμια ημέρα της πολιτιστικής ποικιλομορφίας για τον διάλογο και την ανάπτυξη», δηλαδή με την 21η Μαΐου. Με την ευκαιρία αυτή, τα κοινοτικά όργανα θα μπορούσαν να απονέμουν ένα συμβολικό βραβείο στα εκπαιδευτικά ιδρύματα και στις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που διακρίνονται στον τομέα της εδραίωσης και της ανάπτυξης του διαπολιτισμικού διαλόγου (βλ. σημείο 4.4). Κατά την ημέρα αυτή θα μπορούσαν να διοργανώνονται διάφορες επίσημες εκδηλώσεις.

| 4.4 | Στο πλαίσιο της προαγωγής του διαπολιτισμικού διαλόγου είναι σημαντικό να διασφαλιστεί η συνεργασία των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και των ευρωπαίων πολιτών. Για το λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της θέσπισης ενός βραβείου, έστω και συμβολικού (οι νικητές θα έχουν τη δυνατότητα να κάνουν χρήση του λογότυπου της «Ημέρας διαπολιτισμικού διαλόγου»), το οποίο να απονέμεται ως επιβράβευση στους Ευρωπαίους πολίτες, τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και στα εκπαιδευτικά ιδρύματα εκείνα που διακρίθηκαν στην προαγωγή του διαπολιτισμικού διαλόγου, κυρίως μέσω πρωτοβουλιών με στόχο να κατανοήσουν οι νέοι ότι είναι σημαντικό τα μέλη της κοινωνίας να σέβονται αμοιβαία τις πολιτιστικές παραδόσεις και τις αξίες του άλλου, όχι μόνον στο τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο, αλλά και στο κοινοτικό. |
| --- | --- |

4.4

Στο πλαίσιο της προαγωγής του διαπολιτισμικού διαλόγου είναι σημαντικό να διασφαλιστεί η συνεργασία των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και των ευρωπαίων πολιτών. Για το λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της θέσπισης ενός βραβείου, έστω και συμβολικού (οι νικητές θα έχουν τη δυνατότητα να κάνουν χρήση του λογότυπου της «Ημέρας διαπολιτισμικού διαλόγου»), το οποίο να απονέμεται ως επιβράβευση στους Ευρωπαίους πολίτες, τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και στα εκπαιδευτικά ιδρύματα εκείνα που διακρίθηκαν στην προαγωγή του διαπολιτισμικού διαλόγου, κυρίως μέσω πρωτοβουλιών με στόχο να κατανοήσουν οι νέοι ότι είναι σημαντικό τα μέλη της κοινωνίας να σέβονται αμοιβαία τις πολιτιστικές παραδόσεις και τις αξίες του άλλου, όχι μόνον στο τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο, αλλά και στο κοινοτικό.

| 4.5 | Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη της Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σύμφωνα με την οποία οι νέοι είναι εκείνοι που θα πρέπει να είναι οι κύριοι «αποδέκτες» της πρωτοβουλίας υπέρ της προαγωγής του διαπολιτισμικού διαλόγου. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή των ευρωπαϊκών οργάνων στο γεγονός ότι οι πλέον ηλικιωμένες γενεές δεν πρέπει να παραμεληθούν. |
| --- | --- |

4.5

Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη της Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σύμφωνα με την οποία οι νέοι είναι εκείνοι που θα πρέπει να είναι οι κύριοι «αποδέκτες» της πρωτοβουλίας υπέρ της προαγωγής του διαπολιτισμικού διαλόγου. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή των ευρωπαϊκών οργάνων στο γεγονός ότι οι πλέον ηλικιωμένες γενεές δεν πρέπει να παραμεληθούν.

5.   Συντονισμός με τα άλλα προγράμματα

| 5.1 | Προκειμένου να υλοποιηθούν με τον πλέον αποτελεσματικό τρόπο οι στόχοι που έχει θέσει η πρόταση απόφασης, η ΕΟΚΕ επιμένει ότι είναι σκόπιμο να εναρμονιστούν και να καταστούν ομοιόμορφοι οι στόχοι και το σύνολο των μέσων που έχουν στη διάθεσή τους το «Ευρωπαϊκό Έτος ίσων ευκαιριών για όλους» (2007) και το «Σχέδιο Δ για δημοκρατία, διάλογο και δημόσια συζήτηση». |
| --- | --- |

5.1

Προκειμένου να υλοποιηθούν με τον πλέον αποτελεσματικό τρόπο οι στόχοι που έχει θέσει η πρόταση απόφασης, η ΕΟΚΕ επιμένει ότι είναι σκόπιμο να εναρμονιστούν και να καταστούν ομοιόμορφοι οι στόχοι και το σύνολο των μέσων που έχουν στη διάθεσή τους το «Ευρωπαϊκό Έτος ίσων ευκαιριών για όλους» (2007) και το «Σχέδιο Δ για δημοκρατία, διάλογο και δημόσια συζήτηση».

| 5.2 | Λόγω της ποικιλομορφίας των πρωτοβουλιών που προορίζονται για την προαγωγή του διαλόγου μεταξύ όλων των πολιτισμών και τις οποίες προώθησαν τα διάφορα κράτη μέλη, η ΕΟΚΕ φρονεί ότι τα ευρωπαϊκά όργανα πρέπει να προβούν στη σύσταση ενός συντονιστικού οργάνου το οποίο να αναλάβει την εναρμόνιση, την προαγωγή και την διάδοση των πρωτοβουλιών αυτών. |
| --- | --- |

5.2

Λόγω της ποικιλομορφίας των πρωτοβουλιών που προορίζονται για την προαγωγή του διαλόγου μεταξύ όλων των πολιτισμών και τις οποίες προώθησαν τα διάφορα κράτη μέλη, η ΕΟΚΕ φρονεί ότι τα ευρωπαϊκά όργανα πρέπει να προβούν στη σύσταση ενός συντονιστικού οργάνου το οποίο να αναλάβει την εναρμόνιση, την προαγωγή και την διάδοση των πρωτοβουλιών αυτών.

| 5.3 | Μεταξύ των πρωτοβουλιών που σημείωσαν επιτυχία, είναι σκόπιμο να αναφερθούν, μεταξύ άλλων, το πρόγραμμα Leonardo, το οποίο προάγει την ευρωπαϊκή διάσταση της κατάρτισης υποστηρίζοντας την ανάπτυξη καινοτόμων πρωτοβουλιών στον τομέα, ορισμένα σχέδια τα οποία έχουν τεθεί σε εφαρμογή στο πλαίσιο διεθνών εταιρικών σχέσεων (7), το Ίδρυμα Anna Lindh (8) και το Euromed Café (9), το οποίο προάγει τον διαπολιτιστικό διάλογο μεταξύ των λαών της περιοχής της Μεσογείου. |
| --- | --- |

5.3

Μεταξύ των πρωτοβουλιών που σημείωσαν επιτυχία, είναι σκόπιμο να αναφερθούν, μεταξύ άλλων, το πρόγραμμα Leonardo, το οποίο προάγει την ευρωπαϊκή διάσταση της κατάρτισης υποστηρίζοντας την ανάπτυξη καινοτόμων πρωτοβουλιών στον τομέα, ορισμένα σχέδια τα οποία έχουν τεθεί σε εφαρμογή στο πλαίσιο διεθνών εταιρικών σχέσεων (7), το Ίδρυμα Anna Lindh (8) και το Euromed Café (9), το οποίο προάγει τον διαπολιτιστικό διάλογο μεταξύ των λαών της περιοχής της Μεσογείου.

| 5.4 | Η πρόταση απόφασης λαμβάνει υπόψη το φαινόμενο τη παγκοσμιοποίησης που μεσολάβησε στο διεθνές οικονομικό προσκήνιο και θέτει ως στόχους την προώθηση της αρμονίας και τον συντονισμό της πολιτισμικής ποικιλομορφίας. Με τον τρόπο αυτό παράγεται προστιθέμενη αξία και δίδεται νέα ώθηση στην επίτευξη των στόχων της ανανεωμένης στρατηγικής της Λισσαβώνας. |
| --- | --- |

5.4

Η πρόταση απόφασης λαμβάνει υπόψη το φαινόμενο τη παγκοσμιοποίησης που μεσολάβησε στο διεθνές οικονομικό προσκήνιο και θέτει ως στόχους την προώθηση της αρμονίας και τον συντονισμό της πολιτισμικής ποικιλομορφίας. Με τον τρόπο αυτό παράγεται προστιθέμενη αξία και δίδεται νέα ώθηση στην επίτευξη των στόχων της ανανεωμένης στρατηγικής της Λισσαβώνας.

| 5.5 | Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να συμβάλει στις ακόλουθες δραστηριότητες, σε συνεργασία με τις ΜΚΟ:






  — | στην διασφάλιση του διηνεκούς πολιτισμικού διαλόγου, |
| --- | --- | --- |

5.5

Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να συμβάλει στις ακόλουθες δραστηριότητες, σε συνεργασία με τις ΜΚΟ:

—

στην διασφάλιση του διηνεκούς πολιτισμικού διαλόγου,

| — | στον εορτασμό, τον Νοέμβριο του 2006, της 25ης επετείου της Παγκόσμιας Διακήρυξης του ΟΗΕ, η οποία καταδικάζει την μισαλλοδοξία και τις διακρίσεις για λόγους θρησκεύματος ή θρησκευτικών πεποιθήσεων, |
| --- | --- |

—

στον εορτασμό, τον Νοέμβριο του 2006, της 25ης επετείου της Παγκόσμιας Διακήρυξης του ΟΗΕ, η οποία καταδικάζει την μισαλλοδοξία και τις διακρίσεις για λόγους θρησκεύματος ή θρησκευτικών πεποιθήσεων,

| — | στην αξιολόγηση του έτους 2008. |
| --- | --- |

—

στην αξιολόγηση του έτους 2008.

Με βάση τα ανωτέρω, θα υποβάλει σχετική πρόσθετη πρόταση.

Βρυξέλλες, 20 Απριλίου 2006

Η Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ της 15ης Μαρτίου 2006 με θέμα «Η κοινωνική διάσταση του πολιτισμού», εισηγητής ο κ. Le Scornet (SOC/191).

1

ης

(2)  Πρόγραμμα εργασίας της δόκτορος Anne-Marie Sigmund, Προέδρου της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής κατά τη διάρκεια των ετών 2004-2006 της θητείας της και Ετήσια αναθεώρηση του προγράμματος εργασίας της δόκτορος Anne-Marie Sigmund, Προέδρου της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής κατά τη διάρκεια των ετών 2004-2006 της θητείας της.

2

(3)  Άποψη την οποία έχει ήδη υποστηρίξει η ΕΟΚΕ στη γνωμοδότησή της τής 15.3.2006 με τίτλο «Τουρισμός και πολιτισμός: δύο δυνάμεις στην υπηρεσία της ανάπτυξης» (εισηγητής: ο κ. Pesci).

3

(4)  Βλ. τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ της 14.2.2006 για το «Ευρωπαϊκό έτος των ατόμων με αναπηρίες» - εισηγήτρια: η κα Gunta Anča (ΕΕ C 88 της 11.4.2006).

4

(5)  Παγκόσμια Διακήρυξη της Unesco για την πολιτιστική ποικιλομορφία, η οποία υιοθετήθηκε κατά την 31η σύνοδο της Γενικής Διάσκεψης (Παρίσι, 2 Νοεμβρίου 2001).

5

η

(6)  Υιοθετήθηκε κατά την Γενική Διάσκεψη της Unesco τον Οκτώβριο του 2005.

6

(7)  Μεταξύ των πρωτοβουλιών σε τρίτες χώρες αξίζει να σημειωθούν οι εξής: «Τεχνολογικό Ινστιτούτο του Τshwane» (Νότιος Αφρική), «West Virginia) (Ηνωμένες Πολιτείες), “Ανταλλαγή σπουδαστών μηχανολογίας GE4” (Ηνωμένες Πολιτείες, Λατινική Αμερική και Ασία», κ.ά.

7

(8)  To Ίδρυμα Anna Lindh το οποίο συστάθηκε με σκοπό την προώθηση της γνωριμίας των διαφόρων λαών της Ευρώπης και των λαών της περιοχής της Μεσογείου και του αμοιβαίου σεβασμού τους, εντάσσεται στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης της διαδικασίας της Βαρκελώνης.

8

(9)  To Euromed Café είναι ένας δικτυακός τόπος τον οποίο δημιούργησε το ίδρυμα Fondazione Laboratorio Mediterraneo με σκοπό την ανανέωση και την τόνωση του διαλόγου και των ανταλλαγών μεταξύ των λαών της Ευρώπης και της Μεσογείου.

9

---

| 8.8.2006 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 185/46 |
| --- | --- | --- | --- |

8.8.2006

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 185/46

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών — Η κατάσταση των ατόμων με αναπηρία στη διευρυμένη Ευρωπαϊκή Ένωση: το ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης 2006-2007

COM(2005) 604 τελικό

(2006/C 185/10)

Στις 28 Νοεμβρίου 2005, και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την την ανωτέρω ανακοίνωση.

Το ειδικευμένο τμήμα «Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΕΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 20 Μαρτίου 2006. με βάση την εισηγητική έκθεση της κας Greif.

Κατά την 426η σύνοδο ολομέλειάς της, στις 20 και 21 Απριλίου 2006 (συνεδρίαση της 20ής Απριλίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 55 ψήφους υπέρ και 1 αποχή, την ακόλουθη γνωμοδότηση:

1.   Συμπέρασμα και συστάσεις

| 1.1 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις δράσεις που προτείνονται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης για την αναπηρία (ΣΔΑ) 2006-2007. |
| --- | --- |

1.1

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις δράσεις που προτείνονται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης για την αναπηρία (ΣΔΑ) 2006-2007.

| 1.2 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η παρακολούθηση της οδηγίας για την ίση μεταχείριση στην απασχόληση και την εργασία πρέπει να εξακολουθήσει να αποτελεί προτεραιότητα κατά την περίοδο που καλύπτει το ΣΔΑ. |
| --- | --- |

1.2

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η παρακολούθηση της οδηγίας για την ίση μεταχείριση στην απασχόληση και την εργασία πρέπει να εξακολουθήσει να αποτελεί προτεραιότητα κατά την περίοδο που καλύπτει το ΣΔΑ.

| 1.3 | Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να προτείνει μια ειδική οδηγία για τα θέματα της αναπηρίας σε συνέχεια της διαδικασίας της μελέτης σκοπιμότητας για την κατάρτιση νομοθεσίας κατά των διακρίσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. |
| --- | --- |

1.3

Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να προτείνει μια ειδική οδηγία για τα θέματα της αναπηρίας σε συνέχεια της διαδικασίας της μελέτης σκοπιμότητας για την κατάρτιση νομοθεσίας κατά των διακρίσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

| 1.4 | Η ορατή έλλειψη συγκεκριμένων δράσεων στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για την Απασχόληση καταδεικνύει την ανεπαρκή δέσμευση της ΕΕ στον εν λόγω τομέα. Η ΕΣΑ ήταν ένα από τα σημαντικότερα σημεία αναφοράς για την αξιολόγηση της δέσμευσης της ΕΕ και των κρατών μελών σε ό,τι αφορά το ΣΔΑ. Όλα τους απέτυχαν στη σχετική δοκιμή. Μέσω των αναθεωρημένων στόχων της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για την Απασχόληση πρέπει να ενισχυθεί η ενσωμάτωση των θεμάτων αναπηρίας στις κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση και τα εθνικά προγράμματα μεταρρύθμισης. |
| --- | --- |

1.4

Η ορατή έλλειψη συγκεκριμένων δράσεων στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για την Απασχόληση καταδεικνύει την ανεπαρκή δέσμευση της ΕΕ στον εν λόγω τομέα. Η ΕΣΑ ήταν ένα από τα σημαντικότερα σημεία αναφοράς για την αξιολόγηση της δέσμευσης της ΕΕ και των κρατών μελών σε ό,τι αφορά το ΣΔΑ. Όλα τους απέτυχαν στη σχετική δοκιμή. Μέσω των αναθεωρημένων στόχων της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για την Απασχόληση πρέπει να ενισχυθεί η ενσωμάτωση των θεμάτων αναπηρίας στις κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση και τα εθνικά προγράμματα μεταρρύθμισης.

| 1.5 | Η ΕΕ οφείλει να εστιάσει το ενδιαφέρον της στην αρχή της ενσωμάτωσης των θεμάτων της αναπηρίας σε πρωτοβουλίες όπως:






  — | Τα διαρθρωτικά ταμεία, διασφαλίζοντας ότι στην ισχύουσα νομοθεσία, στις στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές και στα επιχειρησιακά προγράμματα συνυπολογίζονται οι αρχές της μη διάκρισης και της προσβασιμότητας για τα άτομα με αναπηρία. |
| --- | --- | --- |

1.5

Η ΕΕ οφείλει να εστιάσει το ενδιαφέρον της στην αρχή της ενσωμάτωσης των θεμάτων της αναπηρίας σε πρωτοβουλίες όπως:

—

Τα διαρθρωτικά ταμεία, διασφαλίζοντας ότι στην ισχύουσα νομοθεσία, στις στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές και στα επιχειρησιακά προγράμματα συνυπολογίζονται οι αρχές της μη διάκρισης και της προσβασιμότητας για τα άτομα με αναπηρία.

| — | Το 7ο Πρόγραμμα Πλαίσιο, διασφαλίζοντας ότι καταρτίζονται σχέδια έρευνας σε τομείς όπως σχεδιασμός για όλους, συστήματα ΤΠΕ, μετάβαση στην ανεξάρτητη διαβίωση, κ.λπ. |
| --- | --- |

—

Το 7ο Πρόγραμμα Πλαίσιο, διασφαλίζοντας ότι καταρτίζονται σχέδια έρευνας σε τομείς όπως σχεδιασμός για όλους, συστήματα ΤΠΕ, μετάβαση στην ανεξάρτητη διαβίωση, κ.λπ.

| — | Οι μεταφορές, προωθώντας τη διαθεσιμότητα περισσότερο προσβάσιμων σιδηροδρομικών, διεθνών λεωφορειακών και θαλάσσιων μεταφορών. |
| --- | --- |

—

Οι μεταφορές, προωθώντας τη διαθεσιμότητα περισσότερο προσβάσιμων σιδηροδρομικών, διεθνών λεωφορειακών και θαλάσσιων μεταφορών.

| 1.6 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για την έλλειψη ενδιαφέροντος, στις προσπάθειες των κρατών μελών, για την ενσωμάτωση των θεμάτων της αναπηρίας στον σχεδιασμό των εθνικών πολιτικών. Το πλεονέκτημα του ΣΔΑ έγκειται στο ενδιαφέρον των εθνικών κρατών να υιοθετήσουν τις αρχές του σχεδίου δράσης. |
| --- | --- |

1.6

Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για την έλλειψη ενδιαφέροντος, στις προσπάθειες των κρατών μελών, για την ενσωμάτωση των θεμάτων της αναπηρίας στον σχεδιασμό των εθνικών πολιτικών. Το πλεονέκτημα του ΣΔΑ έγκειται στο ενδιαφέρον των εθνικών κρατών να υιοθετήσουν τις αρχές του σχεδίου δράσης.

| 1.7 | Η ΕΟΚΕ προτρέπει επίσης τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα να λάβουν υπόψη και να υιοθετήσουν τους στόχους του ΣΔΑ και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Οι προσπάθειες που καταβάλλονται στους τομείς της εσωτερικής επικοινωνίας και της ευαισθητοποίησης θα πρέπει να συντελέσουν σε μια πιο ευδιόρατη θέση των θεμάτων της αναπηρίας στον σχεδιασμό των ευρωπαϊκών πολιτικών. |
| --- | --- |

1.7

Η ΕΟΚΕ προτρέπει επίσης τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα να λάβουν υπόψη και να υιοθετήσουν τους στόχους του ΣΔΑ και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Οι προσπάθειες που καταβάλλονται στους τομείς της εσωτερικής επικοινωνίας και της ευαισθητοποίησης θα πρέπει να συντελέσουν σε μια πιο ευδιόρατη θέση των θεμάτων της αναπηρίας στον σχεδιασμό των ευρωπαϊκών πολιτικών.

| 1.8 | Οργανώσεις που δραστηριοποιούνται σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όπως το Ευρωπαϊκό Φόρουμ Αναπηρίας και άλλες αντιπροσωπευτικές ΜΚΟ, πρέπει να συνεχίσουν το έργο τους και να υποστηρίζονται στο πλαίσιο του νέου προγράμματος Progress. |
| --- | --- |

1.8

Οργανώσεις που δραστηριοποιούνται σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όπως το Ευρωπαϊκό Φόρουμ Αναπηρίας και άλλες αντιπροσωπευτικές ΜΚΟ, πρέπει να συνεχίσουν το έργο τους και να υποστηρίζονται στο πλαίσιο του νέου προγράμματος Progress.

| 1.9 | Για την
  μελλοντική ατζέντα,
  η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να αποδώσει ιδιαίτερη προσοχή στα ακόλουθα ειδικά θέματα:






  — | η μείζονα σημασία της προσέγγισης της
  ανεξάρτητης διαβίωσης
  και το δικαίωμα των ατόμων με αναπηρία να μην απομονώνονται σε θεραπευτικά ιδρύματα ή να υφίστανται κοινωνικό αποκλεισμό· η πρόσβαση στην ενημέρωση, η κινητικότητα, η στέγαση, το δομημένο περιβάλλον και πάνω απ' όλα η εξατομικευμένη υποστήριξη αποτελούν ζωτικά στοιχεία για την ανεξάρτητη διαβίωση των ατόμων με αναπηρία. Από αυτή την άποψη, ο εκσυγχρονισμός του συστήματος κοινωνικής προστασίας αποτελεί μία από τις βασικές προτεραιότητες (1); |
| --- | --- | --- |

1.9

Για την
  μελλοντική ατζέντα,
  η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να αποδώσει ιδιαίτερη προσοχή στα ακόλουθα ειδικά θέματα:

—

η μείζονα σημασία της προσέγγισης της
  ανεξάρτητης διαβίωσης
  και το δικαίωμα των ατόμων με αναπηρία να μην απομονώνονται σε θεραπευτικά ιδρύματα ή να υφίστανται κοινωνικό αποκλεισμό· η πρόσβαση στην ενημέρωση, η κινητικότητα, η στέγαση, το δομημένο περιβάλλον και πάνω απ' όλα η εξατομικευμένη υποστήριξη αποτελούν ζωτικά στοιχεία για την ανεξάρτητη διαβίωση των ατόμων με αναπηρία. Από αυτή την άποψη, ο εκσυγχρονισμός του συστήματος κοινωνικής προστασίας αποτελεί μία από τις βασικές προτεραιότητες (1);

| — | η ζωτική σημασία της
  ενεργούς πολιτικής συμμετοχής
  και των ατόμων με αναπηρία στο κοινωνικό σύνολο· τα άτομα με αναπηρία πρέπει να έχουν ίσες ευκαιρίες άσκησης του δικαιώματός τους για ενεργό συμμετοχή στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων, χάραξης, ανάπτυξης, παρακολούθησης και αξιολόγησης των πολιτικών κλπ. μέσω των αντιπροσωπευτικών τους ΜΚΟ και των δικτύων τους. Ο ρόλος των σχετικών ΜΚΟ θα πρέπει να ενισχυθεί τόσο σε εθνικό όσο και σε κοινοτικό επίπεδο και οι μικρότερες και πιο περιορισμένης εμβέλειας ΜΚΟ θα πρέπει να έχουν τη θέση τους ανάμεσα στις μεγαλύτερες ενώσεις· |
| --- | --- |

—

η ζωτική σημασία της
  ενεργούς πολιτικής συμμετοχής
  και των ατόμων με αναπηρία στο κοινωνικό σύνολο· τα άτομα με αναπηρία πρέπει να έχουν ίσες ευκαιρίες άσκησης του δικαιώματός τους για ενεργό συμμετοχή στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων, χάραξης, ανάπτυξης, παρακολούθησης και αξιολόγησης των πολιτικών κλπ. μέσω των αντιπροσωπευτικών τους ΜΚΟ και των δικτύων τους. Ο ρόλος των σχετικών ΜΚΟ θα πρέπει να ενισχυθεί τόσο σε εθνικό όσο και σε κοινοτικό επίπεδο και οι μικρότερες και πιο περιορισμένης εμβέλειας ΜΚΟ θα πρέπει να έχουν τη θέση τους ανάμεσα στις μεγαλύτερες ενώσεις·

| — | στο μέλλον θα πρέπει να εξεταστούν και άλλοι τομείς εκτός της απασχόλησης, όπως η εκπαίδευση, ο πολιτισμός, ο ελεύθερος χρόνος κλπ.· |
| --- | --- |

—

στο μέλλον θα πρέπει να εξεταστούν και άλλοι τομείς εκτός της απασχόλησης, όπως η εκπαίδευση, ο πολιτισμός, ο ελεύθερος χρόνος κλπ.·

| — | θα πρέπει να αποδοθεί ιδιαίτερη προσοχή στον αντίκτυπο των πολλαπλών διακρίσεων, των πολιτιστικών διαφορών, της φτώχειας κλπ. Η κατάλληλη εστίαση σε αυτές τις πτυχές μπορεί να ρίξει νέο φως στις διάφορες κατηγορίες των ατόμων με αναπηρία, οι οποίες δεν είναι «ορατές» επί του παρόντος· |
| --- | --- |

—

θα πρέπει να αποδοθεί ιδιαίτερη προσοχή στον αντίκτυπο των πολλαπλών διακρίσεων, των πολιτιστικών διαφορών, της φτώχειας κλπ. Η κατάλληλη εστίαση σε αυτές τις πτυχές μπορεί να ρίξει νέο φως στις διάφορες κατηγορίες των ατόμων με αναπηρία, οι οποίες δεν είναι «ορατές» επί του παρόντος·

| — | οι προσαρμοσμένοι χώροι εργασίας, συμπεριλαμβανομένων των υποβοηθητικών τεχνολογιών και της εργασιακής διαμεσολάβησης (job coaching), και ο διορισμός στις επιχειρήσεις υπαλλήλων αρμόδιων για θέματα ισότητας θα μπορούσαν να προωθήσουν τις ίσες ευκαιρίες στην απασχόληση· |
| --- | --- |

—

οι προσαρμοσμένοι χώροι εργασίας, συμπεριλαμβανομένων των υποβοηθητικών τεχνολογιών και της εργασιακής διαμεσολάβησης (job coaching), και ο διορισμός στις επιχειρήσεις υπαλλήλων αρμόδιων για θέματα ισότητας θα μπορούσαν να προωθήσουν τις ίσες ευκαιρίες στην απασχόληση·

| — | υπό το φως της πρόληψης της αναπηρίας, πρέπει να δοθεί ξεχωριστή προσοχή στο θέμα της
  ασφάλειας στην εργασία. |
| --- | --- |

—

υπό το φως της πρόληψης της αναπηρίας, πρέπει να δοθεί ξεχωριστή προσοχή στο θέμα της
  ασφάλειας στην εργασία.

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Η ΕΟΚΕ παρέλαβε με μεγάλο ενδιαφέρον την παρούσα ανακοίνωση (2). |
| --- | --- |

2.1

Η ΕΟΚΕ παρέλαβε με μεγάλο ενδιαφέρον την παρούσα ανακοίνωση (2).

| 2.2 | Στόχος του ευρωπαϊκού σχεδίου δράσης για την αναπηρία (ΣΔΑ) (3), το οποίο υιοθετήθηκε το 2003 ως ένα πολυετές σχέδιο δράσης για την περίοδο 2004-2010, είναι η ένταξη των θεμάτων αναπηρίας σε όλες τις σχετικές πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και η ανάπτυξη συγκεκριμένων ενεργειών σε καίριους τομείς για την ενίσχυση της ένταξης των ατόμων με αναπηρίες στις ευρωπαϊκές κοινωνίες. |
| --- | --- |

2.2

Στόχος του ευρωπαϊκού σχεδίου δράσης για την αναπηρία (ΣΔΑ) (3), το οποίο υιοθετήθηκε το 2003 ως ένα πολυετές σχέδιο δράσης για την περίοδο 2004-2010, είναι η ένταξη των θεμάτων αναπηρίας σε όλες τις σχετικές πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και η ανάπτυξη συγκεκριμένων ενεργειών σε καίριους τομείς για την ενίσχυση της ένταξης των ατόμων με αναπηρίες στις ευρωπαϊκές κοινωνίες.

| 2.2.1 | Η προτεραιότητα της πρώτης φάσης τους ΣΔΑ εστιαζόταν στην πρόσβαση των ατόμων με αναπηρία στην αγορά εργασίας, τη χρήση των ΤΠΕ και την προσβασιμότητα στα δημόσια κτήρια. |
| --- | --- |

2.2.1

Η προτεραιότητα της πρώτης φάσης τους ΣΔΑ εστιαζόταν στην πρόσβαση των ατόμων με αναπηρία στην αγορά εργασίας, τη χρήση των ΤΠΕ και την προσβασιμότητα στα δημόσια κτήρια.

| 2.2.2 | Οι δράσεις προτεραιότητας για τη δεύτερη φάση του ΣΔΑ εστιάζονται στην ενεργό συμμετοχή των ατόμων με αναπηρία στην κοινωνία, την πρόσβαση σε ποιοτικές υπηρεσίες υποστήριξης, φροντίδας και υγείας, την επιδίωξη προσβάσιμων αγαθών και υπηρεσιών και στην αύξηση της ικανότητας ανάλυσης. |
| --- | --- |

2.2.2

Οι δράσεις προτεραιότητας για τη δεύτερη φάση του ΣΔΑ εστιάζονται στην ενεργό συμμετοχή των ατόμων με αναπηρία στην κοινωνία, την πρόσβαση σε ποιοτικές υπηρεσίες υποστήριξης, φροντίδας και υγείας, την επιδίωξη προσβάσιμων αγαθών και υπηρεσιών και στην αύξηση της ικανότητας ανάλυσης.

| 2.3 | Το ΣΔΑ προβλέπει την κατάρτιση διετούς έκθεσης σχετικά με τη γενική κατάσταση των ατόμων με αναπηρία για την αναθεώρηση των στόχων και την ανάλυση της κατάστασης των ατόμων με αναπηρία κατά την περίοδο αναφοράς. |
| --- | --- |

2.3

Το ΣΔΑ προβλέπει την κατάρτιση διετούς έκθεσης σχετικά με τη γενική κατάσταση των ατόμων με αναπηρία για την αναθεώρηση των στόχων και την ανάλυση της κατάστασης των ατόμων με αναπηρία κατά την περίοδο αναφοράς.

| 2.4 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη δυσαρέσκειά της για το γεγονός ότι, αντ' αυτού, η διετής έκθεση έχει τελικά μετατραπεί σε μία σύντομη ανακοίνωση· το πρώτο μέρος της ανακοίνωσης αποτελεί τη διετή έκθεση που καλύπτει την περίοδο 2004-2005 και το δεύτερο μέρος περιλαμβάνει το σχέδιο δράσης για τη δεύτερη φάση 2006-2007. |
| --- | --- |

2.4

Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη δυσαρέσκειά της για το γεγονός ότι, αντ' αυτού, η διετής έκθεση έχει τελικά μετατραπεί σε μία σύντομη ανακοίνωση· το πρώτο μέρος της ανακοίνωσης αποτελεί τη διετή έκθεση που καλύπτει την περίοδο 2004-2005 και το δεύτερο μέρος περιλαμβάνει το σχέδιο δράσης για τη δεύτερη φάση 2006-2007.

| 2.4.1 | Οι πληροφορίες που παρέχονται στα παραρτήματα της ανακοίνωσης παρουσιάζουν μεγάλο ενδιαφέρον για την αξιολόγηση. Εντούτοις, η ΕΟΚΕ λυπάται για το γεγονός ότι οι πληροφορίες που παρέχονται είναι περιορισμένες, καθότι στην ανάλυση δεν συνυπολογίζονται όλες οι πρωτοβουλίες που έχουν αναληφθεί στην ΕΕ. Τα κράτη έπρεπε να παράσχουν περισσότερες πληροφορίες σε σχέση με το ερωτηματολόγιο που συνέταξε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την έκθεση. |
| --- | --- |

2.4.1

Οι πληροφορίες που παρέχονται στα παραρτήματα της ανακοίνωσης παρουσιάζουν μεγάλο ενδιαφέρον για την αξιολόγηση. Εντούτοις, η ΕΟΚΕ λυπάται για το γεγονός ότι οι πληροφορίες που παρέχονται είναι περιορισμένες, καθότι στην ανάλυση δεν συνυπολογίζονται όλες οι πρωτοβουλίες που έχουν αναληφθεί στην ΕΕ. Τα κράτη έπρεπε να παράσχουν περισσότερες πληροφορίες σε σχέση με το ερωτηματολόγιο που συνέταξε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την έκθεση.

| 2.4.2 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι οι πληροφορίες που παρέχονται στα παραρτήματα δεν έχουν μεταφραστεί ακόμη σε όλες τις επίσημες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης πέρα από τα αγγλικά. |
| --- | --- |

2.4.2

Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι οι πληροφορίες που παρέχονται στα παραρτήματα δεν έχουν μεταφραστεί ακόμη σε όλες τις επίσημες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης πέρα από τα αγγλικά.

| 2.5 | Τα άτομα με αναπηρία αντιπροσωπεύουν το 10 % του πληθυσμού, ένα ποσοστό που αυξάνεται ως συνέπεια της γήρανσης των κοινωνιών μας. Αυτό σημαίνει ότι στη διευρυμένη Ευρωπαϊκή Ένωση ζουν περισσότερα από 50 εκατομμύρια άτομα με αναπηρία (4). |
| --- | --- |

2.5

Τα άτομα με αναπηρία αντιπροσωπεύουν το 10 % του πληθυσμού, ένα ποσοστό που αυξάνεται ως συνέπεια της γήρανσης των κοινωνιών μας. Αυτό σημαίνει ότι στη διευρυμένη Ευρωπαϊκή Ένωση ζουν περισσότερα από 50 εκατομμύρια άτομα με αναπηρία (4).

| 2.6 | Τα άτομα με αναπηρία — άντρες και γυναίκες, αγόρια και κορίτσια — συνιστούν μια ποικιλόμορφη, ανομοιογενή ομάδα. Αυτή η ποικιλομορφία πρέπει να ληφθεί υπόψη σε όλα τα επίπεδα ανάπτυξης της πολιτικής. |
| --- | --- |

2.6

Τα άτομα με αναπηρία — άντρες και γυναίκες, αγόρια και κορίτσια — συνιστούν μια ποικιλόμορφη, ανομοιογενή ομάδα. Αυτή η ποικιλομορφία πρέπει να ληφθεί υπόψη σε όλα τα επίπεδα ανάπτυξης της πολιτικής.

| 2.7 | Η ΕΟΚΕ έχει εκφράσει επανειλημμένα την υποστήριξή της για την πλήρη ένταξη των ατόμων με αναπηρία και έχει ζητήσει την κατάρτιση ειδικής οδηγίας για τα θέματα αναπηρίας (5). |
| --- | --- |

2.7

Η ΕΟΚΕ έχει εκφράσει επανειλημμένα την υποστήριξή της για την πλήρη ένταξη των ατόμων με αναπηρία και έχει ζητήσει την κατάρτιση ειδικής οδηγίας για τα θέματα αναπηρίας (5).

| 2.8 | Η ΕΟΚΕ διατύπωσε συγκεκριμένες συστάσεις στη γνωμοδότησή της για το σχέδιο δράσης 2004-2006. (6) Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι ορισμένες από τις συστάσεις της ελήφθησαν υπόψη· ωστόσο, δυστυχώς, πολλές άλλες δεν συνυπολογίστηκαν, ιδίως το αίτημά της για έκδοση ειδικής οδηγίας για τα θέματα αναπηρίας και την ένταξη των θεμάτων της αναπηρίας στην Ευρωπαϊκή Στρατηγική για την Απασχόληση. |
| --- | --- |

2.8

Η ΕΟΚΕ διατύπωσε συγκεκριμένες συστάσεις στη γνωμοδότησή της για το σχέδιο δράσης 2004-2006. (6) Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι ορισμένες από τις συστάσεις της ελήφθησαν υπόψη· ωστόσο, δυστυχώς, πολλές άλλες δεν συνυπολογίστηκαν, ιδίως το αίτημά της για έκδοση ειδικής οδηγίας για τα θέματα αναπηρίας και την ένταξη των θεμάτων της αναπηρίας στην Ευρωπαϊκή Στρατηγική για την Απασχόληση.

| 2.9 | Η ΕΟΚΕ αναλύει το σχέδιο δράσης υπό το φως των τρεχουσών διαπραγματεύσεων για τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών σχετικά με τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες (7). |
| --- | --- |

2.9

Η ΕΟΚΕ αναλύει το σχέδιο δράσης υπό το φως των τρεχουσών διαπραγματεύσεων για τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών σχετικά με τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες (7).

3.   Σημερινή κατάσταση

Επισκόπηση

| 3.1 | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τη σημασία που δίνεται στους στόχους που επιλέχθηκαν για τη δεύτερη φάση του ΣΔΑ. |
| --- | --- |

3.1

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τη σημασία που δίνεται στους στόχους που επιλέχθηκαν για τη δεύτερη φάση του ΣΔΑ.

| 3.2 | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να υιοθετήσει την κοινωνική προσέγγιση για τα θέματα αναπηρίας όταν εξετάζει το εν λόγω ζήτημα στα διάφορα έγγραφά της, γεγονός που θα συμβάλει στην προώθηση της χρήσης μιας περισσότερο ουδέτερης γλώσσας που δεν εισάγει αποκλεισμούς στο ευρύτερο τομέα της αναπηρίας. Στη μετάφραση από τα αγγλικά ορισμένων εγγράφων της Επιτροπής χρησιμοποιείται μια γλώσσα που δεν συνάδει πλήρως με την κοινωνική προσέγγιση για τα θέματα αναπηρίας. |
| --- | --- |

3.2

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να υιοθετήσει την κοινωνική προσέγγιση για τα θέματα αναπηρίας όταν εξετάζει το εν λόγω ζήτημα στα διάφορα έγγραφά της, γεγονός που θα συμβάλει στην προώθηση της χρήσης μιας περισσότερο ουδέτερης γλώσσας που δεν εισάγει αποκλεισμούς στο ευρύτερο τομέα της αναπηρίας. Στη μετάφραση από τα αγγλικά ορισμένων εγγράφων της Επιτροπής χρησιμοποιείται μια γλώσσα που δεν συνάδει πλήρως με την κοινωνική προσέγγιση για τα θέματα αναπηρίας.

| 3.3 | Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται τον προβληματισμό της Επιτροπής όσον αφορά την έλλειψη χρήσιμων στατιστικών δεδομένων σχετικά με τα άτομα με αναπηρία, τα οποία είναι αναγκαία για την ανάπτυξη της μελλοντικής πολιτικής στον εν λόγω τομέα. Οι υφιστάμενες έρευνες καλύπτουν επί του παρόντος μόνο τα άτομα με αναπηρία που είναι ενταγμένα στον ενεργό βίο, ενώ δεν καλύπτουν την πλειοψηφία των πολιτών με ειδικές ανάγκες (άτομα που ζουν σε ιδρύματα, παιδιά). |
| --- | --- |

3.3

Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται τον προβληματισμό της Επιτροπής όσον αφορά την έλλειψη χρήσιμων στατιστικών δεδομένων σχετικά με τα άτομα με αναπηρία, τα οποία είναι αναγκαία για την ανάπτυξη της μελλοντικής πολιτικής στον εν λόγω τομέα. Οι υφιστάμενες έρευνες καλύπτουν επί του παρόντος μόνο τα άτομα με αναπηρία που είναι ενταγμένα στον ενεργό βίο, ενώ δεν καλύπτουν την πλειοψηφία των πολιτών με ειδικές ανάγκες (άτομα που ζουν σε ιδρύματα, παιδιά).

| 3.4 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της σχετικά με τη διαφορά που υπάρχει ανάμεσα στα ποσοστά απασχόλησης των ατόμων με αναπηρία και των ατόμων χωρίς αναπηρία. Η Eurostat επιβεβαίωσε το 2003 ότι «η συμμετοχή στο εργατικό δυναμικό είναι σαφώς πολύ χαμηλότερη για τα άτομα με αναπηρία: το 78 % των ατόμων με σοβαρές αναπηρίες ηλικίας από 16 έως 64 βρίσκονται εκτός εργατικού δυναμικού σε σύγκριση με το 27 % που δεν διαθέτει μακροχρόνιο πρόβλημα υγείας ή αναπηρία (LSHPD). Ακόμη και μεταξύ εκείνων που συμπεριλαμβάνονται στο εργατικό δυναμικό, το ποσοστό ανεργίας είναι σχεδόν δύο φορές υψηλότερο μεταξύ των ατόμων με σοβαρές αναπηρίες εν συγκρίσει προς τα άτομα χωρίς αναπηρία. Μόνο το 16 % των ατόμων που υφίστανται περιορισμούς ως προς την εργασία λαμβάνει κάποια βοήθεια προκειμένου να εργασθεί» (8). |
| --- | --- |

3.4

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της σχετικά με τη διαφορά που υπάρχει ανάμεσα στα ποσοστά απασχόλησης των ατόμων με αναπηρία και των ατόμων χωρίς αναπηρία. Η Eurostat επιβεβαίωσε το 2003 ότι «η συμμετοχή στο εργατικό δυναμικό είναι σαφώς πολύ χαμηλότερη για τα άτομα με αναπηρία: το 78 % των ατόμων με σοβαρές αναπηρίες ηλικίας από 16 έως 64 βρίσκονται εκτός εργατικού δυναμικού σε σύγκριση με το 27 % που δεν διαθέτει μακροχρόνιο πρόβλημα υγείας ή αναπηρία (LSHPD). Ακόμη και μεταξύ εκείνων που συμπεριλαμβάνονται στο εργατικό δυναμικό, το ποσοστό ανεργίας είναι σχεδόν δύο φορές υψηλότερο μεταξύ των ατόμων με σοβαρές αναπηρίες εν συγκρίσει προς τα άτομα χωρίς αναπηρία. Μόνο το 16 % των ατόμων που υφίστανται περιορισμούς ως προς την εργασία λαμβάνει κάποια βοήθεια προκειμένου να εργασθεί» (8).

| 3.5 | Όσον αφορά μερικές πτυχές, η ΕΟΚΕ τείνει να μην συμφωνεί πλήρως με ορισμένους από τους λόγους που αναφέρονται στην έκθεση της Επιτροπής βάσει των οποίων το ποσοστό ανεργίας των ατόμων με αναπηρία είναι διπλάσιο σε σύγκριση με τον υπόλοιπο πληθυσμό. Το επιχείρημα σχετικά με την ύπαρξη «παροχών παγίδων» (9) συνιστά ανεπαρκή λόγο με τον οποίο όλη η ευθύνη αποδίδεται στα άτομα με αναπηρία. |
| --- | --- |

3.5

Όσον αφορά μερικές πτυχές, η ΕΟΚΕ τείνει να μην συμφωνεί πλήρως με ορισμένους από τους λόγους που αναφέρονται στην έκθεση της Επιτροπής βάσει των οποίων το ποσοστό ανεργίας των ατόμων με αναπηρία είναι διπλάσιο σε σύγκριση με τον υπόλοιπο πληθυσμό. Το επιχείρημα σχετικά με την ύπαρξη «παροχών παγίδων» (9) συνιστά ανεπαρκή λόγο με τον οποίο όλη η ευθύνη αποδίδεται στα άτομα με αναπηρία.

| 3.5.1 | Πίσω από τις αρνητικές στατιστικές υπάρχουν πιο πολύπλοκα εμπόδια, όπως η απροθυμία των εργοδοτών, οι μη προσαρμοσμένοι χώροι εργασίας, η άνιση πρόσβαση στην αγορά εργασίας, η έλλειψη υποστήριξης για ανεξάρτητη διαβίωση (είτε με την παροχή εξατομικευμένης συνδρομής είτε μέσω συσκευών υποβοήθησης), οι διακρίσεις στα μέσα μεταφοράς, η εκπαίδευση, η πρόσβαση σε αγαθά και υπηρεσίες, οι ΤΠΕ κλπ. Μολονότι το 43,7 % των ερωτηθέντων ατόμων με αναπηρία πιστεύουν ότι θα μπορούσαν να εργαστούν με κατάλληλη υποστήριξη, στην πραγματικότητα, μόνο το 15,9 % αυτών λαμβάνουν όντως τέτοια υποστήριξη (10). |
| --- | --- |

3.5.1

Πίσω από τις αρνητικές στατιστικές υπάρχουν πιο πολύπλοκα εμπόδια, όπως η απροθυμία των εργοδοτών, οι μη προσαρμοσμένοι χώροι εργασίας, η άνιση πρόσβαση στην αγορά εργασίας, η έλλειψη υποστήριξης για ανεξάρτητη διαβίωση (είτε με την παροχή εξατομικευμένης συνδρομής είτε μέσω συσκευών υποβοήθησης), οι διακρίσεις στα μέσα μεταφοράς, η εκπαίδευση, η πρόσβαση σε αγαθά και υπηρεσίες, οι ΤΠΕ κλπ. Μολονότι το 43,7 % των ερωτηθέντων ατόμων με αναπηρία πιστεύουν ότι θα μπορούσαν να εργαστούν με κατάλληλη υποστήριξη, στην πραγματικότητα, μόνο το 15,9 % αυτών λαμβάνουν όντως τέτοια υποστήριξη (10).

| 3.5.2 | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι σε οποιαδήποτε αναθεώρηση των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης, καθώς και στα προγράμματα απασχόλησης, πρέπει να ληφθεί υπόψη η πολυπλοκότητα των λόγων για τους οποίους ένα άτομο με αναπηρία δεν είναι σε θέση να έχει πρόσβαση και να παραμείνει στην αγορά εργασίας (11). |
| --- | --- |

3.5.2

Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι σε οποιαδήποτε αναθεώρηση των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης, καθώς και στα προγράμματα απασχόλησης, πρέπει να ληφθεί υπόψη η πολυπλοκότητα των λόγων για τους οποίους ένα άτομο με αναπηρία δεν είναι σε θέση να έχει πρόσβαση και να παραμείνει στην αγορά εργασίας (11).

3.6   Προώθηση της απασχόλησης

| 3.6.1 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει λάβει σοβαρά μέτρα προκειμένου να παρακολουθήσει τη μεταφορά και την εφαρμογή της οδηγίας για την απασχόληση (12). Η εν λόγω παρακολούθηση θα πρέπει να διενεργηθεί σε συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους και τις αντιπροσωπευτικές ΜΚΟ. Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι η οδηγία για την απασχόληση, η οποία απαγορεύει τις διακρίσεις στην απασχόληση για διάφορους λόγους, μεταξύ των οποίων συμπεριλαμβάνεται η αναπηρία, αποτελεί μια νόμιμη υποχρέωση και όχι απλώς ένα δικαίωμα που πρέπει να «διεκδικηθεί» και ότι η Επιτροπή διαδραματίζει ζωτικό ρόλο ως θεματοφύλακας για την αποτελεσματική εφαρμογή της οδηγίας. |
| --- | --- |

3.6.1

Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει λάβει σοβαρά μέτρα προκειμένου να παρακολουθήσει τη μεταφορά και την εφαρμογή της οδηγίας για την απασχόληση (12). Η εν λόγω παρακολούθηση θα πρέπει να διενεργηθεί σε συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους και τις αντιπροσωπευτικές ΜΚΟ. Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι η οδηγία για την απασχόληση, η οποία απαγορεύει τις διακρίσεις στην απασχόληση για διάφορους λόγους, μεταξύ των οποίων συμπεριλαμβάνεται η αναπηρία, αποτελεί μια νόμιμη υποχρέωση και όχι απλώς ένα δικαίωμα που πρέπει να «διεκδικηθεί» και ότι η Επιτροπή διαδραματίζει ζωτικό ρόλο ως θεματοφύλακας για την αποτελεσματική εφαρμογή της οδηγίας.

| 3.6.2 | Η ΕΟΚΕ δεν συμμερίζεται τη δήλωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την προβολή του ζητήματος της αναπηρίας στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για την Απασχόληση (ΕΣΑ) (13). Η ενσωμάτωση των θεμάτων που αφορούν την αναπηρία στην ΕΣΑ ήταν αρκετά περιορισμένη και αυτό συμβαίνει αφότου η εν λόγω διάσταση λησμονήθηκε στα εθνικά προγράμματα μεταρρυθμίσεων. |
| --- | --- |

3.6.2

Η ΕΟΚΕ δεν συμμερίζεται τη δήλωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την προβολή του ζητήματος της αναπηρίας στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για την Απασχόληση (ΕΣΑ) (13). Η ενσωμάτωση των θεμάτων που αφορούν την αναπηρία στην ΕΣΑ ήταν αρκετά περιορισμένη και αυτό συμβαίνει αφότου η εν λόγω διάσταση λησμονήθηκε στα εθνικά προγράμματα μεταρρυθμίσεων.

| 3.6.3 | Η ΕΟΚΕ έχει ήδη υποστηρίξει τον κανονισμό της Επιτροπής για την εφαρμογή των άρθρων 87 και 88 της Συνθήκης ΕΚ στις κρατικές ενισχύσεις για την απασχόληση
   (14) καθώς και τις εξαιρέσεις όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις για την ένταξη των ατόμων με αναπηρία στην κανονική αγορά εργασίας. |
| --- | --- |

3.6.3

Η ΕΟΚΕ έχει ήδη υποστηρίξει τον κανονισμό της Επιτροπής για την εφαρμογή των άρθρων 87 και 88 της Συνθήκης ΕΚ στις κρατικές ενισχύσεις για την απασχόληση
   (14) καθώς και τις εξαιρέσεις όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις για την ένταξη των ατόμων με αναπηρία στην κανονική αγορά εργασίας.

| 3.6.4 | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει έντονα τους κοινωνικούς εταίρους να αναλάβουν περαιτέρω δράσεις σχετικά με την απασχόληση των ατόμων με αναπηρία. Το 2004, οι κοινωνικοί εταίροι κατήρτισαν έκθεση σχετικά με τις πρωτοβουλίες που έχουν αναληφθεί σε αυτόν τον τομέα (15). |
| --- | --- |

3.6.4

Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει έντονα τους κοινωνικούς εταίρους να αναλάβουν περαιτέρω δράσεις σχετικά με την απασχόληση των ατόμων με αναπηρία. Το 2004, οι κοινωνικοί εταίροι κατήρτισαν έκθεση σχετικά με τις πρωτοβουλίες που έχουν αναληφθεί σε αυτόν τον τομέα (15).

| 3.6.5 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει επίσης τις πρωτοβουλίες του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου για την ένταξη των ατόμων με αναπηρία στην αγορά εργασίας. Η πρωτοβουλία EQUAL αποδείχθηκε πολύ χρήσιμη για την προώθηση της ισότητας υπέρ των ατόμων με αναπηρία. Στο νέο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου θα πρέπει να συνυπολογιστούν ορισμένες αρχές που λησμονήθηκαν στην υφιστάμενη νομοθεσία, όπως λόγου χάρη η αρχή της προσβασιμότητας και του σχεδιασμού για όλους στα προγράμματα που χρηματοδοτούνται από το ΕΚΤ. |
| --- | --- |

3.6.5

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει επίσης τις πρωτοβουλίες του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου για την ένταξη των ατόμων με αναπηρία στην αγορά εργασίας. Η πρωτοβουλία EQUAL αποδείχθηκε πολύ χρήσιμη για την προώθηση της ισότητας υπέρ των ατόμων με αναπηρία. Στο νέο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου θα πρέπει να συνυπολογιστούν ορισμένες αρχές που λησμονήθηκαν στην υφιστάμενη νομοθεσία, όπως λόγου χάρη η αρχή της προσβασιμότητας και του σχεδιασμού για όλους στα προγράμματα που χρηματοδοτούνται από το ΕΚΤ.

| 3.6.6 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει δρομολογήσει ένα κοινοτικό σχέδιο δράσης για την καταπολέμηση των διακρίσεων
   (16). |
| --- | --- |

3.6.6

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει δρομολογήσει ένα κοινοτικό σχέδιο δράσης για την καταπολέμηση των διακρίσεων
   (16).

| 3.6.7 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι μετά από πρωτοβουλίες όπως η Διάσκεψη για την Ισότητα και το Ευρωπαϊκό Έτος Ίσων Ευκαιριών για Όλους 2007 πρέπει να ακολουθήσουν σημαντικές πολιτικές αποφάσεις ή η κατάρτιση κατάλληλων πολιτικών και δέουσας νομοθεσίας. |
| --- | --- |

3.6.7

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι μετά από πρωτοβουλίες όπως η Διάσκεψη για την Ισότητα και το Ευρωπαϊκό Έτος Ίσων Ευκαιριών για Όλους 2007 πρέπει να ακολουθήσουν σημαντικές πολιτικές αποφάσεις ή η κατάρτιση κατάλληλων πολιτικών και δέουσας νομοθεσίας.

| 3.6.8 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι οι οργανώσεις των ατόμων με αναπηρία σε εθνικό επίπεδο δεν συμπεριλήφθηκαν στην κατάρτιση των εθνικών προγραμμάτων μεταρρυθμίσεων. Στο πλαίσιο της αναθεωρημένης Ατζέντας της Λισσαβόνας πρέπει να ενισχυθεί η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών για την καλύτερη επίτευξη των στόχων της. |
| --- | --- |

3.6.8

Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι οι οργανώσεις των ατόμων με αναπηρία σε εθνικό επίπεδο δεν συμπεριλήφθηκαν στην κατάρτιση των εθνικών προγραμμάτων μεταρρυθμίσεων. Στο πλαίσιο της αναθεωρημένης Ατζέντας της Λισσαβόνας πρέπει να ενισχυθεί η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών για την καλύτερη επίτευξη των στόχων της.

| 3.6.9 | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι ο διάλογος με την κοινωνία των πολιτών — τους κοινωνικούς εταίρους και τις σχετικές ΜΚΟ — τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο — είναι ζωτικής σημασίας, προκειμένου να διασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα των στρατηγικών απασχόλησης. Η ενεργός συμμετοχή εκπροσώπων των ΜΚΟ για τα άτομα με ειδικές ανάγκες έχει ζωτική σημασία. |
| --- | --- |

3.6.9

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι ο διάλογος με την κοινωνία των πολιτών — τους κοινωνικούς εταίρους και τις σχετικές ΜΚΟ — τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο — είναι ζωτικής σημασίας, προκειμένου να διασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα των στρατηγικών απασχόλησης. Η ενεργός συμμετοχή εκπροσώπων των ΜΚΟ για τα άτομα με ειδικές ανάγκες έχει ζωτική σημασία.

3.7   Ένταξη των ατόμων με αναπηρία στην κοινωνία

| 3.7.1 | Η ΕΟΚΕ διατύπωσε πρόσφατα τις απόψεις της σχετικά με το Ευρωπαϊκό Έτος για τα Άτομα με Αναπηρία και κάλεσε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αξιολογήσει στη μελλοντική διετή έκθεσή της για την κατάσταση των ατόμων με αναπηρία τη συνέχεια που δόθηκε στις πολιτικές δεσμεύσεις που αναλήφθηκαν κατά τη διάρκεια του Ευρωπαϊκού Έτους, και ειδικότερα, τη συνέχεια που δόθηκε στα ψηφίσματα του Συμβουλίου για την απασχόληση, την εκπαίδευση, την ηλεκτρονική προσβασιμότητα και τον πολιτισμό και να προβεί σε συστάσεις για την ενσωμάτωση της διάστασης της αναπηρίας στην ανοικτή μέθοδο συντονισμού στο πλαίσιο της στρατηγικής της Λισσαβόνας
   (17)
  . |
| --- | --- |

3.7.1

Η ΕΟΚΕ διατύπωσε πρόσφατα τις απόψεις της σχετικά με το Ευρωπαϊκό Έτος για τα Άτομα με Αναπηρία και κάλεσε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αξιολογήσει στη μελλοντική διετή έκθεσή της για την κατάσταση των ατόμων με αναπηρία τη συνέχεια που δόθηκε στις πολιτικές δεσμεύσεις που αναλήφθηκαν κατά τη διάρκεια του Ευρωπαϊκού Έτους, και ειδικότερα, τη συνέχεια που δόθηκε στα ψηφίσματα του Συμβουλίου για την απασχόληση, την εκπαίδευση, την ηλεκτρονική προσβασιμότητα και τον πολιτισμό και να προβεί σε συστάσεις για την ενσωμάτωση της διάστασης της αναπηρίας στην ανοικτή μέθοδο συντονισμού στο πλαίσιο της στρατηγικής της Λισσαβόνας
   (17)
  .

| 3.7.2 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την βέλτιστη πρακτική που προωθεί ο κανονισμός για τα άτομα που ταξιδεύουν αεροπορικώς, όπου καταδεικνύονται σαφώς τα οφέλη των διαδικασιών ενσωμάτωσης. |
| --- | --- |

3.7.2

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την βέλτιστη πρακτική που προωθεί ο κανονισμός για τα άτομα που ταξιδεύουν αεροπορικώς, όπου καταδεικνύονται σαφώς τα οφέλη των διαδικασιών ενσωμάτωσης.

| 3.7.3 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τα επιτεύγματα (18) στον τομέα της προσβασιμότητας των ΤΠΕ για τα άτομα με αναπηρία και τις περαιτέρω πρωτοβουλίες της Επιτροπής (19). Εντούτοις, υπάρχουν και άλλοι τομείς όπου θα μπορούσε να επιτευχθεί περαιτέρω πρόοδος, όπως ο τομέας των τηλεπικοινωνιών μέσω της κατάρτισης ενός κανονιστικού πλαισίου και ο τομέας των τηλεοπτικών εκπομπών. |
| --- | --- |

3.7.3

Η ΕΟΚΕ επικροτεί τα επιτεύγματα (18) στον τομέα της προσβασιμότητας των ΤΠΕ για τα άτομα με αναπηρία και τις περαιτέρω πρωτοβουλίες της Επιτροπής (19). Εντούτοις, υπάρχουν και άλλοι τομείς όπου θα μπορούσε να επιτευχθεί περαιτέρω πρόοδος, όπως ο τομέας των τηλεπικοινωνιών μέσω της κατάρτισης ενός κανονιστικού πλαισίου και ο τομέας των τηλεοπτικών εκπομπών.

| 3.7.4 | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα ευρωπαϊκά διαρθρωτικά ταμεία συνιστούν ένα μέσο για την προώθηση των αρχών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και τα θέματα της καταπολέμησης των διακρίσεων και της προσβασιμότητας θα πρέπει να συμπεριληφθούν στη νομοθεσία και τον προγραμματισμό των ταμείων. Η αναπηρία θα πρέπει να αποτελεί εγκάρσιο θέμα των διαρθρωτικών ταμείων. |
| --- | --- |

3.7.4

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα ευρωπαϊκά διαρθρωτικά ταμεία συνιστούν ένα μέσο για την προώθηση των αρχών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και τα θέματα της καταπολέμησης των διακρίσεων και της προσβασιμότητας θα πρέπει να συμπεριληφθούν στη νομοθεσία και τον προγραμματισμό των ταμείων. Η αναπηρία θα πρέπει να αποτελεί εγκάρσιο θέμα των διαρθρωτικών ταμείων.

| 3.7.5 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για τα διαφορετικά επίπεδα προστασίας των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία στην ΕΕ. Το εύρος της προστασίας και τα δικαιώματα ενός ατόμου βρίσκονται σε συνάρτηση με τον τόπο διαμονής του. |
| --- | --- |

3.7.5

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για τα διαφορετικά επίπεδα προστασίας των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία στην ΕΕ. Το εύρος της προστασίας και τα δικαιώματα ενός ατόμου βρίσκονται σε συνάρτηση με τον τόπο διαμονής του.

| 3.7.6 | Η ΕΟΚΕ προβληματίζεται επίσης για το γεγονός ότι ορισμένες πτυχές των διακρίσεων εις βάρος των ατόμων με αναπηρία παραμελούνται ή δεν εξετάζονται επαρκώς στην έκθεση για την πρώτη φάση του ΣΔΑ, όπως, παραδείγματος χάρη: ο αντίκτυπος των διακρίσεων σε βάρος των ατόμων με αναπηρία, ο οποίος θα πρέπει να αναλυθεί σε συνάρτηση με διάφορους παράγοντες όπως το φύλο, η φυλετική ή εθνική καταγωγή, η θρησκεία ή οι πεποιθήσεις, η αναπηρία, η ηλικία ή ο γενετήσιος προσανατολισμός
   (20)· ή το δικαίωμα των ατόμων με αναπηρία στην ανεξάρτητη διαβίωση.
  Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την άποψη ότι η αναπηρία δεν αποτελεί τον αποκλειστικό αποφασιστικό παράγοντα για τα άτομα με αναπηρία, αλλά ότι και άλλες συγκυρίες μπορούν επίσης να επηρεάσουν και να έχουν συνέπειες στην ποιότητα της καθημερινής τους ζωής. |
| --- | --- |

3.7.6

Η ΕΟΚΕ προβληματίζεται επίσης για το γεγονός ότι ορισμένες πτυχές των διακρίσεων εις βάρος των ατόμων με αναπηρία παραμελούνται ή δεν εξετάζονται επαρκώς στην έκθεση για την πρώτη φάση του ΣΔΑ, όπως, παραδείγματος χάρη: ο αντίκτυπος των διακρίσεων σε βάρος των ατόμων με αναπηρία, ο οποίος θα πρέπει να αναλυθεί σε συνάρτηση με διάφορους παράγοντες όπως το φύλο, η φυλετική ή εθνική καταγωγή, η θρησκεία ή οι πεποιθήσεις, η αναπηρία, η ηλικία ή ο γενετήσιος προσανατολισμός
   (20)· ή το δικαίωμα των ατόμων με αναπηρία στην ανεξάρτητη διαβίωση.

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την άποψη ότι η αναπηρία δεν αποτελεί τον αποκλειστικό αποφασιστικό παράγοντα για τα άτομα με αναπηρία, αλλά ότι και άλλες συγκυρίες μπορούν επίσης να επηρεάσουν και να έχουν συνέπειες στην ποιότητα της καθημερινής τους ζωής.

4.   Το σχέδιο δράσης της ΕΕ για την αναπηρία (ΣΔΑ) 2006-2007

| 4.1 | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει υιοθετήσει ένα νέο σύνολο στόχων για τη δεύτερη φάση. Η ΕΟΚΕ δηλώνει ικανοποιημένη για το γεγονός ότι οι στόχοι αυτοί εξακολουθούν να εστιάζονται στα βασικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρία. |
| --- | --- |

4.1

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει υιοθετήσει ένα νέο σύνολο στόχων για τη δεύτερη φάση. Η ΕΟΚΕ δηλώνει ικανοποιημένη για το γεγονός ότι οι στόχοι αυτοί εξακολουθούν να εστιάζονται στα βασικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρία.

| 4.2 | Η ΕΟΚΕ δεν συμμερίζεται τη δήλωση ότι «σε ορισμένους τομείς, ιδίως στην απασχόληση, στις ΤΠΕ και στην εκπαίδευση έχει επιτευχθεί η ενσωμάτωση των θεμάτων που αφορούν τις αναπηρίες». Η δήλωση αυτή έρχεται σε αντίθεση με ορισμένες δηλώσεις των κοινών εκθέσεων για την κοινωνική ενσωμάτωση, όπου αναγνωρίζεται ότι: «... αλλά, σε ένα πλαίσιο οικονομικών επιδόσεων που είναι, στην καλύτερη περίπτωση, ανομοιογενές, δεν υπάρχει σημαντική βελτίωση της κατάστασης. Φαίνεται σαφώς ότι στην αναθεώρηση της Λισσαβόνας υπάρχει κενό εφαρμογής μεταξύ των δεσμεύσεων που έχουν αναλάβει για τους κοινούς στόχους και της προσπάθειας υλοποίησής τους μέσω συγκεκριμένων πολιτικών» (21). |
| --- | --- |

4.2

Η ΕΟΚΕ δεν συμμερίζεται τη δήλωση ότι «σε ορισμένους τομείς, ιδίως στην απασχόληση, στις ΤΠΕ και στην εκπαίδευση έχει επιτευχθεί η ενσωμάτωση των θεμάτων που αφορούν τις αναπηρίες». Η δήλωση αυτή έρχεται σε αντίθεση με ορισμένες δηλώσεις των κοινών εκθέσεων για την κοινωνική ενσωμάτωση, όπου αναγνωρίζεται ότι: «... αλλά, σε ένα πλαίσιο οικονομικών επιδόσεων που είναι, στην καλύτερη περίπτωση, ανομοιογενές, δεν υπάρχει σημαντική βελτίωση της κατάστασης. Φαίνεται σαφώς ότι στην αναθεώρηση της Λισσαβόνας υπάρχει κενό εφαρμογής μεταξύ των δεσμεύσεων που έχουν αναλάβει για τους κοινούς στόχους και της προσπάθειας υλοποίησής τους μέσω συγκεκριμένων πολιτικών» (21).

| 4.3 | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι ο ρόλος της ομάδας υψηλού επιπέδου για τα άτομα με ειδικές ανάγκες είναι πολύ σημαντικός για την εφαρμογή της ΣΔΑ και, συνεπώς, πρέπει να ενισχυθεί· οι εργασίες της ανωτέρω ομάδας πρέπει να καταλήξουν σε απτά αποτελέσματα και πρέπει να διατυπωθούν συστάσεις που θα υποβληθούν προς έγκριση στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. |
| --- | --- |

4.3

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι ο ρόλος της ομάδας υψηλού επιπέδου για τα άτομα με ειδικές ανάγκες είναι πολύ σημαντικός για την εφαρμογή της ΣΔΑ και, συνεπώς, πρέπει να ενισχυθεί· οι εργασίες της ανωτέρω ομάδας πρέπει να καταλήξουν σε απτά αποτελέσματα και πρέπει να διατυπωθούν συστάσεις που θα υποβληθούν προς έγκριση στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

| 4.3.1 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά τη συμπερίληψη του Ευρωπαϊκού Φόρουμ Αναπηρίας και άλλων ευρωπαϊκών οργανώσεων που εστιάζουν τη δράση τους σε θέματα αναπηρίας στις συζητήσεις της ομάδας υψηλού επιπέδου, προκειμένου να διασφαλιστεί η συμμετοχή του κινήματος υπέρ των ατόμων με αναπηρίες στον προσδιορισμό των πολιτικών για τους ευρωπαίους πολίτες με αναπηρία. |
| --- | --- |

4.3.1

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά τη συμπερίληψη του Ευρωπαϊκού Φόρουμ Αναπηρίας και άλλων ευρωπαϊκών οργανώσεων που εστιάζουν τη δράση τους σε θέματα αναπηρίας στις συζητήσεις της ομάδας υψηλού επιπέδου, προκειμένου να διασφαλιστεί η συμμετοχή του κινήματος υπέρ των ατόμων με αναπηρίες στον προσδιορισμό των πολιτικών για τους ευρωπαίους πολίτες με αναπηρία.

| 4.4 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει αναλάβει δράση σχετικά με την έναρξη διαδικασίας επί παραβάσει κατά κρατών που δεν έχουν μεταφέρει ακόμη την οδηγία 2000/78 για την ίση μεταχείριση στην απασχόληση και την εργασία στο εθνικό τους σύστημα ή δεν έχουν προχωρήσει ακόμη στην ορθή εφαρμογή της (22). |
| --- | --- |

4.4

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει αναλάβει δράση σχετικά με την έναρξη διαδικασίας επί παραβάσει κατά κρατών που δεν έχουν μεταφέρει ακόμη την οδηγία 2000/78 για την ίση μεταχείριση στην απασχόληση και την εργασία στο εθνικό τους σύστημα ή δεν έχουν προχωρήσει ακόμη στην ορθή εφαρμογή της (22).

4.5   Τομείς προτεραιότητας για τη δεύτερη φάση

| 4.5.1 | Η δεύτερη φάση του ΣΔΑ επικεντρώνεται στην ενεργητική ένταξη των ατόμων με αναπηρία και θεμελιώνεται στη έννοια του πολίτη σχετικά με την αναπηρία (23). Αυτό σημαίνει ότι τα άτομα με αναπηρία διαθέτουν τις ίδιες προσωπικές επιλογές και τον ίδιο έλεγχο στην καθημερινή τους ζωή με τα άτομα χωρίς αναπηρίες. |
| --- | --- |

4.5.1

Η δεύτερη φάση του ΣΔΑ επικεντρώνεται στην ενεργητική ένταξη των ατόμων με αναπηρία και θεμελιώνεται στη έννοια του πολίτη σχετικά με την αναπηρία (23). Αυτό σημαίνει ότι τα άτομα με αναπηρία διαθέτουν τις ίδιες προσωπικές επιλογές και τον ίδιο έλεγχο στην καθημερινή τους ζωή με τα άτομα χωρίς αναπηρίες.

4.6   Ενθάρρυνση της ενεργοποίησης

| 4.6.1 | Η ΕΟΚΕ επισήμανε στη προηγούμενη γνωμοδότησή της ότι τα άτομα με αναπηρία δεν αναφέρονται στη νέα, βελτιωμένη στρατηγική της Λισσαβόνας
   (24)
  . |
| --- | --- |

4.6.1

Η ΕΟΚΕ επισήμανε στη προηγούμενη γνωμοδότησή της ότι τα άτομα με αναπηρία δεν αναφέρονται στη νέα, βελτιωμένη στρατηγική της Λισσαβόνας
   (24)
  .

| 4.6.2 | Η ΕΟΚΕ προειδοποιεί ότι η αύξηση των ποσοστών απασχόλησης και ενεργοποίησης των ατόμων με αναπηρία δεν είναι δυνατή χωρίς τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας και την καταπολέμηση των διακρίσεων σε τομείς όπως η εκπαίδευση, οι μεταφορές, οι ΤΠΕ, η πρόσβαση στα αγαθά και στις υπηρεσίες κλπ. |
| --- | --- |

4.6.2

Η ΕΟΚΕ προειδοποιεί ότι η αύξηση των ποσοστών απασχόλησης και ενεργοποίησης των ατόμων με αναπηρία δεν είναι δυνατή χωρίς τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας και την καταπολέμηση των διακρίσεων σε τομείς όπως η εκπαίδευση, οι μεταφορές, οι ΤΠΕ, η πρόσβαση στα αγαθά και στις υπηρεσίες κλπ.

| 4.6.3 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι στην αναθεώρηση των στόχων της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για την Απασχόληση πρέπει να συνυπολογιστεί η ενσωμάτωση θεμάτων αναπηρίας. Εάν αυτό δεν συμβεί, η προστασία των ατόμων με αναπηρία θα εξακολουθήσει να είναι πολύ περιορισμένη. |
| --- | --- |

4.6.3

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι στην αναθεώρηση των στόχων της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για την Απασχόληση πρέπει να συνυπολογιστεί η ενσωμάτωση θεμάτων αναπηρίας. Εάν αυτό δεν συμβεί, η προστασία των ατόμων με αναπηρία θα εξακολουθήσει να είναι πολύ περιορισμένη.

| 4.6.4 | Τα ευρωπαϊκά διαρθρωτικά ταμεία θα συμβάλλουν ουσιαστικά στην προώθηση της ένταξης, εάν συμπεριληφθεί σε αυτά η αρχή της μη διάκρισης και της προσβασιμότητας για τα άτομα με αναπηρία. Στη νέα περίοδο προγραμματισμού των διαρθρωτικών ταμείων πρέπει να αποτραπεί η δημιουργία νέων φραγμών για το δομημένο περιβάλλον, ενώ πρέπει να ενισχυθεί η χρήση των ταμείων βάσει μιας προσέγγισης χωρίς αποκλεισμούς. |
| --- | --- |

4.6.4

Τα ευρωπαϊκά διαρθρωτικά ταμεία θα συμβάλλουν ουσιαστικά στην προώθηση της ένταξης, εάν συμπεριληφθεί σε αυτά η αρχή της μη διάκρισης και της προσβασιμότητας για τα άτομα με αναπηρία. Στη νέα περίοδο προγραμματισμού των διαρθρωτικών ταμείων πρέπει να αποτραπεί η δημιουργία νέων φραγμών για το δομημένο περιβάλλον, ενώ πρέπει να ενισχυθεί η χρήση των ταμείων βάσει μιας προσέγγισης χωρίς αποκλεισμούς.

| 4.6.5 | Με το νέο κανονισμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής όσον αφορά την απαλλαγή για τις ενισχύσεις επαγγελματικής εκπαίδευσης και απασχόλησης πρέπει να καθιερωθεί ένα δίκαιο σύστημα που να ενθαρρύνει τη συμμετοχή των ατόμων με αναπηρία στην αγορά εργασίας. Στο πλαίσιο της νέας αναθεώρησης πρέπει να απλουστευτούν οι διαδικασίες, προκειμένου να διευκολυνθεί η πρόσβαση των εργοδοτών στην παροχή υποστήριξης στους εργαζομένους με αναπηρία. |
| --- | --- |

4.6.5

Με το νέο κανονισμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής όσον αφορά την απαλλαγή για τις ενισχύσεις επαγγελματικής εκπαίδευσης και απασχόλησης πρέπει να καθιερωθεί ένα δίκαιο σύστημα που να ενθαρρύνει τη συμμετοχή των ατόμων με αναπηρία στην αγορά εργασίας. Στο πλαίσιο της νέας αναθεώρησης πρέπει να απλουστευτούν οι διαδικασίες, προκειμένου να διευκολυνθεί η πρόσβαση των εργοδοτών στην παροχή υποστήριξης στους εργαζομένους με αναπηρία.

| 4.6.6 | Η συμβολή των επιχειρήσεων της κοινωνικής οικονομίας μπορεί να είναι πολύτιμη για την ένταξη των ατόμων με αναπηρία στην αγορά εργασίας. |
| --- | --- |

4.6.6

Η συμβολή των επιχειρήσεων της κοινωνικής οικονομίας μπορεί να είναι πολύτιμη για την ένταξη των ατόμων με αναπηρία στην αγορά εργασίας.

4.7   Προώθηση της πρόσβασης σε ποιοτικές υπηρεσίες υποστήριξης και φροντίδας

| 4.7.1 | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχετικά με τη σημασία αυτού του ζητήματος. |
| --- | --- |

4.7.1

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχετικά με τη σημασία αυτού του ζητήματος.

| 4.7.2 | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οποιαδήποτε δράση για την βελτίωση του βίου των ατόμων με αναπηρία στις ευρωπαϊκές κοινωνίες πρέπει να στηρίζεται σε θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα όπως:






  — | το δικαίωμα στην ελεύθερη κυκλοφορία και η ελευθερία επιλογής του τόπου διαμονής |
| --- | --- | --- |

4.7.2

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οποιαδήποτε δράση για την βελτίωση του βίου των ατόμων με αναπηρία στις ευρωπαϊκές κοινωνίες πρέπει να στηρίζεται σε θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα όπως:

—

το δικαίωμα στην ελεύθερη κυκλοφορία και η ελευθερία επιλογής του τόπου διαμονής

| — | το δικαίωμα σεβασμού της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής |
| --- | --- |

—

το δικαίωμα σεβασμού της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής

| — | κανείς δεν μπορεί να στερείται αυθαίρετα την ελευθερία του |
| --- | --- |

—

κανείς δεν μπορεί να στερείται αυθαίρετα την ελευθερία του

| — | κανείς δεν μπορεί να υποβληθεί σε βασανιστήρια ούτε σε απάνθρωπες ή εξευτελιστικές ποινές ή μεταχείριση |
| --- | --- |

—

κανείς δεν μπορεί να υποβληθεί σε βασανιστήρια ούτε σε απάνθρωπες ή εξευτελιστικές ποινές ή μεταχείριση

| — | το δικαίωμα στην εκπαίδευση |
| --- | --- |

—

το δικαίωμα στην εκπαίδευση

| — | το δικαίωμα στην υγεία, συμπεριλαμβανομένης της πρόσβασης στην πληροφόρηση και σε υπηρεσίες για την υγεία και την αναπαραγωγική υγεία |
| --- | --- |

—

το δικαίωμα στην υγεία, συμπεριλαμβανομένης της πρόσβασης στην πληροφόρηση και σε υπηρεσίες για την υγεία και την αναπαραγωγική υγεία

| — | κανένας δεν μπορεί να στερείται την ιδιοκτησία του. |
| --- | --- |

—

κανένας δεν μπορεί να στερείται την ιδιοκτησία του.

| 4.7.3 | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ επικροτεί τη διαβεβαίωση της Επιτροπής σχετικά με την υποστήριξη της ανεξάρτητης διαβίωσης, της αποϊδρυματοποίησης και της κατάργησης του διαχωρισμού των ατόμων που εισάγονται σε μεγάλα θεραπευτικά ιδρύματα. |
| --- | --- |

4.7.3

Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ επικροτεί τη διαβεβαίωση της Επιτροπής σχετικά με την υποστήριξη της ανεξάρτητης διαβίωσης, της αποϊδρυματοποίησης και της κατάργησης του διαχωρισμού των ατόμων που εισάγονται σε μεγάλα θεραπευτικά ιδρύματα.

| 4.7.3.1 | Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να διασφαλίσει ότι όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς σε ό,τι αφορά το ζήτημα της ανεξάρτητης διαβίωσης, όπως οι δημόσιες αρχές σε εθνικό επίπεδο, οι αντιπροσωπευτικές οργανώσεις των ατόμων με αναπηρία και η ΕΕ θα συμμετάσχουν ενεργά στην ανωτέρω διαδικασία. |
| --- | --- |

4.7.3.1

Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να διασφαλίσει ότι όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς σε ό,τι αφορά το ζήτημα της ανεξάρτητης διαβίωσης, όπως οι δημόσιες αρχές σε εθνικό επίπεδο, οι αντιπροσωπευτικές οργανώσεις των ατόμων με αναπηρία και η ΕΕ θα συμμετάσχουν ενεργά στην ανωτέρω διαδικασία.

| 4.7.3.2 | Η έννοια της «ανεξάρτητης διαβίωσης» δεν σημαίνει απλώς διαβίωση στο κοινωνικό σύνολο, αλλά προϋποθέτει ότι τα άτομα είναι και ισότιμα μέλη της κοινωνίας. Ανεξάρτητη διαβίωση σημαίνει πλήρης συμμετοχή σε όλες τις πτυχές της κοινωνίας. |
| --- | --- |

4.7.3.2

Η έννοια της «ανεξάρτητης διαβίωσης» δεν σημαίνει απλώς διαβίωση στο κοινωνικό σύνολο, αλλά προϋποθέτει ότι τα άτομα είναι και ισότιμα μέλη της κοινωνίας. Ανεξάρτητη διαβίωση σημαίνει πλήρης συμμετοχή σε όλες τις πτυχές της κοινωνίας.

| 4.7.3.3 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οποιαδήποτε δράση για την αναθεώρηση των υπηρεσιών φροντίδας πρέπει να συμβάλει στην προώθηση της ανεξάρτητης διαβίωσης για τα άτομα με αναπηρία. Ένας ειδικός στόχος σχετικά με την αποϊδρυματοποίηση και την ανάπτυξη εναλλακτικών λύσεων σε επίπεδο θεραπευτικών κοινοτήτων πρέπει να αποτελέσει μέρος μιας νέας στρατηγικής για την μακροχρόνια μέριμνα, καθώς και μιας νέας στρατηγικής για την κοινωνική προστασία. Μεταξύ αυτών των εναλλακτικών δυνατοτήτων πρέπει να συμπεριληφθούν πρωτοβουλίες όπως βοηθητικό προσωπικό, συσκευές υποβοήθησης, υπηρεσίες υποστήριξης, ενημέρωση, επιμόρφωση, ενεργός συμμετοχή των ατόμων με αναπηρία στην περίθαλψη των ιδίων, κλπ. |
| --- | --- |

4.7.3.3

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οποιαδήποτε δράση για την αναθεώρηση των υπηρεσιών φροντίδας πρέπει να συμβάλει στην προώθηση της ανεξάρτητης διαβίωσης για τα άτομα με αναπηρία. Ένας ειδικός στόχος σχετικά με την αποϊδρυματοποίηση και την ανάπτυξη εναλλακτικών λύσεων σε επίπεδο θεραπευτικών κοινοτήτων πρέπει να αποτελέσει μέρος μιας νέας στρατηγικής για την μακροχρόνια μέριμνα, καθώς και μιας νέας στρατηγικής για την κοινωνική προστασία. Μεταξύ αυτών των εναλλακτικών δυνατοτήτων πρέπει να συμπεριληφθούν πρωτοβουλίες όπως βοηθητικό προσωπικό, συσκευές υποβοήθησης, υπηρεσίες υποστήριξης, ενημέρωση, επιμόρφωση, ενεργός συμμετοχή των ατόμων με αναπηρία στην περίθαλψη των ιδίων, κλπ.

| 4.7.4 | Η ΕΟΚΕ ζητεί να αναβαθμιστούν τα πρότυπα σχετικά με την ποιότητα των υπηρεσιών που παρέχονται στα άτομα με αναπηρία. Αυτά τα πρότυπα θα πρέπει να αναπτυχθούν σε συνεργασία με τις οργανώσεις των ατόμων με αναπηρία. Κάθε πρότυπο υπηρεσιών μέριμνας και υποστήριξης θα πρέπει να βασίζεται στην ποιότητα, στη συνέχεια, στην προσβασιμότητα και στην οικονομική βιωσιμότητα. |
| --- | --- |

4.7.4

Η ΕΟΚΕ ζητεί να αναβαθμιστούν τα πρότυπα σχετικά με την ποιότητα των υπηρεσιών που παρέχονται στα άτομα με αναπηρία. Αυτά τα πρότυπα θα πρέπει να αναπτυχθούν σε συνεργασία με τις οργανώσεις των ατόμων με αναπηρία. Κάθε πρότυπο υπηρεσιών μέριμνας και υποστήριξης θα πρέπει να βασίζεται στην ποιότητα, στη συνέχεια, στην προσβασιμότητα και στην οικονομική βιωσιμότητα.

| 4.7.5 | Στο πλαίσιο της ανοιχτής μεθόδου συντονισμού για θέματα υγείας θα πρέπει επίσης να συνυπολογιστούν οι ανάγκες των ατόμων με αναπηρία και τα θεμελιώδη δικαιώματά τους σε ό,τι αφορά την πρόσβαση στις υπηρεσίες. |
| --- | --- |

4.7.5

Στο πλαίσιο της ανοιχτής μεθόδου συντονισμού για θέματα υγείας θα πρέπει επίσης να συνυπολογιστούν οι ανάγκες των ατόμων με αναπηρία και τα θεμελιώδη δικαιώματά τους σε ό,τι αφορά την πρόσβαση στις υπηρεσίες.

4.8   Επιδίωξη προσβάσιμων αγαθών και υπηρεσιών

| 4.8.1 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τον κανονισμό για τα άτομα με μειωμένη κινητικότητα που ταξιδεύουν αεροπορικώς και τις πρωτοβουλίες που έχουν αναληφθεί στο ευρύτερο πλαίσιο των μεταφορών (σιδηροδρομική κυκλοφορία, λεωφορεία και θαλάσσια κυκλοφορία) και του τουρισμού, μέσω των οποίων θα καταστεί δυνατή η ελεύθερη κυκλοφορία των ατόμων με αναπηρία. |
| --- | --- |

4.8.1

Η ΕΟΚΕ επικροτεί τον κανονισμό για τα άτομα με μειωμένη κινητικότητα που ταξιδεύουν αεροπορικώς και τις πρωτοβουλίες που έχουν αναληφθεί στο ευρύτερο πλαίσιο των μεταφορών (σιδηροδρομική κυκλοφορία, λεωφορεία και θαλάσσια κυκλοφορία) και του τουρισμού, μέσω των οποίων θα καταστεί δυνατή η ελεύθερη κυκλοφορία των ατόμων με αναπηρία.

| 4.8.2 | Η πρόσβαση σε νέες τεχνολογίες είναι ζωτικής σημασίας για τη γεφύρωση του «ψηφιακού χάσματος» στις ευρωπαϊκές κοινωνίες. Η ΕΕ πρέπει να διασφαλίσει ότι τα σχέδια που καταρτίζονται στο πλαίσιο του 7ου Προγράμματος Πλαίσιο θα προωθήσουν τη βελτίωση της έρευνας για τις νέες τεχνολογίες, τις συσκευές υποβοήθησης και τον σχεδιασμό αγαθών και υπηρεσιών για όλους. |
| --- | --- |

4.8.2

Η πρόσβαση σε νέες τεχνολογίες είναι ζωτικής σημασίας για τη γεφύρωση του «ψηφιακού χάσματος» στις ευρωπαϊκές κοινωνίες. Η ΕΕ πρέπει να διασφαλίσει ότι τα σχέδια που καταρτίζονται στο πλαίσιο του 7ου Προγράμματος Πλαίσιο θα προωθήσουν τη βελτίωση της έρευνας για τις νέες τεχνολογίες, τις συσκευές υποβοήθησης και τον σχεδιασμό αγαθών και υπηρεσιών για όλους.

| 4.8.3 | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι στο πλαίσιο των τρεχουσών διαπραγματεύσεων για την οδηγία σχετικά με τις υπηρεσίες στην εσωτερική αγορά θα πρέπει να ληφθούν υπόψη οι ανάγκες των καταναλωτών με αναπηρία, όταν γίνεται λόγος για την πρόσβαση σε αγαθά και υπηρεσίες στην ΕΕ. |
| --- | --- |

4.8.3

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι στο πλαίσιο των τρεχουσών διαπραγματεύσεων για την οδηγία σχετικά με τις υπηρεσίες στην εσωτερική αγορά θα πρέπει να ληφθούν υπόψη οι ανάγκες των καταναλωτών με αναπηρία, όταν γίνεται λόγος για την πρόσβαση σε αγαθά και υπηρεσίες στην ΕΕ.

| 4.8.4 | Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συνυπολογιστούν στη μελλοντική ανακοίνωση για τις κοινωνικές υπηρεσίες κοινής ωφέλειας οι αρχές της συνέχειας, της προσβασιμότητας και της οικονομικής βιωσιμότητας, καθώς και τα ευρωπαϊκά πρότυπα για την ποιότητα. |
| --- | --- |

4.8.4

Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συνυπολογιστούν στη μελλοντική ανακοίνωση για τις κοινωνικές υπηρεσίες κοινής ωφέλειας οι αρχές της συνέχειας, της προσβασιμότητας και της οικονομικής βιωσιμότητας, καθώς και τα ευρωπαϊκά πρότυπα για την ποιότητα.

4.9   Αύξηση της αναλυτικής ικανότητας της ΕΕ

| 4.9.1 | Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να διαθέτει την ικανότητα να εκτιμά την κατάσταση των ατόμων με αναπηρία. |
| --- | --- |

4.9.1

Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να διαθέτει την ικανότητα να εκτιμά την κατάσταση των ατόμων με αναπηρία.

| 4.9.2 | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι είναι απαραίτητη η παροχή περισσότερο αξιόπιστων και συγκρίσιμων δεδομένων στα άτομα με αναπηρία. Στις τρέχουσες στατιστικές της ΕΕ συμπεριλαμβάνεται ανάλυση με βάση το φύλο και την ηλικία. Για την ανάλυση της κατάστασης των ατόμων με αναπηρία και τη χάραξη της μελλοντικής πολιτικής έχει ζωτική σημασία να γίνει μια ολοκληρωμένη κατανομή των στατιστικών σε κοινοτικό επίπεδο. |
| --- | --- |

4.9.2

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι είναι απαραίτητη η παροχή περισσότερο αξιόπιστων και συγκρίσιμων δεδομένων στα άτομα με αναπηρία. Στις τρέχουσες στατιστικές της ΕΕ συμπεριλαμβάνεται ανάλυση με βάση το φύλο και την ηλικία. Για την ανάλυση της κατάστασης των ατόμων με αναπηρία και τη χάραξη της μελλοντικής πολιτικής έχει ζωτική σημασία να γίνει μια ολοκληρωμένη κατανομή των στατιστικών σε κοινοτικό επίπεδο.

| 4.9.3 | Κρίνεται σκόπιμη η προώθηση της ακαδημαϊκής έρευνας, με ιδιαίτερη έμφαση στις ανάγκες που εκφράζονται από τα ίδια τα άτομα με αναπηρία, καθώς και η βελτίωση της ανάλυσης των πολλαπλών διακρίσεων. |
| --- | --- |

4.9.3

Κρίνεται σκόπιμη η προώθηση της ακαδημαϊκής έρευνας, με ιδιαίτερη έμφαση στις ανάγκες που εκφράζονται από τα ίδια τα άτομα με αναπηρία, καθώς και η βελτίωση της ανάλυσης των πολλαπλών διακρίσεων.

Το Ευρωπαϊκό Έτος Ίσων Ευκαιριών για Όλους 2007 αποτελεί μια μοναδική ευκαιρία για να αναλάβει η Επιτροπή την ευθύνη για την εξισορρόπηση/εναρμόνιση της νομικής προστασίας έναντι των διακρίσεων εις βάρος των ατόμων με αναπηρία σε όλη την επικράτεια της ΕΕ και να λάβει μέτρα στις περιπτώσεις παραβιάσεων.

Η ΕΟΚΕ αναμένει με ενδιαφέρον την προσεχή διετή έκθεση για το ΣΔΑ το 2008.

Βρυξέλλες, 20 Απριλίου 2006

Η Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Ως εκ τούτου, αρκετές αντιπροσωπευτικές ΜΚΟ υποστηρίζουν ότι η προσωπική συνδρομή πρέπει να καταστεί δικαίωμα των ατόμων με αναπηρία, το οποίο θα μπορούσε να εφαρμοστεί μέσω της άμεσης χρηματοδότησης: Αυτό συνιστά προϋπόθεση για μια διαρθρωτική μετάβαση σε ό,τι αφορά τη διασφάλιση ενός θεμελιώδους ανθρώπινου δικαιώματος.

1

(2)  COM(2003) 650 τελικό.

2

(3)  Σχέδιο δράσης της ΕΕ για την αναπηρία (ΣΔΑ).

3

(4)  Στην έκδοση της Eurostat του 2002 για την απασχόληση των ατόμων με αναπηρία αναφέρεται ότι: «44,6 εκατομμύρια άτομα ηλικίας 16 έως 64 ετών – δηλαδή ο ένας στους έξι (15,7 %) – δήλωσαν ότι έχουν ένα μακροχρόνιο πρόβλημα υγείας ή αναπηρία (LSHPD)».

4

(5)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ της 14.2.2006 σχετικά με την Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: Ίσες ευκαιρίες για τα άτομα με αναπηρίες: ένα ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης 2003. Εισηγήτρια: η κα Anca (ΕΕ C 88 της 11.4.2006).

5

Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ της 25.2.2004 για την Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Ίσες ευκαιρίες για τα άτομα με αναπηρίες: ένα ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης. Εισηγητής: ο κ. Cabra de Luna (OJ C 110 της 30.4.2004).

Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ της 26.3.2003 για την Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για ένα νομικά δεσμευτικό μέσο των Ηνωμένων Εθνών για την προώθηση και την προστασία των δικαιωμάτων και της αξιοπρέπειας των ατόμων με ειδικές ανάγκες. Εισηγητής: ο κ. Cabra de Luna (OJ C 133 της 6.6.2003).

Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας της ΕΟΚΕ της 17.7.2002 σχετικά με την κοινωνική ένταξη των ατόμων με ειδικές ανάγκες. Εισηγητής: ο κ. Cabra de Luna (ΕΕ C 241 της 7.10.2002).

Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ της 17.10.2001 σχετικά με την πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για το ευρωπαϊκό έτος των ατόμων με ειδικές ανάγκες 2003. Εισηγητής: ο κ. Cabra de Luna (OJ C 36 της 8.2.2002).

(6)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ της 25.2.2004 για την Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών - Ίσες ευκαιρίες για τα άτομα με αναπηρίες: ένα ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης. Εισηγητής: ο κ. Cabra de Luna (OJ C 110 της 30.4.2004).

6

(7)  Διεθνής σύμβαση σχετικά με τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες. ΟΗΕ, Νέα Υόρκη, 2006 (έγγραφο εργασίας).

7

(8)  Statistics in Focus, 3ο θέμα: Η απασχόληση των ατόμων με αναπηρίες στην Ευρώπη το 2002 Eurostat 26/2003.

8

ο

Η απασχόληση των ατόμων με αναπηρίες στην Ευρώπη το 2002

(9)  Ίσως, υψηλότερες κοινωνικές παροχές σε σύγκριση με τους μισθούς και ο κίνδυνος της απώλειας παροχών με την ανάληψη εργασίας.

9

(10)  Statistics in Focus, 3ο θέμα: Η απασχόληση των ατόμων με αναπηρίες στην Ευρώπη το 2002 Eurostat 26/2003.

10

ο

Η απασχόληση των ατόμων με αναπηρίες στην Ευρώπη το 2002

(11)  Το 57 % των ατόμων με αναπηρία κατέστησαν ανάπηροι κατά τη διάρκεια της επαγγελματικής τους ζωής.

11

(12)  Οδηγία 2000/78, 27η Νοεμβρίου 2000.

12

(13)  Απόφαση του Συμβουλίου της 12.7.2005 σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις πολιτικές των κρατών μελών για την απασχόληση. Ενσωμάτωση των θεμάτων που αφορούν την αναπηρία στην Ευρωπαϊκή Στρατηγική για την Απασχόληση. http://europa/comm/dgs/emloyment_social/index_en.htm

13

(14)  Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2204/2002 της Επιτροπής.

14

(15)  CEEP, UNICE/UEAPME και ETUC 2004 «Έκθεση σχετικά με τις δράσεις των κοινωνικών εταίρων στα κράτη μέλη για την υλοποίηση των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση».

15

(16)  Απόφαση 2000/750/ΕΚ του Συμβουλίου της 27ης Νοεμβρίου 2000 σχετικά με τη θέσπιση κοινοτικού προγράμματος δράσης για την καταπολέμηση των διακρίσεων (2001-2006).

16

(17)  Βλέπε υποσημείωση 5.

17

(18)  Ανακοίνωση για την ηλεκτρονική προσβασιμότητα – COM(2005) 425 τελικό της 13.9.2005.

18

(19)  Οι πρωτοβουλίες για την εναρμόνιση των προδιαγραφών προσβασιμότητας στον τομέα ΤΠΕ· κατευθυντήριες γραμμές για την προσβασιμότητα στον παγκόσμιο ιστό· Ευρωπαϊκό πρόγραμμα σπουδών στον τομέα του «Σχεδιασμού για Όλους»

19

(20)  Άρθρο 13 της Συνθήκης ΕΚ – λόγοι διακρίσεων.

20

(21)  Κοινή έκθεση για την κοινωνική προστασία και την κοινωνική ένταξη 2006 (COM(2006) 62 τελικό).

21

(22)  Αυστρία, Φινλανδία, Γερμανία και Λουξεμβούργο.

22

(23)  Όπως αντικατοπτρίζεται στον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ, άρθρ. 26 (Η Ένωση αναγνωρίζει και σέβεται το δικαίωμα των ατόμων με αναπηρίες να επωφελούνται μέτρων που θα τους εξασφαλίζουν την αυτονομία, την κοινωνική και επαγγελματική ένταξη και τη συμμετοχή στον κοινοτικό βίο).

23

(24)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ της 14.2.2006 σχετικά με την ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: Ίσες ευκαιρίες για τα άτομα με αναπηρίες: ένα ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης 2003. Εισηγήτρια: η κα Anca (ΕΕ C 88 της 11.4.2006).

24

---

| 8.8.2006 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 185/52 |
| --- | --- | --- | --- |

8.8.2006

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 185/52

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανακοίνωση της Επιτροπής «Πολιτική της συνοχής για την ενίσχυση της ανάπτυξης και της απασχόλησης: Στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές της Κοινότητας, 2007-2013»

COM(2005) 299 τελικό — SEC(2005) 904

(2006/C 185/11)

Στις 5 Ιουλίου 2005, και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω ανακοίνωση.

Το ειδικευμένο τμήμα «Οικονομική και Νομισματική Ένωση, Οικονομική και Κοινωνική Συνοχή», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάστηκε τη γνωμοδότησή του στις 23 Μαρτίου 2006, με εισηγητή τον κ. VEVER.

Κατά την 426η σύνοδο ολομέλειάς της, της 20ης και 21ης Απριλίου 2006 (συνεδρίαση της 21ης Απριλίου 2006), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 47 ψήφους υπέρ και 1 αποχή, την ακόλουθη γνωμοδότηση:

1.   Περίληψη

| 1.1 | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι οι στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές 2007-2013 για την πολιτική της συνοχής υπεβλήθησαν ένα χρόνο μετά από τις προτάσεις δημοσιονομικού προγραμματισμού και τις προτάσεις κανονισμών των διαρθρωτικών ταμείων για την ίδια περίοδο, αντί να υποβληθούν ταυτόχρονα εάν όχι ενωρίτερα. Κάτω από τις συνθήκες αυτές, οι προσανατολισμοί μοιάζουν περισσότερο με συμπληρωματικές διατάξεις, παρά με πραγματικές κατευθυντήριες γραμμές, όπως θα έπρεπε να είναι. |
| --- | --- |

1.1

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι οι στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές 2007-2013 για την πολιτική της συνοχής υπεβλήθησαν ένα χρόνο μετά από τις προτάσεις δημοσιονομικού προγραμματισμού και τις προτάσεις κανονισμών των διαρθρωτικών ταμείων για την ίδια περίοδο, αντί να υποβληθούν ταυτόχρονα εάν όχι ενωρίτερα. Κάτω από τις συνθήκες αυτές, οι προσανατολισμοί μοιάζουν περισσότερο με συμπληρωματικές διατάξεις, παρά με πραγματικές κατευθυντήριες γραμμές, όπως θα έπρεπε να είναι.

| 1.2 | Η καθυστέρηση αυτή είναι ακόμη περισσότερο λυπηρή, δεδομένου ότι η ανάγκη για τέτοιες κατευθυντήριες γραμμές καθίσταται επείγουσα, ενώπιον των πολλαπλών και πολυσύνθετων προκλήσεων συνοχής της περιόδου 2007-2013: συνοδεία των διευρύνσεων· εδραίωση του ευρώ· ανάκτηση των καθυστερήσεων της στρατηγικής της Λισσαβώνας που έρχεται αντιμέτωπη με την επιτάχυνση της παγκοσμιοποίησης. Έναντι των δυσχερειών της ανεπαρκούς ανάπτυξης, των σημαντικών ανισοτήτων μεταξύ κρατών μελών και του υπερβολικά περιορισμένου κοινοτικού προϋπολογισμού, τα πλεονεκτήματα της Ένωσης είναι υπαρκτά, παραμένουν όμως κυρίως στη σφαίρα του δυνατού παρά του εξασφαλισμένου (εδραίωση της διευρυμένης ενιαίας αγοράς, υποδομές για το μέλλον, προσαρμοστικές μεταρρυθμίσεις). |
| --- | --- |

1.2

Η καθυστέρηση αυτή είναι ακόμη περισσότερο λυπηρή, δεδομένου ότι η ανάγκη για τέτοιες κατευθυντήριες γραμμές καθίσταται επείγουσα, ενώπιον των πολλαπλών και πολυσύνθετων προκλήσεων συνοχής της περιόδου 2007-2013: συνοδεία των διευρύνσεων· εδραίωση του ευρώ· ανάκτηση των καθυστερήσεων της στρατηγικής της Λισσαβώνας που έρχεται αντιμέτωπη με την επιτάχυνση της παγκοσμιοποίησης. Έναντι των δυσχερειών της ανεπαρκούς ανάπτυξης, των σημαντικών ανισοτήτων μεταξύ κρατών μελών και του υπερβολικά περιορισμένου κοινοτικού προϋπολογισμού, τα πλεονεκτήματα της Ένωσης είναι υπαρκτά, παραμένουν όμως κυρίως στη σφαίρα του δυνατού παρά του εξασφαλισμένου (εδραίωση της διευρυμένης ενιαίας αγοράς, υποδομές για το μέλλον, προσαρμοστικές μεταρρυθμίσεις).

| 1.3 | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι οι σχέσεις μεταξύ των προτεραιοτήτων των στρατηγικών προσανατολισμών και των στόχων των διαρθρωτικών ταμείων δεν είναι σαφείς και ότι θα έπρεπε να διευκρινίζονται οι προϋποθέσεις της υλοποίησής τους. Έτσι, η πρώτη προτεραιότητα, που αφορά τη μεγαλύτερη ελκυστικότητα για επενδύσεις, θέτει το καίριο ζήτημα της αναγκαίας ενίσχυσης της εμπιστοσύνης στην ίδια την ανάπτυξη της Ένωσης. Η δεύτερη προτεραιότητα, η στήριξη της καινοτομίας και της επιχειρηματικότητας, θέτει το ζήτημα της συνεχιζόμενης ακαταλληλότητας των κοινοτικών μέσων (ακινητοποίηση της διαδικασίας για το κοινοτικό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, κενά του ευρωπαϊκού νομικού καθεστώτος για τις επιχειρήσεις, παρεμβάσεις ταμείων που περιορίζονται υπερβολικά σε επιδοτήσεις). Η τρίτη προτεραιότητα, που αφορά τη δημιουργία περισσότερων θέσεων εργασίας, θέτει το ζήτημα της ανάκτησης των καθυστερήσεων της στρατηγικής της Λισσαβώνας, καθώς και της μακρινής ακόμα βελτιστοποίησης της οικονομικής και κοινωνικής λειτουργίας της ενιαίας αγοράς, έναντι των πιέσεων της παγκοσμιοποίησης. |
| --- | --- |

1.3

Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι οι σχέσεις μεταξύ των προτεραιοτήτων των στρατηγικών προσανατολισμών και των στόχων των διαρθρωτικών ταμείων δεν είναι σαφείς και ότι θα έπρεπε να διευκρινίζονται οι προϋποθέσεις της υλοποίησής τους. Έτσι, η πρώτη προτεραιότητα, που αφορά τη μεγαλύτερη ελκυστικότητα για επενδύσεις, θέτει το καίριο ζήτημα της αναγκαίας ενίσχυσης της εμπιστοσύνης στην ίδια την ανάπτυξη της Ένωσης. Η δεύτερη προτεραιότητα, η στήριξη της καινοτομίας και της επιχειρηματικότητας, θέτει το ζήτημα της συνεχιζόμενης ακαταλληλότητας των κοινοτικών μέσων (ακινητοποίηση της διαδικασίας για το κοινοτικό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, κενά του ευρωπαϊκού νομικού καθεστώτος για τις επιχειρήσεις, παρεμβάσεις ταμείων που περιορίζονται υπερβολικά σε επιδοτήσεις). Η τρίτη προτεραιότητα, που αφορά τη δημιουργία περισσότερων θέσεων εργασίας, θέτει το ζήτημα της ανάκτησης των καθυστερήσεων της στρατηγικής της Λισσαβώνας, καθώς και της μακρινής ακόμα βελτιστοποίησης της οικονομικής και κοινωνικής λειτουργίας της ενιαίας αγοράς, έναντι των πιέσεων της παγκοσμιοποίησης.

| 1.4 | Η ΕΟΚΕ, όπως ακριβώς και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ανησυχεί για την ανεπάρκεια των πόρων του κοινοτικού προϋπολογισμού που προγραμματίστηκαν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Δεκεμβρίου του 2005 για την περίοδο 2007-2013: η επιβολή διαρκούς ανώτατου ορίου ύψους 1,045 % του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος (δηλαδή 0,36 % για τον προϋπολογισμό της συνοχής) τον τοποθετεί σε χαμηλότερο επίπεδο σε σχέση με την προ της διεύρυνσης των 15 σε 25 περίοδο, τη στιγμή ακριβώς που οι προκλήσεις των εσωτερικών ανισοτήτων και του διεθνούς ανταγωνισμού έχουν αυξηθεί αισθητά. Συνεπώς, το κεντρικό ερώτημα στο οποίο πρέπει να απαντήσουν οι στρατηγικοί προσανατολισμοί 2007-2013 της πολιτικής για τη συνοχή είναι: πώς μπορούμε να δράσουμε καλύτερα με λιγότερους πόρους; Ως απάντηση η ΕΟΚΕ συνιστά την διαφοροποίηση των μέσων της πολιτικής για τη συνοχή, την μεγαλύτερη συγκέντρωση των παρεμβάσεών της, και τον εκσυγχρονισμό των μεθόδων διαχείρισης. |
| --- | --- |

1.4

Η ΕΟΚΕ, όπως ακριβώς και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ανησυχεί για την ανεπάρκεια των πόρων του κοινοτικού προϋπολογισμού που προγραμματίστηκαν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Δεκεμβρίου του 2005 για την περίοδο 2007-2013: η επιβολή διαρκούς ανώτατου ορίου ύψους 1,045 % του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος (δηλαδή 0,36 % για τον προϋπολογισμό της συνοχής) τον τοποθετεί σε χαμηλότερο επίπεδο σε σχέση με την προ της διεύρυνσης των 15 σε 25 περίοδο, τη στιγμή ακριβώς που οι προκλήσεις των εσωτερικών ανισοτήτων και του διεθνούς ανταγωνισμού έχουν αυξηθεί αισθητά. Συνεπώς, το κεντρικό ερώτημα στο οποίο πρέπει να απαντήσουν οι στρατηγικοί προσανατολισμοί 2007-2013 της πολιτικής για τη συνοχή είναι: πώς μπορούμε να δράσουμε καλύτερα με λιγότερους πόρους; Ως απάντηση η ΕΟΚΕ συνιστά την διαφοροποίηση των μέσων της πολιτικής για τη συνοχή, την μεγαλύτερη συγκέντρωση των παρεμβάσεών της, και τον εκσυγχρονισμό των μεθόδων διαχείρισης.

| 1.5 | Η ΕΟΚΕ συνιστά την διαφοροποίηση των μέσων της πολιτικής για τη συνοχή μέσω ενός καινοτόμου συστήματος για τις χρηματοδοτικές παρεμβάσεις της Ένωσης. |
| --- | --- |

1.5

Η ΕΟΚΕ συνιστά την διαφοροποίηση των μέσων της πολιτικής για τη συνοχή μέσω ενός καινοτόμου συστήματος για τις χρηματοδοτικές παρεμβάσεις της Ένωσης.

| 1.5.1 | Τα διαρθρωτικά ταμεία πρέπει να έχουν προσφυγή σε άλλα μέσα, εκτός των επιδοτήσεων, και να αναπτύξουν, σε άμεση σχέση με την ΕΤΕ και το ΕΤΑΕ, δάνεια, εκπτώσεις επιτοκίων, εγγυήσεις δανείων, ενισχύσεις με τη μορφή επενδυτικού κεφαλαίου και κεφαλαίου επιχειρηματικού κινδύνου. |
| --- | --- |

1.5.1

Τα διαρθρωτικά ταμεία πρέπει να έχουν προσφυγή σε άλλα μέσα, εκτός των επιδοτήσεων, και να αναπτύξουν, σε άμεση σχέση με την ΕΤΕ και το ΕΤΑΕ, δάνεια, εκπτώσεις επιτοκίων, εγγυήσεις δανείων, ενισχύσεις με τη μορφή επενδυτικού κεφαλαίου και κεφαλαίου επιχειρηματικού κινδύνου.

| 1.5.2 | Μια τέτοια αναδιοργάνωση, σε κλίμακα πολύ ευρύτερη απ' ό,τι αποκλειστικά με το πρόγραμμα JEREMIE, θα προσέδιδε στις παρεμβάσεις των ταμείων πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα, με καλύτερη συμπληρωματικότητα προς τις επενδύσεις των δημόσιων και ιδιωτικών κεφαλαίων, αντισταθμίζοντας τον χαμηλό προϋπολογισμό. |
| --- | --- |

1.5.2

Μια τέτοια αναδιοργάνωση, σε κλίμακα πολύ ευρύτερη απ' ό,τι αποκλειστικά με το πρόγραμμα JEREMIE, θα προσέδιδε στις παρεμβάσεις των ταμείων πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα, με καλύτερη συμπληρωματικότητα προς τις επενδύσεις των δημόσιων και ιδιωτικών κεφαλαίων, αντισταθμίζοντας τον χαμηλό προϋπολογισμό.

| 1.5.3 | Προς τον σκοπό αυτόν, η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ μιας ουσιαστικής αύξησης της ικανότητας δανειοδότησης και παροχής εγγυήσεων της Ένωσης, μιας ενισχυμένης εταιρικής σχέσης με τον χρηματοπιστωτικό τομέα, καθώς και αντίστοιχων διευθετήσεων στους νέους κανονισμούς των διαρθρωτικών ταμείων. Οι τρεις αυτές προϋποθέσεις απαιτούν επείγουσες προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προς αυτή την κατεύθυνση. |
| --- | --- |

1.5.3

Προς τον σκοπό αυτόν, η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ μιας ουσιαστικής αύξησης της ικανότητας δανειοδότησης και παροχής εγγυήσεων της Ένωσης, μιας ενισχυμένης εταιρικής σχέσης με τον χρηματοπιστωτικό τομέα, καθώς και αντίστοιχων διευθετήσεων στους νέους κανονισμούς των διαρθρωτικών ταμείων. Οι τρεις αυτές προϋποθέσεις απαιτούν επείγουσες προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προς αυτή την κατεύθυνση.

| 1.6 | Η ΕΟΚΕ συνιστά να συγκεντρωθούν περισσότερο οι παρεμβάσεις των διαρθρωτικών ταμείων ανάλογα με τα πρωταρχικά ενδιαφέροντα της Ευρώπης. |
| --- | --- |

1.6

Η ΕΟΚΕ συνιστά να συγκεντρωθούν περισσότερο οι παρεμβάσεις των διαρθρωτικών ταμείων ανάλογα με τα πρωταρχικά ενδιαφέροντα της Ευρώπης.

| 1.6.1 | Πέρα από την άμεση στήριξη προς τα κράτη και τις περιφέρειες που έχουν τη μεγαλύτερη ανάγκη, η οποία θα πρέπει να συνεχισθεί και να εντατικοποιηθεί, αυτό σημαίνει ότι πρέπει να ενισχυθεί, με τη βοήθεια εταιρικών σχέσεων δημοσίου-ιδιωτικού τομέα, η χρηματοδότηση διευρωπαϊκών δικτύων υποδομών και η παροχή ενισχύσεων στις μεθοριακές περιφέρειες. |
| --- | --- |

1.6.1

Πέρα από την άμεση στήριξη προς τα κράτη και τις περιφέρειες που έχουν τη μεγαλύτερη ανάγκη, η οποία θα πρέπει να συνεχισθεί και να εντατικοποιηθεί, αυτό σημαίνει ότι πρέπει να ενισχυθεί, με τη βοήθεια εταιρικών σχέσεων δημοσίου-ιδιωτικού τομέα, η χρηματοδότηση διευρωπαϊκών δικτύων υποδομών και η παροχή ενισχύσεων στις μεθοριακές περιφέρειες.

| 1.6.2 | Προς τούτο, η ΕΟΚΕ ζητά μια σημαντική αναβάθμιση του προϋπολογισμού των διευρωπαϊκών δικτύων, ο οποίος αφέθηκε στην τύχη του με τον προγραμματισμό του Δεκεμβρίου του 2005, παρά τους στόχους της στρατηγικής της Λισσαβώνας. |
| --- | --- |

1.6.2

Προς τούτο, η ΕΟΚΕ ζητά μια σημαντική αναβάθμιση του προϋπολογισμού των διευρωπαϊκών δικτύων, ο οποίος αφέθηκε στην τύχη του με τον προγραμματισμό του Δεκεμβρίου του 2005, παρά τους στόχους της στρατηγικής της Λισσαβώνας.

| 1.6.3 | Σημαίνει, ακόμη, ότι οι κοινοτικές ενισχύσεις θα πρέπει να χρησιμοποιούνται περισσότερο για να βοηθούν τα κράτη μέλη να εφαρμόζουν καλύτερα τις κοινοτικές κατευθύνσεις, αποφάσεις και δεσμεύσεις, είτε πρόκειται για τη μεταφορά των οδηγιών είτε για την εφαρμογή της στρατηγικής της Λισσαβώνας. Ειδικότερα, θα πρέπει να αναβαθμιστεί ο προϋπολογισμός των ενισχύσεων για κατάρτιση, ο οποίος επίσης ελαχιστοποιήθηκε το Δεκέμβριο του 2005. |
| --- | --- |

1.6.3

Σημαίνει, ακόμη, ότι οι κοινοτικές ενισχύσεις θα πρέπει να χρησιμοποιούνται περισσότερο για να βοηθούν τα κράτη μέλη να εφαρμόζουν καλύτερα τις κοινοτικές κατευθύνσεις, αποφάσεις και δεσμεύσεις, είτε πρόκειται για τη μεταφορά των οδηγιών είτε για την εφαρμογή της στρατηγικής της Λισσαβώνας. Ειδικότερα, θα πρέπει να αναβαθμιστεί ο προϋπολογισμός των ενισχύσεων για κατάρτιση, ο οποίος επίσης ελαχιστοποιήθηκε το Δεκέμβριο του 2005.

| 1.7 | Τέλος, η ΕΟΚΕ συνιστά να εκσυγχρονιστούν οι μέθοδοι διαχείρισης της πολιτικής για τη συνοχή, προκειμένου να υπάρξει μεγαλύτερη διαφάνεια και αλληλεπίδραση. |
| --- | --- |

1.7

Τέλος, η ΕΟΚΕ συνιστά να εκσυγχρονιστούν οι μέθοδοι διαχείρισης της πολιτικής για τη συνοχή, προκειμένου να υπάρξει μεγαλύτερη διαφάνεια και αλληλεπίδραση.

| 1.7.1 | Αυτό προϋποθέτει ότι οι κοινοτικές ενισχύσεις, όπως και οι κρατικές ενισχύσεις, θα συμμορφώνονται πλήρως με την ευρωπαϊκή πολιτική ανταγωνισμού. |
| --- | --- |

1.7.1

Αυτό προϋποθέτει ότι οι κοινοτικές ενισχύσεις, όπως και οι κρατικές ενισχύσεις, θα συμμορφώνονται πλήρως με την ευρωπαϊκή πολιτική ανταγωνισμού.

| 1.7.2 | Προϋποθέτει επίσης βελτιωμένη συμμετοχή των φορέων της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών, και κατά πρώτο λόγο των κοινωνικών εταίρων, στην κατάρτιση, τη διαχείριση και την παρακολούθηση της ευρωπαϊκής πολιτικής της συνοχής. |
| --- | --- |

1.7.2

Προϋποθέτει επίσης βελτιωμένη συμμετοχή των φορέων της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών, και κατά πρώτο λόγο των κοινωνικών εταίρων, στην κατάρτιση, τη διαχείριση και την παρακολούθηση της ευρωπαϊκής πολιτικής της συνοχής.

| 1.7.3 | Προς τούτο, η ΕΟΚΕ ζητά η συμμετοχή των κοινωνικο-επαγγελματικών φορέων να αποτελέσει αντικείμενο σαφών διατάξεων που θα ενσωματωθούν στις στρατηγικές κατευθύνσεις. Οι προϋποθέσεις για την εφαρμογή τους στο εκάστοτε κράτος μέλος θα πρέπει να διευκρινίζονται σε παράρτημα των εγγράφων προγραμματισμού και αναθεώρησης. |
| --- | --- |

1.7.3

Προς τούτο, η ΕΟΚΕ ζητά η συμμετοχή των κοινωνικο-επαγγελματικών φορέων να αποτελέσει αντικείμενο σαφών διατάξεων που θα ενσωματωθούν στις στρατηγικές κατευθύνσεις. Οι προϋποθέσεις για την εφαρμογή τους στο εκάστοτε κράτος μέλος θα πρέπει να διευκρινίζονται σε παράρτημα των εγγράφων προγραμματισμού και αναθεώρησης.

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Η ανακοίνωση που υιοθέτησε η Επιτροπή στις 5 Ιουλίου 2005 σχετικά με τις στρατηγικές κατευθύνσεις της πολιτικής της συνοχής για την περίοδο 2007-2013 συμπληρώνει μια σειρά προγενέστερων προτάσεων. |
| --- | --- |

2.1

Η ανακοίνωση που υιοθέτησε η Επιτροπή στις 5 Ιουλίου 2005 σχετικά με τις στρατηγικές κατευθύνσεις της πολιτικής της συνοχής για την περίοδο 2007-2013 συμπληρώνει μια σειρά προγενέστερων προτάσεων.

| 2.1.1 | Οι κοινοτικές δημοσιονομικές κατευθύνσεις 2007-2013, που υπεβλήθησαν στις 17 Φεβρουαρίου 2004, έχουν υπολογιστεί με βάση ποσοστό 1,14 % επί του Ακαθάριστου Εθνικού Εισοδήματος (ΑΕΕ). |
| --- | --- |

2.1.1

Οι κοινοτικές δημοσιονομικές κατευθύνσεις 2007-2013, που υπεβλήθησαν στις 17 Φεβρουαρίου 2004, έχουν υπολογιστεί με βάση ποσοστό 1,14 % επί του Ακαθάριστου Εθνικού Εισοδήματος (ΑΕΕ).

| 2.1.2 | Τα σχέδια κανονισμών για την τροποποίηση των διατάξεων που διέπουν τα διαρθρωτικά ταμεία (ΕΤΠΑ, ΕΚΤ, Ταμείο Συνοχής) για την περίοδο 2007-2013, υπεβλήθησαν στις 14 Ιουλίου 2004 (1): η Επιτροπή πρότεινε να τεθούν για τα Ταμεία τρεις στόχοι: |
| --- | --- |

2.1.2

Τα σχέδια κανονισμών για την τροποποίηση των διατάξεων που διέπουν τα διαρθρωτικά ταμεία (ΕΤΠΑ, ΕΚΤ, Ταμείο Συνοχής) για την περίοδο 2007-2013, υπεβλήθησαν στις 14 Ιουλίου 2004 (1): η Επιτροπή πρότεινε να τεθούν για τα Ταμεία τρεις στόχοι:

| 2.1.2.1 | ένας στόχος σύγκλισης, που διαδέχεται τον σημερινό στόχο 1, με δικαιούχους τις λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες της Ένωσης, και ειδικότερα εκείνες που παρουσιάζουν ΑΕγχΠ κατώτερο από το 75 % του μέσου όρου της ΕΕ: στο στόχο αυτό προτείνεται να εκχωρηθεί το 78,54 % των πόρων των Ταμείων· |
| --- | --- |

2.1.2.1

ένας στόχος σύγκλισης, που διαδέχεται τον σημερινό στόχο 1, με δικαιούχους τις λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες της Ένωσης, και ειδικότερα εκείνες που παρουσιάζουν ΑΕγχΠ κατώτερο από το 75 % του μέσου όρου της ΕΕ: στο στόχο αυτό προτείνεται να εκχωρηθεί το 78,54 % των πόρων των Ταμείων·

| 2.1.2.2 | ένας στόχος περιφερειακής ανταγωνιστικότητας και απασχόλησης, που διαδέχεται τον σημερινό στόχο 2, με δικαιούχους τις υπόλοιπες περιφέρειες της ΕΕ, κυρίως για την υποστήριξή τους κατά την εφαρμογή της στρατηγικής της Λισσαβώνας και τη βελτίωση της απασχόλησης: στο στόχο αυτό προτείνεται να εκχωρηθεί το 17,22 % των πόρων των Ταμείων· |
| --- | --- |

2.1.2.2

ένας στόχος περιφερειακής ανταγωνιστικότητας και απασχόλησης, που διαδέχεται τον σημερινό στόχο 2, με δικαιούχους τις υπόλοιπες περιφέρειες της ΕΕ, κυρίως για την υποστήριξή τους κατά την εφαρμογή της στρατηγικής της Λισσαβώνας και τη βελτίωση της απασχόλησης: στο στόχο αυτό προτείνεται να εκχωρηθεί το 17,22 % των πόρων των Ταμείων·

| 2.1.2.3 | ένας στόχος ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας, που διαδέχεται το σημερινό πρόγραμμα INTERREG: στο στόχο αυτό προτείνεται να εκχωρηθεί το 3,94 % των πόρων των Ταμείων· |
| --- | --- |

2.1.2.3

ένας στόχος ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας, που διαδέχεται το σημερινό πρόγραμμα INTERREG: στο στόχο αυτό προτείνεται να εκχωρηθεί το 3,94 % των πόρων των Ταμείων·

| 2.1.3 | Η Επιτροπή υπέβαλε επίσης, στις 14 Ιουλίου 2004, σχέδιο καταστατικού για Ευρωπαϊκό Όμιλο Διασυνοριακής Συνεργασίας, με στόχο τη διευκόλυνση τέτοιου είδους ενδοκοινοτικών πρωτοβουλιών (2). |
| --- | --- |

2.1.3

Η Επιτροπή υπέβαλε επίσης, στις 14 Ιουλίου 2004, σχέδιο καταστατικού για Ευρωπαϊκό Όμιλο Διασυνοριακής Συνεργασίας, με στόχο τη διευκόλυνση τέτοιου είδους ενδοκοινοτικών πρωτοβουλιών (2).

| 2.2 | Υποβάλλοντας, στις 5 Ιουλίου 2005, τις στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές για την πολιτική της συνοχής 2007-2013, η Επιτροπή προέβαλε τρεις προτεραιότητες, οι οποίες διατυπώνονται διαφορετικά από τους προαναφερόμενους στόχους παρέμβασης των διαρθρωτικών ταμείων, παρότι τελικά συμπίπτουν επί της ουσίας: |
| --- | --- |

2.2

Υποβάλλοντας, στις 5 Ιουλίου 2005, τις στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές για την πολιτική της συνοχής 2007-2013, η Επιτροπή προέβαλε τρεις προτεραιότητες, οι οποίες διατυπώνονται διαφορετικά από τους προαναφερόμενους στόχους παρέμβασης των διαρθρωτικών ταμείων, παρότι τελικά συμπίπτουν επί της ουσίας:

| 2.2.1 | η πρώτη προτεραιότητα των στρατηγικών προσανατολισμών αποβλέπει στην αύξηση της ελκυστικότητας για επενδύσεις· |
| --- | --- |

2.2.1

η πρώτη προτεραιότητα των στρατηγικών προσανατολισμών αποβλέπει στην αύξηση της ελκυστικότητας για επενδύσεις·

| 2.2.2 | η δεύτερη προτεραιότητα των στρατηγικών προσανατολισμών αφορά την προώθηση της καινοτομίας και της επιχειρηματικότητας· |
| --- | --- |

2.2.2

η δεύτερη προτεραιότητα των στρατηγικών προσανατολισμών αφορά την προώθηση της καινοτομίας και της επιχειρηματικότητας·

| 2.2.3 | η τρίτη προτεραιότητα των στρατηγικών προσανατολισμών υποστηρίζει τη δημιουργία θέσεων εργασίας. |
| --- | --- |

2.2.3

η τρίτη προτεραιότητα των στρατηγικών προσανατολισμών υποστηρίζει τη δημιουργία θέσεων εργασίας.

| 2.3 | Οι στρατηγικές αυτές κατευθυντήριες γραμμές προορίζονται να τεθούν σε εφαρμογή μέσω εθνικών στρατηγικών πλαισίων αναφοράς, τα οποία θα καταρτιστούν αργότερα από την Επιτροπή, τα κράτη μέλη και τις περιφέρειες. |
| --- | --- |

2.3

Οι στρατηγικές αυτές κατευθυντήριες γραμμές προορίζονται να τεθούν σε εφαρμογή μέσω εθνικών στρατηγικών πλαισίων αναφοράς, τα οποία θα καταρτιστούν αργότερα από την Επιτροπή, τα κράτη μέλη και τις περιφέρειες.

| 2.4 | Η υποβολή των στρατηγικών κατευθυντήριων γραμμών αποτέλεσε την τελευταία πτυχή που έλειπε ακόμη για τη συζήτηση μιας συνολικής δέσμης σχετικά με την πολιτική της συνοχής 2007-2013. Κατά βάθος, θα ήταν πιο λογικό να είχε ξεκινήσει η Επιτροπή τον προβληματισμό σχετικά με την πολιτική της συνοχής παρουσιάζοντας τις στρατηγικές αυτές κατευθύνσεις, που προορίζονται να καθορίσουν ένα σφαιρικό πολιτικό πλαίσιο, παρά με τα σχέδια κανονισμών των ταμείων, που θα έπρεπε να συνιστούν τις λεπτομέρειες της εφαρμογής του. Ελλείψει μιας καλύτερης αμοιβαίας συνάρθρωσης, που θα εξασφάλιζε στις στρατηγικές κατευθύνσεις έναν σαφή κατευθυντήριο ρόλο αντί για ρόλο συνοδείας, υπάρχει κίνδυνος να εξανεμισθεί η προστιθέμενη αξία της ευρωπαϊκής πολιτικής της συνοχής και να ενθαρρυνθεί η επανεθνικοποίηση των στρατηγικών για την ανάπτυξη, γεγονός που θα ήταν άκρως επιβλαβές για τη συνεκτικότητα, την ανταγωνιστικότητα και την οικονομική και κοινωνική αποτελεσματικότητα της Ένωσης. |
| --- | --- |

2.4

Η υποβολή των στρατηγικών κατευθυντήριων γραμμών αποτέλεσε την τελευταία πτυχή που έλειπε ακόμη για τη συζήτηση μιας συνολικής δέσμης σχετικά με την πολιτική της συνοχής 2007-2013. Κατά βάθος, θα ήταν πιο λογικό να είχε ξεκινήσει η Επιτροπή τον προβληματισμό σχετικά με την πολιτική της συνοχής παρουσιάζοντας τις στρατηγικές αυτές κατευθύνσεις, που προορίζονται να καθορίσουν ένα σφαιρικό πολιτικό πλαίσιο, παρά με τα σχέδια κανονισμών των ταμείων, που θα έπρεπε να συνιστούν τις λεπτομέρειες της εφαρμογής του. Ελλείψει μιας καλύτερης αμοιβαίας συνάρθρωσης, που θα εξασφάλιζε στις στρατηγικές κατευθύνσεις έναν σαφή κατευθυντήριο ρόλο αντί για ρόλο συνοδείας, υπάρχει κίνδυνος να εξανεμισθεί η προστιθέμενη αξία της ευρωπαϊκής πολιτικής της συνοχής και να ενθαρρυνθεί η επανεθνικοποίηση των στρατηγικών για την ανάπτυξη, γεγονός που θα ήταν άκρως επιβλαβές για τη συνεκτικότητα, την ανταγωνιστικότητα και την οικονομική και κοινωνική αποτελεσματικότητα της Ένωσης.

| 2.5 | Οι συζητήσεις σχετικά με τους δημοσιονομικούς προσανατολισμούς για το διάστημα 2007-2013 και με τους κανονισμούς των ταμείων για το ίδιο διάστημα διεξήχθησαν κάτω από δύσκολες συνθήκες και σηματοδοτήθηκαν από αισθητές διαφορές εκτιμήσεων μεταξύ των 25 κρατών μελών σχετικά με τα ποσά και με τους τρόπους παρέμβασης. Μετά από μια πρώτη αποτυχία τον Ιούνιο του 2005, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο απέσπασε, στις 17 Δεκεμβρίου 2005, μια δημοσιονομική συμφωνία στηριζόμενη σε πολύ κατώτερες βάσεις: ο προϋπολογισμός 2007-2013 έχει ανώτατο όριο 1,045 % του ΑΕΕ, που κατανέμονται ως εξής: 252 δισεκατομμύρια ευρώ, δηλαδή 82 %, για τον στόχο της σύγκλισης· 48,5 δισεκατομμύρια, δηλαδή 15,5 %, για τον στόχο της ανταγωνιστικότητας και απασχόλησης· και 7,5 δισεκατομμύρια, δηλαδή λιγότερο από το 2,5 %, για τον στόχο της ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας. |
| --- | --- |

2.5

Οι συζητήσεις σχετικά με τους δημοσιονομικούς προσανατολισμούς για το διάστημα 2007-2013 και με τους κανονισμούς των ταμείων για το ίδιο διάστημα διεξήχθησαν κάτω από δύσκολες συνθήκες και σηματοδοτήθηκαν από αισθητές διαφορές εκτιμήσεων μεταξύ των 25 κρατών μελών σχετικά με τα ποσά και με τους τρόπους παρέμβασης. Μετά από μια πρώτη αποτυχία τον Ιούνιο του 2005, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο απέσπασε, στις 17 Δεκεμβρίου 2005, μια δημοσιονομική συμφωνία στηριζόμενη σε πολύ κατώτερες βάσεις: ο προϋπολογισμός 2007-2013 έχει ανώτατο όριο 1,045 % του ΑΕΕ, που κατανέμονται ως εξής: 252 δισεκατομμύρια ευρώ, δηλαδή 82 %, για τον στόχο της σύγκλισης· 48,5 δισεκατομμύρια, δηλαδή 15,5 %, για τον στόχο της ανταγωνιστικότητας και απασχόλησης· και 7,5 δισεκατομμύρια, δηλαδή λιγότερο από το 2,5 %, για τον στόχο της ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας.

| 2.6 | Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο απέρριψε στις 18 Ιανουαρίου 2006 τον δημοσιονομικό αυτό προγραμματισμό που απείχε πολύ από τις προσδοκίες του. Ξεκίνησαν, λοιπόν, νέες συζητήσεις μεταξύ του Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου που κατέληξαν στις 4 Απριλίου 2006 σε συμβιβασμό που προβλέπει 4 επιπλέον δισεκατομμύρια ευρώ (εκ των οποίων 2 ως αποθεματικό). Τα δύο μέρη πρέπει ακόμα να επικυρώσουν τον συμβιβασμό. |
| --- | --- |

2.6

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο απέρριψε στις 18 Ιανουαρίου 2006 τον δημοσιονομικό αυτό προγραμματισμό που απείχε πολύ από τις προσδοκίες του. Ξεκίνησαν, λοιπόν, νέες συζητήσεις μεταξύ του Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου που κατέληξαν στις 4 Απριλίου 2006 σε συμβιβασμό που προβλέπει 4 επιπλέον δισεκατομμύρια ευρώ (εκ των οποίων 2 ως αποθεματικό). Τα δύο μέρη πρέπει ακόμα να επικυρώσουν τον συμβιβασμό.

3.   Παρατηρήσεις σχετικά με τις προκλήσεις της πολιτικής της συνοχής 2007-2013

| 3.1 | Η περίοδος 2007-2013, την οποία αφορούν οι στρατηγικοί προσανατολισμοί για τη συνοχή, θα σηματοδοτηθεί από πολύ σημαντικές προκλήσεις: |
| --- | --- |

3.1

Η περίοδος 2007-2013, την οποία αφορούν οι στρατηγικοί προσανατολισμοί για τη συνοχή, θα σηματοδοτηθεί από πολύ σημαντικές προκλήσεις:

| 3.1.1 | Κατά πρώτο λόγο, θα πρέπει να συνεχιστεί και να εδραιωθεί η διεύρυνση. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, αφού αύξησε τα μέλη της από 15 σε 25 το 2004, αναμένεται να υποδεχθεί ακόμη δύο κράτη μέλη το 2007. Ίσως μάλιστα να ακολουθήσουν και άλλα μεταγενέστερα, μετά από το 2013 ή ίσως και πριν, δεδομένου ότι ο κατάλογος των υποψηφιοτήτων για ένταξη κάθε άλλο παρά έχει κλείσει. Οπωσδήποτε, οι διευρύνσεις ενισχύουν, βέβαια, τη βαρύτητα της ενιαίας αγοράς και τις δυνατότητές της για ανάπτυξη, θέσεις εργασίας, συναλλαγές, παραγωγή, κατανάλωση και ανταγωνιστικότητα έναντι της παγκοσμιοποίησης, ωστόσο, το ολοένα αυξανόμενο εύρος των οικονομικών και κοινωνικών ανισοτήτων θα απαιτήσει την πραγματοποίηση ενός πραγματικού ποιοτικού άλματος όσον αφορά το συντονισμό των ευρωπαϊκών και εθνικών πολιτικών, τη διαχείριση και ενίσχυση της ενιαίας αγοράς, τη συλλογική χωροταξία της επικράτειας της Ένωσης. |
| --- | --- |

3.1.1

Κατά πρώτο λόγο, θα πρέπει να συνεχιστεί και να εδραιωθεί η διεύρυνση. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, αφού αύξησε τα μέλη της από 15 σε 25 το 2004, αναμένεται να υποδεχθεί ακόμη δύο κράτη μέλη το 2007. Ίσως μάλιστα να ακολουθήσουν και άλλα μεταγενέστερα, μετά από το 2013 ή ίσως και πριν, δεδομένου ότι ο κατάλογος των υποψηφιοτήτων για ένταξη κάθε άλλο παρά έχει κλείσει. Οπωσδήποτε, οι διευρύνσεις ενισχύουν, βέβαια, τη βαρύτητα της ενιαίας αγοράς και τις δυνατότητές της για ανάπτυξη, θέσεις εργασίας, συναλλαγές, παραγωγή, κατανάλωση και ανταγωνιστικότητα έναντι της παγκοσμιοποίησης, ωστόσο, το ολοένα αυξανόμενο εύρος των οικονομικών και κοινωνικών ανισοτήτων θα απαιτήσει την πραγματοποίηση ενός πραγματικού ποιοτικού άλματος όσον αφορά το συντονισμό των ευρωπαϊκών και εθνικών πολιτικών, τη διαχείριση και ενίσχυση της ενιαίας αγοράς, τη συλλογική χωροταξία της επικράτειας της Ένωσης.

| 3.1.2 | Θα πρέπει επίσης να επιτευχθεί η διεύρυνση της ευρωζώνης, με παράλληλη εξασφάλιση της ενίσχυσής της, της ελκυστικότητάς της και της αύξησης της αποτελεσματικότητάς της από άποψη ανάπτυξης και απασχόλησης. Η ζώνη του ευρώ περιλαμβάνει σήμερα μόνο 12 από τα 25 κράτη μέλη. Έχει, όμως, την προοπτική να διευρυνθεί, έως το 2013, στα περισσότερα από τα κράτη μέλη, εφόσον αυτά θα πληρούν όλες τις σχετικές προϋποθέσεις. Όπως ακριβώς η διεύρυνση της Ένωσης, έτσι και η επέκταση της ευρωζώνης θα απαιτήσει μεγαλύτερη σύγκλιση, υπό συνθήκες ανταγωνισμού, κυρίως σε οικονομικό επίπεδο, αλλά και σε πολλά συναφή πεδία, από τη φορολογία, και συγκεκριμένα την εναρμόνιση των φορολογικών βάσεων, έως την κοινωνική πολιτική. |
| --- | --- |

3.1.2

Θα πρέπει επίσης να επιτευχθεί η διεύρυνση της ευρωζώνης, με παράλληλη εξασφάλιση της ενίσχυσής της, της ελκυστικότητάς της και της αύξησης της αποτελεσματικότητάς της από άποψη ανάπτυξης και απασχόλησης. Η ζώνη του ευρώ περιλαμβάνει σήμερα μόνο 12 από τα 25 κράτη μέλη. Έχει, όμως, την προοπτική να διευρυνθεί, έως το 2013, στα περισσότερα από τα κράτη μέλη, εφόσον αυτά θα πληρούν όλες τις σχετικές προϋποθέσεις. Όπως ακριβώς η διεύρυνση της Ένωσης, έτσι και η επέκταση της ευρωζώνης θα απαιτήσει μεγαλύτερη σύγκλιση, υπό συνθήκες ανταγωνισμού, κυρίως σε οικονομικό επίπεδο, αλλά και σε πολλά συναφή πεδία, από τη φορολογία, και συγκεκριμένα την εναρμόνιση των φορολογικών βάσεων, έως την κοινωνική πολιτική.

| 3.1.3 | Οι διαρθρωτικές μεταλλαγές θα συνεχίσουν να διευρύνονται καθ' όλο το διάστημα αυτό: |
| --- | --- |

3.1.3

Οι διαρθρωτικές μεταλλαγές θα συνεχίσουν να διευρύνονται καθ' όλο το διάστημα αυτό:

| 3.1.3.1 | Η παγκοσμιοποίηση και η εδραίωση των νέων αναδυόμενων οικονομικών δυνάμεων θα ενισχύσουν την ανταγωνιστική πίεση και θα αυξήσουν τις μετεγκαταστάσεις. |
| --- | --- |

3.1.3.1

Η παγκοσμιοποίηση και η εδραίωση των νέων αναδυόμενων οικονομικών δυνάμεων θα ενισχύσουν την ανταγωνιστική πίεση και θα αυξήσουν τις μετεγκαταστάσεις.

| 3.1.3.2 | Οι τεχνολογικές μεταλλαγές θα επιταχυνθούν ακόμη περισσότερο, καθώς θα τις επιτείνουν, ειδικότερα, οι καινοτομίες της παγκοσμιοποιημένης πλέον κοινωνίας των πληροφοριών. |
| --- | --- |

3.1.3.2

Οι τεχνολογικές μεταλλαγές θα επιταχυνθούν ακόμη περισσότερο, καθώς θα τις επιτείνουν, ειδικότερα, οι καινοτομίες της παγκοσμιοποιημένης πλέον κοινωνίας των πληροφοριών.

| 3.1.3.3 | Η γήρανση του πληθυσμού της Ευρώπης θα εμπεδωθεί, με τη συνταξιοδότηση των ηλικιακών ομάδων που αντιστοιχούν στο μεταπολεμικό «baby boom», μεταβάλλοντας τις συνθήκες διαβίωσης, απασχόλησης, ισορροπίας των κοινωνικών παροχών στα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

3.1.3.3

Η γήρανση του πληθυσμού της Ευρώπης θα εμπεδωθεί, με τη συνταξιοδότηση των ηλικιακών ομάδων που αντιστοιχούν στο μεταπολεμικό «baby boom», μεταβάλλοντας τις συνθήκες διαβίωσης, απασχόλησης, ισορροπίας των κοινωνικών παροχών στα κράτη μέλη.

| 3.1.3.4 | Οι μεταναστευτικές πιέσεις με προέλευση τις λιγότερο ανεπτυγμένες τρίτες χώρες αναμένεται να συνεχίσουν να αυξάνονται. Θα χρειαστεί να πλαισιωθούν καλύτερα, αφενός με τη βελτίωση της προσαρμογής στις ανάγκες και των ικανοτήτων ενσωμάτωσης της Ένωσης, και αφετέρου με την σημαντική αύξηση αποτελεσματικότητας της αναπτυξιακής βοήθειας προς τις χώρες αποδημίας, ώστε να δημιουργηθούν επί τόπου περισσότερες θέσεις εργασίας και μεγαλύτερη οικονομική και κοινωνική πρόοδος. Θα πρέπει επίσης να ενσωματωθούν καλύτερα οι ανάγκες προσαρμογής προς τη μετανάστευση στα προγράμματα σχολικής φοίτησης και κατάρτισης των διαφόρων επιπέδων. |
| --- | --- |

3.1.3.4

Οι μεταναστευτικές πιέσεις με προέλευση τις λιγότερο ανεπτυγμένες τρίτες χώρες αναμένεται να συνεχίσουν να αυξάνονται. Θα χρειαστεί να πλαισιωθούν καλύτερα, αφενός με τη βελτίωση της προσαρμογής στις ανάγκες και των ικανοτήτων ενσωμάτωσης της Ένωσης, και αφετέρου με την σημαντική αύξηση αποτελεσματικότητας της αναπτυξιακής βοήθειας προς τις χώρες αποδημίας, ώστε να δημιουργηθούν επί τόπου περισσότερες θέσεις εργασίας και μεγαλύτερη οικονομική και κοινωνική πρόοδος. Θα πρέπει επίσης να ενσωματωθούν καλύτερα οι ανάγκες προσαρμογής προς τη μετανάστευση στα προγράμματα σχολικής φοίτησης και κατάρτισης των διαφόρων επιπέδων.

| 3.1.3.5 | Η καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού και της φτώχειας, τόσο των αιτούντων εργασία όσο και των «φτωχών εργαζομένων», θα παραμείνει σημαντική απαίτηση για την ευρωπαϊκή πολιτική συνοχής. Εάν δεν επιλυθούν αυτού του είδους τα προβλήματα, που υπερβαίνουν τα ζητήματα απασχόλησης αυτά καθαυτά, θα είναι πολύ δύσκολο στην πράξη να επιτευχθεί η εξασφάλιση της συνοχής, όχι μόνον από κοινωνική, αλλά και από οικονομική άποψη. |
| --- | --- |

3.1.3.5

Η καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού και της φτώχειας, τόσο των αιτούντων εργασία όσο και των «φτωχών εργαζομένων», θα παραμείνει σημαντική απαίτηση για την ευρωπαϊκή πολιτική συνοχής. Εάν δεν επιλυθούν αυτού του είδους τα προβλήματα, που υπερβαίνουν τα ζητήματα απασχόλησης αυτά καθαυτά, θα είναι πολύ δύσκολο στην πράξη να επιτευχθεί η εξασφάλιση της συνοχής, όχι μόνον από κοινωνική, αλλά και από οικονομική άποψη.

| 3.1.4 | Η προθεσμία του 2010, την οποία έθεσε για τη στρατηγική της Λισσαβώνας το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο από το 2000, θα βρεθεί στο μέσον αυτής της περιόδου βαθιάς αλλαγής. Η εφαρμογή, όμως, της στρατηγικής αυτής παρουσιάζει καθυστέρηση. Θα καταστεί πιο επείγον για την Ένωση, αλλά και πιο δύσκολο επίσης, να ανακτήσει τις καθυστερήσεις της προκειμένου να διατηρήσει την ανταγωνιστικότητά της. |
| --- | --- |

3.1.4

Η προθεσμία του 2010, την οποία έθεσε για τη στρατηγική της Λισσαβώνας το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο από το 2000, θα βρεθεί στο μέσον αυτής της περιόδου βαθιάς αλλαγής. Η εφαρμογή, όμως, της στρατηγικής αυτής παρουσιάζει καθυστέρηση. Θα καταστεί πιο επείγον για την Ένωση, αλλά και πιο δύσκολο επίσης, να ανακτήσει τις καθυστερήσεις της προκειμένου να διατηρήσει την ανταγωνιστικότητά της.

| 3.2 | Ενώπιον των μεγάλων αυτών προκλήσεων των προσεχών ετών, η ευρωπαϊκή πολιτική της συνοχής θα μπορέσει να στηριχτεί σε πολλά και σημαντικά πλεονεκτήματα. Ας αναφερθούν κυρίως τα εξής: |
| --- | --- |

3.2

Ενώπιον των μεγάλων αυτών προκλήσεων των προσεχών ετών, η ευρωπαϊκή πολιτική της συνοχής θα μπορέσει να στηριχτεί σε πολλά και σημαντικά πλεονεκτήματα. Ας αναφερθούν κυρίως τα εξής:

| 3.2.1 | το ιδιαίτερο βάρος της ευρωπαϊκής εσωτερικής αγοράς, που συγκεντρώνει περισσότερους από μισό δισεκατομμύριο Ευρωπαίους και αντιπροσωπεύει ένα οικονομικό, εμπορικό και ανθρώπινο δυναμικό που ακόμη δεν έχει πλήρως αξιοποιηθεί, ούτε σε επίπεδο οικονομικής προσφοράς και ζήτησης, ούτε σε επίπεδο αγοράς εργασίας· |
| --- | --- |

3.2.1

το ιδιαίτερο βάρος της ευρωπαϊκής εσωτερικής αγοράς, που συγκεντρώνει περισσότερους από μισό δισεκατομμύριο Ευρωπαίους και αντιπροσωπεύει ένα οικονομικό, εμπορικό και ανθρώπινο δυναμικό που ακόμη δεν έχει πλήρως αξιοποιηθεί, ούτε σε επίπεδο οικονομικής προσφοράς και ζήτησης, ούτε σε επίπεδο αγοράς εργασίας·

| 3.2.2 | το ευρωπαϊκό πρότυπο κοινωνικών σχέσεων και τον ευρωπαϊκό κοινωνικό διάλογο, που δίνουν έμφαση στην αξιοποίηση των ανθρώπινων πόρων έναντι των προκλήσεων της απασχόλησης, της ανάπτυξης, της υγείας και της ποιότητας ζωής στο περιβάλλον της παγκοσμιοποίησης· |
| --- | --- |

3.2.2

το ευρωπαϊκό πρότυπο κοινωνικών σχέσεων και τον ευρωπαϊκό κοινωνικό διάλογο, που δίνουν έμφαση στην αξιοποίηση των ανθρώπινων πόρων έναντι των προκλήσεων της απασχόλησης, της ανάπτυξης, της υγείας και της ποιότητας ζωής στο περιβάλλον της παγκοσμιοποίησης·

| 3.2.3 | η δυναμική ανάπτυξης των νέων κρατών μελών, που συχνά φθάνει στο διπλάσιο από τον κοινοτικό μέσο όρο, και που αναμένεται να συμβάλει στον περιορισμό των σημαντικών ανισοτήτων ανάπτυξης και στη στήριξη του οικονομικού και εμπορικού δυναμισμού της Ένωσης· |
| --- | --- |

3.2.3

η δυναμική ανάπτυξης των νέων κρατών μελών, που συχνά φθάνει στο διπλάσιο από τον κοινοτικό μέσο όρο, και που αναμένεται να συμβάλει στον περιορισμό των σημαντικών ανισοτήτων ανάπτυξης και στη στήριξη του οικονομικού και εμπορικού δυναμισμού της Ένωσης·

| 3.2.4 | οι νέες ευκαιρίες διευθέτησης και επενδύσεων που προσφέρει η ενοποίηση του συνόλου της ευρωπαϊκής ηπείρου, και οι οποίες επιτρέπουν μια νέα θεώρηση της εσωτερικής οικονομικής της οργάνωσης και την εφαρμογή καινοτόμων προτύπων για τις υποδομές και τη χωροταξία· |
| --- | --- |

3.2.4

οι νέες ευκαιρίες διευθέτησης και επενδύσεων που προσφέρει η ενοποίηση του συνόλου της ευρωπαϊκής ηπείρου, και οι οποίες επιτρέπουν μια νέα θεώρηση της εσωτερικής οικονομικής της οργάνωσης και την εφαρμογή καινοτόμων προτύπων για τις υποδομές και τη χωροταξία·

| 3.2.5 | εφόσον επιτύχουν να αναπτυχθούν και να παράγουν αποτελέσματα αμοιβαίας ώθησης, με την ενεργό συνδρομή των κοινωνικών εταίρων, οι οικονομικές και κοινωνικές μεταρρυθμίσεις της στρατηγικής της Λισσαβώνας, οι οποίες αναμένεται να αποτελέσουν επίσης καθοριστικό στήριγμα για την επιτυχία της πολιτικής της συνοχής της Ευρωπαϊκής Ένωσης. |
| --- | --- |

3.2.5

εφόσον επιτύχουν να αναπτυχθούν και να παράγουν αποτελέσματα αμοιβαίας ώθησης, με την ενεργό συνδρομή των κοινωνικών εταίρων, οι οικονομικές και κοινωνικές μεταρρυθμίσεις της στρατηγικής της Λισσαβώνας, οι οποίες αναμένεται να αποτελέσουν επίσης καθοριστικό στήριγμα για την επιτυχία της πολιτικής της συνοχής της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

| 3.2.6 | Συνολικά, οι ενισχύσεις της ευρωπαϊκής πολιτικής για τη συνοχή θα πρέπει κυρίως να επιδιώξουν την προώθηση ενός «ενάρετου» κύκλου μεγέθυνσης και δημιουργίας απασχόλησης, αναπτύσσοντας θετικές αλληλεπιδράσεις μεταξύ των διαφόρων παραγόντων (εμβάθυνση και διεύρυνση της εσωτερικής αγοράς, επενδύσεις και χωροταξία, μεταρρυθμίσεις στα κράτη μέλη). |
| --- | --- |

3.2.6

Συνολικά, οι ενισχύσεις της ευρωπαϊκής πολιτικής για τη συνοχή θα πρέπει κυρίως να επιδιώξουν την προώθηση ενός «ενάρετου» κύκλου μεγέθυνσης και δημιουργίας απασχόλησης, αναπτύσσοντας θετικές αλληλεπιδράσεις μεταξύ των διαφόρων παραγόντων (εμβάθυνση και διεύρυνση της εσωτερικής αγοράς, επενδύσεις και χωροταξία, μεταρρυθμίσεις στα κράτη μέλη).

| 3.3 | Η ευρωπαϊκή πολιτική της συνοχής θα πρέπει επίσης να λάβει υπόψη σημαντικές δυσκολίες που θα καταστήσουν ακόμη πιο πολυσύνθετο το έργο της. |
| --- | --- |

3.3

Η ευρωπαϊκή πολιτική της συνοχής θα πρέπει επίσης να λάβει υπόψη σημαντικές δυσκολίες που θα καταστήσουν ακόμη πιο πολυσύνθετο το έργο της.

| 3.3.1 | Ας αναφερθεί πρώτα απ' όλα η συνεχιζόμενη δυσκολία για την αναβίωση μιας ισχυρής οικονομικής δυναμικής στην Ευρώπη. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, όχι μόνο δεν ανακτά την καθυστέρησή της ως προς τους ανταγωνιστές της, αλλά συνεχίζει να απομακρύνεται από το επίπεδό τους. Παρουσιάζει συνολικά μέτρια ανάπτυξη, υψηλά επίπεδα ανεργίας σε πολλά κράτη μέλη, η οποία πλήττει τόσο τους νέους όσο και τους γηραιότερους, ανεπαρκή ως επί το πλείστον δημιουργία θέσεων εργασίας, διαρκές έλλειμμα έρευνας, επιτάχυνση των μετεγκαταστάσεων. Η σημερινή κατάταξη της Ευρώπης στις παγκόσμιες επιδόσεις δεν αντικατοπτρίζει κατά κανέναν τρόπο τις φιλοδοξίες που αναγγέλθηκαν εδώ και πέντε χρόνια. Και δεν διαφαίνεται στον ορίζοντα σημαντική βελτίωση της κατάστασης. |
| --- | --- |

3.3.1

Ας αναφερθεί πρώτα απ' όλα η συνεχιζόμενη δυσκολία για την αναβίωση μιας ισχυρής οικονομικής δυναμικής στην Ευρώπη. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, όχι μόνο δεν ανακτά την καθυστέρησή της ως προς τους ανταγωνιστές της, αλλά συνεχίζει να απομακρύνεται από το επίπεδό τους. Παρουσιάζει συνολικά μέτρια ανάπτυξη, υψηλά επίπεδα ανεργίας σε πολλά κράτη μέλη, η οποία πλήττει τόσο τους νέους όσο και τους γηραιότερους, ανεπαρκή ως επί το πλείστον δημιουργία θέσεων εργασίας, διαρκές έλλειμμα έρευνας, επιτάχυνση των μετεγκαταστάσεων. Η σημερινή κατάταξη της Ευρώπης στις παγκόσμιες επιδόσεις δεν αντικατοπτρίζει κατά κανέναν τρόπο τις φιλοδοξίες που αναγγέλθηκαν εδώ και πέντε χρόνια. Και δεν διαφαίνεται στον ορίζοντα σημαντική βελτίωση της κατάστασης.

| 3.3.2 | Μια άλλη σημαντική πρόκληση για την πολιτική της συνοχής αφορά το εύρος των οικονομικών και κοινωνικών ανισοτήτων που συνδέονται με τις διευρύνσεις. Θα χρειαστεί πολύς χρόνος ώσπου να αμβλυνθούν. Θα απαιτηθούν καινοτομίες ως προς την προσέγγιση και τις μεθόδους της πολιτικής της συνοχής, σε σχέση με εκείνες που κυριάρχησαν κατά τα προηγούμενα χρόνια, όταν οι διαφορές ανάπτυξης μεταξύ των κρατών μελών ήταν πολύ λιγότερο έντονες. |
| --- | --- |

3.3.2

Μια άλλη σημαντική πρόκληση για την πολιτική της συνοχής αφορά το εύρος των οικονομικών και κοινωνικών ανισοτήτων που συνδέονται με τις διευρύνσεις. Θα χρειαστεί πολύς χρόνος ώσπου να αμβλυνθούν. Θα απαιτηθούν καινοτομίες ως προς την προσέγγιση και τις μεθόδους της πολιτικής της συνοχής, σε σχέση με εκείνες που κυριάρχησαν κατά τα προηγούμενα χρόνια, όταν οι διαφορές ανάπτυξης μεταξύ των κρατών μελών ήταν πολύ λιγότερο έντονες.

| 3.3.3 | Ένα σημαντικό αδύνατο σημείο για την πολιτική της συνοχής έγκειται στην ανεπάρκεια συντονισμού των οικονομικών πολιτικών, συμπεριλαμβανομένων των φορολογικών, καθώς ο συντονισμός αυτός εξακολουθεί να είναι πολύ χαλαρός, ακόμα και ανάμεσα στις χώρες που έχουν υιοθετήσει το ευρώ. Με την αύξηση του αριθμού των κρατών μελών, η διευθέτηση του προβλήματος αυτού καθίσταται επείγουσα, ενώ παράλληλα δυσχεραίνεται ακόμη περισσότερο. Ο αυξημένος αυτός οικονομικός συντονισμός θα έπρεπε να συνοδεύεται και από καλύτερο συντονισμό ως προς την προσέγγιση των κοινωνικών ζητημάτων. |
| --- | --- |

3.3.3

Ένα σημαντικό αδύνατο σημείο για την πολιτική της συνοχής έγκειται στην ανεπάρκεια συντονισμού των οικονομικών πολιτικών, συμπεριλαμβανομένων των φορολογικών, καθώς ο συντονισμός αυτός εξακολουθεί να είναι πολύ χαλαρός, ακόμα και ανάμεσα στις χώρες που έχουν υιοθετήσει το ευρώ. Με την αύξηση του αριθμού των κρατών μελών, η διευθέτηση του προβλήματος αυτού καθίσταται επείγουσα, ενώ παράλληλα δυσχεραίνεται ακόμη περισσότερο. Ο αυξημένος αυτός οικονομικός συντονισμός θα έπρεπε να συνοδεύεται και από καλύτερο συντονισμό ως προς την προσέγγιση των κοινωνικών ζητημάτων.

| 3.3.4 | Μεταξύ των δυσλειτουργιών που πρέπει να διορθωθούν, ας αναφερθεί επίσης η ανεπαρκής συμμετοχή των παραγόντων της κοινωνίας των πολιτών, έναντι της κυριαρχίας των δημόσιων διοικήσεων και της διμερούς διαχείρισης από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη της εφαρμογής της πολιτικής για τη συνοχή (3). |
| --- | --- |

3.3.4

Μεταξύ των δυσλειτουργιών που πρέπει να διορθωθούν, ας αναφερθεί επίσης η ανεπαρκής συμμετοχή των παραγόντων της κοινωνίας των πολιτών, έναντι της κυριαρχίας των δημόσιων διοικήσεων και της διμερούς διαχείρισης από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη της εφαρμογής της πολιτικής για τη συνοχή (3).

| 3.3.5 | Από την πλευρά τους, τα ευρωπαϊκά ταμεία παραμένουν και θα παραμείνουν αναλογικά ανεπαρκή, έναντι της ακόμη μεγαλύτερης αύξησης των αναγκών. Δεδομένου ότι η συμφωνία της 17ης Δεκεμβρίου 2005 περιορίζει τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό στο 1,045 % του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος, ο προϋπολογισμός της πολιτικής για τη συνοχή συρρικνώνεται στο 0,36 % του ΑΕΕ. Συνεπώς, οι ευρωπαϊκοί δημοσιονομικοί πόροι μειώνονται σε επίπεδο χαμηλότερο από εκείνο που ίσχυε πριν από τη διεύρυνση των 15 σε 25, γεγονός που ανησυχεί την ΕΟΚΕ, όπως και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Μια τέτοια κλίμακα, που βεβαίως καμία ομοιότητα δεν παρουσιάζει με ομοσπονδιακό προϋπολογισμό (ο προϋπολογισμός των Ηνωμένων Πολιτειών αντιπροσωπεύει περισσότερο από το 20 % του ΑΕγχΠ), φαίνεται επίσης εξαιρετικά πενιχρή έναντι των προκλήσεων συνοχής της Ένωσης. |
| --- | --- |

3.3.5

Από την πλευρά τους, τα ευρωπαϊκά ταμεία παραμένουν και θα παραμείνουν αναλογικά ανεπαρκή, έναντι της ακόμη μεγαλύτερης αύξησης των αναγκών. Δεδομένου ότι η συμφωνία της 17ης Δεκεμβρίου 2005 περιορίζει τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό στο 1,045 % του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος, ο προϋπολογισμός της πολιτικής για τη συνοχή συρρικνώνεται στο 0,36 % του ΑΕΕ. Συνεπώς, οι ευρωπαϊκοί δημοσιονομικοί πόροι μειώνονται σε επίπεδο χαμηλότερο από εκείνο που ίσχυε πριν από τη διεύρυνση των 15 σε 25, γεγονός που ανησυχεί την ΕΟΚΕ, όπως και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Μια τέτοια κλίμακα, που βεβαίως καμία ομοιότητα δεν παρουσιάζει με ομοσπονδιακό προϋπολογισμό (ο προϋπολογισμός των Ηνωμένων Πολιτειών αντιπροσωπεύει περισσότερο από το 20 % του ΑΕγχΠ), φαίνεται επίσης εξαιρετικά πενιχρή έναντι των προκλήσεων συνοχής της Ένωσης.

| 3.3.6 | Κατά συνέπεια, το κεντρικό ερώτημα στο οποίο πρέπει να απαντήσουν οι στρατηγικοί προσανατολισμοί 2007-2013 της πολιτικής για τη συνοχή είναι: πώς μπορούμε να δράσουμε καλύτερα με λιγότερους πόρους; Θα χρειαστεί, λοιπόν, περισσότερο παρά ποτέ, μέριμνα για την καλύτερη δυνατή αξιοποίηση των υπερβολικά περιορισμένων αυτών πιστώσεων, που να εξασφαλίζει όχι μια αέναη συνδρομή, αλλά τις προϋποθέσεις για αυτόνομη και βιώσιμη ανάπτυξη. Αυτό απαιτεί να επιδιωχθεί, αφενός, μέγιστη σύγκλιση και συμπληρωματικότητα με τους εθνικούς προϋπολογισμούς και, αφετέρου, ώθηση και στήριξη των δυνάμεων της αγοράς, οι οποίες, σε συνδυασμό με τις δημόσιες πηγές χρηματοδότησης, μπορούν να κινητοποιήσουν πόρους που να αντιστοιχούν στις ανάγκες της συλλογικής ανάπτυξης της Ευρώπης. |
| --- | --- |

3.3.6

Κατά συνέπεια, το κεντρικό ερώτημα στο οποίο πρέπει να απαντήσουν οι στρατηγικοί προσανατολισμοί 2007-2013 της πολιτικής για τη συνοχή είναι: πώς μπορούμε να δράσουμε καλύτερα με λιγότερους πόρους; Θα χρειαστεί, λοιπόν, περισσότερο παρά ποτέ, μέριμνα για την καλύτερη δυνατή αξιοποίηση των υπερβολικά περιορισμένων αυτών πιστώσεων, που να εξασφαλίζει όχι μια αέναη συνδρομή, αλλά τις προϋποθέσεις για αυτόνομη και βιώσιμη ανάπτυξη. Αυτό απαιτεί να επιδιωχθεί, αφενός, μέγιστη σύγκλιση και συμπληρωματικότητα με τους εθνικούς προϋπολογισμούς και, αφετέρου, ώθηση και στήριξη των δυνάμεων της αγοράς, οι οποίες, σε συνδυασμό με τις δημόσιες πηγές χρηματοδότησης, μπορούν να κινητοποιήσουν πόρους που να αντιστοιχούν στις ανάγκες της συλλογικής ανάπτυξης της Ευρώπης.

| 3.3.7 | Για να αντιμετωπιστούν όλες αυτές οι προκλήσεις, θα πρέπει να διαφοροποιηθούν τα μέσα της πολιτικής για τη συνοχή, να επικεντρωθούν πιο αποτελεσματικά οι παρεμβάσεις της και να εκσυγχρονιστούν οι μέθοδοι διαχείρισής της. Τα διάφορα αυτά ζητήματα αναπτύσσονται στις παραγράφους που ακολουθούν. |
| --- | --- |

3.3.7

Για να αντιμετωπιστούν όλες αυτές οι προκλήσεις, θα πρέπει να διαφοροποιηθούν τα μέσα της πολιτικής για τη συνοχή, να επικεντρωθούν πιο αποτελεσματικά οι παρεμβάσεις της και να εκσυγχρονιστούν οι μέθοδοι διαχείρισής της. Τα διάφορα αυτά ζητήματα αναπτύσσονται στις παραγράφους που ακολουθούν.

4.   Παρατηρήσεις σχετικά με τις προτεραιότητες της πολιτικής της συνοχής 2007-2013

| 4.1 | Οι κατευθυντήριες γραμμές της πολιτικής της συνοχής για την περίοδο 2007-2013 εγγράφονται στην υπηρεσία μιας κυρίαρχης προτεραιότητας «ανάπτυξης και απασχόλησης». Αναφέρονται κυρίως στην εταιρική σχέση που προώθησε, με τον τίτλο αυτό, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Μάρτιο του 2005, και στις ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές που πρότεινε, επίσης με τον τίτλο αυτόν, τον Ιούνιο του 2005, η Επιτροπή. |
| --- | --- |

4.1

Οι κατευθυντήριες γραμμές της πολιτικής της συνοχής για την περίοδο 2007-2013 εγγράφονται στην υπηρεσία μιας κυρίαρχης προτεραιότητας «ανάπτυξης και απασχόλησης». Αναφέρονται κυρίως στην εταιρική σχέση που προώθησε, με τον τίτλο αυτό, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Μάρτιο του 2005, και στις ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές που πρότεινε, επίσης με τον τίτλο αυτόν, τον Ιούνιο του 2005, η Επιτροπή.

| 4.2 | Προκειμένου να συμβάλει στην γενική αυτή προτεραιότητα της «ανάπτυξης και απασχόλησης», η ανακοίνωση της Επιτροπής προβάλλει τρεις επιμέρους προτεραιότητες: προώθηση της ελκυστικότητας για επενδύσεις της Ευρώπης, ανάπτυξη της καινοτομίας και της επιχειρηματικότητας, ενίσχυση της απασχόλησης και της κατάρτισης. Οι τρεις αυτές προτεραιότητες συμπληρώνονται από μια οριζόντια μέριμνα για την καλύτερη χωροταξία της επικράτειας της Ένωσης, τόσο στις αγροτικές όσο και στις αστικές της συνιστώσες, καθώς και στις αμοιβαίες συνοριακές, εθνικές και περιφερειακές της σχέσεις. |
| --- | --- |

4.2

Προκειμένου να συμβάλει στην γενική αυτή προτεραιότητα της «ανάπτυξης και απασχόλησης», η ανακοίνωση της Επιτροπής προβάλλει τρεις επιμέρους προτεραιότητες: προώθηση της ελκυστικότητας για επενδύσεις της Ευρώπης, ανάπτυξη της καινοτομίας και της επιχειρηματικότητας, ενίσχυση της απασχόλησης και της κατάρτισης. Οι τρεις αυτές προτεραιότητες συμπληρώνονται από μια οριζόντια μέριμνα για την καλύτερη χωροταξία της επικράτειας της Ένωσης, τόσο στις αγροτικές όσο και στις αστικές της συνιστώσες, καθώς και στις αμοιβαίες συνοριακές, εθνικές και περιφερειακές της σχέσεις.

| 4.3 | Η πρώτη προτεραιότητα, που αποβλέπει σε μεγαλύτερη ελκυστικότητα για επενδύσεις, φαίνεται ιδιαίτερα εύστοχη. Θα πρέπει να εφαρμοστεί όλως ιδιαιτέρως στις λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες της διευρυμένης Ένωσης, που δικαιούνται να επωφεληθούν από παρεμβάσεις προτεραιότητας, με μια παράλληλη μέριμνα για τα μεταβατικά μέτρα υπέρ των περιφερειών που ήταν προηγουμένως περιφέρειες προτεραιότητας. Ενώπιον, κυρίως, των εγγενών ορίων των ευρωπαϊκών ταμείων παρέμβασης, το ζητούμενο θα πρέπει να είναι η προώθηση της επένδυσης κεφαλαίων, ιδιαίτερα του ιδιωτικού τομέα, στην υπηρεσία των προτεραιοτήτων ανάπτυξης της ευρωπαϊκής οικονομίας. |
| --- | --- |

4.3

Η πρώτη προτεραιότητα, που αποβλέπει σε μεγαλύτερη ελκυστικότητα για επενδύσεις, φαίνεται ιδιαίτερα εύστοχη. Θα πρέπει να εφαρμοστεί όλως ιδιαιτέρως στις λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες της διευρυμένης Ένωσης, που δικαιούνται να επωφεληθούν από παρεμβάσεις προτεραιότητας, με μια παράλληλη μέριμνα για τα μεταβατικά μέτρα υπέρ των περιφερειών που ήταν προηγουμένως περιφέρειες προτεραιότητας. Ενώπιον, κυρίως, των εγγενών ορίων των ευρωπαϊκών ταμείων παρέμβασης, το ζητούμενο θα πρέπει να είναι η προώθηση της επένδυσης κεφαλαίων, ιδιαίτερα του ιδιωτικού τομέα, στην υπηρεσία των προτεραιοτήτων ανάπτυξης της ευρωπαϊκής οικονομίας.

| 4.3.1 | Ωστόσο, παρά τις προόδους που έχουν σημειωθεί στην ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς, στην υλοποίηση της οικονομικής και νομισματικής ένωσης και σε ορισμένες από τις μεταρρυθμίσεις της στρατηγικής της Λισσαβώνας, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει ακόμη κατορθώσει να εξασφαλίσει έναν μηχανισμό αυτόνομης και σθεναρής ανάπτυξης, που να αξιοποιεί τις συνέργειες και τις συμπληρωματικότητες των εθνικών της οικονομιών. Θα είναι λοιπόν δύσκολο να εφαρμοστεί μια αποτελεσματική πολιτική συνοχής, χωρίς να ανακτηθεί περισσότερη εμπιστοσύνη εκ μέρους όλων των ενδιαφερομένων κύκλων (επιχειρηματιών, μισθωτών, επενδυτών) έναντι του ίδιου του γίγνεσθαι της οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης της Ένωσης και, ίσως, ακόμη και του πολιτικού και θεσμικού της μέλλοντος. |
| --- | --- |

4.3.1

Ωστόσο, παρά τις προόδους που έχουν σημειωθεί στην ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς, στην υλοποίηση της οικονομικής και νομισματικής ένωσης και σε ορισμένες από τις μεταρρυθμίσεις της στρατηγικής της Λισσαβώνας, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει ακόμη κατορθώσει να εξασφαλίσει έναν μηχανισμό αυτόνομης και σθεναρής ανάπτυξης, που να αξιοποιεί τις συνέργειες και τις συμπληρωματικότητες των εθνικών της οικονομιών. Θα είναι λοιπόν δύσκολο να εφαρμοστεί μια αποτελεσματική πολιτική συνοχής, χωρίς να ανακτηθεί περισσότερη εμπιστοσύνη εκ μέρους όλων των ενδιαφερομένων κύκλων (επιχειρηματιών, μισθωτών, επενδυτών) έναντι του ίδιου του γίγνεσθαι της οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης της Ένωσης και, ίσως, ακόμη και του πολιτικού και θεσμικού της μέλλοντος.

| 4.3.2 | Αυτό προϋποθέτει, λοιπόν, να περιοριστούν, κατά τα προσεχή έτη, οι παράγοντες αβεβαιότητας που αφορούν σήμερα ζητήματα ιδιαίτερα σημαντικά, όπως η ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς, η εδραίωση μιας ολοκληρωμένης ανταγωνιστικής οικονομίας γύρω από το ευρώ, η ενίσχυση της ανάπτυξης και της απασχόλησης, η βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης, η επιτυχία της στρατηγικής της Λισσαβώνας, η αποτελεσματική διακυβέρνηση των θεσμικών οργάνων της Ένωσης, η βέλτιστη και βιώσιμη διαχείριση της διευρυμένης Ευρώπης, προς την κατεύθυνση μιας εναρμόνισης της οικονομικής, κοινωνικής και περιβαλλοντικής προόδου.. |
| --- | --- |

4.3.2

Αυτό προϋποθέτει, λοιπόν, να περιοριστούν, κατά τα προσεχή έτη, οι παράγοντες αβεβαιότητας που αφορούν σήμερα ζητήματα ιδιαίτερα σημαντικά, όπως η ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς, η εδραίωση μιας ολοκληρωμένης ανταγωνιστικής οικονομίας γύρω από το ευρώ, η ενίσχυση της ανάπτυξης και της απασχόλησης, η βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης, η επιτυχία της στρατηγικής της Λισσαβώνας, η αποτελεσματική διακυβέρνηση των θεσμικών οργάνων της Ένωσης, η βέλτιστη και βιώσιμη διαχείριση της διευρυμένης Ευρώπης, προς την κατεύθυνση μιας εναρμόνισης της οικονομικής, κοινωνικής και περιβαλλοντικής προόδου..

| 4.3.3 | Η ανακοίνωση της Επιτροπής δίνει έμφαση στις επενδύσεις στα δίκτυα υποδομών, κυρίως μεταφορικών. Ωστόσο, δεν επιχειρείται μια ανάλυση των αιτίων που οδήγησαν στη διαιώνιση των καθυστερήσεων στον τομέα αυτόν. Για την ανάκτηση των καθυστερήσεων αυτών, θα ήταν σκόπιμο να δοθεί μεγαλύτερη προτεραιότητα στη χρηματοδότηση των δι-ευρωπαϊκών υποδομών μεταφορών, ενέργειας και τηλεπικοινωνιών, που αποτελούν προϋπόθεση για τη συνοχή της Ένωσης. Και εδώ θα εκφράσουμε τη λύπη μας για τη δραστική μείωση της χρηματοδότησης των δικτύων αυτών που προβλέπει η συμφωνία της 17ης Δεκεμβρίου 2005: το γεγονός ότι η προτεραιότητα αυτή είναι εκείνη που κυρίως θυσιάστηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έρχεται σε άμεση αντίφαση με τις δεσμεύσεις της Λισσαβώνας, η προθεσμία των οποίων βρίσκεται στο μέσον της περιόδου στόχου 2007-2013. Επομένως, η ΕΟΚΕ ζητά, σύμφωνα και με τις θέσεις που διατύπωσε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, να συμφωνηθεί ένας σαφώς αναβαθμισμένος προϋπολογισμός για τη χρηματοδότηση των δι-ευρωπαϊκών δικτύων. |
| --- | --- |

4.3.3

Η ανακοίνωση της Επιτροπής δίνει έμφαση στις επενδύσεις στα δίκτυα υποδομών, κυρίως μεταφορικών. Ωστόσο, δεν επιχειρείται μια ανάλυση των αιτίων που οδήγησαν στη διαιώνιση των καθυστερήσεων στον τομέα αυτόν. Για την ανάκτηση των καθυστερήσεων αυτών, θα ήταν σκόπιμο να δοθεί μεγαλύτερη προτεραιότητα στη χρηματοδότηση των δι-ευρωπαϊκών υποδομών μεταφορών, ενέργειας και τηλεπικοινωνιών, που αποτελούν προϋπόθεση για τη συνοχή της Ένωσης. Και εδώ θα εκφράσουμε τη λύπη μας για τη δραστική μείωση της χρηματοδότησης των δικτύων αυτών που προβλέπει η συμφωνία της 17ης Δεκεμβρίου 2005: το γεγονός ότι η προτεραιότητα αυτή είναι εκείνη που κυρίως θυσιάστηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έρχεται σε άμεση αντίφαση με τις δεσμεύσεις της Λισσαβώνας, η προθεσμία των οποίων βρίσκεται στο μέσον της περιόδου στόχου 2007-2013. Επομένως, η ΕΟΚΕ ζητά, σύμφωνα και με τις θέσεις που διατύπωσε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, να συμφωνηθεί ένας σαφώς αναβαθμισμένος προϋπολογισμός για τη χρηματοδότηση των δι-ευρωπαϊκών δικτύων.

| 4.3.4 | Η ανακοίνωση της Επιτροπής τονίζει επίσης άλλες δύο προτεραιότητες επενδύσεων για την πολιτική της συνοχής: αφενός, την προώθηση των περιβαλλοντικών επενδύσεων και, αφετέρου, την ενίσχυση της αυτονομίας της Ευρώπης στον ενεργειακό τομέα. |
| --- | --- |

4.3.4

Η ανακοίνωση της Επιτροπής τονίζει επίσης άλλες δύο προτεραιότητες επενδύσεων για την πολιτική της συνοχής: αφενός, την προώθηση των περιβαλλοντικών επενδύσεων και, αφετέρου, την ενίσχυση της αυτονομίας της Ευρώπης στον ενεργειακό τομέα.

| 4.3.4.1 | Θα πρέπει να τονιστεί εδώ η άμεση συνάρτηση που θα πρέπει να εξασφαλιστεί ανάμεσα στις προτεραιότητες αυτές και τη στήριξη προς τα ευρωπαϊκά δίκτυα υποδομών που αναφέρονται παραπάνω. |
| --- | --- |

4.3.4.1

Θα πρέπει να τονιστεί εδώ η άμεση συνάρτηση που θα πρέπει να εξασφαλιστεί ανάμεσα στις προτεραιότητες αυτές και τη στήριξη προς τα ευρωπαϊκά δίκτυα υποδομών που αναφέρονται παραπάνω.

| 4.3.4.2 | Θα πρέπει επίσης να εξασφαλιστεί η τήρηση των περιβαλλοντικών προϋποθέσεων από τους δικαιούχους των ευρωπαϊκών ενισχύσεων. |
| --- | --- |

4.3.4.2

Θα πρέπει επίσης να εξασφαλιστεί η τήρηση των περιβαλλοντικών προϋποθέσεων από τους δικαιούχους των ευρωπαϊκών ενισχύσεων.

| 4.4 | Η δεύτερη προτεραιότητα που ορίστηκε για την πολιτική της συνοχής είναι η βελτίωση της καινοτομίας και της επιχειρηματικότητας. Με τον στόχο αυτόν, η Επιτροπή υιοθετεί άμεσα τις προτεραιότητες της στρατηγικής της Λισσαβώνας σχετικά με την προώθηση μιας Ευρώπης της γνώσης. |
| --- | --- |

4.4

Η δεύτερη προτεραιότητα που ορίστηκε για την πολιτική της συνοχής είναι η βελτίωση της καινοτομίας και της επιχειρηματικότητας. Με τον στόχο αυτόν, η Επιτροπή υιοθετεί άμεσα τις προτεραιότητες της στρατηγικής της Λισσαβώνας σχετικά με την προώθηση μιας Ευρώπης της γνώσης.

| 4.4.1 | Η προτεραιότητα αυτή περιλαμβάνει κατά πρώτο λόγο την αύξηση των επενδύσεων για έρευνα. |
| --- | --- |

4.4.1

Η προτεραιότητα αυτή περιλαμβάνει κατά πρώτο λόγο την αύξηση των επενδύσεων για έρευνα.

| 4.4.1.1 | Πρέπει να αναγνωρίσουμε εδώ ότι η Ευρώπη, συνολικά, χάνει έδαφος έναντι των μεγάλων εταίρων της στον τεχνολογικό τομέα. Οι πιστώσεις έρευνας των κρατών μελών, συχνά κατώτερες κατά περισσότερο από το ένα τρίτο από το στόχο του 3 % του ΑΕγχΠ που όρισε η στρατηγική της Λισσαβώνας, τα τελευταία χρόνια όχι μόνο δεν αυξήθηκαν αλλά συχνά πάγωσαν ή και υπέστησαν περικοπές. Ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός του προγράμματος πλαίσιο έρευνας και ανάπτυξης (ΠΠΕΑ) παραμένει χαμηλός, σε σύγκριση με τους προϋπολογισμούς ερευνών των κρατών μελών, και δεν παρέχει επαρκείς δυνατότητες συντονισμού των εν λόγω εθνικών προγραμμάτων. Εξάλλου, εξακολουθούν να υφίστανται σημαντικοί φραγμοί στις κοινοτικές θεσμικές διαδικασίες, ακόμη και στο υψηλότερο επίπεδο, γεγονός που συνιστά πολύ κακό σημάδι. Η αποτυχία του κοινοτικού διπλώματος ευρεσιτεχνίας, που παρατείνεται εδώ και τριάντα χρόνια, αντικατοπτρίζει μια πολύ ανησυχητική αδυναμία της Ένωσης να αποκτήσει τα κατάλληλα μέσα για την επίτευξη των φιλοδοξιών της. |
| --- | --- |

4.4.1.1

Πρέπει να αναγνωρίσουμε εδώ ότι η Ευρώπη, συνολικά, χάνει έδαφος έναντι των μεγάλων εταίρων της στον τεχνολογικό τομέα. Οι πιστώσεις έρευνας των κρατών μελών, συχνά κατώτερες κατά περισσότερο από το ένα τρίτο από το στόχο του 3 % του ΑΕγχΠ που όρισε η στρατηγική της Λισσαβώνας, τα τελευταία χρόνια όχι μόνο δεν αυξήθηκαν αλλά συχνά πάγωσαν ή και υπέστησαν περικοπές. Ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός του προγράμματος πλαίσιο έρευνας και ανάπτυξης (ΠΠΕΑ) παραμένει χαμηλός, σε σύγκριση με τους προϋπολογισμούς ερευνών των κρατών μελών, και δεν παρέχει επαρκείς δυνατότητες συντονισμού των εν λόγω εθνικών προγραμμάτων. Εξάλλου, εξακολουθούν να υφίστανται σημαντικοί φραγμοί στις κοινοτικές θεσμικές διαδικασίες, ακόμη και στο υψηλότερο επίπεδο, γεγονός που συνιστά πολύ κακό σημάδι. Η αποτυχία του κοινοτικού διπλώματος ευρεσιτεχνίας, που παρατείνεται εδώ και τριάντα χρόνια, αντικατοπτρίζει μια πολύ ανησυχητική αδυναμία της Ένωσης να αποκτήσει τα κατάλληλα μέσα για την επίτευξη των φιλοδοξιών της.

| 4.4.1.2 | Θα έπρεπε, λοιπόν, να δρομολογηθεί μια πραγματική ευρωπαϊκή πολιτική για την έρευνα, με ενισχυμένη αξιοπιστία. Κάτι τέτοιο προϋποθέτει, στα πλαίσια μιας αναγκαίας αναδιευθέτησης του κοινοτικού προϋπολογισμού, να αυξηθούν σημαντικά οι ευρωπαϊκές πιστώσεις για την έρευνα, και να τους εξασφαλιστούν, παράλληλα, πραγματικές δυνατότητες για συντονισμό των εθνικών προγραμμάτων. Προϋποθέτει, επίσης, να απεμπλακεί, επιτέλους, η διαδικασία για το κοινοτικό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, ακόμη κι αν αυτό σημαίνει να μην εφαρμοστεί, σε μία πρώτη φάση, σε όλα τα κράτη μέλη, εάν εξακολουθήσει να μην υπάρχει ομόφωνη συμφωνία. Πράγματι, πού θα βρίσκονταν σήμερα το ευρώ, το Schengen, ή η ευρωπαϊκή κοινωνική πολιτική αν είχε συνδεθεί κατά τον ίδιο τρόπο η έναρξή τους με την κοινή από όλους εφαρμογή τους; |
| --- | --- |

4.4.1.2

Θα έπρεπε, λοιπόν, να δρομολογηθεί μια πραγματική ευρωπαϊκή πολιτική για την έρευνα, με ενισχυμένη αξιοπιστία. Κάτι τέτοιο προϋποθέτει, στα πλαίσια μιας αναγκαίας αναδιευθέτησης του κοινοτικού προϋπολογισμού, να αυξηθούν σημαντικά οι ευρωπαϊκές πιστώσεις για την έρευνα, και να τους εξασφαλιστούν, παράλληλα, πραγματικές δυνατότητες για συντονισμό των εθνικών προγραμμάτων. Προϋποθέτει, επίσης, να απεμπλακεί, επιτέλους, η διαδικασία για το κοινοτικό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, ακόμη κι αν αυτό σημαίνει να μην εφαρμοστεί, σε μία πρώτη φάση, σε όλα τα κράτη μέλη, εάν εξακολουθήσει να μην υπάρχει ομόφωνη συμφωνία. Πράγματι, πού θα βρίσκονταν σήμερα το ευρώ, το Schengen, ή η ευρωπαϊκή κοινωνική πολιτική αν είχε συνδεθεί κατά τον ίδιο τρόπο η έναρξή τους με την κοινή από όλους εφαρμογή τους;

| 4.4.2 | Μια άλλη αναγκαιότητα που υπογραμμίζει η ανακοίνωση της Επιτροπής αφορά τη δημιουργία και ανάπτυξη επιχειρήσεων, κυρίως στους νέους τεχνολογικούς τομείς, και την προώθηση της σύνδεσής τους σε δίκτυα σε ευρωπαϊκή κλίμακα. |
| --- | --- |

4.4.2

Μια άλλη αναγκαιότητα που υπογραμμίζει η ανακοίνωση της Επιτροπής αφορά τη δημιουργία και ανάπτυξη επιχειρήσεων, κυρίως στους νέους τεχνολογικούς τομείς, και την προώθηση της σύνδεσής τους σε δίκτυα σε ευρωπαϊκή κλίμακα.

| 4.4.2.1 | Πρέπει, εδώ, να εκφράσουμε τη λύπη μας για το γεγονός ότι οι μικρές επιχειρήσεις εξακολουθούν να μην διαθέτουν τη δυνατότητα επιλογής ενός απλουστευμένου ευρωπαϊκού νομικού καθεστώτος, που να διευκολύνει τις δραστηριότητές τους σε διασυνοριακή κλίμακα. |
| --- | --- |

4.4.2.1

Πρέπει, εδώ, να εκφράσουμε τη λύπη μας για το γεγονός ότι οι μικρές επιχειρήσεις εξακολουθούν να μην διαθέτουν τη δυνατότητα επιλογής ενός απλουστευμένου ευρωπαϊκού νομικού καθεστώτος, που να διευκολύνει τις δραστηριότητές τους σε διασυνοριακή κλίμακα.

| 4.4.2.2 | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει, λοιπόν, το αίτημά της, το οποίο είχε διατυπώσει στη γνωμοδότηση πρωτοβουλίας της με θέμα «Καταστατικό ευρωπαϊκής εταιρείας για τις ΜΜΕ» (4), να υποβληθεί χωρίς άλλες καθυστερήσεις από την Επιτροπή ένα τέτοιο ευρωπαϊκό νομικό καθεστώς για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και να υιοθετηθεί ταχέως. |
| --- | --- |

4.4.2.2

Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει, λοιπόν, το αίτημά της, το οποίο είχε διατυπώσει στη γνωμοδότηση πρωτοβουλίας της με θέμα «Καταστατικό ευρωπαϊκής εταιρείας για τις ΜΜΕ» (4), να υποβληθεί χωρίς άλλες καθυστερήσεις από την Επιτροπή ένα τέτοιο ευρωπαϊκό νομικό καθεστώς για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και να υιοθετηθεί ταχέως.

| 4.4.2.3 | Εξάλλου, η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι η Επιτροπή απέσυρε το φθινόπωρο του 2005 τις προτάσεις σχετικά με ένα ευρωπαϊκό καθεστώς για τα ταμεία αλληλασφάλισης και για τα ευρωπαϊκά σωματεία, το οποίο, περισσότερο παρά ποτέ, παραμένει αναγκαίο. |
| --- | --- |

4.4.2.3

Εξάλλου, η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι η Επιτροπή απέσυρε το φθινόπωρο του 2005 τις προτάσεις σχετικά με ένα ευρωπαϊκό καθεστώς για τα ταμεία αλληλασφάλισης και για τα ευρωπαϊκά σωματεία, το οποίο, περισσότερο παρά ποτέ, παραμένει αναγκαίο.

| 4.4.3 | Η ανακοίνωση της Επιτροπής τονίζει, εξάλλου τη σημασία του ζητήματος της χρηματοδότησης των επιχειρήσεων και την ανάγκη να διευκολυνθεί η πρόσβαση σ' αυτήν, κυρίως για τις καινοτόμους επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

4.4.3

Η ανακοίνωση της Επιτροπής τονίζει, εξάλλου τη σημασία του ζητήματος της χρηματοδότησης των επιχειρήσεων και την ανάγκη να διευκολυνθεί η πρόσβαση σ' αυτήν, κυρίως για τις καινοτόμους επιχειρήσεις.

| 4.4.3.1 | Ας τονιστεί εδώ ότι η ικανότητα των διαρθρωτικών ταμείων να διευκολύνουν σημαντικά την πρόσβαση των επιχειρήσεων στη χρηματοδότηση παραμένει, σύμφωνα με τις υφιστάμενες διαδικασίες, αναγκαστικά περιορισμένη και μάλλον περιθωριακή στον τομέα αυτόν, παρότι για τομείς αρκετά σαφώς προκαθορισμένους και παραδειγματικούς μπορούν να φανούν χρήσιμες κάποιες μορφές περιορισμένης συνοδείας και συγχρηματοδοτήσεις προτύπων σχεδίων. Η ΕΟΚΕ σημειώνει με ευαρέσκεια την έναρξη των πρωτοβουλιών JASPERS και JEREMIE, σε συνεργασία της Επιτροπής με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα για την Ανασυγκρότηση και την Ανάπτυξη. Η πρωτοβουλία JASPERS αποσκοπεί στο να βοηθήσει τις εθνικές και περιφερειακές αρχές των επιλέξιμων για το στόχο της σύγκλισης κρατών στην προετοιμασία των μεγάλων σχεδίων υποδομών. Το πρόγραμμα JEREMIE έχει ως στόχο τη βελτίωση της πρόσβασης των μικρών επιχειρήσεων στη χρηματοδότηση. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί όπως οι πρωτοβουλίες αυτές αποβούν πλήρως λειτουργικές και κατανοητές σε τοπική κλίμακα, ούτως ώστε αυτό το νέο πλαίσιο δράσης να προκαλέσει μέγιστο αποτέλεσμα όσον αφορά την οικονομική ανάπτυξη και τη δημιουργία δραστηριοτήτων, και επομένως θέσεων απασχόλησης, επιτόπου. |
| --- | --- |

4.4.3.1

Ας τονιστεί εδώ ότι η ικανότητα των διαρθρωτικών ταμείων να διευκολύνουν σημαντικά την πρόσβαση των επιχειρήσεων στη χρηματοδότηση παραμένει, σύμφωνα με τις υφιστάμενες διαδικασίες, αναγκαστικά περιορισμένη και μάλλον περιθωριακή στον τομέα αυτόν, παρότι για τομείς αρκετά σαφώς προκαθορισμένους και παραδειγματικούς μπορούν να φανούν χρήσιμες κάποιες μορφές περιορισμένης συνοδείας και συγχρηματοδοτήσεις προτύπων σχεδίων. Η ΕΟΚΕ σημειώνει με ευαρέσκεια την έναρξη των πρωτοβουλιών JASPERS και JEREMIE, σε συνεργασία της Επιτροπής με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα για την Ανασυγκρότηση και την Ανάπτυξη. Η πρωτοβουλία JASPERS αποσκοπεί στο να βοηθήσει τις εθνικές και περιφερειακές αρχές των επιλέξιμων για το στόχο της σύγκλισης κρατών στην προετοιμασία των μεγάλων σχεδίων υποδομών. Το πρόγραμμα JEREMIE έχει ως στόχο τη βελτίωση της πρόσβασης των μικρών επιχειρήσεων στη χρηματοδότηση. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί όπως οι πρωτοβουλίες αυτές αποβούν πλήρως λειτουργικές και κατανοητές σε τοπική κλίμακα, ούτως ώστε αυτό το νέο πλαίσιο δράσης να προκαλέσει μέγιστο αποτέλεσμα όσον αφορά την οικονομική ανάπτυξη και τη δημιουργία δραστηριοτήτων, και επομένως θέσεων απασχόλησης, επιτόπου.

| 4.4.3.2 | Για να έχει πιο αισθητή άμεση επίδραση στις χρηματοδοτήσεις των επιχειρήσεων η παρέμβαση των ταμείων, θα πρέπει να τους δοθούν τα αναγκαία μέσα που θα τους εξασφαλίζουν διευρυμένη επίδραση όσον αφορά τις διευκολύνσεις για τραπεζικά δάνεια, για διάθεση κεφαλαίου επιχειρηματικού κινδύνου, πρόσβαση στις μικρο-πιστώσεις και στις εγγυήσεις για τις μικρές επιχειρήσεις. Κάτι τέτοιο προϋποθέτει να επαναπροσδιοριστούν τα μέσα των ταμείων και ειδικότερα η οργάνωση των χρηματοοικονομικών τεχνικών τους, που περιορίζονται σήμερα κατά βάση στη χορήγηση επιδοτήσεων. Θα έπρεπε δηλαδή, κατ' αναλογία προς το πρόγραμμα JEREMIE αλλά σε πολύ ευρύτερη κλίμακα, να μετατραπούν οι επιδοτήσεις αυτές σε χρηματοοικονομικά προϊόντα: έτσι, ένα ευρώ που διατίθεται ως εγγύηση δανείου για κεφάλαιο επιχειρηματικού κινδύνου θα μπορούσε να χρηματοδοτήσει πέντε έως δέκα ευρώ επένδυσης μιας ΜΜΕ, εξασφαλίζοντας πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα στις παρεμβάσεις των ευρωπαϊκών ταμείων. Οι συστάσεις της ΕΟΚΕ σχετικά με το κεντρικό αυτό ζήτημα αναπτύσσονται στο κεφάλαιο 5 της παρούσας γνωμοδότησης. |
| --- | --- |

4.4.3.2

Για να έχει πιο αισθητή άμεση επίδραση στις χρηματοδοτήσεις των επιχειρήσεων η παρέμβαση των ταμείων, θα πρέπει να τους δοθούν τα αναγκαία μέσα που θα τους εξασφαλίζουν διευρυμένη επίδραση όσον αφορά τις διευκολύνσεις για τραπεζικά δάνεια, για διάθεση κεφαλαίου επιχειρηματικού κινδύνου, πρόσβαση στις μικρο-πιστώσεις και στις εγγυήσεις για τις μικρές επιχειρήσεις. Κάτι τέτοιο προϋποθέτει να επαναπροσδιοριστούν τα μέσα των ταμείων και ειδικότερα η οργάνωση των χρηματοοικονομικών τεχνικών τους, που περιορίζονται σήμερα κατά βάση στη χορήγηση επιδοτήσεων. Θα έπρεπε δηλαδή, κατ' αναλογία προς το πρόγραμμα JEREMIE αλλά σε πολύ ευρύτερη κλίμακα, να μετατραπούν οι επιδοτήσεις αυτές σε χρηματοοικονομικά προϊόντα: έτσι, ένα ευρώ που διατίθεται ως εγγύηση δανείου για κεφάλαιο επιχειρηματικού κινδύνου θα μπορούσε να χρηματοδοτήσει πέντε έως δέκα ευρώ επένδυσης μιας ΜΜΕ, εξασφαλίζοντας πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα στις παρεμβάσεις των ευρωπαϊκών ταμείων. Οι συστάσεις της ΕΟΚΕ σχετικά με το κεντρικό αυτό ζήτημα αναπτύσσονται στο κεφάλαιο 5 της παρούσας γνωμοδότησης.

| 4.4.3.3 | Ας υπενθυμίσουμε επίσης ότι η ταχεία και ουσιαστική ολοκλήρωση της ενιαίας ευρωπαϊκής χρηματοπιστωτικής αγοράς, σε συνδυασμό με την αποτελεσματική πολιτική για τον ανταγωνισμό και με την εδραίωση της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, θα μπορούσε να βελτιώσει αποφασιστικά την πρόσβαση των επιχειρήσεων κάθε μεγέθους στη χρηματοδότηση. Το σημείο αυτό, ωστόσο, δεν τονίζεται καθόλου στην ανακοίνωση της Επιτροπής, ενώ μια από τις πρωταρχικές της ευθύνες είναι ακριβώς η καθοδήγηση για την ευόδωση της ολοκλήρωσης αυτής εντός των προσεχών ετών. |
| --- | --- |

4.4.3.3

Ας υπενθυμίσουμε επίσης ότι η ταχεία και ουσιαστική ολοκλήρωση της ενιαίας ευρωπαϊκής χρηματοπιστωτικής αγοράς, σε συνδυασμό με την αποτελεσματική πολιτική για τον ανταγωνισμό και με την εδραίωση της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, θα μπορούσε να βελτιώσει αποφασιστικά την πρόσβαση των επιχειρήσεων κάθε μεγέθους στη χρηματοδότηση. Το σημείο αυτό, ωστόσο, δεν τονίζεται καθόλου στην ανακοίνωση της Επιτροπής, ενώ μια από τις πρωταρχικές της ευθύνες είναι ακριβώς η καθοδήγηση για την ευόδωση της ολοκλήρωσης αυτής εντός των προσεχών ετών.

| 4.5 | Η τρίτη προτεραιότητα που θέτει η ανακοίνωση της Επιτροπής για την πολιτική της συνοχής είναι η δημιουργία περισσότερων θέσεων εργασίας και η βελτίωση της ποιότητάς τους. |
| --- | --- |

4.5

Η τρίτη προτεραιότητα που θέτει η ανακοίνωση της Επιτροπής για την πολιτική της συνοχής είναι η δημιουργία περισσότερων θέσεων εργασίας και η βελτίωση της ποιότητάς τους.

| 4.5.1 | Η πρώτη προϋπόθεση για τη δημιουργία περισσότερων θέσεων εργασίας είναι η ενίσχυση της οικονομικής ανάπτυξης και η διευκόλυνση, στα πλαίσια αυτά, της δημιουργίας απασχόλησης. Ο στόχος αυτός προϋποθέτει μία οικονομία πιο δυναμική, τόσο στο επίπεδο της προσφοράς όσο και της ζήτησης, καθώς και διοικητικές, φορολογικές και κοινωνικές συνθήκες που να είναι ευνοϊκότερες για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης, κυρίως όσον αφορά την κατάσταση των μικρών επιχειρήσεων, των ελεύθερων επαγγελματιών και των τεχνιτών, καθώς και των επαγγελμάτων που αναδεικνύουν τις επαγγελματικές δεξιότητες. Όπως αναφέρεται και παραπάνω, τα διαρθρωτικά ταμεία δεν θα μπορούν να έχουν παρά μια περιορισμένη άμεση επίδραση σε τέτοιους τομείς, ενώ μπορούν να φανούν χρήσιμα για την στήριξη ιδιαίτερων δράσεων και προτύπων σχεδίων, μέσω της προώθησης των βέλτιστων πρακτικών. |
| --- | --- |

4.5.1

Η πρώτη προϋπόθεση για τη δημιουργία περισσότερων θέσεων εργασίας είναι η ενίσχυση της οικονομικής ανάπτυξης και η διευκόλυνση, στα πλαίσια αυτά, της δημιουργίας απασχόλησης. Ο στόχος αυτός προϋποθέτει μία οικονομία πιο δυναμική, τόσο στο επίπεδο της προσφοράς όσο και της ζήτησης, καθώς και διοικητικές, φορολογικές και κοινωνικές συνθήκες που να είναι ευνοϊκότερες για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης, κυρίως όσον αφορά την κατάσταση των μικρών επιχειρήσεων, των ελεύθερων επαγγελματιών και των τεχνιτών, καθώς και των επαγγελμάτων που αναδεικνύουν τις επαγγελματικές δεξιότητες. Όπως αναφέρεται και παραπάνω, τα διαρθρωτικά ταμεία δεν θα μπορούν να έχουν παρά μια περιορισμένη άμεση επίδραση σε τέτοιους τομείς, ενώ μπορούν να φανούν χρήσιμα για την στήριξη ιδιαίτερων δράσεων και προτύπων σχεδίων, μέσω της προώθησης των βέλτιστων πρακτικών.

| 4.5.2 | Θα πρέπει επίσης, όπως τονίζει η Επιτροπή, να προωθηθεί η προσαρμογή της αγοράς εργασίας. Ιδιαίτερη έμφαση θα πρέπει να δοθεί από τα διαρθρωτικά ταμεία στη βελτίωση της λειτουργίας της ενιαίας αγοράς στο πεδίο αυτό. Τούτο προϋποθέτει να ενισχυθεί η κινητικότητα, συμπεριλαμβανομένης και της δυνατότητας μεταφοράς των συνταξιοδοτικών καθεστώτων, και να αρθούν τα εμπόδια στα οποία προσκόπτει η ευρωπαϊκή αγορά εργασίας, κυρίως στον τομέα των υπηρεσιών (5), όπου δημιουργούνται περισσότερα από τα δύο τρίτα των νέων θέσεων εργασίας, με τήρηση των κοινωνικών συνθηκών που καθορίζονται από τη νομοθεσία και τις συλλογικές συμβάσεις. |
| --- | --- |

4.5.2

Θα πρέπει επίσης, όπως τονίζει η Επιτροπή, να προωθηθεί η προσαρμογή της αγοράς εργασίας. Ιδιαίτερη έμφαση θα πρέπει να δοθεί από τα διαρθρωτικά ταμεία στη βελτίωση της λειτουργίας της ενιαίας αγοράς στο πεδίο αυτό. Τούτο προϋποθέτει να ενισχυθεί η κινητικότητα, συμπεριλαμβανομένης και της δυνατότητας μεταφοράς των συνταξιοδοτικών καθεστώτων, και να αρθούν τα εμπόδια στα οποία προσκόπτει η ευρωπαϊκή αγορά εργασίας, κυρίως στον τομέα των υπηρεσιών (5), όπου δημιουργούνται περισσότερα από τα δύο τρίτα των νέων θέσεων εργασίας, με τήρηση των κοινωνικών συνθηκών που καθορίζονται από τη νομοθεσία και τις συλλογικές συμβάσεις.

| 4.5.3 | Εξάλλου, ορθά η Επιτροπή δίνει έμφαση στις απαιτήσεις βελτίωσης της επαγγελματικής κατάρτισης. Η ΕΟΚΕ ανησυχεί, ωστόσο, για την προγραμματισθείσα τον Δεκέμβριο του 2005 μείωση κατά το ήμισυ του προϋπολογισμού για την δια βίου κατάρτιση που είχε προταθεί από την Επιτροπή. Η ΕΟΚΕ ζητά να επανεκτιμηθεί ο προϋπολογισμός αυτός σε επίπεδα που να αντιστοιχούν με τις δεσμεύσεις της στρατηγικής της Λισσαβώνας. Στον τομέα αυτόν, θα επιβληθούν πλέον νέες δεξιότητες, με αυξημένες ευθύνες και μεγαλύτερες απαιτήσεις ανάληψης πρωτοβουλιών. Σύμφωνα με αυτό το πνεύμα, τα μελλοντικά προγράμματα θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις περιφερειακές προτεραιότητες. Πράγματι, έχει ουσιαστική σημασία οι χρηματοδοτήσεις του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου να προσαρμόζονται όσο το δυνατόν περισσότερο στις περιφερειακές ανάγκες αντί να χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για την συγχρηματοδότηση των εθνικών πολιτικών. |
| --- | --- |

4.5.3

Εξάλλου, ορθά η Επιτροπή δίνει έμφαση στις απαιτήσεις βελτίωσης της επαγγελματικής κατάρτισης. Η ΕΟΚΕ ανησυχεί, ωστόσο, για την προγραμματισθείσα τον Δεκέμβριο του 2005 μείωση κατά το ήμισυ του προϋπολογισμού για την δια βίου κατάρτιση που είχε προταθεί από την Επιτροπή. Η ΕΟΚΕ ζητά να επανεκτιμηθεί ο προϋπολογισμός αυτός σε επίπεδα που να αντιστοιχούν με τις δεσμεύσεις της στρατηγικής της Λισσαβώνας. Στον τομέα αυτόν, θα επιβληθούν πλέον νέες δεξιότητες, με αυξημένες ευθύνες και μεγαλύτερες απαιτήσεις ανάληψης πρωτοβουλιών. Σύμφωνα με αυτό το πνεύμα, τα μελλοντικά προγράμματα θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις περιφερειακές προτεραιότητες. Πράγματι, έχει ουσιαστική σημασία οι χρηματοδοτήσεις του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου να προσαρμόζονται όσο το δυνατόν περισσότερο στις περιφερειακές ανάγκες αντί να χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για την συγχρηματοδότηση των εθνικών πολιτικών.

| 4.5.3.1 | Κατά γενικό κανόνα, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι θα πρέπει να γίνουν τα πάντα προκειμένου να προωθηθεί η συμπληρωματικότητα και η αποτελεσματικότητα των μηχανισμών, και να κινητοποιηθούν οι δημόσιοι και ιδιωτικοί φορείς σε μια βιώσιμη εταιρική σχέση με αντικείμενο περιφερειακές στρατηγικές που θα στηρίζονται στις ακόλουθες προτεραιότητες: προώθηση της πρόσβασης όλων στην καινοτομία και την δια βίου κατάρτιση, βελτίωση της διαχείρισης και της ανάπτυξης των ανθρώπινων πόρων σε όλες τις επιχειρήσεις, αύξηση του ποσοστού συμμετοχής των γυναικών, βελτίωση του ποσοστού του ενεργού πληθυσμού έως τη συνταξιοδότηση, καλύτερη συνάρθρωση των αναγκών της οικονομίας με τις πολιτικές προσανατολισμού και κατάρτισης, προώθηση της επαγγελματικής εκπαίδευσης και μαθητείας σε όλα τα επίπεδα, κυρίως στα επαγγέλματα που αντιμετωπίζουν δυσκολίες πρόσληψης, προτεραιότητα στις μορφές κατάρτισης που οδηγούν πραγματικά στην ενσωμάτωση μέσω του οικονομικού τομέα ενός ολόκληρου πληθυσμού αποκλεισμένων ατόμων που όλο και αυξάνεται. |
| --- | --- |

4.5.3.1

Κατά γενικό κανόνα, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι θα πρέπει να γίνουν τα πάντα προκειμένου να προωθηθεί η συμπληρωματικότητα και η αποτελεσματικότητα των μηχανισμών, και να κινητοποιηθούν οι δημόσιοι και ιδιωτικοί φορείς σε μια βιώσιμη εταιρική σχέση με αντικείμενο περιφερειακές στρατηγικές που θα στηρίζονται στις ακόλουθες προτεραιότητες: προώθηση της πρόσβασης όλων στην καινοτομία και την δια βίου κατάρτιση, βελτίωση της διαχείρισης και της ανάπτυξης των ανθρώπινων πόρων σε όλες τις επιχειρήσεις, αύξηση του ποσοστού συμμετοχής των γυναικών, βελτίωση του ποσοστού του ενεργού πληθυσμού έως τη συνταξιοδότηση, καλύτερη συνάρθρωση των αναγκών της οικονομίας με τις πολιτικές προσανατολισμού και κατάρτισης, προώθηση της επαγγελματικής εκπαίδευσης και μαθητείας σε όλα τα επίπεδα, κυρίως στα επαγγέλματα που αντιμετωπίζουν δυσκολίες πρόσληψης, προτεραιότητα στις μορφές κατάρτισης που οδηγούν πραγματικά στην ενσωμάτωση μέσω του οικονομικού τομέα ενός ολόκληρου πληθυσμού αποκλεισμένων ατόμων που όλο και αυξάνεται.

| 4.5.3.2 | Τα διαρθρωτικά ταμεία θα έπρεπε επίσης να συγχρηματοδοτούν κατά προτεραιότητα προγράμματα κατάρτισης σε ευρωπαϊκή κλίμακα, κατ' αναλογία με το επιτυχές πρότυπο των προγραμμάτων Erasmus και Leonardo. Θα πρέπει πλέον να επιταχυνθεί ο ρυθμός των προγραμμάτων αυτών, ούτως ώστε να έχουν τη δυνατότητα να υποστηρίζουν διπλάσιο έως και τριπλάσιο αριθμό νέων Ευρωπαίων. |
| --- | --- |

4.5.3.2

Τα διαρθρωτικά ταμεία θα έπρεπε επίσης να συγχρηματοδοτούν κατά προτεραιότητα προγράμματα κατάρτισης σε ευρωπαϊκή κλίμακα, κατ' αναλογία με το επιτυχές πρότυπο των προγραμμάτων Erasmus και Leonardo. Θα πρέπει πλέον να επιταχυνθεί ο ρυθμός των προγραμμάτων αυτών, ούτως ώστε να έχουν τη δυνατότητα να υποστηρίζουν διπλάσιο έως και τριπλάσιο αριθμό νέων Ευρωπαίων.

| 4.5.4 | Ακόμη, ιδιαίτερη αναφορά θα έπρεπε να αφιερωθεί στη γήρανση του πληθυσμού, η οποία απαιτεί ιδιαίτερη προσαρμογή των διαφόρων προαναφερόμενων πτυχών που σχετίζονται με τη δημιουργία θέσεων εργασίας και με τα συστήματα κοινωνικής πρόνοιας (πρβλ. διοικητικές, φορολογικές και κοινωνικές συνθήκες, υπηρεσίες για τα παιδιά μεταξύ των οποίων η φύλαξη σε προσιτές τιμές, αγορά εργασίας, κατάρτιση και ανθρώπινοι πόροι). |
| --- | --- |

4.5.4

Ακόμη, ιδιαίτερη αναφορά θα έπρεπε να αφιερωθεί στη γήρανση του πληθυσμού, η οποία απαιτεί ιδιαίτερη προσαρμογή των διαφόρων προαναφερόμενων πτυχών που σχετίζονται με τη δημιουργία θέσεων εργασίας και με τα συστήματα κοινωνικής πρόνοιας (πρβλ. διοικητικές, φορολογικές και κοινωνικές συνθήκες, υπηρεσίες για τα παιδιά μεταξύ των οποίων η φύλαξη σε προσιτές τιμές, αγορά εργασίας, κατάρτιση και ανθρώπινοι πόροι).

| 4.6 | Οι τρεις αυτές προτεραιότητες των στρατηγικών προσανατολισμών συμπληρώνονται από μια οριζόντια απαίτηση, που συνιστά κατά κάποιον τρόπο μια τέταρτη προτεραιότητα, και που αφορά τον συνυπολογισμό της εδαφικής διάστασης της πολιτικής της συνοχής. |
| --- | --- |

4.6

Οι τρεις αυτές προτεραιότητες των στρατηγικών προσανατολισμών συμπληρώνονται από μια οριζόντια απαίτηση, που συνιστά κατά κάποιον τρόπο μια τέταρτη προτεραιότητα, και που αφορά τον συνυπολογισμό της εδαφικής διάστασης της πολιτικής της συνοχής.

| 4.6.1 | Η ανακοίνωση αναφέρεται στη συμβολή των δήμων στην ανάπτυξη και την απασχόληση (καλύτερη οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική διαχείριση της αστικής ανάπτυξης), ενώ παράλληλα τάσσεται υπέρ της οικονομικής διαφοροποίησης των αγροτικών περιοχών (διατήρηση των υπηρεσιών κοινής ωφέλειας, ανάπτυξη των δικτύων, προώθηση πόλων ανάπτυξης). Οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ αυτών των αναγκών και των τριών προτεραιοτήτων των στρατηγικών προσανατολισμών θα άξιζε να αποσαφηνιστούν καλύτερα. |
| --- | --- |

4.6.1

Η ανακοίνωση αναφέρεται στη συμβολή των δήμων στην ανάπτυξη και την απασχόληση (καλύτερη οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική διαχείριση της αστικής ανάπτυξης), ενώ παράλληλα τάσσεται υπέρ της οικονομικής διαφοροποίησης των αγροτικών περιοχών (διατήρηση των υπηρεσιών κοινής ωφέλειας, ανάπτυξη των δικτύων, προώθηση πόλων ανάπτυξης). Οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ αυτών των αναγκών και των τριών προτεραιοτήτων των στρατηγικών προσανατολισμών θα άξιζε να αποσαφηνιστούν καλύτερα.

| 4.6.2 | Η ανακοίνωση τονίζει επίσης τις ανάγκες εδαφικής συνεργασίας, σε τρία επίπεδα: |
| --- | --- |

4.6.2

Η ανακοίνωση τονίζει επίσης τις ανάγκες εδαφικής συνεργασίας, σε τρία επίπεδα:

| 4.6.2.1 | διασυνοριακή συνεργασία, κυρίως για την ανάπτυξη των αμοιβαίων ανταλλαγών και την προώθηση της οικονομικής και κοινωνικής ένταξης· |
| --- | --- |

4.6.2.1

διασυνοριακή συνεργασία, κυρίως για την ανάπτυξη των αμοιβαίων ανταλλαγών και την προώθηση της οικονομικής και κοινωνικής ένταξης·

| 4.6.2.2 | διεθνική συνεργασία, κυρίως για την ενίσχυση των κοινών δράσεων στρατηγικής σημασίας μεταξύ κρατών (μεταφορές, έρευνα, κοινωνική ένταξη)· |
| --- | --- |

4.6.2.2

διεθνική συνεργασία, κυρίως για την ενίσχυση των κοινών δράσεων στρατηγικής σημασίας μεταξύ κρατών (μεταφορές, έρευνα, κοινωνική ένταξη)·

| 4.6.2.3 | διαπεριφερειακή συνεργασία, κυρίως για την προώθηση της διάδοσης βέλτιστων οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών πρακτικών. |
| --- | --- |

4.6.2.3

διαπεριφερειακή συνεργασία, κυρίως για την προώθηση της διάδοσης βέλτιστων οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών πρακτικών.

| 4.6.3 | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι η αναφορά αυτή στις ανάγκες της ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας εμφανίζεται ως στοιχείο απλά συμπληρωματικό, αν όχι δευτερεύον, των προτεραιοτήτων των στρατηγικών προσανατολισμών, αντί να είναι σαφώς ενσωματωμένο σε αυτές. |
| --- | --- |

4.6.3

Ωστόσο, η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι η αναφορά αυτή στις ανάγκες της ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας εμφανίζεται ως στοιχείο απλά συμπληρωματικό, αν όχι δευτερεύον, των προτεραιοτήτων των στρατηγικών προσανατολισμών, αντί να είναι σαφώς ενσωματωμένο σε αυτές.

| 4.7 | Συνολικά, η εξέταση των τριών προτεραιοτήτων των στρατηγικών κατευθύνσεων, που συμπληρώνονται από την περιφερειακή διάσταση, οδηγεί σε πολλά σημαντικά ερωτήματα: |
| --- | --- |

4.7

Συνολικά, η εξέταση των τριών προτεραιοτήτων των στρατηγικών κατευθύνσεων, που συμπληρώνονται από την περιφερειακή διάσταση, οδηγεί σε πολλά σημαντικά ερωτήματα:

| 4.7.1 | Κατά πρώτο λόγο, οι προτεραιότητες των στρατηγικών κατευθυντήριων γραμμών δεν είναι αρκετά ακριβείς ώστε να συνιστούν ένα πραγματικό «στρατηγικό» πλαίσιο παρέμβασης και διαχείρισης της πολιτικής της συνοχής. Συνιστούν μάλλον μια υπενθύμιση ορθών πρακτικών που θα πρέπει να ενθαρρυνθούν μέσω των διαφόρων παρεμβάσεων. |
| --- | --- |

4.7.1

Κατά πρώτο λόγο, οι προτεραιότητες των στρατηγικών κατευθυντήριων γραμμών δεν είναι αρκετά ακριβείς ώστε να συνιστούν ένα πραγματικό «στρατηγικό» πλαίσιο παρέμβασης και διαχείρισης της πολιτικής της συνοχής. Συνιστούν μάλλον μια υπενθύμιση ορθών πρακτικών που θα πρέπει να ενθαρρυνθούν μέσω των διαφόρων παρεμβάσεων.

| 4.7.2 | Ειδικότερα, οι σχέσεις που συνδέουν τις προτεραιότητες των στρατηγικών προσανατολισμών με τους τρεις στόχους παρέμβασης των ταμείων, δεν διευκρινίζονται καθόλου. Αυτό αποτελεί μείζον μειονέκτημα: ενώ οι στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές θα έπρεπε ακριβώς να παρέχουν ένα πλαίσιο για τις παρεμβάσεις των Ταμείων, στην πραγματικότητα δεν κάνουν τίποτε περισσότερο από το να τις συνοδεύουν. Από την άποψη αυτή, οι στρατηγικές κατευθύνσεις μοιάζουν περισσότερο με οδηγίες συνοδείας και εφαρμογής, παρά με κατευθυντήριες γραμμές, όπως θα έπρεπε να είναι. |
| --- | --- |

4.7.2

Ειδικότερα, οι σχέσεις που συνδέουν τις προτεραιότητες των στρατηγικών προσανατολισμών με τους τρεις στόχους παρέμβασης των ταμείων, δεν διευκρινίζονται καθόλου. Αυτό αποτελεί μείζον μειονέκτημα: ενώ οι στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές θα έπρεπε ακριβώς να παρέχουν ένα πλαίσιο για τις παρεμβάσεις των Ταμείων, στην πραγματικότητα δεν κάνουν τίποτε περισσότερο από το να τις συνοδεύουν. Από την άποψη αυτή, οι στρατηγικές κατευθύνσεις μοιάζουν περισσότερο με οδηγίες συνοδείας και εφαρμογής, παρά με κατευθυντήριες γραμμές, όπως θα έπρεπε να είναι.

| 4.7.3 | Για να ανταποκρίνονται περισσότερο στην ονομασία τους οι στρατηγικές κατευθύνσεις, και για να πληρούν πιο αποτελεσματικά το ρόλο τους, θα έπρεπε ειδικότερα οι πρωταρχικοί στόχοι τους να διευκρινίζονται ως προς τους ακόλουθους τομείς: |
| --- | --- |

4.7.3

Για να ανταποκρίνονται περισσότερο στην ονομασία τους οι στρατηγικές κατευθύνσεις, και για να πληρούν πιο αποτελεσματικά το ρόλο τους, θα έπρεπε ειδικότερα οι πρωταρχικοί στόχοι τους να διευκρινίζονται ως προς τους ακόλουθους τομείς:

| 4.7.3.1 | την «προστιθέμενη αξία» της ευρωπαϊκής πολιτικής για τη συνοχή, έναντι των εθνικών και τοπικών πολιτικών· |
| --- | --- |

4.7.3.1

την «προστιθέμενη αξία» της ευρωπαϊκής πολιτικής για τη συνοχή, έναντι των εθνικών και τοπικών πολιτικών·

| 4.7.3.2 | την «εδαφική συγκέντρωση» σε ευρωπαϊκούς πόλους και άξονες ανάπτυξης, που να εξασφαλίζει μια συνολική επίδραση κοινής ανόδου· |
| --- | --- |

4.7.3.2

την «εδαφική συγκέντρωση» σε ευρωπαϊκούς πόλους και άξονες ανάπτυξης, που να εξασφαλίζει μια συνολική επίδραση κοινής ανόδου·

| 4.7.3.3 | την «καθοδηγητική πλαισίωση» των παρεμβάσεων των διαρθρωτικών ταμείων, που να εξασφαλίζει ότι οι στρατηγικές κατευθύνσεις θα συνιστούν ένα αποτελεσματικό και συνεκτικό πλαίσιο και δεν θα περιορίζονται σε απλές συνοδευτικές διατάξεις. |
| --- | --- |

4.7.3.3

την «καθοδηγητική πλαισίωση» των παρεμβάσεων των διαρθρωτικών ταμείων, που να εξασφαλίζει ότι οι στρατηγικές κατευθύνσεις θα συνιστούν ένα αποτελεσματικό και συνεκτικό πλαίσιο και δεν θα περιορίζονται σε απλές συνοδευτικές διατάξεις.

5.   Παρατηρήσεις σχετικά με τα μέσα της πολιτικής της συνοχής 2007-2013

| 5.1 | Για την υποστήριξη της πολιτικής της συνοχής, η Επιτροπή τονίζει ιδιαίτερα το ρόλο των διαρθρωτικών ταμείων (Περιφερειακό Ταμείο και Κοινωνικό Ταμείο) και του Ταμείου Συνοχής. Διευκρινίζει ότι η παρέμβασή τους, μέσα στα πλαίσια των στρατηγικών στόχων που προαναφέρονται, πρέπει να καθιστά δυνατή την προώθηση της ανάπτυξης, την καλύτερη αξιοποίηση των ευκαιριών που παρέχει η ενιαία αγορά, την προώθηση μεγαλύτερης σύγκλισης μεταξύ των κρατών μελών, την ενίσχυση της περιφερειακής ανταγωνιστικότητας, τη βελτίωση της ενοποίησης της επικράτειας της Ένωσης όσον αφορά την οικονομική, την κοινωνική και την πολιτισμική της διάσταση. |
| --- | --- |

5.1

Για την υποστήριξη της πολιτικής της συνοχής, η Επιτροπή τονίζει ιδιαίτερα το ρόλο των διαρθρωτικών ταμείων (Περιφερειακό Ταμείο και Κοινωνικό Ταμείο) και του Ταμείου Συνοχής. Διευκρινίζει ότι η παρέμβασή τους, μέσα στα πλαίσια των στρατηγικών στόχων που προαναφέρονται, πρέπει να καθιστά δυνατή την προώθηση της ανάπτυξης, την καλύτερη αξιοποίηση των ευκαιριών που παρέχει η ενιαία αγορά, την προώθηση μεγαλύτερης σύγκλισης μεταξύ των κρατών μελών, την ενίσχυση της περιφερειακής ανταγωνιστικότητας, τη βελτίωση της ενοποίησης της επικράτειας της Ένωσης όσον αφορά την οικονομική, την κοινωνική και την πολιτισμική της διάσταση.

| 5.2 | Διαπιστώνουμε, κατά πρώτο λόγο, ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα βρεθεί αντιμέτωπη με μια αυξανόμενη απόκλιση ανάμεσα στον περιορισμό του προϋπολογισμού των ταμείων και το εύρος των αναγκών (ανισότητες ανάπτυξης μεταξύ κρατών μελών, καθυστερήσεις ως προς τη διευθέτηση των υποδομών, καθυστερήσεις της ενιαίας αγοράς, καθυστερήσεις ανταγωνιστικότητας, καθυστερήσεις ως προς την εφαρμογή της στρατηγικής της Λισσαβώνας). Η εσωτερική αναδιευθέτηση των προτεραιοτήτων του κοινοτικού προϋπολογισμού είναι αναγκαία, συμπεριλαμβανομένης και της συνέχισης της υπό εξέλιξη μεταρρύθμισης της κοινής γεωργικής πολιτικής. Η αναδιευθέτηση όμως αυτή δεν πρόκειται να προσφέρει παρά περιορισμένα περιθώρια για την αύξηση των πιστώσεων των διαρθρωτικών ταμείων, δεδομένου ότι το συνολικό ύψος του κοινοτικού προϋπολογισμού θα παραμείνει πολύ μικρό. Οπωσδήποτε, με τον περιορισμό του κοινοτικού προϋπολογισμού στο 1,045 % του ΑΕγχΠ, η ΕΟΚΕ δεν πιστεύει ότι το 0,36 % (308 δισεκατομμύρια ευρώ από έναν προϋπολογισμό 862 δισεκατομμυρίων, με την επιφύλαξη των 4 επιπρόσθετων δισεκατομμυρίων κατά την συμφωνία της 4ης Απριλίου 2006, που εκκρεμεί προς επικύρωση από το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο) που αναμένεται να αφιερωθεί στην πολιτική της συνοχής, είναι αρκετό για να επιτρέψει στην Ένωση την επίτευξη των στόχων συνοχής για την περίοδο 2007-2013. |
| --- | --- |

5.2

Διαπιστώνουμε, κατά πρώτο λόγο, ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα βρεθεί αντιμέτωπη με μια αυξανόμενη απόκλιση ανάμεσα στον περιορισμό του προϋπολογισμού των ταμείων και το εύρος των αναγκών (ανισότητες ανάπτυξης μεταξύ κρατών μελών, καθυστερήσεις ως προς τη διευθέτηση των υποδομών, καθυστερήσεις της ενιαίας αγοράς, καθυστερήσεις ανταγωνιστικότητας, καθυστερήσεις ως προς την εφαρμογή της στρατηγικής της Λισσαβώνας). Η εσωτερική αναδιευθέτηση των προτεραιοτήτων του κοινοτικού προϋπολογισμού είναι αναγκαία, συμπεριλαμβανομένης και της συνέχισης της υπό εξέλιξη μεταρρύθμισης της κοινής γεωργικής πολιτικής. Η αναδιευθέτηση όμως αυτή δεν πρόκειται να προσφέρει παρά περιορισμένα περιθώρια για την αύξηση των πιστώσεων των διαρθρωτικών ταμείων, δεδομένου ότι το συνολικό ύψος του κοινοτικού προϋπολογισμού θα παραμείνει πολύ μικρό. Οπωσδήποτε, με τον περιορισμό του κοινοτικού προϋπολογισμού στο 1,045 % του ΑΕγχΠ, η ΕΟΚΕ δεν πιστεύει ότι το 0,36 % (308 δισεκατομμύρια ευρώ από έναν προϋπολογισμό 862 δισεκατομμυρίων, με την επιφύλαξη των 4 επιπρόσθετων δισεκατομμυρίων κατά την συμφωνία της 4ης Απριλίου 2006, που εκκρεμεί προς επικύρωση από το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο) που αναμένεται να αφιερωθεί στην πολιτική της συνοχής, είναι αρκετό για να επιτρέψει στην Ένωση την επίτευξη των στόχων συνοχής για την περίοδο 2007-2013.

| 5.3 | Θα πρέπει, λοιπόν, να αποδοθεί μέγιστη προσοχή: |
| --- | --- |

5.3

Θα πρέπει, λοιπόν, να αποδοθεί μέγιστη προσοχή:

| 5.3.1 | αφενός, στις διαδικασίες παρέμβασης των ταμείων, που θα πρέπει να λειτουργούν ως σημαντικός μοχλός για τις επενδύσεις, πράγμα που απαιτεί περισσότερη καινοτομία απ' όση επεδείχθη στο παρελθόν στον τομέα αυτόν· |
| --- | --- |

5.3.1

αφενός, στις διαδικασίες παρέμβασης των ταμείων, που θα πρέπει να λειτουργούν ως σημαντικός μοχλός για τις επενδύσεις, πράγμα που απαιτεί περισσότερη καινοτομία απ' όση επεδείχθη στο παρελθόν στον τομέα αυτόν·

| 5.3.2 | αφετέρου, στην πραγματική συγκέντρωση των παρεμβάσεων των ταμείων, που θα πρέπει να έχει περισσότερο διαρθρωτική επίδραση, κυρίως σε διεθνική και διασυνοριακή κλίμακα. |
| --- | --- |

5.3.2

αφετέρου, στην πραγματική συγκέντρωση των παρεμβάσεων των ταμείων, που θα πρέπει να έχει περισσότερο διαρθρωτική επίδραση, κυρίως σε διεθνική και διασυνοριακή κλίμακα.

| 5.4 | Όσον αφορά τις διαδικασίες παρέμβασης των ταμείων, αξίζει να τονίσουμε διάφορες παρατηρήσεις: |
| --- | --- |

5.4

Όσον αφορά τις διαδικασίες παρέμβασης των ταμείων, αξίζει να τονίσουμε διάφορες παρατηρήσεις:

| 5.4.1 | Υπενθυμίζεται, κατά πρώτο λόγο, ότι η παρέμβαση των διαρθρωτικών ταμείων συνοδεύει απλώς την πολιτική της Ένωσης για τη συνοχή. Δεν θα μπορούσε να συνιστά το αποκλειστικό μέσον που αυτή διαθέτει, ούτε καν το κυριότερο. Οφείλει, κατά κύριο λόγο, να προωθεί, στην υπηρεσία των κοινών προσανατολισμών, την κινητοποίηση των διαθέσιμων στην αγορά κεφαλαίων και την πιο συγκλίνουσα χρήση των εθνικών και περιφερειακών προϋπολογισμών. Επομένως, αυτό που πρέπει κυρίως, είναι να εξασφαλιστεί ο ρόλος της ως μοχλού. Μέσα στα πλαίσια αυτά, οι διαρθρωτικοί μηχανισμοί της Ένωσης πρέπει να αποτελέσουν ένα κεντρικό μέσον διευθέτησης της ευρωπαϊκής επικράτειας, συνοδεύοντας τις υπό εξέλιξη κοινοτικές πολιτικές και οικονομικές και κοινωνικές μεταλλαγές. |
| --- | --- |

5.4.1

Υπενθυμίζεται, κατά πρώτο λόγο, ότι η παρέμβαση των διαρθρωτικών ταμείων συνοδεύει απλώς την πολιτική της Ένωσης για τη συνοχή. Δεν θα μπορούσε να συνιστά το αποκλειστικό μέσον που αυτή διαθέτει, ούτε καν το κυριότερο. Οφείλει, κατά κύριο λόγο, να προωθεί, στην υπηρεσία των κοινών προσανατολισμών, την κινητοποίηση των διαθέσιμων στην αγορά κεφαλαίων και την πιο συγκλίνουσα χρήση των εθνικών και περιφερειακών προϋπολογισμών. Επομένως, αυτό που πρέπει κυρίως, είναι να εξασφαλιστεί ο ρόλος της ως μοχλού. Μέσα στα πλαίσια αυτά, οι διαρθρωτικοί μηχανισμοί της Ένωσης πρέπει να αποτελέσουν ένα κεντρικό μέσον διευθέτησης της ευρωπαϊκής επικράτειας, συνοδεύοντας τις υπό εξέλιξη κοινοτικές πολιτικές και οικονομικές και κοινωνικές μεταλλαγές.

| 5.4.2 | Προς το σκοπό αυτόν, η αξιοποίηση των ταμείων της Ένωσης, καθώς και της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, θα έπρεπε να διαμορφωθεί σύμφωνα με μια πιο ευέλικτη και πιο καινοτόμο αντίληψη χρηματοοικονομικών τεχνικών. Όπως ορθά αναγνωρίζει η Επιτροπή, τα ταμεία δεν θα έπρεπε πλέον να περιορίζονται στη χορήγηση επιδοτήσεων, αλλά θα έπρεπε να υποστηρίζουν άλλα μέσα, όπως τα δάνεια, οι εγγυήσεις δανείων, τα μετατρέψιμα μέσα, το επενδυτικό κεφάλαιο και το κεφάλαιο επιχειρηματικού κινδύνου. Η ΕΟΚΕ όχι απλώς υποστηρίζει τις απόψεις αυτές, αλλά και ζητά να αντληθούν όλες οι σχετικές συνέπειες και να ξεκινήσει μια πραγματική μεταρρύθμιση των διαδικασιών χρηματοδοτικής παρέμβασης της Ένωσης. |
| --- | --- |

5.4.2

Προς το σκοπό αυτόν, η αξιοποίηση των ταμείων της Ένωσης, καθώς και της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, θα έπρεπε να διαμορφωθεί σύμφωνα με μια πιο ευέλικτη και πιο καινοτόμο αντίληψη χρηματοοικονομικών τεχνικών. Όπως ορθά αναγνωρίζει η Επιτροπή, τα ταμεία δεν θα έπρεπε πλέον να περιορίζονται στη χορήγηση επιδοτήσεων, αλλά θα έπρεπε να υποστηρίζουν άλλα μέσα, όπως τα δάνεια, οι εγγυήσεις δανείων, τα μετατρέψιμα μέσα, το επενδυτικό κεφάλαιο και το κεφάλαιο επιχειρηματικού κινδύνου. Η ΕΟΚΕ όχι απλώς υποστηρίζει τις απόψεις αυτές, αλλά και ζητά να αντληθούν όλες οι σχετικές συνέπειες και να ξεκινήσει μια πραγματική μεταρρύθμιση των διαδικασιών χρηματοδοτικής παρέμβασης της Ένωσης.

| 5.4.2.1 | Η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι η ανάπτυξη τέτοιων εναλλακτικών μέσων παρέμβασης εκ μέρους των διαρθρωτικών ταμείων, σε στενή επαφή με το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, θα μπορούσε να επιτρέψει τη σημαντική αύξηση της επίδρασης των κοινοτικών παρεμβάσεων και την καλύτερη διάρθρωσή τους με την επένδυση δημόσιων και ιδιωτικών κεφαλαίων. Ειδικότερα, θα συνέβαλαν στην κοινή συμμετοχή δημόσιου και ιδιωτικού τομέα στη χρηματοδότηση επενδύσεων, κυρίως των ΜΜΕ, που θεωρούνται επικίνδυνες από τους παραδοσιακούς χρηματοδοτικούς εταίρους και οι όροι δανεισμού των οποίων υπάρχει κίνδυνος να γίνουν ακόμη δυσχερέστεροι στο μέλλον, μετά από τις συμφωνίες «Βασιλεία ΙΙ». Θα μπορούσαν επίσης να αποτελέσουν ένα αποτελεσματικό μέσον για να αντισταθμιστούν οι περιορισμοί του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού. Πράγματι, μια επιδότηση ενός ευρώ θα μπορούσε συχνά να αξιοποιηθεί καλύτερα εάν είχε χρησιμοποιηθεί ως εγγύηση για ένα δάνειο των πέντε έως δέκα ευρώ. Ειδικότερα, κάτι τέτοιο θα επέτρεπε τη διεύρυνση του αριθμού των δικαιούχων, ενώ παράλληλα θα συνέβαλε στο να τους καταστήσει περισσότερο υπεύθυνους απ' ό,τι η χορήγηση μη επιστρέψιμων επιδοτήσεων. |
| --- | --- |

5.4.2.1

Η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι η ανάπτυξη τέτοιων εναλλακτικών μέσων παρέμβασης εκ μέρους των διαρθρωτικών ταμείων, σε στενή επαφή με το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, θα μπορούσε να επιτρέψει τη σημαντική αύξηση της επίδρασης των κοινοτικών παρεμβάσεων και την καλύτερη διάρθρωσή τους με την επένδυση δημόσιων και ιδιωτικών κεφαλαίων. Ειδικότερα, θα συνέβαλαν στην κοινή συμμετοχή δημόσιου και ιδιωτικού τομέα στη χρηματοδότηση επενδύσεων, κυρίως των ΜΜΕ, που θεωρούνται επικίνδυνες από τους παραδοσιακούς χρηματοδοτικούς εταίρους και οι όροι δανεισμού των οποίων υπάρχει κίνδυνος να γίνουν ακόμη δυσχερέστεροι στο μέλλον, μετά από τις συμφωνίες «Βασιλεία ΙΙ». Θα μπορούσαν επίσης να αποτελέσουν ένα αποτελεσματικό μέσον για να αντισταθμιστούν οι περιορισμοί του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού. Πράγματι, μια επιδότηση ενός ευρώ θα μπορούσε συχνά να αξιοποιηθεί καλύτερα εάν είχε χρησιμοποιηθεί ως εγγύηση για ένα δάνειο των πέντε έως δέκα ευρώ. Ειδικότερα, κάτι τέτοιο θα επέτρεπε τη διεύρυνση του αριθμού των δικαιούχων, ενώ παράλληλα θα συνέβαλε στο να τους καταστήσει περισσότερο υπεύθυνους απ' ό,τι η χορήγηση μη επιστρέψιμων επιδοτήσεων.

| 5.4.2.2 | Τα νέα αυτά μέσα παρέμβασης θα πρέπει να εφαρμοστούν όσο το δυνατόν εγγύτερα προς τους ενδιαφερόμενους τομείς, ώστε να εξασφαλιστεί ο μέγιστος καταλυτικός ρόλος για την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη. Θα μπορούσαν επίσης να κινητοποιηθούν κι άλλοι πόροι, με έναν καλύτερο συντονισμό των παρεμβάσεων μεταξύ των διαρθρωτικών ταμείων και άλλων χρηματοδοτικών οργανισμών που δραστηριοποιούνται ήδη στον τομέα της ευρωπαϊκής ανάπτυξης, όπως η ΕΤΑΑ. Ένα πεδίο παρέμβασης στο οποίο θα έπρεπε να δοθεί προτεραιότητα είναι η πολύ ευρύτερη και πιο δραστήρια προώθηση των εταιρικών σχέσεων δημόσιου-ιδιωτικού τομέα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, υπό διαφανείς και ανοιχτές συνθήκες ανταγωνισμού, κυρίως για τη χρηματοδότηση των μεγάλων έργων υποδομής που είναι αναγκαία τόσο για τη συνολική συνοχή όσο και για τη συλλογική ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης. Οπωσδήποτε, όπως αναφέρεται και παραπάνω (6), ο προϋπολογισμός των δι-ευρωπαϊκών δικτύων θα πρέπει να αναβαθμιστεί σημαντικά, δεδομένου ότι οι εταιρικές σχέσεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα για τις ευρωπαϊκές υποδομές δεν θα μπορέσουν να έχουν επιτυχία εάν δεν υπάρξει μια επαρκής βάση ανάληψης δημόσιων πιστώσεων εκ μέρους της Κοινότητας. |
| --- | --- |

5.4.2.2

Τα νέα αυτά μέσα παρέμβασης θα πρέπει να εφαρμοστούν όσο το δυνατόν εγγύτερα προς τους ενδιαφερόμενους τομείς, ώστε να εξασφαλιστεί ο μέγιστος καταλυτικός ρόλος για την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη. Θα μπορούσαν επίσης να κινητοποιηθούν κι άλλοι πόροι, με έναν καλύτερο συντονισμό των παρεμβάσεων μεταξύ των διαρθρωτικών ταμείων και άλλων χρηματοδοτικών οργανισμών που δραστηριοποιούνται ήδη στον τομέα της ευρωπαϊκής ανάπτυξης, όπως η ΕΤΑΑ. Ένα πεδίο παρέμβασης στο οποίο θα έπρεπε να δοθεί προτεραιότητα είναι η πολύ ευρύτερη και πιο δραστήρια προώθηση των εταιρικών σχέσεων δημόσιου-ιδιωτικού τομέα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, υπό διαφανείς και ανοιχτές συνθήκες ανταγωνισμού, κυρίως για τη χρηματοδότηση των μεγάλων έργων υποδομής που είναι αναγκαία τόσο για τη συνολική συνοχή όσο και για τη συλλογική ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης. Οπωσδήποτε, όπως αναφέρεται και παραπάνω (6), ο προϋπολογισμός των δι-ευρωπαϊκών δικτύων θα πρέπει να αναβαθμιστεί σημαντικά, δεδομένου ότι οι εταιρικές σχέσεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα για τις ευρωπαϊκές υποδομές δεν θα μπορέσουν να έχουν επιτυχία εάν δεν υπάρξει μια επαρκής βάση ανάληψης δημόσιων πιστώσεων εκ μέρους της Κοινότητας.

| 5.4.2.3 | Μία τέτοια μεταρρύθμιση των διαδικασιών παρέμβασης των κοινοτικών ταμείων απαιτεί την αύξηση της ικανότητας δανειοδότησης και δανειοληψίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Προϋποθέτει επίσης, πέρα από την εντατικοποίηση του συντονισμού με την ΕΤΕ και άλλους χρηματοπιστωτικούς θεσμούς, την σύναψη μιας πραγματικής εταιρικής σχέσης με το ευρωπαϊκό τραπεζικό και χρηματοπιστωτικό δίκτυο, με παράλληλη ενίσχυση, από την άλλη πλευρά, των προϋποθέσεων παροχής των ενισχύσεων, τόσο σε επίπεδο κρατών μελών όσο και άμεσων δικαιούχων. Τέλος, θα πρέπει να συμπληρωθεί προς την κατεύθυνση αυτή η μεταρρύθμιση των κανονισμών των διαρθρωτικών ταμείων για την περίοδο 2007-2013, ώστε να καταστούν πλήρως λειτουργικά τα νέα συστήματα χρηματοοικονομικής τεχνικής. Επομένως, η ΕΟΚΕ ζητά την υποβολή νέων προτάσεων για τους τρεις αυτούς τομείς εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. |
| --- | --- |

5.4.2.3

Μία τέτοια μεταρρύθμιση των διαδικασιών παρέμβασης των κοινοτικών ταμείων απαιτεί την αύξηση της ικανότητας δανειοδότησης και δανειοληψίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Προϋποθέτει επίσης, πέρα από την εντατικοποίηση του συντονισμού με την ΕΤΕ και άλλους χρηματοπιστωτικούς θεσμούς, την σύναψη μιας πραγματικής εταιρικής σχέσης με το ευρωπαϊκό τραπεζικό και χρηματοπιστωτικό δίκτυο, με παράλληλη ενίσχυση, από την άλλη πλευρά, των προϋποθέσεων παροχής των ενισχύσεων, τόσο σε επίπεδο κρατών μελών όσο και άμεσων δικαιούχων. Τέλος, θα πρέπει να συμπληρωθεί προς την κατεύθυνση αυτή η μεταρρύθμιση των κανονισμών των διαρθρωτικών ταμείων για την περίοδο 2007-2013, ώστε να καταστούν πλήρως λειτουργικά τα νέα συστήματα χρηματοοικονομικής τεχνικής. Επομένως, η ΕΟΚΕ ζητά την υποβολή νέων προτάσεων για τους τρεις αυτούς τομείς εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

| 5.4.3 | Από την άλλη πλευρά, είναι λυπηρό το γεγονός ότι η ίδια η διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων υπήρξε, τα τελευταία χρόνια, πολύ αδιαφανής και κυριαρχούσαν σ' αυτήν οι διμερείς σχέσεις μεταξύ κοινοτικής διοίκησης και εθνικών διοικήσεων, χωρίς να είναι εμφανής ένας αποτελεσματικός συνολικός συντονισμός, ούτε και ένας επαρκής έλεγχος και παρακολούθηση της ορθής αξιοποίησης των ταμείων. Το Ελεγκτικό Συνέδριο της Ένωσης εξέφρασε συχνά τη λύπη του για την κατάσταση αυτή, αλλά τα επιμέρους μέτρα που ακολούθησαν παρέμειναν ιδιαίτερα περιορισμένα. Η γενική αρχή της αύξησης της διαφάνειας κατά το σχεδιασμό, την υιοθέτηση και την εφαρμογή των κοινοτικών πολιτικών δεν έχει ακόμη επεκταθεί, όπως θα έπρεπε, στη λειτουργία και τη διαχείριση των ταμείων. Οι στρατηγικοί προσανατολισμοί της πολιτικής της συνοχής θα έπρεπε στο εξής να αποτελέσουν τη βάση για μια σαφέστατη αλλαγή πορείας προς την κατεύθυνση αυτή. |
| --- | --- |

5.4.3

Από την άλλη πλευρά, είναι λυπηρό το γεγονός ότι η ίδια η διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων υπήρξε, τα τελευταία χρόνια, πολύ αδιαφανής και κυριαρχούσαν σ' αυτήν οι διμερείς σχέσεις μεταξύ κοινοτικής διοίκησης και εθνικών διοικήσεων, χωρίς να είναι εμφανής ένας αποτελεσματικός συνολικός συντονισμός, ούτε και ένας επαρκής έλεγχος και παρακολούθηση της ορθής αξιοποίησης των ταμείων. Το Ελεγκτικό Συνέδριο της Ένωσης εξέφρασε συχνά τη λύπη του για την κατάσταση αυτή, αλλά τα επιμέρους μέτρα που ακολούθησαν παρέμειναν ιδιαίτερα περιορισμένα. Η γενική αρχή της αύξησης της διαφάνειας κατά το σχεδιασμό, την υιοθέτηση και την εφαρμογή των κοινοτικών πολιτικών δεν έχει ακόμη επεκταθεί, όπως θα έπρεπε, στη λειτουργία και τη διαχείριση των ταμείων. Οι στρατηγικοί προσανατολισμοί της πολιτικής της συνοχής θα έπρεπε στο εξής να αποτελέσουν τη βάση για μια σαφέστατη αλλαγή πορείας προς την κατεύθυνση αυτή.

| 5.4.4 | Ανάμεσα στις αναγκαίες καινοτομίες προκειμένου να εξασφαλιστεί η καλύτερη αυτή διαχείριση των ευρωπαϊκών ενισχύσεων, θα αναφέρουμε την απαίτηση πιο συστηματικού ελέγχου της συμβατότητας των κοινοτικών ενισχύσεων, με τους κανόνες του ανταγωνισμού. Ορισμένες ελλιπώς ελεγχόμενες παρεμβάσεις των ταμείων, με το πρόσχημα του περιορισμού των περιφερειακών ανισοτήτων, προκάλεσαν ενδεχομένως στο παρελθόν σοβαρές και επιβλαβείς στρεβλώσεις των αρχών του ισότιμου ανταγωνισμού, ενώ ο συνδυασμός των δύο αυτών στόχων είναι απόλυτα δυνατός. Οι ενισχύσεις της Ένωσης είναι δημόσιες ενισχύσεις ανάλογες με τις κρατικές ενισχύσεις και, συνεπώς, πρέπει να διέπονται από τους ίδιους ελέγχους. Η αρχή αυτή ισχύει αναγκαστικά επίσης και για την καλύτερη αμοιβαία διάρθρωση ανάμεσα στις ευρωπαϊκές ενισχύσεις και τις εθνικές και περιφερειακές ενισχύσεις. Η ετήσια έκθεση της Επιτροπής για τον ανταγωνισμό θα έπρεπε, συνεπώς, να περιλαμβάνει στο εξής ένα κεφάλαιο σχετικά με τις συνθήκες ελέγχου των κοινοτικών ενισχύσεων από την άποψη της πολιτικής του ανταγωνισμού της Ένωσης. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη διατυπώσει τη σύσταση αυτή στο παρελθόν, χωρίς όμως αποτέλεσμα μέχρι σήμερα. |
| --- | --- |

5.4.4

Ανάμεσα στις αναγκαίες καινοτομίες προκειμένου να εξασφαλιστεί η καλύτερη αυτή διαχείριση των ευρωπαϊκών ενισχύσεων, θα αναφέρουμε την απαίτηση πιο συστηματικού ελέγχου της συμβατότητας των κοινοτικών ενισχύσεων, με τους κανόνες του ανταγωνισμού. Ορισμένες ελλιπώς ελεγχόμενες παρεμβάσεις των ταμείων, με το πρόσχημα του περιορισμού των περιφερειακών ανισοτήτων, προκάλεσαν ενδεχομένως στο παρελθόν σοβαρές και επιβλαβείς στρεβλώσεις των αρχών του ισότιμου ανταγωνισμού, ενώ ο συνδυασμός των δύο αυτών στόχων είναι απόλυτα δυνατός. Οι ενισχύσεις της Ένωσης είναι δημόσιες ενισχύσεις ανάλογες με τις κρατικές ενισχύσεις και, συνεπώς, πρέπει να διέπονται από τους ίδιους ελέγχους. Η αρχή αυτή ισχύει αναγκαστικά επίσης και για την καλύτερη αμοιβαία διάρθρωση ανάμεσα στις ευρωπαϊκές ενισχύσεις και τις εθνικές και περιφερειακές ενισχύσεις. Η ετήσια έκθεση της Επιτροπής για τον ανταγωνισμό θα έπρεπε, συνεπώς, να περιλαμβάνει στο εξής ένα κεφάλαιο σχετικά με τις συνθήκες ελέγχου των κοινοτικών ενισχύσεων από την άποψη της πολιτικής του ανταγωνισμού της Ένωσης. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη διατυπώσει τη σύσταση αυτή στο παρελθόν, χωρίς όμως αποτέλεσμα μέχρι σήμερα.

| 5.5 | Όσον αφορά τη συγκέντρωση των παρεμβάσεων, η Επιτροπή θα έπρεπε να μεριμνά ώστε να εξασφαλίζεται καλύτερος προσανατολισμός των παρεμβάσεων των ευρωπαϊκών ταμείων σε συνάρτηση με μια πιο ευρωπαϊκή διάσταση της χωροταξίας της επικράτειας της Ένωσης, πράγμα που κάθε άλλο παρά ισχύει σήμερα, πέρα από κάποιες μεμονωμένες προόδους που ξεκίνησαν με τα σχέδια κοινοτικής παρέμβασης. |
| --- | --- |

5.5

Όσον αφορά τη συγκέντρωση των παρεμβάσεων, η Επιτροπή θα έπρεπε να μεριμνά ώστε να εξασφαλίζεται καλύτερος προσανατολισμός των παρεμβάσεων των ευρωπαϊκών ταμείων σε συνάρτηση με μια πιο ευρωπαϊκή διάσταση της χωροταξίας της επικράτειας της Ένωσης, πράγμα που κάθε άλλο παρά ισχύει σήμερα, πέρα από κάποιες μεμονωμένες προόδους που ξεκίνησαν με τα σχέδια κοινοτικής παρέμβασης.

| 5.5.1 | Τα διαρθρωτικά ταμεία δεν επιζήτησαν καθόλου μέχρι σήμερα να ευνοούν μια διεθνική διάσταση κατά τις παρεμβάσεις τους, παρά την κανονιστική και οικονομική υλοποίηση της μεγάλης ευρωπαϊκής εσωτερικής αγοράς, που σήμερα έχει διευρυνθεί σε 25 κράτη μέλη. Η Επιτροπή διαχειριζόταν τα διαρθρωτικά ταμεία κυρίως με βάση τις εθνικές προτεραιότητες που υπέβαλλαν τα κράτη, χωρίς άμεσο συσχετισμό με τις νέες ανάγκες συνεργασίας που απορρέουν από την κατάργηση των φυσικών, τεχνικών και φορολογικών εμποδίων για τις συναλλαγές, ενώ οι ίδιες οι οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες έχουν αυξηθεί, απαιτώντας την ενίσχυση των διεθνικών δεσμών και δικτύων. |
| --- | --- |

5.5.1

Τα διαρθρωτικά ταμεία δεν επιζήτησαν καθόλου μέχρι σήμερα να ευνοούν μια διεθνική διάσταση κατά τις παρεμβάσεις τους, παρά την κανονιστική και οικονομική υλοποίηση της μεγάλης ευρωπαϊκής εσωτερικής αγοράς, που σήμερα έχει διευρυνθεί σε 25 κράτη μέλη. Η Επιτροπή διαχειριζόταν τα διαρθρωτικά ταμεία κυρίως με βάση τις εθνικές προτεραιότητες που υπέβαλλαν τα κράτη, χωρίς άμεσο συσχετισμό με τις νέες ανάγκες συνεργασίας που απορρέουν από την κατάργηση των φυσικών, τεχνικών και φορολογικών εμποδίων για τις συναλλαγές, ενώ οι ίδιες οι οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες έχουν αυξηθεί, απαιτώντας την ενίσχυση των διεθνικών δεσμών και δικτύων.

| 5.5.2 | Θα ήταν καλό να βρεθούν λύσεις για την κατάσταση αυτή, με την ανάπτυξη σαφέστερων προτεραιοτήτων παρέμβασης, ώστε να εδραιωθούν τα «σημεία επαφής» μεταξύ των κρατών μελών, σε όλα τα επίπεδα: διεθνικό, διαπεριφερειακό και διασυνοριακό. Οι εύστοχες αναφορές της Επιτροπής στις πτυχές αυτές θα άξιζε να επανεκτιμηθούν, να αναπτυχθούν και να ενταχθούν στο επίκεντρο των προτεραιοτήτων παρέμβασης των ταμείων, και όχι να παρουσιάζονται ως πρόσθετο συμπλήρωμα των προτεραιοτήτων αυτών. |
| --- | --- |

5.5.2

Θα ήταν καλό να βρεθούν λύσεις για την κατάσταση αυτή, με την ανάπτυξη σαφέστερων προτεραιοτήτων παρέμβασης, ώστε να εδραιωθούν τα «σημεία επαφής» μεταξύ των κρατών μελών, σε όλα τα επίπεδα: διεθνικό, διαπεριφερειακό και διασυνοριακό. Οι εύστοχες αναφορές της Επιτροπής στις πτυχές αυτές θα άξιζε να επανεκτιμηθούν, να αναπτυχθούν και να ενταχθούν στο επίκεντρο των προτεραιοτήτων παρέμβασης των ταμείων, και όχι να παρουσιάζονται ως πρόσθετο συμπλήρωμα των προτεραιοτήτων αυτών.

6.   Παρατηρήσεις σχετικά με την ενσωμάτωση στις εθνικές και περιφερειακές πολιτικές

| 6.1 | Η ενσωμάτωση της πολιτικής της συνοχής στις εθνικές και περιφερειακές πολιτικές συνιστά κεντρική αναγκαιότητα, που ορθά τονίζεται από την Επιτροπή. Επισημαίνουμε την ανάγκη να πραγματοποιηθεί πρόοδος σε δύο πεδία: |
| --- | --- |

6.1

Η ενσωμάτωση της πολιτικής της συνοχής στις εθνικές και περιφερειακές πολιτικές συνιστά κεντρική αναγκαιότητα, που ορθά τονίζεται από την Επιτροπή. Επισημαίνουμε την ανάγκη να πραγματοποιηθεί πρόοδος σε δύο πεδία:

| 6.2 | Κατά πρώτο λόγο, θα πρέπει να εξασφαλιστεί ότι οι κοινοτικές ενισχύσεις χρησιμεύουν πράγματι για την υποστήριξη της βέλτιστης εφαρμογής των κοινοτικών προσανατολισμών, αποφάσεων και δεσμεύσεων στα διάφορα κράτη μέλη. Ας αναφερθούν ειδικότερα: |
| --- | --- |

6.2

Κατά πρώτο λόγο, θα πρέπει να εξασφαλιστεί ότι οι κοινοτικές ενισχύσεις χρησιμεύουν πράγματι για την υποστήριξη της βέλτιστης εφαρμογής των κοινοτικών προσανατολισμών, αποφάσεων και δεσμεύσεων στα διάφορα κράτη μέλη. Ας αναφερθούν ειδικότερα:

| 6.2.1 | η ορθή και εμπρόθεσμη μεταφορά των ευρωπαϊκών οδηγιών στο εκάστοτε εθνικό δίκαιο· |
| --- | --- |

6.2.1

η ορθή και εμπρόθεσμη μεταφορά των ευρωπαϊκών οδηγιών στο εκάστοτε εθνικό δίκαιο·

| 6.2.2 | η ενίσχυση της διοικητικής συνεργασίας σε ευρωπαϊκή κλίμακα, ειδικότερα για την εξασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας της ενιαίας αγοράς· |
| --- | --- |

6.2.2

η ενίσχυση της διοικητικής συνεργασίας σε ευρωπαϊκή κλίμακα, ειδικότερα για την εξασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας της ενιαίας αγοράς·

| 6.2.3 | η καλύτερη εφαρμογή, ως προς τις δύο συνιστώσες του, του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης, το οποίο δεν θα έπρεπε να περιορίζεται σε απλή προστασία έναντι των ελλειμμάτων, αλλά να ανοίγει το δρόμο για μια κοινή οικονομική διαχείριση. |
| --- | --- |

6.2.3

η καλύτερη εφαρμογή, ως προς τις δύο συνιστώσες του, του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης, το οποίο δεν θα έπρεπε να περιορίζεται σε απλή προστασία έναντι των ελλειμμάτων, αλλά να ανοίγει το δρόμο για μια κοινή οικονομική διαχείριση.

| 6.3 | Κατά δεύτερο λόγο, θα πρέπει να εξασφαλιστεί ότι οι κοινοτικές ενισχύσεις συμβάλλουν όντως στην ενίσχυση της συνεκτικότητας ανάμεσα στις ευρωπαϊκές και τις εθνικές πολιτικές, κυρίως με στόχο την αποτελεσματικότερη εφαρμογή της στρατηγικής της Λισσαβώνας. Ας αναφερθούν ειδικότερα: |
| --- | --- |

6.3

Κατά δεύτερο λόγο, θα πρέπει να εξασφαλιστεί ότι οι κοινοτικές ενισχύσεις συμβάλλουν όντως στην ενίσχυση της συνεκτικότητας ανάμεσα στις ευρωπαϊκές και τις εθνικές πολιτικές, κυρίως με στόχο την αποτελεσματικότερη εφαρμογή της στρατηγικής της Λισσαβώνας. Ας αναφερθούν ειδικότερα:

| 6.3.1 | η συνοδεία των οικονομικών, κοινωνικών και διοικητικών διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων· |
| --- | --- |

6.3.1

η συνοδεία των οικονομικών, κοινωνικών και διοικητικών διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων·

| 6.3.2 | η απλούστευση του ρυθμιστικού πλαισίου και η ανάπτυξη ευρωπαϊκών προσεγγίσεων κοινωνικο-επαγγελματικής αυτορρύθμισης που αξίζει να υποστηριχθεί (7)· |
| --- | --- |

6.3.2

η απλούστευση του ρυθμιστικού πλαισίου και η ανάπτυξη ευρωπαϊκών προσεγγίσεων κοινωνικο-επαγγελματικής αυτορρύθμισης που αξίζει να υποστηριχθεί (7)·

| 6.3.3 | η επιτάχυνση της ολοκλήρωσης του ευρωπαϊκού χρηματοοικονομικού χώρου, με τη μέγιστη αξιοποίηση των πλεονεκτημάτων του ευρώ· |
| --- | --- |

6.3.3

η επιτάχυνση της ολοκλήρωσης του ευρωπαϊκού χρηματοοικονομικού χώρου, με τη μέγιστη αξιοποίηση των πλεονεκτημάτων του ευρώ·

| 6.3.4 | η προσέγγιση των φορολογικών συστημάτων, σύμφωνα με μια βάση ελκυστική για τις επενδύσεις και την καινοτομία, που να επιτρέπει την καλύτερη πλαισίωση του ανταγωνισμού μεταξύ των διαφορετικών συστημάτων των κρατών μελών. |
| --- | --- |

6.3.4

η προσέγγιση των φορολογικών συστημάτων, σύμφωνα με μια βάση ελκυστική για τις επενδύσεις και την καινοτομία, που να επιτρέπει την καλύτερη πλαισίωση του ανταγωνισμού μεταξύ των διαφορετικών συστημάτων των κρατών μελών.

| 6.4 | Τέλος, θα έπρεπε να αποφευχθεί όσο το δυνατόν η προσθήκη επιπρόσθετων εθνικών ή περιφερειακών κριτηρίων στο πλαίσιο που έχει οριστεί από την ΕΕ, προκειμένου να διατηρηθεί η αναγκαία ευελιξία για τον καθορισμό του περιεχομένου των μελλοντικών προγραμμάτων. Σύμφωνα με το ίδιο πνεύμα, θα πρέπει να αποφευχθεί η θέσπιση διαδικασιών που κινδυνεύουν να «παγώσουν» εκ των προτέρων τον προορισμό των κονδυλίων για διάρκεια επτά ετών ή να αποκλείσουν τη δυνατότητα εύκολης προσαρμογής των προγραμμάτων που βρίσκονται σε φάση υλοποίησης. |
| --- | --- |

6.4

Τέλος, θα έπρεπε να αποφευχθεί όσο το δυνατόν η προσθήκη επιπρόσθετων εθνικών ή περιφερειακών κριτηρίων στο πλαίσιο που έχει οριστεί από την ΕΕ, προκειμένου να διατηρηθεί η αναγκαία ευελιξία για τον καθορισμό του περιεχομένου των μελλοντικών προγραμμάτων. Σύμφωνα με το ίδιο πνεύμα, θα πρέπει να αποφευχθεί η θέσπιση διαδικασιών που κινδυνεύουν να «παγώσουν» εκ των προτέρων τον προορισμό των κονδυλίων για διάρκεια επτά ετών ή να αποκλείσουν τη δυνατότητα εύκολης προσαρμογής των προγραμμάτων που βρίσκονται σε φάση υλοποίησης.

| 6.5 | Η ΕΟΚΕ επιθυμεί επίσης να συμβάλλουν οι κοινοτικές ενισχύσεις στην προώθηση μιας ευρωπαϊκής προσέγγισης για τη βιομηχανία, η οποία να επιτρέπει τον συντονισμό των δημοσίων αρχών και των φορέων της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών, στα διάφορα επίπεδα (ευρωπαϊκό, εθνικό, περιφερειακό) (8). |
| --- | --- |

6.5

Η ΕΟΚΕ επιθυμεί επίσης να συμβάλλουν οι κοινοτικές ενισχύσεις στην προώθηση μιας ευρωπαϊκής προσέγγισης για τη βιομηχανία, η οποία να επιτρέπει τον συντονισμό των δημοσίων αρχών και των φορέων της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών, στα διάφορα επίπεδα (ευρωπαϊκό, εθνικό, περιφερειακό) (8).

| 6.6 | Τέλος, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Δεκεμβρίου του 2005 συμφώνησε επί της αρχής για την ίδρυση Ταμείου προσαρμογής στην παγκοσμιοποίηση, «προκειμένου να παρασχεθεί πρόσθετη στήριξη στους εργαζόμενους που απολύονται λόγω σημαντικών διαρθρωτικών μεταβολών των μορφών παγκόσμιου εμπορίου, και προκειμένου να βοηθηθούν στην απόκτηση νέας κατάρτισης και την αναζήτηση απασχόλησης.» Οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων κάλεσαν το Συμβούλιο να ορίσει τα κριτήρια επιλεξιμότητας για το Ταμείο αυτό. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι οι διεπαγγελματικοί, ή ακόμη και οι κλαδικοί, κοινωνικοί εταίροι της Ευρώπης θα μπορούσαν να συμμετάσχουν στον καθορισμό των κριτηρίων αυτών. |
| --- | --- |

6.6

Τέλος, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Δεκεμβρίου του 2005 συμφώνησε επί της αρχής για την ίδρυση Ταμείου προσαρμογής στην παγκοσμιοποίηση, «προκειμένου να παρασχεθεί πρόσθετη στήριξη στους εργαζόμενους που απολύονται λόγω σημαντικών διαρθρωτικών μεταβολών των μορφών παγκόσμιου εμπορίου, και προκειμένου να βοηθηθούν στην απόκτηση νέας κατάρτισης και την αναζήτηση απασχόλησης.» Οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων κάλεσαν το Συμβούλιο να ορίσει τα κριτήρια επιλεξιμότητας για το Ταμείο αυτό. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι οι διεπαγγελματικοί, ή ακόμη και οι κλαδικοί, κοινωνικοί εταίροι της Ευρώπης θα μπορούσαν να συμμετάσχουν στον καθορισμό των κριτηρίων αυτών.

7.   Παρατηρήσεις σχετικά με τη συμμετοχή των κοινωνικο-επαγγελματικών φορέων

| 7.1 | Η συμμετοχή των κοινωνικο-επαγγελματικών φορέων στην πολιτική της συνοχής συνιστά ισχυρή απαίτηση. Η ΕΟΚΕ είχε ειδικότερα ζητήσει την ενίσχυση της συμμετοχής αυτής, στη γνωμοδότησή της του 2003 σχετικά με την εταιρική σχέση για την λειτουργία των διαρθρωτικών ταμείων (9). Η Επιτροπή αναγνωρίζει την ανάγκη αυτή, τονίζοντας ότι συμβάλλει αποφασιστικά στην καλύτερη υιοθέτηση της πολιτικής αυτής επί τόπου. Εντούτοις, δεν υποβάλλει προτάσεις για την οργάνωση των σχετικών διαδικασιών και την ενσωμάτωσή τους στις στρατηγικές κατευθύνσεις για τη συνοχή. |
| --- | --- |

7.1

Η συμμετοχή των κοινωνικο-επαγγελματικών φορέων στην πολιτική της συνοχής συνιστά ισχυρή απαίτηση. Η ΕΟΚΕ είχε ειδικότερα ζητήσει την ενίσχυση της συμμετοχής αυτής, στη γνωμοδότησή της του 2003 σχετικά με την εταιρική σχέση για την λειτουργία των διαρθρωτικών ταμείων (9). Η Επιτροπή αναγνωρίζει την ανάγκη αυτή, τονίζοντας ότι συμβάλλει αποφασιστικά στην καλύτερη υιοθέτηση της πολιτικής αυτής επί τόπου. Εντούτοις, δεν υποβάλλει προτάσεις για την οργάνωση των σχετικών διαδικασιών και την ενσωμάτωσή τους στις στρατηγικές κατευθύνσεις για τη συνοχή.

| 7.2 | Η ΕΟΚΕ προτείνει, λοιπόν, να συμπληρωθούν οι στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές της πολιτικής της συνοχής 2007-2013 με τη διευκρίνιση ενός πραγματικού πλαισίου για τη συμμετοχή των κοινωνικο-επαγγελματικών φορέων. Όπως συμβαίνει και με τις διατάξεις της Συμφωνίας του Κοτονού υπέρ των μη κρατικών φορέων των χωρών της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού, όπου προβλέπεται ρητά η διαβούλευση και η συμμετοχή τους στη διαχείριση των ευρωπαϊκών ενισχύσεων, το πλαίσιο αυτό θα έπρεπε να ενσωματωθεί πλήρως στις στρατηγικές κατευθύνσεις, με δεσμευτική ισχύ για τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

7.2

Η ΕΟΚΕ προτείνει, λοιπόν, να συμπληρωθούν οι στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές της πολιτικής της συνοχής 2007-2013 με τη διευκρίνιση ενός πραγματικού πλαισίου για τη συμμετοχή των κοινωνικο-επαγγελματικών φορέων. Όπως συμβαίνει και με τις διατάξεις της Συμφωνίας του Κοτονού υπέρ των μη κρατικών φορέων των χωρών της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού, όπου προβλέπεται ρητά η διαβούλευση και η συμμετοχή τους στη διαχείριση των ευρωπαϊκών ενισχύσεων, το πλαίσιο αυτό θα έπρεπε να ενσωματωθεί πλήρως στις στρατηγικές κατευθύνσεις, με δεσμευτική ισχύ για τα κράτη μέλη.

| 7.3 | Το πλαίσιο αυτό θα έπρεπε, ειδικότερα, να περιλαμβάνει τους ακόλουθους στόχους: |
| --- | --- |

7.3

Το πλαίσιο αυτό θα έπρεπε, ειδικότερα, να περιλαμβάνει τους ακόλουθους στόχους:

| 7.3.1 | να καλούνται οι κοινωνικο-επαγγελματικοί κύκλοι και οι κοινωνικοί εταίροι να συμμετέχουν στον ευρωπαϊκό προσδιορισμό των κύριων προσανατολισμών (ειδικότερα, στο συνολικό στρατηγικό έγγραφο) και στην αποκεντρωμένη τους εφαρμογή σε εθνικό επίπεδο (ειδικότερα, στο εθνικό στρατηγικό πλαίσιο αναφοράς που καταρτίζουν τα κράτη μέλη), καθώς και σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο· |
| --- | --- |

7.3.1

να καλούνται οι κοινωνικο-επαγγελματικοί κύκλοι και οι κοινωνικοί εταίροι να συμμετέχουν στον ευρωπαϊκό προσδιορισμό των κύριων προσανατολισμών (ειδικότερα, στο συνολικό στρατηγικό έγγραφο) και στην αποκεντρωμένη τους εφαρμογή σε εθνικό επίπεδο (ειδικότερα, στο εθνικό στρατηγικό πλαίσιο αναφοράς που καταρτίζουν τα κράτη μέλη), καθώς και σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο·

| 7.3.2 | να αναπτυχθεί ο διάλογος αυτός περαιτέρω, τόσο σχετικά με τις οικονομικές πτυχές του όσο και με τις κοινωνικές και περιβαλλοντικές, στην υπηρεσία μιας αποτελεσματικής, συμμετοχικής και βιώσιμης ανάπτυξης· |
| --- | --- |

7.3.2

να αναπτυχθεί ο διάλογος αυτός περαιτέρω, τόσο σχετικά με τις οικονομικές πτυχές του όσο και με τις κοινωνικές και περιβαλλοντικές, στην υπηρεσία μιας αποτελεσματικής, συμμετοχικής και βιώσιμης ανάπτυξης·

| 7.3.3 | να εμπλέκονται άμεσα οι κοινωνικο-επαγγελματικοί φορείς στις δράσεις για τη βελτίωση της απασχόλησης, ιδιαίτερα δε μέσω της πολιτικής των συμβάσεων μεταξύ κοινωνικών εταίρων, κυρίως για τον εκσυγχρονισμό των συστημάτων επαγγελματικής κατάρτισης και τη διευκόλυνση της καλύτερης προσαρμογής της αγοράς εργασίας· |
| --- | --- |

7.3.3

να εμπλέκονται άμεσα οι κοινωνικο-επαγγελματικοί φορείς στις δράσεις για τη βελτίωση της απασχόλησης, ιδιαίτερα δε μέσω της πολιτικής των συμβάσεων μεταξύ κοινωνικών εταίρων, κυρίως για τον εκσυγχρονισμό των συστημάτων επαγγελματικής κατάρτισης και τη διευκόλυνση της καλύτερης προσαρμογής της αγοράς εργασίας·

| 7.3.4 | να προτρέπονται οι φορείς της κοινωνίας των πολιτών να επωφελούνται περισσότερο από τις ευκαιρίες που προσφέρει η ενιαία ευρωπαϊκή αγορά, εντατικοποιώντας τα διευρωπαϊκά δίκτυα παραγωγής, ανταλλαγών και υποδομών, και δρομολογώντας κοινωνικο-επαγγελματικές αυτορυθμίσεις και από κοινού ρυθμίσεις που να συμβάλλουν στην ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς· |
| --- | --- |

7.3.4

να προτρέπονται οι φορείς της κοινωνίας των πολιτών να επωφελούνται περισσότερο από τις ευκαιρίες που προσφέρει η ενιαία ευρωπαϊκή αγορά, εντατικοποιώντας τα διευρωπαϊκά δίκτυα παραγωγής, ανταλλαγών και υποδομών, και δρομολογώντας κοινωνικο-επαγγελματικές αυτορυθμίσεις και από κοινού ρυθμίσεις που να συμβάλλουν στην ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς·

| 7.3.5 | να προσδιοριστούν, από κοινού με τους κοινωνικο-επαγγελματικούς φορείς, αποτελεσματικά πρότυπα εταιρικών σχέσεων δημοσίου-ιδιωτικού τομέα, με κατάλληλες μορφές παραχωρήσεων, κινήτρων, εγγυήσεων και υπεργολαβιών· |
| --- | --- |

7.3.5

να προσδιοριστούν, από κοινού με τους κοινωνικο-επαγγελματικούς φορείς, αποτελεσματικά πρότυπα εταιρικών σχέσεων δημοσίου-ιδιωτικού τομέα, με κατάλληλες μορφές παραχωρήσεων, κινήτρων, εγγυήσεων και υπεργολαβιών·

| 7.3.6 | να αναπτυχθούν, σύμφωνα με τις βάσεις αυτές, περισσότερα προγράμματα εταιρικών σχέσεων δημόσιου-ιδιωτικού τομέα, κυρίως για υποδομές και για χρηματοδοτήσεις ΜΜΕ σε τοπικό επίπεδο· |
| --- | --- |

7.3.6

να αναπτυχθούν, σύμφωνα με τις βάσεις αυτές, περισσότερα προγράμματα εταιρικών σχέσεων δημόσιου-ιδιωτικού τομέα, κυρίως για υποδομές και για χρηματοδοτήσεις ΜΜΕ σε τοπικό επίπεδο·

| 7.3.7 | να ενθαρρυνθούν οι κοινωνικο-επαγγελματικοί φορείς να εντείνουν τις πρωτοβουλίες ευρωπαϊκής συνεργασίας σχετικά με την έρευνα και την τεχνολογική καινοτομία· |
| --- | --- |

7.3.7

να ενθαρρυνθούν οι κοινωνικο-επαγγελματικοί φορείς να εντείνουν τις πρωτοβουλίες ευρωπαϊκής συνεργασίας σχετικά με την έρευνα και την τεχνολογική καινοτομία·

| 7.3.8 | να υποστηριχθούν οι καινοτόμες προσεγγίσεις των κοινωνικο-επαγγελματικών φορέων που συμβάλλουν στις προοπτικές της βιώσιμης ανάπτυξης. |
| --- | --- |

7.3.8

να υποστηριχθούν οι καινοτόμες προσεγγίσεις των κοινωνικο-επαγγελματικών φορέων που συμβάλλουν στις προοπτικές της βιώσιμης ανάπτυξης.

| 7.4 | Ένας τέτοιος διάλογος, για να είναι αποτελεσματικός, θα πρέπει να οργανωθεί και να διαρθρωθεί καλύτερα, τόσο στις Βρυξέλλες, όσο και στα διάφορα κράτη μέλη και περιφέρειες. Το πλαίσιο συμμετοχής θα πρέπει, επομένως, να προβλέπει τα ακόλουθα μέτρα: |
| --- | --- |

7.4

Ένας τέτοιος διάλογος, για να είναι αποτελεσματικός, θα πρέπει να οργανωθεί και να διαρθρωθεί καλύτερα, τόσο στις Βρυξέλλες, όσο και στα διάφορα κράτη μέλη και περιφέρειες. Το πλαίσιο συμμετοχής θα πρέπει, επομένως, να προβλέπει τα ακόλουθα μέτρα:

| 7.4.1 | να στηριχτεί ο διάλογος αυτός σε μια αποτελεσματική πληροφόρηση, που θα αναμεταδίδεται καλά από τις δημόσιες αρχές των κρατών μελών, σχετικά με τις στρατηγικές κατευθύνσεις και τις λεπτομέρειες της εφαρμογής τους· |
| --- | --- |

7.4.1

να στηριχτεί ο διάλογος αυτός σε μια αποτελεσματική πληροφόρηση, που θα αναμεταδίδεται καλά από τις δημόσιες αρχές των κρατών μελών, σχετικά με τις στρατηγικές κατευθύνσεις και τις λεπτομέρειες της εφαρμογής τους·

| 7.4.2 | να πραγματοποιούνται διαβουλεύσεις σε αρκετά πρώιμο στάδιο, και να παρέχονται δυνατότητες συμμετοχής των κοινωνικο-επαγγελματικών φορέων στις μελέτες επίδρασης· |
| --- | --- |

7.4.2

να πραγματοποιούνται διαβουλεύσεις σε αρκετά πρώιμο στάδιο, και να παρέχονται δυνατότητες συμμετοχής των κοινωνικο-επαγγελματικών φορέων στις μελέτες επίδρασης·

| 7.4.3 | να ενημερώνονται οι κοινωνικο-επαγγελματικοί φορείς σχετικά με τη συνέχεια που δίδεται στις διαβουλεύσεις και στις προτάσεις τους· |
| --- | --- |

7.4.3

να ενημερώνονται οι κοινωνικο-επαγγελματικοί φορείς σχετικά με τη συνέχεια που δίδεται στις διαβουλεύσεις και στις προτάσεις τους·

| 7.4.4 | να επισυνάπτεται στα επίσημα έγγραφα προγραμματισμού ή αναθεώρησης σύνοψη των προϋποθέσεων διαβούλευσης των κοινωνικο-επαγγελματικών φορέων· |
| --- | --- |

7.4.4

να επισυνάπτεται στα επίσημα έγγραφα προγραμματισμού ή αναθεώρησης σύνοψη των προϋποθέσεων διαβούλευσης των κοινωνικο-επαγγελματικών φορέων·

| 7.4.5 | σε περιπτώσεις διασυνοριακών ή διαπεριφερειακών προγραμμάτων, να προωθούνται κοινές διαβουλεύσεις και κοινωνικο-επαγγελματικές εταιρικές σχέσεις επίσης διασυνοριακές ή διαπεριφερειακές· |
| --- | --- |

7.4.5

σε περιπτώσεις διασυνοριακών ή διαπεριφερειακών προγραμμάτων, να προωθούνται κοινές διαβουλεύσεις και κοινωνικο-επαγγελματικές εταιρικές σχέσεις επίσης διασυνοριακές ή διαπεριφερειακές·

| 7.4.6 | να ενθαρρύνονται ιδιαίτερα οι πρωτοβουλίες κοινωνικού διαλόγου σχετικά με τα διασυνοριακά και διαπεριφερειακά αυτά σχέδια, κυρίως μέσω της υλοποίησης του προαιρετικού διεθνικού πλαισίου για τις συλλογικές διαπραγματεύσεις, έτσι όπως αυτό προτάθηκε στην κοινωνική ατζέντα 2005-2007. |
| --- | --- |

7.4.6

να ενθαρρύνονται ιδιαίτερα οι πρωτοβουλίες κοινωνικού διαλόγου σχετικά με τα διασυνοριακά και διαπεριφερειακά αυτά σχέδια, κυρίως μέσω της υλοποίησης του προαιρετικού διεθνικού πλαισίου για τις συλλογικές διαπραγματεύσεις, έτσι όπως αυτό προτάθηκε στην κοινωνική ατζέντα 2005-2007.

| 7.5 | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει, εξάλλου, την υποστήριξή της προς την πρόταση της Επιτροπής να εκχωρηθεί το 2 % των πόρων του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου στις δράσεις ανάπτυξης των ικανοτήτων και δραστηριοτήτων που αναλαμβάνονται από κοινού από τους κοινωνικούς εταίρους. |
| --- | --- |

7.5

Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει, εξάλλου, την υποστήριξή της προς την πρόταση της Επιτροπής να εκχωρηθεί το 2 % των πόρων του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου στις δράσεις ανάπτυξης των ικανοτήτων και δραστηριοτήτων που αναλαμβάνονται από κοινού από τους κοινωνικούς εταίρους.

| 7.6 | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, με την ρητή στήριξη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Μαρτίου του 2005, συμφώνησε να αναπτύξει ένα ευρωπαϊκό δίκτυο ενημέρωσης και υποστήριξης για τις πρωτοβουλίες των φορέων της κοινωνίας των πολιτών που συμμετέχουν στην υλοποίηση της στρατηγικής της Λισσαβώνας. Το δίκτυο αυτό θα συμμετάσχει πλήρως στις πρωτοβουλίες που θα αναλάβουν οι φορείς αυτοί για την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας της ευρωπαϊκής πολιτικής της συνοχής κατά την περίοδο 2007-2013. |
| --- | --- |

7.6

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, με την ρητή στήριξη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Μαρτίου του 2005, συμφώνησε να αναπτύξει ένα ευρωπαϊκό δίκτυο ενημέρωσης και υποστήριξης για τις πρωτοβουλίες των φορέων της κοινωνίας των πολιτών που συμμετέχουν στην υλοποίηση της στρατηγικής της Λισσαβώνας. Το δίκτυο αυτό θα συμμετάσχει πλήρως στις πρωτοβουλίες που θα αναλάβουν οι φορείς αυτοί για την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας της ευρωπαϊκής πολιτικής της συνοχής κατά την περίοδο 2007-2013.

Βρυξέλλες, 21 Απριλίου 2006

Η Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ για τα Ταμεία (Γενικές διατάξεις), για το Ταμείο Συνοχής και για το Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, ΕΕ C 255 της 14.10.2005, σσ 79, 88 και 91 αντίστοιχα.

1

(2)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ: ΕΕ C 255 της 14.10.2005, σ. 76.

2

(3)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ «Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο - Η οικοδόμηση του κοινού μας μέλλοντος: Προκλήσεις πολιτικής και δημοσιονομικά μέσα της διευρυμένης Ένωσης 2007-2013», ΕΕ C 74 της 23.03.2005, σελ. 32.

3

(4)  ΕΕ C 125 της 27.5.2002, σ. 100.

4

(5)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ σχετικά με την «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις υπηρεσίες στην εσωτερική αγορά», ΕΕ C 221 της 8.09.2005, σ. 113.

5

(6)  Βλ. σημείο 4.3.3.

6

(7)  Ενημερωτική έκθεση του ειδικευμένου τμήματος «Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση» με θέμα «Η σημερινή κατάσταση σε ό,τι αφορά την από κοινού ρύθμιση και την αυτορύθμιση στην ενιαία αγορά».

7

(8)  Βλ. γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ για την «Σύγχρονη βιομηχανική πολιτική»,EE C 110 της 9.5.2006.

8

(9)  EE C 10 της 14.01.2004, σ. 21.

9

---

| 8.8.2006 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 185/62 |
| --- | --- | --- | --- |

8.8.2006

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 185/62

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Οι συνέπειες των διεθνών συμφωνιών για τη μείωση των εκπομπών αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου στις βιομηχανικές μεταλλαγές που σημειώνονται στην Ευρώπη»

(2006/C 185/12)

Στις 10 Φεβρουαρίου 2005, και σύμφωνα με το άρθρο 29, παράγραφος 2, του Εσωτερικού Κανονισμού της, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση: «Οι συνέπειες των διεθνών συμφωνιών για τη μείωση των εκπομπών αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου στις βιομηχανικές μεταλλαγές που σημειώνονται στην Ευρώπη».

Η Συμβουλευτική Επιτροπή Βιομηχανικών Μεταλλαγών, στην οποία ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή της στις 30 Ιανουαρίου 2006 με εισηγητή τον κ. ZBOŘIL και συνεισηγητή τον κ. ČINČERA.

Κατά την 426η σύνοδο ολομέλειάς της, της 20ής και 21ης Απριλίου 2006 (συνεδρίαση της 20ής Απριλίου 2006), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε 79 ψήφους υπέρ, 11 κατά και 9 αποχές,, την ακόλουθη γνωμοδότηση:

1.   Εισαγωγή: στόχοι της ΕΕ σχετικά με την μείωση των εκπομπών αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου

| 1.1 | Σήμερα, οι κλιματικές αλλαγές σε παγκόσμια κλίμακα αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα θέματα όχι μόνον στις επιστημονικές και πολιτικές συζητήσεις και δράσεις, αλλά και στην καθημερινή κοινωνική ζωή. Οι δράσεις που δρομολογήθηκαν σε διεθνές επίπεδο, ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του 1980 και τις αρχές της δεκαετίας του 1990, κατέληξαν, σε πρώτη φάση, στη δημιουργία το 1989 της Διακυβερνητικής Ομάδας Εμπειρογνωμόνων για την Εξέλιξη του Κλίματος, κατόπιν στην έναρξη των διαπραγματεύσεων σε επίπεδο των ΗΕ (1990) και, τέλος, το 1992, στην υιοθέτηση της Σύμβασης Πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών για τις Κλιματικές Αλλαγές (UNFCCC). Η τελευταία (UNFCCC) άρχισε να ισχύει στις 21 Μαρτίου 1994. |
| --- | --- |

1.1

Σήμερα, οι κλιματικές αλλαγές σε παγκόσμια κλίμακα αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα θέματα όχι μόνον στις επιστημονικές και πολιτικές συζητήσεις και δράσεις, αλλά και στην καθημερινή κοινωνική ζωή. Οι δράσεις που δρομολογήθηκαν σε διεθνές επίπεδο, ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του 1980 και τις αρχές της δεκαετίας του 1990, κατέληξαν, σε πρώτη φάση, στη δημιουργία το 1989 της Διακυβερνητικής Ομάδας Εμπειρογνωμόνων για την Εξέλιξη του Κλίματος, κατόπιν στην έναρξη των διαπραγματεύσεων σε επίπεδο των ΗΕ (1990) και, τέλος, το 1992, στην υιοθέτηση της Σύμβασης Πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών για τις Κλιματικές Αλλαγές (UNFCCC). Η τελευταία (UNFCCC) άρχισε να ισχύει στις 21 Μαρτίου 1994.

| 1.2 | Κλιματικές αλλαγές έχουν ήδη σημειωθεί στην πολύ μακρινή ιστορία και, ελλείψει μετεωρολογικών δεδομένων ποιότητας για τις περιόδους αυτές, οι γνώσεις μας για το κλίμα ανά την ιστορία βασίζονται αποκλειστικά σε παλαιοκλιματολογικές μετρήσεις και παρατηρήσεις ή σε γεωλογικά φαινόμενα και αρχαιολογικές ανακαλύψεις (έμμεσα στοιχεία). Νέες αναλύσεις έμμεσων στοιχείων που αφορούν το Βόρειο Ημισφαίριο αποκαλύπτουν ότι, καθ' όλη τη διάρκεια της τελευταίας χιλιετίας, ποτέ δεν σημειώθηκε τόσο σημαντική γενικευμένη αύξηση της θερμοκρασίας στην επιφάνεια της Γης όσο αυτή που παρατηρήθηκε κατά τον 20ό αιώνα. |
| --- | --- |

1.2

Κλιματικές αλλαγές έχουν ήδη σημειωθεί στην πολύ μακρινή ιστορία και, ελλείψει μετεωρολογικών δεδομένων ποιότητας για τις περιόδους αυτές, οι γνώσεις μας για το κλίμα ανά την ιστορία βασίζονται αποκλειστικά σε παλαιοκλιματολογικές μετρήσεις και παρατηρήσεις ή σε γεωλογικά φαινόμενα και αρχαιολογικές ανακαλύψεις (έμμεσα στοιχεία). Νέες αναλύσεις έμμεσων στοιχείων που αφορούν το Βόρειο Ημισφαίριο αποκαλύπτουν ότι, καθ' όλη τη διάρκεια της τελευταίας χιλιετίας, ποτέ δεν σημειώθηκε τόσο σημαντική γενικευμένη αύξηση της θερμοκρασίας στην επιφάνεια της Γης όσο αυτή που παρατηρήθηκε κατά τον 20ό αιώνα.

| 1.3 | Η μεγάλη πλειονότητα των κρατών και των περιοχών που είναι πιο ευάλωτες στις κλιματικές αλλαγές αντιμετωπίζουν κατά κανόνα και άλλους αρνητικούς παράγοντες, κυρίως δε την ταχεία αύξηση του πληθυσμού τους, την εξάντληση των φυσικών πόρων, και τη φτώχια. Οι πολιτικές και τα μέτρα που θα μπορούσαν να μειώσουν την πίεση επί των πόρων, να περιορίσουν τους περιβαλλοντικούς κινδύνους και να βελτιώσουν τις συνθήκες διαβίωσης των πλέον μειονεκτικών μελών της κοινωνίας. Οι πρωτοβουλίες αυτές θα μπορούσαν, επίσης, να συμβάλουν στη μείωση της ευαισθησίας απέναντι στις κλιματικές αλλαγές. Συνεπώς, κατά την πρόταση και την εφαρμογή διεθνών και εθνικών αναπτυξιακών πρωτοβουλιών, ενδείκνυται να λαμβάνονται υπόψη και οι κίνδυνοι που προκύπτουν από τις κλιματικές αλλαγές. |
| --- | --- |

1.3

Η μεγάλη πλειονότητα των κρατών και των περιοχών που είναι πιο ευάλωτες στις κλιματικές αλλαγές αντιμετωπίζουν κατά κανόνα και άλλους αρνητικούς παράγοντες, κυρίως δε την ταχεία αύξηση του πληθυσμού τους, την εξάντληση των φυσικών πόρων, και τη φτώχια. Οι πολιτικές και τα μέτρα που θα μπορούσαν να μειώσουν την πίεση επί των πόρων, να περιορίσουν τους περιβαλλοντικούς κινδύνους και να βελτιώσουν τις συνθήκες διαβίωσης των πλέον μειονεκτικών μελών της κοινωνίας. Οι πρωτοβουλίες αυτές θα μπορούσαν, επίσης, να συμβάλουν στη μείωση της ευαισθησίας απέναντι στις κλιματικές αλλαγές. Συνεπώς, κατά την πρόταση και την εφαρμογή διεθνών και εθνικών αναπτυξιακών πρωτοβουλιών, ενδείκνυται να λαμβάνονται υπόψη και οι κίνδυνοι που προκύπτουν από τις κλιματικές αλλαγές.

| 1.4 | Από την τρίτη έκθεση αξιολόγησης της Διακυβερνητικής Ομάδας Εμπειρογνωμόνων για την Εξέλιξη του Κλίματος, που εκπονήθηκε το 2001, προκύπτει ότι σε παγκόσμια κλίμακα η μέση θερμοκρασία της επιφάνειας της Γης έχει αυξηθεί από το 1861. Σύμφωνα με τις αναλύσεις της Παγκόσμιας Μετεωρολογικής Οργάνωσης, τα εννέα πιο θερμά χρόνια της ιστορίας τοποθετούνται εντός της τελευταίας δεκαετίας. Το 1998 κατέχει τα πρωτεία, και ακολουθούν το 2002, το 2003, το 2004 και το 2001. Τον 20ό αιώνα, η αύξηση της μέσης θερμοκρασίας κυμάνθηκε μεταξύ ± 0,6 και ± 0,2 °C ενώ, σύμφωνα με τις προβολές σχετικά με τις μελλοντικές τάσεις, εάν δεν ληφθούν κατάλληλα μέτρα, η θερμοκρασία αναμένεται να σημειώσει νέα αύξηση κατά 1,4 έως 5,8 °C έως τα τέλη του 21ου αιώνα. |
| --- | --- |

1.4

Από την τρίτη έκθεση αξιολόγησης της Διακυβερνητικής Ομάδας Εμπειρογνωμόνων για την Εξέλιξη του Κλίματος, που εκπονήθηκε το 2001, προκύπτει ότι σε παγκόσμια κλίμακα η μέση θερμοκρασία της επιφάνειας της Γης έχει αυξηθεί από το 1861. Σύμφωνα με τις αναλύσεις της Παγκόσμιας Μετεωρολογικής Οργάνωσης, τα εννέα πιο θερμά χρόνια της ιστορίας τοποθετούνται εντός της τελευταίας δεκαετίας. Το 1998 κατέχει τα πρωτεία, και ακολουθούν το 2002, το 2003, το 2004 και το 2001. Τον 20ό αιώνα, η αύξηση της μέσης θερμοκρασίας κυμάνθηκε μεταξύ ± 0,6 και ± 0,2 °C ενώ, σύμφωνα με τις προβολές σχετικά με τις μελλοντικές τάσεις, εάν δεν ληφθούν κατάλληλα μέτρα, η θερμοκρασία αναμένεται να σημειώσει νέα αύξηση κατά 1,4 έως 5,8 °C έως τα τέλη του 21ου αιώνα.

| 1.5 | Σύμφωνα με μια υπόθεση που υποστηρίζεται ευρέως από την επιστημονική κοινότητα, και στην οποία αποδίδεται εξαιρετική σημασία από τους πολιτικούς κύκλους, τα αίτια των κλιματικών αλλαγών αποδίδονται κυρίως στην αύξηση της ποσότητας αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα της Γης, λόγω της ανθρώπινης δραστηριότητας και ειδικότερα λόγω της χρήσης ορυκτών καυσίμων. Η υπόθεση αυτή βασίζεται στον συσχετισμό της αύξησης της συγκέντρωσης στην ατμόσφαιρα αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου, ειδικότερα διοξειδίου του άνθρακα, για μεγάλο χρονικό διάστημα, και της επίσης μακρόχρονης εξέλιξης των θερμοκρασιών σε παγκόσμια κλίμακα κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα. Βασίζεται, επίσης, στα συμπεράσματα κλιματικών προσομοιώσεων που αποσκοπούν στην εκτίμηση της εμβέλειας και του αντίκτυπου των κλιματικών αλλαγών στο μέλλον, με βάση σενάρια σχετικά με την εξέλιξη των εκπομπών αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου και της συγκέντρώσής τους στην ατμόσφαιρα. |
| --- | --- |

1.5

Σύμφωνα με μια υπόθεση που υποστηρίζεται ευρέως από την επιστημονική κοινότητα, και στην οποία αποδίδεται εξαιρετική σημασία από τους πολιτικούς κύκλους, τα αίτια των κλιματικών αλλαγών αποδίδονται κυρίως στην αύξηση της ποσότητας αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα της Γης, λόγω της ανθρώπινης δραστηριότητας και ειδικότερα λόγω της χρήσης ορυκτών καυσίμων. Η υπόθεση αυτή βασίζεται στον συσχετισμό της αύξησης της συγκέντρωσης στην ατμόσφαιρα αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου, ειδικότερα διοξειδίου του άνθρακα, για μεγάλο χρονικό διάστημα, και της επίσης μακρόχρονης εξέλιξης των θερμοκρασιών σε παγκόσμια κλίμακα κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα. Βασίζεται, επίσης, στα συμπεράσματα κλιματικών προσομοιώσεων που αποσκοπούν στην εκτίμηση της εμβέλειας και του αντίκτυπου των κλιματικών αλλαγών στο μέλλον, με βάση σενάρια σχετικά με την εξέλιξη των εκπομπών αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου και της συγκέντρώσής τους στην ατμόσφαιρα.

| 1.6 | Είναι πλέον προφανές ότι ο άνθρωπος ασκεί μια επίδραση επί των κλιματικών αλλαγών παγκοσμίως, παρότι υπάρχει ένας βαθμός αβεβαιότητας ως προς την επίδραση των αερολυμάτων (αεροζόλ) και άλλων φυσικών παραγόντων (ηφαιστειακή δραστηριότητα, ακτινοβολίες). Ωστόσο, το παγκόσμιο κλίμα επηρεάζεται, επίσης, από τους κύκλους της ηλιακής δραστηριότητας και από γεωφυσικούς παράγοντες και, ως εκ τούτου, δεν είναι δυνατόν προς το παρόν, και μάλλον δεν θα είναι για πολύ καιρό ακόμη, να προσδιοριστεί το μερίδιο της ευθύνης του ανθρώπου για αυτές τις κλιματικές αλλαγές φυσικού χαρακτήρα. Η αβεβαιότητα αφορά επίσης το βαθμό αντιπροσωπευτικότητας των διαθέσιμων δεδομένων καθώς και τα συμπεράσματα των κλιματικών προσομοιώσεων, οι οποίες δεν περιγράφουν πάντα με απόλυτη ακρίβεια το σύνολο των αλληλεπιδράσεων και, συνεπώς, δεν είναι σε θέση να προσφέρουν τέλεια προσομοίωση όλων των στοιχείων του κλιματικού συστήματος. |
| --- | --- |

1.6

Είναι πλέον προφανές ότι ο άνθρωπος ασκεί μια επίδραση επί των κλιματικών αλλαγών παγκοσμίως, παρότι υπάρχει ένας βαθμός αβεβαιότητας ως προς την επίδραση των αερολυμάτων (αεροζόλ) και άλλων φυσικών παραγόντων (ηφαιστειακή δραστηριότητα, ακτινοβολίες). Ωστόσο, το παγκόσμιο κλίμα επηρεάζεται, επίσης, από τους κύκλους της ηλιακής δραστηριότητας και από γεωφυσικούς παράγοντες και, ως εκ τούτου, δεν είναι δυνατόν προς το παρόν, και μάλλον δεν θα είναι για πολύ καιρό ακόμη, να προσδιοριστεί το μερίδιο της ευθύνης του ανθρώπου για αυτές τις κλιματικές αλλαγές φυσικού χαρακτήρα. Η αβεβαιότητα αφορά επίσης το βαθμό αντιπροσωπευτικότητας των διαθέσιμων δεδομένων καθώς και τα συμπεράσματα των κλιματικών προσομοιώσεων, οι οποίες δεν περιγράφουν πάντα με απόλυτη ακρίβεια το σύνολο των αλληλεπιδράσεων και, συνεπώς, δεν είναι σε θέση να προσφέρουν τέλεια προσομοίωση όλων των στοιχείων του κλιματικού συστήματος.

| 1.7 | Στο πλαίσιο της επεξεργασίας των προβολών των συγκεντρώσεων αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου και αερολυμάτων στην ατμόσφαιρα και, κατ'επέκταση, των προβολών που αφορούν την μελλοντική εξέλιξη του κλίματος, τα σενάρια εκπομπών της ειδικής έκθεσης για τα σενάρια εκπομπών (RSSE) της Διακυβερνητικής Ομάδας Εμπειρογνωμόνων για την Εξέλιξη του Κλίματος καθιστούν δυνατή την επίτευξη κλιματικών προσομοιώσεων. Στα σενάρια εκπομπών περιλαμβάνονται πολλές υποθέσεις σχετικά με την κοινωνικοοικονομική, ενεργειακή και δημογραφική εξέλιξη του κόσμου έως τα τέλη του 21ου αιώνα. |
| --- | --- |

1.7

Στο πλαίσιο της επεξεργασίας των προβολών των συγκεντρώσεων αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου και αερολυμάτων στην ατμόσφαιρα και, κατ'επέκταση, των προβολών που αφορούν την μελλοντική εξέλιξη του κλίματος, τα σενάρια εκπομπών της ειδικής έκθεσης για τα σενάρια εκπομπών (RSSE) της Διακυβερνητικής Ομάδας Εμπειρογνωμόνων για την Εξέλιξη του Κλίματος καθιστούν δυνατή την επίτευξη κλιματικών προσομοιώσεων. Στα σενάρια εκπομπών περιλαμβάνονται πολλές υποθέσεις σχετικά με την κοινωνικοοικονομική, ενεργειακή και δημογραφική εξέλιξη του κόσμου έως τα τέλη του 21ου αιώνα.

| 1.8 | Οι θάνατοι, οι καταστροφές και η υποβάθμιση των συνθηκών διαβίωσης που οφείλονται στην ξηρασία, τις πλημμύρες, τα κύματα καύσωνα, τις χιονοστιβάδες και τις θύελλες αποτελούν δείγμα της τρωτότητας των κοινωνικών συστημάτων και των οικοσυστημάτων σε ακραίες κλιματικές συνθήκες. Οι προβολές της μελλοντικής εξέλιξης αποκαλύπτουν ότι η συχνότητα των περισσότερων ακραίων κλιματικών φαινομένων θα αυξηθεί κατά τη διάρκεια του 21ου αιώνα και ότι οι επιπτώσεις τους θα επιδεινωθούν και λόγω του εύρους και λόγω της έντασης των φαινομένων αυτών. |
| --- | --- |

1.8

Οι θάνατοι, οι καταστροφές και η υποβάθμιση των συνθηκών διαβίωσης που οφείλονται στην ξηρασία, τις πλημμύρες, τα κύματα καύσωνα, τις χιονοστιβάδες και τις θύελλες αποτελούν δείγμα της τρωτότητας των κοινωνικών συστημάτων και των οικοσυστημάτων σε ακραίες κλιματικές συνθήκες. Οι προβολές της μελλοντικής εξέλιξης αποκαλύπτουν ότι η συχνότητα των περισσότερων ακραίων κλιματικών φαινομένων θα αυξηθεί κατά τη διάρκεια του 21ου αιώνα και ότι οι επιπτώσεις τους θα επιδεινωθούν και λόγω του εύρους και λόγω της έντασης των φαινομένων αυτών.

| 1.9 | Για τον καλύτερο εντοπισμό των κλιματικών αλλαγών, τον συσχετισμό τους και την πλήρη κατανόησή τους, ενδείκνυται να πραγματοποιηθούν συμπληρωματικές έρευνες ώστε να μειωθεί ο βαθμός αβεβαιότητας που συνδέεται με τις προβολές για τις μελλοντικές κλιματικές αλλαγές. Πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στην προώθηση άλλων ακριβέστερων μετρήσεων, συστηματικής παρακολούθησης, διεξαγωγής προσομοιώσεων και λεπτομερέστερων αναλύσεων, κυρίως όσον αφορά τις συνέπειες των κλιματικών αλλαγών. |
| --- | --- |

1.9

Για τον καλύτερο εντοπισμό των κλιματικών αλλαγών, τον συσχετισμό τους και την πλήρη κατανόησή τους, ενδείκνυται να πραγματοποιηθούν συμπληρωματικές έρευνες ώστε να μειωθεί ο βαθμός αβεβαιότητας που συνδέεται με τις προβολές για τις μελλοντικές κλιματικές αλλαγές. Πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στην προώθηση άλλων ακριβέστερων μετρήσεων, συστηματικής παρακολούθησης, διεξαγωγής προσομοιώσεων και λεπτομερέστερων αναλύσεων, κυρίως όσον αφορά τις συνέπειες των κλιματικών αλλαγών.

| 1.10 | Η υπόθεση των ανθρωπογενών αιτίων των κλιματικών αλλαγών σε παγκόσμιο επίπεδο, που προκαλούνται από την αυξημένη παρουσία στην ατμόσφαιρα αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου, έχει επικυρωθεί από τις πολιτικές αποφάσεις των ενδιαφερόμενων κρατών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σε αυτή την υπόθεση βασίζεται η εφαρμογή της αρχής της προφύλαξης καθώς και η χάραξη πολιτικών και στρατηγικών με στόχο την μείωση των κλιματικών αλλαγών μέσω του περιορισμού των εκπομπών αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου, ειδικότερα δε του διοξειδίου του άνθρακα που προέρχεται από τη χρήση ορυκτών καυσίμων. |
| --- | --- |

1.10

Η υπόθεση των ανθρωπογενών αιτίων των κλιματικών αλλαγών σε παγκόσμιο επίπεδο, που προκαλούνται από την αυξημένη παρουσία στην ατμόσφαιρα αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου, έχει επικυρωθεί από τις πολιτικές αποφάσεις των ενδιαφερόμενων κρατών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σε αυτή την υπόθεση βασίζεται η εφαρμογή της αρχής της προφύλαξης καθώς και η χάραξη πολιτικών και στρατηγικών με στόχο την μείωση των κλιματικών αλλαγών μέσω του περιορισμού των εκπομπών αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου, ειδικότερα δε του διοξειδίου του άνθρακα που προέρχεται από τη χρήση ορυκτών καυσίμων.

| 1.11 | Πρακτική συνέπεια αυτών των πολιτικών αποφάσεων, η Σύμβαση πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για τις κλιματικές αλλαγές (UNFCCC) του Δεκεμβρίου του 1997 ενισχύθηκε με το Πρωτόκολλο του Κιότο, που τέθηκε σε ισχύ στις 16 Φεβρουαρίου 2005. |
| --- | --- |

1.11

Πρακτική συνέπεια αυτών των πολιτικών αποφάσεων, η Σύμβαση πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για τις κλιματικές αλλαγές (UNFCCC) του Δεκεμβρίου του 1997 ενισχύθηκε με το Πρωτόκολλο του Κιότο, που τέθηκε σε ισχύ στις 16 Φεβρουαρίου 2005.

| 1.12 | Τα συμβαλλόμενα μέρη υποχρεούνται από το Πρωτόκολλο του Κιότο να μειώσουν τις εκπομπές αερίων φαινομένου του θερμοκηπίου κατά την περίοδο 2008-2012 σε σύγκριση με τα επίπεδα που κατεγράφησαν το 1990, σύμφωνα με τις δεσμεύσεις τους που προσδιορίζονται ποσοτικά στο παράρτημα Β του πρωτοκόλλου. Τα κράτη μέλη της ΕΕ των 15 πρέπει να μειώσουν τις συνολικές τους εκπομπές κατά 8 % (δηλαδή σε απόλυτους αριθμούς κατά 336 εκατομμύρια τόνους ισοδύναμου CO2 κατ' έτος). Τα νέα κράτη μέλη έχουν θέσει δικούς τους στόχους μείωσης που περιλαμβάνονται στο παράρτημα Β. Τα περισσότερα από αυτά έχουν επίσης δεσμευτεί να προβούν σε μείωση κατά 8 %, ενώ η Ουγγαρία και η Πολωνία κατά 6 %. Το παράρτημα Β προβλέπει εξάλλου διαφορετική χρονολογία αναφοράς για την Ουγγαρία, την Πολωνία και τη Σλοβενία. Επίσης, το πρωτόκολλο προβλέπει τη δυνατότητα εφαρμογής ευέλικτων μηχανισμών (εμπορία των δικαιωμάτων εκπομπών, σχέδια «από κοινού εφαρμογής» (MOC) στις αναπτυγμένες χώρες και «μηχανισμοί καθαρής ανάπτυξης» (ΜΚΑ) στις αναπτυσσόμενες χώρες), ώστε να ενθαρρυνθούν οι αναπτυγμένες χώρες να μειώσουν τις εκπομπές και να τηρήσουν τις δεσμεύσεις που έχουν αναλάβει στα πλαίσια του Πρωτοκόλλου του Κιότο με τους πλέον συμφέροντες οικονομικούς όρους, βοηθώντας παράλληλα τις αναπτυσσόμενες χώρες να επωφεληθούν από τις μεταφορές νέων τεχνολογιών. |
| --- | --- |

1.12

Τα συμβαλλόμενα μέρη υποχρεούνται από το Πρωτόκολλο του Κιότο να μειώσουν τις εκπομπές αερίων φαινομένου του θερμοκηπίου κατά την περίοδο 2008-2012 σε σύγκριση με τα επίπεδα που κατεγράφησαν το 1990, σύμφωνα με τις δεσμεύσεις τους που προσδιορίζονται ποσοτικά στο παράρτημα Β του πρωτοκόλλου. Τα κράτη μέλη της ΕΕ των 15 πρέπει να μειώσουν τις συνολικές τους εκπομπές κατά 8 % (δηλαδή σε απόλυτους αριθμούς κατά 336 εκατομμύρια τόνους ισοδύναμου CO2 κατ' έτος). Τα νέα κράτη μέλη έχουν θέσει δικούς τους στόχους μείωσης που περιλαμβάνονται στο παράρτημα Β. Τα περισσότερα από αυτά έχουν επίσης δεσμευτεί να προβούν σε μείωση κατά 8 %, ενώ η Ουγγαρία και η Πολωνία κατά 6 %. Το παράρτημα Β προβλέπει εξάλλου διαφορετική χρονολογία αναφοράς για την Ουγγαρία, την Πολωνία και τη Σλοβενία. Επίσης, το πρωτόκολλο προβλέπει τη δυνατότητα εφαρμογής ευέλικτων μηχανισμών (εμπορία των δικαιωμάτων εκπομπών, σχέδια «από κοινού εφαρμογής» (MOC) στις αναπτυγμένες χώρες και «μηχανισμοί καθαρής ανάπτυξης» (ΜΚΑ) στις αναπτυσσόμενες χώρες), ώστε να ενθαρρυνθούν οι αναπτυγμένες χώρες να μειώσουν τις εκπομπές και να τηρήσουν τις δεσμεύσεις που έχουν αναλάβει στα πλαίσια του Πρωτοκόλλου του Κιότο με τους πλέον συμφέροντες οικονομικούς όρους, βοηθώντας παράλληλα τις αναπτυσσόμενες χώρες να επωφεληθούν από τις μεταφορές νέων τεχνολογιών.

| 1.13 | Τα κράτη μέλη της ΕΕ των 15 συμβάλλουν κατά ποσοστό 85 % περίπου στο σύνολο των εκπομπών της ΕΕ των 25, έναντι 15 % για τα νέα κράτη μέλη. Οι σύγχρονες απογραφές εκπομπών αναφέρουν ότι έως το 2003 η ΕΕ των 15, ως συμβαλλόμενο μέρος του πρωτοκόλλου του Κιότο, δεν κατάφερε να μειώσει τις συνολικές εκπομπές της αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου παρά μόνο κατά 1,7 %, γεγονός που υπονομεύει σοβαρά την υλοποίηση των στόχων του Κιότο για την περίοδο έως το 2008-2012. Έστω και εάν οι εκπομπές στην ΕΕ των 15 έχουν μειωθεί κατά 3,6 % από το 1995, ακόμα και κατά 4,3 % την τελευταία πενταετία, από τις πλέον πρόσφατες προβολές προβλέπεται μείωση κατά 8,8 % μέχρι το 2010 χάρη στο συνδυασμό των νέων μέτρων μείωσης των επιπέδων εκπομπών και των μηχανισμών του Κιότο, ποσοστό δηλαδή που υπερβαίνει τους στόχους που έχουν οριστεί για την ΕΕ των 15 από το πρωτόκολλο του Κιότο. Κατά την περίοδο 1990-2003, τα νέα κράτη μέλη της ΕΕ μείωσαν κατά 22 % τις συνολικές τους εκπομπές αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου, έστω και εάν η μείωση αυτή οφείλεται κατά κύριο λόγο στις διαδικασίες μετάβασης, κυρίως κατά το πρώτο ήμισυ της δεκαετίας του 1990: μετά το 1995, το επίπεδο των εκπομπών μειώθηκε κατά 6 % σημειώνοντας σταθεροποίηση την τελευταία πενταετία. |
| --- | --- |

1.13

Τα κράτη μέλη της ΕΕ των 15 συμβάλλουν κατά ποσοστό 85 % περίπου στο σύνολο των εκπομπών της ΕΕ των 25, έναντι 15 % για τα νέα κράτη μέλη. Οι σύγχρονες απογραφές εκπομπών αναφέρουν ότι έως το 2003 η ΕΕ των 15, ως συμβαλλόμενο μέρος του πρωτοκόλλου του Κιότο, δεν κατάφερε να μειώσει τις συνολικές εκπομπές της αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου παρά μόνο κατά 1,7 %, γεγονός που υπονομεύει σοβαρά την υλοποίηση των στόχων του Κιότο για την περίοδο έως το 2008-2012. Έστω και εάν οι εκπομπές στην ΕΕ των 15 έχουν μειωθεί κατά 3,6 % από το 1995, ακόμα και κατά 4,3 % την τελευταία πενταετία, από τις πλέον πρόσφατες προβολές προβλέπεται μείωση κατά 8,8 % μέχρι το 2010 χάρη στο συνδυασμό των νέων μέτρων μείωσης των επιπέδων εκπομπών και των μηχανισμών του Κιότο, ποσοστό δηλαδή που υπερβαίνει τους στόχους που έχουν οριστεί για την ΕΕ των 15 από το πρωτόκολλο του Κιότο. Κατά την περίοδο 1990-2003, τα νέα κράτη μέλη της ΕΕ μείωσαν κατά 22 % τις συνολικές τους εκπομπές αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου, έστω και εάν η μείωση αυτή οφείλεται κατά κύριο λόγο στις διαδικασίες μετάβασης, κυρίως κατά το πρώτο ήμισυ της δεκαετίας του 1990: μετά το 1995, το επίπεδο των εκπομπών μειώθηκε κατά 6 % σημειώνοντας σταθεροποίηση την τελευταία πενταετία.

| 1.14 | Οι προοπτικές της υλοποίησης των δεσμεύσεων του πρωτοκόλλου του Κιότο στα κράτη μέλη της Ευρώπης των 15 δείχνουν ότι η μείωση των εκπομπών έως το 2012 ενδέχεται να αποδειχθεί προβληματική. Ωστόσο, το έγγραφο που εκπονήθηκε ενόψει της συνεδρίασης του Συμβουλίου (το Μάρτιο του 2005) περιλαμβάνει στοιχεία σχετικά με τους μεσοπρόθεσμους και μακροπρόθεσμους στόχους μείωσης των εκπομπών για τις οικονομικά αναπτυγμένες χώρες, οι οποίοι θα πρέπει να φθάσουν το 15 έως 30 % πριν από το 2020 και μεταξύ 60 και 80 % έως το 2050, σε σύγκριση με τα επίπεδα των εκπομπών του 1990. Όσον αφορά τις συνέπειες τέτοιων μέτρων, η Διακυβερνητική Ομάδα Εμπειρογνωμόνων για την Εξέλιξη του Κλίματος εκτιμά ότι η αύξηση του παγκόσμιου ΑΕγχΠ θα παρουσιάσει επιβράδυνση της τάξης του 0,003 έως 0,06 % ετησίως μεταξύ 1990 και 2100 (1). Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά (εάν επιθυμούμε την επίτευξη επιπέδου συγκέντρωσης διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα ίσου με 550 pmv) ότι το ΑΕγχΠ της ΕΕ των 25 θα πρέπει να μειωθεί κατά 0,5 % το 2025, εάν κατορθώσουμε να περιορίσουμε το επίπεδο του CO2 κατά 1,5 % ανά έτος, αρχής γενομένης από το 2012. Κάτι τέτοιο δεν μπορεί να θεωρηθεί πιθανό, παρά μόνον εάν όλες οι χώρες λάβουν μέρος στις προσπάθειες για την καταπολέμηση των κλιματικών αλλαγών και στο σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών. Εάν η ΕΕ δεσμευθεί μονομερώς στη διαδικασία αυτή, οι συνέπειες όσον αφορά το ΑΕγχΠ κινδυνεύουν να διπλασιαστούν ή και να τριπλασιαστούν, χωρίς ωστόσο να παράγουν διακριτά περιβαλλοντικά αποτελέσματα (2). |
| --- | --- |

1.14

Οι προοπτικές της υλοποίησης των δεσμεύσεων του πρωτοκόλλου του Κιότο στα κράτη μέλη της Ευρώπης των 15 δείχνουν ότι η μείωση των εκπομπών έως το 2012 ενδέχεται να αποδειχθεί προβληματική. Ωστόσο, το έγγραφο που εκπονήθηκε ενόψει της συνεδρίασης του Συμβουλίου (το Μάρτιο του 2005) περιλαμβάνει στοιχεία σχετικά με τους μεσοπρόθεσμους και μακροπρόθεσμους στόχους μείωσης των εκπομπών για τις οικονομικά αναπτυγμένες χώρες, οι οποίοι θα πρέπει να φθάσουν το 15 έως 30 % πριν από το 2020 και μεταξύ 60 και 80 % έως το 2050, σε σύγκριση με τα επίπεδα των εκπομπών του 1990. Όσον αφορά τις συνέπειες τέτοιων μέτρων, η Διακυβερνητική Ομάδα Εμπειρογνωμόνων για την Εξέλιξη του Κλίματος εκτιμά ότι η αύξηση του παγκόσμιου ΑΕγχΠ θα παρουσιάσει επιβράδυνση της τάξης του 0,003 έως 0,06 % ετησίως μεταξύ 1990 και 2100 (1). Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά (εάν επιθυμούμε την επίτευξη επιπέδου συγκέντρωσης διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα ίσου με 550 pmv) ότι το ΑΕγχΠ της ΕΕ των 25 θα πρέπει να μειωθεί κατά 0,5 % το 2025, εάν κατορθώσουμε να περιορίσουμε το επίπεδο του CO2 κατά 1,5 % ανά έτος, αρχής γενομένης από το 2012. Κάτι τέτοιο δεν μπορεί να θεωρηθεί πιθανό, παρά μόνον εάν όλες οι χώρες λάβουν μέρος στις προσπάθειες για την καταπολέμηση των κλιματικών αλλαγών και στο σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών. Εάν η ΕΕ δεσμευθεί μονομερώς στη διαδικασία αυτή, οι συνέπειες όσον αφορά το ΑΕγχΠ κινδυνεύουν να διπλασιαστούν ή και να τριπλασιαστούν, χωρίς ωστόσο να παράγουν διακριτά περιβαλλοντικά αποτελέσματα (2).

| 1.15 | Το μείζον πρόβλημα του πρωτοκόλλου του Κιότο έγκειται στο γεγονός ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες που είναι, σε απόλυτες τιμές, ο μεγαλύτερος παραγωγός αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου, με ποσοστό 25 % επί των συνολικών παγκόσμιων εκπομπών, δεν το έχουν επικυρώσει και ότι δεν έχει ακόμη τεθεί κανένας στόχος μείωσης για χώρες όπου προβλέπεται η πλέον έντονη αύξηση των εκπομπών αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου (Ινδία, Κίνα και άλλες, όπου η αύξηση των εκπομπών από το 1990 υπερβαίνει το 20 %) για την περίοδο αναφοράς 2008-2012. Μολονότι στις αρχές των διαπραγματεύσεων, το 1990, το ποσοστό των αναπτυσσόμενων χωρών στο σύνολο των εκπομπών παγκοσμίως ήταν περίπου 35 %, το 2000 ανερχόταν ήδη στο 40 % περίπου και, σύμφωνα με τις προβλέψεις, το 2010 ενδέχεται να φτάσει το 50 % και ίσως μάλιστα το 2025 το 75 %. Τούτο αποτελεί σοβαρή απειλή για τους στόχους της πρωτοβουλίας αυτής. Εάν δεν επιτευχθεί παγκόσμια συμφωνία μέσω πολιτικών διαπραγματεύσεων, για την προσέγγιση που πρέπει να υιοθετηθεί όσον αφορά την αντιμετώπιση των κλιματικών αλλαγών, οι μεμονωμένες προσπάθειες των ευρωπαϊκών χωρών (ΕΕ) δεν πρόκειται να επιτύχουν την επιδιωκόμενη θετική επίδραση, ενώ κινδυνεύουν, αντιθέτως, να επιφέρουν σοβαρή έλλειψη ισορροπίας από πλευράς οικονομικής ανάπτυξης. |
| --- | --- |

1.15

Το μείζον πρόβλημα του πρωτοκόλλου του Κιότο έγκειται στο γεγονός ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες που είναι, σε απόλυτες τιμές, ο μεγαλύτερος παραγωγός αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου, με ποσοστό 25 % επί των συνολικών παγκόσμιων εκπομπών, δεν το έχουν επικυρώσει και ότι δεν έχει ακόμη τεθεί κανένας στόχος μείωσης για χώρες όπου προβλέπεται η πλέον έντονη αύξηση των εκπομπών αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου (Ινδία, Κίνα και άλλες, όπου η αύξηση των εκπομπών από το 1990 υπερβαίνει το 20 %) για την περίοδο αναφοράς 2008-2012. Μολονότι στις αρχές των διαπραγματεύσεων, το 1990, το ποσοστό των αναπτυσσόμενων χωρών στο σύνολο των εκπομπών παγκοσμίως ήταν περίπου 35 %, το 2000 ανερχόταν ήδη στο 40 % περίπου και, σύμφωνα με τις προβλέψεις, το 2010 ενδέχεται να φτάσει το 50 % και ίσως μάλιστα το 2025 το 75 %. Τούτο αποτελεί σοβαρή απειλή για τους στόχους της πρωτοβουλίας αυτής. Εάν δεν επιτευχθεί παγκόσμια συμφωνία μέσω πολιτικών διαπραγματεύσεων, για την προσέγγιση που πρέπει να υιοθετηθεί όσον αφορά την αντιμετώπιση των κλιματικών αλλαγών, οι μεμονωμένες προσπάθειες των ευρωπαϊκών χωρών (ΕΕ) δεν πρόκειται να επιτύχουν την επιδιωκόμενη θετική επίδραση, ενώ κινδυνεύουν, αντιθέτως, να επιφέρουν σοβαρή έλλειψη ισορροπίας από πλευράς οικονομικής ανάπτυξης.

| 1.16 | Παρ' όλες τις πιθανές επιφυλάξεις σχετικά με το επίπεδο των σημερινών γνώσεων για το πού οφείλονται οι τρέχουσες κλιματικές αλλαγές και σχετικά με τον τρόπο κατά τον οποίο ξεκίνησε, χαράχτηκε, και υιοθετήθηκε η πολιτική για τις κλιματικές αλλαγές, διαπιστώνεται αναγκαστικά ότι πολλά μέτρα που αποσκοπούν στο να περιορίσουν τις εκπομπές αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου μπορούν να έχουν σημαντικά θετικό αντίκτυπο, όπως για παράδειγμα τη μείωση της έντασης ενέργειας των επιχειρήσεων αλλά και των νοικοκυριών. Για την επίτευξη τούτου, απαιτείται η αναζήτηση κατάλληλων μηχανισμών παρότρυνσης και κυρίως η επένδυση στην ανάπτυξη της επιστήμης, της έρευνας, των νέων τεχνολογιών και των σημαντικών καινοτομιών. |
| --- | --- |

1.16

Παρ' όλες τις πιθανές επιφυλάξεις σχετικά με το επίπεδο των σημερινών γνώσεων για το πού οφείλονται οι τρέχουσες κλιματικές αλλαγές και σχετικά με τον τρόπο κατά τον οποίο ξεκίνησε, χαράχτηκε, και υιοθετήθηκε η πολιτική για τις κλιματικές αλλαγές, διαπιστώνεται αναγκαστικά ότι πολλά μέτρα που αποσκοπούν στο να περιορίσουν τις εκπομπές αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου μπορούν να έχουν σημαντικά θετικό αντίκτυπο, όπως για παράδειγμα τη μείωση της έντασης ενέργειας των επιχειρήσεων αλλά και των νοικοκυριών. Για την επίτευξη τούτου, απαιτείται η αναζήτηση κατάλληλων μηχανισμών παρότρυνσης και κυρίως η επένδυση στην ανάπτυξη της επιστήμης, της έρευνας, των νέων τεχνολογιών και των σημαντικών καινοτομιών.

2.   Μέσα για την επίτευξη των στόχων της ΕΕ σχετικά με τη μείωση των εκπομπών αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου

| 2.1 | Προκειμένου να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της που απορρέουν από το Πρωτόκολλο του Κιότο, δηλαδή να μειώσει τις συνολικές της εκπομπές αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου κατά 8 % έως την περίοδο μεταξύ 2008 και 2012, και γενικότερα να περιορίσει αποτελεσματικά τις εκπομπές αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου, η Ευρωπαϊκή Ένωση υιοθέτησε το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα για τις κλιματικές αλλαγές, και κατόπιν, στο πλαίσιο του προγράμματος αυτού, πολλά συγκεκριμένα νομοθετικά μέτρα μεγάλης ή μικρής εμβέλειας, τα σπουδαιότερα εκ των οποίων είναι: |
| --- | --- |

2.1

Προκειμένου να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της που απορρέουν από το Πρωτόκολλο του Κιότο, δηλαδή να μειώσει τις συνολικές της εκπομπές αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου κατά 8 % έως την περίοδο μεταξύ 2008 και 2012, και γενικότερα να περιορίσει αποτελεσματικά τις εκπομπές αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου, η Ευρωπαϊκή Ένωση υιοθέτησε το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα για τις κλιματικές αλλαγές, και κατόπιν, στο πλαίσιο του προγράμματος αυτού, πολλά συγκεκριμένα νομοθετικά μέτρα μεγάλης ή μικρής εμβέλειας, τα σπουδαιότερα εκ των οποίων είναι:

| 2.1.1 | Η οδηγία 2003/87/ΕΚ σχετικά με τη θέσπιση συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου (3) (ΕΕ L 275 της 25ης Οκτωβρίου 2003, σ. 32) θα πρέπει να αποτελέσει καθοριστικής σημασίας εργαλείο για την τήρηση των υποχρεώσεων σχετικά με τη μείωση των εκπομπών αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Η οδηγία αυτή μεταφέρθηκε κατά τη διάρκεια του 2004, ενώ είχαν υποβληθεί, και τις περισσότερες φορές εγκριθεί, τα εθνικά σχέδια που παρέχουν σε κάθε πηγή και στους φορείς εκμετάλλευσής της δικαιώματα εκπομπών αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Η οδηγία τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2005 και θα επιτρέψει στους φορείς εκμετάλλευσης των πηγών εκπομπών αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου την εμπορία των δικαιωμάτων και με τον τρόπο αυτό τη μείωση των εκπομπών τους με το χαμηλότερο κόστος. |
| --- | --- |

2.1.1

Η οδηγία 2003/87/ΕΚ σχετικά με τη θέσπιση συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου (3) (ΕΕ L 275 της 25ης Οκτωβρίου 2003, σ. 32) θα πρέπει να αποτελέσει καθοριστικής σημασίας εργαλείο για την τήρηση των υποχρεώσεων σχετικά με τη μείωση των εκπομπών αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Η οδηγία αυτή μεταφέρθηκε κατά τη διάρκεια του 2004, ενώ είχαν υποβληθεί, και τις περισσότερες φορές εγκριθεί, τα εθνικά σχέδια που παρέχουν σε κάθε πηγή και στους φορείς εκμετάλλευσής της δικαιώματα εκπομπών αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Η οδηγία τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2005 και θα επιτρέψει στους φορείς εκμετάλλευσης των πηγών εκπομπών αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου την εμπορία των δικαιωμάτων και με τον τρόπο αυτό τη μείωση των εκπομπών τους με το χαμηλότερο κόστος.

| 2.1.2 | Η οδηγία σύνδεσης των ευέλικτων μηχανισμών του πρωτοκόλλου του Κιότο και της εμπορίας των δικαιωμάτων εκπομπής οφείλει να καταστήσει δυνατή τη σύνδεση των ευέλικτων μηχανισμών MOC (ανοιχτή μέθοδος συντονισμού) και MDP (μηχανισμός καθαρής ανάπτυξης) με το κοινοτικό σύστημα εμπορίας των δικαιωμάτων εκπομπής αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Με τον τρόπο αυτό οι στόχοι των κρατών μελών και των επιχειρήσεων θα μπορέσουν να επιτευχθούν σε συνεργασία με άλλες χώρες που έχουν επικυρώσει το πρωτόκολλο του Κιότο. |
| --- | --- |

2.1.2

Η οδηγία σύνδεσης των ευέλικτων μηχανισμών του πρωτοκόλλου του Κιότο και της εμπορίας των δικαιωμάτων εκπομπής οφείλει να καταστήσει δυνατή τη σύνδεση των ευέλικτων μηχανισμών MOC (ανοιχτή μέθοδος συντονισμού) και MDP (μηχανισμός καθαρής ανάπτυξης) με το κοινοτικό σύστημα εμπορίας των δικαιωμάτων εκπομπής αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Με τον τρόπο αυτό οι στόχοι των κρατών μελών και των επιχειρήσεων θα μπορέσουν να επιτευχθούν σε συνεργασία με άλλες χώρες που έχουν επικυρώσει το πρωτόκολλο του Κιότο.

| 2.1.3 | Η οδηγία 2001/77/ΕΚ για την προαγωγή της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές (4) στην εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας (ΕΕ L 283 της 27ης Οκτωβρίου 2001, σ. 33) είναι καθοριστικής σημασίας εργαλείο για την εισαγωγή και τη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (υδραυλική, αιολική, ηλιακή, βιομάζα, γεωθερμική) με στόχο την αντιστάθμιση των οικονομικών μειονεκτημάτων που συνεπάγεται η αρχική φάση της αξιοποίησης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. |
| --- | --- |

2.1.3

Η οδηγία 2001/77/ΕΚ για την προαγωγή της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές (4) στην εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας (ΕΕ L 283 της 27ης Οκτωβρίου 2001, σ. 33) είναι καθοριστικής σημασίας εργαλείο για την εισαγωγή και τη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (υδραυλική, αιολική, ηλιακή, βιομάζα, γεωθερμική) με στόχο την αντιστάθμιση των οικονομικών μειονεκτημάτων που συνεπάγεται η αρχική φάση της αξιοποίησης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

| 2.1.4 | Η οδηγία 2003/30/ΕΚ σχετικά με την προώθηση της χρήσης βιοκαυσίμων (5) ή άλλων ανανεώσιμων καυσίμων για τις μεταφορές (ΕΕ L 123 της 17ης Μαΐου 2003, σ. 42) δημιουργεί συνθήκες που ευνοούν τον περιορισμό της κατανάλωσης υγρών ορυκτών καυσίμων προς όφελος της αύξησης του μεριδίου των καυσίμων που προέρχονται από ανανεώσιμες πηγές. |
| --- | --- |

2.1.4

Η οδηγία 2003/30/ΕΚ σχετικά με την προώθηση της χρήσης βιοκαυσίμων (5) ή άλλων ανανεώσιμων καυσίμων για τις μεταφορές (ΕΕ L 123 της 17ης Μαΐου 2003, σ. 42) δημιουργεί συνθήκες που ευνοούν τον περιορισμό της κατανάλωσης υγρών ορυκτών καυσίμων προς όφελος της αύξησης του μεριδίου των καυσίμων που προέρχονται από ανανεώσιμες πηγές.

| 2.1.5 | Η οδηγία 2004/8/ΕΚ για την προώθηση της συμπαραγωγής θερμότητας και ηλεκτρικής ενέργειας (6) βάσει της ζήτησης για χρήσιμη θερμότητα στην εσωτερική αγορά ενέργειας (ΕΕ L 52 της 21ης Φεβρουαρίου 2004, σ. 50) αποσκοπεί στο να ενθαρρύνει την καλύτερη ενεργειακή χρήση των ορυκτών καυσίμων μέσω της τεχνικής της συμπαραγωγής. |
| --- | --- |

2.1.5

Η οδηγία 2004/8/ΕΚ για την προώθηση της συμπαραγωγής θερμότητας και ηλεκτρικής ενέργειας (6) βάσει της ζήτησης για χρήσιμη θερμότητα στην εσωτερική αγορά ενέργειας (ΕΕ L 52 της 21ης Φεβρουαρίου 2004, σ. 50) αποσκοπεί στο να ενθαρρύνει την καλύτερη ενεργειακή χρήση των ορυκτών καυσίμων μέσω της τεχνικής της συμπαραγωγής.

| 2.1.6 | Η οδηγία 2003/96/ΕΚ σχετικά με την αναδιάρθρωση του κοινοτικού πλαισίου φορολογίας των ενεργειακών προϊόντων και της ηλεκτρικής ενέργειας (7) (ΕΕ L 283 της 31ης Οκτωβρίου 2003, σ. 51) εισάγει στο έδαφος της ΕΕ τον φόρο επί του άνθρακα, ή με άλλα λόγια δημιουργεί το πλαίσιο μιας οικολογικής φορολογικής μεταρρύθμισης και μιας εσωτερίκευσης του εξωτερικού κόστους. |
| --- | --- |

2.1.6

Η οδηγία 2003/96/ΕΚ σχετικά με την αναδιάρθρωση του κοινοτικού πλαισίου φορολογίας των ενεργειακών προϊόντων και της ηλεκτρικής ενέργειας (7) (ΕΕ L 283 της 31ης Οκτωβρίου 2003, σ. 51) εισάγει στο έδαφος της ΕΕ τον φόρο επί του άνθρακα, ή με άλλα λόγια δημιουργεί το πλαίσιο μιας οικολογικής φορολογικής μεταρρύθμισης και μιας εσωτερίκευσης του εξωτερικού κόστους.

| 2.1.7 | Η πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (COM(2003) 492 τελικό) για ορισμένα φθοριούχα αέρια του φαινομένου του θερμοκηπίου (HFC, PFC και SF6) (8) αναμένεται να υιοθετηθεί περί τα τέλη του τρέχοντος έτους. |
| --- | --- |

2.1.7

Η πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (COM(2003) 492 τελικό) για ορισμένα φθοριούχα αέρια του φαινομένου του θερμοκηπίου (HFC, PFC και SF6) (8) αναμένεται να υιοθετηθεί περί τα τέλη του τρέχοντος έτους.

| 2.1.8 | Διάφορα μέτρα εισάγουν την αξιολόγηση των παραμέτρων θερμικών αποδόσεων των κτηρίων, τη βελτίωσή τους καθώς και άλλα τεχνικά μέσα ρύθμισης. |
| --- | --- |

2.1.8

Διάφορα μέτρα εισάγουν την αξιολόγηση των παραμέτρων θερμικών αποδόσεων των κτηρίων, τη βελτίωσή τους καθώς και άλλα τεχνικά μέσα ρύθμισης.

| 2.2 | Μολονότι το ρυθμιστικό πλαίσιο που έχει θεσπιστεί με τις οδηγίες σχετικά με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τη συμπαραγωγή, τη φορολογία των ενεργειακών προϊόντων, και την προώθηση των βιοκαυσίμων δημιουργεί συνθήκες αγοράς που ευνοούν την ευκολότερη και αποτελεσματικότερη μείωση της κατανάλωσης ορυκτών καυσίμων, ενώ παράλληλα θεσπίζει κατ' αρχήν ίδιους όρους για όλους τους επιχειρηματίες στους ίδιους αυτούς τομείς, ωστόσο η εφαρμογή της οδηγίας για τη θέσπιση συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου προκάλεσε μια σειρά αντιφατικών αντιδράσεων, κυρίως όσον αφορά την προετοιμασία και τη διαδικασία υιοθέτησης των εθνικών σχεδίων που εκχωρούν στην κάθε πηγή τα αντίστοιχα δικαιώματα εκπομπών. Πράγματι, ο μηχανισμός αυτός δεν ενδείκνυται για τη δημιουργία ίδιων όρων για τους συμμετέχοντες σε αυτό το σύστημα εμπορίας, τόσο σε εθνικό επίπεδο μεταξύ των διαφόρων κλάδων παραγωγής όσο και σε κοινοτική κλίμακα μεταξύ των κρατών μελών. |
| --- | --- |

2.2

Μολονότι το ρυθμιστικό πλαίσιο που έχει θεσπιστεί με τις οδηγίες σχετικά με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τη συμπαραγωγή, τη φορολογία των ενεργειακών προϊόντων, και την προώθηση των βιοκαυσίμων δημιουργεί συνθήκες αγοράς που ευνοούν την ευκολότερη και αποτελεσματικότερη μείωση της κατανάλωσης ορυκτών καυσίμων, ενώ παράλληλα θεσπίζει κατ' αρχήν ίδιους όρους για όλους τους επιχειρηματίες στους ίδιους αυτούς τομείς, ωστόσο η εφαρμογή της οδηγίας για τη θέσπιση συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου προκάλεσε μια σειρά αντιφατικών αντιδράσεων, κυρίως όσον αφορά την προετοιμασία και τη διαδικασία υιοθέτησης των εθνικών σχεδίων που εκχωρούν στην κάθε πηγή τα αντίστοιχα δικαιώματα εκπομπών. Πράγματι, ο μηχανισμός αυτός δεν ενδείκνυται για τη δημιουργία ίδιων όρων για τους συμμετέχοντες σε αυτό το σύστημα εμπορίας, τόσο σε εθνικό επίπεδο μεταξύ των διαφόρων κλάδων παραγωγής όσο και σε κοινοτική κλίμακα μεταξύ των κρατών μελών.

| 2.3 | Όσον αφορά την εφαρμογή της οδηγίας για την προαγωγή της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές, διαπιστώνεται ότι τα αποτελέσματα του μηχανισμού αυτού στην αγορά είναι πολύ εμφανέστερα. Καθορίζονται εκ των προτέρων σαφείς κανόνες σχετικά με τους όρους που διέπουν σε εθνικό επίπεδο την αγορά ενέργειας που τροφοδοτεί τα δίκτυα διανομής. Μπορούμε να υποθέσουμε ότι οι όροι αυτοί ενδέχεται, βέβαια, να διαφέρουν από το ένα κράτος στο άλλο, πράγμα που μπορεί να φανεί επίσης ως προσβολή της ισότητας των κανόνων σε θέματα οικονομικού ανταγωνισμού. Ωστόσο, εναπόκειται στο κάθε κράτος μέλος να ορίσει τις προτεραιότητές του και τις δυνατότητές του, πράγμα που θα του επιτρέψει να καταστήσει πλεονεκτικότερη την τιμή αγοράς της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από κάθε ανανεώσιμη πηγή ενέργειας. |
| --- | --- |

2.3

Όσον αφορά την εφαρμογή της οδηγίας για την προαγωγή της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές, διαπιστώνεται ότι τα αποτελέσματα του μηχανισμού αυτού στην αγορά είναι πολύ εμφανέστερα. Καθορίζονται εκ των προτέρων σαφείς κανόνες σχετικά με τους όρους που διέπουν σε εθνικό επίπεδο την αγορά ενέργειας που τροφοδοτεί τα δίκτυα διανομής. Μπορούμε να υποθέσουμε ότι οι όροι αυτοί ενδέχεται, βέβαια, να διαφέρουν από το ένα κράτος στο άλλο, πράγμα που μπορεί να φανεί επίσης ως προσβολή της ισότητας των κανόνων σε θέματα οικονομικού ανταγωνισμού. Ωστόσο, εναπόκειται στο κάθε κράτος μέλος να ορίσει τις προτεραιότητές του και τις δυνατότητές του, πράγμα που θα του επιτρέψει να καταστήσει πλεονεκτικότερη την τιμή αγοράς της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από κάθε ανανεώσιμη πηγή ενέργειας.

| 2.4 | Πέρα από τα ρυθμιστικά μέτρα υπάρχουν και τα μέτρα στήριξης, ειδικότερα όσον αφορά τις εργασίες επιστημονικής έρευνας που διενεργούνται υπό την αιγίδα του 6ου προγράμματος πλαισίου (9) (απόφαση 2002/835/ΕΚ του Συμβουλίου της 30ής Σεπτεμβρίου 2002) το οποίο, για την περίοδο 2003-2006, χορηγεί στις επιστημονικές δραστηριότητες για τις κλιματικές αλλαγές πόρους ύψους 2.120 εκατ. ευρώ. Το ποσό αυτό κατανέμεται στους ακόλουθους τομείς: «βιώσιμα ενεργειακά συστήματα», «βιώσιμες χερσαίες μεταφορές» και «πλανητική αλλαγή και οικοσυστήματα». Ανάμεσα στις προτεραιότητες που ορίζονται στην πρόταση για το έβδομο πρόγραμμα-πλαίσιο για την περίοδο 2007-2013 (10), στο κεφάλαιο «Ενέργεια» περιλαμβάνονται οι εξής: υδρογόνο και κυψέλες καυσίμου, παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και από υγρά βιοκαύσιμα, όπως επίσης και οι καθαρές τεχνολογίες άνθρακα και η δέσμευση, η οικονομία ενέργειας και η ορθολογική της χρήση, για τις οποίες διατίθενται πόροι ύψους 2.931 εκατομμυρίων ευρώ. Στο κεφάλαιο για το περιβάλλον και την αλλαγή του κλίματος εξετάζονται τα ακόλουθα θέματα: η έρευνα στον τομέα των κλιματικών αλλαγών, οι δυνατότητες περιορισμού της τρωτότητας και των κινδύνων. Το ποσόν που διατίθεται για τις πρωτοβουλίες αυτές ανέρχεται σε 2.535 εκατ. ευρώ. |
| --- | --- |

2.4

Πέρα από τα ρυθμιστικά μέτρα υπάρχουν και τα μέτρα στήριξης, ειδικότερα όσον αφορά τις εργασίες επιστημονικής έρευνας που διενεργούνται υπό την αιγίδα του 6ου προγράμματος πλαισίου (9) (απόφαση 2002/835/ΕΚ του Συμβουλίου της 30ής Σεπτεμβρίου 2002) το οποίο, για την περίοδο 2003-2006, χορηγεί στις επιστημονικές δραστηριότητες για τις κλιματικές αλλαγές πόρους ύψους 2.120 εκατ. ευρώ. Το ποσό αυτό κατανέμεται στους ακόλουθους τομείς: «βιώσιμα ενεργειακά συστήματα», «βιώσιμες χερσαίες μεταφορές» και «πλανητική αλλαγή και οικοσυστήματα». Ανάμεσα στις προτεραιότητες που ορίζονται στην πρόταση για το έβδομο πρόγραμμα-πλαίσιο για την περίοδο 2007-2013 (10), στο κεφάλαιο «Ενέργεια» περιλαμβάνονται οι εξής: υδρογόνο και κυψέλες καυσίμου, παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και από υγρά βιοκαύσιμα, όπως επίσης και οι καθαρές τεχνολογίες άνθρακα και η δέσμευση, η οικονομία ενέργειας και η ορθολογική της χρήση, για τις οποίες διατίθενται πόροι ύψους 2.931 εκατομμυρίων ευρώ. Στο κεφάλαιο για το περιβάλλον και την αλλαγή του κλίματος εξετάζονται τα ακόλουθα θέματα: η έρευνα στον τομέα των κλιματικών αλλαγών, οι δυνατότητες περιορισμού της τρωτότητας και των κινδύνων. Το ποσόν που διατίθεται για τις πρωτοβουλίες αυτές ανέρχεται σε 2.535 εκατ. ευρώ.

| 2.5 | Η ανάπτυξη της χρήσης της βιομάζας, η καλύτερη συντήρηση των δασών και η ανανέωσή τους, καθώς και η επέκταση της δασοφύτευσης στις μη καλλιεργήσιμες αγροτικές εκτάσεις στις κατάλληλες ζώνες συγκαταλέγονται στις δραστηριότητες που μπορούν να καταστήσουν δυνατό ένα πιο ουσιαστικό περιορισμό των εκπομπών αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Ο περιορισμός των εκπομπών αυτών είναι, επίσης, δυνατόν να επιτευχθεί μέσω της προώθησης δράσεων που θα ευνοούν τη χρήση της γεωλογικής παγίδευσης και την πλήρως ασφαλή εκμετάλλευση της πυρηνικής ενέργειας. |
| --- | --- |

2.5

Η ανάπτυξη της χρήσης της βιομάζας, η καλύτερη συντήρηση των δασών και η ανανέωσή τους, καθώς και η επέκταση της δασοφύτευσης στις μη καλλιεργήσιμες αγροτικές εκτάσεις στις κατάλληλες ζώνες συγκαταλέγονται στις δραστηριότητες που μπορούν να καταστήσουν δυνατό ένα πιο ουσιαστικό περιορισμό των εκπομπών αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Ο περιορισμός των εκπομπών αυτών είναι, επίσης, δυνατόν να επιτευχθεί μέσω της προώθησης δράσεων που θα ευνοούν τη χρήση της γεωλογικής παγίδευσης και την πλήρως ασφαλή εκμετάλλευση της πυρηνικής ενέργειας.

| 2.6 | Ενώ ορισμένες χώρες αποφάσισαν να εγκαταλείψουν την πυρηνική ενέργεια ή δεν την υιοθέτησαν από την αρχή, σε άλλες χώρες η πυρηνική ενέργεια εξακολουθεί να διαδραματίζει μείζονα ρόλο στην παραγωγή ενέργειας. Η πυρηνική σύντηξη αναπτύσσεται, αλλά εκτιμάται ότι απαιτούνται 50 και πλέον έτη προκειμένου να καταστεί βιώσιμη. Για το λόγο αυτό, η ενθάρρυνση μιας ασφαλέστερης πυρηνικής σύντηξης και της ανακύκλωσης των αναλωθέντων πυρηνικών καυσίμων εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση. Πολλές χώρες θεωρούν ότι η προώθηση και διατήρηση της πυρηνικής ενέργειας αποτελεί κατάλληλο εργαλείο για τον έλεγχο των εκπομπών αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Άλλες χώρες εκφράζουν τις επιφυλάξεις τους έναντι της προσέγγισης αυτής λόγω των κινδύνων που συνδέονται με την πυρηνική ενέργεια. |
| --- | --- |

2.6

Ενώ ορισμένες χώρες αποφάσισαν να εγκαταλείψουν την πυρηνική ενέργεια ή δεν την υιοθέτησαν από την αρχή, σε άλλες χώρες η πυρηνική ενέργεια εξακολουθεί να διαδραματίζει μείζονα ρόλο στην παραγωγή ενέργειας. Η πυρηνική σύντηξη αναπτύσσεται, αλλά εκτιμάται ότι απαιτούνται 50 και πλέον έτη προκειμένου να καταστεί βιώσιμη. Για το λόγο αυτό, η ενθάρρυνση μιας ασφαλέστερης πυρηνικής σύντηξης και της ανακύκλωσης των αναλωθέντων πυρηνικών καυσίμων εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση. Πολλές χώρες θεωρούν ότι η προώθηση και διατήρηση της πυρηνικής ενέργειας αποτελεί κατάλληλο εργαλείο για τον έλεγχο των εκπομπών αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Άλλες χώρες εκφράζουν τις επιφυλάξεις τους έναντι της προσέγγισης αυτής λόγω των κινδύνων που συνδέονται με την πυρηνική ενέργεια.

| 2.7 | Το μείζον πρόβλημα του περιορισμού της τρωτότητας της ευρωπαϊκής επικράτειας στο σύνολό της, και ιδιαίτερα των διαφόρων κρατών μελών λόγω των ενδεχόμενων κλιματικών αλλαγών, δεν τυγχάνει της δέουσας προσοχής. Αυτός ο καθοριστικής σημασίας τομέας χρήζει σαφώς μεγαλύτερης προσοχής ούτως ώστε τα οικονομικά μέσα που διατίθενται να αξιοποιούνται με την μεγαλύτερη δυνατή αποτελεσματικότητα. |
| --- | --- |

2.7

Το μείζον πρόβλημα του περιορισμού της τρωτότητας της ευρωπαϊκής επικράτειας στο σύνολό της, και ιδιαίτερα των διαφόρων κρατών μελών λόγω των ενδεχόμενων κλιματικών αλλαγών, δεν τυγχάνει της δέουσας προσοχής. Αυτός ο καθοριστικής σημασίας τομέας χρήζει σαφώς μεγαλύτερης προσοχής ούτως ώστε τα οικονομικά μέσα που διατίθενται να αξιοποιούνται με την μεγαλύτερη δυνατή αποτελεσματικότητα.

3.   Οι συνέπειες που επιφέρουν στις βιομηχανικές μεταλλαγές η εφαρμογή του πρωτοκόλλου του Κιότο και τα μέτρα που απορρέουν από την πολιτική για τον περιορισμό των κλιματικών αλλαγών

| 3.1 | Οι συνέπειες από την εφαρμογή του πρωτοκόλλου του Κιότο και από τις αντίστοιχες πολιτικές και μέτρα μπορούν να χωριστούν σε δύο ομάδες: (α) αφενός, εκείνες που προκαλούν διαρθρωτικές μεταλλαγές στους βιομηχανικούς κλάδους (συμπεριλαμβανομένων, ενδεχομένως, των μετεγκαταστάσεων ορισμένων παραγωγών ή ακόμη και κλάδων) και (β) αφετέρου, εκείνες που επηρεάζουν κυρίως την αύξηση αποτελεσματικότητας της χρήσης ενέργειας, συνοδευόμενες από εσωτερικές μεταβολές στους επιμέρους κλάδους, κυρίως εκείνους που χαρακτηρίζονται από μεγάλη κατανάλωση ενέργειας. Για να υπάρξει επιτυχία χωρίς ανώφελες απώλειες, πρέπει να υιοθετηθούν τα μέσα που θα επιτρέψουν να επιτευχθεί ισορροπία μεταξύ της επιβολής ρυθμίσεων και της παροχής κινήτρων για την αγορά. Σε αντίθετη περίπτωση, οι πολιτικές για την καταπολέμηση των κλιματικών αλλαγών κινδυνεύουν να καταλήξουν σε αποτυχία. |
| --- | --- |

3.1

Οι συνέπειες από την εφαρμογή του πρωτοκόλλου του Κιότο και από τις αντίστοιχες πολιτικές και μέτρα μπορούν να χωριστούν σε δύο ομάδες: (α) αφενός, εκείνες που προκαλούν διαρθρωτικές μεταλλαγές στους βιομηχανικούς κλάδους (συμπεριλαμβανομένων, ενδεχομένως, των μετεγκαταστάσεων ορισμένων παραγωγών ή ακόμη και κλάδων) και (β) αφετέρου, εκείνες που επηρεάζουν κυρίως την αύξηση αποτελεσματικότητας της χρήσης ενέργειας, συνοδευόμενες από εσωτερικές μεταβολές στους επιμέρους κλάδους, κυρίως εκείνους που χαρακτηρίζονται από μεγάλη κατανάλωση ενέργειας. Για να υπάρξει επιτυχία χωρίς ανώφελες απώλειες, πρέπει να υιοθετηθούν τα μέσα που θα επιτρέψουν να επιτευχθεί ισορροπία μεταξύ της επιβολής ρυθμίσεων και της παροχής κινήτρων για την αγορά. Σε αντίθετη περίπτωση, οι πολιτικές για την καταπολέμηση των κλιματικών αλλαγών κινδυνεύουν να καταλήξουν σε αποτυχία.

| 3.2 | Οι διαρθρωτικές μεταλλαγές μπορεί να απορρέουν από την εφαρμογή ορισμένων μηχανισμών που προκαλούν αύξηση του κόστους των πρωτογενών πηγών ενέργειας (ορυκτών) και της ηλεκτρικής ενέργειας. Η αύξηση των τιμών οφείλεται, αφενός, στην μερική και μόνο, μέχρι στιγμής, απελευθέρωση της αγοράς της ενέργειας και, επομένως, στον κίνδυνο υιοθέτησης μονοπωλιακής συμπεριφοράς εκ μέρους των μεγάλων ενεργειακών ομίλων, οι οποίοι μπορούν, χωρίς να διακινδυνεύουν, να μεταφέρουν στην τιμή της ενέργειας που εφαρμόζεται στην αγορά το επιπλέον κόστος που συνδέεται με τα μέτρα καταπολέμησης των κλιματικών αλλαγών (δικαιώματα εκπομπών, τιμή αγοράς της ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές). Αφετέρου, οφείλεται στην εξωγενή αύξηση των τιμών που επιβάλλεται για φορολογικούς λόγους. Διαπιστώνεται κατ' ανάγκη ότι, στην εν μέρει απελευθερωμένη αυτή αγορά, οι εθνικές οικονομίες που έχουν ήδη ολοκληρώσει πλήρως τη διαδικασία απελευθέρωσης έχουν την τάση να αυξάνουν τις τιμές της ενέργειας, με την πρόφαση της καταπολέμησης των κλιματικών αλλαγών, μεταφέροντας για παράδειγμα πλήρως την τιμή των οξειδίων του άνθρακα. Υπάρχει σοβαρός κίνδυνος να σημειωθεί σημαντική αύξηση των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και αλλοίωση της βιομηχανικής διάρθρωσης, ως συνέπεια των εξής μέτρων: |
| --- | --- |

3.2

Οι διαρθρωτικές μεταλλαγές μπορεί να απορρέουν από την εφαρμογή ορισμένων μηχανισμών που προκαλούν αύξηση του κόστους των πρωτογενών πηγών ενέργειας (ορυκτών) και της ηλεκτρικής ενέργειας. Η αύξηση των τιμών οφείλεται, αφενός, στην μερική και μόνο, μέχρι στιγμής, απελευθέρωση της αγοράς της ενέργειας και, επομένως, στον κίνδυνο υιοθέτησης μονοπωλιακής συμπεριφοράς εκ μέρους των μεγάλων ενεργειακών ομίλων, οι οποίοι μπορούν, χωρίς να διακινδυνεύουν, να μεταφέρουν στην τιμή της ενέργειας που εφαρμόζεται στην αγορά το επιπλέον κόστος που συνδέεται με τα μέτρα καταπολέμησης των κλιματικών αλλαγών (δικαιώματα εκπομπών, τιμή αγοράς της ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές). Αφετέρου, οφείλεται στην εξωγενή αύξηση των τιμών που επιβάλλεται για φορολογικούς λόγους. Διαπιστώνεται κατ' ανάγκη ότι, στην εν μέρει απελευθερωμένη αυτή αγορά, οι εθνικές οικονομίες που έχουν ήδη ολοκληρώσει πλήρως τη διαδικασία απελευθέρωσης έχουν την τάση να αυξάνουν τις τιμές της ενέργειας, με την πρόφαση της καταπολέμησης των κλιματικών αλλαγών, μεταφέροντας για παράδειγμα πλήρως την τιμή των οξειδίων του άνθρακα. Υπάρχει σοβαρός κίνδυνος να σημειωθεί σημαντική αύξηση των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και αλλοίωση της βιομηχανικής διάρθρωσης, ως συνέπεια των εξής μέτρων:

| 3.2.1 | Η προώθηση της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές συνοδεύεται από ολόκληρη σειρά συνεπειών και οφελών, ανάλογα με την κάθε μορφή ανανεώσιμης ενέργειας. Οι εφαρμογές της υδραυλικής ενέργειας (λαμβανομένης υπόψη και της ανάγκης σωστής μελέτης των μεταβολών της ροής των υδάτων, που πρέπει να είναι μικρές, καθώς και των προβλημάτων που συνδέονται με τα μεγάλα υδροηλεκτρικά έργα) φαίνεται ότι είναι εκείνες που παρουσιάζουν, σχετικά, τα λιγότερα προβλήματα. Η χρήση της βιομάζας, η οποία απαιτεί ένα σύνολο περιορισμών και διοικητικών προσαρμογών, προκειμένου τα πλεονεκτήματα να αντισταθμίζουν το κόστος που συνδέεται με την εκμετάλλευση της ανανεώσιμης αυτής πηγής, που παρουσιάζει ιδιαίτερα μεγάλη ποικιλία. Ειδικότερα, πρόκειται για τον κίνδυνο που συνδέεται με την αγορά της βιομάζας από τις μεγάλες θερμικές εγκαταστάσεις παραγωγής ενέργειας που την χρησιμοποιούν ως πρόσθετο για τα καύσιμα που προορίζονται για τις θερμικές εγκαταστάσεις πράγμα που αυξάνει την τιμή της βιομάζας σε σημείο που καθίσταται ασύμφορη για τη θέρμανση αστικών περιοχών ή για τις συναφείς μεταποιητικές βιομηχανίες. Οι πραγματικά καθαρές πηγές ενέργειας (φωτοηλεκτρικά κύτταρα, γεωθερμική ενέργεια) βρίσκονται ακόμη σε φάση ανάπτυξης και η χρήση τους σε ευρεία κλίμακα δεν είναι ακόμη στην ημερήσια διάταξη. Οπωσδήποτε, ένα από τα μειονεκτήματα έγκειται στην αύξηση της τιμής αγοράς της ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές, η οποία ορίζεται αυθαίρετα και έχει αντίκτυπο στην τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας που χρεώνεται στους πελάτες. Σε γενικές γραμμές, ωστόσο, ενδείκνυται η υποστήριξη της χρήσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και ο προβληματισμός σχετικά με τον καλύτερο τρόπο εκμετάλλευσής τους ώστε να είναι αποδοτικές. |
| --- | --- |

3.2.1

Η προώθηση της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές συνοδεύεται από ολόκληρη σειρά συνεπειών και οφελών, ανάλογα με την κάθε μορφή ανανεώσιμης ενέργειας. Οι εφαρμογές της υδραυλικής ενέργειας (λαμβανομένης υπόψη και της ανάγκης σωστής μελέτης των μεταβολών της ροής των υδάτων, που πρέπει να είναι μικρές, καθώς και των προβλημάτων που συνδέονται με τα μεγάλα υδροηλεκτρικά έργα) φαίνεται ότι είναι εκείνες που παρουσιάζουν, σχετικά, τα λιγότερα προβλήματα. Η χρήση της βιομάζας, η οποία απαιτεί ένα σύνολο περιορισμών και διοικητικών προσαρμογών, προκειμένου τα πλεονεκτήματα να αντισταθμίζουν το κόστος που συνδέεται με την εκμετάλλευση της ανανεώσιμης αυτής πηγής, που παρουσιάζει ιδιαίτερα μεγάλη ποικιλία. Ειδικότερα, πρόκειται για τον κίνδυνο που συνδέεται με την αγορά της βιομάζας από τις μεγάλες θερμικές εγκαταστάσεις παραγωγής ενέργειας που την χρησιμοποιούν ως πρόσθετο για τα καύσιμα που προορίζονται για τις θερμικές εγκαταστάσεις πράγμα που αυξάνει την τιμή της βιομάζας σε σημείο που καθίσταται ασύμφορη για τη θέρμανση αστικών περιοχών ή για τις συναφείς μεταποιητικές βιομηχανίες. Οι πραγματικά καθαρές πηγές ενέργειας (φωτοηλεκτρικά κύτταρα, γεωθερμική ενέργεια) βρίσκονται ακόμη σε φάση ανάπτυξης και η χρήση τους σε ευρεία κλίμακα δεν είναι ακόμη στην ημερήσια διάταξη. Οπωσδήποτε, ένα από τα μειονεκτήματα έγκειται στην αύξηση της τιμής αγοράς της ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές, η οποία ορίζεται αυθαίρετα και έχει αντίκτυπο στην τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας που χρεώνεται στους πελάτες. Σε γενικές γραμμές, ωστόσο, ενδείκνυται η υποστήριξη της χρήσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και ο προβληματισμός σχετικά με τον καλύτερο τρόπο εκμετάλλευσής τους ώστε να είναι αποδοτικές.

| 3.2.2 | Δεδομένου ότι η φορολογία των πρωτογενών πηγών ενέργειας ποικίλλει από το ένα κράτος στο άλλο, και ότι τα κράτη μέλη παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές ως προς τις ειδικές εθνικές συνθήκες, το μέτρο αυτό συνιστά πηγή ανισορροπίας που μπορεί να επιβαρύνει την πραγματοποίηση επενδύσεων για την ανάπτυξη ικανοτήτων και τις νέες τεχνολογίες από τις βιομηχανίες υψηλής έντασης ενέργειας και, κατά συνέπεια, τις βιομηχανικές μεταλλαγές. Το μέσο αυτό πρέπει να χρησιμοποιηθεί μόνον ως έσχατη λύση και, ενδεχομένως, με την μεγαλύτερη δυνατή προσοχή, κυρίως όταν είναι γνωστό ότι η φορολογία των πρωτογενών πηγών ενέργειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση μειώνει την ανταγωνιστικότητα των χωρών που εφαρμόζουν τα φορολογικά αυτά μέτρα. |
| --- | --- |

3.2.2

Δεδομένου ότι η φορολογία των πρωτογενών πηγών ενέργειας ποικίλλει από το ένα κράτος στο άλλο, και ότι τα κράτη μέλη παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές ως προς τις ειδικές εθνικές συνθήκες, το μέτρο αυτό συνιστά πηγή ανισορροπίας που μπορεί να επιβαρύνει την πραγματοποίηση επενδύσεων για την ανάπτυξη ικανοτήτων και τις νέες τεχνολογίες από τις βιομηχανίες υψηλής έντασης ενέργειας και, κατά συνέπεια, τις βιομηχανικές μεταλλαγές. Το μέσο αυτό πρέπει να χρησιμοποιηθεί μόνον ως έσχατη λύση και, ενδεχομένως, με την μεγαλύτερη δυνατή προσοχή, κυρίως όταν είναι γνωστό ότι η φορολογία των πρωτογενών πηγών ενέργειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση μειώνει την ανταγωνιστικότητα των χωρών που εφαρμόζουν τα φορολογικά αυτά μέτρα.

| 3.2.3 | Η εφαρμογή του ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής συνδέεται με την αύξηση των τιμών των ενεργειών (διάφορες πηγές που αφορούν διαφορετικές περιοχές αναφέρουν αποκλίσεις που κυμαίνονται μεταξύ 8 % και 40 %) και με τη μείωση της ανταγωνιστικότητας που εκδηλώνεται με υποχώρηση του ΑΕγχΠ, της τάξεως του 0,35 % έως 0,82 %. Ομοίως, οι ευρωπαϊκές εξαγωγές απειλούνται σοβαρά με επιβράδυνση, σε ένα περιβάλλον άκρατου ανταγωνισμού από χώρες όπου, επειδή δεν λαμβάνονται μέτρα για τον περιορισμό των κλιματικών αλλαγών, η τιμή της ενέργειας είναι πιο χαμηλή. Η εισαγωγή του συστήματος αυτού δημιουργεί πολλά προβλήματα και θίγει γενικά τη διαφάνεια του περιβάλλοντος των επενδύσεων, ευνοώντας μάλλον τους φορείς που είναι αναποτελεσματικοί, τόσο ως προς τις διαδικασίες που χρησιμοποιούν όσο και από άποψη συστημάτων διαχείρισης. |
| --- | --- |

3.2.3

Η εφαρμογή του ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής συνδέεται με την αύξηση των τιμών των ενεργειών (διάφορες πηγές που αφορούν διαφορετικές περιοχές αναφέρουν αποκλίσεις που κυμαίνονται μεταξύ 8 % και 40 %) και με τη μείωση της ανταγωνιστικότητας που εκδηλώνεται με υποχώρηση του ΑΕγχΠ, της τάξεως του 0,35 % έως 0,82 %. Ομοίως, οι ευρωπαϊκές εξαγωγές απειλούνται σοβαρά με επιβράδυνση, σε ένα περιβάλλον άκρατου ανταγωνισμού από χώρες όπου, επειδή δεν λαμβάνονται μέτρα για τον περιορισμό των κλιματικών αλλαγών, η τιμή της ενέργειας είναι πιο χαμηλή. Η εισαγωγή του συστήματος αυτού δημιουργεί πολλά προβλήματα και θίγει γενικά τη διαφάνεια του περιβάλλοντος των επενδύσεων, ευνοώντας μάλλον τους φορείς που είναι αναποτελεσματικοί, τόσο ως προς τις διαδικασίες που χρησιμοποιούν όσο και από άποψη συστημάτων διαχείρισης.

| 3.2.4 | Οι αντιδράσεις ορισμένων βιομηχανικών κλάδων (παραγωγή σιδηρούχων και μη σιδηρούχων μετάλλων, υλικών οικοδομής, χημική βιομηχανία και χαρτοβιομηχανία κλπ.) σε θέματα διάρθρωσης έχουν ενισχυθεί, όχι μόνο από την άνοδο των τιμών της ενέργειας, αλλά και από την εισαγωγή του ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής. Οι κλάδοι αυτοί, ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, αφιέρωσαν σημαντικά μέσα για τον εκσυγχρονισμό τους και τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας, γεγονός που δεν εμπόδισε ορισμένους από αυτούς να αυξήσουν σαφώς τον όγκο της παραγωγής τους. Το ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής δημιουργεί στην πραγματικότητα έναν μηχανισμό χορήγησης δικαιωμάτων εκπομπής σύμφωνα με τον οποίο οι εκσυγχρονισμένες επιχειρήσεις θα χρειαστεί να αγοράσουν ποσοστώσεις, ενώ εκείνες που δεν θα έχουν καταβάλει καμία προσπάθεια ούτε αναπτύξει κανένα μέσον θα λάβουν μια «συμβολή» για την ανάπτυξή τους, υπό τη μορφή δικαιωμάτων εκπομπής συνοδευόμενων από τη δυνατότητα πώλησής τους. Ήδη από την περίοδο 2008-2012, δηλαδή κατά την κατ' εξοχήν περίοδο εμπορίας, οι επιχειρήσεις αυτές κινδυνεύουν να βρεθούν ξανά σε μια οικονομική κατάσταση χωρίς διέξοδο, δεδομένου ότι, σε πολλές περιπτώσεις, οι τεχνικές και τεχνολογίες τούς παρείχαν τη δυνατότητα να μειώσουν στο ελάχιστο δυνατόν τις εκπομπές τους και να επιτύχουν την μεγαλύτερη δυνατή ενεργειακή αποδοτικότητα και, επομένως, είναι εντελώς αδύνατη οιαδήποτε περαιτέρω μείωση. |
| --- | --- |

3.2.4

Οι αντιδράσεις ορισμένων βιομηχανικών κλάδων (παραγωγή σιδηρούχων και μη σιδηρούχων μετάλλων, υλικών οικοδομής, χημική βιομηχανία και χαρτοβιομηχανία κλπ.) σε θέματα διάρθρωσης έχουν ενισχυθεί, όχι μόνο από την άνοδο των τιμών της ενέργειας, αλλά και από την εισαγωγή του ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής. Οι κλάδοι αυτοί, ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, αφιέρωσαν σημαντικά μέσα για τον εκσυγχρονισμό τους και τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας, γεγονός που δεν εμπόδισε ορισμένους από αυτούς να αυξήσουν σαφώς τον όγκο της παραγωγής τους. Το ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής δημιουργεί στην πραγματικότητα έναν μηχανισμό χορήγησης δικαιωμάτων εκπομπής σύμφωνα με τον οποίο οι εκσυγχρονισμένες επιχειρήσεις θα χρειαστεί να αγοράσουν ποσοστώσεις, ενώ εκείνες που δεν θα έχουν καταβάλει καμία προσπάθεια ούτε αναπτύξει κανένα μέσον θα λάβουν μια «συμβολή» για την ανάπτυξή τους, υπό τη μορφή δικαιωμάτων εκπομπής συνοδευόμενων από τη δυνατότητα πώλησής τους. Ήδη από την περίοδο 2008-2012, δηλαδή κατά την κατ' εξοχήν περίοδο εμπορίας, οι επιχειρήσεις αυτές κινδυνεύουν να βρεθούν ξανά σε μια οικονομική κατάσταση χωρίς διέξοδο, δεδομένου ότι, σε πολλές περιπτώσεις, οι τεχνικές και τεχνολογίες τούς παρείχαν τη δυνατότητα να μειώσουν στο ελάχιστο δυνατόν τις εκπομπές τους και να επιτύχουν την μεγαλύτερη δυνατή ενεργειακή αποδοτικότητα και, επομένως, είναι εντελώς αδύνατη οιαδήποτε περαιτέρω μείωση.

| 3.2.5 | Οι εκπομπές αερίων πολλών κλάδων (ιδίως στη σιδηρουργία) που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου συνδέονται κυρίως με τη χρήση φυσικοχημικών μεθόδων παραγωγής. Από τεχνικής άποψης, οι εκπομπές αυτές στην πλειονότητά τους έχουν περιοριστεί στο ελάχιστο τεχνικά δυνατό επίπεδο. Οι μη δυνάμενες να μειωθούν εκπομπές πρέπει να εξαιρεθούν από το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών χωρίς, ωστόσο, το μέτρο αυτό να επιτρέπει στις σχετικές βιομηχανίες να αγνοήσουν την υποχρέωσή τους να μειώσουν τις εκπομπές σε άλλους κλάδους (παραγωγή ενέργειας). Το ανώτατο όριο του συνολικού όγκου δικαιωμάτων εκπομπής που έχει οριστεί για το κάθε κράτος και για τον κάθε φορέα εκμετάλλευσης πηγών ενέργειας συνιστά άλλον ένα καθοριστικό παράγοντα. Στο μέτρο που το σύστημα μόλις αρχίζει να λειτουργεί, η πρακτική εμπειρία όσον αφορά τη λειτουργικότητά του και τις συγκεκριμένες του συνέπειες είναι, προς το παρόν, περιορισμένη. Οι απόψεις σχετικά με τα αποτελέσματά του κυμαίνονται από τον απόλυτο σκεπτικισμό έως την υπερβολική αισιοδοξία. Πάντως, ακόμη και οι εμπνευστές του συστήματος, στους απολογισμούς τους για τα πλεονεκτήματα που παρουσιάζουν τα προτεινόμενα μέτρα περιορισμού των αερίων του θερμοκηπίου, δεν αναφέρονται καθόλου σε συγκεκριμένες τιμές ως προς τα επίπεδα μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου μετά από την εισαγωγή του ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών. Ωστόσο, οι οικονομικοί φορείς προτιμούν ένα λειτουργικό και ισότιμο σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων παρά τη φορολογία της ενέργειας. |
| --- | --- |

3.2.5

Οι εκπομπές αερίων πολλών κλάδων (ιδίως στη σιδηρουργία) που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου συνδέονται κυρίως με τη χρήση φυσικοχημικών μεθόδων παραγωγής. Από τεχνικής άποψης, οι εκπομπές αυτές στην πλειονότητά τους έχουν περιοριστεί στο ελάχιστο τεχνικά δυνατό επίπεδο. Οι μη δυνάμενες να μειωθούν εκπομπές πρέπει να εξαιρεθούν από το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών χωρίς, ωστόσο, το μέτρο αυτό να επιτρέπει στις σχετικές βιομηχανίες να αγνοήσουν την υποχρέωσή τους να μειώσουν τις εκπομπές σε άλλους κλάδους (παραγωγή ενέργειας). Το ανώτατο όριο του συνολικού όγκου δικαιωμάτων εκπομπής που έχει οριστεί για το κάθε κράτος και για τον κάθε φορέα εκμετάλλευσης πηγών ενέργειας συνιστά άλλον ένα καθοριστικό παράγοντα. Στο μέτρο που το σύστημα μόλις αρχίζει να λειτουργεί, η πρακτική εμπειρία όσον αφορά τη λειτουργικότητά του και τις συγκεκριμένες του συνέπειες είναι, προς το παρόν, περιορισμένη. Οι απόψεις σχετικά με τα αποτελέσματά του κυμαίνονται από τον απόλυτο σκεπτικισμό έως την υπερβολική αισιοδοξία. Πάντως, ακόμη και οι εμπνευστές του συστήματος, στους απολογισμούς τους για τα πλεονεκτήματα που παρουσιάζουν τα προτεινόμενα μέτρα περιορισμού των αερίων του θερμοκηπίου, δεν αναφέρονται καθόλου σε συγκεκριμένες τιμές ως προς τα επίπεδα μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου μετά από την εισαγωγή του ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών. Ωστόσο, οι οικονομικοί φορείς προτιμούν ένα λειτουργικό και ισότιμο σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων παρά τη φορολογία της ενέργειας.

| 3.3 | Οι μεταβολές που προκαλούνται από τους άλλους μηχανισμούς μπορούν να θεωρηθούν ως σαφώς σημαντικότερες. Παρότι προβάλλονται λιγότερο από τα μέσα ενημέρωσης απ' ό,τι το ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών, ωστόσο επιτρέπουν προοδευτικά μια πραγματική μείωση της κατανάλωσης ενέργειας σε απόλυτες τιμές, ή μια υποχώρηση της κατανάλωσης ορυκτών καυσίμων για την παραγωγή ενέργειας. Συνεπώς, πρόκειται για έναν καθ' όλα ενδεικνυόμενο τρόπο ανάπτυξης, που στηρίζεται στην εφαρμογή του δυναμικού μείωσης των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου, παρότι, προφανώς, παρουσιάζει επίσης ορισμένους κινδύνους. |
| --- | --- |

3.3

Οι μεταβολές που προκαλούνται από τους άλλους μηχανισμούς μπορούν να θεωρηθούν ως σαφώς σημαντικότερες. Παρότι προβάλλονται λιγότερο από τα μέσα ενημέρωσης απ' ό,τι το ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών, ωστόσο επιτρέπουν προοδευτικά μια πραγματική μείωση της κατανάλωσης ενέργειας σε απόλυτες τιμές, ή μια υποχώρηση της κατανάλωσης ορυκτών καυσίμων για την παραγωγή ενέργειας. Συνεπώς, πρόκειται για έναν καθ' όλα ενδεικνυόμενο τρόπο ανάπτυξης, που στηρίζεται στην εφαρμογή του δυναμικού μείωσης των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου, παρότι, προφανώς, παρουσιάζει επίσης ορισμένους κινδύνους.

| 3.3.1 | Η πλήρης εφαρμογή της οδηγίας για την προαγωγή της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές, σύμφωνα με τις προβλέψεις, αναμένεται να περιορίσει τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου στα κράτη μέλη της ΕΕ των 15 κατά ποσότητες της τάξεως των 100 έως 125 εκατομμυρίων τόνων ισοδύναμου διοξειδίου του άνθρακα, γεγονός το οποίο, από άποψη όγκου, αντιπροσωπεύει τη μεγαλύτερη συμβολή στον περιορισμό των αερίων του θερμοκηπίου. Πέρα από το άμεσο αποτέλεσμα του περιορισμού των εκπομπών, η οδηγία αυτή αναμένεται να συμβάλει στην ανάπτυξη τεχνολογιών και εξοπλισμού που θα αξιοποιούν τόσο τις φυσικές μεθόδους παραγωγής ενέργειας (υδραυλική, αιολική, ηλιακή), όσο και τις θερμικές μεθόδους, χρησιμοποιώντας τη βιομάζα ως πηγή ενέργειας. Η χρήση της βιομάζας κινδυνεύει να καταλήξει στην απώλεια ορισμένων ανανεώσιμων πρώτων υλών (κυρίως του ξύλου) για τους κλάδους της μεταποίησης. Επομένως, θα ήταν σκόπιμο να προβλεφθεί κατάλληλη υποστήριξη ώστε να προληφθεί η απώλεια πηγών πρώτων υλών. Στην περίπτωση της αιολικής ενέργειας, ο κίνδυνος έγκειται στην αστάθειά της. Η μαζική προσφυγή στην αιολική ενέργεια μπορεί να απειλήσει την ασφάλεια εφοδιασμού των δικτύων με ηλεκτρική ενέργεια και, επομένως, καθιστά αναγκαία την ύπαρξη εφεδρικής ικανότητας από σταθερές πηγές. |
| --- | --- |

3.3.1

Η πλήρης εφαρμογή της οδηγίας για την προαγωγή της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές, σύμφωνα με τις προβλέψεις, αναμένεται να περιορίσει τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου στα κράτη μέλη της ΕΕ των 15 κατά ποσότητες της τάξεως των 100 έως 125 εκατομμυρίων τόνων ισοδύναμου διοξειδίου του άνθρακα, γεγονός το οποίο, από άποψη όγκου, αντιπροσωπεύει τη μεγαλύτερη συμβολή στον περιορισμό των αερίων του θερμοκηπίου. Πέρα από το άμεσο αποτέλεσμα του περιορισμού των εκπομπών, η οδηγία αυτή αναμένεται να συμβάλει στην ανάπτυξη τεχνολογιών και εξοπλισμού που θα αξιοποιούν τόσο τις φυσικές μεθόδους παραγωγής ενέργειας (υδραυλική, αιολική, ηλιακή), όσο και τις θερμικές μεθόδους, χρησιμοποιώντας τη βιομάζα ως πηγή ενέργειας. Η χρήση της βιομάζας κινδυνεύει να καταλήξει στην απώλεια ορισμένων ανανεώσιμων πρώτων υλών (κυρίως του ξύλου) για τους κλάδους της μεταποίησης. Επομένως, θα ήταν σκόπιμο να προβλεφθεί κατάλληλη υποστήριξη ώστε να προληφθεί η απώλεια πηγών πρώτων υλών. Στην περίπτωση της αιολικής ενέργειας, ο κίνδυνος έγκειται στην αστάθειά της. Η μαζική προσφυγή στην αιολική ενέργεια μπορεί να απειλήσει την ασφάλεια εφοδιασμού των δικτύων με ηλεκτρική ενέργεια και, επομένως, καθιστά αναγκαία την ύπαρξη εφεδρικής ικανότητας από σταθερές πηγές.

| 3.3.2 | Η οδηγία για την προώθηση της χρήσης βιοκαυσίμων, όταν θα έχει τεθεί πλήρως σε εφαρμογή, αναμένεται να καταλήξει σε περιορισμό των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου της τάξεως των 35 έως 40 εκατομμυρίων τόνων CO2, στην ΕΕ των 15. Παράλληλα, μια άλλη συνέπειά της θα είναι ότι θα προσφέρει νέες προοπτικές στη γεωργία και τη μεταποιητική βιομηχανία, για την προμήθεια τόσο των πρώτων υλών όσο και των ίδιων των βιοκαυσίμων που προορίζονται για τα αυτοκίνητα οχήματα. |
| --- | --- |

3.3.2

Η οδηγία για την προώθηση της χρήσης βιοκαυσίμων, όταν θα έχει τεθεί πλήρως σε εφαρμογή, αναμένεται να καταλήξει σε περιορισμό των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου της τάξεως των 35 έως 40 εκατομμυρίων τόνων CO2, στην ΕΕ των 15. Παράλληλα, μια άλλη συνέπειά της θα είναι ότι θα προσφέρει νέες προοπτικές στη γεωργία και τη μεταποιητική βιομηχανία, για την προμήθεια τόσο των πρώτων υλών όσο και των ίδιων των βιοκαυσίμων που προορίζονται για τα αυτοκίνητα οχήματα.

| 3.3.3 | Η οδηγία για την προώθηση της συμπαραγωγής ενέργειας συνιστά καθοριστικό συστατικό στοιχείο του συστήματος περιορισμού των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, δεδομένου ότι αναμένεται να επιτρέψει περιορισμό των εκπομπών, στην ΕΕ των 15, της τάξεως των 65 εκατομμυρίων τόνων CO2 ανά έτος, και ότι αποβλέπει στην αύξηση της ενεργειακής αποδοτικότητας της παραγωγής θερμότητας σε όλες τις περιπτώσεις όπου το σύστημα αυτό δεν αξιοποιούνταν μέχρι σήμερα (κυρίως σε συνδυασμό με τις κύριες πηγές θερμότητας που προορίζονται για θέρμανση των κατοικιών των ιδιωτών κλπ.). Οι βιομηχανικές εγκαταστάσεις που χρησιμοποιούν το σύστημα αυτό εδώ και πολύ καιρό είναι πολλές. Το σχετικά υψηλό κόστος των καυσίμων σε σύγκριση με την πρόσθετη ενέργεια που επιτυγχάνεται, και επομένως η χαμηλή απόδοση των επενδύσεων, η ανάγκη πραγματοποίησης σημαντικών επενδύσεων όταν η εισαγωγή του συστήματος πρέπει να συνοδευτεί από μετατροπή των βασικών εγκαταστάσεων και, τέλος, το γεγονός ότι οι πηγές αυτές γενικά δεν είναι εκμεταλλεύσιμες σε συνεχή βάση, γεγονός που περιπλέκει τη σύνδεσή τους στο δίκτυο, είναι οι δυσκολίες που προκύπτουν συνήθως από τη συμπαραγωγή. Στον τομέα του ενεργειακού εφοδιασμού, οι συνολικές δυνατότητες μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου εκτιμώνται μεταξύ 250 και 285 εκατομμυρίων τόνων ισοδύναμου CO2. |
| --- | --- |

3.3.3

Η οδηγία για την προώθηση της συμπαραγωγής ενέργειας συνιστά καθοριστικό συστατικό στοιχείο του συστήματος περιορισμού των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, δεδομένου ότι αναμένεται να επιτρέψει περιορισμό των εκπομπών, στην ΕΕ των 15, της τάξεως των 65 εκατομμυρίων τόνων CO2 ανά έτος, και ότι αποβλέπει στην αύξηση της ενεργειακής αποδοτικότητας της παραγωγής θερμότητας σε όλες τις περιπτώσεις όπου το σύστημα αυτό δεν αξιοποιούνταν μέχρι σήμερα (κυρίως σε συνδυασμό με τις κύριες πηγές θερμότητας που προορίζονται για θέρμανση των κατοικιών των ιδιωτών κλπ.). Οι βιομηχανικές εγκαταστάσεις που χρησιμοποιούν το σύστημα αυτό εδώ και πολύ καιρό είναι πολλές. Το σχετικά υψηλό κόστος των καυσίμων σε σύγκριση με την πρόσθετη ενέργεια που επιτυγχάνεται, και επομένως η χαμηλή απόδοση των επενδύσεων, η ανάγκη πραγματοποίησης σημαντικών επενδύσεων όταν η εισαγωγή του συστήματος πρέπει να συνοδευτεί από μετατροπή των βασικών εγκαταστάσεων και, τέλος, το γεγονός ότι οι πηγές αυτές γενικά δεν είναι εκμεταλλεύσιμες σε συνεχή βάση, γεγονός που περιπλέκει τη σύνδεσή τους στο δίκτυο, είναι οι δυσκολίες που προκύπτουν συνήθως από τη συμπαραγωγή. Στον τομέα του ενεργειακού εφοδιασμού, οι συνολικές δυνατότητες μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου εκτιμώνται μεταξύ 250 και 285 εκατομμυρίων τόνων ισοδύναμου CO2.

| 3.3.4 | Πρέπει να θεσπιστούν φορολογικά μέτρα με ιδιαίτερη σύνεση. Το εν λόγω μέτρα πρέπει να είναι μάλλον προτρεπτικά και να ελαττώνουν τη συνολική φορολογική επιβάρυνση των επιχειρήσεων όταν αυτές μειώνουν τις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου. Το ζήτημα αυτό παραπέμπει στη φορολόγηση των καυσίμων που χρησιμοποιούνται στις αερομεταφορές. Αντίθετα με τους λοιπούς τρόπους μεταφορών, οι αερομεταφορές επωφελούνται προς το παρόν φορολογικών ελαφρύνσεων και, πράγματι, επιβαρύνουν τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου μόνο κατά 2 % περίπου. Η ενδεχόμενη φορολόγηση των καυσίμων των αεροπορικών μεταφορών πρέπει να ενταχθεί σε ένα γενικότερο πλαίσιο. Πρέπει να προταθούν και να εφαρμοστούν μέτρα που θα λαμβάνουν υπόψη τον ισχυρό ανταγωνισμό στις αερομεταφορές και τα μέτρα αυτά δεν μπορούν να θεσπιστούν μονομερώς από την Ευρωπαϊκή Ένωση. |
| --- | --- |

3.3.4

Πρέπει να θεσπιστούν φορολογικά μέτρα με ιδιαίτερη σύνεση. Το εν λόγω μέτρα πρέπει να είναι μάλλον προτρεπτικά και να ελαττώνουν τη συνολική φορολογική επιβάρυνση των επιχειρήσεων όταν αυτές μειώνουν τις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου. Το ζήτημα αυτό παραπέμπει στη φορολόγηση των καυσίμων που χρησιμοποιούνται στις αερομεταφορές. Αντίθετα με τους λοιπούς τρόπους μεταφορών, οι αερομεταφορές επωφελούνται προς το παρόν φορολογικών ελαφρύνσεων και, πράγματι, επιβαρύνουν τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου μόνο κατά 2 % περίπου. Η ενδεχόμενη φορολόγηση των καυσίμων των αεροπορικών μεταφορών πρέπει να ενταχθεί σε ένα γενικότερο πλαίσιο. Πρέπει να προταθούν και να εφαρμοστούν μέτρα που θα λαμβάνουν υπόψη τον ισχυρό ανταγωνισμό στις αερομεταφορές και τα μέτρα αυτά δεν μπορούν να θεσπιστούν μονομερώς από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

| 3.3.5 | Όσον αφορά την κατανάλωση, το εύρος του δυνατού περιορισμού εκτιμάται σε 215 έως 260 εκατομμύρια τόνων ισοδύναμου CO2, συμπεριλαμβανομένης και μιας μείωσης της τάξης των 35 έως 45 εκατομμυρίων τόνων ισοδύναμου CO2 η οποία συνδέεται με βελτιωμένα θερμικά χαρακτηριστικά των κτιρίων. Στον τομέα των μεταφορών, οι δυνατότητες περιορισμού εκτιμώνται μεταξύ 150 και 180 εκατομμυρίων τόνων ισοδύναμου CO2. |
| --- | --- |

3.3.5

Όσον αφορά την κατανάλωση, το εύρος του δυνατού περιορισμού εκτιμάται σε 215 έως 260 εκατομμύρια τόνων ισοδύναμου CO2, συμπεριλαμβανομένης και μιας μείωσης της τάξης των 35 έως 45 εκατομμυρίων τόνων ισοδύναμου CO2 η οποία συνδέεται με βελτιωμένα θερμικά χαρακτηριστικά των κτιρίων. Στον τομέα των μεταφορών, οι δυνατότητες περιορισμού εκτιμώνται μεταξύ 150 και 180 εκατομμυρίων τόνων ισοδύναμου CO2.

| 3.3.6 | Ο κανονισμός για ορισμένα φθοριούχα αέρια του φαινομένου του θερμοκηπίου (HFC, PFC και SF6), που ανήκει στο πολιτικό πεδίο, αφορά ένα μικρό μόνο σχετικά ποσοστό των αερίων του θερμοκηπίου. Προς το παρόν, οι ουσίες αυτές αντιπροσωπεύουν το 2 % σχεδόν του συνόλου των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου της ΕΕ, ένα ποσοστό που αναμένεται να φθάσει το 3 % μετά από το 2012. Οι δυνατότητες περιορισμού των εκπομπών αυτών εξαρτώνται κυρίως από τον περιορισμό της χρήσης αυτών των υλών στους εμπορικούς ψυκτικούς εξοπλισμούς, όσον αφορά την παραγωγή του HFC-23, ή στις σταθερές ή φορητές κλιματιστικές μονάδες. Σύμφωνα με τις τελευταίες εκτιμήσεις της Διακυβερνητικής Ομάδας Εμπειρογνωμόνων για την Εξέλιξη του Κλίματος, το κόστος μπορεί να τοποθετηθεί σε αναλογία από 10 έως 300 USD ανά τόνο ισοδύναμου CO2 (διακύμανση ανάλογα με τους κλάδους και τις περιοχές). Η δυνατότητα μείωσης των εκπομπών εκτιμάται μεταξύ 18 και 21 εκατομμυρίων τόνων ισοδύναμου CO2. |
| --- | --- |

3.3.6

Ο κανονισμός για ορισμένα φθοριούχα αέρια του φαινομένου του θερμοκηπίου (HFC, PFC και SF6), που ανήκει στο πολιτικό πεδίο, αφορά ένα μικρό μόνο σχετικά ποσοστό των αερίων του θερμοκηπίου. Προς το παρόν, οι ουσίες αυτές αντιπροσωπεύουν το 2 % σχεδόν του συνόλου των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου της ΕΕ, ένα ποσοστό που αναμένεται να φθάσει το 3 % μετά από το 2012. Οι δυνατότητες περιορισμού των εκπομπών αυτών εξαρτώνται κυρίως από τον περιορισμό της χρήσης αυτών των υλών στους εμπορικούς ψυκτικούς εξοπλισμούς, όσον αφορά την παραγωγή του HFC-23, ή στις σταθερές ή φορητές κλιματιστικές μονάδες. Σύμφωνα με τις τελευταίες εκτιμήσεις της Διακυβερνητικής Ομάδας Εμπειρογνωμόνων για την Εξέλιξη του Κλίματος, το κόστος μπορεί να τοποθετηθεί σε αναλογία από 10 έως 300 USD ανά τόνο ισοδύναμου CO2 (διακύμανση ανάλογα με τους κλάδους και τις περιοχές). Η δυνατότητα μείωσης των εκπομπών εκτιμάται μεταξύ 18 και 21 εκατομμυρίων τόνων ισοδύναμου CO2.

| 3.3.7 | Η δέσμευση των αερίων στα πράσινα μέρη των φυτών παρουσιάζει σημαντικές δυνατότητες μείωσης της ποσότητας αερίων του θερμοκηπίου, που μπορεί να φθάσει έως και 60-100 εκατομμύρια τόνων ισοδύναμου CO2, αρκεί να δημιουργηθεί το αναγκαίο πλαίσιο. |
| --- | --- |

3.3.7

Η δέσμευση των αερίων στα πράσινα μέρη των φυτών παρουσιάζει σημαντικές δυνατότητες μείωσης της ποσότητας αερίων του θερμοκηπίου, που μπορεί να φθάσει έως και 60-100 εκατομμύρια τόνων ισοδύναμου CO2, αρκεί να δημιουργηθεί το αναγκαίο πλαίσιο.

| 3.4 | Η παγίδευση και αποθήκευση του CO2 στα κατάλληλα γεωλογικά στρώματα ή σε διαμορφωμένους χώρους στο υπέδαφος (γεωλογική δέσμευση) προϋποθέτουν τον διαχωρισμό του από τις ανθρωπογενείς πηγές που προσφέρονται γι' αυτό, τη μεταφορά του στον τόπο αποθήκευσης και την απομόνωσή του από την ατμόσφαιρα για μακρές περιόδους. Η αποτελεσματικότητα της μεθόδου αυτής για τη μείωση των εκπομπών θα εξαρτηθεί από την ποσότητα του CO2 που θα παγιδεύεται, από τη μείωση της παγκόσμιας αποδοτικότητας των σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και των βιομηχανικών συγκροτημάτων, λαμβανομένης υπόψη της ενεργειακής έντασης της παγίδευσης, της μεταφοράς και της αποθήκευσης και, τέλος, της αναλογίας του αποθηκευόμενου CO2. Οι σημερινές τεχνικές επιτρέπουν τη συγκράτηση του 90 % περίπου της ποσότητας του αποθηκευόμενου CO2. Η εγκατάσταση των μηχανισμών αυτών χρειάζεται 15 % έως 30 % πρόσθετη ενέργεια (κυρίως για την παγίδευση), δηλαδή η συνολική αποτελεσματικότητα της μείωσης των εκπομπών θα είναι της τάξεως του 85 %. |
| --- | --- |

3.4

Η παγίδευση και αποθήκευση του CO2 στα κατάλληλα γεωλογικά στρώματα ή σε διαμορφωμένους χώρους στο υπέδαφος (γεωλογική δέσμευση) προϋποθέτουν τον διαχωρισμό του από τις ανθρωπογενείς πηγές που προσφέρονται γι' αυτό, τη μεταφορά του στον τόπο αποθήκευσης και την απομόνωσή του από την ατμόσφαιρα για μακρές περιόδους. Η αποτελεσματικότητα της μεθόδου αυτής για τη μείωση των εκπομπών θα εξαρτηθεί από την ποσότητα του CO2 που θα παγιδεύεται, από τη μείωση της παγκόσμιας αποδοτικότητας των σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και των βιομηχανικών συγκροτημάτων, λαμβανομένης υπόψη της ενεργειακής έντασης της παγίδευσης, της μεταφοράς και της αποθήκευσης και, τέλος, της αναλογίας του αποθηκευόμενου CO2. Οι σημερινές τεχνικές επιτρέπουν τη συγκράτηση του 90 % περίπου της ποσότητας του αποθηκευόμενου CO2. Η εγκατάσταση των μηχανισμών αυτών χρειάζεται 15 % έως 30 % πρόσθετη ενέργεια (κυρίως για την παγίδευση), δηλαδή η συνολική αποτελεσματικότητα της μείωσης των εκπομπών θα είναι της τάξεως του 85 %.

4.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 4.1 | Οι κλιματικές αλλαγές συνιστούν ένα μοναδικό πρόβλημα που η ανθρωπότητα δεν έχει γνωρίσει όμοιό του στη σύγχρονη ιστορία. Πρόκειται για παγκόσμιο πρόβλημα, που εντάσσεται σε μια μακροπρόθεσμη προοπτική (πολλών αιώνων) και χαρακτηρίζεται από την πολυσύνθετη αλληλεπίδραση κλιματικών, περιβαλλοντικών, οικονομικών, πολιτικών, θεσμικών, κοινωνικών και τεχνολογικών διεργασιών. Στο πρόβλημα αναμιγνύονται παράμετροι διεθνούς χαρακτήρα και όπου εμπλέκονται πολλές γενεές, στα πλαίσια ευρύτερων στόχων κοινωνίας, όπως η ισότητα και η βιώσιμη ανάπτυξη. Η χάραξη μιας στρατηγικής για την αντίδραση στις κλιματικές αλλαγές χαρακτηρίζεται από λήψη αποφάσεων που παρουσιάζουν μεγάλο βαθμό αβεβαιότητας και από τον κίνδυνο πρόκλησης μεταβολών μη γραμμικών, ακόμη και μη αναστρέψιμων. |
| --- | --- |

4.1

Οι κλιματικές αλλαγές συνιστούν ένα μοναδικό πρόβλημα που η ανθρωπότητα δεν έχει γνωρίσει όμοιό του στη σύγχρονη ιστορία. Πρόκειται για παγκόσμιο πρόβλημα, που εντάσσεται σε μια μακροπρόθεσμη προοπτική (πολλών αιώνων) και χαρακτηρίζεται από την πολυσύνθετη αλληλεπίδραση κλιματικών, περιβαλλοντικών, οικονομικών, πολιτικών, θεσμικών, κοινωνικών και τεχνολογικών διεργασιών. Στο πρόβλημα αναμιγνύονται παράμετροι διεθνούς χαρακτήρα και όπου εμπλέκονται πολλές γενεές, στα πλαίσια ευρύτερων στόχων κοινωνίας, όπως η ισότητα και η βιώσιμη ανάπτυξη. Η χάραξη μιας στρατηγικής για την αντίδραση στις κλιματικές αλλαγές χαρακτηρίζεται από λήψη αποφάσεων που παρουσιάζουν μεγάλο βαθμό αβεβαιότητας και από τον κίνδυνο πρόκλησης μεταβολών μη γραμμικών, ακόμη και μη αναστρέψιμων.

| 4.2 | Οι αρνητικές εκδηλώσεις των αλλαγών του πλανητικού κλίματος συνδέονται ολοένα και περισσότερο με ακραία μετεωρολογικά φαινόμενα (π.χ., άνοδος της στάθμης των υδάτων, πλημμύρες, κατολισθήσεις γαιών, ξηρασία, θύελλες, κλπ.) το ανθρώπινο και υλικό κόστος των οποίων αυξάνει ολοένα και περισσότερο. Ο υπολογισμός του κόστους και του οφέλους των δράσεων που στοχεύουν στη μείωση των συνεπειών διαφέρει σε συνάρτηση με τον τρόπο μέτρησης της ευημερίας, του πλαισίου και της μεθόδου αναλύσεως, και των βασικών αρχών που υιοθετούνται όσον αφορά τις αναλύσεις. Το αποτέλεσμα είναι ότι η εκτίμηση του κόστους δεν μπορεί να εκτιμά το πραγματικό κόστος και όφελος των δράσεων που αποσκοπούν στη μείωση των κλιματικών αλλαγών. |
| --- | --- |

4.2

Οι αρνητικές εκδηλώσεις των αλλαγών του πλανητικού κλίματος συνδέονται ολοένα και περισσότερο με ακραία μετεωρολογικά φαινόμενα (π.χ., άνοδος της στάθμης των υδάτων, πλημμύρες, κατολισθήσεις γαιών, ξηρασία, θύελλες, κλπ.) το ανθρώπινο και υλικό κόστος των οποίων αυξάνει ολοένα και περισσότερο. Ο υπολογισμός του κόστους και του οφέλους των δράσεων που στοχεύουν στη μείωση των συνεπειών διαφέρει σε συνάρτηση με τον τρόπο μέτρησης της ευημερίας, του πλαισίου και της μεθόδου αναλύσεως, και των βασικών αρχών που υιοθετούνται όσον αφορά τις αναλύσεις. Το αποτέλεσμα είναι ότι η εκτίμηση του κόστους δεν μπορεί να εκτιμά το πραγματικό κόστος και όφελος των δράσεων που αποσκοπούν στη μείωση των κλιματικών αλλαγών.

| 4.3 | Εάν κατά τη χάραξη των πολιτικών που στοχεύουν στη μείωση των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου δεν ληφθεί υπόψη το σύνολο των οικονομικών παραμέτρων, ένα μέρος της παραγωγής των χωρών που έχουν κυρώσει το πρωτόκολλο του Κιότο κινδυνεύει να μετατοπιστεί σε χώρες περισσότερο αναπτυγμένες οικονομικά οι οποίες διστάζουν ακόμα να κυρώσουν το πρωτόκολλο ή σε αναπτυσσόμενες χώρες οι οποίες δεν έχουν αναλάβει καμία ποσοτική δέσμευση που να απορρέει από το εν λόγω πρωτόκολλο. Η κατάσταση αυτή θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα οικονομικές απώλειες ή απώλειες από πλευράς ανταγωνιστικότητας χωρίς ωστόσο να επιτευχθεί η επιδιωκόμενη μείωση των εκπομπών σε παγκόσμιο επίπεδο. |
| --- | --- |

4.3

Εάν κατά τη χάραξη των πολιτικών που στοχεύουν στη μείωση των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου δεν ληφθεί υπόψη το σύνολο των οικονομικών παραμέτρων, ένα μέρος της παραγωγής των χωρών που έχουν κυρώσει το πρωτόκολλο του Κιότο κινδυνεύει να μετατοπιστεί σε χώρες περισσότερο αναπτυγμένες οικονομικά οι οποίες διστάζουν ακόμα να κυρώσουν το πρωτόκολλο ή σε αναπτυσσόμενες χώρες οι οποίες δεν έχουν αναλάβει καμία ποσοτική δέσμευση που να απορρέει από το εν λόγω πρωτόκολλο. Η κατάσταση αυτή θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα οικονομικές απώλειες ή απώλειες από πλευράς ανταγωνιστικότητας χωρίς ωστόσο να επιτευχθεί η επιδιωκόμενη μείωση των εκπομπών σε παγκόσμιο επίπεδο.

| 4.4 | Προκειμένου να εφαρμοστούν επιτυχώς τα μέτρα για την μείωση των κλιματικών αλλαγών, θα πρέπει να ξεπεραστούν πολλά εμπόδια τεχνικού, οικονομικού, πολιτικού, πολιτισμικού, κοινωνικού, συμπεριφορικού και θεσμικού χαρακτήρα, τα οποία εμποδίζουν την πλήρη αξιοποίηση των τεχνικών, οικονομικών και κοινωνικών ευκαιριών που προσφέρουν οι εν λόγω δράσεις μείωσης των κλιματικών αλλαγών. Οι δυνατότητες των ευκαιριών μετριασμού και τα είδη των εμποδίων ποικίλλουν ανάλογα με τις περιοχές και τους κλάδους, καθώς και με τη χρονική στιγμή. |
| --- | --- |

4.4

Προκειμένου να εφαρμοστούν επιτυχώς τα μέτρα για την μείωση των κλιματικών αλλαγών, θα πρέπει να ξεπεραστούν πολλά εμπόδια τεχνικού, οικονομικού, πολιτικού, πολιτισμικού, κοινωνικού, συμπεριφορικού και θεσμικού χαρακτήρα, τα οποία εμποδίζουν την πλήρη αξιοποίηση των τεχνικών, οικονομικών και κοινωνικών ευκαιριών που προσφέρουν οι εν λόγω δράσεις μείωσης των κλιματικών αλλαγών. Οι δυνατότητες των ευκαιριών μετριασμού και τα είδη των εμποδίων ποικίλλουν ανάλογα με τις περιοχές και τους κλάδους, καθώς και με τη χρονική στιγμή.

| 4.5 | Η αποτελεσματικότητα της εφαρμογής των μέτρων για την μείωση των κλιματικών μεταβολών μπορεί να αυξηθεί, υπό τον όρο ότι οι σχετικές πολιτικές θα ενσωματώνονται στους λοιπούς, μη κλιματολογικούς, στόχους των εθνικών και τομεακών πολιτικών και ότι θα μετατραπούν σε ευρείες στρατηγικές μετάβασης, με στόχο την επίτευξη των μακροπρόθεσμων κοινωνικών και τεχνολογικών αλλαγών που είναι αναγκαίες και για την έννοια της βιώσιμης ανάπτυξης και για την μείωση των κλιματικών αλλαγών. |
| --- | --- |

4.5

Η αποτελεσματικότητα της εφαρμογής των μέτρων για την μείωση των κλιματικών μεταβολών μπορεί να αυξηθεί, υπό τον όρο ότι οι σχετικές πολιτικές θα ενσωματώνονται στους λοιπούς, μη κλιματολογικούς, στόχους των εθνικών και τομεακών πολιτικών και ότι θα μετατραπούν σε ευρείες στρατηγικές μετάβασης, με στόχο την επίτευξη των μακροπρόθεσμων κοινωνικών και τεχνολογικών αλλαγών που είναι αναγκαίες και για την έννοια της βιώσιμης ανάπτυξης και για την μείωση των κλιματικών αλλαγών.

| 4.6 | Συντονισμένες δράσεις χωρών και κλάδων μπορούν να συμβάλουν στον περιορισμό του κόστους των μέτρων για την μείωση των κλιματικών αλλαγών, να συμπεριλάβουν προβληματισμούς συνδεόμενους με την ανταγωνιστικότητα, να επιλύσουν ενδεχόμενες συγκρούσεις με τους κανόνες του διεθνούς εμπορίου, και να καταπολεμήσουν τις εκπομπές οξειδίων του άνθρακα. Μια ομάδα χωρών που θα έχουν τη βούληση να περιορίσουν συλλογικά τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου θα έπρεπε να συνεννοηθεί ώστε να χαράξει διεθνείς μηχανισμούς άψογα σχεδιασμένους και αποτελεσματικούς. |
| --- | --- |

4.6

Συντονισμένες δράσεις χωρών και κλάδων μπορούν να συμβάλουν στον περιορισμό του κόστους των μέτρων για την μείωση των κλιματικών αλλαγών, να συμπεριλάβουν προβληματισμούς συνδεόμενους με την ανταγωνιστικότητα, να επιλύσουν ενδεχόμενες συγκρούσεις με τους κανόνες του διεθνούς εμπορίου, και να καταπολεμήσουν τις εκπομπές οξειδίων του άνθρακα. Μια ομάδα χωρών που θα έχουν τη βούληση να περιορίσουν συλλογικά τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου θα έπρεπε να συνεννοηθεί ώστε να χαράξει διεθνείς μηχανισμούς άψογα σχεδιασμένους και αποτελεσματικούς.

| 4.7 | Οι κλιματικές αλλαγές συνιστούν παγκόσμιο φαινόμενο. Επομένως, η προσέγγισή τους πρέπει να γίνεται σε παγκόσμιο επίπεδο. Είναι αναγκαία η προσφυγή σε όλες τις πολιτικές διαπραγματεύσεις και μέσα, προκειμένου να συμμετάσχουν όλοι οι μεγάλοι παγκόσμιοι ρυπαντές στις προσπάθειες περιορισμού των συνολικών ποσοστών συγκέντρωσης αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα. Για να προσδιοριστεί ποιοι είναι αυτοί οι μεγάλοι ρυπαντές, θα ήταν σκόπιμο να ληφθεί υπόψη το εκτιμώμενο επίπεδο συνολικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα μετά από το 2012. Δεν είναι δυνατόν να πραγματοποιηθούν σημαντικές πρόοδοι, εάν δεν υπάρξει προσφυγή στα κατάλληλα πολιτικά και οικονομικά μέσα. |
| --- | --- |

4.7

Οι κλιματικές αλλαγές συνιστούν παγκόσμιο φαινόμενο. Επομένως, η προσέγγισή τους πρέπει να γίνεται σε παγκόσμιο επίπεδο. Είναι αναγκαία η προσφυγή σε όλες τις πολιτικές διαπραγματεύσεις και μέσα, προκειμένου να συμμετάσχουν όλοι οι μεγάλοι παγκόσμιοι ρυπαντές στις προσπάθειες περιορισμού των συνολικών ποσοστών συγκέντρωσης αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα. Για να προσδιοριστεί ποιοι είναι αυτοί οι μεγάλοι ρυπαντές, θα ήταν σκόπιμο να ληφθεί υπόψη το εκτιμώμενο επίπεδο συνολικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα μετά από το 2012. Δεν είναι δυνατόν να πραγματοποιηθούν σημαντικές πρόοδοι, εάν δεν υπάρξει προσφυγή στα κατάλληλα πολιτικά και οικονομικά μέσα.

| 4.8 | Ακόμη, πρέπει να εκτιμηθεί ρεαλιστικά η βούληση των κρατών της ίδιας της ΕΕ για την επίτευξη των πολύ πιο φιλόδοξων στόχων επιβαλλόμενου περιορισμού των εκπομπών μετά από το 2012, υπό το φως της στρατηγικής της Λισαβόνας και των αποτελεσμάτων που έχουν σήμερα επιτευχθεί χάρη στα μέτρα που υιοθετήθηκαν και εφαρμόστηκαν. Από αυτή την άποψη, επικροτούμε τις προτάσεις που περιλαμβάνονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής «Επιτυχής καταπολέμηση της αλλαγής του κλίματος του πλανήτη» και τα μέτρα που τη συνοδεύουν. |
| --- | --- |

4.8

Ακόμη, πρέπει να εκτιμηθεί ρεαλιστικά η βούληση των κρατών της ίδιας της ΕΕ για την επίτευξη των πολύ πιο φιλόδοξων στόχων επιβαλλόμενου περιορισμού των εκπομπών μετά από το 2012, υπό το φως της στρατηγικής της Λισαβόνας και των αποτελεσμάτων που έχουν σήμερα επιτευχθεί χάρη στα μέτρα που υιοθετήθηκαν και εφαρμόστηκαν. Από αυτή την άποψη, επικροτούμε τις προτάσεις που περιλαμβάνονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής «Επιτυχής καταπολέμηση της αλλαγής του κλίματος του πλανήτη» και τα μέτρα που τη συνοδεύουν.

| 4.9 | Η ΕΕ πρέπει σύντομα να ασχοληθεί με την κατάρτιση συγκεκριμένης επιχειρηματολογίας για τις διεθνείς διαπραγματεύσεις σχετικά με τις κλιματικές αλλαγές. Μακροπρόθεσμα, οι διαπραγματεύσεις αυτές θα πρέπει να καταλήξουν σε αποδεκτή λύση η οποία να επιτρέπει τη συνέχιση της διαδικασίας περιορισμού των αερίων του θερμοκηπίου μετά από το 2012 με τη συμμετοχή των οικονομικά αναπτυγμένων χωρών στο πλευρό των κυριότερων παραγωγών τέτοιων αερίων στις αναδυόμενες χώρες και, γενικότερα, στις αναπτυσσόμενες χώρες. Άλλως, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι το πρωτόκολλο του Κιότο, υπό την υφιστάμενη μορφή του, το 2012 θα καλύπτει πλέον μόνο το ένα τέταρτο περίπου των συνολικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στον κόσμο και, επομένως, εάν δεν τροποποιηθεί, δεν θα μπορεί να αποτελέσει αποτελεσματικό μέσο για την επίλυση του προβλήματος του παγκόσμιου κλίματος στο μέλλον. Θα είναι, συνεπώς, αναγκαία η εξεύρεση λύσεων που θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν τη συνέχειά του. Μια νέα επανεκτίμηση των μηχανισμών περιορισμού των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, συμπεριλαμβανομένου και του κοινοτικού συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής, τόσο από την άποψη της σφαιρικής τους επίδρασης επί του συνολικού όγκου των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, όσο και από την άποψη της σχέσης κόστους-αποτελέσματος και του διοικητικού βάρους θα μπορούσε να περιλαμβάνεται στα μέτρα αυτά. Θα ήταν σκόπιμο να αρχίσει το συντομότερο δυνατόν συγκριτική μελέτη των προτάσεων και σχεδίων των διαφόρων ομάδων κρατών όσον αφορά τη μείωση, μακροπρόθεσμα, των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου, προκειμένου να καταστεί δυνατή η λήψη των κατάλληλων αποφάσεων εν καιρώ. |
| --- | --- |

4.9

Η ΕΕ πρέπει σύντομα να ασχοληθεί με την κατάρτιση συγκεκριμένης επιχειρηματολογίας για τις διεθνείς διαπραγματεύσεις σχετικά με τις κλιματικές αλλαγές. Μακροπρόθεσμα, οι διαπραγματεύσεις αυτές θα πρέπει να καταλήξουν σε αποδεκτή λύση η οποία να επιτρέπει τη συνέχιση της διαδικασίας περιορισμού των αερίων του θερμοκηπίου μετά από το 2012 με τη συμμετοχή των οικονομικά αναπτυγμένων χωρών στο πλευρό των κυριότερων παραγωγών τέτοιων αερίων στις αναδυόμενες χώρες και, γενικότερα, στις αναπτυσσόμενες χώρες. Άλλως, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι το πρωτόκολλο του Κιότο, υπό την υφιστάμενη μορφή του, το 2012 θα καλύπτει πλέον μόνο το ένα τέταρτο περίπου των συνολικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στον κόσμο και, επομένως, εάν δεν τροποποιηθεί, δεν θα μπορεί να αποτελέσει αποτελεσματικό μέσο για την επίλυση του προβλήματος του παγκόσμιου κλίματος στο μέλλον. Θα είναι, συνεπώς, αναγκαία η εξεύρεση λύσεων που θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν τη συνέχειά του. Μια νέα επανεκτίμηση των μηχανισμών περιορισμού των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, συμπεριλαμβανομένου και του κοινοτικού συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής, τόσο από την άποψη της σφαιρικής τους επίδρασης επί του συνολικού όγκου των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, όσο και από την άποψη της σχέσης κόστους-αποτελέσματος και του διοικητικού βάρους θα μπορούσε να περιλαμβάνεται στα μέτρα αυτά. Θα ήταν σκόπιμο να αρχίσει το συντομότερο δυνατόν συγκριτική μελέτη των προτάσεων και σχεδίων των διαφόρων ομάδων κρατών όσον αφορά τη μείωση, μακροπρόθεσμα, των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου, προκειμένου να καταστεί δυνατή η λήψη των κατάλληλων αποφάσεων εν καιρώ.

| 4.10 | Είναι αναγκαίο, με την βοήθεια πολιτικών μέσων, να επιτευχθεί η συμμετοχή της διεθνούς κοινότητας στην επίλυση των παγκόσμιων αυτών προβλημάτων. Ωστόσο, πρέπει να αναγνωριστεί ανοιχτά ότι η επίτευξη διεθνούς συναίνεσης δεν εξυπηρετεί αναγκαστικά τα συμφέροντα όλων των μεγάλων ρυπαντών και ότι, λόγω της γεωγραφικής τους θέσης και του μεγέθους τους, η μονόπλευρη προσέγγιση, γι' αυτούς, είναι επωφελής (Ηνωμένες Πολιτείες, Κίνα). Σε περίπτωση πολιτικής αποτυχίας, η διατήρηση του ηγετικού ρόλου της ΕΕ στο πεδίο των κλιματικών αλλαγών ενδέχεται να καταλήξει σε αποδυνάμωση της ικανότητας προσαρμογής, χωρίς να ασκήσει αξιόλογη επίδραση επί των ίδιων των κλιματικών αλλαγών. |
| --- | --- |

4.10

Είναι αναγκαίο, με την βοήθεια πολιτικών μέσων, να επιτευχθεί η συμμετοχή της διεθνούς κοινότητας στην επίλυση των παγκόσμιων αυτών προβλημάτων. Ωστόσο, πρέπει να αναγνωριστεί ανοιχτά ότι η επίτευξη διεθνούς συναίνεσης δεν εξυπηρετεί αναγκαστικά τα συμφέροντα όλων των μεγάλων ρυπαντών και ότι, λόγω της γεωγραφικής τους θέσης και του μεγέθους τους, η μονόπλευρη προσέγγιση, γι' αυτούς, είναι επωφελής (Ηνωμένες Πολιτείες, Κίνα). Σε περίπτωση πολιτικής αποτυχίας, η διατήρηση του ηγετικού ρόλου της ΕΕ στο πεδίο των κλιματικών αλλαγών ενδέχεται να καταλήξει σε αποδυνάμωση της ικανότητας προσαρμογής, χωρίς να ασκήσει αξιόλογη επίδραση επί των ίδιων των κλιματικών αλλαγών.

| 4.11 | Προκειμένου να επιλυθούν τα προβλήματα αυτά, πρέπει οπωσδήποτε να επιτευχθεί περαιτέρω εμβάθυνση των γνώσεων σχετικά και με τα αίτια των φαινομένων αυτών αλλά και με τις δυνατότητες περιορισμού των αντίστοιχων ανθρωπογενών επιδράσεων. Χωρίς κατάλληλα επιστημονικά και ερευνητικά μέσα και συστηματική παρακολούθηση και επίβλεψη, δεν δυνατόν να διασφαλιστούν αμέσως οι απολύτως απαραίτητες επιστημονικές γνώσεις όσον αφορά τα πραγματικά αίτια των κλιματικών αλλαγών. |
| --- | --- |

4.11

Προκειμένου να επιλυθούν τα προβλήματα αυτά, πρέπει οπωσδήποτε να επιτευχθεί περαιτέρω εμβάθυνση των γνώσεων σχετικά και με τα αίτια των φαινομένων αυτών αλλά και με τις δυνατότητες περιορισμού των αντίστοιχων ανθρωπογενών επιδράσεων. Χωρίς κατάλληλα επιστημονικά και ερευνητικά μέσα και συστηματική παρακολούθηση και επίβλεψη, δεν δυνατόν να διασφαλιστούν αμέσως οι απολύτως απαραίτητες επιστημονικές γνώσεις όσον αφορά τα πραγματικά αίτια των κλιματικών αλλαγών.

| 4.12 | Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι, από πολλές απόψεις, η ορθολογική οργάνωση της παραγωγής και κυρίως της χρήσης της ενέργειας συνιστούν καθοριστικό παράγοντα, όχι μόνο για την οικονομική επιτυχία, αλλά και για τη σταδιακή μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η αύξηση της παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, επιλεγμένες ανάλογα με τις ιδιαιτερότητες του κάθε κράτους μέλους, συμπεριλαμβανομένης ειδικότερα της χρήσης βιοκαυσίμων στις μεταφορές, της ορθολογικής χρήσης των δυνατοτήτων της συμπαραγωγής, ή της αύξησης της σφαιρικής αποδοτικότητας της ηλεκτρικής και θερμικής ενέργειας, συνιστούν, από πλευράς της παραγωγής, ενδεικνυόμενο και αποτελεσματικό μέσον. Ωστόσο, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η περιορισμένη εμβέλεια των μέτρων αυτών. Μεταξύ των μέσων που επιτρέπουν τον περιορισμό των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, και που έχουν σχετικά καλή απόδοση, περιλαμβάνεται και η χρήση της θερμικής ηλιακής ενέργειας (για τη θέρμανση ή την παραγωγή μη πόσιμου ζεστού νερού) και των αντλιών θερμότητας, οι οποίες είναι πλέον πλήρως αποδοτικές, ακόμη και για μικρής δυναμικότητας εφαρμογές, όπως λόγου χάρη για οικογενειακές εστίες. |
| --- | --- |

4.12

Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι, από πολλές απόψεις, η ορθολογική οργάνωση της παραγωγής και κυρίως της χρήσης της ενέργειας συνιστούν καθοριστικό παράγοντα, όχι μόνο για την οικονομική επιτυχία, αλλά και για τη σταδιακή μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η αύξηση της παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, επιλεγμένες ανάλογα με τις ιδιαιτερότητες του κάθε κράτους μέλους, συμπεριλαμβανομένης ειδικότερα της χρήσης βιοκαυσίμων στις μεταφορές, της ορθολογικής χρήσης των δυνατοτήτων της συμπαραγωγής, ή της αύξησης της σφαιρικής αποδοτικότητας της ηλεκτρικής και θερμικής ενέργειας, συνιστούν, από πλευράς της παραγωγής, ενδεικνυόμενο και αποτελεσματικό μέσον. Ωστόσο, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η περιορισμένη εμβέλεια των μέτρων αυτών. Μεταξύ των μέσων που επιτρέπουν τον περιορισμό των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, και που έχουν σχετικά καλή απόδοση, περιλαμβάνεται και η χρήση της θερμικής ηλιακής ενέργειας (για τη θέρμανση ή την παραγωγή μη πόσιμου ζεστού νερού) και των αντλιών θερμότητας, οι οποίες είναι πλέον πλήρως αποδοτικές, ακόμη και για μικρής δυναμικότητας εφαρμογές, όπως λόγου χάρη για οικογενειακές εστίες.

| 4.13 | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι μια άλλη αποτελεσματική μέθοδος συνίσταται στην αφαίρεση των οξειδίων του άνθρακα κατά τη διαδικασία παραγωγής ηλεκτρικής και θερμικής ενέργειας, και ειδικότερα στην υποστήριξη της παραγωγής πυρηνικής ενέργειας, της φωτοβολταϊκής ηλεκτρικής ενέργειας και των τεχνολογιών υδρογόνου, ιδιαίτερα όσον αφορά την έρευνα και την ανάπτυξη και τη βελτίωση των συστημάτων ασφάλειας της παραγωγής και της χρήσης. Όσον αφορά τη διατήρηση της ενέργειας, πέρα από την κλασική μείωση της κατανάλωσης ενέργειας για τη βιομηχανική παραγωγή, πρέπει να υπάρξει μέριμνα και για την ποιοτική βελτίωση των θερμικών χαρακτηριστικών των κτιρίων, καθώς και για τη σημαντική αύξηση αποτελεσματικών δημοσίων συγκοινωνιών. Οι μηχανισμοί αυτοί θα απαιτήσουν, επίσης, αξιόλογα μέσα για την επιστήμη και την έρευνα, καθώς και σημαντικές προσπάθειες για την εφαρμογή τους, εάν η ΕΕ έχει πραγματικά τη βούληση να αναλάβει ηγετική θέση στην καταπολέμηση των κλιματικών αλλαγών. |
| --- | --- |

4.13

Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι μια άλλη αποτελεσματική μέθοδος συνίσταται στην αφαίρεση των οξειδίων του άνθρακα κατά τη διαδικασία παραγωγής ηλεκτρικής και θερμικής ενέργειας, και ειδικότερα στην υποστήριξη της παραγωγής πυρηνικής ενέργειας, της φωτοβολταϊκής ηλεκτρικής ενέργειας και των τεχνολογιών υδρογόνου, ιδιαίτερα όσον αφορά την έρευνα και την ανάπτυξη και τη βελτίωση των συστημάτων ασφάλειας της παραγωγής και της χρήσης. Όσον αφορά τη διατήρηση της ενέργειας, πέρα από την κλασική μείωση της κατανάλωσης ενέργειας για τη βιομηχανική παραγωγή, πρέπει να υπάρξει μέριμνα και για την ποιοτική βελτίωση των θερμικών χαρακτηριστικών των κτιρίων, καθώς και για τη σημαντική αύξηση αποτελεσματικών δημοσίων συγκοινωνιών. Οι μηχανισμοί αυτοί θα απαιτήσουν, επίσης, αξιόλογα μέσα για την επιστήμη και την έρευνα, καθώς και σημαντικές προσπάθειες για την εφαρμογή τους, εάν η ΕΕ έχει πραγματικά τη βούληση να αναλάβει ηγετική θέση στην καταπολέμηση των κλιματικών αλλαγών.

| 4.14 | Πριν από την υιοθέτηση όλων αυτών των μέτρων, επιτακτική ανάγκη συνιστά η διεξαγωγή εις βάθος μελέτης των αιτίων και των συνεπειών, ούτως ώστε να αποτραπεί το ενδεχόμενο ακατάλληλα μέτρα να απειλήσουν την ανταγωνιστικότητα και την ίδια την ικανότητα δράσης της ΕΕ ως συνόλου και του κάθε κράτους μέλους της μεμονωμένα. Για παράδειγμα, δεν πρέπει η υποστήριξη προς την παραγωγή ενέργειας από τη βιομάζα να καταλήξει να απειλεί ορισμένους βιομηχανικούς κλάδους με απώλεια του δυναμικού πρώτων υλών τους. Ομοίως, δεν πρέπει η αύξηση των τιμών της ενέργειας που θα προκύψει από τα μέτρα για την συγκράτηση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου να αποβεί απαγορευτική και να επιφέρει σοβαρές κοινωνικές συνέπειες. |
| --- | --- |

4.14

Πριν από την υιοθέτηση όλων αυτών των μέτρων, επιτακτική ανάγκη συνιστά η διεξαγωγή εις βάθος μελέτης των αιτίων και των συνεπειών, ούτως ώστε να αποτραπεί το ενδεχόμενο ακατάλληλα μέτρα να απειλήσουν την ανταγωνιστικότητα και την ίδια την ικανότητα δράσης της ΕΕ ως συνόλου και του κάθε κράτους μέλους της μεμονωμένα. Για παράδειγμα, δεν πρέπει η υποστήριξη προς την παραγωγή ενέργειας από τη βιομάζα να καταλήξει να απειλεί ορισμένους βιομηχανικούς κλάδους με απώλεια του δυναμικού πρώτων υλών τους. Ομοίως, δεν πρέπει η αύξηση των τιμών της ενέργειας που θα προκύψει από τα μέτρα για την συγκράτηση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου να αποβεί απαγορευτική και να επιφέρει σοβαρές κοινωνικές συνέπειες.

| 4.15 | Προκειμένου να εξασφαλιστεί η ασφάλεια του πληθυσμού, πρέπει να καταρτιστούν σχέδια για τον περιορισμό της ευπάθειας στις κλιματικές αλλαγές, λαμβάνοντας υπόψη τις περιφερειακές ιδιαιτερότητες, και να προωθηθεί η ανάπτυξη συστημάτων προειδοποίησης και επιφυλακής, που θα συνοδεύονται από δράσεις συστηματικής παρακολούθησης και επιτήρησης. Προκειμένου να μπορέσουν να ληφθούν αποτελεσματικά μέτρα στον τομέα αυτόν, πρέπει να διεξαχθούν εις βάθος στρατηγικές και οικονομικές αναλύσεις, να καταρτισθούν συγκεκριμένα σχέδια και να εκχωρηθούν οι κατάλληλοι χρηματοδοτικοί πόροι, τόσο σε επίπεδο Ένωσης όσο και κρατών μελών και περιφερειών. |
| --- | --- |

4.15

Προκειμένου να εξασφαλιστεί η ασφάλεια του πληθυσμού, πρέπει να καταρτιστούν σχέδια για τον περιορισμό της ευπάθειας στις κλιματικές αλλαγές, λαμβάνοντας υπόψη τις περιφερειακές ιδιαιτερότητες, και να προωθηθεί η ανάπτυξη συστημάτων προειδοποίησης και επιφυλακής, που θα συνοδεύονται από δράσεις συστηματικής παρακολούθησης και επιτήρησης. Προκειμένου να μπορέσουν να ληφθούν αποτελεσματικά μέτρα στον τομέα αυτόν, πρέπει να διεξαχθούν εις βάθος στρατηγικές και οικονομικές αναλύσεις, να καταρτισθούν συγκεκριμένα σχέδια και να εκχωρηθούν οι κατάλληλοι χρηματοδοτικοί πόροι, τόσο σε επίπεδο Ένωσης όσο και κρατών μελών και περιφερειών.

Βρυξέλλες, 20 Απριλίου 2006.

Η Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Βλ. την Έκθεση της ομάδας εργασίας ΙΙΙ της GIEC, με τίτλο «Κλιματικές αλλαγές 2001 μ: μέτρα άμβλυνσης», τεχνική περίληψη, σ. 61

1

(2)  Βλ. το έγγραφο «Επιτυχής καταπολέμηση της αλλαγής του κλίματος του πλανήτη» COM(200) 35, της 9.2.2005, σελ. 15

2

(3)  Ε.Ε. αριθ. L 275/32, 25.10.2003

3

(4)  Ε.Ε. αριθ. L 283/33, 27.10.2001

4

(5)  Ε.Ε. αριθ. L 123/42, 17.5.2003

5

(6)  Ε.Ε. αριθ. L 525/50, 21.2.2004

6

(7)  Ε.Ε. αριθ. L 283/51, 31.10.2003

7

(8)  COM(2003) 492 τελικό

8

(9)  Απόφαση του Συμβουλίου αριθ. 2002/835/ΕK της 30ής Σεπτεμβρίου 2002

9

(10)  COM(2005) 119, 6.4.2005

10

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

στη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Η ακόλουθη τροπολογία, η οποία έλαβε το ένα τέταρτο τουλάχιστον των εκπεφρασμένων ψήφων, απορρίφθηκε κατά τις συζητήσεις:

Σημείο 4.13

Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι μια άλλη αποτελεσματική μέθοδος συνίσταται στην αφαίρεση των οξειδίων του άνθρακα κατά τη διαδικασία παραγωγής ηλεκτρικής και θερμικής ενέργειας με τη βοήθεια άλλων διαθέσιμων καυσίμων και ειδικότερα με την βοήθεια της τεχνολογίας της ηλιακής ενέργειας και της τεχνολογίας του υδρογόνου, ιδιαίτερα όσον αφορά την έρευνα και την ανάπτυξη, και τη βελτίωση των συστημάτων ασφάλειας της παραγωγής και της χρήσης ....

Αιτιολογία

Η διαγραφή της αναφοράς στην πυρηνική ενέργεια απορρέει από την τροπολογία επί του σημείου 2.6.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Υπέρ: 25

Κατά: 54

Αποχές: 12

---

| 8.8.2006 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 185/71 |
| --- | --- | --- | --- |

8.8.2006

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 185/71

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Νομικό πλαίσιο της πολιτικής για τους καταναλωτές»

(2006/C 185/13)

Στις 10 Φεβρουαρίου 2005, και σύμφωνα με το άρθρο 29, σημείο 2 του Εσωτερικού Κανονισμού, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση με θέμα: «Νομικό πλαίσιο της πολιτικής για τους καταναλωτές».

Το ειδικευμένο τμήμα «Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάστηκε τη γνωμοδότηση του στις 28 Μαρτίου 2005 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. PEGADO LIZ.

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή κατά την 426η σύνοδο ολομέλειάς της, της 20ης και 21ης Απριλίου 2006 (συνεδρίαση της 20ης Απριλίου 2006), υιοθέτησε με 45 ψήφους υπέρ, 26 ψήφους κατά και 2 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Σύνθεση

| 1.1 | Η πολιτική που προτίθεται να ακολουθήσει κάθε κοινότητα δικαίου πρέπει να βασίζεται σε μία νομική βάση που καθορίζει τα όρια των αρμοδιοτήτων της εν λόγω κοινότητας καθώς και τις παραμέτρους της δράσεώς της. Η Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί κοινότητα δικαίου που οφείλει να πληροί την απαίτηση αυτή. |
| --- | --- |

1.1

Η πολιτική που προτίθεται να ακολουθήσει κάθε κοινότητα δικαίου πρέπει να βασίζεται σε μία νομική βάση που καθορίζει τα όρια των αρμοδιοτήτων της εν λόγω κοινότητας καθώς και τις παραμέτρους της δράσεώς της. Η Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί κοινότητα δικαίου που οφείλει να πληροί την απαίτηση αυτή.

| 1.2 | Προκειμένου να είναι κατάλληλη, λειτουργική και αποτελεσματική, η νομική βάση πρέπει να είναι σαφής, ακριβής και αυτόνομη. Πρέπει να περιλαμβάνει τους στόχους, τις θεμελιώδης αρχές και τα κριτήρια για την εφαρμογή της πολιτικής που προτίθεται να ακολουθήσει η εν λόγω κοινότητα δικαίου. Οφείλει να καλύπτει όλους τους τομείς της πολιτικής για την οποία ορίστηκε. |
| --- | --- |

1.2

Προκειμένου να είναι κατάλληλη, λειτουργική και αποτελεσματική, η νομική βάση πρέπει να είναι σαφής, ακριβής και αυτόνομη. Πρέπει να περιλαμβάνει τους στόχους, τις θεμελιώδης αρχές και τα κριτήρια για την εφαρμογή της πολιτικής που προτίθεται να ακολουθήσει η εν λόγω κοινότητα δικαίου. Οφείλει να καλύπτει όλους τους τομείς της πολιτικής για την οποία ορίστηκε.

| 1.3 | Στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, από την εποχή που υιοθετήθηκε η Συνθήκη του Μάαστριχτ, η νέα νομική βάση παρέμβασης σε ό,τι αφορά την πολιτική της προστασίας των καταναλωτών ήταν το άρθρο 129 α) το οποίο θεωρήθηκε σύντομα ως ανεπαρκές για να χρησιμοποιηθεί ως θεμέλιο για την ανάπτυξη μίας πλήρους πολιτικής στον τομέα αυτό. |
| --- | --- |

1.3

Στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, από την εποχή που υιοθετήθηκε η Συνθήκη του Μάαστριχτ, η νέα νομική βάση παρέμβασης σε ό,τι αφορά την πολιτική της προστασίας των καταναλωτών ήταν το άρθρο 129 α) το οποίο θεωρήθηκε σύντομα ως ανεπαρκές για να χρησιμοποιηθεί ως θεμέλιο για την ανάπτυξη μίας πλήρους πολιτικής στον τομέα αυτό.

| 1.4 | Η ανεπαρκής εφαρμογή της εν λόγω νομικής βάσης επιβεβαίωσε με την πάροδο του χρόνου το γεγονός ότι λόγω των αδυναμιών της δεν αποτελούσε την κατάλληλη και αποτελεσματική νομική βάση για την προαγωγή μίας αυθεντικής πολιτικής προστασίας των συμφερόντων των καταναλωτών σε κοινοτικό επίπεδο. |
| --- | --- |

1.4

Η ανεπαρκής εφαρμογή της εν λόγω νομικής βάσης επιβεβαίωσε με την πάροδο του χρόνου το γεγονός ότι λόγω των αδυναμιών της δεν αποτελούσε την κατάλληλη και αποτελεσματική νομική βάση για την προαγωγή μίας αυθεντικής πολιτικής προστασίας των συμφερόντων των καταναλωτών σε κοινοτικό επίπεδο.

| 1.5 | Οι τροποποιήσεις που εισήχθησαν βάσει του νέου άρθρου 153 της Συνθήκης του Άμστερνταμ δεν μπόρεσαν να καλύψουν τις εμφανείς αδυναμίες της και το ίδιο συνέβη με τα κείμενα που είχαν προταθεί ενόψει της υιοθέτησης του Ευρωπαϊκού Συντάγματος. |
| --- | --- |

1.5

Οι τροποποιήσεις που εισήχθησαν βάσει του νέου άρθρου 153 της Συνθήκης του Άμστερνταμ δεν μπόρεσαν να καλύψουν τις εμφανείς αδυναμίες της και το ίδιο συνέβη με τα κείμενα που είχαν προταθεί ενόψει της υιοθέτησης του Ευρωπαϊκού Συντάγματος.

| 1.6 | Είναι προφανές ότι η πολιτική των καταναλωτών αποτελεί μία από τις πολιτικές που βρίσκονται πιο κοντά στους ευρωπαίους πολίτες. Μπορεί να επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό τη στάση τους έναντι του ευρωπαϊκού ιδεώδους εφόσον ανταποκρίνονται στις ανάγκες και τις προσδοκίες τους πράγμα που δεν συνέβαινε πάντα (1). |
| --- | --- |

1.6

Είναι προφανές ότι η πολιτική των καταναλωτών αποτελεί μία από τις πολιτικές που βρίσκονται πιο κοντά στους ευρωπαίους πολίτες. Μπορεί να επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό τη στάση τους έναντι του ευρωπαϊκού ιδεώδους εφόσον ανταποκρίνονται στις ανάγκες και τις προσδοκίες τους πράγμα που δεν συνέβαινε πάντα (1).

| 1.7 | Οι κατευθύνσεις της Επιτροπής όσον αφορά την πολιτική προστασίας των καταναλωτών (2) επιβεβαιώνουν τις ανησυχίες που εκφράζονται σχετικά με την καθοδική τάση που παρατηρείται ατυχώς στον τομέα της προστασίας και της προαγωγής των συμφερόντων των καταναλωτών. Η αδυναμία αυτή καθιστά επιτακτικότερη την ανάγκη μίας συγκεκριμένης προβληματικής όσον αφορά τη νομική βάση που περιλαμβάνεται σχετικά στη Συνθήκη. |
| --- | --- |

1.7

Οι κατευθύνσεις της Επιτροπής όσον αφορά την πολιτική προστασίας των καταναλωτών (2) επιβεβαιώνουν τις ανησυχίες που εκφράζονται σχετικά με την καθοδική τάση που παρατηρείται ατυχώς στον τομέα της προστασίας και της προαγωγής των συμφερόντων των καταναλωτών. Η αδυναμία αυτή καθιστά επιτακτικότερη την ανάγκη μίας συγκεκριμένης προβληματικής όσον αφορά τη νομική βάση που περιλαμβάνεται σχετικά στη Συνθήκη.

| 1.8 | Παρόμοια είναι η προβληματική που αναπτύσσεται στην παρούσα γνωμοδότηση. Οδηγεί την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή στην διαπίστωση ότι πέραν της απαραίτητης πολιτικής βουλήσεως όσον αφορά την προώθηση της πολιτικής για την προστασία των συμφερόντων των καταναλωτών με βάση την αυξημένη προαγωγή της συμμετοχής της και την προστασία των συμφερόντων σε όλους τους τομείς κοινοτικών πολιτικών είναι εξίσου απαραίτητη η εις βάθος μελέτη για την εκ θεμελίων αναδιαμόρφωση του νομικού πλαισίου όπου θα βασίζεται η πολιτική προστασίας των συμφερόντων των καταναλωτών. |
| --- | --- |

1.8

Παρόμοια είναι η προβληματική που αναπτύσσεται στην παρούσα γνωμοδότηση. Οδηγεί την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή στην διαπίστωση ότι πέραν της απαραίτητης πολιτικής βουλήσεως όσον αφορά την προώθηση της πολιτικής για την προστασία των συμφερόντων των καταναλωτών με βάση την αυξημένη προαγωγή της συμμετοχής της και την προστασία των συμφερόντων σε όλους τους τομείς κοινοτικών πολιτικών είναι εξίσου απαραίτητη η εις βάθος μελέτη για την εκ θεμελίων αναδιαμόρφωση του νομικού πλαισίου όπου θα βασίζεται η πολιτική προστασίας των συμφερόντων των καταναλωτών.

| 1.9 | Με τη βοήθεια πολυάριθμων συμβολών από πολλούς ευρωπαίους νομικούς των οποίων η εμπειρογνωμοσύνη στον τομέα αυτό είναι ευρέως αναγνωρισμένη, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή είναι σε θέση να υποβάλει μία πρόταση με σκοπό την υιοθέτηση μίας νέας νομικής βάσης για την πολιτική των καταναλωτών. Η πρόταση θα μπορούσε να συμβάλλει αποφασιστικά στη βελτίωση, την απλοποίηση και μάλιστα στην μείωση κανονισμών, συνιστώντας στην Επιτροπή, το Συμβούλιο καθώς και στα κράτη μέλη να μεριμνήσουν ώστε η πρόταση αυτή να ληφθεί υπόψη στην προοπτική της προσεχούς αναθεώρησης του κειμένου της Συνθήκης. |
| --- | --- |

1.9

Με τη βοήθεια πολυάριθμων συμβολών από πολλούς ευρωπαίους νομικούς των οποίων η εμπειρογνωμοσύνη στον τομέα αυτό είναι ευρέως αναγνωρισμένη, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή είναι σε θέση να υποβάλει μία πρόταση με σκοπό την υιοθέτηση μίας νέας νομικής βάσης για την πολιτική των καταναλωτών. Η πρόταση θα μπορούσε να συμβάλλει αποφασιστικά στη βελτίωση, την απλοποίηση και μάλιστα στην μείωση κανονισμών, συνιστώντας στην Επιτροπή, το Συμβούλιο καθώς και στα κράτη μέλη να μεριμνήσουν ώστε η πρόταση αυτή να ληφθεί υπόψη στην προοπτική της προσεχούς αναθεώρησης του κειμένου της Συνθήκης.

2.   Στόχος της γνωμοδότησης πρωτοβουλίας

| 2.1 | Την εποχή που η ΕΟΚΕ αποφάσισε να εγκρίνει την εκπόνηση της παρούσας γνωμοδότησης πρωτοβουλίας, στόχος της ήταν να προωθήσει έναν εμπεριστατωμένο προβληματισμό σχετικά με τη νομική βάση που πρέπει να επιλεγεί για την πολιτική των καταναλωτών σε ευρωπαϊκό επίπεδο — δηλ. το άρθρο 153 της Συνθήκης που θα εξεταζόταν σε σχέση τόσο με το κείμενο του Συντάγματος που υποβλήθηκε στα διάφορα κράτη μέλη, όσο και με το παράγωγο δίκαιο. Προς τούτο μερίμνησε να εξασφαλισθεί η συμμετοχή εκπροσώπων των ενδιαφερομένων καθώς και ειδικών στον τομέα του κοινοτικού δικαίου για την κατανάλωση. |
| --- | --- |

2.1

Την εποχή που η ΕΟΚΕ αποφάσισε να εγκρίνει την εκπόνηση της παρούσας γνωμοδότησης πρωτοβουλίας, στόχος της ήταν να προωθήσει έναν εμπεριστατωμένο προβληματισμό σχετικά με τη νομική βάση που πρέπει να επιλεγεί για την πολιτική των καταναλωτών σε ευρωπαϊκό επίπεδο — δηλ. το άρθρο 153 της Συνθήκης που θα εξεταζόταν σε σχέση τόσο με το κείμενο του Συντάγματος που υποβλήθηκε στα διάφορα κράτη μέλη, όσο και με το παράγωγο δίκαιο. Προς τούτο μερίμνησε να εξασφαλισθεί η συμμετοχή εκπροσώπων των ενδιαφερομένων καθώς και ειδικών στον τομέα του κοινοτικού δικαίου για την κατανάλωση.

| 2.1.1 | Σύμφωνα με την άποψη πολλών, οι αδυναμίες που παρουσιάζει η ισχύουσα διατύπωση του άρθρου 153 ήταν σε μεγάλο βαθμό η αιτία που εμπόδιζε την πρακτική χρησιμοποίηση του άρθρου αυτού ως νομικής βάσεως του παράγωγου δικαίου τόσο στον τομέα των δικαιωμάτων και των συμφερόντων των καταναλωτών όσο και στον τομέα της ανάπτυξη της πολιτικής για τους καταναλωτές στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Κατά συνέπεια, θα ήταν ευχής έργον για την ΕΕ να αποκτήσει την κατάλληλη, λειτουργική και αποτελεσματική νομική βάση. |
| --- | --- |

2.1.1

Σύμφωνα με την άποψη πολλών, οι αδυναμίες που παρουσιάζει η ισχύουσα διατύπωση του άρθρου 153 ήταν σε μεγάλο βαθμό η αιτία που εμπόδιζε την πρακτική χρησιμοποίηση του άρθρου αυτού ως νομικής βάσεως του παράγωγου δικαίου τόσο στον τομέα των δικαιωμάτων και των συμφερόντων των καταναλωτών όσο και στον τομέα της ανάπτυξη της πολιτικής για τους καταναλωτές στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Κατά συνέπεια, θα ήταν ευχής έργον για την ΕΕ να αποκτήσει την κατάλληλη, λειτουργική και αποτελεσματική νομική βάση.

| 2.2 | Τα ευρωπαϊκά όργανα γενικότερα και ειδικότερα οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, οι οργανώσεις των καταναλωτών και οι κοινωνικοί συνομιλητές θα ήταν οι πρώτοι που θα ωφελούντο από τη βελτίωση της νομικής βάσεως της πολιτικής για τους καταναλωτές που προβλέπει η Συνθήκη. |
| --- | --- |

2.2

Τα ευρωπαϊκά όργανα γενικότερα και ειδικότερα οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, οι οργανώσεις των καταναλωτών και οι κοινωνικοί συνομιλητές θα ήταν οι πρώτοι που θα ωφελούντο από τη βελτίωση της νομικής βάσεως της πολιτικής για τους καταναλωτές που προβλέπει η Συνθήκη.

| 2.2.1 | Η ΕΟΚΕ, ως δημόσιο βήμα θεσμικής εκπροσώπησης της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών, θεωρήθηκε ότι ήταν ο προνομιούχος φορέας για την διεκπεραίωση του έργου αυτού με βάση τον διάλογο μεταξύ των κοινωνικών συνομιλητών εταίρων και με την υποστήριξη πανεπιστημιακών ειδικών επί του θέματος. |
| --- | --- |

2.2.1

Η ΕΟΚΕ, ως δημόσιο βήμα θεσμικής εκπροσώπησης της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών, θεωρήθηκε ότι ήταν ο προνομιούχος φορέας για την διεκπεραίωση του έργου αυτού με βάση τον διάλογο μεταξύ των κοινωνικών συνομιλητών εταίρων και με την υποστήριξη πανεπιστημιακών ειδικών επί του θέματος.

| 2.2.2 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η πολιτική των καταναλωτών αποτελεί προφανώς μία από τις πολιτικές που πλησιάζουν περισσότερο τους πολίτες της Ευρώπης. Μπορεί και πρέπει να επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό τη στάση τους έναντι του ευρωπαϊκού ιδεώδους, εφόσον βεβαίως ανταποκρίνεται στις ανάγκες και τις προσδοκίες τους. |
| --- | --- |

2.2.2

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η πολιτική των καταναλωτών αποτελεί προφανώς μία από τις πολιτικές που πλησιάζουν περισσότερο τους πολίτες της Ευρώπης. Μπορεί και πρέπει να επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό τη στάση τους έναντι του ευρωπαϊκού ιδεώδους, εφόσον βεβαίως ανταποκρίνεται στις ανάγκες και τις προσδοκίες τους.

| 2.2.3 | Στις 14 Οκτωβρίου 2005, η ΕΟΚΕ διοργάνωσε ακρόαση στην οποίαν συμμετείχαν όσοι από τους πολυάριθμους εκπροσώπους είχαν ανταποκριθεί θετικά στο σχετικό ερωτηματολόγιο που τους εστάλη. Οι απόψεις και οι υποδείξεις τους συνέβαλαν στην ασφαλέστερη θεμελίωση της παρούσας γνωμοδότησης. Η ΕΟΚΕ ευχαριστεί θερμά και εδώ όλους, όσοι συνέδραμαν στην εκπόνηση του κειμένου (3). |
| --- | --- |

2.2.3

Στις 14 Οκτωβρίου 2005, η ΕΟΚΕ διοργάνωσε ακρόαση στην οποίαν συμμετείχαν όσοι από τους πολυάριθμους εκπροσώπους είχαν ανταποκριθεί θετικά στο σχετικό ερωτηματολόγιο που τους εστάλη. Οι απόψεις και οι υποδείξεις τους συνέβαλαν στην ασφαλέστερη θεμελίωση της παρούσας γνωμοδότησης. Η ΕΟΚΕ ευχαριστεί θερμά και εδώ όλους, όσοι συνέδραμαν στην εκπόνηση του κειμένου (3).

3.   Το θέμα: Μια νομική βάση για την πολιτική των καταναλωτών

| 3.1 | Η ισχύουσα νομική βάση της πολιτικής για την υπεράσπιση των καταναλωτών περιέχεται στον τίτλο XIV της Συνθήκης με τον υπότιτλο «προστασία των καταναλωτών», στο άρθρο 153 το οποίο ορίζει τα εξής:






  1. | «Προκειμένου να προωθήσει τα συμφέροντα των καταναλωτών και να διασφαλίσει υψηλό επίπεδο προστασίας του καταναλωτή, η Κοινότητα συμβάλει στην προστασία της υγείας, της ασφάλειας και των οικονομικών συμφερόντων των καταναλωτών, καθώς και στην προώθηση του δικαιώματός τους για ενημέρωση, εκπαίδευση και οργάνωσή τους για την υπεράσπιση των συμφερόντων τους. |
| --- | --- | --- |

3.1

Η ισχύουσα νομική βάση της πολιτικής για την υπεράσπιση των καταναλωτών περιέχεται στον τίτλο XIV της Συνθήκης με τον υπότιτλο «προστασία των καταναλωτών», στο άρθρο 153 το οποίο ορίζει τα εξής:

1.

«Προκειμένου να προωθήσει τα συμφέροντα των καταναλωτών και να διασφαλίσει υψηλό επίπεδο προστασίας του καταναλωτή, η Κοινότητα συμβάλει στην προστασία της υγείας, της ασφάλειας και των οικονομικών συμφερόντων των καταναλωτών, καθώς και στην προώθηση του δικαιώματός τους για ενημέρωση, εκπαίδευση και οργάνωσή τους για την υπεράσπιση των συμφερόντων τους.

| 2 | Οι απαιτήσεις προστασίας του καταναλωτή λαμβάνονται υπόψη κατά τον καθορισμό και την εφαρμογή άλλων κοινοτικών πολιτικών και δραστηριοτήτων. |
| --- | --- |

2

Οι απαιτήσεις προστασίας του καταναλωτή λαμβάνονται υπόψη κατά τον καθορισμό και την εφαρμογή άλλων κοινοτικών πολιτικών και δραστηριοτήτων.

| 3. | Η Κοινότητα συμβάλει στην επίτευξη των στόχων που αναφέρονται στην παράγραφο 1 με:






  a) | μέτρα θεσπιζόμενα κατ'εφαρμογή του άρθρου 95 στα πλαίσια της υλοποίησης της εσωτερικής αγοράς |
| --- | --- | --- |

3.

Η Κοινότητα συμβάλει στην επίτευξη των στόχων που αναφέρονται στην παράγραφο 1 με:

a)

μέτρα θεσπιζόμενα κατ'εφαρμογή του άρθρου 95 στα πλαίσια της υλοποίησης της εσωτερικής αγοράς

| β) | μέτρα που στηρίζουν, συμπληρώνουν και παρακολουθούν την πολιτική των κρατών μελών. |
| --- | --- |

β)

μέτρα που στηρίζουν, συμπληρώνουν και παρακολουθούν την πολιτική των κρατών μελών.

| 4. | Το Συμβούλιο, αποφασίζοντας σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 251 μετά από διαβούλευση με την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, θεσπίζει τα μέτρα που αναφέρονται στην παράγραφο 3, στοιχείο β). |
| --- | --- |

4.

Το Συμβούλιο, αποφασίζοντας σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 251 μετά από διαβούλευση με την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, θεσπίζει τα μέτρα που αναφέρονται στην παράγραφο 3, στοιχείο β).

| 5. | Τα μέτρα που θεσπίζονται κατ'εφαρμογή της παραγράφου 4, δεν εμποδίζουν τα κράτη μέλη να διατηρούν ή να εισάγουν αυστηρότερα προστατευτικά μέτρα. Τα μέτρα αυτά πρέπει να συμβιβάζονται με την παρούσα Συνθήκη και να κοινοποιούνται στην Επιτροπή». (4) |
| --- | --- |

5.

Τα μέτρα που θεσπίζονται κατ'εφαρμογή της παραγράφου 4, δεν εμποδίζουν τα κράτη μέλη να διατηρούν ή να εισάγουν αυστηρότερα προστατευτικά μέτρα. Τα μέτρα αυτά πρέπει να συμβιβάζονται με την παρούσα Συνθήκη και να κοινοποιούνται στην Επιτροπή». (4)

| 3.2 | Η προστασία των καταναλωτών, προκειμένου να εμπέσει στις αρμοδιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πρέπει υποχρεωτικά να αποτελέσει αντικείμενο ειδικής διάταξης της Συνθήκης κατ' εφαρμογήν του άρθρου 5 της εν λόγω Συνθήκης η οποία στην παγιωμένη της διατύπωση αναφέρει τα εξής:
  «Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, η Επιτροπή, το Δικαστήριο και το Ελεγκτικό Συνέδριο ασκούν τις αρμοδιότητές τους υπό τους όρους και για τους σκοπούς που προβλέπουν αφενός μεν οι διατάξεις των Συνθηκών για την ίδρυση των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και των μεταγενέστερων Συνθηκών και πράξεων που τις τροποποιούν και τις συμπληρώνουν, αφετέρου δε οι άλλες διατάξεις της παρούσας Συνθήκης.» |
| --- | --- |

3.2

Η προστασία των καταναλωτών, προκειμένου να εμπέσει στις αρμοδιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πρέπει υποχρεωτικά να αποτελέσει αντικείμενο ειδικής διάταξης της Συνθήκης κατ' εφαρμογήν του άρθρου 5 της εν λόγω Συνθήκης η οποία στην παγιωμένη της διατύπωση αναφέρει τα εξής:

«Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, η Επιτροπή, το Δικαστήριο και το Ελεγκτικό Συνέδριο ασκούν τις αρμοδιότητές τους υπό τους όρους και για τους σκοπούς που προβλέπουν αφενός μεν οι διατάξεις των Συνθηκών για την ίδρυση των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και των μεταγενέστερων Συνθηκών και πράξεων που τις τροποποιούν και τις συμπληρώνουν, αφετέρου δε οι άλλες διατάξεις της παρούσας Συνθήκης.»

| 3.3 | Πρέπει να τονισθεί εδώ η σημασία του κανόνα αυτού σύμφωνα με τον οποίον τα κράτη μέλη έχουν το δικαίωμα να καθορίζουν τις ίδιες αρμοδιότητές τους, δεδομένου ότι τα κενά, η έλλειψη σαφήνειας του κειμένου ή ο αντιφατικός του χαρακτήρας ενδέχεται να ακυρώσουν τους μεταγενέστερους κανόνες που υιοθετήθηκαν από τα ευρωπαϊκά όργανα δυνάμει της παρούσας Συνθήκης. |
| --- | --- |

3.3

Πρέπει να τονισθεί εδώ η σημασία του κανόνα αυτού σύμφωνα με τον οποίον τα κράτη μέλη έχουν το δικαίωμα να καθορίζουν τις ίδιες αρμοδιότητές τους, δεδομένου ότι τα κενά, η έλλειψη σαφήνειας του κειμένου ή ο αντιφατικός του χαρακτήρας ενδέχεται να ακυρώσουν τους μεταγενέστερους κανόνες που υιοθετήθηκαν από τα ευρωπαϊκά όργανα δυνάμει της παρούσας Συνθήκης.

| 3.4 | Είναι σκόπιμο να υπενθυμιστεί στο σημείο αυτό ότι με την απόφαση της 5ης Οκτωβρίου 2000, το Δικαστήριο υπενθύμισε ότι μια πράξη που υιοθετείται βάσει του άρθρου 100 A (σήμερα 95) πρέπει να έχει όντως ως αντικείμενο τη βελτίωση των όρων εγκαθίδρυσης και λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς. Το Δικαστήριο υπενθυμίζει ότι αν η απλή διαπίστωση των διαφορών μεταξύ των εθνικών κανόνων και ο αφηρημένος κίνδυνος παρεμπόδισης των βασικών ελευθεριών ή στρέβλωσης του ανταγωνισμού επαρκούσε για να δικαιολογήσει την επιλογή του άρθρου 100 A ως νομικής βάσεως, ο δικαστικός έλεγχος της τήρησης της νομικής βάσης θα έχανε κάθε αποτελεσματικότητα (5). |
| --- | --- |

3.4

Είναι σκόπιμο να υπενθυμιστεί στο σημείο αυτό ότι με την απόφαση της 5ης Οκτωβρίου 2000, το Δικαστήριο υπενθύμισε ότι μια πράξη που υιοθετείται βάσει του άρθρου 100 A (σήμερα 95) πρέπει να έχει όντως ως αντικείμενο τη βελτίωση των όρων εγκαθίδρυσης και λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς. Το Δικαστήριο υπενθυμίζει ότι αν η απλή διαπίστωση των διαφορών μεταξύ των εθνικών κανόνων και ο αφηρημένος κίνδυνος παρεμπόδισης των βασικών ελευθεριών ή στρέβλωσης του ανταγωνισμού επαρκούσε για να δικαιολογήσει την επιλογή του άρθρου 100 A ως νομικής βάσεως, ο δικαστικός έλεγχος της τήρησης της νομικής βάσης θα έχανε κάθε αποτελεσματικότητα (5).

| 3.5 | Η απαίτηση για μια σαφή και συνεπώς ελέγξιμη νομική βάση στη διεθνή προοπτική πρέπει να εγγραφεί επίσης και στο πολιτικό επίπεδο ως αναμφισβήτητη συνταγματική ένδειξη ότι είναι απαραίτητη μια πολιτική προστασίας των καταναλωτών. Ας υπενθυμιστεί εδώ ότι η ενιαία ευρωπαϊκή πράξη της 17ης και 28ης Φεβρουαρίου 1986 κάλυπτε εν μέρει μόνο το κενό της Συνθήκης της Ρώμης εισάγοντας έναν τίτλο αφιερωμένο αποκλειστικά στο περιβάλλον με τα άρθρα 130 Π έως 130 Σ (σήμερα άρθρα 174 έως 176). Οι επιδιωκόμενοι στόχοι βάσει του άρθρου 175 και τα κριτήρια που καθορίζονται από το ίδιο κείμενο για τη δράση της Κοινότητας στον τομέα του περιβάλλοντος ευνόησαν προφανώς την εμφάνιση ενός αποτελεσματικού συνόλου κανόνων στον τομέα αυτό. |
| --- | --- |

3.5

Η απαίτηση για μια σαφή και συνεπώς ελέγξιμη νομική βάση στη διεθνή προοπτική πρέπει να εγγραφεί επίσης και στο πολιτικό επίπεδο ως αναμφισβήτητη συνταγματική ένδειξη ότι είναι απαραίτητη μια πολιτική προστασίας των καταναλωτών. Ας υπενθυμιστεί εδώ ότι η ενιαία ευρωπαϊκή πράξη της 17ης και 28ης Φεβρουαρίου 1986 κάλυπτε εν μέρει μόνο το κενό της Συνθήκης της Ρώμης εισάγοντας έναν τίτλο αφιερωμένο αποκλειστικά στο περιβάλλον με τα άρθρα 130 Π έως 130 Σ (σήμερα άρθρα 174 έως 176). Οι επιδιωκόμενοι στόχοι βάσει του άρθρου 175 και τα κριτήρια που καθορίζονται από το ίδιο κείμενο για τη δράση της Κοινότητας στον τομέα του περιβάλλοντος ευνόησαν προφανώς την εμφάνιση ενός αποτελεσματικού συνόλου κανόνων στον τομέα αυτό.

| 3.5.1 | Από την άποψη αυτή, η συγκριτική ανάγνωση των ισχυόντων άρθρων 175 και 153 της Συνθήκης δείχνει έκδηλα ότι η ίδια η ποιότητα της νομικής βάσης είναι καθοριστική για τις περαιτέρω παρεμβάσεις. Στον τομέα του περιβάλλοντος, οι στόχοι είναι σαφώς διατυπωμένοι.
  Επιπλέον, το άρθρο 175 καθορίζει τις αρχές που θεμελιώνουν τις παρεμβάσεις της Κοινότητας στον τομέα αυτό.
  Τέλος, οι τεχνικές παράμετροι που καθορίζονται στο άρθρο 175 παράγραφος 3 αποτελούν εξίσου παράγοντες που συμβάλλουν στην ορθολογική και χρήσιμη εφαρμογή της πολιτικής στον τομέα του περιβάλλοντος. |
| --- | --- |

3.5.1

Από την άποψη αυτή, η συγκριτική ανάγνωση των ισχυόντων άρθρων 175 και 153 της Συνθήκης δείχνει έκδηλα ότι η ίδια η ποιότητα της νομικής βάσης είναι καθοριστική για τις περαιτέρω παρεμβάσεις. Στον τομέα του περιβάλλοντος, οι στόχοι είναι σαφώς διατυπωμένοι.

Επιπλέον, το άρθρο 175 καθορίζει τις αρχές που θεμελιώνουν τις παρεμβάσεις της Κοινότητας στον τομέα αυτό.

Τέλος, οι τεχνικές παράμετροι που καθορίζονται στο άρθρο 175 παράγραφος 3 αποτελούν εξίσου παράγοντες που συμβάλλουν στην ορθολογική και χρήσιμη εφαρμογή της πολιτικής στον τομέα του περιβάλλοντος.

| 3.5.2 | Στον βαθμό που ο κοινοτικός νομοθέτης έχει τη δυνατότητα να κρίνει ποιος είναι ο κατάλληλος χαρακτήρας των μέτρων που θέλει να υιοθετήσει, είναι προφανές ότι η ποιότητα της νομικής βάσης είναι καθοριστική στο βαθμό που μειώνεται το περιθώριο έκδηλης πλάνης όσον αφορά την κρίση ή την καταστρατήγηση ή την έκδηλη υπέρβαση της δυνατότητας εκτίμησης (6). |
| --- | --- |

3.5.2

Στον βαθμό που ο κοινοτικός νομοθέτης έχει τη δυνατότητα να κρίνει ποιος είναι ο κατάλληλος χαρακτήρας των μέτρων που θέλει να υιοθετήσει, είναι προφανές ότι η ποιότητα της νομικής βάσης είναι καθοριστική στο βαθμό που μειώνεται το περιθώριο έκδηλης πλάνης όσον αφορά την κρίση ή την καταστρατήγηση ή την έκδηλη υπέρβαση της δυνατότητας εκτίμησης (6).

4.   Κατά πόσον το άρθρο 153 μπορεί να αποτελέσει νομική βάση για τη θεμελίωση της κοινοτικής πολιτικής όσον αφορά τους ευρωπαίους καταναλωτές;

| 4.1 | Με βάση τα όσα προηγήθηκαν, διαπιστώνεται ότι το ισχύον άρθρο 153 της Συνθήκης δεν συνιστά πλέον τη νομική βάση που παρέχει επαρκείς εγγυήσεις όσον αφορά τους στόχους της προστασίας των καταναλωτών. |
| --- | --- |

4.1

Με βάση τα όσα προηγήθηκαν, διαπιστώνεται ότι το ισχύον άρθρο 153 της Συνθήκης δεν συνιστά πλέον τη νομική βάση που παρέχει επαρκείς εγγυήσεις όσον αφορά τους στόχους της προστασίας των καταναλωτών.

| 4.2 | Πρέπει να υπενθυμιστεί ότι το δικαίωμα του καταναλωτή σε ευρωπαϊκό επίπεδο αναπτύχθηκε ουσιαστικώς με βάση το άρθρο 95 της Συνθήκης που αποτελεί αναφορά και οφείλει πολλά στην ώθηση που δόθηκε για την υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς. Βεβαίως, η πολιτική προστασίας των καταναλωτών επιδιώκει να είναι εγκάρσια ενώ σε άλλα χωρία της Συνθήκης γίνονται ρητές αναφορές στην ανάγκη να λαμβάνεται υπόψη η προστασία των καταναλωτών. Θεωρείται ωστόσο ότι, κατά την ισχύουσα διατύπωσή του, το άρθρο 153 είναι ανεπαρκές. |
| --- | --- |

4.2

Πρέπει να υπενθυμιστεί ότι το δικαίωμα του καταναλωτή σε ευρωπαϊκό επίπεδο αναπτύχθηκε ουσιαστικώς με βάση το άρθρο 95 της Συνθήκης που αποτελεί αναφορά και οφείλει πολλά στην ώθηση που δόθηκε για την υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς. Βεβαίως, η πολιτική προστασίας των καταναλωτών επιδιώκει να είναι εγκάρσια ενώ σε άλλα χωρία της Συνθήκης γίνονται ρητές αναφορές στην ανάγκη να λαμβάνεται υπόψη η προστασία των καταναλωτών. Θεωρείται ωστόσο ότι, κατά την ισχύουσα διατύπωσή του, το άρθρο 153 είναι ανεπαρκές.

| 4.3 | Διαπιστώνεται επίσης ότι τα μέτρα προστασίας και υπεράσπισης των καταναλωτών υιοθετήθηκαν κατ'εξαίρεση βάσει του άρθρου 153 (ή του προγενέστερου άρθρου 129-A). |
| --- | --- |

4.3

Διαπιστώνεται επίσης ότι τα μέτρα προστασίας και υπεράσπισης των καταναλωτών υιοθετήθηκαν κατ'εξαίρεση βάσει του άρθρου 153 (ή του προγενέστερου άρθρου 129-A).

| 4.4 | Ας προστεθούν επίσης στην κριτική αυτή βάσει της οποίας η πολιτική των καταναλωτών καθίσταται δευτερεύον ζήτημα στο πλαίσιο των κανόνων που διέπουν την ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς, τα συμπεράσματα από την απόφαση του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων της 5ης Οκτωβρίου 2000 (7) τα οποία και προαναφέρθηκαν. Η αβεβαιότητα που συνδέεται συγκεκριμένα με τη νομολογία αυτή μπορεί να θέσει σε αμφισβήτηση ειδικότερα μέσω προδικαστικών θεμάτων, την ίδια τη νομική βάση ορισμένων οδηγιών που έχουν υιοθετηθεί στον τομέα της προστασίας των καταναλωτών (εγγύηση, κατ'οίκον πώληση κλπ.) |
| --- | --- |

4.4

Ας προστεθούν επίσης στην κριτική αυτή βάσει της οποίας η πολιτική των καταναλωτών καθίσταται δευτερεύον ζήτημα στο πλαίσιο των κανόνων που διέπουν την ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς, τα συμπεράσματα από την απόφαση του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων της 5ης Οκτωβρίου 2000 (7) τα οποία και προαναφέρθηκαν. Η αβεβαιότητα που συνδέεται συγκεκριμένα με τη νομολογία αυτή μπορεί να θέσει σε αμφισβήτηση ειδικότερα μέσω προδικαστικών θεμάτων, την ίδια τη νομική βάση ορισμένων οδηγιών που έχουν υιοθετηθεί στον τομέα της προστασίας των καταναλωτών (εγγύηση, κατ'οίκον πώληση κλπ.)

| 4.5 | Επιπλέον, στο ισχύον κείμενο καθορίζεται και το κριτήριο του υψηλού επιπέδου προστασίας των καταναλωτών. Το υψηλό επίπεδο προστασίας, όπως ορίζεται στο άρθρο 153, δεν σημαίνει υποχρεωτικά ότι πρέπει να αναζητηθεί στους κόλπους των κρατών μελών το νομικό σύστημα που παρέχει τις περισσότερες εγγυήσεις. Επ'αυτού, το άρθρο 153, παράγραφος 5 καθιστά πράγματι δυνατή τη διατήρηση των πιο προστατευτικών νομικών συστημάτων, εφόσον συμβιβάζονται με τη Συνθήκη. |
| --- | --- |

4.5

Επιπλέον, στο ισχύον κείμενο καθορίζεται και το κριτήριο του υψηλού επιπέδου προστασίας των καταναλωτών. Το υψηλό επίπεδο προστασίας, όπως ορίζεται στο άρθρο 153, δεν σημαίνει υποχρεωτικά ότι πρέπει να αναζητηθεί στους κόλπους των κρατών μελών το νομικό σύστημα που παρέχει τις περισσότερες εγγυήσεις. Επ'αυτού, το άρθρο 153, παράγραφος 5 καθιστά πράγματι δυνατή τη διατήρηση των πιο προστατευτικών νομικών συστημάτων, εφόσον συμβιβάζονται με τη Συνθήκη.

| 4.5.1 | Εξάλλου, δεν είναι καθόλου εύκολο να προσδιοριστεί το υψηλό επίπεδο προστασίας. Οι παράμετροι που πρέπει να ληφθούν υπόψη δεν αναφέρονται διόλου στο άρθρο 153 και μπορούν να προκαλέσουν πολλές ερμηνευτικές δυσκολίες. |
| --- | --- |

4.5.1

Εξάλλου, δεν είναι καθόλου εύκολο να προσδιοριστεί το υψηλό επίπεδο προστασίας. Οι παράμετροι που πρέπει να ληφθούν υπόψη δεν αναφέρονται διόλου στο άρθρο 153 και μπορούν να προκαλέσουν πολλές ερμηνευτικές δυσκολίες.

| 4.6 | Φαίνεται κατά συνέπεια ότι πρέπει σήμερα να αναθεωρηθεί η νομική βάση υπό το πρίσμα των παρατηρήσεων που ακολουθούν. |
| --- | --- |

4.6

Φαίνεται κατά συνέπεια ότι πρέπει σήμερα να αναθεωρηθεί η νομική βάση υπό το πρίσμα των παρατηρήσεων που ακολουθούν.

| 4.6.1 | Η πολιτική προστασίας των καταναλωτών πρέπει να αποτελέσει τμήμα των ιδίων αρμοδιοτήτων της Ένωσης και να μην προτείνεται ως συμπλήρωμα της πολιτικής των κρατών μελών. Είναι πράγματι παράδοξο το γεγονός ότι η προστασία των καταναλωτών, η οποία πρέπει να συμβάλει στη βελτίωση της εσωτερικής αγοράς, εμπίπτει στις αρμοδιότητες των κρατών μελών. |
| --- | --- |

4.6.1

Η πολιτική προστασίας των καταναλωτών πρέπει να αποτελέσει τμήμα των ιδίων αρμοδιοτήτων της Ένωσης και να μην προτείνεται ως συμπλήρωμα της πολιτικής των κρατών μελών. Είναι πράγματι παράδοξο το γεγονός ότι η προστασία των καταναλωτών, η οποία πρέπει να συμβάλει στη βελτίωση της εσωτερικής αγοράς, εμπίπτει στις αρμοδιότητες των κρατών μελών.

| 4.6.2 | Η υγεία, η ασφάλεια και τα οικονομικά συμφέροντα των καταναλωτών παρουσιάζονται ως τομείς στους οποίους η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να παράσχει τη συμβολή της. Θα ήταν ορθότερο όμως να προσδιορίζονται ως στόχοι που πρέπει εξάπαντος να διευρυνθούν. Υπ'αυτή την έννοια θα έπρεπε να λαμβάνονται υπόψη αποκλειστικά και μόνο τα οικονομικά συμφέροντα των καταναλωτών. Είναι προφανές ότι υπάρχει σοβαρή αντινομία μεταξύ της προαγωγής των συμφερόντων αυτών και της συμβολής για την προστασία τους. |
| --- | --- |

4.6.2

Η υγεία, η ασφάλεια και τα οικονομικά συμφέροντα των καταναλωτών παρουσιάζονται ως τομείς στους οποίους η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να παράσχει τη συμβολή της. Θα ήταν ορθότερο όμως να προσδιορίζονται ως στόχοι που πρέπει εξάπαντος να διευρυνθούν. Υπ'αυτή την έννοια θα έπρεπε να λαμβάνονται υπόψη αποκλειστικά και μόνο τα οικονομικά συμφέροντα των καταναλωτών. Είναι προφανές ότι υπάρχει σοβαρή αντινομία μεταξύ της προαγωγής των συμφερόντων αυτών και της συμβολής για την προστασία τους.

| 4.6.3 | Το δικαίωμα πρόσβασης στην πληροφόρηση, το δικαίωμα εκπαίδευσης και οργάνωσης για την προστασία των εν λόγω συμφερόντων αποτελούν αρχές που θα έπρεπε να αναγνωριστούν ως θεμελιώδεις κανόνες της πολιτικής της Ένωσης. |
| --- | --- |

4.6.3

Το δικαίωμα πρόσβασης στην πληροφόρηση, το δικαίωμα εκπαίδευσης και οργάνωσης για την προστασία των εν λόγω συμφερόντων αποτελούν αρχές που θα έπρεπε να αναγνωριστούν ως θεμελιώδεις κανόνες της πολιτικής της Ένωσης.

| 4.6.4 | Δεδομένου ότι δεν καθορίζονται τα κριτήρια που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη για τον καθορισμό του υψηλού επιπέδου προστασίας, πρέπει να αναφέρονται από τη Συνθήκη. |
| --- | --- |

4.6.4

Δεδομένου ότι δεν καθορίζονται τα κριτήρια που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη για τον καθορισμό του υψηλού επιπέδου προστασίας, πρέπει να αναφέρονται από τη Συνθήκη.

| 4.6.5 | Ο προβληματισμός σχετικά με την προστασία των καταναλωτών ως αυτόνομη νομική βάση θα πρέπει να λάβει υπόψη την προτεραιότητα που πρέπει να έχει η κοινοτική πολιτική τόσο από την άποψη του περιεχομένου όσο και από την άποψη της μορφής. Η αρχή της διπλής επικουρικότητας αποτελεί προφανώς έναν περιορισμό ο οποίος παραλύει κάθε πολιτική ανάπτυξη της προστασίας των καταναλωτών τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο. Η διπλή επικουρικότητα που ορίζεται στο άρθρο 153 πρέπει, υπό τις συνθήκες αυτές, να εγκαταλειφθεί. |
| --- | --- |

4.6.5

Ο προβληματισμός σχετικά με την προστασία των καταναλωτών ως αυτόνομη νομική βάση θα πρέπει να λάβει υπόψη την προτεραιότητα που πρέπει να έχει η κοινοτική πολιτική τόσο από την άποψη του περιεχομένου όσο και από την άποψη της μορφής. Η αρχή της διπλής επικουρικότητας αποτελεί προφανώς έναν περιορισμό ο οποίος παραλύει κάθε πολιτική ανάπτυξη της προστασίας των καταναλωτών τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο. Η διπλή επικουρικότητα που ορίζεται στο άρθρο 153 πρέπει, υπό τις συνθήκες αυτές, να εγκαταλειφθεί.

| 4.6.6 | Η νομική βάση στο κείμενο της Συνθήκης πρέπει να επιδιώκει επίσης τον καθορισμό ενός πλαισίου βάσει του οποίου ο καταναλωτής δεν θα είναι μόνο αντικείμενο προστασίας ή υπεράσπισης αλλά και ενεργητικός πολίτης. Ο καταναλωτής είναι ένας πολίτης που έχει βεβαίως δικαίωμα να εκφράσει τη γνώμη του και να εισακουσθεί όσον αφορά τις επιλογές που του προτείνει η κοινωνία. |
| --- | --- |

4.6.6

Η νομική βάση στο κείμενο της Συνθήκης πρέπει να επιδιώκει επίσης τον καθορισμό ενός πλαισίου βάσει του οποίου ο καταναλωτής δεν θα είναι μόνο αντικείμενο προστασίας ή υπεράσπισης αλλά και ενεργητικός πολίτης. Ο καταναλωτής είναι ένας πολίτης που έχει βεβαίως δικαίωμα να εκφράσει τη γνώμη του και να εισακουσθεί όσον αφορά τις επιλογές που του προτείνει η κοινωνία.

| 4.6.7 | Θα πρέπει επίσης να εξεταστεί εάν στις διατάξεις της Συνθήκης που αφορούν την προσφυγή στη δικαιοσύνη πρέπει να αναγνωριστεί και το δικαίωμα της άμεσης προσφυγής των ενώσεων των καταναλωτών ως αντιπροσωπευτικών ομάδων που επηρεάζονται από τις αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης. |
| --- | --- |

4.6.7

Θα πρέπει επίσης να εξεταστεί εάν στις διατάξεις της Συνθήκης που αφορούν την προσφυγή στη δικαιοσύνη πρέπει να αναγνωριστεί και το δικαίωμα της άμεσης προσφυγής των ενώσεων των καταναλωτών ως αντιπροσωπευτικών ομάδων που επηρεάζονται από τις αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

| 4.6.8 | Ας προστεθεί επίσης ότι το κείμενο, κατά την ισχύουσα διατύπωσή του, βασίζεται σε μία περιοριστική αντίληψη της προστασίας των καταναλωτών με αποκλειστικό σχεδόν επίκεντρο τις αρετές της πληροφόρησης. |
| --- | --- |

4.6.8

Ας προστεθεί επίσης ότι το κείμενο, κατά την ισχύουσα διατύπωσή του, βασίζεται σε μία περιοριστική αντίληψη της προστασίας των καταναλωτών με αποκλειστικό σχεδόν επίκεντρο τις αρετές της πληροφόρησης.

5.   Στόχοι, αρχές και κριτήρια για τον καθορισμό μίας νομικής βάσης για την πολιτική των καταναλωτών

| 5.1 | Ποια είναι τα κριτήρια που πρέπει, γενικότερα, να καθορίζουν την ποιότητα μίας νομικής βάσης σε μία Συνθήκη;
  Εξ όσων αναφέρθηκαν, έπεται ότι η νομική βάση πρέπει:






  — | να είναι σαφής και ακριβής |
| --- | --- | --- |

5.1

Ποια είναι τα κριτήρια που πρέπει, γενικότερα, να καθορίζουν την ποιότητα μίας νομικής βάσης σε μία Συνθήκη;

Εξ όσων αναφέρθηκαν, έπεται ότι η νομική βάση πρέπει:

—

να είναι σαφής και ακριβής

| — | να περιλαμβάνει τους στόχους που επιδιώκονται στο πλαίσιο της συγκεκριμένης πολιτικής, τις βασικές αρχές της πολιτικής αυτής καθώς και τα κριτήρια εφαρμογής |
| --- | --- |

—

να περιλαμβάνει τους στόχους που επιδιώκονται στο πλαίσιο της συγκεκριμένης πολιτικής, τις βασικές αρχές της πολιτικής αυτής καθώς και τα κριτήρια εφαρμογής

| — | να είναι αυτόνομη. |
| --- | --- |

—

να είναι αυτόνομη.

Τα διάφορα αυτά χαρακτηριστικά έχουν ουσιαστική σημασία για την εξεύρεση λύσης στις δυσκολίες που προαναφέρθηκαν.

| 5.2 | Τα περιφερειακά θέματα μπορούν άλλωστε να ενταχθούν στην προοπτική μίας περαιτέρω επεξεργασίας της νομικής βάσης. Κατά συνέπεια, θα πρέπει να εξεταστούν εναλλακτικές λύσεις ως προς την ποιότητα της εναρμόνισης. Συγκεκριμένα, υποστηρίζεται από την Επιτροπή η πολιτική μέγιστης ή πλήρους εναρμόνισης. Εάν το επίπεδο προστασίας πρέπει να είναι όντως υψηλό τότε η μέγιστη ή πλήρης εναρμόνιση θα αναπτυχθεί εις βάρος των συμφερόντων των καταναλωτών. |
| --- | --- |

5.2

Τα περιφερειακά θέματα μπορούν άλλωστε να ενταχθούν στην προοπτική μίας περαιτέρω επεξεργασίας της νομικής βάσης. Κατά συνέπεια, θα πρέπει να εξεταστούν εναλλακτικές λύσεις ως προς την ποιότητα της εναρμόνισης. Συγκεκριμένα, υποστηρίζεται από την Επιτροπή η πολιτική μέγιστης ή πλήρους εναρμόνισης. Εάν το επίπεδο προστασίας πρέπει να είναι όντως υψηλό τότε η μέγιστη ή πλήρης εναρμόνιση θα αναπτυχθεί εις βάρος των συμφερόντων των καταναλωτών.

| 5.3 | Το προτεινόμενο κείμενο τροποποιεί το άρθρο 3 παράγραφος 1σ της Συνθήκης εντάσσοντας ρητώς μεταξύ των επιδιωκόμενων στόχων την πολιτική προαγωγής και προστασίας των συμφερόντων των καταναλωτών. |
| --- | --- |

5.3

Το προτεινόμενο κείμενο τροποποιεί το άρθρο 3 παράγραφος 1σ της Συνθήκης εντάσσοντας ρητώς μεταξύ των επιδιωκόμενων στόχων την πολιτική προαγωγής και προστασίας των συμφερόντων των καταναλωτών.

| 5.4 | Το εν λόγω άρθρο 153 στηρίζεται στους εξής τρεις άξονες: |
| --- | --- |

5.4

Το εν λόγω άρθρο 153 στηρίζεται στους εξής τρεις άξονες:

| 5.4.1 | Περιέχει κατάλογο των στόχων που επιδιώκονται από την πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα της κατανάλωσης. Οι εν λόγω στόχοι είναι παραδοσιακοί. Ωστόσο, πρέπει να τονισθούν ορισμένες ιδιαιτερότητές τους.






  — | Η προαγωγή του δικαιώματος πληροφόρησης, εκπαίδευσης, συμμετοχής και οργάνωσης για την υπεράσπιση και την εκπροσώπηση των συμφερόντων των καταναλωτών, και συγκεκριμένα μέσω της αναγνώρισης των ατομικών και συλλογικών δικαιωμάτων στον εν λόγω τομέα αποτελεί καινοτομία. Καταδεικνύει ρητά ότι πρέπει να εφαρμοσθούν μηχανισμοί συλλογικής προσφυγής και ταυτοχρόνως πρέπει να προσδιοριστούν μέθοδοι συλλογικής συμμέτοχής των καταναλωτών στην επεξεργασία των κανόνων που τους αφορούν. |
| --- | --- | --- |

5.4.1

Περιέχει κατάλογο των στόχων που επιδιώκονται από την πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα της κατανάλωσης. Οι εν λόγω στόχοι είναι παραδοσιακοί. Ωστόσο, πρέπει να τονισθούν ορισμένες ιδιαιτερότητές τους.

—

Η προαγωγή του δικαιώματος πληροφόρησης, εκπαίδευσης, συμμετοχής και οργάνωσης για την υπεράσπιση και την εκπροσώπηση των συμφερόντων των καταναλωτών, και συγκεκριμένα μέσω της αναγνώρισης των ατομικών και συλλογικών δικαιωμάτων στον εν λόγω τομέα αποτελεί καινοτομία. Καταδεικνύει ρητά ότι πρέπει να εφαρμοσθούν μηχανισμοί συλλογικής προσφυγής και ταυτοχρόνως πρέπει να προσδιοριστούν μέθοδοι συλλογικής συμμέτοχής των καταναλωτών στην επεξεργασία των κανόνων που τους αφορούν.

| — | Η προστασία της υγείας και της ασφάλειας των καταναλωτών αποτελεί βεβαίως ένα από τα παραδοσιακά ζητήματα που πρέπει να αποτελέσει ρητό στόχο της Συνθήκης. |
| --- | --- |

—

Η προστασία της υγείας και της ασφάλειας των καταναλωτών αποτελεί βεβαίως ένα από τα παραδοσιακά ζητήματα που πρέπει να αποτελέσει ρητό στόχο της Συνθήκης.

| — | Τέλος, η προαγωγή των νομικών, οικονομικών, κοινωνικών και πολιτιστικών συμφερόντων των καταναλωτών αποτελεί βεβαίως ένα καινούργιο στοιχείο. Πράγματι, εδώ ο καταναλωτής αναγνωρίζεται ως φορέας της κοινωνίας και όχι απλώς ως χρήστης προϊόντων και υπηρεσιών. Μόνο με βάση την αναγνώριση της προαγωγής αυτής είναι εφικτή η εφαρμογή πολιτικών και μάλιστα πολιτικών βιώσιμης ανάπτυξης. Στο ίδιο πλαίσιο θα καταστεί δυνατή και η επεξεργασία μίας πολιτικής που θα συνδέει στενότερα την προαγωγή των συμφερόντων των καταναλωτών με τον σεβασμό προς το περιβάλλον. |
| --- | --- |

—

Τέλος, η προαγωγή των νομικών, οικονομικών, κοινωνικών και πολιτιστικών συμφερόντων των καταναλωτών αποτελεί βεβαίως ένα καινούργιο στοιχείο. Πράγματι, εδώ ο καταναλωτής αναγνωρίζεται ως φορέας της κοινωνίας και όχι απλώς ως χρήστης προϊόντων και υπηρεσιών. Μόνο με βάση την αναγνώριση της προαγωγής αυτής είναι εφικτή η εφαρμογή πολιτικών και μάλιστα πολιτικών βιώσιμης ανάπτυξης. Στο ίδιο πλαίσιο θα καταστεί δυνατή και η επεξεργασία μίας πολιτικής που θα συνδέει στενότερα την προαγωγή των συμφερόντων των καταναλωτών με τον σεβασμό προς το περιβάλλον.

| 5.4.2 | Για την διατύπωση του άρθρου 153, πρέπει να επιβεβαιωθούν οι εξής αρχές:






  — | Προληπτική δράση· |
| --- | --- | --- |

5.4.2

Για την διατύπωση του άρθρου 153, πρέπει να επιβεβαιωθούν οι εξής αρχές:

—

Προληπτική δράση·

| — | Αποτελεσματική επανόρθωση· |
| --- | --- |

—

Αποτελεσματική επανόρθωση·

| — | Ανάπτυξη μίας βιώσιμης κατανάλωσης· |
| --- | --- |

—

Ανάπτυξη μίας βιώσιμης κατανάλωσης·

| — | Η αρχή βάσει της οποίας πληρώνει αυτός που δημιουργεί κίνδυνο |
| --- | --- |

—

Η αρχή βάσει της οποίας πληρώνει αυτός που δημιουργεί κίνδυνο

| — | Η αρχή της συμμετοχής. |
| --- | --- |

—

Η αρχή της συμμετοχής.

Οι εν λόγω πέντε αρχές είναι απαραίτητες για την εφαρμογή της προαναφερθείσας πολιτικής.

| 5.4.3 | Το προτεινόμενο κείμενο υπενθυμίζει κατά παραδοσιακό τρόπο ότι οι απαιτήσεις που παρουσιάζονται εδώ σε αυτόνομη βάση δεν μπορούν πλέον να αγνοούνται, εφόσον πρόκειται για την ανάπτυξη άλλων πολιτικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. |
| --- | --- |

5.4.3

Το προτεινόμενο κείμενο υπενθυμίζει κατά παραδοσιακό τρόπο ότι οι απαιτήσεις που παρουσιάζονται εδώ σε αυτόνομη βάση δεν μπορούν πλέον να αγνοούνται, εφόσον πρόκειται για την ανάπτυξη άλλων πολιτικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

| 5.4.4 | Εδώ πρέπει να ληφθούν υπόψη ορισμένες παράμετροι, ειδικότερα για την ανάπτυξη των εν λόγω μέτρων. Η έννοια του υψηλού βαθμού προστασίας πρέπει να λάβει υπόψη τα διαθέσιμα κοινωνικο-οικονομικά στοιχεία τα οποία επιτρέπουν τον ακριβή προσδιορισμό της συμπεριφοράς των καταναλωτών όσον αφορά την απόκτηση και την χρήση προϊόντων και υπηρεσιών που διατίθενται στην αγορά. Παρόμοια, πρέπει να επιβεβαιωθεί ρητώς η αναγνώριση του δικαιώματος συλλογικής προσφυγής. |
| --- | --- |

5.4.4

Εδώ πρέπει να ληφθούν υπόψη ορισμένες παράμετροι, ειδικότερα για την ανάπτυξη των εν λόγω μέτρων. Η έννοια του υψηλού βαθμού προστασίας πρέπει να λάβει υπόψη τα διαθέσιμα κοινωνικο-οικονομικά στοιχεία τα οποία επιτρέπουν τον ακριβή προσδιορισμό της συμπεριφοράς των καταναλωτών όσον αφορά την απόκτηση και την χρήση προϊόντων και υπηρεσιών που διατίθενται στην αγορά. Παρόμοια, πρέπει να επιβεβαιωθεί ρητώς η αναγνώριση του δικαιώματος συλλογικής προσφυγής.

| 5.4.5 | Το προτεινόμενο άρθρο 153 καθορίζει την πολιτική που πρέπει να ακολουθήσει το Συμβούλιο.
  Ένα από τα θέματα που θα πρέπει να συζητηθούν είναι η άμεση επίδραση των οδηγιών. Η λύση που προτείνεται είναι να ευνοηθούν οι κανονισμοί ως τεχνική εναρμόνισης. Η λύση καθιστά άσκοπη τη συζήτηση σχετικά με την επίδραση των οδηγιών. Πρόκειται για μία ελαστική διατύπωση που βοηθά τα κράτη μέλη να τοποθετούνται όταν επιθυμούν να διατηρήσουν ή να υιοθετήσουν μέτρα προστασίας.
  Η λύση αυτή ευνοεί τη μέγιστη εναρμόνιση και ταυτοχρόνως επιτρέπει την κατά περίπτωση εκτίμηση. |
| --- | --- |

5.4.5

Το προτεινόμενο άρθρο 153 καθορίζει την πολιτική που πρέπει να ακολουθήσει το Συμβούλιο.

Ένα από τα θέματα που θα πρέπει να συζητηθούν είναι η άμεση επίδραση των οδηγιών. Η λύση που προτείνεται είναι να ευνοηθούν οι κανονισμοί ως τεχνική εναρμόνισης. Η λύση καθιστά άσκοπη τη συζήτηση σχετικά με την επίδραση των οδηγιών. Πρόκειται για μία ελαστική διατύπωση που βοηθά τα κράτη μέλη να τοποθετούνται όταν επιθυμούν να διατηρήσουν ή να υιοθετήσουν μέτρα προστασίας.

Η λύση αυτή ευνοεί τη μέγιστη εναρμόνιση και ταυτοχρόνως επιτρέπει την κατά περίπτωση εκτίμηση.

| 5.4.6 | Τέλος, το κείμενο του άρθρου 153 περιλαμβάνει μία καινοτομία δεδομένου ότι παρέχει καθεστώς αποδέκτη στις ενώσεις των καταναλωτών σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 230 της Συνθήκης. Με άλλα λόγια, οι κοινοτικές πράξεις που παραγνωρίζουν τις διατάξεις της Συνθήκης δύνανται να αποτελέσουν αντικείμενο άμεσης προσφυγής των ενώσεων στο Δικαστήριο. |
| --- | --- |

5.4.6

Τέλος, το κείμενο του άρθρου 153 περιλαμβάνει μία καινοτομία δεδομένου ότι παρέχει καθεστώς αποδέκτη στις ενώσεις των καταναλωτών σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 230 της Συνθήκης. Με άλλα λόγια, οι κοινοτικές πράξεις που παραγνωρίζουν τις διατάξεις της Συνθήκης δύνανται να αποτελέσουν αντικείμενο άμεσης προσφυγής των ενώσεων στο Δικαστήριο.

6.   Συμπέρασμα: πρόταση για μία νέα νομική βάση

Με βάση τα στοιχεία αυτά, η πρόταση διατυπώνεται ως εξής:

Άρθρο 153

«1.   Σκοπός της κοινοτικής πολιτικής, στον τομέα της κατανάλωσης, είναι να εξασφαλισθεί η επίτευξη των εξής στόχων:

| — | Προαγωγή των δικαιωμάτων πληροφόρησης, εκπαίδευσης, συμμετοχής και οργάνωσης για την υπεράσπιση και την εκπροσώπηση των συμφερόντων του καταναλωτή, και συγκεκριμένα με την αναγνώριση των ατομικών και συλλογικών δικαιωμάτων στους εν λόγω τομείς· |
| --- | --- |

—

Προαγωγή των δικαιωμάτων πληροφόρησης, εκπαίδευσης, συμμετοχής και οργάνωσης για την υπεράσπιση και την εκπροσώπηση των συμφερόντων του καταναλωτή, και συγκεκριμένα με την αναγνώριση των ατομικών και συλλογικών δικαιωμάτων στους εν λόγω τομείς·

| — | Προστασία της υγείας και της ασφάλειας των καταναλωτών· |
| --- | --- |

—

Προστασία της υγείας και της ασφάλειας των καταναλωτών·

| — | Προαγωγή των νομικών, οικονομικών κοινωνικών και πολιτιστικών συμφερόντων των καταναλωτών. |
| --- | --- |

—

Προαγωγή των νομικών, οικονομικών κοινωνικών και πολιτιστικών συμφερόντων των καταναλωτών.

2.   Η πολιτική της Κοινότητας, στον τομέα της προστασίας των καταναλωτών αποβλέπει στη διασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας. Στηρίζεται δε στις εξής αρχές:

| — | Αρχή της προληπτικής δράσης· |
| --- | --- |

—

Αρχή της προληπτικής δράσης·

| — | Αρχή της αποτελεσματικής επανόρθωσης όσον αφορά την προσβολή των δικαιωμάτων και των συμφερόντων των καταναλωτών· |
| --- | --- |

—

Αρχή της αποτελεσματικής επανόρθωσης όσον αφορά την προσβολή των δικαιωμάτων και των συμφερόντων των καταναλωτών·

| — | Αρχή βάσει της οποίας πληρώνει αυτός που δημιουργεί κίνδυνο· |
| --- | --- |

—

Αρχή βάσει της οποίας πληρώνει αυτός που δημιουργεί κίνδυνο·

| — | Αρχή της ανάπτυξης μίας πολιτικής βιώσιμης κατανάλωσης· |
| --- | --- |

—

Αρχή της ανάπτυξης μίας πολιτικής βιώσιμης κατανάλωσης·

| — | Αρχή της συμμετοχής των καταναλωτών μέσω των φορέων που εκπροσωπούν τα συμφέροντά τους, στην επεξεργασία και την εφαρμογή των κανόνων. |
| --- | --- |

—

Αρχή της συμμετοχής των καταναλωτών μέσω των φορέων που εκπροσωπούν τα συμφέροντά τους, στην επεξεργασία και την εφαρμογή των κανόνων.

3.   Οι απαιτήσεις όσον αφορά την προστασία των καταναλωτών ενσωματώνονται στον ορισμό και στις λεπτομέρειες εφαρμογής των λοιπών πολιτικών της Κοινότητας.

4.   Κατά την επεξεργασία των δράσεών της για την προστασία των καταναλωτών, η Κοινότητα πρέπει να λαμβάνει υπόψη:

| — | τα επίπεδα υψηλής προστασίας που αναγνωρίζονται για τους καταναλωτές από τα κράτη μέλη· |
| --- | --- |

—

τα επίπεδα υψηλής προστασίας που αναγνωρίζονται για τους καταναλωτές από τα κράτη μέλη·

| — | τα διαθέσιμα κοινωνικο-οικονομικά στοιχεία σχετικά με την απόκτηση και τη χρήση των προϊόντων και των υπηρεσιών που διατίθενται στην αγορά· |
| --- | --- |

—

τα διαθέσιμα κοινωνικο-οικονομικά στοιχεία σχετικά με την απόκτηση και τη χρήση των προϊόντων και των υπηρεσιών που διατίθενται στην αγορά·

| — | την ικανότητα αποτελεσματικής προσφυγής σε περίπτωση προσβολής των δικαιωμάτων ή των συμφερόντων των καταναλωτών, συγκεκριμένα με την αναγνώριση των δράσεων συλλογικού συμφέροντος. |
| --- | --- |

—

την ικανότητα αποτελεσματικής προσφυγής σε περίπτωση προσβολής των δικαιωμάτων ή των συμφερόντων των καταναλωτών, συγκεκριμένα με την αναγνώριση των δράσεων συλλογικού συμφέροντος.

Άρθρο 153-A

1.   Το Συμβούλιο αποφασίζοντας σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 251, και μετά από διαβούλευση με την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, θεσπίζει τα μέτρα που είναι αναγκαία για την υλοποίηση των στόχων που αναφέρονται στην παράγραφο 1 του άρθρου 153. Τα εν λόγω μέτρα αποτελούν αντικείμενο τακτικής αναθεώρησης, προκειμένου να εξασφαλισθεί ένα υψηλό επίπεδο προστασίας των καταναλωτών.

2.   Τα μέτρα εναρμόνισης που πρόκειται να εφαρμοστούν βάσει της παραγράφου 1 δεν εμποδίζουν ένα κράτος μέλος να διατηρήσει ή να θεσπίσει αυστηρότερα μέτρα προστασίας. Τα εν λόγω μέτρα πρέπει να είναι σύμφωνα με την παρούσα Συνθήκη και κοινοποιούνται στην Επιτροπή.

3.   Η Επιτροπή, εντός 6 μηνών μετά την κοινοποίηση που αναφέρεται στην παράγραφο 3, αποφασίζει την απόρριψη του εθνικού μέτρου αιτιολογώντας συγκεκριμένα εάν τούτο αποτελεί εμπόδιο στη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Ελλείψει σχετικής αποφάσεως εντός της προθεσμίας αυτής το μέτρο θεωρείται ότι έγινε αποδεκτό, εκτός και αν η πολυπλοκότητα του θέματος απαιτεί παράταση της προθεσμίας έως και ένα έτος επιπλέον, οπότε η απόφαση πρέπει να κοινοποιηθεί στο κράτος μέλος εντός της πρώτης προθεσμίας των έξι μηνών.

4.   Η Επιτροπή διασφαλίζει, σε στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη, την αποτελεσματική εφαρμογή των μέτρων που λήφθησαν με σκοπό την προώθηση των δικαιωμάτων και των συμφερόντων των καταναλωτών. Ειδικότερα, τα κράτη μέλη οφείλουν να λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα προκειμένου

| α) | Να καθορίζονται και να εφαρμόζονται πραγματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές κυρώσεις σε περίπτωση παραβίασης των μέτρων που επιβάλλονται από τις υποχρεώσεις ή τις απαγορεύσεις σχετικά με την προστασία των καταναλωτών· |
| --- | --- |

α)

Να καθορίζονται και να εφαρμόζονται πραγματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές κυρώσεις σε περίπτωση παραβίασης των μέτρων που επιβάλλονται από τις υποχρεώσεις ή τις απαγορεύσεις σχετικά με την προστασία των καταναλωτών·

| β) | Να διασφαλίζεται η εξάλειψη των παραβιάσεων αυτών· |
| --- | --- |

β)

Να διασφαλίζεται η εξάλειψη των παραβιάσεων αυτών·

| γ) | Να προβλέπονται δικαστικές διαδικασίες και όχι απλοποιημένες για την πρόληψη και την επανόρθωση των παραβιάσεων όσον αφορά τα δικαιώματα και τα συμφέροντα των καταναλωτών. |
| --- | --- |

γ)

Να προβλέπονται δικαστικές διαδικασίες και όχι απλοποιημένες για την πρόληψη και την επανόρθωση των παραβιάσεων όσον αφορά τα δικαιώματα και τα συμφέροντα των καταναλωτών.

5.   Οι ενώσεις των καταναλωτών που είναι νομοτύπως αναγνωρισμένες σύμφωνα με το εσωτερικό δίκαιο των κρατών μελών ή από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρούνται, κατά την έννοια του άρθρου 230 της Συνθήκης, ως αποδέκτες των μέτρων που λήφθηκαν κατά την εφαρμογή του παρόντος άρθρου και του άρθρου 153».

Βρυξέλλες, 20 Απριλίου 2006

Η Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Όπως επισημαίνει η ΕΟΚΕ στη γνωμοδότησή της με θέμα «Η πολιτική των καταναλωτών μετά τη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής 'Ενωσης», ΕΕ C 221 της 8/9/2005 και έχει επίσης αναγνωρίσει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στη σχετική έκθεσή του για την προαγωγή και την προστασία των συμφερόντων των καταναλωτών στα νέα κράτη μέλη (Εισηγητής: ο κ. Henrik Dam Kristensen, EK 359.904/02-00). Αυτό θα μπορούσε μάλιστα να εξασφαλισθεί περισσότερο με την περαιτέρω ανάπτυξη προσεγγίσεων αυτορύθμισης, συρρύθμισης και εναλλακτικών τρόπων επιλύσεως των διαφορών.

1

(2)  Είναι έκδηλες στη νέα οδηγία 2005/29/ΕΚ της 11ης Μαΐου 2005 (ΕΕ L 149 της 11/6/2005) όσον αφορά τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές, στο πρόγραμμα κοινοτικής δράσεως στον τομέα της υγείας και της προστασίας των καταναλωτών (2007-2013) – (COM(2005) 115 τελικό) καθώς και στην απόσυρση της πρότασης κανονισμού σχετικά με την προαγωγή των πωλήσεων στην εσωτερική αγορά (COM(2005) 462 τελικό της 27/9/2005)

2

ης

(3)  Κατά την ακρόαση της 14ης Οκτωβρίου 2005 παρέστησαν: ο κ. Carlos Almaraz, (UNICE), ο Καθηγητής κ. Thierry Bourgoignie, (Πανεπιστήμιο του Québec στο Μόντρεαλ), η κα Nuria Rodríguez, (Ευρωπαϊκό Γραφείο των Ενώσεων Καταναλωτών), ο κ. Denis Labatut και η κα Καλλιόπη Σπυριδάκη, (UGAL – Ευρωπαϊκή Ένωση Ανεξάρτητων Εμπόρων Λιανικής Πωλήσεως), ο κ. Jon-Andreas Lange, (Forbrukerradet – Συμβούλιο Καταναλωτών Νορβηγίας), ο κ. William Vidonja, (CEA), ο κ. Patrick von Braunmühl, (Verbraucherzentrale Bundesverband – vzbv) και ο κ. Hubert J.J. van Breemen, (VNO NVW).

3

ης

Επιπλέον, απέστειλαν γραπτές παρατηρήσεις σε απάντηση προς το ερωτηματολόγιο προς δέκα νομικούς και πανεπιστημιακούς στην Ευρώπη: ο Καθηγητής Thierry Bourgoignie, (Πανεπιστήμιο του Québec στο Μόντρεαλ), ο Καθηγητής Jean Calais-Auloy, (Νομική Σχολή και Σχολή Οικονομικών Επιστημών του Montpellier), ο κ. Stephen Crampton, (...), ο Καθηγητής Mário Frota, (APDC – Ένωση Καταναλωτών Πορτογαλίας) η κα Cornelia Kutterer, (Ευρωπαϊκό Γραφείο Ενώσεων Καταναλωτών), ο κ. Jon-Andreas Lange, (Forbrukerradet – Συμβούλιο Καταναλωτών Νορβηγίας), η κα René-Claude Mäder, (CLCV – Κατανάλωση, Στέγη και Πλαίσιο Ζωής), ο Καθηγητής Stephen Weatherill (ECLG), ο Καθηγητής Hans Micklitz, (Institut für Europäisches Wirtschafts-und Verbraucherrecht e.V.Universität Bamberg), η κα Gaëlle Patetta, (UFC– ...), ο Καθηγητής Norbert Reich, (Universität Bremen Fachbereich Rechtswissenschaften), της UNICE καθώς και του Ευρω-εμπορίου.

(4)  Εκτός από το προαναφερθέν άρθρο, η πολιτική των καταναλωτών βασίζεται σε διάφορες άλλες διατάξεις της Συνθήκης ΕΚ, μεταξύ των οποίων διακρίνεται αμέσως η διάταξη στην οποία στηρίχθηκε η έκκληση του προοιμίου προς τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν την προαγωγή της «οικονομικής και κοινωνικής προόδου των λαών τους, με βάση την αρχή της βιώσιμης ανάπτυξης και στο πλαίσιο της ολοκλήρωσης της εσωτερικής αγοράς» και την θέσπιση «κοινής ιθαγένειας των υπηκόων των χωρών τους», καθώς και στις διατάξεις των άρθρων 2 και 6 της εν λόγω Συνθήκης ή ακόμη στις διατάξεις των άρθρων 2· 3, παράγραφος 1, στοιχείο τ)· 17, παράγραφος 2· 33, παράγραφος 1 στοιχείο ε)· 34, παράγραφος 2 II· 75, παράγραφος 3, II· 81, παράγραφος 3· και 87, παράγραφος 2, στοιχείο α), της Συνθήκης ΕΚ όπως διατυπώθηκε μετά τη Συνθήκη της Νίκαιας.

4

«οικονομικής και κοινωνικής προόδου των λαών τους, με βάση την αρχή της βιώσιμης ανάπτυξης και στο πλαίσιο της ολοκλήρωσης της εσωτερικής αγοράς»

«κοινής ιθαγένειας των υπηκόων των χωρών τους»

(5)  ΕΔΚΕ, 5 Οκτωβρίου 2000, Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας εναντίων Κοινοβουλίου και Συμβουλίου, υπόθεση C-376/98,Rec., I -8149, βλ. ειδικότερα τα αιτιολογικά 76 έως 89.

5

(6)  Επί των θεμάτων αυτών βλ. ΕΔΚΕ, 20 Οκτωβρίου 1977, S.A. ROQUETTE FRERES, υπόθεση 29/77, Rec. σελ. 1835.

6

(7)  C-376/98, Rec., 1/8498, Γερμανία εναντίον Κοινοβουλίου και Συμβουλίου.

7

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι

στη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Οι ακόλουθες τροπολογίες απερρίφθησαν κατά τη διάρκεια των συζητήσεων αλλά έλαβαν τουλάχιστον το ένα τέταρτο των ψήφων.

Σημείο 1.3

Να απαλειφθεί.

Αιτιολογία

Στο σημείο 1. 3 περιλαμβάνεται μια έντονη δήλωση: «...η νέα νομική βάση παρέμβασης σε ό,τι αφορά την πολιτική της προστασίας των καταναλωτών ήταν το άρθρο 129 a) της Συνθήκης του Μάαστριχτ το οποίο θεωρήθηκε σύντομα ως ανεπαρκές για να χρησιμοποιηθεί ως θεμέλιο για την ανάπτυξη μιας πλήρους πολιτικής στον τομέα αυτό.» Δεν υπάρχουν ενδείξεις προς επίρρωση της σοβαρής αυτής επίκρισης.

Αποτέλεσμα ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 23

Ψήφοι κατά: 39

Αποχές: 5

Σημείο 1.4

Να απαλειφθεί.

Αιτιολογία

Στο σημείο 1. 4 περιλαμβάνεται μια έντονη δήλωση: «Η ανεπαρκής εφαρμογή της εν λόγω νομικής βάσης επιβεβαίωσε με την πάροδο του χρόνου το γεγονός ότι λόγω των αδυναμιών της δεν αποτελούσε την κατάλληλη και αποτελεσματική νομική βάση για την προαγωγή μιας αυθεντικής πολιτικής προστασίας των συμφερόντων των καταναλωτών σε κοινοτικό επίπεδο.» Δεν υπάρχουν ενδείξεις προς επίρρωση της επίκρισης αυτής.

Αποτέλεσμα ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 23

Ψήφοι κατά: 39

Αποχές: 5

Σημείο 1.5

Να διαγραφεί.

Αιτιολογία

Το σημείο 1.5 περιλαμβάνει τον ακόλουθο ανακριβή ισχυρισμό «Οι τροποποιήσεις που εισήχθησαν βάσει του νέου άρθρου 153 της Συνθήκης του Άμστερνταμ δεν μπόρεσαν να καλύψουν τις εμφανείς αδυναμίες της και το ίδιο συνέβη με τα κείμενα που είχαν προταθεί ενόψει της υιοθέτησης του Ευρωπαϊκού Συντάγματος.» Αποτελεί σοβαρή επίκριση που δεν τεκμηριώνεται.

Αποτέλεσμα ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 23

Ψήφοι κατά: 39

Αποχές: 5

Σημείο 4.6.1

Να διαγραφεί.

Αιτιολογία

Αν η πολιτική για την προστασία των καταναλωτών εμπίπτει στις αρμοδιότητες της ΕΕ — όπως αναφέρεται στο σημείο — θα είναι αδύνατο να υιοθετηθούν καλύτερα μέτρα για τους καταναλωτές στα κράτη μέλη.

Αποτέλεσμα ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 26

Ψήφοι κατά: 35

Αποχές: 8

Σημείο 4.6.7

Να διαγραφεί.

Αιτιολογία

Δεν θα ήταν σκόπιμο οι ενώσεις των καταναλωτών να αποκτήσουν άμεση πρόσβαση στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Όλες οι ενώσεις προστασίας των καταναλωτών θα μπορούσαν τότε να ζητούν πρόσβαση στο δικαστήριο εξ ονόματός τους. Ένα παρόμοιο δικαίωμα θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα απαράδεκτες καταστάσεις (όπως συμβαίνει στις ΗΠΑ με τις ομαδικές αγωγές).

Αποτέλεσμα ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 30

Ψήφοι κατά: 38

Αποχές: 4

Παράγραφος 5.4.1

Να διαγραφούν οι λέξεις:

| — | Η προαγωγή του δικαιώματος πληροφόρησης, εκπαίδευσης, συμμετοχής και οργάνωσης για την υπεράσπιση και την εκπροσώπηση των συμφερόντων των καταναλωτών, και συγκεκριμένα μέσω της αναγνώρισης των ατομικών και συλλογικών δικαιωμάτων στον εν λόγω τομέα αποτελεί καινοτομία. Καταδεικνύει ρητά ότι πρέπει να εφαρμοσθούν μηχανισμοί συλλογικής προσφυγής και ταυτοχρόνως πρέπει να προσδιοριστούν μέθοδοι συλλογικής συμμέτοχής των καταναλωτών στην επεξεργασία των κανόνων που τους αφορούν. |
| --- | --- |

—

Η προαγωγή του δικαιώματος πληροφόρησης, εκπαίδευσης, συμμετοχής και οργάνωσης για την υπεράσπιση και την εκπροσώπηση των συμφερόντων των καταναλωτών, και συγκεκριμένα μέσω της αναγνώρισης των ατομικών και συλλογικών δικαιωμάτων στον εν λόγω τομέα αποτελεί καινοτομία. Καταδεικνύει ρητά ότι πρέπει να εφαρμοσθούν μηχανισμοί συλλογικής προσφυγής και ταυτοχρόνως πρέπει να προσδιοριστούν μέθοδοι συλλογικής συμμέτοχής των καταναλωτών στην επεξεργασία των κανόνων που τους αφορούν.

Αιτιολογία

Δεν θα ήταν σκόπιμο οι ενώσεις των καταναλωτών να αποκτήσουν άμεση πρόσβαση στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Όλες οι ενώσεις προστασίας των καταναλωτών θα μπορούσαν τότε να ζητούν πρόσβαση στο δικαστήριο εξ ονόματός τους. Ένα παρόμοιο δικαίωμα θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα απαράδεκτες καταστάσεις (όπως συμβαίνει στις ΗΠΑ με τις ομαδικές αγωγές).

Αποτέλεσμα ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 30

Ψήφοι κατά: 40

Αποχές: 3

Παράγραφος 5.4.4.

Να διαγραφεί η τελευταία φράση:

| 5.4.4 | Εδώ πρέπει να ληφθούν υπόψη ορισμένες παράμετροι, ειδικότερα για την ανάπτυξη των εν λόγω μέτρων. Η έννοια του υψηλού βαθμού προστασίας πρέπει να λάβει υπόψη τα διαθέσιμα κοινωνικο-οικονομικά στοιχεία τα οποία επιτρέπουν τον ακριβή προσδιορισμό της συμπεριφοράς των καταναλωτών όσον αφορά την απόκτηση και τη χρήση προϊόντων και υπηρεσιών που διατίθενται στην αγορά. Παρόμοια, πρέπει να επιβεβαιωθεί ρητώς η αναγνώριση του δικαιώματος συλλογικής προσφυγής. |
| --- | --- |

5.4.4

Εδώ πρέπει να ληφθούν υπόψη ορισμένες παράμετροι, ειδικότερα για την ανάπτυξη των εν λόγω μέτρων. Η έννοια του υψηλού βαθμού προστασίας πρέπει να λάβει υπόψη τα διαθέσιμα κοινωνικο-οικονομικά στοιχεία τα οποία επιτρέπουν τον ακριβή προσδιορισμό της συμπεριφοράς των καταναλωτών όσον αφορά την απόκτηση και τη χρήση προϊόντων και υπηρεσιών που διατίθενται στην αγορά. Παρόμοια, πρέπει να επιβεβαιωθεί ρητώς η αναγνώριση του δικαιώματος συλλογικής προσφυγής.

Αιτιολογία

Δεν θα ήταν σκόπιμο οι ενώσεις των καταναλωτών να αποκτήσουν άμεση πρόσβαση στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Όλες οι ενώσεις προστασίας των καταναλωτών θα μπορούσαν τότε να ζητούν πρόσβαση στο δικαστήριο εξ ονόματός τους. Ένα παρόμοιο δικαίωμα θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα απαράδεκτες καταστάσεις (όπως συμβαίνει στις ΗΠΑ με τις ομαδικές αγωγές).

Αποτέλεσμα ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 27

Ψήφοι κατά: 42

Αποχές: 4

Παράγραφος 5.4.6

Να διαγραφεί το σημείο.

Αιτιολογία

Δεν θα ήταν σκόπιμο οι ενώσεις των καταναλωτών να αποκτήσουν άμεση πρόσβαση στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Όλες οι ενώσεις προστασίας των καταναλωτών θα μπορούσαν τότε να ζητούν πρόσβαση στο δικαστήριο εξ ονόματός τους. Ένα παρόμοιο δικαίωμα θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα απαράδεκτες καταστάσεις (όπως συμβαίνει στις ΗΠΑ με τις ομαδικές αγωγές).

Αποτέλεσμα ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 26

Ψήφοι κατά: 44

Αποχές: 2

Σημείο 6

Να διαγραφεί.

Αιτιολογία

Το σημείο 6 περιλαμβάνει μια φιλοδοξη πρόταση για ένα νέο νέα νομικό πλαίσιο πολιτικής για τους καταναλωτές. Όπως καταδείχτηκε στα προηγούμενα σημεία 1.3, 1.4, και 1.5, η γνωμοδότηση δεν τεκημριώνει επαρκώς την ανάγκη για παρόμοιες αλλαγές. Η γνωμοδότηση, αντί να προτείνει μια εκτενή τροποποίηση του νομικού πλαισίου της σημερινής πολιτικής για τους καταναλωτές, θα έπρεπε να εστιάζεται περισσότερο σε πραγματικά επιχειρήματα υπέρ της άποψης ότι το νέο πλαίσιο θα πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα τη στιγμή της νέας αναθεώρησης του κειμένου της συνθήκης.

Αποτέλεσμα ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 23

Ψήφοι κατά: 39

Αποχές: 5

Άρθρο 153

Διαγραφή στο σημείο 4 της τελευταίας περίπτωσης του σημείου

την ικανότητα αποτελεσματικής προσφυγής σε περίπτωση προσβολής των δικαιωμάτων ή των συμφερόντων των καταναλωτών, συγκεκριμένα με την αναγνώριση των δράσεων συλλογικού συμφέροντος.

Αιτιολογία

Δεν θα ήταν σκόπιμο οι ενώσεις των καταναλωτών να αποκτήσουν άμεση πρόσβαση στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Όλες οι ενώσεις προστασίας των καταναλωτών θα μπορούσαν τότε να ζητούν πρόσβαση στο δικαστήριο εξ ονόματός τους. Ένα παρόμοιο δικαίωμα θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα απαράδεκτες καταστάσεις (όπως συμβαίνει στις ΗΠΑ με τις ομαδικές αγωγές).

Αποτέλεσμα ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 27

Ψήφοι κατά: 44

Αποχές: 2

Άρθρο 153-Α

Να διαγραφεί το σημείο 4.

Αιτιολογία

Σύμφωνα με το κείμενο η πολιτική για την προστασία των καταναλωτών θα υπόκειται στους κανόνες της εσωτερικής αγοράς. Αυτό δεν συνάδει προς το περιεχόμενο της υπόλοιπης γνωμοδότησης.

Αποτέλεσμα ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 27

Ψήφοι κατά: 34

Αποχές: 14

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ

στη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Το ακόλουθο απόσπασμα της γνωμοδότησης του τμήματος απορρίφθηκε βάσει τροπολογίας που υιοθέτησε η Συνέλευση. Έλαβε όμως τουλάχιστον το ένα τέταρτο των ψήφων.

Σημείο 6 — Άρθρο 153-Α

| 2. | Τα μέτρα εναρμόνισης λαμβάνουν εκ προτεραιότητας τη μορφή κανονισμού. |
| --- | --- |

2.

Τα μέτρα εναρμόνισης λαμβάνουν εκ προτεραιότητας τη μορφή κανονισμού.

31 ψήφοι υπέρ της διαγραφής του σημείου

24 ψήφοι κατά

14 αποχές

---

| 8.8.2006 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 185/80 |
| --- | --- | --- | --- |

8.8.2006

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 185/80

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή του κοινοτικού προγράμματος της Λισσαβώνας: Πλαίσιο πολιτικής για την ενίσχυση του μεταποιητικού τομέα της ΕΕ — Προς μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση της βιομηχανικής πολιτικής

(COM(2005) 474 τελικό)

(2006/C 185/14)

Στις 5 Οκτωβρίου 2005 και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω ανακοίνωση

Το ειδικευμένο τμήμα «Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 28 Μαρτίου 2006 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Ehnmark.

Κατά την 426η σύνοδο ολομέλειάς της, στις 20 και 21 Απριλίου 2006 (συνεδρίαση της 20ής Απριλίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 38 ψήφους υπέρ, 1 κατά και 5 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση:

1.   Σύνοψη της γνωμοδότησης

| 1.1 | Η στρατηγική της Λισσαβώνας παρέχει ευρύ φάσμα οριζόντιων μέτρων για τη δημιουργία ενός πλαισίου για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης. Λείπουν, όμως, μέχρι στιγμής οι τομεακές προσεγγίσεις. Με τη νέα ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η ΕΕ κάνει ένα ακόμη βήμα προς την ανάπτυξη μιας κοινής ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής. Η κοινή πολιτική και οι κοινές προτεραιότητες θα ενισχύσουν, λογικά, την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης στο παγκόσμιο πλαίσιο. Η ανακοίνωση της Επιτροπής για ένα πλαίσιο ολοκληρωμένης βιομηχανικής πολιτικής είναι, συνεπώς, εξαιρετικά ευπρόσδεκτη. |
| --- | --- |

1.1

Η στρατηγική της Λισσαβώνας παρέχει ευρύ φάσμα οριζόντιων μέτρων για τη δημιουργία ενός πλαισίου για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης. Λείπουν, όμως, μέχρι στιγμής οι τομεακές προσεγγίσεις. Με τη νέα ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η ΕΕ κάνει ένα ακόμη βήμα προς την ανάπτυξη μιας κοινής ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής. Η κοινή πολιτική και οι κοινές προτεραιότητες θα ενισχύσουν, λογικά, την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης στο παγκόσμιο πλαίσιο. Η ανακοίνωση της Επιτροπής για ένα πλαίσιο ολοκληρωμένης βιομηχανικής πολιτικής είναι, συνεπώς, εξαιρετικά ευπρόσδεκτη.

| 1.2 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την εκτενή ανάλυση της ανακοίνωσης σχετικά με τα απαραίτητα μέτρα στήριξης για 27 τομείς της μεταποιητικής βιομηχανίας. Επικροτεί, επίσης, τη σύσταση 14 τομεακών και διατομεακών ειδικών ομάδων με στόχο τον προσδιορισμό πιο συγκεκριμένων μέτρων για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. |
| --- | --- |

1.2

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την εκτενή ανάλυση της ανακοίνωσης σχετικά με τα απαραίτητα μέτρα στήριξης για 27 τομείς της μεταποιητικής βιομηχανίας. Επικροτεί, επίσης, τη σύσταση 14 τομεακών και διατομεακών ειδικών ομάδων με στόχο τον προσδιορισμό πιο συγκεκριμένων μέτρων για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.

| 1.3 | Ωστόσο, η ανακοίνωση παραλείπει να αναφερθεί σε ουσιώδεις πτυχές της χάραξης και της εφαρμογής μιας ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής. Η ευθύνη για την εφαρμογή ανατίθεται σε άλλες μονάδες της Επιτροπής, στις εθνικές και περιφερειακές αρχές και στην ίδια τη βιομηχανία. Το ζήτημα του προσδιορισμού των αρμοδιοτήτων αφήνεται για περαιτέρω εξέταση. |
| --- | --- |

1.3

Ωστόσο, η ανακοίνωση παραλείπει να αναφερθεί σε ουσιώδεις πτυχές της χάραξης και της εφαρμογής μιας ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής. Η ευθύνη για την εφαρμογή ανατίθεται σε άλλες μονάδες της Επιτροπής, στις εθνικές και περιφερειακές αρχές και στην ίδια τη βιομηχανία. Το ζήτημα του προσδιορισμού των αρμοδιοτήτων αφήνεται για περαιτέρω εξέταση.

| 1.4 | Ειδικότερα, στην ανακοίνωση δεν τονίζεται ο απαραίτητος καταμερισμός των εργασιών ανάμεσα στο κοινοτικό και το εθνικό επίπεδο. Οι 14 νέες τομεακές ειδικές ομάδες θα λειτουργούν κυρίως στο επίπεδο της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι είναι απαραίτητο να υπάρχει συντονισμός με το εθνικό επίπεδο. Θα κερδηθεί έτσι χρόνος — και η βιομηχανία έχει ελάχιστα περιθώρια για απώλειες χρόνου. |
| --- | --- |

1.4

Ειδικότερα, στην ανακοίνωση δεν τονίζεται ο απαραίτητος καταμερισμός των εργασιών ανάμεσα στο κοινοτικό και το εθνικό επίπεδο. Οι 14 νέες τομεακές ειδικές ομάδες θα λειτουργούν κυρίως στο επίπεδο της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι είναι απαραίτητο να υπάρχει συντονισμός με το εθνικό επίπεδο. Θα κερδηθεί έτσι χρόνος — και η βιομηχανία έχει ελάχιστα περιθώρια για απώλειες χρόνου.

| 1.5 | Δύο τομείς για τους οποίους η ανακοίνωση δεν παρέχει αρκετές διευκρινίσεις είναι ο ρόλος των κυβερνήσεων στην καινοτομία και την ανταγωνιστικότητα και τα όρια ανάμεσα στη μεταποιητική βιομηχανία και τις υπηρεσίες. |
| --- | --- |

1.5

Δύο τομείς για τους οποίους η ανακοίνωση δεν παρέχει αρκετές διευκρινίσεις είναι ο ρόλος των κυβερνήσεων στην καινοτομία και την ανταγωνιστικότητα και τα όρια ανάμεσα στη μεταποιητική βιομηχανία και τις υπηρεσίες.

| 1.6 | Όσον αφορά τις μελλοντικές εργασίες, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία της στενής συμμετοχής των ενδιαφερόμενων μερών και, ιδιαίτερα, των κοινωνικών εταίρων. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ουσιώδες να μπορούν οι κοινωνικοί εταίροι να συνάπτουν συμφωνίες σχετικά με τις βιομηχανικές αλλαγές και την καινοτομία, όπως συμβαίνει ήδη σε ορισμένες χώρες της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.6

Όσον αφορά τις μελλοντικές εργασίες, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία της στενής συμμετοχής των ενδιαφερόμενων μερών και, ιδιαίτερα, των κοινωνικών εταίρων. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ουσιώδες να μπορούν οι κοινωνικοί εταίροι να συνάπτουν συμφωνίες σχετικά με τις βιομηχανικές αλλαγές και την καινοτομία, όπως συμβαίνει ήδη σε ορισμένες χώρες της ΕΕ.

| 1.7 | Με την ανακοίνωση αυτή, η ΕΕ απαντά στο ερώτημα εάν υπάρχει μέλλον για την ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική. Η ΕΟΚΕ, από την πλευρά της, είναι πρόθυμη να συμπεριλάβει τα θέματα της ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής στο δίκτυο που έχει συστήσει για τη στρατηγική της Λισσαβώνας. |
| --- | --- |

1.7

Με την ανακοίνωση αυτή, η ΕΕ απαντά στο ερώτημα εάν υπάρχει μέλλον για την ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική. Η ΕΟΚΕ, από την πλευρά της, είναι πρόθυμη να συμπεριλάβει τα θέματα της ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής στο δίκτυο που έχει συστήσει για τη στρατηγική της Λισσαβώνας.

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Η ενδιάμεση αναθεώρηση της στρατηγικής της Λισσαβώνας, όπως παρουσιάστηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Μαρτίου του 2005, έδωσε ανάμικτη εικόνα όσον αφορά τα επιτεύγματα των πέντε πρώτων ετών. |
| --- | --- |

2.1

Η ενδιάμεση αναθεώρηση της στρατηγικής της Λισσαβώνας, όπως παρουσιάστηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Μαρτίου του 2005, έδωσε ανάμικτη εικόνα όσον αφορά τα επιτεύγματα των πέντε πρώτων ετών.

| 2.2 | Εκεί όπου η στρατηγική της Λισσαβώνας απέτυχε είναι ιδίως στα πεδία της οικονομικής και βιομηχανικής ανάπτυξης και της δημιουργίας περισσότερων και καλύτερων θέσεων απασχόλησης. Όσον αφορά τον παγκόσμιο ανταγωνισμό, η Ευρώπη αντιμετωπίζει δυσκολίες. Διάφορες κατατάξεις βάσει δεικτών οικονομικής ανάπτυξης και ανταγωνιστικότητας τοποθετούν τις ΗΠΑ στην κορυφαία θέση, μαζί με τις σκανδιναβικές χώρες. Οι μεγάλες οικονομίες της Ευρώπης βρίσκονται πολύ πιο πίσω. Μια πρόσφατη κατάταξη του Διεθνούς Οικονομικού Φόρουμ έθετε το Ηνωμένο Βασίλειο στη 13η θέση, τη Γερμανία στη 15η και τη Γαλλία στην 30ή, αμέσως πριν από την Ισπανία. Από την άλλη πλευρά, πρέπει να επισημανθεί ότι μερικά από τα νέα κράτη μέλη της ΕΕ έχουν αρκετά καλές επιδόσεις από άποψη οικονομικής ανάπτυξης: το 2005, ο ρυθμός ανάπτυξης του ΑΕγχΠ στη Σλοβακία και την Πολωνία ήταν 5,5 % και 5,4 %, αντιστοίχως. |
| --- | --- |

2.2

Εκεί όπου η στρατηγική της Λισσαβώνας απέτυχε είναι ιδίως στα πεδία της οικονομικής και βιομηχανικής ανάπτυξης και της δημιουργίας περισσότερων και καλύτερων θέσεων απασχόλησης. Όσον αφορά τον παγκόσμιο ανταγωνισμό, η Ευρώπη αντιμετωπίζει δυσκολίες. Διάφορες κατατάξεις βάσει δεικτών οικονομικής ανάπτυξης και ανταγωνιστικότητας τοποθετούν τις ΗΠΑ στην κορυφαία θέση, μαζί με τις σκανδιναβικές χώρες. Οι μεγάλες οικονομίες της Ευρώπης βρίσκονται πολύ πιο πίσω. Μια πρόσφατη κατάταξη του Διεθνούς Οικονομικού Φόρουμ έθετε το Ηνωμένο Βασίλειο στη 13η θέση, τη Γερμανία στη 15η και τη Γαλλία στην 30ή, αμέσως πριν από την Ισπανία. Από την άλλη πλευρά, πρέπει να επισημανθεί ότι μερικά από τα νέα κράτη μέλη της ΕΕ έχουν αρκετά καλές επιδόσεις από άποψη οικονομικής ανάπτυξης: το 2005, ο ρυθμός ανάπτυξης του ΑΕγχΠ στη Σλοβακία και την Πολωνία ήταν 5,5 % και 5,4 %, αντιστοίχως.

| 2.3 | Μια πρόσφατη έρευνα για την αύξηση της παραγωγικότητας, που διενεργήθηκε από τον διεθνή οργανισμό επιχειρηματικών ερευνών «The Conference Board», δείχνει ότι, σε διάστημα μίας δεκαετίας, η υστέρηση των κορυφαίων ευρωπαϊκών οικονομιών έναντι των ΗΠΑ βαίνει αυξανόμενη. Τα 15 παλαιά μέλη της ΕΕ μπόρεσαν να επιδείξουν το 2005 αύξηση της παραγωγικότητας κατά 0,5 %, έναντι 1,8 % στις ΗΠΑ και 1,9 % στην Ιαπωνία. |
| --- | --- |

2.3

Μια πρόσφατη έρευνα για την αύξηση της παραγωγικότητας, που διενεργήθηκε από τον διεθνή οργανισμό επιχειρηματικών ερευνών «The Conference Board», δείχνει ότι, σε διάστημα μίας δεκαετίας, η υστέρηση των κορυφαίων ευρωπαϊκών οικονομιών έναντι των ΗΠΑ βαίνει αυξανόμενη. Τα 15 παλαιά μέλη της ΕΕ μπόρεσαν να επιδείξουν το 2005 αύξηση της παραγωγικότητας κατά 0,5 %, έναντι 1,8 % στις ΗΠΑ και 1,9 % στην Ιαπωνία.

| 2.4 | Ανταποκρινόμενη στις αποφάσεις που έλαβε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Μάρτιο του 2005, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε σημαντικό αριθμό προτάσεων και ανακοινώσεων κατά τη διάρκεια του έτους, με επικέντρωση στα θέματα της αναδιάρθρωσης της βιομηχανίας, της παραγωγικότητας, της ανταγωνιστικότητας και της στήριξης της επιχειρηματικότητας και των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

2.4

Ανταποκρινόμενη στις αποφάσεις που έλαβε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Μάρτιο του 2005, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε σημαντικό αριθμό προτάσεων και ανακοινώσεων κατά τη διάρκεια του έτους, με επικέντρωση στα θέματα της αναδιάρθρωσης της βιομηχανίας, της παραγωγικότητας, της ανταγωνιστικότητας και της στήριξης της επιχειρηματικότητας και των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων.

| 2.5 | Αυτό που λείπει από το φάσμα των νέων προτάσεων είναι προσπάθειες να αντιμετωπιστούν τα ζητήματα των επιμέρους βιομηχανικών τομέων, ιδιαίτερα της μεταποιητικής βιομηχανίας, και να παρασχεθεί μια βάση για τομεακά ή κάθετα μέτρα στήριξης. Με τη νέα ανακοίνωση «Προς μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση της βιομηχανικής πολιτικής», η Επιτροπή επιχειρεί να ανταποκριθεί σ' αυτή την ανάγκη. |
| --- | --- |

2.5

Αυτό που λείπει από το φάσμα των νέων προτάσεων είναι προσπάθειες να αντιμετωπιστούν τα ζητήματα των επιμέρους βιομηχανικών τομέων, ιδιαίτερα της μεταποιητικής βιομηχανίας, και να παρασχεθεί μια βάση για τομεακά ή κάθετα μέτρα στήριξης. Με τη νέα ανακοίνωση «Προς μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση της βιομηχανικής πολιτικής», η Επιτροπή επιχειρεί να ανταποκριθεί σ' αυτή την ανάγκη.

3.   Κύρια σημεία της πρότασης για το νέο πλαίσιο πολιτικής

| 3.1 | Η ανακοίνωση μπορεί να εκληφθεί ως έναρξη μιας νέας διαδικασίας που βασίζεται στην ανάλυση της κατάστασης της ανταγωνιστικότητας 27 τομέων της μεταποιητικής βιομηχανίας. |
| --- | --- |

3.1

Η ανακοίνωση μπορεί να εκληφθεί ως έναρξη μιας νέας διαδικασίας που βασίζεται στην ανάλυση της κατάστασης της ανταγωνιστικότητας 27 τομέων της μεταποιητικής βιομηχανίας.

| 3.2 | Το επίκεντρο είναι τα στοιχεία που οι ίδιες οι επιχειρήσεις θεωρούν εμπόδια στην καινοτομία, την ανταγωνιστικότητα και την ανάπτυξη. Έμφαση δίδεται στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ), πράγμα που είναι λογικό, δεδομένου ότι η μεταποιητική βιομηχανία της ΕΕ αποτελείται κατά το μεγαλύτερο μέρος της από ΜΜΕ, στις οποίες αντιστοιχεί το 58 % της απασχόλησης στον μεταποιητικό τομέα. Κατά τις προπαρασκευαστικές εργασίες πραγματοποιήθηκαν επίσης διαβουλεύσεις με αρκετά ενδιαφερόμενα μέρη. |
| --- | --- |

3.2

Το επίκεντρο είναι τα στοιχεία που οι ίδιες οι επιχειρήσεις θεωρούν εμπόδια στην καινοτομία, την ανταγωνιστικότητα και την ανάπτυξη. Έμφαση δίδεται στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ), πράγμα που είναι λογικό, δεδομένου ότι η μεταποιητική βιομηχανία της ΕΕ αποτελείται κατά το μεγαλύτερο μέρος της από ΜΜΕ, στις οποίες αντιστοιχεί το 58 % της απασχόλησης στον μεταποιητικό τομέα. Κατά τις προπαρασκευαστικές εργασίες πραγματοποιήθηκαν επίσης διαβουλεύσεις με αρκετά ενδιαφερόμενα μέρη.

| 3.3 | Οι τομείς της μεταποίησης που αναλύονται στην ανακοίνωση εμπίπτουν σε τέσσερις ευρείες κατηγορίες: βιομηχανίες τροφίμων και βιολογικών επιστημών, βιομηχανίες μηχανημάτων και συστημάτων, βιομηχανίες μόδας και σχεδίου και βασικές και ενδιάμεσες βιομηχανίες. Πιο συγκεκριμένα, η ανάλυση καλύπτει βιομηχανίες που εκτείνονται από τη βιοτεχνολογία και τα φαρμακευτικά προϊόντα μέχρι τον πολτό και το χαρτί, περνώντας από τη μηχανολογία και τη μηχανολογική ηλεκτρολογία, τις αμυντικές βιομηχανίες και το αεροδιάστημα, τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα και τα έπιπλα, την κεραμική, τον χάλυβα και τα χημικά. |
| --- | --- |

3.3

Οι τομείς της μεταποίησης που αναλύονται στην ανακοίνωση εμπίπτουν σε τέσσερις ευρείες κατηγορίες: βιομηχανίες τροφίμων και βιολογικών επιστημών, βιομηχανίες μηχανημάτων και συστημάτων, βιομηχανίες μόδας και σχεδίου και βασικές και ενδιάμεσες βιομηχανίες. Πιο συγκεκριμένα, η ανάλυση καλύπτει βιομηχανίες που εκτείνονται από τη βιοτεχνολογία και τα φαρμακευτικά προϊόντα μέχρι τον πολτό και το χαρτί, περνώντας από τη μηχανολογία και τη μηχανολογική ηλεκτρολογία, τις αμυντικές βιομηχανίες και το αεροδιάστημα, τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα και τα έπιπλα, την κεραμική, τον χάλυβα και τα χημικά.

| 3.4 | Για την αξιολόγηση της ανταγωνιστικότητας αυτών των 27 τομέων χρησιμοποιήθηκαν τα εξής κριτήρια:






  — | εξασφάλιση ανοικτής και ανταγωνιστικής ενιαίας αγοράς, |
| --- | --- | --- |

3.4

Για την αξιολόγηση της ανταγωνιστικότητας αυτών των 27 τομέων χρησιμοποιήθηκαν τα εξής κριτήρια:

—

εξασφάλιση ανοικτής και ανταγωνιστικής ενιαίας αγοράς,

| — | γνώση, όπως η έρευνα, η καινοτομία και η ειδίκευση, |
| --- | --- |

—

γνώση, όπως η έρευνα, η καινοτομία και η ειδίκευση,

| — | καλύτερες κανονιστικές ρυθμίσεις, |
| --- | --- |

—

καλύτερες κανονιστικές ρυθμίσεις,

| — | εξασφάλιση της συνέργειας των πολιτικών για την ανταγωνιστικότητα, την ενέργεια και το περιβάλλον, |
| --- | --- |

—

εξασφάλιση της συνέργειας των πολιτικών για την ανταγωνιστικότητα, την ενέργεια και το περιβάλλον,

| — | εξασφάλιση της πλήρους και δίκαιης συμμετοχής στις διεθνείς αγορές, |
| --- | --- |

—

εξασφάλιση της πλήρους και δίκαιης συμμετοχής στις διεθνείς αγορές,

| — | προώθηση της κοινωνικής και οικονομικής συνοχής. |
| --- | --- |

—

προώθηση της κοινωνικής και οικονομικής συνοχής.

| 3.5 | Στα συμπεράσματα για κάθε τομέα επισημαίνονται οι περιπτώσεις «κατά τις οποίες η πρόκληση πολιτικής θεωρείται ύψιστη προτεραιότητα για κάθε τομέα μεταξύ των πολλών σχετικών προκλήσεων πολιτικής», σύμφωνα με τη διατύπωση της ανακοίνωσης. Ακόμη και με αυτή τη διευκρίνιση, τα συμπεράσματα δεν είναι αρκετά διαφανή. Στη βιοτεχνολογία, για παράδειγμα, σημειώνεται η απαίτηση περισσότερης έρευνας, αλλά όχι και η απαίτηση περισσότερης ειδίκευσης. Στην κλωστοϋφαντουργία, σημειώνεται η απαίτηση περισσότερης έρευνας και περισσότερης ειδίκευσης, καθώς και η ανάγκη πρόσβασης στις αγορές, αλλά όχι η ανάγκη αντιμετώπισης των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού. |
| --- | --- |

3.5

Στα συμπεράσματα για κάθε τομέα επισημαίνονται οι περιπτώσεις «κατά τις οποίες η πρόκληση πολιτικής θεωρείται ύψιστη προτεραιότητα για κάθε τομέα μεταξύ των πολλών σχετικών προκλήσεων πολιτικής», σύμφωνα με τη διατύπωση της ανακοίνωσης. Ακόμη και με αυτή τη διευκρίνιση, τα συμπεράσματα δεν είναι αρκετά διαφανή. Στη βιοτεχνολογία, για παράδειγμα, σημειώνεται η απαίτηση περισσότερης έρευνας, αλλά όχι και η απαίτηση περισσότερης ειδίκευσης. Στην κλωστοϋφαντουργία, σημειώνεται η απαίτηση περισσότερης έρευνας και περισσότερης ειδίκευσης, καθώς και η ανάγκη πρόσβασης στις αγορές, αλλά όχι η ανάγκη αντιμετώπισης των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού.

| 3.6 | Η Επιτροπή προτείνει να αναληφθούν επτά κύριες διατομεακές πρωτοβουλίες πολιτικής με στόχο την αντιμετώπιση των κοινών προκλήσεων και την ενίσχυση των συνεργειών. Οι επτά αυτές διατομεακές πρωτοβουλίες είναι οι εξής:






  — | Πρωτοβουλία για τα δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας και την παραποίηση/ απομίμηση |
| --- | --- | --- |

3.6

Η Επιτροπή προτείνει να αναληφθούν επτά κύριες διατομεακές πρωτοβουλίες πολιτικής με στόχο την αντιμετώπιση των κοινών προκλήσεων και την ενίσχυση των συνεργειών. Οι επτά αυτές διατομεακές πρωτοβουλίες είναι οι εξής:

—

Πρωτοβουλία για τα δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας και την παραποίηση/ απομίμηση

| — | Ομάδα υψηλού επιπέδου για την ανταγωνιστικότητα, την ενέργεια και το περιβάλλον |
| --- | --- |

—

Ομάδα υψηλού επιπέδου για την ανταγωνιστικότητα, την ενέργεια και το περιβάλλον

| — | Εξωτερικές πτυχές της ανταγωνιστικότητας και της πρόσβασης στις αγορές |
| --- | --- |

—

Εξωτερικές πτυχές της ανταγωνιστικότητας και της πρόσβασης στις αγορές

| — | Νέο πρόγραμμα νομοθετικής απλοποίησης |
| --- | --- |

—

Νέο πρόγραμμα νομοθετικής απλοποίησης

| — | Βελτίωση των τομεακών ειδικεύσεων |
| --- | --- |

—

Βελτίωση των τομεακών ειδικεύσεων

| — | Διαχείριση των διαρθρωτικών αλλαγών στον μεταποιητικό τομέα |
| --- | --- |

—

Διαχείριση των διαρθρωτικών αλλαγών στον μεταποιητικό τομέα

| — | Ολοκληρωμένη ευρωπαϊκή προσέγγιση της βιομηχανικής έρευνας και καινοτομίας. |
| --- | --- |

—

Ολοκληρωμένη ευρωπαϊκή προσέγγιση της βιομηχανικής έρευνας και καινοτομίας.

| 3.7 | Επιπροσθέτως αυτών των διατομεακών πρωτοβουλιών, η Επιτροπή προτείνει και ορισμένες νέες πρωτοβουλίες τομεακού επιπέδου. Οι πρωτοβουλίες αυτές είναι: ένα φόρουμ για τα φάρμακα, η ενδιάμεση εξέταση της στρατηγικής για τις βιολογικές επιστήμες και τη βιοτεχνολογία, νέες ομάδες υψηλού επιπέδου για τη βιομηχανία χημικών και την αμυντική βιομηχανία, μια πρωτοβουλία για την ευρωπαϊκή διαστημική βιομηχανία, μια ειδική ομάδα για την ανταγωνιστικότητα των ΤΠΕ και η έναρξη διαλόγου σχετικά με την πολιτική για τη μηχανολογία. |
| --- | --- |

3.7

Επιπροσθέτως αυτών των διατομεακών πρωτοβουλιών, η Επιτροπή προτείνει και ορισμένες νέες πρωτοβουλίες τομεακού επιπέδου. Οι πρωτοβουλίες αυτές είναι: ένα φόρουμ για τα φάρμακα, η ενδιάμεση εξέταση της στρατηγικής για τις βιολογικές επιστήμες και τη βιοτεχνολογία, νέες ομάδες υψηλού επιπέδου για τη βιομηχανία χημικών και την αμυντική βιομηχανία, μια πρωτοβουλία για την ευρωπαϊκή διαστημική βιομηχανία, μια ειδική ομάδα για την ανταγωνιστικότητα των ΤΠΕ και η έναρξη διαλόγου σχετικά με την πολιτική για τη μηχανολογία.

4.   Γενικές Παρατηρήσεις

| 4.1 | Η νέα ανακοίνωση είναι η πρώτη μείζων προσπάθεια να αναπτυχθούν ολοκληρωμένες τομεακές πρωτοβουλίες για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία της μεταποιητικής βιομηχανίας. Πρόκειται για μια ευπρόσδεκτη πρωτοβουλία. Τα οριζόντια σχέδια και πρωτοβουλίες δεν επαρκούν. Έτσι όπως είναι διαρθρωμένη, η νέα ανακοίνωση παρέχει μια πολύτιμη βάση για τη λήψη αποφάσεων για συγκεκριμένες δράσεις. Η πρωτοβουλία περιλαμβάνει εμπεριστατωμένη ανάλυση των ζητημάτων της ανάπτυξης και της ανταγωνιστικότητας σε μια σειρά βιομηχανικών τομέων. |
| --- | --- |

4.1

Η νέα ανακοίνωση είναι η πρώτη μείζων προσπάθεια να αναπτυχθούν ολοκληρωμένες τομεακές πρωτοβουλίες για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία της μεταποιητικής βιομηχανίας. Πρόκειται για μια ευπρόσδεκτη πρωτοβουλία. Τα οριζόντια σχέδια και πρωτοβουλίες δεν επαρκούν. Έτσι όπως είναι διαρθρωμένη, η νέα ανακοίνωση παρέχει μια πολύτιμη βάση για τη λήψη αποφάσεων για συγκεκριμένες δράσεις. Η πρωτοβουλία περιλαμβάνει εμπεριστατωμένη ανάλυση των ζητημάτων της ανάπτυξης και της ανταγωνιστικότητας σε μια σειρά βιομηχανικών τομέων.

| 4.2 | Η Επιτροπή παρουσίασε αυτή την πρόταση ως πλαίσιο για τον καθορισμό προτεραιοτήτων. Το κεντρικό μέλημα είναι η λήψη μέτρων για την αντιμετώπιση των προκλήσεων της παγκοσμιοποίησης. |
| --- | --- |

4.2

Η Επιτροπή παρουσίασε αυτή την πρόταση ως πλαίσιο για τον καθορισμό προτεραιοτήτων. Το κεντρικό μέλημα είναι η λήψη μέτρων για την αντιμετώπιση των προκλήσεων της παγκοσμιοποίησης.

| 4.3 | Αυτό που λείπει είναι μια σαφής σύνδεση ανάμεσα στις προσπάθειες που καταβάλλονται στο επίπεδο της Ένωσης και στην απαραίτητη συμμετοχή των κυβερνήσεων, της βιομηχανίας και των ενδιαφερόμενων μερών στο εθνικό και το περιφερειακό επίπεδο. Η σύνδεση αυτή υποτίθεται πως θα αναπτυχθεί στη συνέχεια της διαδικασίας, ιδίως στο πλαίσιο των νέων τομεακών και διατομεακών ομάδων εργασίας. Αυτή η μέθοδος παρουσιάζει, ωστόσο, τον εμφανή κίνδυνο να καταλήξει σε πολύ σχεδιασμό και λίγη εφαρμογή. |
| --- | --- |

4.3

Αυτό που λείπει είναι μια σαφής σύνδεση ανάμεσα στις προσπάθειες που καταβάλλονται στο επίπεδο της Ένωσης και στην απαραίτητη συμμετοχή των κυβερνήσεων, της βιομηχανίας και των ενδιαφερόμενων μερών στο εθνικό και το περιφερειακό επίπεδο. Η σύνδεση αυτή υποτίθεται πως θα αναπτυχθεί στη συνέχεια της διαδικασίας, ιδίως στο πλαίσιο των νέων τομεακών και διατομεακών ομάδων εργασίας. Αυτή η μέθοδος παρουσιάζει, ωστόσο, τον εμφανή κίνδυνο να καταλήξει σε πολύ σχεδιασμό και λίγη εφαρμογή.

| 4.4 | Για να αποφευχθεί αυτό το ενδεχόμενο, η ΕΟΚΕ συνιστά να ληφθούν συγκεκριμένα μέτρα για να εξασφαλιστεί ο απαραίτητος συντονισμός. Κατ' αυτόν τον τρόπο, θα υπήρχαν επίσης περισσότερες δυνατότητες ενεργού συμμετοχής των διάφορων ενδιαφερόμενων μερών. |
| --- | --- |

4.4

Για να αποφευχθεί αυτό το ενδεχόμενο, η ΕΟΚΕ συνιστά να ληφθούν συγκεκριμένα μέτρα για να εξασφαλιστεί ο απαραίτητος συντονισμός. Κατ' αυτόν τον τρόπο, θα υπήρχαν επίσης περισσότερες δυνατότητες ενεργού συμμετοχής των διάφορων ενδιαφερόμενων μερών.

| 4.5 | Η νέα ανακοίνωση, μαζί με διάφορες άλλες προτάσεις και ανακοινώσεις, αποτελεί ένα ακόμη βήμα προς την ανάπτυξη μιας ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής. Είναι ρεαλιστικό αυτό; Ενόψει των προκλήσεων που έχει να αντιμετωπίσει η ευρωπαϊκή βιομηχανία, η ΕΟΚΕ καταλήγει στο συμπέρασμα ότι είναι μάλλον ο καλύτερος τρόπος να προαχθεί η ανταγωνιστικότητα και να αξιοποιηθούν τα ειδικά πλεονεκτήματα της Ένωσης, όπως η υψηλή γνωσιολογική της βάση και η πολύ μεγάλη εσωτερική αγορά της. |
| --- | --- |

4.5

Η νέα ανακοίνωση, μαζί με διάφορες άλλες προτάσεις και ανακοινώσεις, αποτελεί ένα ακόμη βήμα προς την ανάπτυξη μιας ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής. Είναι ρεαλιστικό αυτό; Ενόψει των προκλήσεων που έχει να αντιμετωπίσει η ευρωπαϊκή βιομηχανία, η ΕΟΚΕ καταλήγει στο συμπέρασμα ότι είναι μάλλον ο καλύτερος τρόπος να προαχθεί η ανταγωνιστικότητα και να αξιοποιηθούν τα ειδικά πλεονεκτήματα της Ένωσης, όπως η υψηλή γνωσιολογική της βάση και η πολύ μεγάλη εσωτερική αγορά της.

| 4.6 | Η Επιτροπή υπογραμμίζει επανειλημμένα την πρόθεσή της να συνάδει η νέα ανακοίνωση με το πνεύμα της στρατηγικής της Λισσαβώνας και να συμβάλει στις συνολικές προσπάθειες αυτής της στρατηγικής. Η ευθύνη για την πρακτική εφαρμογή, από άποψη αύξησης της έρευνας, βελτίωσης της εκπαίδευσης ή απλοποίησης των ρυθμίσεων, θα ανατεθεί σε άλλες μονάδες της Επιτροπής και στους εθνικούς και περιφερειακούς φορείς. Ο σχεδιασμός και η εφαρμογή χρειάζονται συντονισμό. |
| --- | --- |

4.6

Η Επιτροπή υπογραμμίζει επανειλημμένα την πρόθεσή της να συνάδει η νέα ανακοίνωση με το πνεύμα της στρατηγικής της Λισσαβώνας και να συμβάλει στις συνολικές προσπάθειες αυτής της στρατηγικής. Η ευθύνη για την πρακτική εφαρμογή, από άποψη αύξησης της έρευνας, βελτίωσης της εκπαίδευσης ή απλοποίησης των ρυθμίσεων, θα ανατεθεί σε άλλες μονάδες της Επιτροπής και στους εθνικούς και περιφερειακούς φορείς. Ο σχεδιασμός και η εφαρμογή χρειάζονται συντονισμό.

| 4.7 | Στην προσέγγιση της Επιτροπής υπάρχει κάποια ασάφεια. Η ισορροπία ανάμεσα στα οριζόντια προγράμματα και στις νέες τομεακές προσπάθειες θα πρέπει να εξεταστεί περαιτέρω. |
| --- | --- |

4.7

Στην προσέγγιση της Επιτροπής υπάρχει κάποια ασάφεια. Η ισορροπία ανάμεσα στα οριζόντια προγράμματα και στις νέες τομεακές προσπάθειες θα πρέπει να εξεταστεί περαιτέρω.

| 4.8 | Η ανακοίνωση δεν προβλέπει πόρους για τις διάφορες δράσεις. Οι απαραίτητοι πόροι στο επίπεδο της ΕΕ θα προέλθουν, αντίθετα, από το πρόγραμμα για τις ΤΠΕ, από το πρόγραμμα-πλαίσιο για την έρευνα, από τα διαρθρωτικά ταμεία και από τα προγράμματα για την εκπαίδευση, για να αναφέρουμε τα σημαντικότερα. Ο συντονισμός των πολιτικών, συμπεριλαμβανομένων των πόρων, θα είναι δύσκολο και λεπτό έργο, ιδίως αν σκεφθούμε ότι οι διαθέσιμοι χρηματοδοτικοί πόροι της ΕΕ είναι σχετικά περιορισμένοι σε σχέση με τις ανάγκες και τις απαιτήσεις. |
| --- | --- |

4.8

Η ανακοίνωση δεν προβλέπει πόρους για τις διάφορες δράσεις. Οι απαραίτητοι πόροι στο επίπεδο της ΕΕ θα προέλθουν, αντίθετα, από το πρόγραμμα για τις ΤΠΕ, από το πρόγραμμα-πλαίσιο για την έρευνα, από τα διαρθρωτικά ταμεία και από τα προγράμματα για την εκπαίδευση, για να αναφέρουμε τα σημαντικότερα. Ο συντονισμός των πολιτικών, συμπεριλαμβανομένων των πόρων, θα είναι δύσκολο και λεπτό έργο, ιδίως αν σκεφθούμε ότι οι διαθέσιμοι χρηματοδοτικοί πόροι της ΕΕ είναι σχετικά περιορισμένοι σε σχέση με τις ανάγκες και τις απαιτήσεις.

| 4.9 | Για την εισαγωγή νέων, προηγμένων μεθόδων και μηχανημάτων παραγωγής, ιδίως στις ΜΜΕ, θα χρειαστούν πιστώσεις με ευνοϊκούς όρους. Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕ) και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων (ΕΤΑΕ) θα πρέπει να συμμετέχουν στενά στις εργασίες των τομεακών και διατομεακών ομάδων σχεδιασμού. |
| --- | --- |

4.9

Για την εισαγωγή νέων, προηγμένων μεθόδων και μηχανημάτων παραγωγής, ιδίως στις ΜΜΕ, θα χρειαστούν πιστώσεις με ευνοϊκούς όρους. Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕ) και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων (ΕΤΑΕ) θα πρέπει να συμμετέχουν στενά στις εργασίες των τομεακών και διατομεακών ομάδων σχεδιασμού.

| 4.10 | Στη νέα πρόταση, η Επιτροπή επικεντρώνεται στο επίπεδο της ΕΕ, ενώ οι περιφερειακές πτυχές αναφέρονται μόνο παρεμπιπτόντως. Η σημασία των μητροπολιτικών περιοχών, με το τεράστιο δυναμικό τους για προαγωγή της καινοτομίας και της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας, δεν περιλαμβάνεται στην ανάλυση. Το ζήτημα αυτό και άλλα ζητήματα που σχετίζονται με την περιφερειακή βιομηχανική πολιτική θα πρέπει να εξεταστούν στη συνέχεια της διαδικασίας. |
| --- | --- |

4.10

Στη νέα πρόταση, η Επιτροπή επικεντρώνεται στο επίπεδο της ΕΕ, ενώ οι περιφερειακές πτυχές αναφέρονται μόνο παρεμπιπτόντως. Η σημασία των μητροπολιτικών περιοχών, με το τεράστιο δυναμικό τους για προαγωγή της καινοτομίας και της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας, δεν περιλαμβάνεται στην ανάλυση. Το ζήτημα αυτό και άλλα ζητήματα που σχετίζονται με την περιφερειακή βιομηχανική πολιτική θα πρέπει να εξεταστούν στη συνέχεια της διαδικασίας.

| 4.10.1 | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η Επιτροπή δεν διατυπώνει συγκεκριμένες προτάσεις για τους βιομηχανικούς τομείς που παρουσιάζουν ιδιαίτερα υψηλό βαθμό περιφερειακής συγκέντρωσης. |
| --- | --- |

4.10.1

Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η Επιτροπή δεν διατυπώνει συγκεκριμένες προτάσεις για τους βιομηχανικούς τομείς που παρουσιάζουν ιδιαίτερα υψηλό βαθμό περιφερειακής συγκέντρωσης.

| 4.11 | Τρία θέματα κυριαρχούν στις απαντήσεις της βιομηχανίας και των ενδιαφερόμενων μερών για τα μέτρα υπέρ της ανταγωνιστικότητας: περισσότερη έρευνα και σύνδεση με την έρευνα, περισσότερη εκπαίδευση και κατάρτιση, ιδίως σε ειδικά επαγγελματικά προσόντα, και ευκολότερη πρόσβαση στη χρηματοδοτική στήριξη, ιδίως για τις νεοσύστατες και τις πολύ μικρές επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

4.11

Τρία θέματα κυριαρχούν στις απαντήσεις της βιομηχανίας και των ενδιαφερόμενων μερών για τα μέτρα υπέρ της ανταγωνιστικότητας: περισσότερη έρευνα και σύνδεση με την έρευνα, περισσότερη εκπαίδευση και κατάρτιση, ιδίως σε ειδικά επαγγελματικά προσόντα, και ευκολότερη πρόσβαση στη χρηματοδοτική στήριξη, ιδίως για τις νεοσύστατες και τις πολύ μικρές επιχειρήσεις.

| 4.12 | Οι περισσότεροι τομείς της μεταποιητικής βιομηχανίας που αναλύονται στη νέα ανακοίνωση αναφέρουν την αναβάθμιση των τομεακών ειδικεύσεων ως θέμα για το οποίο «η πρόκληση πολιτικής θεωρείται ύψιστη προτεραιότητα», σύμφωνα με τη διατύπωση της ανακοίνωσης. Τα ζητήματα των ειδικεύσεων και της αναβάθμισής τους έχουν θεμελιώδη σημασία. Ελπίζουμε ότι η προτεινόμενη διατομεακή πρωτοβουλία σχετικά με το ζήτημα των ειδικεύσεων θα παράσχει καινοτόμους προτάσεις. |
| --- | --- |

4.12

Οι περισσότεροι τομείς της μεταποιητικής βιομηχανίας που αναλύονται στη νέα ανακοίνωση αναφέρουν την αναβάθμιση των τομεακών ειδικεύσεων ως θέμα για το οποίο «η πρόκληση πολιτικής θεωρείται ύψιστη προτεραιότητα», σύμφωνα με τη διατύπωση της ανακοίνωσης. Τα ζητήματα των ειδικεύσεων και της αναβάθμισής τους έχουν θεμελιώδη σημασία. Ελπίζουμε ότι η προτεινόμενη διατομεακή πρωτοβουλία σχετικά με το ζήτημα των ειδικεύσεων θα παράσχει καινοτόμους προτάσεις.

| 4.13 | Η ανακοίνωση αποδίδει ελάχιστη προσοχή στη σημασία των κυβερνήσεων για την εξασφάλιση ίσων όρων ανταγωνισμού για τη βιομηχανία και ιδιαίτερα τη μεταποιητική. Κατά τη διάρκεια των εργασιών θα διατυπωθούν αναμφίβολα αρκετά σχόλια σχετικά με τους δυνατούς τρόπους υποστήριξης της βιομηχανίας από τις κυβερνήσεις, από άποψη εκπαίδευσης, συστημάτων μεταφορών, ενέργειας και δικτύων ΤΠΕ, για να αναφέρουμε μερικά μόνο παραδείγματα. |
| --- | --- |

4.13

Η ανακοίνωση αποδίδει ελάχιστη προσοχή στη σημασία των κυβερνήσεων για την εξασφάλιση ίσων όρων ανταγωνισμού για τη βιομηχανία και ιδιαίτερα τη μεταποιητική. Κατά τη διάρκεια των εργασιών θα διατυπωθούν αναμφίβολα αρκετά σχόλια σχετικά με τους δυνατούς τρόπους υποστήριξης της βιομηχανίας από τις κυβερνήσεις, από άποψη εκπαίδευσης, συστημάτων μεταφορών, ενέργειας και δικτύων ΤΠΕ, για να αναφέρουμε μερικά μόνο παραδείγματα.

| 4.14 | Η ανακοίνωση δεν αναφέρει καθόλου το γεγονός ότι τα όρια ανάμεσα στη μεταποιητική βιομηχανία και τις υπηρεσίες γίνονται όλο και πιο θολά. Τι σημαίνει αυτό από άποψη ανθρώπινων πόρων, προσεγγίσεων και πρόσβασης στην αγορά, κανονιστικών ρυθμίσεων και πρόσβασης στη χρηματοδότηση; |
| --- | --- |

4.14

Η ανακοίνωση δεν αναφέρει καθόλου το γεγονός ότι τα όρια ανάμεσα στη μεταποιητική βιομηχανία και τις υπηρεσίες γίνονται όλο και πιο θολά. Τι σημαίνει αυτό από άποψη ανθρώπινων πόρων, προσεγγίσεων και πρόσβασης στην αγορά, κανονιστικών ρυθμίσεων και πρόσβασης στη χρηματοδότηση;

| 4.15 | Όσον αφορά την πρόσβαση στη χρηματοδότηση για τις ΜΜΕ, σημειώνουμε ότι στην εκτενή ανάλυση των 27 τομέων η απαίτηση αυτή αναφέρεται μόνο σε πέντε ειδικότερους τομείς, συγκεκριμένα τα φαρμακευτικά προϊόντα, τη βιοτεχνολογία, τα ιατρικά βοηθήματα, τη μηχανολογία και την ηλεκτρική μηχανολογία. Προξενεί μάλλον έκπληξη το γεγονός ότι δεν σημειώνεται η ίδια απαίτηση και για τις βιομηχανίες βασικών και ενδιάμεσων προϊόντων, για να αναφέρουμε ένα μόνο παράδειγμα. |
| --- | --- |

4.15

Όσον αφορά την πρόσβαση στη χρηματοδότηση για τις ΜΜΕ, σημειώνουμε ότι στην εκτενή ανάλυση των 27 τομέων η απαίτηση αυτή αναφέρεται μόνο σε πέντε ειδικότερους τομείς, συγκεκριμένα τα φαρμακευτικά προϊόντα, τη βιοτεχνολογία, τα ιατρικά βοηθήματα, τη μηχανολογία και την ηλεκτρική μηχανολογία. Προξενεί μάλλον έκπληξη το γεγονός ότι δεν σημειώνεται η ίδια απαίτηση και για τις βιομηχανίες βασικών και ενδιάμεσων προϊόντων, για να αναφέρουμε ένα μόνο παράδειγμα.

5.   Προς μία ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική

| 5.1 | Με τη νέα ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η ΕΕ κάνει ένα ακόμη βήμα προς την δημιουργία ενός κοινού πλαισίου για μια ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική. Το βήμα αυτό είναι ευπρόσδεκτο. Η κοινή πολιτική και οι κοινές προτεραιότητες θα ενισχύσουν, λογικά, την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης στο παγκόσμιο πλαίσιο. Ταυτόχρονα, η ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική θα πρέπει να εξεταστεί στο πλαίσιο των διαρθρώσεων που έχουν αναπτυχθεί για τη στήριξη της βιομηχανίας (η εκπαίδευση και η έρευνα είναι δύο μόνο παραδείγματα) και για τη διαβούλευση με τους εργαζομένους, για να αναφέρουμε μερικές μόνο πτυχές. Η βιώσιμη ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης δεν είναι δυνατή χωρίς την πλήρη συμμετοχή της κοινωνίας και των πολιτών. |
| --- | --- |

5.1

Με τη νέα ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η ΕΕ κάνει ένα ακόμη βήμα προς την δημιουργία ενός κοινού πλαισίου για μια ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική. Το βήμα αυτό είναι ευπρόσδεκτο. Η κοινή πολιτική και οι κοινές προτεραιότητες θα ενισχύσουν, λογικά, την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης στο παγκόσμιο πλαίσιο. Ταυτόχρονα, η ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική θα πρέπει να εξεταστεί στο πλαίσιο των διαρθρώσεων που έχουν αναπτυχθεί για τη στήριξη της βιομηχανίας (η εκπαίδευση και η έρευνα είναι δύο μόνο παραδείγματα) και για τη διαβούλευση με τους εργαζομένους, για να αναφέρουμε μερικές μόνο πτυχές. Η βιώσιμη ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης δεν είναι δυνατή χωρίς την πλήρη συμμετοχή της κοινωνίας και των πολιτών.

| 5.2 | Συχνά λέγεται ότι αυτό που επιθυμεί η βιομηχανία είναι ίσοι όροι ανταγωνισμού με σαφή (και μη γραφειοκρατικά) συστήματα προειδοποίησης. Η ευρέως αποδεκτή θέση είναι ότι χρειάζεται όσο το δυνατόν λιγότερη γραφειοκρατία και όσο το δυνατόν περισσότερη στήριξη με τη γενική έννοια. Όπως το έθεσε ένα πρόσφατο Συμβούλιο Ανταγωνιστικότητας, «οι Υπουργοί τόνισαν ότι τα νομοθετικά και κανονιστικά εμπόδια δεν θα πρέπει να έχουν αντίξοες επιδράσεις στην ανταγωνιστικότητα». Από την άλλη πλευρά, μπορεί κανείς να πει ότι οι διοικητικές υποχρεώσεις της ΕΕ δεν θα πρέπει να παρουσιάζονται ως απλός παράγοντας που αυξάνει το κόστος, αφού συχνά αντικαθιστούν 25 διαφορετικές εθνικές νομοθεσίες και έτσι μειώνουν το κόστος λειτουργίας. Σε μία πρόσφατη ανακοίνωσή της, η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι το νομοθετικό κόστος, του οποίου οι διοικητικές υποχρεώσεις είναι ένα μόνο στοιχείο, πρέπει να αναλυθεί σε ευρύ πλαίσιο, που θα καλύπτει το οικονομικό, το κοινωνικό και το περιβαλλοντικό κόστος, καθώς και τα οφέλη των κανονιστικών ρυθμίσεων. |
| --- | --- |

5.2

Συχνά λέγεται ότι αυτό που επιθυμεί η βιομηχανία είναι ίσοι όροι ανταγωνισμού με σαφή (και μη γραφειοκρατικά) συστήματα προειδοποίησης. Η ευρέως αποδεκτή θέση είναι ότι χρειάζεται όσο το δυνατόν λιγότερη γραφειοκρατία και όσο το δυνατόν περισσότερη στήριξη με τη γενική έννοια. Όπως το έθεσε ένα πρόσφατο Συμβούλιο Ανταγωνιστικότητας, «οι Υπουργοί τόνισαν ότι τα νομοθετικά και κανονιστικά εμπόδια δεν θα πρέπει να έχουν αντίξοες επιδράσεις στην ανταγωνιστικότητα». Από την άλλη πλευρά, μπορεί κανείς να πει ότι οι διοικητικές υποχρεώσεις της ΕΕ δεν θα πρέπει να παρουσιάζονται ως απλός παράγοντας που αυξάνει το κόστος, αφού συχνά αντικαθιστούν 25 διαφορετικές εθνικές νομοθεσίες και έτσι μειώνουν το κόστος λειτουργίας. Σε μία πρόσφατη ανακοίνωσή της, η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι το νομοθετικό κόστος, του οποίου οι διοικητικές υποχρεώσεις είναι ένα μόνο στοιχείο, πρέπει να αναλυθεί σε ευρύ πλαίσιο, που θα καλύπτει το οικονομικό, το κοινωνικό και το περιβαλλοντικό κόστος, καθώς και τα οφέλη των κανονιστικών ρυθμίσεων.

| 5.3 | Ο παγκόσμιος ανταγωνισμός που αντιμετωπίζει η ΕΕ και άλλες ομάδες χωρών είναι άγριος. Δεν υπάρχει περιθώριο για αυταρέσκεια. Από την άλλη πλευρά, για την Ευρώπη, η ανάπτυξη και η ανταγωνιστικότητα δεν μπορούν ποτέ να είναι αυτοσκοποί. Αναγνωρίζεται γενικά ότι υπάρχει ένα κοινωνικό ευρωπαϊκό όραμα, το οποίο συνοψίζεται στη στρατηγική της Λισσαβώνας ως εξής: υψηλό επίπεδο ανταγωνιστικότητας βασισμένης στη γνώση, υψηλό επίπεδο φιλοδοξιών κοινωνικής συνοχής και υπεύθυνη πολιτική σε περιβαλλοντικά θέματα. Η ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική είναι μεν τμήμα της στρατηγικής της Λισσαβώνας, αλλά είναι και μια φιλοδοξία που εκτείνεται πολλά χρόνια μετά τη στρατηγική αυτή. Ανεξάρτητα από τους χρονικούς ορίζοντες, πάντως, η βιομηχανική πολιτική συγκαταλέγεται πάντα στις κυρίαρχες προτεραιότητες που διατυπώθηκαν στη στρατηγική της Λισσαβώνας. |
| --- | --- |

5.3

Ο παγκόσμιος ανταγωνισμός που αντιμετωπίζει η ΕΕ και άλλες ομάδες χωρών είναι άγριος. Δεν υπάρχει περιθώριο για αυταρέσκεια. Από την άλλη πλευρά, για την Ευρώπη, η ανάπτυξη και η ανταγωνιστικότητα δεν μπορούν ποτέ να είναι αυτοσκοποί. Αναγνωρίζεται γενικά ότι υπάρχει ένα κοινωνικό ευρωπαϊκό όραμα, το οποίο συνοψίζεται στη στρατηγική της Λισσαβώνας ως εξής: υψηλό επίπεδο ανταγωνιστικότητας βασισμένης στη γνώση, υψηλό επίπεδο φιλοδοξιών κοινωνικής συνοχής και υπεύθυνη πολιτική σε περιβαλλοντικά θέματα. Η ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική είναι μεν τμήμα της στρατηγικής της Λισσαβώνας, αλλά είναι και μια φιλοδοξία που εκτείνεται πολλά χρόνια μετά τη στρατηγική αυτή. Ανεξάρτητα από τους χρονικούς ορίζοντες, πάντως, η βιομηχανική πολιτική συγκαταλέγεται πάντα στις κυρίαρχες προτεραιότητες που διατυπώθηκαν στη στρατηγική της Λισσαβώνας.

| 5.3.1 | Η Επιτροπή έχει παρουσιάσει μια αναθεωρημένη στρατηγική για την αειφόρο ανάπτυξη, για την οποία το Συμβούλιο θα αποφασίσει εντός του τρέχοντος έτους. Το πλαίσιο βιομηχανικής πολιτικής συνάδει με τις προτεραιότητες αυτής της στρατηγικής για την αειφόρο ανάπτυξη. |
| --- | --- |

5.3.1

Η Επιτροπή έχει παρουσιάσει μια αναθεωρημένη στρατηγική για την αειφόρο ανάπτυξη, για την οποία το Συμβούλιο θα αποφασίσει εντός του τρέχοντος έτους. Το πλαίσιο βιομηχανικής πολιτικής συνάδει με τις προτεραιότητες αυτής της στρατηγικής για την αειφόρο ανάπτυξη.

| 5.4 | Από αυτή την οπτική, η ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική θα πρέπει να επικεντρωθεί σε τρεις στόχους προτεραιότητας: προσδιορισμό των τομέων προτεραιότητας για βιώσιμη ανταγωνιστικότητα, υιοθέτηση των μέτρων προτεραιότητας για την επίτευξή της και επίσπευση της ολοκλήρωσης της ενιαίας αγοράς ως βασικό στοιχείο για την προώθηση της διαμόρφωσης ίσων όρων ανταγωνισμού. Στο επίπεδο της ΕΕ, αυτό σημαίνει ιδιαίτερη προσοχή σε ό,τι μπορεί ρεαλιστικά να επιτευχθεί με πρωτοβουλίες ευρωπαϊκού επιπέδου. Μια βιομηχανική πολιτική με αυτούς τους στόχους θα μπορούσε να παράσχει πραγματική προστιθέμενη αξία στη βιομηχανία, στις εθνικές και περιφερειακές αρχές και στους κοινωνικούς εταίρους και την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών. |
| --- | --- |

5.4

Από αυτή την οπτική, η ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική θα πρέπει να επικεντρωθεί σε τρεις στόχους προτεραιότητας: προσδιορισμό των τομέων προτεραιότητας για βιώσιμη ανταγωνιστικότητα, υιοθέτηση των μέτρων προτεραιότητας για την επίτευξή της και επίσπευση της ολοκλήρωσης της ενιαίας αγοράς ως βασικό στοιχείο για την προώθηση της διαμόρφωσης ίσων όρων ανταγωνισμού. Στο επίπεδο της ΕΕ, αυτό σημαίνει ιδιαίτερη προσοχή σε ό,τι μπορεί ρεαλιστικά να επιτευχθεί με πρωτοβουλίες ευρωπαϊκού επιπέδου. Μια βιομηχανική πολιτική με αυτούς τους στόχους θα μπορούσε να παράσχει πραγματική προστιθέμενη αξία στη βιομηχανία, στις εθνικές και περιφερειακές αρχές και στους κοινωνικούς εταίρους και την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών.

| 5.5 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την εξαγγελία της Επιτροπής σχετικά με τη συγκρότηση ομάδων εργασίας που θα ασχοληθούν με διάφορες πτυχές. Ωστόσο, φρονεί ότι πρέπει πλέον να καταστούν σαφείς οι σχέσεις ανάμεσα στη βιομηχανική πολιτική και δύο άλλους τομείς πολιτικής, προκειμένου να αρθούν ορισμένες ασάφειες οι οποίες αποδείχτηκαν επιζήμιες για την ανάπτυξη μεγάλων ευρωπαϊκών βιομηχανικών σχεδίων. |
| --- | --- |

5.5

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την εξαγγελία της Επιτροπής σχετικά με τη συγκρότηση ομάδων εργασίας που θα ασχοληθούν με διάφορες πτυχές. Ωστόσο, φρονεί ότι πρέπει πλέον να καταστούν σαφείς οι σχέσεις ανάμεσα στη βιομηχανική πολιτική και δύο άλλους τομείς πολιτικής, προκειμένου να αρθούν ορισμένες ασάφειες οι οποίες αποδείχτηκαν επιζήμιες για την ανάπτυξη μεγάλων ευρωπαϊκών βιομηχανικών σχεδίων.

| 5.5.1 | Πρώτα απ' όλα, πρέπει να διευκρινιστούν οι σχέσεις ανάμεσα στην πολιτική ανταγωνισμού και τη βιομηχανική πολιτική. |
| --- | --- |

5.5.1

Πρώτα απ' όλα, πρέπει να διευκρινιστούν οι σχέσεις ανάμεσα στην πολιτική ανταγωνισμού και τη βιομηχανική πολιτική.

| 5.5.2 | Δεύτερον, η Επιτροπή έχει παρουσιάσει σχέδιο δράσης για τον εκσυγχρονισμό του εταιρικού δικαίου, μία από τις πτυχές του οποίου συνίσταται στην ενίσχυση των δικαιωμάτων των μετόχων. Είναι σημαντικό να μην αποβεί αυτός ο εκσυγχρονισμός εις βάρος των βιομηχανικών επενδύσεων. |
| --- | --- |

5.5.2

Δεύτερον, η Επιτροπή έχει παρουσιάσει σχέδιο δράσης για τον εκσυγχρονισμό του εταιρικού δικαίου, μία από τις πτυχές του οποίου συνίσταται στην ενίσχυση των δικαιωμάτων των μετόχων. Είναι σημαντικό να μην αποβεί αυτός ο εκσυγχρονισμός εις βάρος των βιομηχανικών επενδύσεων.

| 5.5.3 | Θα ήταν χρήσιμο να συντονιστούν μεταξύ τους οι Επίτροποι που είναι αρμόδιοι για τα οικονομικά θέματα, για την εσωτερική αγορά, για την πολιτική ανταγωνισμού και για τη στρατηγική της Λισσαβώνας, προκειμένου να αποτραπεί το ενδεχόμενο ασυνέπειας, η οποία θα έθετε σε κίνδυνο την αξιοπιστία και την αποτελεσματικότητα κάθε προσπάθειας να δοθεί νέα ώθηση στη βιομηχανική πολιτική. |
| --- | --- |

5.5.3

Θα ήταν χρήσιμο να συντονιστούν μεταξύ τους οι Επίτροποι που είναι αρμόδιοι για τα οικονομικά θέματα, για την εσωτερική αγορά, για την πολιτική ανταγωνισμού και για τη στρατηγική της Λισσαβώνας, προκειμένου να αποτραπεί το ενδεχόμενο ασυνέπειας, η οποία θα έθετε σε κίνδυνο την αξιοπιστία και την αποτελεσματικότητα κάθε προσπάθειας να δοθεί νέα ώθηση στη βιομηχανική πολιτική.

| 5.6 | Η ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική πρέπει να λάβει υπόψη τον σημαντικό ρόλο του δημόσιου τομέα στην παροχή γνώσης και υποδομών, για να αναφέρουμε δύο μόνο σημαντικά θέματα. Σε ορισμένες χώρες υπάρχουν στενές επαφές ανάμεσα στη βιομηχανία και στον δημόσιο τομέα, σε άλλες όμως όχι. Η σημασία του δημόσιου τομέα για την καινοτομία καταδεικνύεται από το γεγονός ότι στις ΗΠΑ οι δημόσιες δαπάνες για καινοτομία είναι διπλάσιες από ό,τι στην Ευρώπη. Ακόμη και αν ληφθεί υπόψη ότι μεγάλο τμήμα αυτών των δαπανών αφορά στρατιωτικούς σκοπούς, το μέγεθός τους καταδεικνύει τη σπουδαιότητα του δημόσιου τομέα. Σε ευρωπαϊκή κλίμακα, ενδεικτικό σχετικό παράδειγμα είναι οι δημόσιες δαπάνες ορισμένων χωρών στο παρελθόν (αλλά εν μέρει και τώρα) για την ανάπτυξη νέων φαρμακευτικών προϊόντων. Η σημασία του δημόσιου τομέα καταδεικνύεται επίσης από τον ρόλο του στην επέκταση των μέσων των ΤΠΕ και ιδιαίτερα των δικτύων ευρείας ζώνης. |
| --- | --- |

5.6

Η ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική πρέπει να λάβει υπόψη τον σημαντικό ρόλο του δημόσιου τομέα στην παροχή γνώσης και υποδομών, για να αναφέρουμε δύο μόνο σημαντικά θέματα. Σε ορισμένες χώρες υπάρχουν στενές επαφές ανάμεσα στη βιομηχανία και στον δημόσιο τομέα, σε άλλες όμως όχι. Η σημασία του δημόσιου τομέα για την καινοτομία καταδεικνύεται από το γεγονός ότι στις ΗΠΑ οι δημόσιες δαπάνες για καινοτομία είναι διπλάσιες από ό,τι στην Ευρώπη. Ακόμη και αν ληφθεί υπόψη ότι μεγάλο τμήμα αυτών των δαπανών αφορά στρατιωτικούς σκοπούς, το μέγεθός τους καταδεικνύει τη σπουδαιότητα του δημόσιου τομέα. Σε ευρωπαϊκή κλίμακα, ενδεικτικό σχετικό παράδειγμα είναι οι δημόσιες δαπάνες ορισμένων χωρών στο παρελθόν (αλλά εν μέρει και τώρα) για την ανάπτυξη νέων φαρμακευτικών προϊόντων. Η σημασία του δημόσιου τομέα καταδεικνύεται επίσης από τον ρόλο του στην επέκταση των μέσων των ΤΠΕ και ιδιαίτερα των δικτύων ευρείας ζώνης.

| 5.7 | Η ενδιάμεση αναθεώρηση της στρατηγικής της Λισσαβώνας ενέπνευσε και τους κοινωνικούς εταίρους να αναπτύξουν σχέδια για την εξασφάλιση του μέλλοντος της ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής. Η UNICE, η οργάνωση των ευρωπαίων εργοδοτών, δημοσίευσε εκτενείς παρατηρήσεις και προτάσεις σχετικά με τα μέχρι σήμερα αποτελέσματα της στρατηγικής της Λισσαβώνας. Η ORGALIME, που εκπροσωπεί τους κλάδους των μηχανολόγων, των ηλεκτρονικών και των μεταλλουργών σε 23 ευρωπαϊκές χώρες, έχει παρουσιάσει εκτενές σχέδιο για την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής μεταποιητικής βιομηχανίας, στο πλαίσιο των παρατηρήσεών της για την ανακοίνωση της Επιτροπής. Από την πλευρά των εργαζομένων, η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Εργαζομένων στη Μεταλλουργία (EMF) παρουσίασε το φθινόπωρο του 2005 ένα σχέδιο με τον τίτλο «Τόνωση του ευρωπαϊκού μεταποιητικού τομέα», το οποίο συνοψίζει αρκετές από τις προτάσεις που περιλαμβάνονται στα άλλα σχέδια. |
| --- | --- |

5.7

Η ενδιάμεση αναθεώρηση της στρατηγικής της Λισσαβώνας ενέπνευσε και τους κοινωνικούς εταίρους να αναπτύξουν σχέδια για την εξασφάλιση του μέλλοντος της ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής. Η UNICE, η οργάνωση των ευρωπαίων εργοδοτών, δημοσίευσε εκτενείς παρατηρήσεις και προτάσεις σχετικά με τα μέχρι σήμερα αποτελέσματα της στρατηγικής της Λισσαβώνας. Η ORGALIME, που εκπροσωπεί τους κλάδους των μηχανολόγων, των ηλεκτρονικών και των μεταλλουργών σε 23 ευρωπαϊκές χώρες, έχει παρουσιάσει εκτενές σχέδιο για την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής μεταποιητικής βιομηχανίας, στο πλαίσιο των παρατηρήσεών της για την ανακοίνωση της Επιτροπής. Από την πλευρά των εργαζομένων, η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Εργαζομένων στη Μεταλλουργία (EMF) παρουσίασε το φθινόπωρο του 2005 ένα σχέδιο με τον τίτλο «Τόνωση του ευρωπαϊκού μεταποιητικού τομέα», το οποίο συνοψίζει αρκετές από τις προτάσεις που περιλαμβάνονται στα άλλα σχέδια.

| 5.8 | Το σχέδιο της EMF απαριθμεί 15 βασικά μέτρα, τα οποία χωρίζονται σε δύο ομάδες. Η πρώτη, με την επικεφαλίδα «Έρευνα και ανάπτυξη», δίνει έμφαση στην ανάγκη περισσότερων πόρων για έρευνα και περισσότερης προσοχής στην κοινωνική καινοτομία, ενώ η δεύτερη, με την επικεφαλίδα «Κοινωνικό πλαίσιο για την καινοτομία», απαριθμεί πρόσθετα ειδικά μέτρα για την προαγωγή των ΜΜΕ, της επιχειρηματικότητας και της διά βίου μάθησης και για τη μεταρρύθμιση των ευρωπαϊκών αγορών εργασίας με έμφαση στην κοινωνική ασφάλιση. |
| --- | --- |

5.8

Το σχέδιο της EMF απαριθμεί 15 βασικά μέτρα, τα οποία χωρίζονται σε δύο ομάδες. Η πρώτη, με την επικεφαλίδα «Έρευνα και ανάπτυξη», δίνει έμφαση στην ανάγκη περισσότερων πόρων για έρευνα και περισσότερης προσοχής στην κοινωνική καινοτομία, ενώ η δεύτερη, με την επικεφαλίδα «Κοινωνικό πλαίσιο για την καινοτομία», απαριθμεί πρόσθετα ειδικά μέτρα για την προαγωγή των ΜΜΕ, της επιχειρηματικότητας και της διά βίου μάθησης και για τη μεταρρύθμιση των ευρωπαϊκών αγορών εργασίας με έμφαση στην κοινωνική ασφάλιση.

| 5.9 | Αυτό το σχέδιο δράσης, όπως και μερικά άλλα σχέδια των κοινωνικών εταίρων, αποκαλύπτει κάποιο βαθμό σύγκλισης στην ανάλυση των προκλήσεων που αντιμετωπίζει η ευρωπαϊκή βιομηχανία. Ο παράλληλος αυτός προσδιορισμός των βασικών προκλήσεων και μέτρων παρέχει μια βάση για κοινωνικό διάλογο και συμφωνίες των κοινωνικών εταίρων υπέρ της καινοτομίας και της ανταγωνιστικότητας (πρβλ. κεφάλαιο 6). |
| --- | --- |

5.9

Αυτό το σχέδιο δράσης, όπως και μερικά άλλα σχέδια των κοινωνικών εταίρων, αποκαλύπτει κάποιο βαθμό σύγκλισης στην ανάλυση των προκλήσεων που αντιμετωπίζει η ευρωπαϊκή βιομηχανία. Ο παράλληλος αυτός προσδιορισμός των βασικών προκλήσεων και μέτρων παρέχει μια βάση για κοινωνικό διάλογο και συμφωνίες των κοινωνικών εταίρων υπέρ της καινοτομίας και της ανταγωνιστικότητας (πρβλ. κεφάλαιο 6).

| 5.10 | Η στρατηγική της Λισσαβώνας υπήρξε επιτυχής όσον αφορά την προαγωγή των εννοιών μιας κοινωνίας εντάσεως γνώσης και του ηγετικού ρόλου της Ευρώπης στις ειδικεύσεις, στις δεξιότητες και στην έρευνα και ανάπτυξη. Η απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Βαρκελώνης να θέσει ως στόχο την αφιέρωση του 3 % του ΑΕγχΠ στην έρευνα επικροτείται και υποστηρίζεται ευρέως σε θεωρητικό επίπεδο. |
| --- | --- |

5.10

Η στρατηγική της Λισσαβώνας υπήρξε επιτυχής όσον αφορά την προαγωγή των εννοιών μιας κοινωνίας εντάσεως γνώσης και του ηγετικού ρόλου της Ευρώπης στις ειδικεύσεις, στις δεξιότητες και στην έρευνα και ανάπτυξη. Η απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Βαρκελώνης να θέσει ως στόχο την αφιέρωση του 3 % του ΑΕγχΠ στην έρευνα επικροτείται και υποστηρίζεται ευρέως σε θεωρητικό επίπεδο.

| 5.11 | Είναι αξιοσημείωτο το γεγονός ότι η Επιτροπή, στους διαλόγους και στις συζητήσεις της με τους εκπροσώπους της βιομηχανίας, δεν βρήκε πολλές νέες ιδέες και λύσεις για τη σημαντική μεταφορά γνώσεων από τα πανεπιστήμια στη βιομηχανία. Η Επιτροπή θα επανέλθει και η ίδια σε αυτό το θέμα σε μελλοντική της ανακοίνωση. Ωστόσο, κανονικά επαφίεται στις ίδιες τις επιχειρήσεις να αναλάβουν την αναγκαία ευθύνη για την ανάπτυξη χρήσιμων συνδέσμων με την έρευνα. Δεδομένης της βραδείας προόδου προς την υλοποίηση του στόχου της αφιέρωσης του 3 % του ευρωπαϊκού ΑΕγχΠ στην έρευνα και ανάπτυξη, αυτή η έλλειψη ιδεών για τη μεταφορά γνώσεων είναι ανησυχητική. Ένας άλλος λόγος ανησυχίας είναι ο αριθμός των φοιτητών των θετικών και των τεχνολογικών κλάδων στην ΕΕ, ο οποίος μειώνεται σε σύγκριση με τους κυριότερους ανταγωνιστές της Ένωσης. Είναι σημαντικό να αναβαθμίσουν οι MME το υφιστάμενο ανθρώπινο κεφάλαιό τους και να εισαγάγουν εργατικό δυναμικό ακαδημαϊκού επιπέδου στην παραγωγή και την καινοτομία. Το 7ο πρόγραμμα-πλαίσιο θα πρέπει να υποστηρίξει τις MME στην εισαγωγή προηγμένων τεχνικών για την τεχνολογική έρευνα και την παραγωγή. |
| --- | --- |

5.11

Είναι αξιοσημείωτο το γεγονός ότι η Επιτροπή, στους διαλόγους και στις συζητήσεις της με τους εκπροσώπους της βιομηχανίας, δεν βρήκε πολλές νέες ιδέες και λύσεις για τη σημαντική μεταφορά γνώσεων από τα πανεπιστήμια στη βιομηχανία. Η Επιτροπή θα επανέλθει και η ίδια σε αυτό το θέμα σε μελλοντική της ανακοίνωση. Ωστόσο, κανονικά επαφίεται στις ίδιες τις επιχειρήσεις να αναλάβουν την αναγκαία ευθύνη για την ανάπτυξη χρήσιμων συνδέσμων με την έρευνα. Δεδομένης της βραδείας προόδου προς την υλοποίηση του στόχου της αφιέρωσης του 3 % του ευρωπαϊκού ΑΕγχΠ στην έρευνα και ανάπτυξη, αυτή η έλλειψη ιδεών για τη μεταφορά γνώσεων είναι ανησυχητική. Ένας άλλος λόγος ανησυχίας είναι ο αριθμός των φοιτητών των θετικών και των τεχνολογικών κλάδων στην ΕΕ, ο οποίος μειώνεται σε σύγκριση με τους κυριότερους ανταγωνιστές της Ένωσης. Είναι σημαντικό να αναβαθμίσουν οι MME το υφιστάμενο ανθρώπινο κεφάλαιό τους και να εισαγάγουν εργατικό δυναμικό ακαδημαϊκού επιπέδου στην παραγωγή και την καινοτομία. Το 7ο πρόγραμμα-πλαίσιο θα πρέπει να υποστηρίξει τις MME στην εισαγωγή προηγμένων τεχνικών για την τεχνολογική έρευνα και την παραγωγή.

| 5.12 | Στο πλαίσιο αυτό, είναι χρήσιμο να υπενθυμίσουμε ότι, ακόμα και αν αφιερώσει το 3 % του ΑΕγχΠ της στην έρευνα, η Ευρώπη θα εξακολουθεί να υστερεί σε σχέση τόσο με τις ΗΠΑ όσο και με την Ιαπωνία. Ο στόχος του 3 % είναι ενδιάμεσος στόχος, όπως έχουν ήδη αναγνωρίσει ορισμένα κράτη μέλη της ΕΕ. Ο παγκόσμιος ανταγωνισμός θα επιβάλει ακόμη μεγαλύτερες φιλοδοξίες σε 15-20 χρόνια. |
| --- | --- |

5.12

Στο πλαίσιο αυτό, είναι χρήσιμο να υπενθυμίσουμε ότι, ακόμα και αν αφιερώσει το 3 % του ΑΕγχΠ της στην έρευνα, η Ευρώπη θα εξακολουθεί να υστερεί σε σχέση τόσο με τις ΗΠΑ όσο και με την Ιαπωνία. Ο στόχος του 3 % είναι ενδιάμεσος στόχος, όπως έχουν ήδη αναγνωρίσει ορισμένα κράτη μέλη της ΕΕ. Ο παγκόσμιος ανταγωνισμός θα επιβάλει ακόμη μεγαλύτερες φιλοδοξίες σε 15-20 χρόνια.

| 5.13 | Παρόμοια παρατήρηση μπορεί να διατυπωθεί και για την ανάγκη μεγαλύτερης αναβάθμισης των ειδικεύσεων και αύξησης της δια βίου μάθησης. Η βιομηχανία στέλνει αρκετά σήματα για ζητήματα όπως η αναβάθμιση των ειδικεύσεων, αλλά τα ζητήματα αυτά δεν μπορούν να διευθετηθούν σε επίπεδο ΕΕ. Στο επίπεδο της ΕΕ μπορεί να προσδιοριστεί και να αναλυθεί η φύση των αναγκών, αλλά η πραγματική εφαρμογή πρέπει να γίνει στο εθνικό και το περιφερειακό επίπεδο. Το Ευρωπαϊκό Κέντρο για την Ανάπτυξη της Επαγγελματικής Κατάρτισης (CEDEFOP) θα μπορούσε ίσως να διαδώσει πληροφορίες για σημαντικές σχετικές εμπειρίες. |
| --- | --- |

5.13

Παρόμοια παρατήρηση μπορεί να διατυπωθεί και για την ανάγκη μεγαλύτερης αναβάθμισης των ειδικεύσεων και αύξησης της δια βίου μάθησης. Η βιομηχανία στέλνει αρκετά σήματα για ζητήματα όπως η αναβάθμιση των ειδικεύσεων, αλλά τα ζητήματα αυτά δεν μπορούν να διευθετηθούν σε επίπεδο ΕΕ. Στο επίπεδο της ΕΕ μπορεί να προσδιοριστεί και να αναλυθεί η φύση των αναγκών, αλλά η πραγματική εφαρμογή πρέπει να γίνει στο εθνικό και το περιφερειακό επίπεδο. Το Ευρωπαϊκό Κέντρο για την Ανάπτυξη της Επαγγελματικής Κατάρτισης (CEDEFOP) θα μπορούσε ίσως να διαδώσει πληροφορίες για σημαντικές σχετικές εμπειρίες.

| 5.14 | Στο πλαίσιο αυτό, αξίζει να υπενθυμίσουμε ότι η ευρύτερη συζήτηση της εκπαιδευτικής πολιτικής για τη δια βίου μάθηση ξεκίνησε στην πραγματικότητα στις αρχές της δεκαετίας του 1970, με μια σημαντική ανάλυση του ΟΟΣΑ. Ωστόσο, έκτοτε δεν έχουν δοκιμαστεί πολλές πραγματικά νέες προσεγγίσεις για την συνένωση των επιλογών και των πόρων της ίδιας της βιομηχανίας, του δημόσιου τομέα και των ίδιων των ατόμων, τα οποία θα μπορούσαν να ζητήσουν καλύτερες δυνατότητες αναβάθμισης των προσόντων τους και, επομένως, προαγωγής της κινητικότητάς τους στην αγορά εργασίας. |
| --- | --- |

5.14

Στο πλαίσιο αυτό, αξίζει να υπενθυμίσουμε ότι η ευρύτερη συζήτηση της εκπαιδευτικής πολιτικής για τη δια βίου μάθηση ξεκίνησε στην πραγματικότητα στις αρχές της δεκαετίας του 1970, με μια σημαντική ανάλυση του ΟΟΣΑ. Ωστόσο, έκτοτε δεν έχουν δοκιμαστεί πολλές πραγματικά νέες προσεγγίσεις για την συνένωση των επιλογών και των πόρων της ίδιας της βιομηχανίας, του δημόσιου τομέα και των ίδιων των ατόμων, τα οποία θα μπορούσαν να ζητήσουν καλύτερες δυνατότητες αναβάθμισης των προσόντων τους και, επομένως, προαγωγής της κινητικότητάς τους στην αγορά εργασίας.

| 5.15 | Η επικέντρωση στην υπεράκτια μετεγκατάσταση των βιομηχανιών έχει επιστήσει την προσοχή στην ανάγκη εξασφάλισης των θεμελιωδών δικαιωμάτων των εργαζομένων σε παγκόσμια βάση. Η συμφωνία της ΔΟΕ του 1998 σχετικά με τη «Διακήρυξη για τις θεμελιώδεις αρχές και τα δικαιώματα στην εργασία» παρείχε μία βάση για τη ρύθμιση της απασχόλησης και ένα πρότυπο που θα πρέπει να εφαρμόζεται από όλο το διεθνές σύστημα διακυβέρνησης. Οι κατευθυντήριες γραμμές του ΟΟΣΑ είναι πολιτικές δεσμεύσεις των κυβερνήσεων. Για να θεωρηθούν οι αλλαγές θετικές, πρέπει να αποδειχθεί, πρώτον, ότι δεν χρειάζεται να έχουν υποχρεωτικά άθροισμα μηδέν και, δεύτερον, ότι είναι δυνατή η διαχείρισή τους στις επιχειρήσεις, στους βιομηχανικούς κλάδους, στις περιφέρειες και στις αγορές εργασίας με κοινωνικά δίκαιους τρόπους. |
| --- | --- |

5.15

Η επικέντρωση στην υπεράκτια μετεγκατάσταση των βιομηχανιών έχει επιστήσει την προσοχή στην ανάγκη εξασφάλισης των θεμελιωδών δικαιωμάτων των εργαζομένων σε παγκόσμια βάση. Η συμφωνία της ΔΟΕ του 1998 σχετικά με τη «Διακήρυξη για τις θεμελιώδεις αρχές και τα δικαιώματα στην εργασία» παρείχε μία βάση για τη ρύθμιση της απασχόλησης και ένα πρότυπο που θα πρέπει να εφαρμόζεται από όλο το διεθνές σύστημα διακυβέρνησης. Οι κατευθυντήριες γραμμές του ΟΟΣΑ είναι πολιτικές δεσμεύσεις των κυβερνήσεων. Για να θεωρηθούν οι αλλαγές θετικές, πρέπει να αποδειχθεί, πρώτον, ότι δεν χρειάζεται να έχουν υποχρεωτικά άθροισμα μηδέν και, δεύτερον, ότι είναι δυνατή η διαχείρισή τους στις επιχειρήσεις, στους βιομηχανικούς κλάδους, στις περιφέρειες και στις αγορές εργασίας με κοινωνικά δίκαιους τρόπους.

| 5.15.1 | Θα πρέπει να αναγνωριστεί η σημασία των ευρωπαϊκών επιτροπών επιχείρησης σε αυτό το πλαίσιο. Οι επιτροπές αυτές αποτελούν συγκεκριμένη απάντηση στα αιτήματα για μια ευρέως εφαρμόσιμη διάρθρωση ενημέρωσης και διαβούλευσης στις διασυνοριακές επιχειρήσεις. Ακόμη και αν χρειαστεί χρόνος για την ανάπτυξη αυτών των διαρθρώσεων και παρόλο που η ισχύουσα οδηγία για τις ευρωπαϊκές επιτροπές επιχείρησης είναι κάπως ασαφής, οι επιτροπές αυτές αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα των γενικότερων προσπαθειών να αναπτυχθεί μια ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική. |
| --- | --- |

5.15.1

Θα πρέπει να αναγνωριστεί η σημασία των ευρωπαϊκών επιτροπών επιχείρησης σε αυτό το πλαίσιο. Οι επιτροπές αυτές αποτελούν συγκεκριμένη απάντηση στα αιτήματα για μια ευρέως εφαρμόσιμη διάρθρωση ενημέρωσης και διαβούλευσης στις διασυνοριακές επιχειρήσεις. Ακόμη και αν χρειαστεί χρόνος για την ανάπτυξη αυτών των διαρθρώσεων και παρόλο που η ισχύουσα οδηγία για τις ευρωπαϊκές επιτροπές επιχείρησης είναι κάπως ασαφής, οι επιτροπές αυτές αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα των γενικότερων προσπαθειών να αναπτυχθεί μια ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική.

| 5.16 | Μια ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική μπορεί να συμβάλει ουσιωδώς στην ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης. Η παρούσα ανακοίνωση της Επιτροπής είναι ένας λίθος σ' αυτό το οικοδόμημα. Η ΕΟΚΕ απαρίθμησε και μερικούς άλλους. Θα συνιστούσε στην Επιτροπή να αναλάβει την πρωτοβουλία να ξεκινήσει περαιτέρω συζητήσεις και ανταλλαγές απόψεων στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου και άλλων ενδεδειγμένων χώρων. |
| --- | --- |

5.16

Μια ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική μπορεί να συμβάλει ουσιωδώς στην ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης. Η παρούσα ανακοίνωση της Επιτροπής είναι ένας λίθος σ' αυτό το οικοδόμημα. Η ΕΟΚΕ απαρίθμησε και μερικούς άλλους. Θα συνιστούσε στην Επιτροπή να αναλάβει την πρωτοβουλία να ξεκινήσει περαιτέρω συζητήσεις και ανταλλαγές απόψεων στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου και άλλων ενδεδειγμένων χώρων.

6.   Παρατηρήσεις για τις τομεακές προτάσεις

| 6.1 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την επιλογή των παραμέτρων που εξετάστηκαν για την ανάλυση των 27 τομέων της μεταποιητικής βιομηχανίας. Ακόμη και με αυτή την πολύ φιλόδοξη προσέγγιση, ορισμένες ασυνέπειες είναι εμφανείς στα επιμέρους αποτελέσματα της ανάλυσης. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την προσπάθεια και τα συμπεράσματα. Η ΕΟΚΕ μπορεί επίσης να επικροτήσει την επιλογή των θεμάτων για την αρχική δέσμη τομεακών και διατομεακών ομάδων εργασίας. |
| --- | --- |

6.1

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την επιλογή των παραμέτρων που εξετάστηκαν για την ανάλυση των 27 τομέων της μεταποιητικής βιομηχανίας. Ακόμη και με αυτή την πολύ φιλόδοξη προσέγγιση, ορισμένες ασυνέπειες είναι εμφανείς στα επιμέρους αποτελέσματα της ανάλυσης. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την προσπάθεια και τα συμπεράσματα. Η ΕΟΚΕ μπορεί επίσης να επικροτήσει την επιλογή των θεμάτων για την αρχική δέσμη τομεακών και διατομεακών ομάδων εργασίας.

| 6.2 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί ιδιαιτέρως τη σχεδιαζόμενη ομάδα υψηλού επιπέδου για την ανταγωνιστικότητα, την ενέργεια και το περιβάλλον. Οι τεχνολογίες για το περιβάλλον και την εξοικονόμηση ενέργειας μπορούν να παράσχουν στην Ένωση σημαντικά πλεονεκτήματα στο παγκόσμιο πλαίσιο. Η νέα, παγκόσμια συνειδητοποίηση των κινδύνων της αλλαγής του κλίματος λόγω της υπερβολικής εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα αναμένεται ότι θα συντελέσει στην έντονη υποστήριξη των προσπαθειών αλλαγής των προτύπων παραγωγής και κατανάλωσης. Το έργο της ομάδας υψηλού επιπέδου είναι μεγαλεπήβολο, ιδίως τώρα που άλλες χώρες κάνουν επίσης σημαντικές επενδύσεις σε περιβαλλοντικές τεχνολογίες — οι ΗΠΑ είναι ένα μόνο παράδειγμα. |
| --- | --- |

6.2

Η ΕΟΚΕ επικροτεί ιδιαιτέρως τη σχεδιαζόμενη ομάδα υψηλού επιπέδου για την ανταγωνιστικότητα, την ενέργεια και το περιβάλλον. Οι τεχνολογίες για το περιβάλλον και την εξοικονόμηση ενέργειας μπορούν να παράσχουν στην Ένωση σημαντικά πλεονεκτήματα στο παγκόσμιο πλαίσιο. Η νέα, παγκόσμια συνειδητοποίηση των κινδύνων της αλλαγής του κλίματος λόγω της υπερβολικής εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα αναμένεται ότι θα συντελέσει στην έντονη υποστήριξη των προσπαθειών αλλαγής των προτύπων παραγωγής και κατανάλωσης. Το έργο της ομάδας υψηλού επιπέδου είναι μεγαλεπήβολο, ιδίως τώρα που άλλες χώρες κάνουν επίσης σημαντικές επενδύσεις σε περιβαλλοντικές τεχνολογίες — οι ΗΠΑ είναι ένα μόνο παράδειγμα.

| 6.3 | Το σχέδιο αναδεικνύεται σήμερα σε βασικό παράγοντα της ανάπτυξης των προϊόντων και της προώθησής τους στο εμπόριο. Το σχέδιο θα πρέπει να υπογραμμιστεί, όχι μόνο σε μία και μοναδική τομεακή ειδική ομάδα, αλλά ως οριζόντιο ζήτημα σε περισσότερες ομάδες. Σε ορισμένες χώρες της ΕΕ, το βιομηχανικό σχέδιο έχει μακροχρόνιο ιστορικό επιτυχιών, το οποίο είναι σημαντικό να αξιοποιηθεί και να αναπτυχθεί περαιτέρω. |
| --- | --- |

6.3

Το σχέδιο αναδεικνύεται σήμερα σε βασικό παράγοντα της ανάπτυξης των προϊόντων και της προώθησής τους στο εμπόριο. Το σχέδιο θα πρέπει να υπογραμμιστεί, όχι μόνο σε μία και μοναδική τομεακή ειδική ομάδα, αλλά ως οριζόντιο ζήτημα σε περισσότερες ομάδες. Σε ορισμένες χώρες της ΕΕ, το βιομηχανικό σχέδιο έχει μακροχρόνιο ιστορικό επιτυχιών, το οποίο είναι σημαντικό να αξιοποιηθεί και να αναπτυχθεί περαιτέρω.

| 6.4 | Η ανακοίνωση της Επιτροπής δεν αναφέρεται ρητώς στα ζητήματα της επικοινωνίας και της επαφής με την ίδια τη βιομηχανία και τις διάφορες ομάδες ενδιαφερομένων. Ωστόσο, δεδομένου ότι η εφαρμογή θα πρέπει να γίνει κατά μεγάλο μέρος μέσω της ενημέρωσης και της επικοινωνίας, θα πρέπει να δοθεί σε αυτά τα ζητήματα μεγάλη προσοχή. Πώς αλλιώς θα λάβουν οι πολυάριθμες ΜΜΕ χρήσιμες πληροφορίες για τις εταιρικές σχέσεις και τα διάφορα μέτρα στήριξης; |
| --- | --- |

6.4

Η ανακοίνωση της Επιτροπής δεν αναφέρεται ρητώς στα ζητήματα της επικοινωνίας και της επαφής με την ίδια τη βιομηχανία και τις διάφορες ομάδες ενδιαφερομένων. Ωστόσο, δεδομένου ότι η εφαρμογή θα πρέπει να γίνει κατά μεγάλο μέρος μέσω της ενημέρωσης και της επικοινωνίας, θα πρέπει να δοθεί σε αυτά τα ζητήματα μεγάλη προσοχή. Πώς αλλιώς θα λάβουν οι πολυάριθμες ΜΜΕ χρήσιμες πληροφορίες για τις εταιρικές σχέσεις και τα διάφορα μέτρα στήριξης;

| 6.5 | Μία άλλη κρίσιμη πτυχή της εφαρμογής θα είναι ο χρονικός παράγοντας. Η ανάπτυξη προϊόντων στη μεταποιητική βιομηχανία δεν είναι βραδεία υπόθεση· το απαγορεύει αυτό ο παγκόσμιος ανταγωνισμός. Οι διάφορες ειδικές ομάδες ευρωπαϊκού επιπέδου θα πρέπει απαραιτήτως να υιοθετήσουν στενά χρονοδιαγράμματα, για να παράσχουν προστιθέμενη αξία στους ενδιαφερόμενους για τις βιομηχανικές αποφάσεις σχετικά με τις επενδύσεις και τις εξελίξεις. |
| --- | --- |

6.5

Μία άλλη κρίσιμη πτυχή της εφαρμογής θα είναι ο χρονικός παράγοντας. Η ανάπτυξη προϊόντων στη μεταποιητική βιομηχανία δεν είναι βραδεία υπόθεση· το απαγορεύει αυτό ο παγκόσμιος ανταγωνισμός. Οι διάφορες ειδικές ομάδες ευρωπαϊκού επιπέδου θα πρέπει απαραιτήτως να υιοθετήσουν στενά χρονοδιαγράμματα, για να παράσχουν προστιθέμενη αξία στους ενδιαφερόμενους για τις βιομηχανικές αποφάσεις σχετικά με τις επενδύσεις και τις εξελίξεις.

| 6.6 | Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την ανησυχία της Επιτροπής ότι η μεταφορά θέσεων απασχόλησης της ΕΕ σε χώρες χαμηλού κόστους θα έχει οδυνηρές τοπικές και τομεακές συνέπειες, ιδίως για τους εργαζομένους χαμηλότερης ειδίκευσης, στους οποίους θα πρέπει να παρασχεθεί βοήθεια για να αντεπεξέλθουν στις επιπτώσεις της αναδιάρθρωσης της βιομηχανίας. Η ΕΟΚΕ έχει υποστηρίξει σε άλλες γνωμοδοτήσεις της ότι τα διαρθρωτικά ταμεία θα πρέπει να χρησιμοποιούνται περισσότερο και καλύτερα για ενεργητικά και προδραστικά μέτρα αντιμετώπισης των συνεπειών της παγκοσμιοποίησης. Θα εξετάσει περαιτέρω την πρόσφατη πρόταση σχετικά με ένα ταμείο για την προσαρμογή στην παγκοσμιοποίηση. |
| --- | --- |

6.6

Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την ανησυχία της Επιτροπής ότι η μεταφορά θέσεων απασχόλησης της ΕΕ σε χώρες χαμηλού κόστους θα έχει οδυνηρές τοπικές και τομεακές συνέπειες, ιδίως για τους εργαζομένους χαμηλότερης ειδίκευσης, στους οποίους θα πρέπει να παρασχεθεί βοήθεια για να αντεπεξέλθουν στις επιπτώσεις της αναδιάρθρωσης της βιομηχανίας. Η ΕΟΚΕ έχει υποστηρίξει σε άλλες γνωμοδοτήσεις της ότι τα διαρθρωτικά ταμεία θα πρέπει να χρησιμοποιούνται περισσότερο και καλύτερα για ενεργητικά και προδραστικά μέτρα αντιμετώπισης των συνεπειών της παγκοσμιοποίησης. Θα εξετάσει περαιτέρω την πρόσφατη πρόταση σχετικά με ένα ταμείο για την προσαρμογή στην παγκοσμιοποίηση.

7.   Ανάγκη διευρυμένου κοινωνικού διαλόγου

| 7.1 | Σε ορισμένες χώρες υπάρχουν ήδη φιλόδοξες συμφωνίες των κοινωνικών εταίρων σχετικά με τη βιομηχανική καινοτομία, στις οποίες εκφράζονται τα αμοιβαία συμφέροντα και οι προτεραιότητες για τη μελλοντική ανάπτυξη της μεταποιητικής βιομηχανίας. |
| --- | --- |

7.1

Σε ορισμένες χώρες υπάρχουν ήδη φιλόδοξες συμφωνίες των κοινωνικών εταίρων σχετικά με τη βιομηχανική καινοτομία, στις οποίες εκφράζονται τα αμοιβαία συμφέροντα και οι προτεραιότητες για τη μελλοντική ανάπτυξη της μεταποιητικής βιομηχανίας.

| 7.2 | Για να αναφέρουμε ένα αξιοσημείωτο παράδειγμα, το 1997 υπεγράφη στη Σουηδία βιομηχανική συμφωνία μεταξύ των κοινωνικών εταίρων. Έκτοτε, όσοι υπέγραψαν την συμφωνία έχουν υποβάλει διάφορες προτάσεις για την επίτευξη καλύτερης βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας. Ιδιαίτερα, οι υπογράφοντες επιδιώκουν συγκεκριμένους στόχους όπως η δημιουργία ανταγωνιστικών ιδρυμάτων βιομηχανικής έρευνας, η αύξηση των ανταλλαγών μεταξύ της βιομηχανίας και των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, η στήριξη της καινοτομίας για τις νέες και τις αναπτυσσόμενες εταιρείες και η στήριξη Κέντρων Βιομηχανικής Ανάπτυξης. Ορισμένες από τις προτάσεις αυτές έχουν γίνει αποδεκτές από την κυβέρνηση. |
| --- | --- |

7.2

Για να αναφέρουμε ένα αξιοσημείωτο παράδειγμα, το 1997 υπεγράφη στη Σουηδία βιομηχανική συμφωνία μεταξύ των κοινωνικών εταίρων. Έκτοτε, όσοι υπέγραψαν την συμφωνία έχουν υποβάλει διάφορες προτάσεις για την επίτευξη καλύτερης βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας. Ιδιαίτερα, οι υπογράφοντες επιδιώκουν συγκεκριμένους στόχους όπως η δημιουργία ανταγωνιστικών ιδρυμάτων βιομηχανικής έρευνας, η αύξηση των ανταλλαγών μεταξύ της βιομηχανίας και των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, η στήριξη της καινοτομίας για τις νέες και τις αναπτυσσόμενες εταιρείες και η στήριξη Κέντρων Βιομηχανικής Ανάπτυξης. Ορισμένες από τις προτάσεις αυτές έχουν γίνει αποδεκτές από την κυβέρνηση.

| 7.3 | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι είναι απολύτως απαραίτητο να συμμετέχουν στενά οι ενδιαφερόμενοι και, ιδιαίτερα, οι κοινωνικοί εταίροι στη διαδικασία καινοτομίας, ανταγωνιστικότητας και αναδιάρθρωσης. Ο ρυθμός των αλλαγών δεν πρόκειται να μειωθεί. Μια προδραστική προσέγγιση της αλλαγής, βασισμένη στην αμοιβαία εμπιστοσύνη, καθίσταται συνεπώς αναγκαία. Για την επιτυχή διαχείριση των βιομηχανικών μεταλλαγών απαιτείται κοινωνικός διάλογος που στηρίζεται σε παγιωμένες εταιρικές σχέσεις, βασισμένες στην εμπιστοσύνη, και ένα πνεύμα διαλόγου που χαρακτηρίζεται από αποτελεσματική εκπροσώπηση και σταθερές δομές. Αποτελεσματική εκπροσώπηση σημαίνει επίσης υψηλά επίπεδα γνώσης των επίκαιρων θεμάτων και επιλογών. |
| --- | --- |

7.3

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι είναι απολύτως απαραίτητο να συμμετέχουν στενά οι ενδιαφερόμενοι και, ιδιαίτερα, οι κοινωνικοί εταίροι στη διαδικασία καινοτομίας, ανταγωνιστικότητας και αναδιάρθρωσης. Ο ρυθμός των αλλαγών δεν πρόκειται να μειωθεί. Μια προδραστική προσέγγιση της αλλαγής, βασισμένη στην αμοιβαία εμπιστοσύνη, καθίσταται συνεπώς αναγκαία. Για την επιτυχή διαχείριση των βιομηχανικών μεταλλαγών απαιτείται κοινωνικός διάλογος που στηρίζεται σε παγιωμένες εταιρικές σχέσεις, βασισμένες στην εμπιστοσύνη, και ένα πνεύμα διαλόγου που χαρακτηρίζεται από αποτελεσματική εκπροσώπηση και σταθερές δομές. Αποτελεσματική εκπροσώπηση σημαίνει επίσης υψηλά επίπεδα γνώσης των επίκαιρων θεμάτων και επιλογών.

| 7.3.1 | Θα πρέπει να μνημονευθούν οι προσπάθειες πολλών ευρωπαϊκών επιτροπών επιχείρησης (πρβλ. σημείο 5.15.1) για την ενίσχυση των ικανοτήτων των εργαζομένων που συμμετέχουν στις εργασίες τους. Αυτό είναι σημαντικό και για τις δύο πλευρές του διαλόγου. Χωρίς υψηλά επίπεδα γνώσεων και ικανοτήτων, οι επιτροπές αυτές δεν θα είναι σε θέση να λειτουργήσουν ως ουσιώδες μέρος διαβουλεύσεων και διαλόγου. |
| --- | --- |

7.3.1

Θα πρέπει να μνημονευθούν οι προσπάθειες πολλών ευρωπαϊκών επιτροπών επιχείρησης (πρβλ. σημείο 5.15.1) για την ενίσχυση των ικανοτήτων των εργαζομένων που συμμετέχουν στις εργασίες τους. Αυτό είναι σημαντικό και για τις δύο πλευρές του διαλόγου. Χωρίς υψηλά επίπεδα γνώσεων και ικανοτήτων, οι επιτροπές αυτές δεν θα είναι σε θέση να λειτουργήσουν ως ουσιώδες μέρος διαβουλεύσεων και διαλόγου.

| 7.4 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ελπίδα ότι η ανακοίνωση της Επιτροπής για μια ολοκληρωμένη βιομηχανική πολιτική, μαζί με άλλες πρωτοβουλίες, θα παράσχει μια βάση έμπνευσης για τη στενή συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών και, ιδιαίτερα, των κοινωνικών εταίρων στις διαδικασίες μεταλλαγής. Η ΕΟΚΕ έχει διατυπώσει τις θέσεις της για τον κοινωνικό διάλογο και τις βιομηχανικές μεταλλαγές σε γνωμοδότηση που εξέδωσε τον Σεπτέμβριο του 2005 (1). |
| --- | --- |

7.4

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ελπίδα ότι η ανακοίνωση της Επιτροπής για μια ολοκληρωμένη βιομηχανική πολιτική, μαζί με άλλες πρωτοβουλίες, θα παράσχει μια βάση έμπνευσης για τη στενή συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών και, ιδιαίτερα, των κοινωνικών εταίρων στις διαδικασίες μεταλλαγής. Η ΕΟΚΕ έχει διατυπώσει τις θέσεις της για τον κοινωνικό διάλογο και τις βιομηχανικές μεταλλαγές σε γνωμοδότηση που εξέδωσε τον Σεπτέμβριο του 2005 (1).

| 7.5 | Ανταποκρινόμενη στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του 2005, η ΕΟΚΕ εγκαινίασε ένα δίκτυο διαλόγου σχετικά με τις εμπειρίες από την εφαρμογή της στρατηγικής της Λισσαβώνας. Η ΕΟΚΕ θα εξετάσει θετικά το ενδεχόμενο διεύρυνσης αυτού του δικτύου, ώστε να καλύψει και τα θέματα που αφορούν τη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών και, ιδιαίτερα, των κοινωνικών εταίρων στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής. |
| --- | --- |

7.5

Ανταποκρινόμενη στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του 2005, η ΕΟΚΕ εγκαινίασε ένα δίκτυο διαλόγου σχετικά με τις εμπειρίες από την εφαρμογή της στρατηγικής της Λισσαβώνας. Η ΕΟΚΕ θα εξετάσει θετικά το ενδεχόμενο διεύρυνσης αυτού του δικτύου, ώστε να καλύψει και τα θέματα που αφορούν τη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών και, ιδιαίτερα, των κοινωνικών εταίρων στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής.

| 8. | Τον Νοέμβριο του 2005, η Συμβουλευτική Επιτροπή Βιομηχανικών Μεταλλαγών (CCMI) υιοθέτησε συμπληρωματική γνωμοδότηση για αυτή την ανακοίνωση σχετικά με μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση της βιομηχανικής πολιτικής με εισηγητή τον κ. Pezzini. |
| --- | --- |

8.

Τον Νοέμβριο του 2005, η Συμβουλευτική Επιτροπή Βιομηχανικών Μεταλλαγών (CCMI) υιοθέτησε συμπληρωματική γνωμοδότηση για αυτή την ανακοίνωση σχετικά με μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση της βιομηχανικής πολιτικής με εισηγητή τον κ. Pezzini.

| 8.1 | Η CCMI θεώρησε εξαιρετικά ενδιαφέρον το γεγονός ότι η Επιτροπή εξετάζει τώρα το θέμα των διάφορων τομεακών πολιτικών εντός της βιομηχανικής πολιτικής. Ειδικότερα, η CCMI εξέφρασε την πεποίθησή της ότι αυτές οι τομεακές πολιτικές μπορούν να αποβούν πραγματικά αποτελεσματικές, εάν αντιμετωπιστούν με διαρθρωμένο τρόπο στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου σε τοπικό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο. |
| --- | --- |

8.1

Η CCMI θεώρησε εξαιρετικά ενδιαφέρον το γεγονός ότι η Επιτροπή εξετάζει τώρα το θέμα των διάφορων τομεακών πολιτικών εντός της βιομηχανικής πολιτικής. Ειδικότερα, η CCMI εξέφρασε την πεποίθησή της ότι αυτές οι τομεακές πολιτικές μπορούν να αποβούν πραγματικά αποτελεσματικές, εάν αντιμετωπιστούν με διαρθρωμένο τρόπο στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου σε τοπικό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.

| 8.2 | Η CCMI υπογράμμισε, ωστόσο, ότι από την ανακοίνωση της Επιτροπής απουσιάζουν οι συγκεκριμένες πρωτοβουλίες, τα σχέδια παρέμβασης και, προπαντός, οι κατάλληλοι οικονομικοί πόροι που είναι απαραίτητοι για τη στήριξη των πολιτικών. Γι' αυτό, θα ήταν ιδιαίτερα σημαντικό να συμμετέχουν στα σχέδια των επιχειρήσεων η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕ) και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων (ΕΤΑΕ). |
| --- | --- |

8.2

Η CCMI υπογράμμισε, ωστόσο, ότι από την ανακοίνωση της Επιτροπής απουσιάζουν οι συγκεκριμένες πρωτοβουλίες, τα σχέδια παρέμβασης και, προπαντός, οι κατάλληλοι οικονομικοί πόροι που είναι απαραίτητοι για τη στήριξη των πολιτικών. Γι' αυτό, θα ήταν ιδιαίτερα σημαντικό να συμμετέχουν στα σχέδια των επιχειρήσεων η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕ) και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων (ΕΤΑΕ).

| 8.3 | Η CCMI υπογράμμισε, επίσης, ότι η Επιτροπή θα πρέπει να αναγνωρίσει τη σημασία ενός συνεχώς εκσυγχρονιζόμενου δημόσιου τομέα. |
| --- | --- |

8.3

Η CCMI υπογράμμισε, επίσης, ότι η Επιτροπή θα πρέπει να αναγνωρίσει τη σημασία ενός συνεχώς εκσυγχρονιζόμενου δημόσιου τομέα.

| 8.4 | Η CCMI υπογράμμισε, ακόμη, τη σπουδαιότητα μιας περιφερειακής βιομηχανικής πολιτικής, σχεδιασμένης με προδραστικό τρόπο. Τόνισε, επίσης, τη σημασία της εμπορικής πολιτικής για την επιτυχία της βιομηχανικής. Τέλος, υπογράμμισε τη σημασία των θεμελιωδών εργασιακών δικαιωμάτων, όπως διατυπώνονται στις Συμβάσεις της ΔΟΕ. |
| --- | --- |

8.4

Η CCMI υπογράμμισε, ακόμη, τη σπουδαιότητα μιας περιφερειακής βιομηχανικής πολιτικής, σχεδιασμένης με προδραστικό τρόπο. Τόνισε, επίσης, τη σημασία της εμπορικής πολιτικής για την επιτυχία της βιομηχανικής. Τέλος, υπογράμμισε τη σημασία των θεμελιωδών εργασιακών δικαιωμάτων, όπως διατυπώνονται στις Συμβάσεις της ΔΟΕ.

Βρυξέλλες, 20 Απριλίου 2006

Η Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  ΕΕ αριθ. C 24 της 31 Ιανουαρίου 2006.

1

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

στη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Η ακόλουθη τροπολογία απορρίφθηκε, αλλά συγκέντρωσε τουλάχιστον το ένα τέταρτο των ψήφων.

Σημείο 7.5

Να διαγραφεί η δεύτερη φράση αυτού του σημείου.

«Ανταποκρινόμενη στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του 2005, η ΕΟΚΕ εγκαινίασε ένα δίκτυο διαλόγου σχετικά με τις εμπειρίες από την εφαρμογή της στρατηγικής της Λισσαβώνας. Η ΕΟΚΕ θα εξετάσει θετικά το ενδεχόμενο διεύρυνσης αυτού του δικτύου, ώστε να καλύψει και τα θέματα που αφορούν τη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών και, ιδιαίτερα, των κοινωνικών εταίρων στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής.»

Αιτιολογία

Η απόδοση έμφασης στον ιδιαίτερο ρόλο που διαδραματίζουν οι κοινωνικοί εταίροι στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής ισοδυναμεί με υποτίμηση του ρόλου των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, των εξειδικευμένων επαγγελματικών οργανώσεων, των τομεακών ενώσεων και της επιστημονικής κοινότητας για την εφαρμογή της στρατηγικής της Λισσαβώνας.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 11

Ψήφοι κατά: 27

Αποχές: 01

---

| 8.8.2006 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 185/87 |
| --- | --- | --- | --- |

8.8.2006

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 185/87

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών «Εργαζόμαστε μαζί, εργαζόμαστε καλύτερα: Ένα νέο πλαίσιο για τον ανοικτό συντονισμό των πολιτικών κοινωνικής προστασίας και κοινωνικής ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση»

COM(2005) 706 τελικό

(2006/C 185/15)

Στις 22 Δεκεμβρίου 2005, και σύμφωνα με το άρθρο 262 της συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω ανακοίνωση.

Το ειδικευμένο τμήμα «Απασχόληση, Κοινωνικά Θέματα και Δικαιώματα του Πολίτη» στο οποίο ανατέθηκαν οι προπαρασκευαστικές εργασίες για το θέμα, επεξεργάστηκε τη γνωμοδότησή του στις 20 Μαρτίου 2006 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Olsson.

Κατά την 426η σύνοδο ολομέλειάς της, της 20ής και 21ης Απριλίου 2006 (συνεδρίαση της 21ης Απριλίου 2006), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 31 ψήφους υπέρ, καμία κατά και 1 αποχή, την ακόλουθη γνωμοδότηση:

1.   Σύνοψη του εγγράφου της Επιτροπής

| 1.1 | Η ΕΟΚΕ είναι σύμφωνη με τις επιδιώξεις της ανακοίνωσης. Η κοινωνική διάσταση της στρατηγικής της Λισσαβώνας θα ενισχυθεί εάν τα κράτη μέλη δώσουν μεγαλύτερη έμφαση στο στόχο του εκσυγχρονισμού και βελτίωσης της κοινωνικής προστασίας. Η κοινωνική διάσταση έχει ουσιαστική σημασία για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που θέτουν η παγκοσμιοποίηση και ένας γηράσκων πληθυσμός. Οι διάφοροι στόχοι της στρατηγικής της Λισσαβώνας και, συγκεκριμένα, η σταθερή οικονομική μεγέθυνση, η αύξηση και η βελτίωση των θέσεων απασχόλησης και η αύξηση της κοινωνικής συνοχής πρέπει να υποστηριχθούν εξίσου και να εξακολουθήσουν να επιδιώκονται. |
| --- | --- |

1.1

Η ΕΟΚΕ είναι σύμφωνη με τις επιδιώξεις της ανακοίνωσης. Η κοινωνική διάσταση της στρατηγικής της Λισσαβώνας θα ενισχυθεί εάν τα κράτη μέλη δώσουν μεγαλύτερη έμφαση στο στόχο του εκσυγχρονισμού και βελτίωσης της κοινωνικής προστασίας. Η κοινωνική διάσταση έχει ουσιαστική σημασία για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που θέτουν η παγκοσμιοποίηση και ένας γηράσκων πληθυσμός. Οι διάφοροι στόχοι της στρατηγικής της Λισσαβώνας και, συγκεκριμένα, η σταθερή οικονομική μεγέθυνση, η αύξηση και η βελτίωση των θέσεων απασχόλησης και η αύξηση της κοινωνικής συνοχής πρέπει να υποστηριχθούν εξίσου και να εξακολουθήσουν να επιδιώκονται.

| 1.2 | Ωστόσο, η Επιτροπή πρέπει να αρχίσει έναν διάλογο με τα κράτη μέλη προκειμένου να συνειδητοποιηθεί η ανάγκη για κατάλληλες κοινωνικές πολιτικές. |
| --- | --- |

1.2

Ωστόσο, η Επιτροπή πρέπει να αρχίσει έναν διάλογο με τα κράτη μέλη προκειμένου να συνειδητοποιηθεί η ανάγκη για κατάλληλες κοινωνικές πολιτικές.

| 1.3 | Μολονότι η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την πρωτοβουλία, φρονεί ότι πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα ειδικά χαρακτηριστικά των τριών μεμονωμένων στόχων, τα διαφορετικά επίπεδα εξέλιξής τους, καθώς και οι διαφορές που υφίστανται στους τομείς αυτούς μεταξύ των κρατών μελών. |
| --- | --- |

1.3

Μολονότι η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την πρωτοβουλία, φρονεί ότι πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα ειδικά χαρακτηριστικά των τριών μεμονωμένων στόχων, τα διαφορετικά επίπεδα εξέλιξής τους, καθώς και οι διαφορές που υφίστανται στους τομείς αυτούς μεταξύ των κρατών μελών.

| 1.4 | Ένας από τους γενικούς στόχους ορίζεται ως «ενίσχυση της διακυβέρνησης, της διαφάνειας και της συμμετοχής των ενδιαφερομένων στο σχεδιασμό, την εφαρμογή και την παρακολούθηση της πολιτικής». Οι κοινωνικοί εταίροι και οι λοιποί καθοριστικοί παράγοντες της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών πρέπει να εμπλακούν περισσότερο σε όλες τις βασικές πτυχές της διαδικασίας. |
| --- | --- |

1.4

Ένας από τους γενικούς στόχους ορίζεται ως «ενίσχυση της διακυβέρνησης, της διαφάνειας και της συμμετοχής των ενδιαφερομένων στο σχεδιασμό, την εφαρμογή και την παρακολούθηση της πολιτικής». Οι κοινωνικοί εταίροι και οι λοιποί καθοριστικοί παράγοντες της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών πρέπει να εμπλακούν περισσότερο σε όλες τις βασικές πτυχές της διαδικασίας.

| 1.5 | Το νέο πλαίσιο και οι στόχοι του παρέχουν μια καλή ευκαιρία στα κράτη μέλη να εξάρουν την κοινωνική διάσταση στα εθνικά προγράμματα μεταρρύθμισης τους θέτοντας και εφαρμόζοντας ειδικές εθνικές προτεραιότητες. |
| --- | --- |

1.5

Το νέο πλαίσιο και οι στόχοι του παρέχουν μια καλή ευκαιρία στα κράτη μέλη να εξάρουν την κοινωνική διάσταση στα εθνικά προγράμματα μεταρρύθμισης τους θέτοντας και εφαρμόζοντας ειδικές εθνικές προτεραιότητες.

| 1.6 | Η ΕΟΚΕ οφείλει, ως μέρος των τρεχουσών εργασιών της, να παρακολουθήσει το νέο πλαίσιο ανοικτού συντονισμού και υποβολής εκθέσεων πριν από τη Σύνοδο Κορυφής του 2007. |
| --- | --- |

1.6

Η ΕΟΚΕ οφείλει, ως μέρος των τρεχουσών εργασιών της, να παρακολουθήσει το νέο πλαίσιο ανοικτού συντονισμού και υποβολής εκθέσεων πριν από τη Σύνοδο Κορυφής του 2007.

2.   Σύνοψη του εγγράφου της Επιτροπής

| 2.1 | Η Επιτροπή προτείνει μια εξορθολογισμένη ανοικτή μέθοδο συντονισμού για την κοινωνική προστασία και την κοινωνική ένταξη, η οποία ευθυγραμμίζεται με τα πρώτα της σχέδια που ανέρχονται στο 2003. Παρουσιάζει μια σειρά από γενικούς στόχους, οι οποίοι συμπληρώνονται με τους ακόλουθους τρεις ειδικούς στόχους:






  1) | εξάλειψη της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού, |
| --- | --- | --- |

2.1

Η Επιτροπή προτείνει μια εξορθολογισμένη ανοικτή μέθοδο συντονισμού για την κοινωνική προστασία και την κοινωνική ένταξη, η οποία ευθυγραμμίζεται με τα πρώτα της σχέδια που ανέρχονται στο 2003. Παρουσιάζει μια σειρά από γενικούς στόχους, οι οποίοι συμπληρώνονται με τους ακόλουθους τρεις ειδικούς στόχους:

1)

εξάλειψη της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού,

| 2) | παροχή επαρκών και βιώσιμων συντάξεων, και |
| --- | --- |

2)

παροχή επαρκών και βιώσιμων συντάξεων, και

| 3) | εξασφάλιση προσιτής, ποιοτικής και βιώσιμης ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και μακροχρόνιας περίθαλψης. |
| --- | --- |

3)

εξασφάλιση προσιτής, ποιοτικής και βιώσιμης ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και μακροχρόνιας περίθαλψης.

| 2.2 | Στόχος της πρότασης είναι ο προσδιορισμός ενός νέου πλαισίου προκειμένου να ενισχυθεί η ανοικτή μέθοδος συντονισμού, να προβληθεί περισσότερο, και να ενταχθεί καλύτερα στη στρατηγική της Λισσαβώνας. Οι διαδικασίες και οι ρυθμίσεις εργασίας (συμμετοχή των σχετικών παραγόντων, διαχείριση, χρονοδιάγραμμα, υποβολή στοιχείων, αξιολόγηση, ανταλλαγές ορθών πρακτικών, αμοιβαία μάθηση, ενημέρωση) πρόκειται να βελτιωθούν. Το νέο πλαίσιο καλύπτει μια 3ετή περίοδο (2005-2008). |
| --- | --- |

2.2

Στόχος της πρότασης είναι ο προσδιορισμός ενός νέου πλαισίου προκειμένου να ενισχυθεί η ανοικτή μέθοδος συντονισμού, να προβληθεί περισσότερο, και να ενταχθεί καλύτερα στη στρατηγική της Λισσαβώνας. Οι διαδικασίες και οι ρυθμίσεις εργασίας (συμμετοχή των σχετικών παραγόντων, διαχείριση, χρονοδιάγραμμα, υποβολή στοιχείων, αξιολόγηση, ανταλλαγές ορθών πρακτικών, αμοιβαία μάθηση, ενημέρωση) πρόκειται να βελτιωθούν. Το νέο πλαίσιο καλύπτει μια 3ετή περίοδο (2005-2008).

| 2.3 | Τα κράτη μέλη καλούνται να υποβάλουν, έως τον Σεπτέμβριο του 2006, εθνικές στρατηγικές για την κοινωνική προστασία και την κοινωνική ένταξη οι οποίες να βασίζονται στους κοινούς στόχους ώστε να μπορέσουν να ληφθούν υπόψη κατά την κατάρτιση των εθνικών προγραμμάτων μεταρρύθμισης που αναμένεται να εκδοθούν στις 15 Οκτωβρίου 2006. |
| --- | --- |

2.3

Τα κράτη μέλη καλούνται να υποβάλουν, έως τον Σεπτέμβριο του 2006, εθνικές στρατηγικές για την κοινωνική προστασία και την κοινωνική ένταξη οι οποίες να βασίζονται στους κοινούς στόχους ώστε να μπορέσουν να ληφθούν υπόψη κατά την κατάρτιση των εθνικών προγραμμάτων μεταρρύθμισης που αναμένεται να εκδοθούν στις 15 Οκτωβρίου 2006.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1 | Για να μπορέσει η ΕΟΚΕ να φέρει σε πέρας τον συμβουλευτικό της ρόλο, η πρόταση έπρεπε να είχε δημοσιευτεί πριν από τις 22 Δεκεμβρίου 2005. Η καθυστέρηση αυτή δεν επέτρεψε στην ΕΟΚΕ να συμβάλει με τον κατάλληλο τρόπο στις συνεδριάσεις των αρμόδιων υπουργών και στην εαρινή σύνοδο του Μαρτίου 2006. |
| --- | --- |

3.1

Για να μπορέσει η ΕΟΚΕ να φέρει σε πέρας τον συμβουλευτικό της ρόλο, η πρόταση έπρεπε να είχε δημοσιευτεί πριν από τις 22 Δεκεμβρίου 2005. Η καθυστέρηση αυτή δεν επέτρεψε στην ΕΟΚΕ να συμβάλει με τον κατάλληλο τρόπο στις συνεδριάσεις των αρμόδιων υπουργών και στην εαρινή σύνοδο του Μαρτίου 2006.

| 3.1.1 | Η ΕΟΚΕ έχει ήδη επισημάνει και επικρίνει τις σύντομες περιόδους διαβούλευσης σε ό,τι αφορά άλλα σημαντικά θέματα, όπως, π.χ., η πρόταση της Επιτροπής σχετικά με τις ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές για την ανάπτυξη και την απασχόληση (1).
  Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι όταν υποβάλλονται σημαντικές προτάσεις ως μέρος της αναθεωρημένης στρατηγικής της Λισσαβώνας, η ποιότητα της συμβουλευτικής διαδικασίας πρέπει να διατηρηθεί στο κατάλληλο επίπεδο. |
| --- | --- |

3.1.1

Η ΕΟΚΕ έχει ήδη επισημάνει και επικρίνει τις σύντομες περιόδους διαβούλευσης σε ό,τι αφορά άλλα σημαντικά θέματα, όπως, π.χ., η πρόταση της Επιτροπής σχετικά με τις ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές για την ανάπτυξη και την απασχόληση (1).

Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι όταν υποβάλλονται σημαντικές προτάσεις ως μέρος της αναθεωρημένης στρατηγικής της Λισσαβώνας, η ποιότητα της συμβουλευτικής διαδικασίας πρέπει να διατηρηθεί στο κατάλληλο επίπεδο.

| 3.2 | Ούτως ή άλλως, καθώς η πρόταση βασίζεται σε έναν τριετή κύκλο, η παρούσα γνωμοδότηση μπορεί να συμβάλει στην εφαρμογή και παρακολούθηση του νέου πλαισίου τόσο από τα κράτη μέλη όσο και από την Επιτροπή. |
| --- | --- |

3.2

Ούτως ή άλλως, καθώς η πρόταση βασίζεται σε έναν τριετή κύκλο, η παρούσα γνωμοδότηση μπορεί να συμβάλει στην εφαρμογή και παρακολούθηση του νέου πλαισίου τόσο από τα κράτη μέλη όσο και από την Επιτροπή.

| 3.3 | Η ΕΟΚΕ διατύπωσε πρόσφατα τις απόψεις της σχετικά με την διακυβέρνηση της στρατηγικής της Λισσαβώνας, και με την ευκαιρία αυτή υπέβαλε παρατηρήσεις και σχετικά με την εφαρμογή της ανοικτής μεθόδου συντονισμού (2). Το 2003, η ΕΟΚΕ υιοθέτησε γνωμοδότηση για την πρώτη πρόταση της Επιτροπής σχετικά με τον εξορθολογισμό του ανοικτού συντονισμού (3). Έχει, επίσης, διατυπώσει τις απόψεις της για την χρήση της ανοικτής μεθόδου συντονισμού που συνδέεται με τις συντάξεις και την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη (4). Εξάλλου, η ΕΟΚΕ καταρτίζει αυτή τη στιγμή γνωμοδοτήσεις για άλλα συναφή θέματα (5). |
| --- | --- |

3.3

Η ΕΟΚΕ διατύπωσε πρόσφατα τις απόψεις της σχετικά με την διακυβέρνηση της στρατηγικής της Λισσαβώνας, και με την ευκαιρία αυτή υπέβαλε παρατηρήσεις και σχετικά με την εφαρμογή της ανοικτής μεθόδου συντονισμού (2). Το 2003, η ΕΟΚΕ υιοθέτησε γνωμοδότηση για την πρώτη πρόταση της Επιτροπής σχετικά με τον εξορθολογισμό του ανοικτού συντονισμού (3). Έχει, επίσης, διατυπώσει τις απόψεις της για την χρήση της ανοικτής μεθόδου συντονισμού που συνδέεται με τις συντάξεις και την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη (4). Εξάλλου, η ΕΟΚΕ καταρτίζει αυτή τη στιγμή γνωμοδοτήσεις για άλλα συναφή θέματα (5).

| 3.4 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη δυσαρέσκειά της γιατί ορισμένα μόνον από τα εθνικά προγράμματα μεταρρύθμισης που υποβλήθηκαν τον Οκτώβριο του 2005 περιελάμβαναν στοιχεία που αφορούσαν την κοινωνική προστασία και την κοινωνική ένταξη. Οι ενδιαφερόμενοι φορείς πρέπει τώρα να χαράξουν και να θέσουν σε εφαρμογή εθνικές στρατηγικές και προγράμματα εθνικής μεταρρύθμισης με σκοπό να διασφαλιστεί ότι η κοινωνική διάσταση λαμβάνεται υπόψη. Η παρούσα γνωμοδότηση έχει την έννοια μιας συμβολής στην εν λόγω διαδικασία. |
| --- | --- |

3.4

Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη δυσαρέσκειά της γιατί ορισμένα μόνον από τα εθνικά προγράμματα μεταρρύθμισης που υποβλήθηκαν τον Οκτώβριο του 2005 περιελάμβαναν στοιχεία που αφορούσαν την κοινωνική προστασία και την κοινωνική ένταξη. Οι ενδιαφερόμενοι φορείς πρέπει τώρα να χαράξουν και να θέσουν σε εφαρμογή εθνικές στρατηγικές και προγράμματα εθνικής μεταρρύθμισης με σκοπό να διασφαλιστεί ότι η κοινωνική διάσταση λαμβάνεται υπόψη. Η παρούσα γνωμοδότηση έχει την έννοια μιας συμβολής στην εν λόγω διαδικασία.

| 3.5 | Η ΕΟΚΕ είναι σύμφωνη με τις επιδιώξεις της ανακοίνωσης. Η κοινωνική διάσταση της στρατηγικής της Λισσαβώνας θα ενισχυθεί εάν τα κράτη μέλη δώσουν μεγαλύτερη έμφαση στον στόχο του εκσυγχρονισμού και της βελτίωσης της κοινωνικής προστασίας. Η κοινωνική διάσταση έχει ουσιαστική σημασία για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που θέτουν η παγκοσμιοποίηση και ένας γηράσκων πληθυσμός. Οι διάφοροι στόχοι της στρατηγικής της Λισσαβώνας και, συγκεκριμένα, η σταθερή οικονομική μεγέθυνση, η αύξηση και η βελτίωση των θέσεων απασχόλησης και η αύξηση της κοινωνικής συνοχής πρέπει να υποστηριχθούν εξίσου και να εξακολουθήσουν να επιδιώκονται. |
| --- | --- |

3.5

Η ΕΟΚΕ είναι σύμφωνη με τις επιδιώξεις της ανακοίνωσης. Η κοινωνική διάσταση της στρατηγικής της Λισσαβώνας θα ενισχυθεί εάν τα κράτη μέλη δώσουν μεγαλύτερη έμφαση στον στόχο του εκσυγχρονισμού και της βελτίωσης της κοινωνικής προστασίας. Η κοινωνική διάσταση έχει ουσιαστική σημασία για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που θέτουν η παγκοσμιοποίηση και ένας γηράσκων πληθυσμός. Οι διάφοροι στόχοι της στρατηγικής της Λισσαβώνας και, συγκεκριμένα, η σταθερή οικονομική μεγέθυνση, η αύξηση και η βελτίωση των θέσεων απασχόλησης και η αύξηση της κοινωνικής συνοχής πρέπει να υποστηριχθούν εξίσου και να εξακολουθήσουν να επιδιώκονται.

| 3.6 | Με βάση τα πιο πάνω και στο πλαίσιο της συνεχιζόμενης ανησυχητικής κοινωνικής κατάστασης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να αποστείλουν ένα σαφές και θετικό μήνυμα στους πολίτες το οποίο να προβάλλει τις αυξανόμενες προσπάθειες ανάδειξης της κοινωνικής διάστασης ως τρίτου πυλώνα της στρατηγικής της Λισσαβώνας. |
| --- | --- |

3.6

Με βάση τα πιο πάνω και στο πλαίσιο της συνεχιζόμενης ανησυχητικής κοινωνικής κατάστασης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να αποστείλουν ένα σαφές και θετικό μήνυμα στους πολίτες το οποίο να προβάλλει τις αυξανόμενες προσπάθειες ανάδειξης της κοινωνικής διάστασης ως τρίτου πυλώνα της στρατηγικής της Λισσαβώνας.

| 3.7 | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι οι στρατηγικές κοινωνικής προστασίας αποτελούν κατά κύριο λόγο αρμοδιότητα των κρατών μελών. Ωστόσο, η Επιτροπή πρέπει να εγκαινιάσει έναν διάλογο με τα κράτη μέλη προκειμένου να συνειδητοποιηθεί η ανάγκη για κατάλληλες κοινωνικές πολιτικές. Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να αναλάβουν την πολιτική ευθύνη της αντιμετώπισης των προκλήσεων που παρουσιάζονται ενώπιόν τους. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η επίτευξη των ευρωπαϊκών στόχων που θέτει το νέο πλαίσιο θα εξαρτηθεί από την αποφασιστικότητα και την ικανότητα κάθε κράτους μέλους να ανταποκριθεί στις δεσμεύσεις που έχει αναλάβει, αφενός, να προωθεί την κοινωνική πρόοδο μέσα σε ένα πλαίσιο εκσυγχρονισμού και, αφετέρου, να καταστήσει την κοινωνική προστασία οικονομικά βιώσιμη. |
| --- | --- |

3.7

Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι οι στρατηγικές κοινωνικής προστασίας αποτελούν κατά κύριο λόγο αρμοδιότητα των κρατών μελών. Ωστόσο, η Επιτροπή πρέπει να εγκαινιάσει έναν διάλογο με τα κράτη μέλη προκειμένου να συνειδητοποιηθεί η ανάγκη για κατάλληλες κοινωνικές πολιτικές. Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να αναλάβουν την πολιτική ευθύνη της αντιμετώπισης των προκλήσεων που παρουσιάζονται ενώπιόν τους. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η επίτευξη των ευρωπαϊκών στόχων που θέτει το νέο πλαίσιο θα εξαρτηθεί από την αποφασιστικότητα και την ικανότητα κάθε κράτους μέλους να ανταποκριθεί στις δεσμεύσεις που έχει αναλάβει, αφενός, να προωθεί την κοινωνική πρόοδο μέσα σε ένα πλαίσιο εκσυγχρονισμού και, αφετέρου, να καταστήσει την κοινωνική προστασία οικονομικά βιώσιμη.

| 3.8 | Οι απαραίτητες και θετικές αλληλεπιδράσεις των οικονομικών πολιτικών, στρατηγικών απασχόλησης και κοινωνικής προστασίας, πρέπει να αξιοποιηθούν στο έπακρο. Οι φιλόδοξες κοινωνικές πολιτικές που βασίζονται στην αλληλεγγύη πρέπει να θεωρούνται ένας «παραγωγικός» παράγοντας ο οποίος έχει ευεργετικό αντίκτυπο στην οικονομική μεγέθυνση και την απασχόληση (6). Ταυτόχρονα, η βιωσιμότητα των κοινωνικών πολιτικών εξαρτάται από την οικονομική μεγέθυνση η οποία υποβοηθείται από τον καλύτερο συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. |
| --- | --- |

3.8

Οι απαραίτητες και θετικές αλληλεπιδράσεις των οικονομικών πολιτικών, στρατηγικών απασχόλησης και κοινωνικής προστασίας, πρέπει να αξιοποιηθούν στο έπακρο. Οι φιλόδοξες κοινωνικές πολιτικές που βασίζονται στην αλληλεγγύη πρέπει να θεωρούνται ένας «παραγωγικός» παράγοντας ο οποίος έχει ευεργετικό αντίκτυπο στην οικονομική μεγέθυνση και την απασχόληση (6). Ταυτόχρονα, η βιωσιμότητα των κοινωνικών πολιτικών εξαρτάται από την οικονομική μεγέθυνση η οποία υποβοηθείται από τον καλύτερο συντονισμό των οικονομικών πολιτικών.

| 3.9 | Μολονότι η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την πρωτοβουλία, φρονεί ότι κατά την συνεξέταση των τριών στόχων που προαναφέρθηκαν, καθένας από τους οποίους βρίσκεται σε διαφορετικό στάδιο εξέλιξης, πρέπει να εξακολουθήσουν να λαμβάνονται υπόψη τα ειδικά χαρακτηριστικά των τριών μεμονωμένων στόχων, τα διαφορετικά επίπεδα εξέλιξής τους, καθώς και οι διαφορές που υφίστανται στους τομείς αυτούς μεταξύ των κρατών μελών.
  Πρέπει να δοθεί προσοχή στις ποιοτικές διαφορές που χαρακτηρίζουν τα ευρωπαϊκά μέσα συντονισμού των εθνικών πολιτικών. Ενώ στον τομέα της κοινωνικής ένταξης, ο ορισμός συγκεκριμένων κατευθυντήριων γραμμών και στόχων — σε ευθυγράμμιση με τις κατευθυντήριες γραμμές της ευρωπαϊκής πολιτικής στον τομέα της απασχόλησης — έχει νόημα, στον τομέα των συντάξεων και της υγείας, ο ευρωπαϊκός συντονισμός εξακολουθεί να περιορίζεται κατά πολύ σε συμφωνίες σχετικές με ευρείς ποιοτικούς στόχους. |
| --- | --- |

3.9

Μολονότι η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την πρωτοβουλία, φρονεί ότι κατά την συνεξέταση των τριών στόχων που προαναφέρθηκαν, καθένας από τους οποίους βρίσκεται σε διαφορετικό στάδιο εξέλιξης, πρέπει να εξακολουθήσουν να λαμβάνονται υπόψη τα ειδικά χαρακτηριστικά των τριών μεμονωμένων στόχων, τα διαφορετικά επίπεδα εξέλιξής τους, καθώς και οι διαφορές που υφίστανται στους τομείς αυτούς μεταξύ των κρατών μελών.

Πρέπει να δοθεί προσοχή στις ποιοτικές διαφορές που χαρακτηρίζουν τα ευρωπαϊκά μέσα συντονισμού των εθνικών πολιτικών. Ενώ στον τομέα της κοινωνικής ένταξης, ο ορισμός συγκεκριμένων κατευθυντήριων γραμμών και στόχων — σε ευθυγράμμιση με τις κατευθυντήριες γραμμές της ευρωπαϊκής πολιτικής στον τομέα της απασχόλησης — έχει νόημα, στον τομέα των συντάξεων και της υγείας, ο ευρωπαϊκός συντονισμός εξακολουθεί να περιορίζεται κατά πολύ σε συμφωνίες σχετικές με ευρείς ποιοτικούς στόχους.

| 3.10 | Ωστόσο, κατά την ανάπτυξη και επιδίωξη των τριών διαφορετικών στόχων τα κράτη μέλη πρέπει να αξιοποιήσουν πλήρως τις συνέργιές τους δεδομένου ότι σε πολλές περιπτώσεις υπάρχει αλληλοεπικάλυψη. Ένα μέτρο που λαμβάνεται στο πλαίσιο της επιδίωξης ενός από τους τρεις στόχους θα μπορούσε, ενδεχομένως, να έχει άμεσο αντίκτυπο στους άλλους στόχους. Είναι, επίσης, σημαντικό για τα κράτη μέλη να γεφυρώσουν το χάσμα που υφίσταται μεταξύ πολιτικής βούλησης και της εφαρμογής στην πράξη των αντίστοιχων δράσεων. |
| --- | --- |

3.10

Ωστόσο, κατά την ανάπτυξη και επιδίωξη των τριών διαφορετικών στόχων τα κράτη μέλη πρέπει να αξιοποιήσουν πλήρως τις συνέργιές τους δεδομένου ότι σε πολλές περιπτώσεις υπάρχει αλληλοεπικάλυψη. Ένα μέτρο που λαμβάνεται στο πλαίσιο της επιδίωξης ενός από τους τρεις στόχους θα μπορούσε, ενδεχομένως, να έχει άμεσο αντίκτυπο στους άλλους στόχους. Είναι, επίσης, σημαντικό για τα κράτη μέλη να γεφυρώσουν το χάσμα που υφίσταται μεταξύ πολιτικής βούλησης και της εφαρμογής στην πράξη των αντίστοιχων δράσεων.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

Συμμετοχή των ενδιαφερομένων μερών

| 4.1 | Ένας από τους γενικούς στόχους ορίζεται ως «ενίσχυση της διακυβέρνησης, της διαφάνειας και της συμμετοχής των ενδιαφερομένων στο σχεδιασμό, την εφαρμογή και την παρακολούθηση της πολιτικής».
  Σήμερα, η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και άλλων καθοριστικών παραγόντων της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών εξακολουθεί να είναι περιορισμένη. Η χρήση της ανοικτής μεθόδου συντονισμού σε διάφορους τομείς δεν έφερε τα αναμενόμενα αποτελέσματα καθώς τα κράτη μέλη δεν έδειξαν να έχουν πραγματικά δεσμευτεί έναντι των στόχων και των δράσεων που έχουν συμφωνηθεί. Αντίστοιχα, διάφορα εθνικά σχέδια δράσης στον τομέα της απασχόλησης παρουσιάζουν ελλείψεις ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την χάραξη σαφών εθνικών στόχων και στρατηγικών και την ενεργό συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων παραγόντων. Αντίθετα, τα εθνικά σχέδια για την απασχόληση, την κοινωνική ένταξη και για άλλα θέματα έχουν εν μέρει μεταμορφωθεί σε γραφειοκρατικές εκθέσεις δραστηριότητας. |
| --- | --- |

4.1

Ένας από τους γενικούς στόχους ορίζεται ως «ενίσχυση της διακυβέρνησης, της διαφάνειας και της συμμετοχής των ενδιαφερομένων στο σχεδιασμό, την εφαρμογή και την παρακολούθηση της πολιτικής».

Σήμερα, η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και άλλων καθοριστικών παραγόντων της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών εξακολουθεί να είναι περιορισμένη. Η χρήση της ανοικτής μεθόδου συντονισμού σε διάφορους τομείς δεν έφερε τα αναμενόμενα αποτελέσματα καθώς τα κράτη μέλη δεν έδειξαν να έχουν πραγματικά δεσμευτεί έναντι των στόχων και των δράσεων που έχουν συμφωνηθεί. Αντίστοιχα, διάφορα εθνικά σχέδια δράσης στον τομέα της απασχόλησης παρουσιάζουν ελλείψεις ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την χάραξη σαφών εθνικών στόχων και στρατηγικών και την ενεργό συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων παραγόντων. Αντίθετα, τα εθνικά σχέδια για την απασχόληση, την κοινωνική ένταξη και για άλλα θέματα έχουν εν μέρει μεταμορφωθεί σε γραφειοκρατικές εκθέσεις δραστηριότητας.

| 4.2 | Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι, εάν αυξηθεί η συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών σε όλα τα στάδια της διαδικασίας, θα αυξηθεί η ποιότητα των εθνικών σχεδίων δράσης για την απασχόληση. Με τον τρόπο αυτό, θα διασφαλιστεί ότι οι ανησυχίες και οι προσδοκίες των πολιτών θα ληφθούν υπόψη κατά την κατάρτιση των σχεδίων δράσης. |
| --- | --- |

4.2

Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι, εάν αυξηθεί η συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών σε όλα τα στάδια της διαδικασίας, θα αυξηθεί η ποιότητα των εθνικών σχεδίων δράσης για την απασχόληση. Με τον τρόπο αυτό, θα διασφαλιστεί ότι οι ανησυχίες και οι προσδοκίες των πολιτών θα ληφθούν υπόψη κατά την κατάρτιση των σχεδίων δράσης.

| 4.3 | Η Επιτροπή δικαίως αναφέρει ότι η ανοικτή μέθοδος συντονισμού μπορεί να προωθήσει την συμμετοχή των σχετικών παραγόντων στη διαμόρφωση των κοινωνικών πολιτικών. Πρέπει να εξασφαλιστεί συναίνεση με τους κοινωνικούς εταίρους και τους αντίστοιχους ενδιαφερόμενους παράγοντες σε ό,τι αφορά τις μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται για τον εκσυγχρονισμό της κοινωνικής προστασίας κατά τρόπο οικονομικά βιώσιμο. Ωστόσο, μια λήψη αποφάσεων από κοινού με τους σχετικούς παράγοντες δεν απαλλάσσει τους νομοθέτες από την ευθύνη που τους έχει ανατεθεί να προωθούν την κοινωνική πρόοδο και να διασφαλίζουν ένα υψηλό επίπεδο κοινωνικής προστασίας. |
| --- | --- |

4.3

Η Επιτροπή δικαίως αναφέρει ότι η ανοικτή μέθοδος συντονισμού μπορεί να προωθήσει την συμμετοχή των σχετικών παραγόντων στη διαμόρφωση των κοινωνικών πολιτικών. Πρέπει να εξασφαλιστεί συναίνεση με τους κοινωνικούς εταίρους και τους αντίστοιχους ενδιαφερόμενους παράγοντες σε ό,τι αφορά τις μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται για τον εκσυγχρονισμό της κοινωνικής προστασίας κατά τρόπο οικονομικά βιώσιμο. Ωστόσο, μια λήψη αποφάσεων από κοινού με τους σχετικούς παράγοντες δεν απαλλάσσει τους νομοθέτες από την ευθύνη που τους έχει ανατεθεί να προωθούν την κοινωνική πρόοδο και να διασφαλίζουν ένα υψηλό επίπεδο κοινωνικής προστασίας.

| 4.4 | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η ανοικτή μέθοδος συντονισμού έχει εξελιχθεί κατά τρόπο διαφορετικό ανάλογα με τον κάθε επιμέρους στόχο που επιδιώκεται στο πλαίσιο του νέου πλαισίου. Μολονότι η σχετική πρόοδος είναι ανεπαρκής, η ανοικτή μέθοδος συντονισμού που εφαρμόζεται με σκοπό την διευκόλυνση της κοινωνικής ένταξης υπήρξε πιο συμμετοχική από την ανοικτή μέθοδος συντονισμού που εφαρμόζεται με σκοπό την εξασφάλιση των συντάξεων. Η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και άλλων καθοριστικών παραγόντων στην τελευταία αυτή στρατηγική υπήρξε πολύ περιορισμένη. Μολονότι επείγει να βελτιωθεί η ανοικτή μέθοδος συντονισμού που συνδέεται με την κοινωνική ένταξη, η ΕΟΚΕ εξαίρει ιδιαίτερα την άποψη της Επιτροπής σε ό,τι αφορά την ανάγκη να προωθηθεί περαιτέρω η συμμετοχή των ενδιαφερομένων στους δύο άλλους τομείς. |
| --- | --- |

4.4

Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η ανοικτή μέθοδος συντονισμού έχει εξελιχθεί κατά τρόπο διαφορετικό ανάλογα με τον κάθε επιμέρους στόχο που επιδιώκεται στο πλαίσιο του νέου πλαισίου. Μολονότι η σχετική πρόοδος είναι ανεπαρκής, η ανοικτή μέθοδος συντονισμού που εφαρμόζεται με σκοπό την διευκόλυνση της κοινωνικής ένταξης υπήρξε πιο συμμετοχική από την ανοικτή μέθοδος συντονισμού που εφαρμόζεται με σκοπό την εξασφάλιση των συντάξεων. Η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και άλλων καθοριστικών παραγόντων στην τελευταία αυτή στρατηγική υπήρξε πολύ περιορισμένη. Μολονότι επείγει να βελτιωθεί η ανοικτή μέθοδος συντονισμού που συνδέεται με την κοινωνική ένταξη, η ΕΟΚΕ εξαίρει ιδιαίτερα την άποψη της Επιτροπής σε ό,τι αφορά την ανάγκη να προωθηθεί περαιτέρω η συμμετοχή των ενδιαφερομένων στους δύο άλλους τομείς.

| 4.5 | Σε αντίθεση με την περιορισμένη συμμετοχή των διαφόρων παραγόντων στην διαδικασία της ανοικτής μεθόδου συντονισμού που αφορά τις συντάξεις, η ΕΟΚΕ επισήμανε ότι το ποσοστό συμμετοχής των ενδιαφερομένων σε ευρωπαϊκές δράσεις νομοθετικού χαρακτήρα που αφορούσαν τις συμπληρωματικές επαγγελματικές συντάξεις ήταν πολύ υψηλότερο. Η αντίθεση αυτή καταδεικνύει ότι η ανοικτή μέθοδος συντονισμού πρέπει να καταστεί ελκυστικότερη και πιο ενδιαφέρουσα για όλους τους ενδιαφερόμενους παράγοντες. |
| --- | --- |

4.5

Σε αντίθεση με την περιορισμένη συμμετοχή των διαφόρων παραγόντων στην διαδικασία της ανοικτής μεθόδου συντονισμού που αφορά τις συντάξεις, η ΕΟΚΕ επισήμανε ότι το ποσοστό συμμετοχής των ενδιαφερομένων σε ευρωπαϊκές δράσεις νομοθετικού χαρακτήρα που αφορούσαν τις συμπληρωματικές επαγγελματικές συντάξεις ήταν πολύ υψηλότερο. Η αντίθεση αυτή καταδεικνύει ότι η ανοικτή μέθοδος συντονισμού πρέπει να καταστεί ελκυστικότερη και πιο ενδιαφέρουσα για όλους τους ενδιαφερόμενους παράγοντες.

| 4.6 | Η ΕΟΚΕ συνιστά η Επιτροπή Κοινωνικής Προστασίας να συνεδριάζει τακτικότερα και να διευρύνει τη βάση της προσκαλώντας εκπροσώπους των κοινωνικών εταίρων και άλλων συναφών οργανισμών της κοινωνίας των πολιτών τόσο από το ευρωπαϊκό επίπεδο όσο και από το εθνικό επίπεδο. Η ΕΟΚΕ φρονεί επίσης ότι οι κυβερνητικοί εκπρόσωποι που είναι μέλη της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας έχουν σοβαρή ευθύνη σε ό,τι αφορά τη διοργάνωση και τη συμμετοχή στις διαπραγματεύσεις με τους κοινωνικούς εταίρους και άλλους ενδιαφερόμενους από τους συναφείς οργανισμούς της κοινωνίας των πολιτών στις χώρες τους. |
| --- | --- |

4.6

Η ΕΟΚΕ συνιστά η Επιτροπή Κοινωνικής Προστασίας να συνεδριάζει τακτικότερα και να διευρύνει τη βάση της προσκαλώντας εκπροσώπους των κοινωνικών εταίρων και άλλων συναφών οργανισμών της κοινωνίας των πολιτών τόσο από το ευρωπαϊκό επίπεδο όσο και από το εθνικό επίπεδο. Η ΕΟΚΕ φρονεί επίσης ότι οι κυβερνητικοί εκπρόσωποι που είναι μέλη της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας έχουν σοβαρή ευθύνη σε ό,τι αφορά τη διοργάνωση και τη συμμετοχή στις διαπραγματεύσεις με τους κοινωνικούς εταίρους και άλλους ενδιαφερόμενους από τους συναφείς οργανισμούς της κοινωνίας των πολιτών στις χώρες τους.

| 4.7 | Η ΕΟΚΕ οφείλει, ως μέρος των τρεχουσών εργασιών της, που αφορούν την εφαρμογή της στρατηγικής της Λισσαβώνας (7), να παροτρύνει τους κοινωνικούς εταίρους και τους συναφείς οργανισμούς της κοινωνίας των πολιτών, καθώς επίσης και τα Οικονομικά και Κοινωνικά Συμβούλια, όπου αυτά υφίστανται, να συμμετάσχουν στις τρέχουσες εργασίες που αφορούν το νέο πλαίσιο ανοικτού συντονισμού και υποβολής εκθέσεων πριν από τη σύνοδο κορυφής του 2007. Η ΕΟΚΕ πρέπει ιδιαίτερα να εστιάσει την προσοχή της στη διακυβέρνηση και σε τομείς στους οποίους η έμπρακτη συμμετοχή παραγόντων του χώρου αποδείχθηκε επιτυχής για την χάραξη και εφαρμογή εθνικών προτεραιοτήτων. |
| --- | --- |

4.7

Η ΕΟΚΕ οφείλει, ως μέρος των τρεχουσών εργασιών της, που αφορούν την εφαρμογή της στρατηγικής της Λισσαβώνας (7), να παροτρύνει τους κοινωνικούς εταίρους και τους συναφείς οργανισμούς της κοινωνίας των πολιτών, καθώς επίσης και τα Οικονομικά και Κοινωνικά Συμβούλια, όπου αυτά υφίστανται, να συμμετάσχουν στις τρέχουσες εργασίες που αφορούν το νέο πλαίσιο ανοικτού συντονισμού και υποβολής εκθέσεων πριν από τη σύνοδο κορυφής του 2007. Η ΕΟΚΕ πρέπει ιδιαίτερα να εστιάσει την προσοχή της στη διακυβέρνηση και σε τομείς στους οποίους η έμπρακτη συμμετοχή παραγόντων του χώρου αποδείχθηκε επιτυχής για την χάραξη και εφαρμογή εθνικών προτεραιοτήτων.

4.8   Διαφάνεια

Για να έχει νόημα η συμμετοχή, οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να έχουν πρόσβαση στα κύρια έγγραφα που αφορούν τις σχετικές πολιτικές σε πρώιμο στάδιο. Απαιτείται, επίσης, διαφάνεια κατά την ανάλυση και αξιολόγηση του νέου πλαισίου από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη, για παράδειγμα, όταν διεξάγουν ανασκοπήσεις ως ισότιμοι εταίροι και όταν προσδιορίζουν σχετικούς δείκτες.

4.9   Αμοιβαία μάθηση και ορθές πρακτικές

Η αμοιβαία μάθηση έχει ύψιστη σημασία για να μπορέσουν να επιτευχθούν οι τρεις προαναφερθέντες στόχοι. Πρέπει να αναπτυχθούν αποτελεσματικά συστήματα μετάδοσης των ορθών πρακτικών και αξιοποίησης των μη νομοθετικών μέτρων. Στην ανταλλαγή εμπειριών και στην αμοιβαία μάθηση πρέπει να συμμετέχουν αρμόδιοι που λαμβάνουν αποφάσεις από όλα τα επίπεδα. Δεδομένου ότι οι κοινωνικοί εταίροι και οι άλλοι συναφείς οργανισμοί της κοινωνίας των πολιτών διαθέτουν μοναδικές γνώσεις και εκτεταμένη εμπειρία σε ό,τι αφορά τις κοινωνικές πολιτικές, πρέπει να συμμετέχουν στη διαδικασία προσδιορισμού και αξιοποίησης των δυνατοτήτων μετάδοσης ορθών πρακτικών. Τα οριζόντια θέματα που έχουν καθοριστική σημασία για την επιτυχία του νέου πλαισίου περιλαμβάνουν πρότυπα για την συμμετοχική λήψη αποφάσεων και την συμμετοχή των ενδιαφερομένων. Ένα άλλο μείζον ζήτημα είναι να εξευρεθούν τρόποι και μέθοδοι που θα δημιουργήσουν μια κοινωνία χωρίς αποκλεισμούς. Τέλος, η κοινωνική προστασία πρέπει να συμβιβαστεί με την ανταγωνιστικότητα χωρίς οι ομάδες που βρίσκονται εκτός της αγοράς εργασίας να περιθωριοποιηθούν. Για το θέμα αυτό, η ΕΟΚΕ παραπέμπει στις τρέχουσες συζητήσεις με θέμα την προσέγγιση της απασχόλησης με βάση τον κύκλο ζωής και την ισορροπία μεταξύ ευελιξίας και επαγγελματικής ασφάλειας (8).

4.10   Αξιολόγηση από ομότιμους

Η αξιολόγηση από ομότιμους και η ανταλλαγή ορθών πρακτικών αποτελούν χρήσιμα μέσα διότι είναι εστιασμένες δράσεις και αποτελούν πηγή έμπνευσης γι' αυτούς που συμμετέχουν σ' αυτές. Η Επιτροπή πρέπει να διασφαλίσει ότι οι κοινωνικοί εταίροι και οι άλλοι συναφείς οργανισμοί της κοινωνίας των πολιτών θα λαμβάνουν μέρος στις αξιολογήσεις από ομότιμους.

4.11   Το πρόγραμμα PROGRESS της ΕΕ

Οι κοινωνικοί εταίροι και οι άλλοι συναφείς οργανισμοί της κοινωνίας των πολιτών πρέπει να είναι επιλέξιμοι να θέτουν σε εφαρμογή σχέδια στο πλαίσιο και των τριών στόχων που έχει θέσει το νέο πρόγραμμα PROGRESS. Στη γνωμοδότησή της, η ΕΟΚΕ είχε διατυπώσει ανησυχίες σχετικά με τους περιορισμένους χρηματοδοτικούς πόρους του προγράμματος (9). Μετά από την απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για τις δημοσιονομικές προοπτικές κατά την περίοδο 2007-2013, οι ανησυχίες της ΕΟΚΕ έχουν αυξηθεί. Η ΕΟΚΕ τονίζει σταθερά την παλαιότερη έκκλησή της να διατεθούν επαρκείς χρηματοδοτικοί πόροι υπέρ της υλοποίησης όλων των στόχων του προγράμματος, συμπεριλαμβανομένων και των σχεδίων που αφορούν την κοινωνική προστασία και την κοινωνική ένταξη.

4.12   Δείκτες

Είναι απαραίτητο να υιοθετηθεί μια αναλυτική προσέγγιση η οποία να βασίζεται στην υψηλή ποιότητα και σε αξιόπιστους και συγκρίσιμους δείκτες ώστε να καταστεί δυνατή η διαμόρφωση μιας λεπτομερούς και πιστής εικόνας της προόδου που σημειώνεται σε ό,τι αφορά την επίτευξη των στόχων που έχουν τεθεί. Πρέπει να διατεθούν ερευνητικοί πόροι για να μπορέσουν να προσδιοριστούν οι κατάλληλοι δείκτες. Πρέπει να εξασφαλιστεί η αξιοπιστία της συλλογής και επεξεργασίας των σχετικών δεδομένων. Ενώ ορίζονται δείκτες τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο, η ΕΟΚΕ απευθύνει εκ νέου έκκληση στην Επιτροπή να προσκαλέσει τους ενδιαφερόμενους να συμμετάσχουν στη διαμόρφωση και αξιολόγηση των δεικτών (10). Τόσο η Επιτροπή Κοινωνικής Προστασίας όσο και τα κράτη μέλη, πρέπει να αναλάβουν δράσεις αυτού του είδους.

Είναι απαραίτητη η ανάπτυξη ποιοτικών δεικτών. Είναι σημαντικό τα σχετικά κριτήρια, τα οποία βασίζονται στις ανθρώπινες ανάγκες, να αντανακλώνται στην επιλογή των δεικτών ώστε να μπορεί, π.χ., να υπολογιστεί: κατά πόσον έχουν όλοι πρόσβαση στην κοινωνική προστασία, κατά πόσον καλύπτονται με ποιότητα οι προσδοκίες τους, ποιος είναι ο βαθμός της συμμετοχής τους, και κατά πόσον οι σχετικές διαδικασίες είναι εύχρηστες.

Οι δείκτες που χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο της ανοικτής μεθόδου συντονισμού πρέπει να συσχετιστούν με τους δείκτες που χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο της στρατηγικής της Λισσαβώνας ώστε να διαμορφωθεί μια συνολική εικόνα της προόδου.

4.13   Μεγαλύτερη προβολή των ευρωπαϊκών δράσεων

Η ΕΟΚΕ έχει επανειλημμένως τονίσει ότι η επικοινωνία μεταξύ της Ευρώπης και των πολιτών της πάσχει επειδή απουσιάζει η κατάλληλη και διαφανής ενημέρωση. Δεδομένου ότι το νέο πλαίσιο αφορά θέματα που σχετίζονται άμεσα με τους πολίτες, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία της διεξαγωγής ενός διαρκούς διαλόγου σε όλα τα επίπεδα προκειμένου να εξεταστούν οι μελλοντικές προκλήσεις και οι στρατηγικές επιλογές στους τομείς της κοινωνικής προστασίας, των συντάξεων, της υγειονομικής περίθαλψης και της κοινωνικής ένταξης. Στο πλαίσιο αυτό, η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει, επίσης, να προβάλλει αποτελεσματικότερα τις δράσεις της. Προτάσεις σχετικά με το πώς θα μπορούσε να προωθηθεί ένα τέτοιος διάλογος στο πλαίσιο της στρατηγικής της Λισσαβώνας μπορούν να αναζητηθούν σε άλλες γνωμοδοτήσεις (11).

5.   Πρόσθετες παρατηρήσεις σχετικά με τους στόχους

| 5.1 | Το νέο πλαίσιο και οι στόχοι του παρέχουν μια καλή ευκαιρία στα κράτη μέλη να εξάρουν την κοινωνική διάσταση στα εθνικά προγράμματα μεταρρύθμισης τους θέτοντας και εφαρμόζοντας ειδικές εθνικές προτεραιότητες που να συσχετίζονται με τους γενικούς στόχους της στρατηγικής της Λισσαβώνας και οι οποίες να τηρούν την αρχή της επικουρικότητας. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να συμμορφωθούν πλήρως προς τις κατευθυντήριες γραμμές που κατήρτισε η Επιτροπή της ΕΕ (12). |
| --- | --- |

5.1

Το νέο πλαίσιο και οι στόχοι του παρέχουν μια καλή ευκαιρία στα κράτη μέλη να εξάρουν την κοινωνική διάσταση στα εθνικά προγράμματα μεταρρύθμισης τους θέτοντας και εφαρμόζοντας ειδικές εθνικές προτεραιότητες που να συσχετίζονται με τους γενικούς στόχους της στρατηγικής της Λισσαβώνας και οι οποίες να τηρούν την αρχή της επικουρικότητας. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να συμμορφωθούν πλήρως προς τις κατευθυντήριες γραμμές που κατήρτισε η Επιτροπή της ΕΕ (12).

| 5.2 | Στο πλαίσιο του στόχου «εξάλειψη της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού» που αποβλέπει στην διασφάλιση της κοινωνικής ένταξης, τα κράτη μέλη θα καταρτίσουν νέα εθνικά σχέδια δράσης για την κοινωνική ένταξη εντός του 2006. |
| --- | --- |

5.2

Στο πλαίσιο του στόχου «εξάλειψη της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού» που αποβλέπει στην διασφάλιση της κοινωνικής ένταξης, τα κράτη μέλη θα καταρτίσουν νέα εθνικά σχέδια δράσης για την κοινωνική ένταξη εντός του 2006.

| 5.2.1 | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι πρέπει να σημειωθεί σαφής πρόοδος στο πλαίσιο των δράσεων προτεραιότητας που το Συμβούλιο «Απασχόληση και Κοινωνικές Υποθέσεις» καθόρισε τον Μάρτιο του 2005. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει τον στόχο της ΕΕ ότι τα κράτη μέλη πρέπει να λάβουν αποφασιστικά μέτρα προκειμένου η φτώχεια να εξαλειφθεί μέχρι το 2010 (13). Επιπλέον, η ΕΟΚΕ τονίζει οι πολιτικές καταπολέμησης του κοινωνικού αποκλεισμού είναι σημαντικές προκειμένου να αντιμετωπιστεί η δημογραφική πρόκληση. |
| --- | --- |

5.2.1

Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι πρέπει να σημειωθεί σαφής πρόοδος στο πλαίσιο των δράσεων προτεραιότητας που το Συμβούλιο «Απασχόληση και Κοινωνικές Υποθέσεις» καθόρισε τον Μάρτιο του 2005. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει τον στόχο της ΕΕ ότι τα κράτη μέλη πρέπει να λάβουν αποφασιστικά μέτρα προκειμένου η φτώχεια να εξαλειφθεί μέχρι το 2010 (13). Επιπλέον, η ΕΟΚΕ τονίζει οι πολιτικές καταπολέμησης του κοινωνικού αποκλεισμού είναι σημαντικές προκειμένου να αντιμετωπιστεί η δημογραφική πρόκληση.

| 5.2.2 | Η ΕΟΚΕ από την πλευρά της φρονεί ότι είναι σημαντικό να δοθεί έμφαση στα ακόλουθα θέματα:






  — | εξάλειψη της φτώχειας, ιδιαίτερα των παιδιών και των νέων, μέσα σε ένα πλαίσιο πολιτικής το οποίο να στηρίζει τα παιδιά, τις οικογένειες (συμπεριλαμβανομένων των μονογονικών οικογενειών) και την ισότητα, τρόπος με τον οποίο αποτρέπεται η μεταβίβαση της φτώχειας από γενεά σε γενεά· |
| --- | --- | --- |

5.2.2

Η ΕΟΚΕ από την πλευρά της φρονεί ότι είναι σημαντικό να δοθεί έμφαση στα ακόλουθα θέματα:

—

εξάλειψη της φτώχειας, ιδιαίτερα των παιδιών και των νέων, μέσα σε ένα πλαίσιο πολιτικής το οποίο να στηρίζει τα παιδιά, τις οικογένειες (συμπεριλαμβανομένων των μονογονικών οικογενειών) και την ισότητα, τρόπος με τον οποίο αποτρέπεται η μεταβίβαση της φτώχειας από γενεά σε γενεά·

| — | νέες και καλύτερες θέσεις απασχόλησης για τους λιγότερο προνομιούχους καθώς και για τους φτωχούς εργαζόμενους· |
| --- | --- |

—

νέες και καλύτερες θέσεις απασχόλησης για τους λιγότερο προνομιούχους καθώς και για τους φτωχούς εργαζόμενους·

| — | προώθηση της ισότητας των φύλων· |
| --- | --- |

—

προώθηση της ισότητας των φύλων·

| — | προώθηση της ισότητας των ευκαιριών για τα άτομα με αναπηρίες· |
| --- | --- |

—

προώθηση της ισότητας των ευκαιριών για τα άτομα με αναπηρίες·

| — | μέτρα καταπολέμησης των διακρίσεων· |
| --- | --- |

—

μέτρα καταπολέμησης των διακρίσεων·

| — | ένταξη των εθνικών μειονοτήτων· |
| --- | --- |

—

ένταξη των εθνικών μειονοτήτων·

| — | καταπολέμηση και πρόληψη του προβλήματος των αστέγων· |
| --- | --- |

—

καταπολέμηση και πρόληψη του προβλήματος των αστέγων·

| — | πρόσβαση σε υψηλής ποιότητας υγειονομικές και κοινωνικές υπηρεσίες, ανεξάρτητα από το εισόδημα· |
| --- | --- |

—

πρόσβαση σε υψηλής ποιότητας υγειονομικές και κοινωνικές υπηρεσίες, ανεξάρτητα από το εισόδημα·

| — | κατάσταση των ατόμων που πάσχουν από ανίατες αρρώστιες· |
| --- | --- |

—

κατάσταση των ατόμων που πάσχουν από ανίατες αρρώστιες·

| — | διασφάλιση ενός ελάχιστου εισοδήματος, λήψη μέτρων για τον περιορισμό της χρέωσης και πρόσβαση σε χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και σε μικροπιστώσεις. |
| --- | --- |

—

διασφάλιση ενός ελάχιστου εισοδήματος, λήψη μέτρων για τον περιορισμό της χρέωσης και πρόσβαση σε χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και σε μικροπιστώσεις.

| 5.3 | Στο πλαίσιο του στόχου «παροχή επαρκών και βιώσιμων συντάξεων» πέρυσι υποβλήθηκαν εθνικές στρατηγικές για τις συντάξεις. Για το 2006 προβλέπονται μόνον ορισμένες λεπτές ρυθμίσεις. |
| --- | --- |

5.3

Στο πλαίσιο του στόχου «παροχή επαρκών και βιώσιμων συντάξεων» πέρυσι υποβλήθηκαν εθνικές στρατηγικές για τις συντάξεις. Για το 2006 προβλέπονται μόνον ορισμένες λεπτές ρυθμίσεις.

| 5.3.1 | Οι προτεραιότητες θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν:






  — | διασφάλιση εισοδήματος στα άτομα γεροντικής ηλικίας, το οποίο θα τους επιτρέπει να ζουν με αξιοπρέπεια, αποτρέποντας την περιθωριοποίησή τους· |
| --- | --- | --- |

5.3.1

Οι προτεραιότητες θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν:

—

διασφάλιση εισοδήματος στα άτομα γεροντικής ηλικίας, το οποίο θα τους επιτρέπει να ζουν με αξιοπρέπεια, αποτρέποντας την περιθωριοποίησή τους·

| — | συνταξιοδοτικά συστήματα που να παρέχουν επαρκή κάλυψη σε ομάδες που απασχολούνται με βάση συμβάσεις νέου τύπου και στους αυτοαπασχολούμενους· |
| --- | --- |

—

συνταξιοδοτικά συστήματα που να παρέχουν επαρκή κάλυψη σε ομάδες που απασχολούνται με βάση συμβάσεις νέου τύπου και στους αυτοαπασχολούμενους·

| — | στήριξη των ατόμων κατά τον προγραμματισμό των συντάξεών τους. |
| --- | --- |

—

στήριξη των ατόμων κατά τον προγραμματισμό των συντάξεών τους.

| 5.4 | Στο πλαίσιο του στόχου «εξασφάλιση προσιτής, ποιοτικής και βιώσιμης υγειονομικής περίθαλψης και μακροχρόνιας περίθαλψης», τα κράτη μέλη θα καταρτίσουν εθνικά σχέδια για πρώτη φορά. |
| --- | --- |

5.4

Στο πλαίσιο του στόχου «εξασφάλιση προσιτής, ποιοτικής και βιώσιμης υγειονομικής περίθαλψης και μακροχρόνιας περίθαλψης», τα κράτη μέλη θα καταρτίσουν εθνικά σχέδια για πρώτη φορά.

| 5.4.1 | Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να τονίσει ότι οι υπηρεσίες παροχής μέριμνας υψηλής ποιότητας και τα τεχνικά πρότυπα πρέπει να είναι προσιτά σε όλους. Για να καταστούν η υγειονομική περίθαλψη και η μακροχρόνια περίθαλψη οικονομικά βιώσιμες, έχει εξαιρετική σημασία να προωθηθούν δράσεις προληπτικής ιατρικής. |
| --- | --- |

5.4.1

Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να τονίσει ότι οι υπηρεσίες παροχής μέριμνας υψηλής ποιότητας και τα τεχνικά πρότυπα πρέπει να είναι προσιτά σε όλους. Για να καταστούν η υγειονομική περίθαλψη και η μακροχρόνια περίθαλψη οικονομικά βιώσιμες, έχει εξαιρετική σημασία να προωθηθούν δράσεις προληπτικής ιατρικής.

| 5.4.2 | Οι προτεραιότητες θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν:






  — | προληπτικές υγειονομική περίθαλψη ιατρικού και μη ιατρικού παροχή χαρακτήρα· |
| --- | --- | --- |

5.4.2

Οι προτεραιότητες θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν:

—

προληπτικές υγειονομική περίθαλψη ιατρικού και μη ιατρικού παροχή χαρακτήρα·

| — | παροχή υγειονομικής περίθαλψης στον χώρο εργασίας σε όλους ώστε να καταπολεμηθούν κυρίως οι ψυχικές και σωματικές νόσοι και, κατά συνέπεια, να δοθεί η δυνατότητα παράτασης της επαγγελματικής σταδιοδρομίας· |
| --- | --- |

—

παροχή υγειονομικής περίθαλψης στον χώρο εργασίας σε όλους ώστε να καταπολεμηθούν κυρίως οι ψυχικές και σωματικές νόσοι και, κατά συνέπεια, να δοθεί η δυνατότητα παράτασης της επαγγελματικής σταδιοδρομίας·

| — | συνεργασία του προσωπικού που παρέχει υπηρεσίες κοινωνικής μέριμνας και του προσωπικού που παρέχει υπηρεσίες ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης· |
| --- | --- |

—

συνεργασία του προσωπικού που παρέχει υπηρεσίες κοινωνικής μέριμνας και του προσωπικού που παρέχει υπηρεσίες ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης·

| — | σχέση του προσωπικού που παρέχει υπηρεσίες περίθαλψης μα τους παραγωγούς αγαθών και υπηρεσιών του τομέα· |
| --- | --- |

—

σχέση του προσωπικού που παρέχει υπηρεσίες περίθαλψης μα τους παραγωγούς αγαθών και υπηρεσιών του τομέα·

| — | παροχή υπηρεσιών στον εξαρτώμενο πληθυσμό· |
| --- | --- |

—

παροχή υπηρεσιών στον εξαρτώμενο πληθυσμό·

| — | ποιοτικά πρότυπα· |
| --- | --- |

—

ποιοτικά πρότυπα·

| — | επιμόρφωση για διάφορες κατηγορίες εργαζομένων στον κοινωνικό τομέα και στον τομέα της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης για να διατηρηθεί το υπάρχον βασικό προσωπικό και να προσελκυστούν νέοι εργαζόμενοι στον τομέα· |
| --- | --- |

—

επιμόρφωση για διάφορες κατηγορίες εργαζομένων στον κοινωνικό τομέα και στον τομέα της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης για να διατηρηθεί το υπάρχον βασικό προσωπικό και να προσελκυστούν νέοι εργαζόμενοι στον τομέα·

| — | δικαιώματα των ασθενών |
| --- | --- |

—

δικαιώματα των ασθενών

| — | παροχή υπηρεσιών υγείας κατ' οίκον. |
| --- | --- |

—

παροχή υπηρεσιών υγείας κατ' οίκον.

Βρυξέλλες, 20 Απριλίου 2006

Η Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Βλ. τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Κατευθυντήριες γραμμές για τις πολιτικές απασχόλησης - 2005/2008», με εισηγητή τον κ. Henri Malosse (EE αριθ. C 286, 17.11.200).

1

(2)  Βλ. τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Η πορεία προς την ευρωπαϊκή κοινωνία της γνώσης – Η συμβολή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στη στρατηγική της Λισσαβώνας» (Διερευνητική γνωμοδότηση), με εισηγητή τον κ. Jan Olsson και συνεισηγητές την κα Eva Belabed και τον κ. Joost van Iersel (ΕΕ C 65 της 17.3.2006).

2

(3)  Βλ. τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ενίσχυση της κοινωνικής διάστασης της στρατηγικής της Λισσαβώνας: Εξορθολογισμός του ανοικτού συντονισμού στον τομέα της κοινωνικής προστασίας», με εισηγητή τον κ. Wilfreid Beirnaert (ΕΕ αριθ. C 32, 5.2. 2004).

3

(4)  Βλ. τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή - Υποστήριξη εθνικών στρατηγικών για ασφαλείς και βιώσιμες συντάξεις, μέσω μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης», με εισηγήτρια την κα Giacomina Cassina (EE αριθ. C 48, 21.2.2002, σελ. 101).

4

(5)  Βλ. τις τρέχουσες εργασίες της ΕΟΚΕ με τα ακόλουθα θέματα: «Κοινωνική συνοχή: διαμόρφωση ενός ευρωπαϊκού κοινωνικού προτύπου» [προσωρινή απόδοση] (SOC 237) και «Πρόταση Κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τον καθορισμό της διαδικασίας εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 883/2004 για το συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας» (SOC 197).

5

(6)  Βλ. το σημείο 1.2 της γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής – Η Ατζέντα κοινωνικής πολιτικής», με εισηγήτρια την κα Engelen-Kefer (ΕΕ C αριθ. 294, 25.11.2005).

6

(7)  Εφαρμογή της στρατηγικής της Λισσαβώνας, συμβολές μετά την εντολή του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 22ας και 23ης Μαρτίου 2005.

7

(8)  Βλ. τις τρέχουσες εργασίες της ΕΟΚΕ με θέμα «Ευέλικτη ασφάλεια: η περίπτωση της Δανίας», με εισηγήτρια την κα Anita Vium (ECO 167) και τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Η πορεία προς την ευρωπαϊκή κοινωνία της γνώσης – Η συμβολή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στη στρατηγική της Λισσαβώνας» (Διερευνητική γνωμοδότηση), με εισηγητή τον κ. Jan Olsson και συνεισηγητές την κα Eva Belabed και τον κ. Joost van Iersel (ΕΕ C 65 της 17.3.2006).

8

(9)  Βλ. τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση κοινοτικού προγράμματος για την απασχόληση και την κοινωνική αλληλεγγύη — PROGRESS», με εισηγητή τον κ. Wolfgang Greif (EE C αριθ. 255, 14.10.2005).

9

(10)  Βλ. τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Οι κοινωνικοί δείκτες» (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας), με εισηγήτρια την κα Giacomina Cassina (EE C αριθ. 221, 19.09.2002).

10

(11)  Βλ. τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Περίοδος προβληματισμού και πέραν αυτής: Σχέδιο Δ για δημοκρατία, διάλογο και δημόσια συζήτηση» (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας), με εισηγήτρια την κα Jillian van Tunhout (CESE 1499/ 2005) και τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Η πορεία προς την ευρωπαϊκή κοινωνία της γνώσης – Η συμβολή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στη στρατηγική της Λισσαβώνας» (Διερευνητική γνωμοδότηση), με εισηγητή τον κ. Jan Olsson και συνεισηγητές την κα Eva Belabed και τον κ. Joost van Iersel (ΕΕ C 65 της 17.3.2006).

11

(12)  Έγγραφο εργασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «Κατευθυντήριες γραμμές για την κατάρτιση των εθνικών εκθέσεων σχετικά με τις στρατηγικές κοινωνικής προστασίας και κοινωνικής ένταξης».

12

(13)  Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβώνας, Μάρτιος 2000.

13

---

| 8.8.2006 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 185/92 |
| --- | --- | --- | --- |

8.8.2006

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 185/92

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την «Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τις πληροφορίες σχετικά με τον πληρωτή που συνοδεύουν τις μεταφορές χρηματικών ποσών»

COM(2005) 343 τελικό — 2005/0138 (COD)

(2006/C 185/16)

Στις 26 Σεπτεμβρίου 2005 και σύμφωνα με το άρθρο 262 της ΣΕΚ, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την ανωτέρω πρόταση

Το ειδικευμένο τμήμα «Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή» στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάστηκε τη γνωμοδότησή του στις 23 Μαρτίου 2006, με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. BURANI.

Κατά την 426η σύνοδο ολομέλειάς της, στις 21 Απριλίου 2006 η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 85 ψήφους υπέρ, 15 κατά και 6 αποχές:

1.   Εισαγωγή

| 1.1 | Η πρόταση αποβλέπει στη μεταφορά της Ειδικής Σύστασης VII (SR VII) της ομάδας διεθνούς χρηματοοικονομικής δράσης (ΟΔΧΔ) στην κοινοτική νομοθεσία, που έχει στόχο να
  εμποδίζει την ελεύθερη πρόσβαση των τρομοκρατών και άλλων εγκληματιών
  στις ηλεκτρονικές μεταφορές των κεφαλαίων τους και να εντοπίζει τις καταχρήσεις όταν συμβαίνουν (1). Η πρόταση αυτή εντάσσεται σε μία σειρά νομοθετικών και ρυθμιστικών διατάξεων με στόχο, αφενός, τη δέσμευση των περιουσιακών στοιχείων

  των τρομοκρατών

   (2) και, αφετέρου, την πρόληψη της νομιμοποίησης εσόδων από

  παράνομες δραστηριότητες

   (3). |
| --- | --- |

1.1

Η πρόταση αποβλέπει στη μεταφορά της Ειδικής Σύστασης VII (SR VII) της ομάδας διεθνούς χρηματοοικονομικής δράσης (ΟΔΧΔ) στην κοινοτική νομοθεσία, που έχει στόχο να
  εμποδίζει την ελεύθερη πρόσβαση των τρομοκρατών και άλλων εγκληματιών
  στις ηλεκτρονικές μεταφορές των κεφαλαίων τους και να εντοπίζει τις καταχρήσεις όταν συμβαίνουν (1). Η πρόταση αυτή εντάσσεται σε μία σειρά νομοθετικών και ρυθμιστικών διατάξεων με στόχο, αφενός, τη δέσμευση των περιουσιακών στοιχείων

  των τρομοκρατών

   (2) και, αφετέρου, την πρόληψη της νομιμοποίησης εσόδων από

  παράνομες δραστηριότητες

   (3).

| 1.2 | Στην ουσία, τα μέτρα που προβλέπονται στην πρόταση της Επιτροπής είναι απλά στη μορφή τους, αλλά πυκνά σε περιεχόμενο και σε συνέπειες κατά την εφαρμογή τους. Η πρόταση θεσπίζει την υποχρέωση για τους παρόχους υπηρεσιών πληρωμών (ΠΥΠ) — στην πράξη τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα που μεριμνούν για την μεταφορά χρηματικών ποσών — να αποκαλύπτουν τις πληροφορίες σχετικά με τον πληρωτή: οι πληροφορίες αυτές πρέπει να συνοδεύουν την μεταφορά των χρηματικών ποσών από τον ΠΥΠ του πληρωτή έως τον ΠΥΠ του τελικού παραλήπτη (δικαιούχο). Ο κανόνας εφαρμόζεται στις μεταφορές χρηματικών ποσών στο εσωτερικό της ΕΕ και, με κάποιες εξαιρέσεις και παρεκκλίσεις, στις μεταφορές χρηματικών ποσών από και προς τρίτες χώρες. |
| --- | --- |

1.2

Στην ουσία, τα μέτρα που προβλέπονται στην πρόταση της Επιτροπής είναι απλά στη μορφή τους, αλλά πυκνά σε περιεχόμενο και σε συνέπειες κατά την εφαρμογή τους. Η πρόταση θεσπίζει την υποχρέωση για τους παρόχους υπηρεσιών πληρωμών (ΠΥΠ) — στην πράξη τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα που μεριμνούν για την μεταφορά χρηματικών ποσών — να αποκαλύπτουν τις πληροφορίες σχετικά με τον πληρωτή: οι πληροφορίες αυτές πρέπει να συνοδεύουν την μεταφορά των χρηματικών ποσών από τον ΠΥΠ του πληρωτή έως τον ΠΥΠ του τελικού παραλήπτη (δικαιούχο). Ο κανόνας εφαρμόζεται στις μεταφορές χρηματικών ποσών στο εσωτερικό της ΕΕ και, με κάποιες εξαιρέσεις και παρεκκλίσεις, στις μεταφορές χρηματικών ποσών από και προς τρίτες χώρες.

| 1.3 | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί πλήρως με την αναγκαιότητα ύπαρξης ενός κανονισμού, που έλκει τη νομιμότητά του από το άρθρο 95 της Συνθήκης· εξάλλου η λύση αυτή έχει γίνει αρχικά αποδεκτή από τα κράτη μέλη και από τον τομέα των ΠΥΠ. Υπάρχει γενική συναίνεση για τη σκοπιμότητα υιοθέτησης ενός μέσου άμεσης εφαρμογής όπως είναι ο κανονισμός και όχι η οδηγία, η μεταφορά της οποίας στις εθνικές νομοθεσίες επιδέχεται διαφορετικών εφαρμογών. Οι δράσεις που προβλέπονται στο έγγραφο της Επιτροπής είναι, σε γενικές γραμμές, σωστές και λογικές· η ΕΟΚΕ ωστόσο διατηρεί ορισμένες επιφυλάξεις για την αποτελεσματικότητά τους στην πράξη, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα. |
| --- | --- |

1.3

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί πλήρως με την αναγκαιότητα ύπαρξης ενός κανονισμού, που έλκει τη νομιμότητά του από το άρθρο 95 της Συνθήκης· εξάλλου η λύση αυτή έχει γίνει αρχικά αποδεκτή από τα κράτη μέλη και από τον τομέα των ΠΥΠ. Υπάρχει γενική συναίνεση για τη σκοπιμότητα υιοθέτησης ενός μέσου άμεσης εφαρμογής όπως είναι ο κανονισμός και όχι η οδηγία, η μεταφορά της οποίας στις εθνικές νομοθεσίες επιδέχεται διαφορετικών εφαρμογών. Οι δράσεις που προβλέπονται στο έγγραφο της Επιτροπής είναι, σε γενικές γραμμές, σωστές και λογικές· η ΕΟΚΕ ωστόσο διατηρεί ορισμένες επιφυλάξεις για την αποτελεσματικότητά τους στην πράξη, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα.

| 1.4 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει πράγματι ότι αυτός ο κανονισμός περιέχει στοιχεία «αδυναμίας», είτε γιατί αφήνει μεγάλα περιθώρια ατομικής αξιολόγησης από πλευράς των ΠΥΠ, είτε γιατί προβλέπει τεχνικούς όρους που παρέχουν μεγάλα περιθώρια διαφυγής στους εγκληματίες. |
| --- | --- |

1.4

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει πράγματι ότι αυτός ο κανονισμός περιέχει στοιχεία «αδυναμίας», είτε γιατί αφήνει μεγάλα περιθώρια ατομικής αξιολόγησης από πλευράς των ΠΥΠ, είτε γιατί προβλέπει τεχνικούς όρους που παρέχουν μεγάλα περιθώρια διαφυγής στους εγκληματίες.

2.   Γενικές παρατηρήσεις και σχόλια

| 2.1 | Το πρόβλημα της καταπολέμησης των παράνομων δραστηριοτήτων (όπως ενίοτε αποκαλούνται στην κοινοτική γλώσσα οι δραστηριότητες του οργανωμένου εγκλήματος, με έναν ευφημισμό που είναι πλέον καιρός να εγκαταλειφθεί), αντιμετωπίστηκε για πρώτη φορά κατά τρόπο οργανικό — τουλάχιστον από εννοιολογικής πλευράς — από το Συμβούλιο του Δουβλίνου το 1996, και εκφράστηκε σε ένα σχέδιο δράσης το οποίο υιοθέτησε το Συμβούλιο του Άμστερνταμ το 1997 (4). Πρόκειται για μια σειρά 30 λεπτομερών και συντονισμένων μεταξύ τους προγραμμάτων, που έπρεπε να έχουν ολοκληρωθεί το αργότερο έως τα τέλη του 1998· οκτώ έτη όμως αργότερα, τα περισσότερα από αυτά δεν έχουν ακόμη υλοποιηθεί. |
| --- | --- |

2.1

Το πρόβλημα της καταπολέμησης των παράνομων δραστηριοτήτων (όπως ενίοτε αποκαλούνται στην κοινοτική γλώσσα οι δραστηριότητες του οργανωμένου εγκλήματος, με έναν ευφημισμό που είναι πλέον καιρός να εγκαταλειφθεί), αντιμετωπίστηκε για πρώτη φορά κατά τρόπο οργανικό — τουλάχιστον από εννοιολογικής πλευράς — από το Συμβούλιο του Δουβλίνου το 1996, και εκφράστηκε σε ένα σχέδιο δράσης το οποίο υιοθέτησε το Συμβούλιο του Άμστερνταμ το 1997 (4). Πρόκειται για μια σειρά 30 λεπτομερών και συντονισμένων μεταξύ τους προγραμμάτων, που έπρεπε να έχουν ολοκληρωθεί το αργότερο έως τα τέλη του 1998· οκτώ έτη όμως αργότερα, τα περισσότερα από αυτά δεν έχουν ακόμη υλοποιηθεί.

| 2.2 | Η έννοια του «οργανωμένου εγκλήματος» έχει γνωρίσει διάφορες διαδοχικές εξελίξεις: το 1998 η OLAF (5) (τότε UCLAF) επέστησε την προσοχή στη μεγάλων διαστάσεων φορολογική απάτη που διαπράχθηκε σε βάρος των κοινοτικών οικονομικών, ως ένα φαινόμενο αποδιδόμενο στο οργανωμένο έγκλημα· στη συνέχεια οι επιθέσεις κατά των «δίδυμων πύργων» και οι άλλες που ακολούθησαν είχαν σαν συνέπεια να συμπεριληφθεί στην έννοια — με ιδιαίτερη έμφαση- και η τρομοκρατία. |
| --- | --- |

2.2

Η έννοια του «οργανωμένου εγκλήματος» έχει γνωρίσει διάφορες διαδοχικές εξελίξεις: το 1998 η OLAF (5) (τότε UCLAF) επέστησε την προσοχή στη μεγάλων διαστάσεων φορολογική απάτη που διαπράχθηκε σε βάρος των κοινοτικών οικονομικών, ως ένα φαινόμενο αποδιδόμενο στο οργανωμένο έγκλημα· στη συνέχεια οι επιθέσεις κατά των «δίδυμων πύργων» και οι άλλες που ακολούθησαν είχαν σαν συνέπεια να συμπεριληφθεί στην έννοια — με ιδιαίτερη έμφαση- και η τρομοκρατία.

| 2.3 | Την ίδια εξέλιξη στον συλλογισμό και στη δράση ακολούθησε εκ παραλλήλου η ομάδα διεθνούς χρηματοοικονομικής δράσης (ΟΔΧΔ) που συστάθηκε από τις χώρες μέλη της G8, και η οποία έως σήμερα αντιπροσωπεύει το πλέον σοβαρό όργανο σύνδεσης μεταξύ των κυβερνήσεων. Με στόχο την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες, η ΟΔΧΔ έχει πλέον επεκτείνει την αρμοδιότητά της σε

  όλες

  τις μορφές οικονομικών δραστηριοτήτων που συνδέονται με την τρομοκρατία: ιδιαίτερης σημασίας είναι οι εννέα «ειδικές συστάσεις» της (RS), που σε μεγάλο βαθμό έχουν μετατραπεί σε κοινοτικές διατάξεις όσον αφορά τη νομιμοποίηση παράνομων εσόδων και τα συστήματα πληρωμής. Η RS VII, «ηλεκτρονικές πληρωμές» που πραγματοποιούνται από τρομοκράτες και άλλους εγκληματίες, εφαρμόζεται στην υπό εξέταση πρόταση κανονισμού. |
| --- | --- |

2.3

Την ίδια εξέλιξη στον συλλογισμό και στη δράση ακολούθησε εκ παραλλήλου η ομάδα διεθνούς χρηματοοικονομικής δράσης (ΟΔΧΔ) που συστάθηκε από τις χώρες μέλη της G8, και η οποία έως σήμερα αντιπροσωπεύει το πλέον σοβαρό όργανο σύνδεσης μεταξύ των κυβερνήσεων. Με στόχο την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες, η ΟΔΧΔ έχει πλέον επεκτείνει την αρμοδιότητά της σε

  όλες

  τις μορφές οικονομικών δραστηριοτήτων που συνδέονται με την τρομοκρατία: ιδιαίτερης σημασίας είναι οι εννέα «ειδικές συστάσεις» της (RS), που σε μεγάλο βαθμό έχουν μετατραπεί σε κοινοτικές διατάξεις όσον αφορά τη νομιμοποίηση παράνομων εσόδων και τα συστήματα πληρωμής. Η RS VII, «ηλεκτρονικές πληρωμές» που πραγματοποιούνται από τρομοκράτες και άλλους εγκληματίες, εφαρμόζεται στην υπό εξέταση πρόταση κανονισμού.

| 2.4 | Η υιοθέτηση της έννοιας ότι οι παράνομες οικονομικές δραστηριότητες — είτε συνδέονται με την τρομοκρατία είτε με το οργανωμένο έγκλημα- είναι παγκόσμιο φαινόμενο που πρέπει να καταπολεμηθεί με ενιαίο τρόπο, έχει το πλεονέκτημα ότι είναι σαφέστερη από γλωσσική άποψη, που έχει σημασία και για την πρακτική εφαρμογή της καταπολέμησης επί τόπου, χωρίς βέβαια να περιορίζεται σε αυτή. Σήμερα, τόσο σε κοινοτικό όσο και σε εθνικό επίπεδο, η προσοχή εστιάζεται στο ένα ή στο άλλο στοιχείο: στην πληθώρα των πρωτοβουλιών που έχουν υιοθετηθεί αναφέρεται από καιρού εις καιρόν το «οργανωμένο έγκλημα, συμπεριλαμβανομένης της τρομοκρατίας», ή η «τρομοκρατία και άλλες εγκληματικές δραστηριότητες». Δεν είναι πάντα εύκολο — για τις ανακριτικές αρχές, πόσο μάλλον για τους ΠΥΠ — να κατατάξουν τις παράνομες οικονομικές δραστηριότητες σε έναν συγκεκριμένο τομέα, πόσο μάλλον όταν σε ορισμένους τομείς η τρομοκρατία έχει αναπτύξει στενούς δεσμούς με το οργανωμένο έγκλημα και αντιστρόφως: λαθρεμπόριο όπλων και ναρκωτικών, παράνομη μετανάστευση, παραποίηση χαρτονομισμάτων και εγγράφων, και άλλα. |
| --- | --- |

2.4

Η υιοθέτηση της έννοιας ότι οι παράνομες οικονομικές δραστηριότητες — είτε συνδέονται με την τρομοκρατία είτε με το οργανωμένο έγκλημα- είναι παγκόσμιο φαινόμενο που πρέπει να καταπολεμηθεί με ενιαίο τρόπο, έχει το πλεονέκτημα ότι είναι σαφέστερη από γλωσσική άποψη, που έχει σημασία και για την πρακτική εφαρμογή της καταπολέμησης επί τόπου, χωρίς βέβαια να περιορίζεται σε αυτή. Σήμερα, τόσο σε κοινοτικό όσο και σε εθνικό επίπεδο, η προσοχή εστιάζεται στο ένα ή στο άλλο στοιχείο: στην πληθώρα των πρωτοβουλιών που έχουν υιοθετηθεί αναφέρεται από καιρού εις καιρόν το «οργανωμένο έγκλημα, συμπεριλαμβανομένης της τρομοκρατίας», ή η «τρομοκρατία και άλλες εγκληματικές δραστηριότητες». Δεν είναι πάντα εύκολο — για τις ανακριτικές αρχές, πόσο μάλλον για τους ΠΥΠ — να κατατάξουν τις παράνομες οικονομικές δραστηριότητες σε έναν συγκεκριμένο τομέα, πόσο μάλλον όταν σε ορισμένους τομείς η τρομοκρατία έχει αναπτύξει στενούς δεσμούς με το οργανωμένο έγκλημα και αντιστρόφως: λαθρεμπόριο όπλων και ναρκωτικών, παράνομη μετανάστευση, παραποίηση χαρτονομισμάτων και εγγράφων, και άλλα.

| 2.5 | Από πλευράς καταπολέμησης των παράνομων οικονομικών δραστηριοτήτων, το οργανωμένο έγκλημα και η τρομοκρατία αποτελούν δύο πτυχές του ίδιου φαινομένου. Η εντύπωση ότι αυτή η έννοια δεν είναι πάντα παρούσα προκύπτει και από την εισαγωγική έκθεση στην υπό εξέταση πρόταση κανονισμού όπου επανειλημμένα γίνεται λόγος για «καταπολέμηση της νομιμοποίησης παράνομου χρήματος και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας». Χωρίς να εισέλθει προς το παρόν στην ουσία των προβλεπόμενων μέτρων, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι η διατύπωση αυτή είναι παραπλανητική για τους λόγους που θα διευκρινιστούν καλύτερα στα σχόλια των επιμέρους άρθρων. Πρέπει να καταστεί σαφές ότι πρόκειται για το οργανωμένο έγκλημα και την τρομοκρατία. |
| --- | --- |

2.5

Από πλευράς καταπολέμησης των παράνομων οικονομικών δραστηριοτήτων, το οργανωμένο έγκλημα και η τρομοκρατία αποτελούν δύο πτυχές του ίδιου φαινομένου. Η εντύπωση ότι αυτή η έννοια δεν είναι πάντα παρούσα προκύπτει και από την εισαγωγική έκθεση στην υπό εξέταση πρόταση κανονισμού όπου επανειλημμένα γίνεται λόγος για «καταπολέμηση της νομιμοποίησης παράνομου χρήματος και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας». Χωρίς να εισέλθει προς το παρόν στην ουσία των προβλεπόμενων μέτρων, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι η διατύπωση αυτή είναι παραπλανητική για τους λόγους που θα διευκρινιστούν καλύτερα στα σχόλια των επιμέρους άρθρων. Πρέπει να καταστεί σαφές ότι πρόκειται για το οργανωμένο έγκλημα και την τρομοκρατία.

| 2.6 | Από την άλλη πλευρά, η προέλευση της δυαδικότητας των εννοιών οφείλεται στην ίδια την ΟΔΧΔ: ο τίτλος των εννέα ειδικών συστάσεων (RS) που αναφέρονται στο σημείο 2.3 είναι «Χρηματοδότηση της τρομοκρατίας» χωρίς άλλη διευκρίνιση· ο τίτλος των «Ερμηνευτικών σημειωμάτων» που τις συνοδεύουν είναι «Ειδικές συστάσεις για τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας» (6), αλλά στο κείμενο γίνεται λόγος για «παρεμπόδιση της ελεύθερης πρόσβασης των τρομοκρατών και άλλων εγκληματιών...» (7)
  . Κατά τη μεταφορά της σύστασης της ΟΔΧΔ, η Επιτροπή υιοθετεί αυτή τη διάκριση, εισάγοντας την πρόταση κανονισμού μεταξύ των μέτρων για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας. Κατά την ΕΟΚΕ, θα έπρεπε αντιθέτως να θεωρηθούν ως μέτρο που πρέπει να εισαχθεί μεταξύ των γενικότερων μέτρων καταπολέμησης της νομιμοποίησης του παράνομου χρήματος και του οργανωμένου εγκλήματος. Από νομικής πλευράς η διάκριση δεν είναι σημαντική αλλά γίνεται σε πρακτικό και λειτουργικό επίπεδο, όπως θα επιδιωχθεί να καταδειχθεί στα σχόλια που ακολουθούν. |
| --- | --- |

2.6

Από την άλλη πλευρά, η προέλευση της δυαδικότητας των εννοιών οφείλεται στην ίδια την ΟΔΧΔ: ο τίτλος των εννέα ειδικών συστάσεων (RS) που αναφέρονται στο σημείο 2.3 είναι «Χρηματοδότηση της τρομοκρατίας» χωρίς άλλη διευκρίνιση· ο τίτλος των «Ερμηνευτικών σημειωμάτων» που τις συνοδεύουν είναι «Ειδικές συστάσεις για τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας» (6), αλλά στο κείμενο γίνεται λόγος για «παρεμπόδιση της ελεύθερης πρόσβασης των τρομοκρατών και άλλων εγκληματιών...» (7)
  . Κατά τη μεταφορά της σύστασης της ΟΔΧΔ, η Επιτροπή υιοθετεί αυτή τη διάκριση, εισάγοντας την πρόταση κανονισμού μεταξύ των μέτρων για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας. Κατά την ΕΟΚΕ, θα έπρεπε αντιθέτως να θεωρηθούν ως μέτρο που πρέπει να εισαχθεί μεταξύ των γενικότερων μέτρων καταπολέμησης της νομιμοποίησης του παράνομου χρήματος και του οργανωμένου εγκλήματος. Από νομικής πλευράς η διάκριση δεν είναι σημαντική αλλά γίνεται σε πρακτικό και λειτουργικό επίπεδο, όπως θα επιδιωχθεί να καταδειχθεί στα σχόλια που ακολουθούν.

3.   Παρατηρήσεις επί του κειμένου της πρότασης

| 3.1 | Άρθρο 2: πεδίο εφαρμογής. Ο κανονισμός ισχύει για τις μεταφορές χρηματικών ποσών που αποστέλλονται ή παραλαμβάνονται από έναν ΠΥΠ εγκατεστημένο στην Κοινότητα και απευθύνονται σε δικαιούχους, ή προέρχονται από πληρωτές, εγκατεστημένους στην Κοινότητα· ισχύει επίσης (άρθρο 7) για τις μεταφορές χρηματικών ποσών από την Κοινότητα σε δικαιούχους εκτός Κοινότητας και για τις μεταφορές χρηματικών ποσών προς την Κοινότητα που προέρχονται από τρίτες χώρες (άρθρο 8), με ορισμένες προσαρμογές. |
| --- | --- |

3.1

Άρθρο 2: πεδίο εφαρμογής. Ο κανονισμός ισχύει για τις μεταφορές χρηματικών ποσών που αποστέλλονται ή παραλαμβάνονται από έναν ΠΥΠ εγκατεστημένο στην Κοινότητα και απευθύνονται σε δικαιούχους, ή προέρχονται από πληρωτές, εγκατεστημένους στην Κοινότητα· ισχύει επίσης (άρθρο 7) για τις μεταφορές χρηματικών ποσών από την Κοινότητα σε δικαιούχους εκτός Κοινότητας και για τις μεταφορές χρηματικών ποσών προς την Κοινότητα που προέρχονται από τρίτες χώρες (άρθρο 8), με ορισμένες προσαρμογές.

| 3.1.1 | Ο κανονισμός δεν ισχύει για τις μεταφορές χρηματικών ποσών οι οποίες απορρέουν από εμπορική συναλλαγή εκτελούμενη μέσω πιστωτικής ή χρεωστικής κάρτας, υπό τον όρο ότι όλες αυτές οι μεταφορές χρηματικών ποσών συνοδεύονται από αποκλειστικό αναγνωριστικό κωδικό ο οποίος επιτρέπει τον εντοπισμό του πληρωτή. Δεν αποκλείονται αλλά ούτε αναφέρονται ρητά, οι συναλλαγές με ηλεκτρονικό χρήμα (e-money) δηλαδή εκείνες με προπληρωμένες κάρτες. Για τις τεχνικές προδιαγραφές οι ΠΥΠ θα προβούν στα δικά τους σχόλια· από την πλευρά της η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι οι συναλλαγές με κάρτες ακολουθούν αντίθετη πορεία σε σχέση με τις εντολές πληρωμών: ο ΠΥΠ του πληρωτή (στον οποίο αποστέλλεται αντίγραφο κίνησης του λογαριασμού με τις λεπτομέρειες χρήσης της κάρτας) δεν γνωρίζει τις δραστηριότητες του δικαιούχου ούτε τη φύση της σχέσης μεταξύ πληρωτή και δικαιούχου. Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν θα είναι μόνο αδύνατο να διαχωριστούν οι εμπορικές συναλλαγές από τις μη εμπορικές συναλλαγές, αλλά συχνά θα είναι και τεχνικώς αδύνατο να εντοπισθεί ο πληρωτής. |
| --- | --- |

3.1.1

Ο κανονισμός δεν ισχύει για τις μεταφορές χρηματικών ποσών οι οποίες απορρέουν από εμπορική συναλλαγή εκτελούμενη μέσω πιστωτικής ή χρεωστικής κάρτας, υπό τον όρο ότι όλες αυτές οι μεταφορές χρηματικών ποσών συνοδεύονται από αποκλειστικό αναγνωριστικό κωδικό ο οποίος επιτρέπει τον εντοπισμό του πληρωτή. Δεν αποκλείονται αλλά ούτε αναφέρονται ρητά, οι συναλλαγές με ηλεκτρονικό χρήμα (e-money) δηλαδή εκείνες με προπληρωμένες κάρτες. Για τις τεχνικές προδιαγραφές οι ΠΥΠ θα προβούν στα δικά τους σχόλια· από την πλευρά της η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι οι συναλλαγές με κάρτες ακολουθούν αντίθετη πορεία σε σχέση με τις εντολές πληρωμών: ο ΠΥΠ του πληρωτή (στον οποίο αποστέλλεται αντίγραφο κίνησης του λογαριασμού με τις λεπτομέρειες χρήσης της κάρτας) δεν γνωρίζει τις δραστηριότητες του δικαιούχου ούτε τη φύση της σχέσης μεταξύ πληρωτή και δικαιούχου. Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν θα είναι μόνο αδύνατο να διαχωριστούν οι εμπορικές συναλλαγές από τις μη εμπορικές συναλλαγές, αλλά συχνά θα είναι και τεχνικώς αδύνατο να εντοπισθεί ο πληρωτής.

| 3.2 | Άρθρο 5: Πληροφορίες που συνοδεύουν τις μεταφορές χρηματικών ποσών. Οι ΠΥΠ πρέπει να συμπεριλαμβάνουν στις εντολές πληρωμών πλήρεις πληροφορίες για τον πληρωτή, αφού επαληθεύσουν και επιβεβαιώσουν ότι είναι πλήρεις και αληθείς· όταν πρόκειται για ποσά που δεν υπερβαίνουν τα 1000 ευρώ σε δικαιούχους εκτός Κοινότητας, οι ΠΥΠ «δύνανται» να προσδιορίζουν την έκταση της επαλήθευσης. Αυτή η ευελιξία του κανονισμού -λογική και ρεαλιστική- μπορεί εξάλλου να επιτρέψει τη διαρροή σημαντικών ποσών που καλύπτονται από την ένδειξη «εμβάσματα μεταναστών» που φαινομενικά μόνο απευθύνονται στις οικογένειες των μεταναστών. Από την άλλη πλευρά, η επαλήθευση που ζητείται για όλες τις άλλες εντολές πληρωμών εμφανίζεται προβληματική για τις μεταφορές αυτού του τύπου, που συχνά πραγματοποιούνται τοις μετρητοίς από πλήθος ατόμων μέσω διαφόρων ΠΥΠ, και των οποίων ο εντοπισμός δεν έχει ιδιαίτερη σημασία. |
| --- | --- |

3.2

Άρθρο 5: Πληροφορίες που συνοδεύουν τις μεταφορές χρηματικών ποσών. Οι ΠΥΠ πρέπει να συμπεριλαμβάνουν στις εντολές πληρωμών πλήρεις πληροφορίες για τον πληρωτή, αφού επαληθεύσουν και επιβεβαιώσουν ότι είναι πλήρεις και αληθείς· όταν πρόκειται για ποσά που δεν υπερβαίνουν τα 1000 ευρώ σε δικαιούχους εκτός Κοινότητας, οι ΠΥΠ «δύνανται» να προσδιορίζουν την έκταση της επαλήθευσης. Αυτή η ευελιξία του κανονισμού -λογική και ρεαλιστική- μπορεί εξάλλου να επιτρέψει τη διαρροή σημαντικών ποσών που καλύπτονται από την ένδειξη «εμβάσματα μεταναστών» που φαινομενικά μόνο απευθύνονται στις οικογένειες των μεταναστών. Από την άλλη πλευρά, η επαλήθευση που ζητείται για όλες τις άλλες εντολές πληρωμών εμφανίζεται προβληματική για τις μεταφορές αυτού του τύπου, που συχνά πραγματοποιούνται τοις μετρητοίς από πλήθος ατόμων μέσω διαφόρων ΠΥΠ, και των οποίων ο εντοπισμός δεν έχει ιδιαίτερη σημασία.

| 3.2.1 | Σε κάθε περίπτωση, η απαλλαγή από τους ελέγχους για εντολές πληρωμών κατώτερες των 1000 ευρώ επιβάλλει στους ΠΥΠ να εφαρμόσουν διαφορετικές, δαπανηρές και μη αναγκαίες διαδικασίες· θα ήταν καλύτερα να υπενθυμιστούν στο κείμενο του άρθρου αυτού οι ήδη ισχύοντες κανόνες κατά της νομιμοποίησης παράνομου χρήματος, που αφορούν τις εντολές πληρωμών από πληρωτές μη κατόχους λογαριασμού. |
| --- | --- |

3.2.1

Σε κάθε περίπτωση, η απαλλαγή από τους ελέγχους για εντολές πληρωμών κατώτερες των 1000 ευρώ επιβάλλει στους ΠΥΠ να εφαρμόσουν διαφορετικές, δαπανηρές και μη αναγκαίες διαδικασίες· θα ήταν καλύτερα να υπενθυμιστούν στο κείμενο του άρθρου αυτού οι ήδη ισχύοντες κανόνες κατά της νομιμοποίησης παράνομου χρήματος, που αφορούν τις εντολές πληρωμών από πληρωτές μη κατόχους λογαριασμού.

| 3.3 | Άρθρο 9: Μεταφορές χρηματικών ποσών με ελλιπείς πληροφορίες σχετικά με τον πληρωτή. Σύμφωνα με το άρθρο 6, ο αρχικός ΠΥΠ της μεταφοράς οφείλει να κοινοποιήσει τα πλήρη στοιχεία του πληρωτή στον ΠΥΠ του δικαιούχου. Όταν οι πληροφορίες αυτές είναι ελλιπείς ή ανύπαρκτες, ο ΠΥΠ του δικαιούχου οφείλει να τις ζητά από τον ΠΥΠ του πληρωτή: ο ΠΥΠ του δικαιούχου μπορεί είτε να αρνηθεί την πληρωμή, έως ότου λάβει απάντηση, είτε να πραγματοποιήσει την πληρωμή με δική του ευθύνη τηρώντας όμως τους κανόνες για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης παράνομου χρήματος. Εάν αυτό συμβεί κατ' επανάληψη, ο ΠΥΠ του δικαιούχου οφείλει να αρνηθεί όλες τις εντολές πληρωμής από τον συγκεκριμένο ΠΥΠ, ή να θέσει τέλος στις επαγγελματικές σχέσεις τους με αυτόν. Για τις αποφάσεις αυτές πρέπει να ενημερώνονται οι «αρχές που είναι αρμόδιες για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης παράνομου χρήματος ή της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας». |
| --- | --- |

3.3

Άρθρο 9: Μεταφορές χρηματικών ποσών με ελλιπείς πληροφορίες σχετικά με τον πληρωτή. Σύμφωνα με το άρθρο 6, ο αρχικός ΠΥΠ της μεταφοράς οφείλει να κοινοποιήσει τα πλήρη στοιχεία του πληρωτή στον ΠΥΠ του δικαιούχου. Όταν οι πληροφορίες αυτές είναι ελλιπείς ή ανύπαρκτες, ο ΠΥΠ του δικαιούχου οφείλει να τις ζητά από τον ΠΥΠ του πληρωτή: ο ΠΥΠ του δικαιούχου μπορεί είτε να αρνηθεί την πληρωμή, έως ότου λάβει απάντηση, είτε να πραγματοποιήσει την πληρωμή με δική του ευθύνη τηρώντας όμως τους κανόνες για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης παράνομου χρήματος. Εάν αυτό συμβεί κατ' επανάληψη, ο ΠΥΠ του δικαιούχου οφείλει να αρνηθεί όλες τις εντολές πληρωμής από τον συγκεκριμένο ΠΥΠ, ή να θέσει τέλος στις επαγγελματικές σχέσεις τους με αυτόν. Για τις αποφάσεις αυτές πρέπει να ενημερώνονται οι «αρχές που είναι αρμόδιες για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης παράνομου χρήματος ή της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας».

| 3.3.1 | Το να επιβληθεί σε ένα πιστωτικό ίδρυμα η διακοπή των σχέσεών του με ένα άλλο πιστωτικό ίδρυμα, στις προβλεπόμενες περιπτώσεις, θέτει σαφώς πρόβλημα αναλογικότητας: πράγματι οι διασυνδέσεις μεταξύ διεθνών πιστωτικών ιδρυμάτων δεν περιορίζονται στις μεταφορές χρήματος που συνήθως αποτελούν μικρό μόνο μέρος τους, που όμως περιλαμβάνει γραμμές πιστώσεων, υπηρεσίες, πράξεις επί τίτλων κ.τ.λ. για όγκους συναλλαγών ασύγκριτα μεγαλύτερους απ' ό,τι η μεταβίβαση παράνομων κεφαλαίων, ή που υποτίθεται ότι είναι τέτοια. Η άμεση διακοπή των σχέσεων, όπως προτείνει η Επιτροπή, θα προκαλούσε τεράστιες και αδικαιολόγητες ζημιές τόσο στους ΠΥΠ όσο και στους πελάτες τους. |
| --- | --- |

3.3.1

Το να επιβληθεί σε ένα πιστωτικό ίδρυμα η διακοπή των σχέσεών του με ένα άλλο πιστωτικό ίδρυμα, στις προβλεπόμενες περιπτώσεις, θέτει σαφώς πρόβλημα αναλογικότητας: πράγματι οι διασυνδέσεις μεταξύ διεθνών πιστωτικών ιδρυμάτων δεν περιορίζονται στις μεταφορές χρήματος που συνήθως αποτελούν μικρό μόνο μέρος τους, που όμως περιλαμβάνει γραμμές πιστώσεων, υπηρεσίες, πράξεις επί τίτλων κ.τ.λ. για όγκους συναλλαγών ασύγκριτα μεγαλύτερους απ' ό,τι η μεταβίβαση παράνομων κεφαλαίων, ή που υποτίθεται ότι είναι τέτοια. Η άμεση διακοπή των σχέσεων, όπως προτείνει η Επιτροπή, θα προκαλούσε τεράστιες και αδικαιολόγητες ζημιές τόσο στους ΠΥΠ όσο και στους πελάτες τους.

| 3.3.2 | Ο όρος «αρμόδιες αρχές» θέτει το βασικό πρόβλημα που αναφέρεται στην εισαγωγή της γνωμοδότησης. Δεδομένου ότι οι γενικοί κανόνες περί νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες επιρρίπτουν μεγάλες ευθύνες — ακόμη και ποινικές- στους ΠΥΠ και στο προσωπικό τους, δεν είναι πάντα εύκολο να γίνει κατανοητό εάν μία συναλλαγή, από τη στιγμή που έχει θεωρηθεί «ύποπτη» εντάσσεται στο «κοινό» έγκλημα ή στην τρομοκρατία. Σε κάθε χώρα υπάρχουν ανακριτικές αρχές και αρχές καταστολής διαφόρων τύπων: εγκληματολογική αστυνομία (ενίοτε χωρισμένη σε δύο διαφορετικούς οργανισμούς), οικονομική αστυνομία, τελωνεία, μυστικές υπηρεσίες. Απουσία ακριβών ενδείξεων, ο ΠΥΠ θα πρέπει να εντοπίσει ποια είναι η αρμόδια αρχή στην οποία πρέπει να απευθυνθεί. Ο κανονισμός ζητά συνεπώς από τους ΠΥΠ να εκφέρουν κρίση που δεν υπάγεται στην επαγγελματική τους αρμοδιότητα. |
| --- | --- |

3.3.2

Ο όρος «αρμόδιες αρχές» θέτει το βασικό πρόβλημα που αναφέρεται στην εισαγωγή της γνωμοδότησης. Δεδομένου ότι οι γενικοί κανόνες περί νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες επιρρίπτουν μεγάλες ευθύνες — ακόμη και ποινικές- στους ΠΥΠ και στο προσωπικό τους, δεν είναι πάντα εύκολο να γίνει κατανοητό εάν μία συναλλαγή, από τη στιγμή που έχει θεωρηθεί «ύποπτη» εντάσσεται στο «κοινό» έγκλημα ή στην τρομοκρατία. Σε κάθε χώρα υπάρχουν ανακριτικές αρχές και αρχές καταστολής διαφόρων τύπων: εγκληματολογική αστυνομία (ενίοτε χωρισμένη σε δύο διαφορετικούς οργανισμούς), οικονομική αστυνομία, τελωνεία, μυστικές υπηρεσίες. Απουσία ακριβών ενδείξεων, ο ΠΥΠ θα πρέπει να εντοπίσει ποια είναι η αρμόδια αρχή στην οποία πρέπει να απευθυνθεί. Ο κανονισμός ζητά συνεπώς από τους ΠΥΠ να εκφέρουν κρίση που δεν υπάγεται στην επαγγελματική τους αρμοδιότητα.

| 3.3.3 | Κρίνεται συνεπώς αναγκαίος ένας κανόνας που να επιβάλει στα κράτη μέλη τη δημιουργία ενιαίας θυρίδας επαφής, υπεύθυνης για τη συλλογή των πληροφοριών και τη διάδοσή τους στις αρμόδιες ανακριτικές αρχές (8). Το μέτρο αυτό προβλεπόταν εξάλλου στο πρόγραμμα του Συμβουλίου του 1998. |
| --- | --- |

3.3.3

Κρίνεται συνεπώς αναγκαίος ένας κανόνας που να επιβάλει στα κράτη μέλη τη δημιουργία ενιαίας θυρίδας επαφής, υπεύθυνης για τη συλλογή των πληροφοριών και τη διάδοσή τους στις αρμόδιες ανακριτικές αρχές (8). Το μέτρο αυτό προβλεπόταν εξάλλου στο πρόγραμμα του Συμβουλίου του 1998.

| 3.4 | Άρθρο 10: Αξιολόγηση βάσει κινδύνου. Το άρθρο αυτό ορίζει ότι η έλλειψη πληροφοριών σχετικά με τον πληρωτή πρέπει να θεωρείται από τον ΠΥΠ του δικαιούχου ως ύποπτη, και να αναφέρεται στις αρμόδιες αρχές. Δίδεται ωστόσο η δυνατότητα στον ΠΥΠ να καθορίσει περίπτωση προς περίπτωση εάν πρόκειται για λάθος, για παράλειψη ή για «πραγματικά» ύποπτη περίπτωση: ιδιαίτερα δύσκολο καθήκον εάν ληφθεί υπόψη ότι κάθε ΠΥΠ ασχολείται καθημερινά με μεγάλο όγκο συναλλαγών. Ισχύουν συνεπώς, σχετικά με την αναφορά, οι παρατηρήσεις των σημείων 3.3.2 και 3.3.3. |
| --- | --- |

3.4

Άρθρο 10: Αξιολόγηση βάσει κινδύνου. Το άρθρο αυτό ορίζει ότι η έλλειψη πληροφοριών σχετικά με τον πληρωτή πρέπει να θεωρείται από τον ΠΥΠ του δικαιούχου ως ύποπτη, και να αναφέρεται στις αρμόδιες αρχές. Δίδεται ωστόσο η δυνατότητα στον ΠΥΠ να καθορίσει περίπτωση προς περίπτωση εάν πρόκειται για λάθος, για παράλειψη ή για «πραγματικά» ύποπτη περίπτωση: ιδιαίτερα δύσκολο καθήκον εάν ληφθεί υπόψη ότι κάθε ΠΥΠ ασχολείται καθημερινά με μεγάλο όγκο συναλλαγών. Ισχύουν συνεπώς, σχετικά με την αναφορά, οι παρατηρήσεις των σημείων 3.3.2 και 3.3.3.

| 3.5 | Άρθρο 13: Τεχνικοί περιορισμοί. Οι διατάξεις του άρθρου αυτού αφορούν την περίπτωση μεταφοράς χρηματικών ποσών από τρίτες χώρες: σύμφωνα με αυτές οι πληροφορίες σχετικά με τον πληρωτή, είτε είναι πλήρεις είτε όχι, πρέπει να φυλάσσονται από τον ΠΥΠ του δικαιούχου τουλάχιστον για πέντε έτη. Όταν υπάρχει ενδιάμεσος ΠΥΠ εγκατεστημένος στην Κοινότητα, αυτός έχει την υποχρέωση να ανακοινώνει των απουσία πλήρων πληροφοριών στον τελικό ΠΥΠ. Αυτές οι διατάξεις δεν χρήζουν ειδικών σχολίων, εκτός του ότι η διατήρηση των πληροφοριών για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα μπορεί να έχει ως επακόλουθο σημαντικές επιβαρύνσεις και να συμβάλει στη συσσώρευση εκατομμυρίων πληροφοριών: η διάθεση των στοιχείων δικαιολογείται μόνον εάν πραγματικά θεωρείται ότι μπορεί να αποδειχτεί χρήσιμη. Ίσως θα πρέπει, σχετικά με το σημείο αυτό, να περιοριστεί η διατήρηση των πληροφοριών για ποσά από ένα συγκεκριμένο ύψος και πάνω. |
| --- | --- |

3.5

Άρθρο 13: Τεχνικοί περιορισμοί. Οι διατάξεις του άρθρου αυτού αφορούν την περίπτωση μεταφοράς χρηματικών ποσών από τρίτες χώρες: σύμφωνα με αυτές οι πληροφορίες σχετικά με τον πληρωτή, είτε είναι πλήρεις είτε όχι, πρέπει να φυλάσσονται από τον ΠΥΠ του δικαιούχου τουλάχιστον για πέντε έτη. Όταν υπάρχει ενδιάμεσος ΠΥΠ εγκατεστημένος στην Κοινότητα, αυτός έχει την υποχρέωση να ανακοινώνει των απουσία πλήρων πληροφοριών στον τελικό ΠΥΠ. Αυτές οι διατάξεις δεν χρήζουν ειδικών σχολίων, εκτός του ότι η διατήρηση των πληροφοριών για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα μπορεί να έχει ως επακόλουθο σημαντικές επιβαρύνσεις και να συμβάλει στη συσσώρευση εκατομμυρίων πληροφοριών: η διάθεση των στοιχείων δικαιολογείται μόνον εάν πραγματικά θεωρείται ότι μπορεί να αποδειχτεί χρήσιμη. Ίσως θα πρέπει, σχετικά με το σημείο αυτό, να περιοριστεί η διατήρηση των πληροφοριών για ποσά από ένα συγκεκριμένο ύψος και πάνω.

| 3.6 | Άρθρο 14: Υποχρεώσεις συνεργασίας. Οι ΠΥΠ υποχρεούνται να συνεργάζονται με τις αρχές που είναι αρμόδιες για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες ή της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, παρέχοντας χωρίς καθυστέρηση τα στοιχεία και τις πληροφορίες που έχουν στη διάθεσή τους. Οι εν λόγω αρχές δύνανται να κάνουν χρήση των πληροφοριών αυτών «μόνο για λόγους πρόληψης, διερεύνησης, εντοπισμού και δίωξης της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες ή της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας». |
| --- | --- |

3.6

Άρθρο 14: Υποχρεώσεις συνεργασίας. Οι ΠΥΠ υποχρεούνται να συνεργάζονται με τις αρχές που είναι αρμόδιες για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες ή της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, παρέχοντας χωρίς καθυστέρηση τα στοιχεία και τις πληροφορίες που έχουν στη διάθεσή τους. Οι εν λόγω αρχές δύνανται να κάνουν χρήση των πληροφοριών αυτών «μόνο για λόγους πρόληψης, διερεύνησης, εντοπισμού και δίωξης της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες ή της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας».

| 3.6.1 | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί πλήρως με αυτές τις διατάξεις. Προσθέτει μόνο μία παρατήρηση για να απαντήσει στις αρχές ορισμένων κύκλων που έχουν εκφράσει επιφυλάξεις για την πιθανή αποδυνάμωση των διατάξεων που αφορούν την προστασία της ιδιωτικής ζωής: το ύψιστο συμφέρον της κοινότητας, που έχει αναλάβει την καταπολέμηση του σοβαρότατου κινδύνου για το κοινωνικό σύνολο, απαιτεί σε ορισμένες περιπτώσεις, για την προστασία του, μία παρέκκλιση από τις μεγάλες αρχές. Η υποχρέωση των αρχών να χρησιμοποιούν τις πληροφορίες μόνον για τους προβλεπόμενους σκοπούς αποτελεί αφ' εαυτής εγγύηση για πιθανές παρεκκλίσεις. Γενικότερα, θα πρέπει να ισχύει η άποψη ότι όποιος μεταβιβάζει χρήματα σε κάποιον που επιδιώκει πραγματικά κοινωνικούς ή κοινωφελείς σκοπούς δεν έχει τίποτα να φοβηθεί: δεν πρόκειται ούτε για φοροδιαφυγή, ούτε για παραβίαση των νόμων, ούτε για αξιόποινη πράξη. |
| --- | --- |

3.6.1

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί πλήρως με αυτές τις διατάξεις. Προσθέτει μόνο μία παρατήρηση για να απαντήσει στις αρχές ορισμένων κύκλων που έχουν εκφράσει επιφυλάξεις για την πιθανή αποδυνάμωση των διατάξεων που αφορούν την προστασία της ιδιωτικής ζωής: το ύψιστο συμφέρον της κοινότητας, που έχει αναλάβει την καταπολέμηση του σοβαρότατου κινδύνου για το κοινωνικό σύνολο, απαιτεί σε ορισμένες περιπτώσεις, για την προστασία του, μία παρέκκλιση από τις μεγάλες αρχές. Η υποχρέωση των αρχών να χρησιμοποιούν τις πληροφορίες μόνον για τους προβλεπόμενους σκοπούς αποτελεί αφ' εαυτής εγγύηση για πιθανές παρεκκλίσεις. Γενικότερα, θα πρέπει να ισχύει η άποψη ότι όποιος μεταβιβάζει χρήματα σε κάποιον που επιδιώκει πραγματικά κοινωνικούς ή κοινωφελείς σκοπούς δεν έχει τίποτα να φοβηθεί: δεν πρόκειται ούτε για φοροδιαφυγή, ούτε για παραβίαση των νόμων, ούτε για αξιόποινη πράξη.

| 3.6.2 | Από την άλλη πλευρά, θα πρέπει να εξετασθεί κατά πόσο τα μέτρα αυτά είναι αποτελεσματικά στην πράξη. Για τους ΠΥΠ θα πρέπει να ισχύει ο γενικός κανόνας «γνωρίζω τον πελάτη μου» που οδηγεί στην εξαίρεση από ελέγχους και αναγνωρίσεις των πελατών των οποίων η τιμιότητα είναι γνωστή και αποδεδειγμένη. Ωστόσο, ο κανόνας αυτός είναι αρκετά εύκολο να εφαρμοστεί από την πλευρά του δικαιούχου· είναι σαφώς πιο δύσκολος ο έλεγχος του πληρωτή, ειδικότερα όταν οι μεταβιβάσεις πραγματοποιούνται με τους τρόπους που αναφέρονται στο προηγούμενο σημείο 3.1.1. |
| --- | --- |

3.6.2

Από την άλλη πλευρά, θα πρέπει να εξετασθεί κατά πόσο τα μέτρα αυτά είναι αποτελεσματικά στην πράξη. Για τους ΠΥΠ θα πρέπει να ισχύει ο γενικός κανόνας «γνωρίζω τον πελάτη μου» που οδηγεί στην εξαίρεση από ελέγχους και αναγνωρίσεις των πελατών των οποίων η τιμιότητα είναι γνωστή και αποδεδειγμένη. Ωστόσο, ο κανόνας αυτός είναι αρκετά εύκολο να εφαρμοστεί από την πλευρά του δικαιούχου· είναι σαφώς πιο δύσκολος ο έλεγχος του πληρωτή, ειδικότερα όταν οι μεταβιβάσεις πραγματοποιούνται με τους τρόπους που αναφέρονται στο προηγούμενο σημείο 3.1.1.

| 3.7 | Άρθρο 19: Μεταφορές χρηματικών ποσών σε φιλανθρωπικούς οργανισμούς στο εσωτερικό ενός κράτους μέλους. Το άρθρο αυτό θεσπίζει μία παρέκκλιση από τους κανόνες του άρθρου 5: Τα κράτη μέλη δύνανται να απαλλάσσουν τους ΠΥΠ από την υποχρέωση τήρησης των κανόνων σχετικά με την κοινοποίηση των πληροφοριών για τον πληρωτή κατά τις μεταφορές χρηματικών ποσών προς οργανισμούς που αναπτύσσουν δραστηριότητες φιλανθρωπικές, θρησκευτικές, πολιτιστικές, εκπαιδευτικές, κοινωνικές ή σωματειακές, περιβαλλοντικές ή για την προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης, εφόσον:






  α) | οι οργανισμοί αυτοί υπάγονται στις υποχρεώσεις πληροφόρησης και εξωτερικού ελέγχου ή εποπτείας εκ μέρους δημόσιας αρχής, |
| --- | --- | --- |

3.7

Άρθρο 19: Μεταφορές χρηματικών ποσών σε φιλανθρωπικούς οργανισμούς στο εσωτερικό ενός κράτους μέλους. Το άρθρο αυτό θεσπίζει μία παρέκκλιση από τους κανόνες του άρθρου 5: Τα κράτη μέλη δύνανται να απαλλάσσουν τους ΠΥΠ από την υποχρέωση τήρησης των κανόνων σχετικά με την κοινοποίηση των πληροφοριών για τον πληρωτή κατά τις μεταφορές χρηματικών ποσών προς οργανισμούς που αναπτύσσουν δραστηριότητες φιλανθρωπικές, θρησκευτικές, πολιτιστικές, εκπαιδευτικές, κοινωνικές ή σωματειακές, περιβαλλοντικές ή για την προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης, εφόσον:

α)

οι οργανισμοί αυτοί υπάγονται στις υποχρεώσεις πληροφόρησης και εξωτερικού ελέγχου ή εποπτείας εκ μέρους δημόσιας αρχής,

| β) | οι εν λόγω μεταφορές χρηματικών ποσών περιορίζονται σε 150 ευρώ το πολύ |
| --- | --- |

β)

οι εν λόγω μεταφορές χρηματικών ποσών περιορίζονται σε 150 ευρώ το πολύ

| γ) | λαμβάνουν χώρα αποκλειστικά εντός της επικράτειας του κράτους μέλους. |
| --- | --- |

γ)

λαμβάνουν χώρα αποκλειστικά εντός της επικράτειας του κράτους μέλους.

| 3.7.1 | Όσον αφορά τα κράτη μέλη που εφαρμόζουν το προβλεπόμενο καθεστώς παρέκκλισης, θα είναι αναμφίβολα εξαιρετικά δύσκολο να τηρούν μητρώα των εμπλεκομένων οργανώσεων και να ελέγχουν αν εφαρμόζονται οι κανόνες. Εξάλλου ο ΠΥΠ θα πρέπει να πιστοποιεί, περίπτωση προς περίπτωση, ότι ο πληρωτής είναι εγγεγραμμένος σε «λευκό» μητρώο που ενημερώνεται συνεχώς: πρόκειται αναμφίβολα για ενοχλητικό καθήκον. Η κατάσταση, ωστόσο, διαφέρει από χώρα σε χώρα: στις χώρες με ελλιπή ρύθμιση θα είναι σαφώς δύσκολο να τηρηθεί ο όρος που αναφέρεται στο σημείο 3.7. α). |
| --- | --- |

3.7.1

Όσον αφορά τα κράτη μέλη που εφαρμόζουν το προβλεπόμενο καθεστώς παρέκκλισης, θα είναι αναμφίβολα εξαιρετικά δύσκολο να τηρούν μητρώα των εμπλεκομένων οργανώσεων και να ελέγχουν αν εφαρμόζονται οι κανόνες. Εξάλλου ο ΠΥΠ θα πρέπει να πιστοποιεί, περίπτωση προς περίπτωση, ότι ο πληρωτής είναι εγγεγραμμένος σε «λευκό» μητρώο που ενημερώνεται συνεχώς: πρόκειται αναμφίβολα για ενοχλητικό καθήκον. Η κατάσταση, ωστόσο, διαφέρει από χώρα σε χώρα: στις χώρες με ελλιπή ρύθμιση θα είναι σαφώς δύσκολο να τηρηθεί ο όρος που αναφέρεται στο σημείο 3.7. α).

| 3.7.2 | Η απαλλαγή που παρέχει η πρόταση κανονισμού βασίζεται στην θεώρηση ότι οι κοινωνικές σκοπιμότητες που επιδιώκουν αυτοί οι οργανισμοί αποτελούν αφ' εαυτών εγγύηση για την ορθή χρήση των κεφαλαίων. Αυτό αληθεύει τους περισσότερους από τους οργανισμούς αυτούς, για τις γνωστές οργανώσεις και για τις ανοιχτές συνεισφορές σε περίπτωση γενικευμένων καταστροφών· αληθεύει όμως επίσης ότι μεταξύ των άλλων μικρότερων οργανώσεων που είναι λιγότερο γνωστές και επιδιώκουν δήθεν κοινωνικούς ή κοινωφελείς σκοπούς βρίσκουν κάλυψη οι τρομοκρατικές οργανώσεις. Όταν γίνεται λόγος για τις δραστηριότητες που αναφέρονται στο τελευταίο τμήμα του σημείου 3.7, ο κανονισμός δεν κάνει διακρίσεις για θρησκευτικούς λόγους: είναι ωστόσο γνωστό ότι ενίοτε η χρηματοδότηση της τρομοκρατίας γίνεται μέσω ΜΚΟ με φαινομενικά ακίνδυνη κάλυψη, η επικινδυνότητα της οποίας αποκαλύπτεται μόνον εκ των υστέρων. Κατ' ουσίαν, στον τομέα των ΜΚΟ, μαζί με μια πλειοψηφία «διαφανών» οργανώσεων λειτουργούν και ορισμένες που πρέπει να παρακολουθούνται με προσοχή: η δυσκολία έγκειται στην εξεύρεση του τρόπου εντοπισμού τους. |
| --- | --- |

3.7.2

Η απαλλαγή που παρέχει η πρόταση κανονισμού βασίζεται στην θεώρηση ότι οι κοινωνικές σκοπιμότητες που επιδιώκουν αυτοί οι οργανισμοί αποτελούν αφ' εαυτών εγγύηση για την ορθή χρήση των κεφαλαίων. Αυτό αληθεύει τους περισσότερους από τους οργανισμούς αυτούς, για τις γνωστές οργανώσεις και για τις ανοιχτές συνεισφορές σε περίπτωση γενικευμένων καταστροφών· αληθεύει όμως επίσης ότι μεταξύ των άλλων μικρότερων οργανώσεων που είναι λιγότερο γνωστές και επιδιώκουν δήθεν κοινωνικούς ή κοινωφελείς σκοπούς βρίσκουν κάλυψη οι τρομοκρατικές οργανώσεις. Όταν γίνεται λόγος για τις δραστηριότητες που αναφέρονται στο τελευταίο τμήμα του σημείου 3.7, ο κανονισμός δεν κάνει διακρίσεις για θρησκευτικούς λόγους: είναι ωστόσο γνωστό ότι ενίοτε η χρηματοδότηση της τρομοκρατίας γίνεται μέσω ΜΚΟ με φαινομενικά ακίνδυνη κάλυψη, η επικινδυνότητα της οποίας αποκαλύπτεται μόνον εκ των υστέρων. Κατ' ουσίαν, στον τομέα των ΜΚΟ, μαζί με μια πλειοψηφία «διαφανών» οργανώσεων λειτουργούν και ορισμένες που πρέπει να παρακολουθούνται με προσοχή: η δυσκολία έγκειται στην εξεύρεση του τρόπου εντοπισμού τους.

| 3.7.3 | Άλλη ελλιπής πτυχή είναι ότι δεν έχει εξεταστεί ότι υπό την κάλυψη των ΜΚΟ ενδέχεται να κρύβονται εγκληματικές οργανώσεις που δεν είναι αναγκαστικά τρομοκρατικές: τα έσοδα από λαθρεμπόριο ναρκωτικών, από πορνεία και από εκβιασμούς μπορούν κάλλιστα να λάβουν τη μορφή δωρεών προς ΜΚΟ από ονόματα ελκυστικά και οι εκπρόσωποι των οποίων να είναι — τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τους ΠΥΠ– καθ' όλα ευυπόληπτοι. Στην πραγματικότητα υπάρχουν έμμεσα συστήματα ελέγχου που σε ορισμένες περιπτώσεις μπορούν να καταδείξουν τις ύποπτες περιπτώσεις: η συχνότητα των καταθέσεων που προέρχονται από τα ίδια άτομα, κυρίως εάν γίνονται πάντα τοις μετρητοίς, που αποτελεί ιδιαίτερο χαρακτηριστικό των προαναφερθεισών δραστηριοτήτων. Οι μέθοδοι όμως αυτές είναι γνωστές και στους εγκληματίες, που υιοθετούν τα κατάλληλα αντίμετρα: κατακερματισμό των καταθέσεων, προσφυγή σε διαφορετικούς ΠΥΠ, κλπ. Συνεπώς, οι υποψίες γεννιούνται κυρίως στον ΠΥΠ του δικαιούχου λόγω της συχνότητας των καταθέσεων που προέρχονται πάντα από τους ίδιους πληρωτές. Εξάλλου με τα σύγχρονα συστήματα ηλεκτρονικής τήρησης των λογαριασμών, έλεγχος αυτού του τύπου θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί μόνο με προγράμματα ad hoc, που να έχουν εκπονηθεί «κατά παραγγελία»: λύση σαφώς δυσεφάρμοστη. |
| --- | --- |

3.7.3

Άλλη ελλιπής πτυχή είναι ότι δεν έχει εξεταστεί ότι υπό την κάλυψη των ΜΚΟ ενδέχεται να κρύβονται εγκληματικές οργανώσεις που δεν είναι αναγκαστικά τρομοκρατικές: τα έσοδα από λαθρεμπόριο ναρκωτικών, από πορνεία και από εκβιασμούς μπορούν κάλλιστα να λάβουν τη μορφή δωρεών προς ΜΚΟ από ονόματα ελκυστικά και οι εκπρόσωποι των οποίων να είναι — τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τους ΠΥΠ– καθ' όλα ευυπόληπτοι. Στην πραγματικότητα υπάρχουν έμμεσα συστήματα ελέγχου που σε ορισμένες περιπτώσεις μπορούν να καταδείξουν τις ύποπτες περιπτώσεις: η συχνότητα των καταθέσεων που προέρχονται από τα ίδια άτομα, κυρίως εάν γίνονται πάντα τοις μετρητοίς, που αποτελεί ιδιαίτερο χαρακτηριστικό των προαναφερθεισών δραστηριοτήτων. Οι μέθοδοι όμως αυτές είναι γνωστές και στους εγκληματίες, που υιοθετούν τα κατάλληλα αντίμετρα: κατακερματισμό των καταθέσεων, προσφυγή σε διαφορετικούς ΠΥΠ, κλπ. Συνεπώς, οι υποψίες γεννιούνται κυρίως στον ΠΥΠ του δικαιούχου λόγω της συχνότητας των καταθέσεων που προέρχονται πάντα από τους ίδιους πληρωτές. Εξάλλου με τα σύγχρονα συστήματα ηλεκτρονικής τήρησης των λογαριασμών, έλεγχος αυτού του τύπου θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί μόνο με προγράμματα ad hoc, που να έχουν εκπονηθεί «κατά παραγγελία»: λύση σαφώς δυσεφάρμοστη.

| 3.7.4 | Η ΕΟΚΕ εφιστά συνεπώς την προσοχή στο γεγονός ότι η απαλλαγή, η οποία σύμφωνα με τον κανονισμό θα πρέπει να αποφασίζεται από τους ΠΥΠ με πρωτοβουλία τους και με βάση τις πληροφορίες που διαθέτουν σχετικά με τους σκοπούς, τους ελέγχους, την αξιοπιστία των αντιπροσώπων, κλπ., αποτελεί αδύναμο σημείο του συστήματος. Η συνεργασία των ΠΥΠ, αν και καλής θελήσεως, θα είναι πάντα ανεπαρκής για την αναχαίτιση φαινομένων νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και χρηματοδότησης της τρομοκρατίας: πρέπει κατά πρώτο λόγο οι ίδιες οι αρχές να ασκούν ενεργό ρόλο και να αναφέρουν ονομαστικά τους υπόπτους. Ωστόσο, για να γίνει αυτό πραγματικότητα θα πρέπει να θεσπιστεί μια κεντρική αρχή όπως αναφέρθηκε προηγουμένως. |
| --- | --- |

3.7.4

Η ΕΟΚΕ εφιστά συνεπώς την προσοχή στο γεγονός ότι η απαλλαγή, η οποία σύμφωνα με τον κανονισμό θα πρέπει να αποφασίζεται από τους ΠΥΠ με πρωτοβουλία τους και με βάση τις πληροφορίες που διαθέτουν σχετικά με τους σκοπούς, τους ελέγχους, την αξιοπιστία των αντιπροσώπων, κλπ., αποτελεί αδύναμο σημείο του συστήματος. Η συνεργασία των ΠΥΠ, αν και καλής θελήσεως, θα είναι πάντα ανεπαρκής για την αναχαίτιση φαινομένων νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και χρηματοδότησης της τρομοκρατίας: πρέπει κατά πρώτο λόγο οι ίδιες οι αρχές να ασκούν ενεργό ρόλο και να αναφέρουν ονομαστικά τους υπόπτους. Ωστόσο, για να γίνει αυτό πραγματικότητα θα πρέπει να θεσπιστεί μια κεντρική αρχή όπως αναφέρθηκε προηγουμένως.

| 3.7.5 | Η ΕΟΚΕ προτίθεται εξάλλου να υποβάλει στις αρμόδιες αρχές περαιτέρω ανάλυση. Εκτός από τις περιπτώσεις άμεσης αναφοράς από τους ΠΥΠ, οι πληροφορίες τηρούνται σε αρχείο για πέντε έτη, συνήθως για να τις συμβουλεύονται οι αρχές ως απόδειξη εγκληματικών πράξεων που έχουν ήδη γίνει. Πρόκειται συνεπώς σε μεγάλο βαθμό για μέτρα αποδεικτικού χαρακτήρα, που δεν είναι ούτε προληπτικά ούτε κατασταλτικά. Τίθεται όμως το ερώτημα πως θα είναι δυνατός, στην πράξη, ο εντοπισμός μεμονωμένων πράξεων μεταξύ εκατοντάδων χιλιάδων συναλλαγών που θα έχουν συσσωρευτεί με τα χρόνια. |
| --- | --- |

3.7.5

Η ΕΟΚΕ προτίθεται εξάλλου να υποβάλει στις αρμόδιες αρχές περαιτέρω ανάλυση. Εκτός από τις περιπτώσεις άμεσης αναφοράς από τους ΠΥΠ, οι πληροφορίες τηρούνται σε αρχείο για πέντε έτη, συνήθως για να τις συμβουλεύονται οι αρχές ως απόδειξη εγκληματικών πράξεων που έχουν ήδη γίνει. Πρόκειται συνεπώς σε μεγάλο βαθμό για μέτρα αποδεικτικού χαρακτήρα, που δεν είναι ούτε προληπτικά ούτε κατασταλτικά. Τίθεται όμως το ερώτημα πως θα είναι δυνατός, στην πράξη, ο εντοπισμός μεμονωμένων πράξεων μεταξύ εκατοντάδων χιλιάδων συναλλαγών που θα έχουν συσσωρευτεί με τα χρόνια.

| 3.7.6 | Τέλος, πρέπει να επισημανθεί ότι στις αιτιολογικές σκέψεις του κανονισμού δεν υπάρχει καμιά αναφορά στο κόστος του συστήματος, σε σχέση με τα πιθανά οφέλη. Όλοι οι ΠΥΠ δεν διαθέτουν επαρκείς δομές για να συμμορφώνονται προς τις διατάξεις, αλλά ακόμη και εκείνοι που διαθέτουν θα πρέπει να υποστούν πρόσθετες δαπάνες και οργανωτικές επιβαρύνσεις. Το κόστος των τελευταίων θα επωμιστούν αναπόφευκτα όλοι οι χρήστες των συστημάτων πληρωμής: η θυσία θα είναι αποδεκτή μόνον εάν αποδειχτεί ότι ο νέος κανονισμός θα έχει συγκεκριμένα και απτά οφέλη. |
| --- | --- |

3.7.6

Τέλος, πρέπει να επισημανθεί ότι στις αιτιολογικές σκέψεις του κανονισμού δεν υπάρχει καμιά αναφορά στο κόστος του συστήματος, σε σχέση με τα πιθανά οφέλη. Όλοι οι ΠΥΠ δεν διαθέτουν επαρκείς δομές για να συμμορφώνονται προς τις διατάξεις, αλλά ακόμη και εκείνοι που διαθέτουν θα πρέπει να υποστούν πρόσθετες δαπάνες και οργανωτικές επιβαρύνσεις. Το κόστος των τελευταίων θα επωμιστούν αναπόφευκτα όλοι οι χρήστες των συστημάτων πληρωμής: η θυσία θα είναι αποδεκτή μόνον εάν αποδειχτεί ότι ο νέος κανονισμός θα έχει συγκεκριμένα και απτά οφέλη.

Βρυξέλλες, 21 Απριλίου 2006

Η Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  ΟΔΧΔ, Αναθεωρημένο ερμηνευτικό σημείωμα στην ειδική σύσταση VII: Ηλεκτρονικές μεταφορές.

1

Αναθεωρημένο ερμηνευτικό σημείωμα στην ειδική σύσταση VII: Ηλεκτρονικές μεταφορές

(2)  Κανονισμοί (ΕΚ) του Συμβουλίου αριθ.o 2580/2001 και 881/2002.

2

o

(3)  Οδηγίες 91/308/ΕΟΚ, 2001/97/ΕΚ,...

3

(4)  Σχέδιο δράσης για την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος, ΕΕ C 251 της 15.8.1997.

4

(5)  COM(1998) 276 τελικό. «Προστασία των οικονομικών συμφερόντων των Κοινοτήτων - Καταπολέμηση της απάτης - Ετήσια έκθεση 1997».

5

(6)  Special recommendations on terrorist financing.

6

Special recommendations on terrorist financing.

(7)  Preventing terrorists and other criminals from having unfettered access.

7

reventing terrorists and other criminals from having unfettered access.

(8)  Η ανάγκη μιας ενιαίας θυρίδας επαφής δεν είναι νέα ούτε αποτελεί ένα αίτημα της ΕΟΚΕ: περιλαμβανόταν πράγματι στο πρόγραμμα του Συμβουλίου του 1997, που αναφέρεται στο σημείο 2.1, σύμφωνα με το οποίο κάθε κράτος μέλος θα πρέπει να συστήσει «μία ενιαία θυρίδα επαφής στην οποία να έχουν πρόσβαση όλες οι υπηρεσίες καταστολής». Μετά από τόσα χρόνια ο οργανισμός αυτός δεν υπάρχει ακόμη και η συνεργασία μεταξύ των ανακριτικών οργάνων και οργάνων καταστολής, σε εθνικό και σε κοινοτικό επίπεδο, αποτελεί ένα πρόβλημα που κάθε άλλο παρά έχει επιλυθεί..

8

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

στη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Ακολουθούν οι τροπολογίες οι οποίες αν και απορρίφθηκαν κατά τη διάρκεια των συζητήσεων, συγκέντρωσαν τουλάχιστον το ένα τέταρτο των θετικών ψήφων (άρθρο 54, παράγραφος 3 του Εσωτερικού Κανονισμού).

Σημείο 3.7.2

Να τροποποιηθεί ως εξής:

Η απαλλαγή που παρέχει η πρόταση κανονισμού βασίζεται στην θεώρηση ότι οι κοινωνικές σκοπιμότητες που επιδιώκουν αυτοί οι οργανισμοί αποτελούν αφ' εαυτών εγγύηση για την ορθή χρήση των κεφαλαίων. Αυτό αληθεύει για τους περισσότερους από τους οργανισμούς αυτούς. για τις γνωστές οργανώσεις και για τις ανοιχτές συνεισφορές σε περίπτωση γενικευμένων καταστροφών· Αληθεύει όμως επίσης ότι μεταξύ των άλλων μικρότερων οργανώσεων που είναι λιγότερο γνωστές και επιδιώκουν δήθεν κοινωνικούς ή κοινωφελείς σκοπούς βρίσκουν κάλυψη οι τρομοκρατικές οργανώσεις. Όταν γίνεται λόγος για τις δραστηριότητες που αναφέρονται στο τελευταίο τμήμα του σημείου 3.7, ο κανονισμός δεν κάνει διακρίσεις για θρησκευτικούς λόγους: είναι ωστόσο γνωστό ότι ενίοτε η χρηματοδότηση της τρομοκρατίας γίνεται μέσω ΜΚΟ με φαινομενικά ακίνδυνη κάλυψη, η επικινδυνότητα της οποίας αποκαλύπτεται μόνον εκ των υστέρων. Κατ
  '
  ουσίαν, στον τομέα των ΜΚΟ, μαζί με μια πλειοψηφία «διαφανών» οργανώσεων λειτουργούν και ορισμένες που πρέπει να παρακολουθούνται με προσοχή: η δυσκολία έγκειται στην εξεύρεση του τρόπου εντοπισμού τους.

Αιτιολογία

Θα εκτεθεί προφορικά.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

Ψήφοι υπέρ: 37

Ψήφοι κατά: 44

Αποχές: 8

Σημείο 3.7.4

Να τροποποιηθεί ως εξής:

Η ΕΟΚΕ εφιστά συνεπώς την προσοχή στο γεγονός ότι η
  Ακόμη και αν η απαλλαγή, η οποία σύμφωνα με τον κανονισμό θα πρέπει να αποφασίζεται από τους ΠΥΠ με πρωτοβουλία τους και με βάση τις πληροφορίες που διαθέτουν σχετικά με τους σκοπούς, τους ελέγχους, την αξιοπιστία των αντιπροσώπων, κλπ., μπορεί να αποτελεί το αδύναμο σημείο του συστήματος, είναι αιτιολογημένη λόγω των υποχρεώσεων των μη κερδοσκοπικών οργανισμών σε μια δημοκρατική κοινωνία. Η συνεργασία των ΠΥΠ, αν και καλής θελήσεως, θα είναι πάντα ανεπαρκής για την αναχαίτιση φαινομένων νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και χρηματοδότησης της τρομοκρατίας: πρέπει κατά πρώτο λόγο οι ίδιες οι αρχές να ασκούν ενεργό ρόλο και να αναφέρουν ονομαστικά τους υπόπτους. Ωστόσο, για να γίνει αυτό πραγματικότητα θα πρέπει να θεσπιστεί μια κεντρική αρχή όπως αναφέρθηκε προηγουμένως.

Αιτιολογία

Τα σημεία που προστέθηκαν αποτελούν επαρκή εξήγηση για τις προτεινόμενες διαγραφές. Οι μη κυβερνητικοί οργανισμοί αντιδρούν έντονα κατά των κανόνων που προτείνονται από την ΟΔΧΔ. Εάν η ΕΟΚΕ υποστήριζε τους κανόνες αυτούς τότε θα δημιουργούσε και μεγάλα προβλήματα στις σχέσεις της με αυτούς.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

Ψήφοι υπέρ: 43

Ψήφοι κατά: 52

Αποχές: 7

---

| 8.8.2006 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 185/97 |
| --- | --- | --- | --- |

8.8.2006

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 185/97

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών “Περιορισμός του αντίκτυπου των αερομεταφορών στην αλλαγή του κλίματος”»

COM (2005) 459 τελικό

(2006/C 185/17)

Στις 27 Σεπτεμβρίου 2005, και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω ανακοίνωση

Το ειδικευμένο τμήμα «Γεωργία, ανάπτυξη της υπαίθρου, περιβάλλον», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 21 Μαρτίου 2006 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. SIMONS.

Κατά την 426η σύνοδο ολομέλειάς της 20ής και 21ης Απριλίου 2006 (συνεδρίαση της 21ης Απριλίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 55 ψήφους υπέρ και 1 αποχή την ακόλουθη γνωμοδότηση.

Α.   Συμπεράσματα

| Α.1 | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι, προκειμένου να περιοριστεί ο αντίκτυπος των αερομεταφορών στην αλλαγή του κλίματος, θα πρέπει να θεσπισθούν και άλλα μέτρα (πολιτικού χαρακτήρα). Ακόμη και αν υλοποιηθούν όλα τα φιλόδοξα σχέδια έρευνας και ανάπτυξης κατά τις ερχόμενες δεκαετίες, η αύξηση της συμβολής των αερομεταφορών στις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου θα ανέρχεται περίπου στο 50 % του ετήσιου ποσοστού ανάπτυξης των αερομεταφορών. Οι πιστώσεις που προβλέπονται για το σκοπό αυτό στο πλαίσιο του 7ου προγράμματος πλαίσιο, θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν με εύστοχο και αποτελεσματικό τρόπο. |
| --- | --- |

Α.1

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι, προκειμένου να περιοριστεί ο αντίκτυπος των αερομεταφορών στην αλλαγή του κλίματος, θα πρέπει να θεσπισθούν και άλλα μέτρα (πολιτικού χαρακτήρα). Ακόμη και αν υλοποιηθούν όλα τα φιλόδοξα σχέδια έρευνας και ανάπτυξης κατά τις ερχόμενες δεκαετίες, η αύξηση της συμβολής των αερομεταφορών στις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου θα ανέρχεται περίπου στο 50 % του ετήσιου ποσοστού ανάπτυξης των αερομεταφορών. Οι πιστώσεις που προβλέπονται για το σκοπό αυτό στο πλαίσιο του 7ου προγράμματος πλαίσιο, θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν με εύστοχο και αποτελεσματικό τρόπο.

| Α.2 | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, προκειμένου να περιοριστεί ο αντίκτυπος στην αλλαγή του κλίματος, θέτει και ή ίδια πολιτικούς στόχους όσον αφορά τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και οξειδίου του αζώτου στις ευρωπαϊκές αερομεταφορές για την περίοδο 2008-2012. Λαμβανομένων υπόψη των διεθνών συμβάσεων, συμφωνιών και συνεχιζόμενων μελετών, η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι τα δυνητικά μέτρα για την αεροπλοΐα θα πρέπει αρχικά να ισχύουν μόνο για τις εκπομπές CO2 στις ενδοκοινοτικές αερομεταφορές, ώστε να ελαχιστοποιηθούν οι ενδεχόμενα μακρές προθεσμίες εκτέλεσης. |
| --- | --- |

Α.2

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, προκειμένου να περιοριστεί ο αντίκτυπος στην αλλαγή του κλίματος, θέτει και ή ίδια πολιτικούς στόχους όσον αφορά τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και οξειδίου του αζώτου στις ευρωπαϊκές αερομεταφορές για την περίοδο 2008-2012. Λαμβανομένων υπόψη των διεθνών συμβάσεων, συμφωνιών και συνεχιζόμενων μελετών, η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι τα δυνητικά μέτρα για την αεροπλοΐα θα πρέπει αρχικά να ισχύουν μόνο για τις εκπομπές CO2 στις ενδοκοινοτικές αερομεταφορές, ώστε να ελαχιστοποιηθούν οι ενδεχόμενα μακρές προθεσμίες εκτέλεσης.

| Α.3 | Προκειμένου να διασφαλισθεί η παγκόσμια εφαρμογή του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών, θα ήταν σκόπιμο να καθιερωθεί το σύστημα μέσω του Διεθνούς Οργανισμού Πολιτικής Αεροπορίας (ICAO). Αν αποδειχθεί στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων σκόπιμο, η καθιέρωση ενός ενδοκοινοτικού συστήματος ETS για τις ενδοκοινοτικές αερομεταφορές ως ένα πρακτικό πρώτο βήμα προς αυτή την κατεύθυνση, θα αποτελούσε μία εφικτή επιλογή. |
| --- | --- |

Α.3

Προκειμένου να διασφαλισθεί η παγκόσμια εφαρμογή του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών, θα ήταν σκόπιμο να καθιερωθεί το σύστημα μέσω του Διεθνούς Οργανισμού Πολιτικής Αεροπορίας (ICAO). Αν αποδειχθεί στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων σκόπιμο, η καθιέρωση ενός ενδοκοινοτικού συστήματος ETS για τις ενδοκοινοτικές αερομεταφορές ως ένα πρακτικό πρώτο βήμα προς αυτή την κατεύθυνση, θα αποτελούσε μία εφικτή επιλογή.

| Α.4 | λόγω της (ετησίως αυξανόμενης) συμμετοχής τους στις κλιματικές αλλαγές, οι ενδοκοινοτικές αερομεταφορές θα πρέπει, το συντομότερο δυνατόν, να ενταχθούν σε ένα ανοικτό ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας εκπομπών αερίων, με ένα ρεαλιστικό βασικό επίπεδο. Τα ποσοστά των εκπομπών θα πρέπει να κατανέμονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο και να επιβάλλονται επιπλέον στόχοι συμβολής/μείωσης των εκπομπών απευθείας στις αεροπορικές εταιρείες ως συμβαλλόμενα μέρη, χωρίς ωστόσο οι νεοεισερχόμενοι στην αγορά φορείς να βρεθούν, στο μέτρο του δυνατού, σε μειονεκτική ανταγωνιστική θέση. Όσον αφορά άλλες επιπτώσεις, θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν πιο κατάλληλα μέσα τοπικού επιπέδου, όπως η επιβολή φόρου οξειδίου του αζώτου ή άλλα αποτελεσματικά μέτρα. |
| --- | --- |

Α.4

λόγω της (ετησίως αυξανόμενης) συμμετοχής τους στις κλιματικές αλλαγές, οι ενδοκοινοτικές αερομεταφορές θα πρέπει, το συντομότερο δυνατόν, να ενταχθούν σε ένα ανοικτό ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας εκπομπών αερίων, με ένα ρεαλιστικό βασικό επίπεδο. Τα ποσοστά των εκπομπών θα πρέπει να κατανέμονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο και να επιβάλλονται επιπλέον στόχοι συμβολής/μείωσης των εκπομπών απευθείας στις αεροπορικές εταιρείες ως συμβαλλόμενα μέρη, χωρίς ωστόσο οι νεοεισερχόμενοι στην αγορά φορείς να βρεθούν, στο μέτρο του δυνατού, σε μειονεκτική ανταγωνιστική θέση. Όσον αφορά άλλες επιπτώσεις, θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν πιο κατάλληλα μέσα τοπικού επιπέδου, όπως η επιβολή φόρου οξειδίου του αζώτου ή άλλα αποτελεσματικά μέτρα.

| Α.5 | Οι επενδύσεις στην έρευνα όσον αφορά τις συνέπειες στις κλιματικές αλλαγές των λοιπών, πλην των CO2, εκπομπών των αερομεταφορών και η τεχνολογική πρόοδος που συμβάλει στην εξασφάλιση καθαρότερων αερομεταφορών, θα πρέπει να αποτελούν απόλυτη προτεραιότητα για την ΕΕ και τη βιομηχανία· σε αυτό το πλαίσιο θα πρέπει να ληφθεί μέριμνα για την πρόληψη των αρνητικών συμβιβασμών μεταξύ του τοπικού θορύβου, των τοπικών εκπομπών και των παγκόσμιων εκπομπών των αεροσκαφών. |
| --- | --- |

Α.5

Οι επενδύσεις στην έρευνα όσον αφορά τις συνέπειες στις κλιματικές αλλαγές των λοιπών, πλην των CO2, εκπομπών των αερομεταφορών και η τεχνολογική πρόοδος που συμβάλει στην εξασφάλιση καθαρότερων αερομεταφορών, θα πρέπει να αποτελούν απόλυτη προτεραιότητα για την ΕΕ και τη βιομηχανία· σε αυτό το πλαίσιο θα πρέπει να ληφθεί μέριμνα για την πρόληψη των αρνητικών συμβιβασμών μεταξύ του τοπικού θορύβου, των τοπικών εκπομπών και των παγκόσμιων εκπομπών των αεροσκαφών.

| Α.6 | Δεδομένου του δυναμικού της για τη μείωση των εκπομπών, η βελτίωση της διαχείρισης της αεροπορικής κυκλοφορίας θα πρέπει να αποτελεί επίσης προτεραιότητα με τη χρησιμοποίηση της πρωτοβουλίας «Ενιαίος Ευρωπαϊκός Ουρανός» και του προγράμματος SESAR (Σχέδιο Έρευνας και Επιδείξεων για την Ενέργεια). |
| --- | --- |

Α.6

Δεδομένου του δυναμικού της για τη μείωση των εκπομπών, η βελτίωση της διαχείρισης της αεροπορικής κυκλοφορίας θα πρέπει να αποτελεί επίσης προτεραιότητα με τη χρησιμοποίηση της πρωτοβουλίας «Ενιαίος Ευρωπαϊκός Ουρανός» και του προγράμματος SESAR (Σχέδιο Έρευνας και Επιδείξεων για την Ενέργεια).

| Α.7 | Θα πρέπει να διερευνηθούν περαιτέρω οι δυνατότητες εφαρμογής μη διακριτικών μέτρων για τη βελτίωση της ανταγωνιστικής θέσης των επίγειων τύπων μεταφοράς, προκειμένου να προσφέρονται περισσότερο ελκυστικές εναλλακτικές λύσεις για τις μεταφορές επιβατών και εμπορευμάτων εντός της ΕΕ. |
| --- | --- |

Α.7

Θα πρέπει να διερευνηθούν περαιτέρω οι δυνατότητες εφαρμογής μη διακριτικών μέτρων για τη βελτίωση της ανταγωνιστικής θέσης των επίγειων τύπων μεταφοράς, προκειμένου να προσφέρονται περισσότερο ελκυστικές εναλλακτικές λύσεις για τις μεταφορές επιβατών και εμπορευμάτων εντός της ΕΕ.

Β.   Αιτιολογία

| Β.1 | Αν και η συμβολή των αεροπορικών εκπομπών στις κλιματικές αλλαγές είναι μικρή (περίπου 3 %), προβλέπεται να ενισχυθεί εξαιτίας της αυξημένης ζήτησης, της απουσίας εναλλακτικών πηγών καυσίμων και του σχετικά υψηλού επιπέδου της σύγχρονης αεροπορικής τεχνολογίας. Ακόμη και αν όλοι οι φιλόδοξοι στόχοι για Ε&Α της ΕΕ υλοποιηθούν και επιτευχθούν κατά τις επόμενες δεκαετίες, η αύξηση των εκπομπών CO2 των αεροσκαφών θα ανέλθει περίπου στο 2 έως 2,5 % το χρόνο, δηλαδή στο ήμισυ της ετήσιας αύξησης των αερομεταφορών (που προβλέπεται να είναι μεταξύ 4 και 5 % ετησίως). |
| --- | --- |

Β.1

Αν και η συμβολή των αεροπορικών εκπομπών στις κλιματικές αλλαγές είναι μικρή (περίπου 3 %), προβλέπεται να ενισχυθεί εξαιτίας της αυξημένης ζήτησης, της απουσίας εναλλακτικών πηγών καυσίμων και του σχετικά υψηλού επιπέδου της σύγχρονης αεροπορικής τεχνολογίας. Ακόμη και αν όλοι οι φιλόδοξοι στόχοι για Ε&Α της ΕΕ υλοποιηθούν και επιτευχθούν κατά τις επόμενες δεκαετίες, η αύξηση των εκπομπών CO2 των αεροσκαφών θα ανέλθει περίπου στο 2 έως 2,5 % το χρόνο, δηλαδή στο ήμισυ της ετήσιας αύξησης των αερομεταφορών (που προβλέπεται να είναι μεταξύ 4 και 5 % ετησίως).

| Β.2 | Ένα σύστημα ETS προσφέρει την περισσότερο αποδοτική σε σχέση με το κόστος λύση για τον περιορισμό των συνεπειών από τις κλιματικές αλλαγές, με την παράλληλη διευκόλυνση της βιώσιμης ανάπτυξης της αεροπλοΐας. |
| --- | --- |

Β.2

Ένα σύστημα ETS προσφέρει την περισσότερο αποδοτική σε σχέση με το κόστος λύση για τον περιορισμό των συνεπειών από τις κλιματικές αλλαγές, με την παράλληλη διευκόλυνση της βιώσιμης ανάπτυξης της αεροπλοΐας.

| Β.3 | Το πρόβλημα είναι από τη φύση του παγκόσμιο και, κατά συνέπεια, απαιτεί μία σε παγκόσμιο επίπεδο λύση. Εντωμεταξύ, ίσως η εφαρμογή ενός ενδοκοινοτικού συστήματος αποτελεί ένα πρώτο βήμα, το οποίο θα ήταν δυνατόν να θεωρηθεί πρότυπο για παγκόσμια εφαρμογή μέσω του ICAO. |
| --- | --- |

Β.3

Το πρόβλημα είναι από τη φύση του παγκόσμιο και, κατά συνέπεια, απαιτεί μία σε παγκόσμιο επίπεδο λύση. Εντωμεταξύ, ίσως η εφαρμογή ενός ενδοκοινοτικού συστήματος αποτελεί ένα πρώτο βήμα, το οποίο θα ήταν δυνατόν να θεωρηθεί πρότυπο για παγκόσμια εφαρμογή μέσω του ICAO.

| Β.4 | Για το λόγο αυτό, ένα κοινοτικό σύστημα θα πρέπει να είναι όσο το δυνατόν αδιαμφισβήτητο, περιοριζόμενο αρχικά στις εκπομπές CO2 χωρίς της εφαρμογή πολλαπλασιαστών. Οι συνέπειες από τις εκπομπές αερίων, εξαιρουμένου του CO2, (για τις οποίες δεν υπάρχουν αντίστοιχες με το πρωτόκολλο του Κιότο τιμές) είναι, από επιστημονικής απόψεως, λιγότερο κατανοητές, αν και υπάρχουν ενδείξεις ότι ορισμένες εκπομπές αερίων πλην του CO2 θα μπορούσαν να έχουν συνέπειες σε ορισμένες περιπτώσεις. Εν αναμονή περαιτέρω ερευνών, αυτού του είδους οι συνέπειες θα πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο τυποποιημένων σε επίπεδο ΕΕ τοπικών μέτρων, όποτε κρίνεται απαραίτητο, όπως η επιβολή φόρου για τις εκπομπές Nox. |
| --- | --- |

Β.4

Για το λόγο αυτό, ένα κοινοτικό σύστημα θα πρέπει να είναι όσο το δυνατόν αδιαμφισβήτητο, περιοριζόμενο αρχικά στις εκπομπές CO2 χωρίς της εφαρμογή πολλαπλασιαστών. Οι συνέπειες από τις εκπομπές αερίων, εξαιρουμένου του CO2, (για τις οποίες δεν υπάρχουν αντίστοιχες με το πρωτόκολλο του Κιότο τιμές) είναι, από επιστημονικής απόψεως, λιγότερο κατανοητές, αν και υπάρχουν ενδείξεις ότι ορισμένες εκπομπές αερίων πλην του CO2 θα μπορούσαν να έχουν συνέπειες σε ορισμένες περιπτώσεις. Εν αναμονή περαιτέρω ερευνών, αυτού του είδους οι συνέπειες θα πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο τυποποιημένων σε επίπεδο ΕΕ τοπικών μέτρων, όποτε κρίνεται απαραίτητο, όπως η επιβολή φόρου για τις εκπομπές Nox.

| Β.5 | Τα τρένα υψηλής ταχύτητας αποδείχθηκαν αξιόλογη εναλλακτική λύση έναντι των εναέριων μεταφορών επιβατών σε ορισμένες ευρωπαϊκές διαδρομές, οι οποίες παρουσιάζουν τεράστιους όγκους κυκλοφορίας και διάρκεια πτήσεων μίας ώρας ή και λιγότερο. Θα πρέπει να αναληφθούν μελέτες για να εκτιμηθεί το δυναμικό επέκτασής τους και η δυνατότητα παροχής τέτοιου είδους υπηρεσιών για τη μεταφορά εμπορευμάτων, φροντίζοντας παράλληλα να αποφευχθεί η στρέβλωση του ανταγωνισμού, εξαιτίας της χορήγησης εθνικών ή κοινοτικών επιδοτήσεων. Ωστόσο, δεν θα πρέπει να αναμένεται ότι τα τρένα θα καταστούν πλήρης εναλλακτική λύση για περισσότερο από ένα μέρος της ενδοκοινοτικής αεροπορικής κυκλοφορίας. |
| --- | --- |

Β.5

Τα τρένα υψηλής ταχύτητας αποδείχθηκαν αξιόλογη εναλλακτική λύση έναντι των εναέριων μεταφορών επιβατών σε ορισμένες ευρωπαϊκές διαδρομές, οι οποίες παρουσιάζουν τεράστιους όγκους κυκλοφορίας και διάρκεια πτήσεων μίας ώρας ή και λιγότερο. Θα πρέπει να αναληφθούν μελέτες για να εκτιμηθεί το δυναμικό επέκτασής τους και η δυνατότητα παροχής τέτοιου είδους υπηρεσιών για τη μεταφορά εμπορευμάτων, φροντίζοντας παράλληλα να αποφευχθεί η στρέβλωση του ανταγωνισμού, εξαιτίας της χορήγησης εθνικών ή κοινοτικών επιδοτήσεων. Ωστόσο, δεν θα πρέπει να αναμένεται ότι τα τρένα θα καταστούν πλήρης εναλλακτική λύση για περισσότερο από ένα μέρος της ενδοκοινοτικής αεροπορικής κυκλοφορίας.

1.   Εισαγωγή

| 1.1 | Οι αερομεταφορές έχουν καταστεί αναπόσπαστο μέρος της κοινωνίας του 21ου αιώνα, επιτρέποντας τόσο στους επιβάτες όσο και στα εμπορεύματα να διανύουν μεγάλες αποστάσεις με πρωτόγνωρες ταχύτητες και προσφέροντας σημαντικά οικονομικά οφέλη για τις περιφερειακές και εθνικές οικονομίες. Ωστόσο, οι αερομεταφορές συμβάλλουν επίσης στην αλλαγή του κλίματος που παρατηρείται στον πλανήτη μας. Μολονότι η ενεργειακή απόδοση των αεροσκαφών έχει αυξηθεί σε ποσοστό μεγαλύτερο του 70 % την τελευταία τεσσαρακονταετία, η συνολική ποσότητα καταναλισκόμενου καυσίμου έχει, αυξηθεί σε ποσοστό άνω του 400 % στο ίδιο διάστημα, λόγω της ακόμη μεγαλύτερης αύξησης της εναέριας κυκλοφορίας. |
| --- | --- |

1.1

Οι αερομεταφορές έχουν καταστεί αναπόσπαστο μέρος της κοινωνίας του 21ου αιώνα, επιτρέποντας τόσο στους επιβάτες όσο και στα εμπορεύματα να διανύουν μεγάλες αποστάσεις με πρωτόγνωρες ταχύτητες και προσφέροντας σημαντικά οικονομικά οφέλη για τις περιφερειακές και εθνικές οικονομίες. Ωστόσο, οι αερομεταφορές συμβάλλουν επίσης στην αλλαγή του κλίματος που παρατηρείται στον πλανήτη μας. Μολονότι η ενεργειακή απόδοση των αεροσκαφών έχει αυξηθεί σε ποσοστό μεγαλύτερο του 70 % την τελευταία τεσσαρακονταετία, η συνολική ποσότητα καταναλισκόμενου καυσίμου έχει, αυξηθεί σε ποσοστό άνω του 400 % στο ίδιο διάστημα, λόγω της ακόμη μεγαλύτερης αύξησης της εναέριας κυκλοφορίας.

| 1.2 | Ως αποτέλεσμα των ανωτέρω, ο αντίκτυπος των αερομεταφορών στο κλίμα αυξάνεται και αποτελεί την ταχύτερη αυξανόμενη μόνη πηγή αερίων θερμοκηπίου: ενώ οι βάσει του Πρωτοκόλλου του Κιότο ελεγχόμενες συνολικές εκπομπές μειώθηκαν κατά 5,5 % (-287 MtCO2e) στο διάστημα 1990-2003, οι εκπομπές αερίων θερμοκηπίου από τις διεθνείς αερομεταφορές αυξήθηκαν κατά 73 % (+47 MtCO2e), αύξηση που αντιστοιχεί σε ετήσιο ποσοστό 4,3 %. Από το 1990 και μετά οι ευρωπαϊκές αερομεταφορές άρχισαν να αυξάνονται με ακόμα ταχύτερους ρυθμούς, γεγονός που αποδεικνύει ότι η βιομηχανία αερομεταφορών καταβάλλει προσπάθειες προκειμένου να αντιμετωπίσει τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις στην πηγή, με αποτελεσματικές τεχνικές. |
| --- | --- |

1.2

Ως αποτέλεσμα των ανωτέρω, ο αντίκτυπος των αερομεταφορών στο κλίμα αυξάνεται και αποτελεί την ταχύτερη αυξανόμενη μόνη πηγή αερίων θερμοκηπίου: ενώ οι βάσει του Πρωτοκόλλου του Κιότο ελεγχόμενες συνολικές εκπομπές μειώθηκαν κατά 5,5 % (-287 MtCO2e) στο διάστημα 1990-2003, οι εκπομπές αερίων θερμοκηπίου από τις διεθνείς αερομεταφορές αυξήθηκαν κατά 73 % (+47 MtCO2e), αύξηση που αντιστοιχεί σε ετήσιο ποσοστό 4,3 %. Από το 1990 και μετά οι ευρωπαϊκές αερομεταφορές άρχισαν να αυξάνονται με ακόμα ταχύτερους ρυθμούς, γεγονός που αποδεικνύει ότι η βιομηχανία αερομεταφορών καταβάλλει προσπάθειες προκειμένου να αντιμετωπίσει τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις στην πηγή, με αποτελεσματικές τεχνικές.

| 1.3 | Από αυτή την άποψη η πολιτική αντιμετώπισης των προβλημάτων στην πηγή αποτελεί ένα (πρώτο) αποτελεσματικό μέτρο. Βραχυπρόθεσμα, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, οι αερομεταφορές δεν θα μπορούν να αντισταθμίσουν το υπολειπόμενο ήμισυ της συμβολής τους στις κλιματικές αλλαγές παρά μόνον μέσω μιας υποχρεωτικής και μη ρεαλιστικής μειωμένης ανάπτυξης των αερομεταφορών. |
| --- | --- |

1.3

Από αυτή την άποψη η πολιτική αντιμετώπισης των προβλημάτων στην πηγή αποτελεί ένα (πρώτο) αποτελεσματικό μέτρο. Βραχυπρόθεσμα, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, οι αερομεταφορές δεν θα μπορούν να αντισταθμίσουν το υπολειπόμενο ήμισυ της συμβολής τους στις κλιματικές αλλαγές παρά μόνον μέσω μιας υποχρεωτικής και μη ρεαλιστικής μειωμένης ανάπτυξης των αερομεταφορών.

| 1.4 | Μολονότι σήμερα, η συμμετοχή των αερομεταφορών στο σύνολο των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου είναι ακόμη μικρή (περίπου 3 % (1)), η ταχεία αύξηση μετριάζει την πρόοδο σε άλλους τομείς. Εάν η αύξηση συνεχιστεί με τους σημερινούς ρυθμούς, η αύξηση των εκπομπών ΕΕ από τις διεθνείς πτήσεις μέχρι το 2012, θα φθάσει το 150 % σε σύγκριση με το 1990. Η εν λόγω αύξηση θα εξουδετερώσει, σε αναλογία μεγαλύτερη του ενός τετάρτου, τον περιορισμό των εκπομπών που απαιτεί ο κοινοτικός στόχος στο πλαίσιο του Πρωτοκόλλου του Κιότο. |
| --- | --- |

1.4

Μολονότι σήμερα, η συμμετοχή των αερομεταφορών στο σύνολο των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου είναι ακόμη μικρή (περίπου 3 % (1)), η ταχεία αύξηση μετριάζει την πρόοδο σε άλλους τομείς. Εάν η αύξηση συνεχιστεί με τους σημερινούς ρυθμούς, η αύξηση των εκπομπών ΕΕ από τις διεθνείς πτήσεις μέχρι το 2012, θα φθάσει το 150 % σε σύγκριση με το 1990. Η εν λόγω αύξηση θα εξουδετερώσει, σε αναλογία μεγαλύτερη του ενός τετάρτου, τον περιορισμό των εκπομπών που απαιτεί ο κοινοτικός στόχος στο πλαίσιο του Πρωτοκόλλου του Κιότο.

| 1.5 | Σε πιο μακροπρόθεσμη βάση, και εφόσον διατηρηθούν οι σημερινές τάσεις, (που θα σήμαινε ότι το σημερινό ποσοστό συμμετοχής των αερομεταφορών στις συνολικές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα στην Ευρώπη θα φθάσει από 3 % που είναι σήμερα στο περίπου 5 % το 2030, εάν διπλασιασθεί ο όγκος των αερομεταφορών), οι εκπομπές από τις αερομεταφορές θα καταστούν ένας από τους σημαντικότερους συντελεστές των κλιματικών αλλαγών. Ένα σύστημα εμπορίας ποσοστώσεων (ETS) θα μείωνε τη ζήτηση ως ένα βαθμό, αλλά δεδομένου ότι η προβλεφθείσα ανάπτυξη των αερομεταφορών προϋποθέτει την αγορά δικαιωμάτων εκπομπών από άλλους συμμετέχοντες στο σύστημα ETS, δεν υπονομεύονται οι προτεινόμενοι στόχοι για μείωση των εκπομπών. |
| --- | --- |

1.5

Σε πιο μακροπρόθεσμη βάση, και εφόσον διατηρηθούν οι σημερινές τάσεις, (που θα σήμαινε ότι το σημερινό ποσοστό συμμετοχής των αερομεταφορών στις συνολικές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα στην Ευρώπη θα φθάσει από 3 % που είναι σήμερα στο περίπου 5 % το 2030, εάν διπλασιασθεί ο όγκος των αερομεταφορών), οι εκπομπές από τις αερομεταφορές θα καταστούν ένας από τους σημαντικότερους συντελεστές των κλιματικών αλλαγών. Ένα σύστημα εμπορίας ποσοστώσεων (ETS) θα μείωνε τη ζήτηση ως ένα βαθμό, αλλά δεδομένου ότι η προβλεφθείσα ανάπτυξη των αερομεταφορών προϋποθέτει την αγορά δικαιωμάτων εκπομπών από άλλους συμμετέχοντες στο σύστημα ETS, δεν υπονομεύονται οι προτεινόμενοι στόχοι για μείωση των εκπομπών.

2.   Περίληψη της ανακοίνωσης της Επιτροπής

| 2.1 | Στις 27 Σεπτεμβρίου 2005, η Επιτροπή υπέβαλλε την ανακοίνωσή της σχετικά με υφιστάμενες και ενδεχόμενες συμπληρωματικές πολιτικές, οι οποίες στοχεύουν έμμεσα ή άμεσα στην αναχαίτιση της αύξησης των εκπομπών των αερομεταφορών. |
| --- | --- |

2.1

Στις 27 Σεπτεμβρίου 2005, η Επιτροπή υπέβαλλε την ανακοίνωσή της σχετικά με υφιστάμενες και ενδεχόμενες συμπληρωματικές πολιτικές, οι οποίες στοχεύουν έμμεσα ή άμεσα στην αναχαίτιση της αύξησης των εκπομπών των αερομεταφορών.

| 2.2 | Τα υφιστάμενα μέτρα συμβάλλουν μεταξύ άλλων στην ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης, στην επιλογή εναλλακτικών μέσων μεταφοράς αλλά και στην έρευνα για την κατασκευή καθαρότερων αεροσκαφών, παραδείγματος χάρη μέσω του 6ου προγράμματος πλαίσιο για την έρευνα στην ΕΕ και σύντομα σε ακόμα μεγαλύτερο βαθμό, μέσω του 7ου προγράμματος πλαίσιο. |
| --- | --- |

2.2

Τα υφιστάμενα μέτρα συμβάλλουν μεταξύ άλλων στην ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης, στην επιλογή εναλλακτικών μέσων μεταφοράς αλλά και στην έρευνα για την κατασκευή καθαρότερων αεροσκαφών, παραδείγματος χάρη μέσω του 6ου προγράμματος πλαίσιο για την έρευνα στην ΕΕ και σύντομα σε ακόμα μεγαλύτερο βαθμό, μέσω του 7ου προγράμματος πλαίσιο.

| 2.3 | Τα μέτρα που έχουν θεσπισθεί για την καλύτερη διαχείριση των αερομεταφορών ( μέσω του σχεδίου για τον Ενιαίο Ευρωπαϊκό Ουρανό) στοχεύουν μεσοπρόθεσμα σε μείωση της τάξης του 10 % μέσω της βελτιωμένης και αποτελεσματικότερης χρήσης του ευρωπαϊκού εναέριου χώρου. |
| --- | --- |

2.3

Τα μέτρα που έχουν θεσπισθεί για την καλύτερη διαχείριση των αερομεταφορών ( μέσω του σχεδίου για τον Ενιαίο Ευρωπαϊκό Ουρανό) στοχεύουν μεσοπρόθεσμα σε μείωση της τάξης του 10 % μέσω της βελτιωμένης και αποτελεσματικότερης χρήσης του ευρωπαϊκού εναέριου χώρου.

| 2.4 | Με την εφαρμογή μέτρων που έχουν μελετηθεί κατά το παρελθόν όπως η φορολόγηση της ενέργειας στις αερομεταφορές (φόρος καυσίμων), ή η επιβολή φόρου επί των αεροπορικών εισιτηρίων (στην ΕΕ) ενδεχομένως να μετριαστεί (έστω μερικώς) ο αντίκτυπος των αερομεταφορών στις κλιματικές αλλαγές. |
| --- | --- |

2.4

Με την εφαρμογή μέτρων που έχουν μελετηθεί κατά το παρελθόν όπως η φορολόγηση της ενέργειας στις αερομεταφορές (φόρος καυσίμων), ή η επιβολή φόρου επί των αεροπορικών εισιτηρίων (στην ΕΕ) ενδεχομένως να μετριαστεί (έστω μερικώς) ο αντίκτυπος των αερομεταφορών στις κλιματικές αλλαγές.

| 2.5 | Η Επιτροπή συνιστά γι αυτό, συμπληρωματικά στα υφιστάμενα μέτρα, να συμπεριληφθεί ο κλιματικός αντίκτυπος των αερομεταφορών στο ενιαίο ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (ETS EU). Το μέτρο αυτό έχει, σύμφωνα με την Επιτροπή, την πλήρη υποστήριξη της Διεθνούς Οργάνωσης Πολιτικής Αεροπορίας (ICAO), η οποία διαφωνεί με την επιβολή φορολογικών μέτρων αλλά συμφωνεί απόλυτα με το σύστημα της ανοικτής διεθνούς εμπορίας εκπομπών σε εθελοντική βάση ή την ενσωμάτωση των διεθνών αερομεταφορών στα υφιστάμενα συστήματα των κρατών. |
| --- | --- |

2.5

Η Επιτροπή συνιστά γι αυτό, συμπληρωματικά στα υφιστάμενα μέτρα, να συμπεριληφθεί ο κλιματικός αντίκτυπος των αερομεταφορών στο ενιαίο ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (ETS EU). Το μέτρο αυτό έχει, σύμφωνα με την Επιτροπή, την πλήρη υποστήριξη της Διεθνούς Οργάνωσης Πολιτικής Αεροπορίας (ICAO), η οποία διαφωνεί με την επιβολή φορολογικών μέτρων αλλά συμφωνεί απόλυτα με το σύστημα της ανοικτής διεθνούς εμπορίας εκπομπών σε εθελοντική βάση ή την ενσωμάτωση των διεθνών αερομεταφορών στα υφιστάμενα συστήματα των κρατών.

| 2.6 | Στην ανακοίνωσή της η Επιτροπή χαρακτηρίζει τα ακόλουθα θέματα ως προς το παρόν τις κυριότερες παραμέτρους του σχεδιασμού:






  — | συμβαλλόμενα μέρη: οι εταιρείες εκμετάλλευσης των αεροσκαφών· |
| --- | --- | --- |

2.6

Στην ανακοίνωσή της η Επιτροπή χαρακτηρίζει τα ακόλουθα θέματα ως προς το παρόν τις κυριότερες παραμέτρους του σχεδιασμού:

—

συμβαλλόμενα μέρη: οι εταιρείες εκμετάλλευσης των αεροσκαφών·

| — | το είδος των εκπομπών: κατά το δυνατόν σχετικές και μη σχετικές με το CO2 επιπτώσεις· |
| --- | --- |

—

το είδος των εκπομπών: κατά το δυνατόν σχετικές και μη σχετικές με το CO2 επιπτώσεις·

| — | πεδίο εφαρμογής: όλες οι πτήσεις αναχώρησης (εντός της ΕΕ και από το έδαφος της ΕΕ)· |
| --- | --- |

—

πεδίο εφαρμογής: όλες οι πτήσεις αναχώρησης (εντός της ΕΕ και από το έδαφος της ΕΕ)·

| — | μέθοδος κατανομής: εναρμόνιση σε ευρωπαϊκό επίπεδο. |
| --- | --- |

—

μέθοδος κατανομής: εναρμόνιση σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

| 2.7 | Μία ομάδα εργασίας που θα απαρτίζεται από εθνικούς εμπειρογνώμονες και εκπροσώπους σημαντικών οργανώσεων της βιομηχανίας, των καταναλωτών και του περιβάλλοντος θα υποβάλει στις υπηρεσίες της Επιτροπής, πριν από το Μάιο 2006, μελέτη σχετικά με τον τρόπο υπαγωγής των αερομεταφορών στο ευρωπαϊκό σύστημα ETS, σύμφωνα με τους όρους που ορίζονται στο παράρτημα της ανακοίνωσης. Σε αυτή την περίπτωση αναμένεται να υποβληθεί έως το τέλος 2006 σχετικό νομοσχέδιο. |
| --- | --- |

2.7

Μία ομάδα εργασίας που θα απαρτίζεται από εθνικούς εμπειρογνώμονες και εκπροσώπους σημαντικών οργανώσεων της βιομηχανίας, των καταναλωτών και του περιβάλλοντος θα υποβάλει στις υπηρεσίες της Επιτροπής, πριν από το Μάιο 2006, μελέτη σχετικά με τον τρόπο υπαγωγής των αερομεταφορών στο ευρωπαϊκό σύστημα ETS, σύμφωνα με τους όρους που ορίζονται στο παράρτημα της ανακοίνωσης. Σε αυτή την περίπτωση αναμένεται να υποβληθεί έως το τέλος 2006 σχετικό νομοσχέδιο.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1 | Σχεδόν όλες οι χώρες του κόσμου αναγνωρίζουν τις κλιματικές επιπτώσεις που έχουν οι εκπομπές αερίων θερμοκηπίου (που οφείλονται στην ανθρώπινη δραστηριότητα) σε παγκόσμιο επίπεδο. Ωστόσο, οι γνώμες εξακολουθούν να διχάζονται σημαντικά όσον αφορά τον καλύτερο τρόπο αντιμετώπισης του προβλήματος. Χώρες με πολύ μεγάλο ποσοστό συμμετοχής στις παγκόσμιες εκπομπές αερίων θερμοκηπίου, όπως οι ΗΠΑ και η Κίνα, επέλεξαν ως βασικό μέτρο αντιμετώπισης την εφαρμογή μέτρων καταπολέμησης της ρύπανσης στην πηγή και εσύναψαν πρόσφατα σχετικές διεθνείς συμφωνίες. |
| --- | --- |

3.1

Σχεδόν όλες οι χώρες του κόσμου αναγνωρίζουν τις κλιματικές επιπτώσεις που έχουν οι εκπομπές αερίων θερμοκηπίου (που οφείλονται στην ανθρώπινη δραστηριότητα) σε παγκόσμιο επίπεδο. Ωστόσο, οι γνώμες εξακολουθούν να διχάζονται σημαντικά όσον αφορά τον καλύτερο τρόπο αντιμετώπισης του προβλήματος. Χώρες με πολύ μεγάλο ποσοστό συμμετοχής στις παγκόσμιες εκπομπές αερίων θερμοκηπίου, όπως οι ΗΠΑ και η Κίνα, επέλεξαν ως βασικό μέτρο αντιμετώπισης την εφαρμογή μέτρων καταπολέμησης της ρύπανσης στην πηγή και εσύναψαν πρόσφατα σχετικές διεθνείς συμφωνίες.

| 3.2 | Το πρωτόκολλο του Κιότο, που συμφωνήθηκε το 1997 και επικυρώθηκε εκτός από την ΕΕ μεταξύ άλλων και από τη Ρωσία και τον Καναδά, προβλέπει για την Ευρώπη για την περίοδο 2008-2012 μείωση των αερίων θερμοκηπίου κατά μέσο όρο της τάξης του 8 % σε σχέση με το 1990 με διαφοροποιημένα ποσοστά ανά κράτος μέλος. Ένα μέρος της υποχρέωσης αυτής μπορεί να καλυφθεί μέσω (αποτελεσματικότερων ως προς το κόστος) μέτρων στο εξωτερικό. |
| --- | --- |

3.2

Το πρωτόκολλο του Κιότο, που συμφωνήθηκε το 1997 και επικυρώθηκε εκτός από την ΕΕ μεταξύ άλλων και από τη Ρωσία και τον Καναδά, προβλέπει για την Ευρώπη για την περίοδο 2008-2012 μείωση των αερίων θερμοκηπίου κατά μέσο όρο της τάξης του 8 % σε σχέση με το 1990 με διαφοροποιημένα ποσοστά ανά κράτος μέλος. Ένα μέρος της υποχρέωσης αυτής μπορεί να καλυφθεί μέσω (αποτελεσματικότερων ως προς το κόστος) μέτρων στο εξωτερικό.

| 3.3 | Από το 2000 εφαρμόζεται στην ΕΕ το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα για την Αλλαγή του Κλίματος (ECCP), στο πλαίσιο του οποίου αναπτύχθηκε και το νέο ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών CO2, το οποίο αφορά όλες τις σταθερές πηγές ρύπανσης στην ΕΕ και ισχύει από την 1η Ιανουαρίου 2005. Οι μεταφορές δεν υπάγονται (ακόμη) στο ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας για την πρώτη περίοδο έως και το 2007 αλλά ίσως συμπεριληφθούν κατά τη δεύτερη περίοδο από το 2008 έως το 2012. Επίσης, θα πρέπει να σημειωθεί ότι και οι διεθνείς αεροπορικές μεταφορές δεν συμπεριλαμβάνονται στο ισχύον πρωτόκολλο του Κιότο και στους στόχους του. |
| --- | --- |

3.3

Από το 2000 εφαρμόζεται στην ΕΕ το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα για την Αλλαγή του Κλίματος (ECCP), στο πλαίσιο του οποίου αναπτύχθηκε και το νέο ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών CO2, το οποίο αφορά όλες τις σταθερές πηγές ρύπανσης στην ΕΕ και ισχύει από την 1η Ιανουαρίου 2005. Οι μεταφορές δεν υπάγονται (ακόμη) στο ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας για την πρώτη περίοδο έως και το 2007 αλλά ίσως συμπεριληφθούν κατά τη δεύτερη περίοδο από το 2008 έως το 2012. Επίσης, θα πρέπει να σημειωθεί ότι και οι διεθνείς αεροπορικές μεταφορές δεν συμπεριλαμβάνονται στο ισχύον πρωτόκολλο του Κιότο και στους στόχους του.

| 3.4 | Ο πλέον ενδεδειγμένος τρόπος για τη θέσπιση κανόνων στον τομέα των αερομεταφορών σε διεθνές επίπεδο είναι οι διαπραγματεύσεις στους κόλπους του Διεθνούς Οργανισμού Πολιτικής Αεροπορίας (ICAO). |
| --- | --- |

3.4

Ο πλέον ενδεδειγμένος τρόπος για τη θέσπιση κανόνων στον τομέα των αερομεταφορών σε διεθνές επίπεδο είναι οι διαπραγματεύσεις στους κόλπους του Διεθνούς Οργανισμού Πολιτικής Αεροπορίας (ICAO).

| 3.5 | Τα εμπορικά αεροσκάφη ίπτανται σε υψόμετρα μεταξύ 8 και 13 χιλιομέτρων, όπου απελευθερώνουν αέρια και σωματίδια που μεταβάλλουν τη σύνθεση της ατμόσφαιρας και συμβάλλουν στην αλλαγή του κλίματος.


  Το διοξείδιο του άνθρακα
  (CO2) αποτελεί το σημαντικότερο αέριο θερμοκηπίου, λόγω των μεγάλων αποδεσμευόμενων ποσοτήτων και του μακρού χρόνου παραμονής του στην ατμόσφαιρα. Οι αυξανόμενες συγκεντρώσεις έχουν μία γνωστή και άμεση θερμαντική επίδραση στην επιφάνεια της γης.


  Τα οξείδια του αζώτου
  (NOx) έχουν έμμεσες συνέπειες για το κλίμα. Τα οξείδια του αζώτου παράγουν όζον υπό την επίδραση του ηλιακού φωτός, πλην όμως, επίσης, μειώνουν τη συγκέντρωση μεθανίου στην περιβάλλουσα ατμόσφαιρα. Το καθαρό αποτέλεσμα είναι ότι οι επιπτώσεις του όζοντος είναι ισχυρότερες από εκείνες του μεθανίου, και συνεπώς υπερθέρμανση του πλανήτη.


  Οι υδρατμοί (H

  2

  0)
  που εκλύονται από τα αεροσκάφη επιδρούν άμεσα στο φαινόμενο θερμοκηπίου, ενισχύοντάς το, δεδομένου όμως ότι απομακρύνονται σύντομα μέσω των βροχοπτώσεων, η επίδρασή τους είναι μικρή. Πάντως, οι υδρατμοί που εκλύονται σε μεγάλα ύψη πυροδοτούν συχνά τη διαμόρφωση ιχνών υγροποίησης, τα οποία τείνουν να θερμάνουν την επιφάνεια της γης. Επιπλέον, παρόμοια «ίχνη» πιθανόν να εξελιχθούν σε θυσάνους (νέφη από κρύσταλλα πάγου). Και αυτά είναι ύποπτα ότι έχουν σημαντική θερμαντικές επιπτώσεις, αλλά δεν είναι απολύτως βέβαιο.


  Τα σωματίδια θειικών ενώσεων και αιθάλης
  έχουν πολύ μικρότερες άμεσες επιπτώσεις σε σύγκριση με άλλες εκπομπές των αεροσκαφών. Η αιθάλη απορροφά θερμότητα και έχει θερμαντικές επιπτώσεις· τα σωματίδια των θειικών ενώσεων εκπέμπουν θερμότητα και έχουν μικρή ψυκτική επίδραση. Επιπλέον, μπορούν να επηρεάσουν τη διαμόρφωση και τις ιδιότητες των νεφών |
| --- | --- |

3.5

Τα εμπορικά αεροσκάφη ίπτανται σε υψόμετρα μεταξύ 8 και 13 χιλιομέτρων, όπου απελευθερώνουν αέρια και σωματίδια που μεταβάλλουν τη σύνθεση της ατμόσφαιρας και συμβάλλουν στην αλλαγή του κλίματος.

Το διοξείδιο του άνθρακα
  (CO2) αποτελεί το σημαντικότερο αέριο θερμοκηπίου, λόγω των μεγάλων αποδεσμευόμενων ποσοτήτων και του μακρού χρόνου παραμονής του στην ατμόσφαιρα. Οι αυξανόμενες συγκεντρώσεις έχουν μία γνωστή και άμεση θερμαντική επίδραση στην επιφάνεια της γης.

Τα οξείδια του αζώτου
  (NOx) έχουν έμμεσες συνέπειες για το κλίμα. Τα οξείδια του αζώτου παράγουν όζον υπό την επίδραση του ηλιακού φωτός, πλην όμως, επίσης, μειώνουν τη συγκέντρωση μεθανίου στην περιβάλλουσα ατμόσφαιρα. Το καθαρό αποτέλεσμα είναι ότι οι επιπτώσεις του όζοντος είναι ισχυρότερες από εκείνες του μεθανίου, και συνεπώς υπερθέρμανση του πλανήτη.

Οι υδρατμοί (H

  2

  0)
  που εκλύονται από τα αεροσκάφη επιδρούν άμεσα στο φαινόμενο θερμοκηπίου, ενισχύοντάς το, δεδομένου όμως ότι απομακρύνονται σύντομα μέσω των βροχοπτώσεων, η επίδρασή τους είναι μικρή. Πάντως, οι υδρατμοί που εκλύονται σε μεγάλα ύψη πυροδοτούν συχνά τη διαμόρφωση ιχνών υγροποίησης, τα οποία τείνουν να θερμάνουν την επιφάνεια της γης. Επιπλέον, παρόμοια «ίχνη» πιθανόν να εξελιχθούν σε θυσάνους (νέφη από κρύσταλλα πάγου). Και αυτά είναι ύποπτα ότι έχουν σημαντική θερμαντικές επιπτώσεις, αλλά δεν είναι απολύτως βέβαιο.

Τα σωματίδια θειικών ενώσεων και αιθάλης
  έχουν πολύ μικρότερες άμεσες επιπτώσεις σε σύγκριση με άλλες εκπομπές των αεροσκαφών. Η αιθάλη απορροφά θερμότητα και έχει θερμαντικές επιπτώσεις· τα σωματίδια των θειικών ενώσεων εκπέμπουν θερμότητα και έχουν μικρή ψυκτική επίδραση. Επιπλέον, μπορούν να επηρεάσουν τη διαμόρφωση και τις ιδιότητες των νεφών

| 3.6 | Το 1999, η Διακυβερνητική Επιτροπή για την Αλλαγή του Κλίματος (Intergovernmental Panel on Climate Change/IPCC) υπολόγισε ότι η συνολική επίδραση των αερομεταφορών ήταν, δυνητικά, περίπου 2 έως 4 φορές υψηλότερη απ' ό,τι η επίδραση από τις παρελθούσες εκπομπές CO2 και μόνον. Οι τελευταίες ενδείξεις μαρτυρούν ότι η εν λόγω επίδραση είναι πιθανότερη στην περιοχή του παράγοντα 2 και στο κοντινό μέλλον αναμένονται αναβαθμισμένα συμπεράσματα της IPCC. |
| --- | --- |

3.6

Το 1999, η Διακυβερνητική Επιτροπή για την Αλλαγή του Κλίματος (Intergovernmental Panel on Climate Change/IPCC) υπολόγισε ότι η συνολική επίδραση των αερομεταφορών ήταν, δυνητικά, περίπου 2 έως 4 φορές υψηλότερη απ' ό,τι η επίδραση από τις παρελθούσες εκπομπές CO2 και μόνον. Οι τελευταίες ενδείξεις μαρτυρούν ότι η εν λόγω επίδραση είναι πιθανότερη στην περιοχή του παράγοντα 2 και στο κοντινό μέλλον αναμένονται αναβαθμισμένα συμπεράσματα της IPCC.

| 3.7 | Επειδή τα καύσιμα που χρησιμοποιούνται για τις διεθνείς αερομεταφορές απαλλάσσονται από την επιβολή φορολογίας βάσει συνθήκης, η απαλλαγή αυτή της παρέχει ευνοϊκή θέση σε σύγκριση με άλλους τρόπους μεταφοράς. Είναι αλήθεια ότι για παράδειγμα, οι αερομεταφορείς καταβάλλουν και οι ίδιοι κόστος υποδομών μέσω των «καθ'οδόν» τελών και των τελών αερολιμένος (το τελευταίο τέλος συμπεριλαμβάνει όλο και περισσότερο περιβαλλοντικά στοιχεία), καθώς των περιβαλλοντικών επιβαρύνσεων υπό τη μορφή των τελών επιβατών, ενώ επιδοτούνται μόνο στην περίπτωση που αναλαμβάνουν δρομολόγια για προορισμούς για τους οποίους υφίσταται υποχρέωση παροχής δημόσιας υπηρεσίας· όμως σχετικά με τα ανωτέρω και άλλοι τρόποι μεταφοράς επωμίζονται παρόμοια βάρη.. |
| --- | --- |

3.7

Επειδή τα καύσιμα που χρησιμοποιούνται για τις διεθνείς αερομεταφορές απαλλάσσονται από την επιβολή φορολογίας βάσει συνθήκης, η απαλλαγή αυτή της παρέχει ευνοϊκή θέση σε σύγκριση με άλλους τρόπους μεταφοράς. Είναι αλήθεια ότι για παράδειγμα, οι αερομεταφορείς καταβάλλουν και οι ίδιοι κόστος υποδομών μέσω των «καθ'οδόν» τελών και των τελών αερολιμένος (το τελευταίο τέλος συμπεριλαμβάνει όλο και περισσότερο περιβαλλοντικά στοιχεία), καθώς των περιβαλλοντικών επιβαρύνσεων υπό τη μορφή των τελών επιβατών, ενώ επιδοτούνται μόνο στην περίπτωση που αναλαμβάνουν δρομολόγια για προορισμούς για τους οποίους υφίσταται υποχρέωση παροχής δημόσιας υπηρεσίας· όμως σχετικά με τα ανωτέρω και άλλοι τρόποι μεταφοράς επωμίζονται παρόμοια βάρη..

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1 | Ένα ενδοκοινοτικό σύστημα ETS, το οποίο θα μπορεί, κάθε φορά που κρίνεται σκόπιμο, να προτείνεται στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων στον ICAO ως πρώτο πρακτικό βήμα, θα πρέπει να εφαρμοσθεί παράλληλα με τα υφιστάμενα μέσα πολιτικής, όπως είναι η αύξηση της δημόσιας ευαισθητοποίησης για τη βιώσιμη κινητικότητα, η προώθηση εναλλακτικών μέσων μεταφορών και η ενθάρρυνση της έρευνας για καθαρότερες αερομεταφορές. |
| --- | --- |

4.1

Ένα ενδοκοινοτικό σύστημα ETS, το οποίο θα μπορεί, κάθε φορά που κρίνεται σκόπιμο, να προτείνεται στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων στον ICAO ως πρώτο πρακτικό βήμα, θα πρέπει να εφαρμοσθεί παράλληλα με τα υφιστάμενα μέσα πολιτικής, όπως είναι η αύξηση της δημόσιας ευαισθητοποίησης για τη βιώσιμη κινητικότητα, η προώθηση εναλλακτικών μέσων μεταφορών και η ενθάρρυνση της έρευνας για καθαρότερες αερομεταφορές.

| 4.2 | Ενδεχόμενα συμπληρωματικά μέσα περιορισμού του αντίκτυπου των αερομεταφορών:






  — | φορολογία: ειδικός φόρος κηροζίνης (επί τοις 100) ή ΦΠΑ επί των εισιτηρίων· |
| --- | --- | --- |

4.2

Ενδεχόμενα συμπληρωματικά μέσα περιορισμού του αντίκτυπου των αερομεταφορών:

—

φορολογία: ειδικός φόρος κηροζίνης (επί τοις 100) ή ΦΠΑ επί των εισιτηρίων·

| — | εισφορές: σταθερό ή αναλογικό (ανά χιλιόμετρο πτήσης) ποσό ανά επιβάτη ή αεροσκάφος· |
| --- | --- |

—

εισφορές: σταθερό ή αναλογικό (ανά χιλιόμετρο πτήσης) ποσό ανά επιβάτη ή αεροσκάφος·

| — | εμπορία εκπομπών: υπαγωγή των ευρωπαϊκών αερομεταφορών στο ανοιχτό ευρωπαϊκό σύστημα ETS. |
| --- | --- |

—

εμπορία εκπομπών: υπαγωγή των ευρωπαϊκών αερομεταφορών στο ανοιχτό ευρωπαϊκό σύστημα ETS.

| 4.3 | Μια πρώτη εναλλακτική λύση,
  η φορολόγηση
  (και η επιβολή ειδικού φόρου στην κηροζίνη ή ΦΠΑ επί των εισιτηρίων), θα είχε, σύμφωνα με παλαιότερη έρευνα που εκπονήθηκε με εντολή της Επιτροπής, σημαντικές επιπτώσεις στη ζήτηση αερομεταφορών (τουλάχιστον –7,5 % το 2010) και ελάχιστες επιπτώσεις για τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα (-0,9 % έως -1,5 %). Δεν υπάρχουν κίνητρα για καθαρότερες αερομεταφορές. |
| --- | --- |

4.3

Μια πρώτη εναλλακτική λύση,
  η φορολόγηση
  (και η επιβολή ειδικού φόρου στην κηροζίνη ή ΦΠΑ επί των εισιτηρίων), θα είχε, σύμφωνα με παλαιότερη έρευνα που εκπονήθηκε με εντολή της Επιτροπής, σημαντικές επιπτώσεις στη ζήτηση αερομεταφορών (τουλάχιστον –7,5 % το 2010) και ελάχιστες επιπτώσεις για τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα (-0,9 % έως -1,5 %). Δεν υπάρχουν κίνητρα για καθαρότερες αερομεταφορές.

| 4.4 | Μια άλλη εναλλακτική λύση
  η φορολόγηση ανά επιβάτη
  μπορεί να εφαρμοστεί εύκολα αλλά δεν προσφέρει κανένα κίνητρο για τον περιορισμό της εκπομπής αερίων του θερμοκηπίου για κάθε μετακίνηση του αεροσκάφους, που είναι και ο στόχος του μέτρου αυτού. Αντίθετα, αυτή η μορφή φορολόγησης μπορεί, ανάλογα με το ύψος της, να έχει σημαντικές επιπτώσεις στη ζήτηση αερομεταφορών και συνεπώς στην ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας (στον τομέα των αερομεταφορών). |
| --- | --- |

4.4

Μια άλλη εναλλακτική λύση
  η φορολόγηση ανά επιβάτη
  μπορεί να εφαρμοστεί εύκολα αλλά δεν προσφέρει κανένα κίνητρο για τον περιορισμό της εκπομπής αερίων του θερμοκηπίου για κάθε μετακίνηση του αεροσκάφους, που είναι και ο στόχος του μέτρου αυτού. Αντίθετα, αυτή η μορφή φορολόγησης μπορεί, ανάλογα με το ύψος της, να έχει σημαντικές επιπτώσεις στη ζήτηση αερομεταφορών και συνεπώς στην ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας (στον τομέα των αερομεταφορών).

| 4.5 | Μία πιο ρεαλιστική εναλλακτική λύση, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα, φαίνεται να είναι η εισαγωγή
  φορολόγησης ανά αεροσκάφος,
  έστω ανεξάρτητα από την πολιτική περιορισμού των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Αυτή η μορφή φορολόγησης περιέχει κίνητρα για καθαρότερες αερομεταφορές χωρίς να επιδρά σημαντικά στη ζήτηση. Η φορολόγηση ανά αεροσκάφος θα μπορεί να επιβάλλεται και σε αερομεταφορείς εκτός ΕΕ, στο βαθμό που τα έσοδα χρησιμοποιούνται για το περιβάλλον. |
| --- | --- |

4.5

Μία πιο ρεαλιστική εναλλακτική λύση, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα, φαίνεται να είναι η εισαγωγή
  φορολόγησης ανά αεροσκάφος,
  έστω ανεξάρτητα από την πολιτική περιορισμού των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Αυτή η μορφή φορολόγησης περιέχει κίνητρα για καθαρότερες αερομεταφορές χωρίς να επιδρά σημαντικά στη ζήτηση. Η φορολόγηση ανά αεροσκάφος θα μπορεί να επιβάλλεται και σε αερομεταφορείς εκτός ΕΕ, στο βαθμό που τα έσοδα χρησιμοποιούνται για το περιβάλλον.

| 4.6 | Ωστόσο, η υπαγωγή των αερομεταφορών στο σύστημα ETS προσφέρει τα ακόλουθα πλεονεκτήματα:






  — | αποτελεσματικότερη λύση ως προς το κόστος, |
| --- | --- | --- |

4.6

Ωστόσο, η υπαγωγή των αερομεταφορών στο σύστημα ETS προσφέρει τα ακόλουθα πλεονεκτήματα:

—

αποτελεσματικότερη λύση ως προς το κόστος,

| — | Το κέρδος για το περιβάλλον σε ποσοστά μείωσης των εκπομπών σε διοξείδιο του άνθρακα είναι εκ των προτέρων γνωστό, |
| --- | --- |

—

Το κέρδος για το περιβάλλον σε ποσοστά μείωσης των εκπομπών σε διοξείδιο του άνθρακα είναι εκ των προτέρων γνωστό,

| — | δεν πρόκειται για νέο μέσο εφόσον ή πρώτη φάση ήδη άρχισε. |
| --- | --- |

—

δεν πρόκειται για νέο μέσο εφόσον ή πρώτη φάση ήδη άρχισε.

| 4.7 | Για την ΕΟΚΕ, η πιο πιθανή μορφή του πρώτου ευρωπαϊκού συστήματος ETS για την αεροπορία:






  — | μόνο CO2, σε περίπτωση έγκαιρης προσχώρησης των αερομεταφορών, είναι ζωτικής σημασίας:






  — | μόνο ύλες για τις επιπτώσεις των οποίων υπάρχουν βάσιμα επιστημονικά στοιχεία. |
| --- | --- | --- | --- |

4.7

Για την ΕΟΚΕ, η πιο πιθανή μορφή του πρώτου ευρωπαϊκού συστήματος ETS για την αεροπορία:

—

μόνο CO2, σε περίπτωση έγκαιρης προσχώρησης των αερομεταφορών, είναι ζωτικής σημασίας:

—

μόνο ύλες για τις επιπτώσεις των οποίων υπάρχουν βάσιμα επιστημονικά στοιχεία.

| — | Άλλες επιλογές δεν είναι (ακόμα) εφαρμόσιμες, δημιουργούν καθυστερήσεις ή δεν είναι ακόμα επαρκώς επιστημονικά τεκμηριωμένες (όλες οι μη CO2 επιπτώσεις οποιασδήποτε κλίμακας) |
| --- | --- |

—

Άλλες επιλογές δεν είναι (ακόμα) εφαρμόσιμες, δημιουργούν καθυστερήσεις ή δεν είναι ακόμα επαρκώς επιστημονικά τεκμηριωμένες (όλες οι μη CO2 επιπτώσεις οποιασδήποτε κλίμακας)

| — | Άλλα στοιχεία που επιβαρύνουν το περιβάλλον όπως το οξείδιο του αζώτου, μέσω καταλληλότερων συνοδευτικών μέτρων. |
| --- | --- |

—

Άλλα στοιχεία που επιβαρύνουν το περιβάλλον όπως το οξείδιο του αζώτου, μέσω καταλληλότερων συνοδευτικών μέτρων.

| — | Κατανομή των δικαιωμάτων εκπομπών σε ευρωπαϊκό επίπεδο.






  — | Αρνητικές εμπειρίες από εθνικά προγράμματα κατανομής για σταθερές πηγές σε περίπτωση κατανομής σε εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- | --- |

—

Κατανομή των δικαιωμάτων εκπομπών σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

—

Αρνητικές εμπειρίες από εθνικά προγράμματα κατανομής για σταθερές πηγές σε περίπτωση κατανομής σε εθνικό επίπεδο.

| — | Οι αερομεταφορές αποτελούν κατ' εξοχήν αγορά διεθνούς ανταγωνισμού, αποφυγή διαταραχής της αγοράς |
| --- | --- |

—

Οι αερομεταφορές αποτελούν κατ' εξοχήν αγορά διεθνούς ανταγωνισμού, αποφυγή διαταραχής της αγοράς

| — | αναγνώριση δικαιωμάτων εκπομπών σε αεροπορικές εταιρίες






  — | διασφάλιση των αποδοτικότερων και αποτελεσματικότερων κινήτρων στο πλαίσιο του συστήματος |
| --- | --- | --- |

—

αναγνώριση δικαιωμάτων εκπομπών σε αεροπορικές εταιρίες

—

διασφάλιση των αποδοτικότερων και αποτελεσματικότερων κινήτρων στο πλαίσιο του συστήματος

| — | Μέθοδος κατανομής: χωρίς διακρίσεις






  — | σεβασμός κεκτημένων δικαιωμάτων, συγκριτική μελέτη επιδόσεων ή πλειστηριασμός |
| --- | --- | --- |

—

Μέθοδος κατανομής: χωρίς διακρίσεις

—

σεβασμός κεκτημένων δικαιωμάτων, συγκριτική μελέτη επιδόσεων ή πλειστηριασμός

| — | Ίση μεταχείριση με άλλους τομείς στο πλαίσιο του ανοιχτού ευρωπαϊκού ETS |
| --- | --- |

—

Ίση μεταχείριση με άλλους τομείς στο πλαίσιο του ανοιχτού ευρωπαϊκού ETS

| — | Να μην «τιμωρούνται» οι ακόμη αποδοτικοί αερομεταφορείς και οι νεοεισερχόμενες εταιρίες |
| --- | --- |

—

Να μην «τιμωρούνται» οι ακόμη αποδοτικοί αερομεταφορείς και οι νεοεισερχόμενες εταιρίες

| — | Αποκλειστικά για τις πτήσεις εντός της ΕΕ και όχι (ακόμη) για όλες τις αφίξεις ή αναχωρήσεις αεροπλάνων:






  — | δεν υπάρχει ιδανική λύση, η πλέον πραγματιστική λύση είναι οι διαπραγματεύσεις στο πλαίσιο του φόρουμ του ICAO |
| --- | --- | --- |

—

Αποκλειστικά για τις πτήσεις εντός της ΕΕ και όχι (ακόμη) για όλες τις αφίξεις ή αναχωρήσεις αεροπλάνων:

—

δεν υπάρχει ιδανική λύση, η πλέον πραγματιστική λύση είναι οι διαπραγματεύσεις στο πλαίσιο του φόρουμ του ICAO

| — | Αυτό αφορά όλες τις αεροπορικές εταιρίες, ανεξάρτητα από τη χώρα προέλευσης. |
| --- | --- |

—

Αυτό αφορά όλες τις αεροπορικές εταιρίες, ανεξάρτητα από τη χώρα προέλευσης.

| 4.8 | Η Επιτροπή πραγματοποίησε μία περιορισμένη αξιολόγηση του αντίκτυπου τη στιγμή κατάρτισης της ανακοίνωσής της και ανέφερε ότι μία λεπτομερέστερη αξιολόγηση του αντίκτυπου θα συνοδεύει οποιαδήποτε τελική πρόταση. Ο σύγχρονος οικονομικός αντίκτυπος θα εξαρτάται, μεταξύ άλλων, από τις πιθανές εμπορικές τιμές και από τη μεθοδολογία των επιχορηγήσεων. |
| --- | --- |

4.8

Η Επιτροπή πραγματοποίησε μία περιορισμένη αξιολόγηση του αντίκτυπου τη στιγμή κατάρτισης της ανακοίνωσής της και ανέφερε ότι μία λεπτομερέστερη αξιολόγηση του αντίκτυπου θα συνοδεύει οποιαδήποτε τελική πρόταση. Ο σύγχρονος οικονομικός αντίκτυπος θα εξαρτάται, μεταξύ άλλων, από τις πιθανές εμπορικές τιμές και από τη μεθοδολογία των επιχορηγήσεων.

| 4.9 | Ένα σύστημα που θα καλύπτει τις ενδοκοινοτικές πτήσεις θα επηρεάσει πολλαπλά τους φορείς της ΕΕ. Κατά πρώτον, οι διαφορές στη διακύμανση των τιμών θα καταλήγουν σε σημαντικές διαφοροποιήσεις όσον αφορά τη ζήτηση. Επιπλέον, οι συνέπειες θα μπορούσαν να εξαρτώνται από το ποσοστό επί των γενικών αποτελεσμάτων ενός φορέα που αντιπροσωπεύουν οι ενδοκοινοτικές υπηρεσίες. Έχουν εκφρασθεί ανησυχίες ότι οι φορείς με περιορισμένο ποσοστό κάλυψης θα μπορούσαν να διεκδικήσουν διασταυρούμενη επιδότηση μεταξύ των ειδών εισιτηρίων ή μέσω των υπηρεσιών τους μεγαλύτερης περιμέτρου εις βάρος των μεταφορέων με ευρύ (ή πλήρες) ποσοστό επιχειρήσεων καλυπτόμενων από το σύστημα. Αυτές οι πτυχές απαιτούν περαιτέρω εξέταση ως μέρος της αξιολόγησης του αντίκτυπου. |
| --- | --- |

4.9

Ένα σύστημα που θα καλύπτει τις ενδοκοινοτικές πτήσεις θα επηρεάσει πολλαπλά τους φορείς της ΕΕ. Κατά πρώτον, οι διαφορές στη διακύμανση των τιμών θα καταλήγουν σε σημαντικές διαφοροποιήσεις όσον αφορά τη ζήτηση. Επιπλέον, οι συνέπειες θα μπορούσαν να εξαρτώνται από το ποσοστό επί των γενικών αποτελεσμάτων ενός φορέα που αντιπροσωπεύουν οι ενδοκοινοτικές υπηρεσίες. Έχουν εκφρασθεί ανησυχίες ότι οι φορείς με περιορισμένο ποσοστό κάλυψης θα μπορούσαν να διεκδικήσουν διασταυρούμενη επιδότηση μεταξύ των ειδών εισιτηρίων ή μέσω των υπηρεσιών τους μεγαλύτερης περιμέτρου εις βάρος των μεταφορέων με ευρύ (ή πλήρες) ποσοστό επιχειρήσεων καλυπτόμενων από το σύστημα. Αυτές οι πτυχές απαιτούν περαιτέρω εξέταση ως μέρος της αξιολόγησης του αντίκτυπου.

| 4.10 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι θα πρέπει να εξετασθούν, για παράδειγμα από την προταθείσα και ήδη λειτουργούσα Ομάδα Εργασίας των Εμπειρογνωμόνων, ακόμη πολλές πτυχές των αερομεταφορών σε ένα ευρωπαϊκό σύστημα ETS πριν δοθεί οριστική απάντηση σχετικά με τη μέθοδο και το χρονοδιάγραμμα:






  — | εξαγωγή διδαγμάτων από την αξιοποίηση των εκπομπών σταθερών πηγών, πριν από τη λήψη μέτρων στις αερομεταφορές, |
| --- | --- | --- |

4.10

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι θα πρέπει να εξετασθούν, για παράδειγμα από την προταθείσα και ήδη λειτουργούσα Ομάδα Εργασίας των Εμπειρογνωμόνων, ακόμη πολλές πτυχές των αερομεταφορών σε ένα ευρωπαϊκό σύστημα ETS πριν δοθεί οριστική απάντηση σχετικά με τη μέθοδο και το χρονοδιάγραμμα:

—

εξαγωγή διδαγμάτων από την αξιοποίηση των εκπομπών σταθερών πηγών, πριν από τη λήψη μέτρων στις αερομεταφορές,

| — | Προβλήματα που προέκυψαν από την υπαγωγή των αερομεταφορών σε ένα ευρωπαϊκό σύστημα ETS μετά από την έναρξη της δεύτερης περιόδου εμπορίας |
| --- | --- |

—

Προβλήματα που προέκυψαν από την υπαγωγή των αερομεταφορών σε ένα ευρωπαϊκό σύστημα ETS μετά από την έναρξη της δεύτερης περιόδου εμπορίας

| — | Η μελλοντική εμπορική τιμολόγηση και ο αντίκτυπος της στην ανάπτυξη των αερομεταφορών |
| --- | --- |

—

Η μελλοντική εμπορική τιμολόγηση και ο αντίκτυπος της στην ανάπτυξη των αερομεταφορών

| — | Τα γενικά έξοδα της εμπορίας εκπομπών για τις αερομεταφορές σε σχέση με τον επιδιωκόμενο στόχο· |
| --- | --- |

—

Τα γενικά έξοδα της εμπορίας εκπομπών για τις αερομεταφορές σε σχέση με τον επιδιωκόμενο στόχο·

| — | Δυνατότητες εφαρμογής και διαχείρισης της εμπορίας εκπομπών για τις αερομεταφορές· |
| --- | --- |

—

Δυνατότητες εφαρμογής και διαχείρισης της εμπορίας εκπομπών για τις αερομεταφορές·

| — | Δυνατότητες του συστήματος σε παγκόσμιο επίπεδο μέσω του ICAO και, σε περίπτωση που αυτό δεν είναι δυνατόν, τα οφέλη και οι απώλειες από μία ενδεχομένως καθαρά περιφερειακή εφαρμογή. |
| --- | --- |

—

Δυνατότητες του συστήματος σε παγκόσμιο επίπεδο μέσω του ICAO και, σε περίπτωση που αυτό δεν είναι δυνατόν, τα οφέλη και οι απώλειες από μία ενδεχομένως καθαρά περιφερειακή εφαρμογή.

| — | περαιτέρω ανάλυση της αλληλεπίδρασης μεταξύ της κατανομής του διαθέσιμου χρόνου χρήσης (slots) και της εμπορίας εκπομπών στις αερομεταφορές· |
| --- | --- |

—

περαιτέρω ανάλυση της αλληλεπίδρασης μεταξύ της κατανομής του διαθέσιμου χρόνου χρήσης (slots) και της εμπορίας εκπομπών στις αερομεταφορές·

| — | περαιτέρω μελέτη των συνεπειών των πιθανών αντισταθμίσεων μεταξύ εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και εκπομπών οξειδίων του αζώτου (που αποτελεί επίσης αέριο θερμοκηπίου αλλά και «τοπικό πρόβλημα» στην περιοχή γύρω από αεροδρόμια της ΕΕ σε αστικές περιοχές). |
| --- | --- |

—

περαιτέρω μελέτη των συνεπειών των πιθανών αντισταθμίσεων μεταξύ εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και εκπομπών οξειδίων του αζώτου (που αποτελεί επίσης αέριο θερμοκηπίου αλλά και «τοπικό πρόβλημα» στην περιοχή γύρω από αεροδρόμια της ΕΕ σε αστικές περιοχές).

Βρυξέλλες 21 Απριλίου 2006

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Anne Marie SIGMUND

---

(1)  Οι αερομεταφορές συμπεριλαμβάνονται στα καθαρότερα και οικονομικότερα μέσα μεταφοράς. Οι εκπομπές όλων των κλάδων μεταφοράς αντιστοιχούν περίπου στο 22 % των συνολικών εκπομπών CO2 e που προέρχονται από τη χρήση ορυκτών καυσίμων. Από τα πορίσματα του διακυβερνητικού πάνελ για την αλλαγή του κλίματος (IPCC), προκύπτει ότι στον κλάδο των μεταφορών ο μεγαλύτερος απαλλαγών ρύπανσης είναι οι οδικές μεταφορές ( 75 % του συνόλου των εκπομπών CO2 που προκαλεί ο κλάδος των μεταφορών). Το μερίδιο των αερομεταφορών περιορίζεται στο 12 % του συνόλου των εκπομπών που προέρχονται από τον κλάδο των μεταφορών. Κατά συνέπεια, οι αερομεταφορές ευθύνονται για το 2 έως 3 % περίπου του συνόλου των εκπομπών CO2 (12 % του 22 %).

1

2

2

2

---

| 8.8.2006 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 185/101 |
| --- | --- | --- | --- |

8.8.2006

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 185/101

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Το θεσμικό πλαίσιο για την εσωτερική ναυσιπλοΐα στην Ευρώπη»

(2006/C 185/18)

Στις 14 Ιουλίου 2005, και σύμφωνα με το άρθρο 29, παράγραφος 2, του Εσωτερικού της Κανονισμού, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση με θέμα: «Το θεσμικό πλαίσιο για την εσωτερική ναυσιπλοΐα στην Ευρώπη»

Το ειδικευμένο τμήμα «Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές και κοινωνία των πληροφοριών», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΕΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 24 Μαρτίου 2006. με εισηγητή τον κ. Simons.

Κατά την 426η σύνοδο ολομέλειάς της, στις 20 και 21 Απριλίου 2006 (συνεδρίαση της 21ης Απριλίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 57 ψήφους υπέρ και 1 αποχή την ακόλουθη γνωμοδότηση:

1.   Συστάσεις

| 1.1 | Στις γνωμοδοτήσεις που εξέδωσε στις 16 Ιανουαρίου 2002 και στις 24 Σεπτεμβρίου 2003, η ΕΟΚΕ καλεί όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να συνδυάσουν τις προσπάθειές τους με στόχο την εναρμόνιση και ολοκλήρωση της εσωτερικής ναυσιπλοΐας στην Ευρώπη. Το περιεχόμενο αυτών των γνωμοδοτήσεων παραμένει απόλυτα επίκαιρο και μπορεί να συμπληρωθεί με το θέμα του θεσμικού πλαισίου, υπό το φως των εξελίξεων που σημειώθηκαν από την υιοθέτησή τους και μετά. |
| --- | --- |

1.1

Στις γνωμοδοτήσεις που εξέδωσε στις 16 Ιανουαρίου 2002 και στις 24 Σεπτεμβρίου 2003, η ΕΟΚΕ καλεί όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να συνδυάσουν τις προσπάθειές τους με στόχο την εναρμόνιση και ολοκλήρωση της εσωτερικής ναυσιπλοΐας στην Ευρώπη. Το περιεχόμενο αυτών των γνωμοδοτήσεων παραμένει απόλυτα επίκαιρο και μπορεί να συμπληρωθεί με το θέμα του θεσμικού πλαισίου, υπό το φως των εξελίξεων που σημειώθηκαν από την υιοθέτησή τους και μετά.

| 1.2 | Από αυτή την άποψη, έχει μεγάλη σημασία να διευρυνθεί και να ενισχυθεί άμεσα η συνεργασία μεταξύ των κυρίως ενδιαφερόμενων παραγόντων, δηλαδή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της Κεντρικής Επιτροπής για την Ναυσιπλοΐα στο Ρήνο και της επιτροπής ναυσιπλοΐας στο Δούναβη. Πρέπει να συσταθεί ένα μόνιμο σχήμα συνεργασίας που να μπορεί να ενεργεί σε βάθος και σε πρώιμο στάδιο σε διάφορους τομείς της εσωτερικής ναυσιπλοΐας — όπου ενδείκνυται, με την πλήρη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων — ώστε η χάραξη των σχετικών πολιτικών να έχει στέρεες βάσεις — και να είναι όσο το δυνατόν πιο ομοιόμορφη και περιεκτική. |
| --- | --- |

1.2

Από αυτή την άποψη, έχει μεγάλη σημασία να διευρυνθεί και να ενισχυθεί άμεσα η συνεργασία μεταξύ των κυρίως ενδιαφερόμενων παραγόντων, δηλαδή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της Κεντρικής Επιτροπής για την Ναυσιπλοΐα στο Ρήνο και της επιτροπής ναυσιπλοΐας στο Δούναβη. Πρέπει να συσταθεί ένα μόνιμο σχήμα συνεργασίας που να μπορεί να ενεργεί σε βάθος και σε πρώιμο στάδιο σε διάφορους τομείς της εσωτερικής ναυσιπλοΐας — όπου ενδείκνυται, με την πλήρη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων — ώστε η χάραξη των σχετικών πολιτικών να έχει στέρεες βάσεις — και να είναι όσο το δυνατόν πιο ομοιόμορφη και περιεκτική.

| 1.3 | Προκειμένου να επιτευχθεί, επιτέλους, η εφαρμογή ενιαίου νομικού καθεστώτος σε ολόκληρη την Ευρώπη, πρέπει να ληφθούν υπόψη ορισμένα ζητήματα. |
| --- | --- |

1.3

Προκειμένου να επιτευχθεί, επιτέλους, η εφαρμογή ενιαίου νομικού καθεστώτος σε ολόκληρη την Ευρώπη, πρέπει να ληφθούν υπόψη ορισμένα ζητήματα.

| 1.3.1 | Πρώτον: η γεωγραφική εμβέλεια των μεταφορών αυτών, διότι αντίθετα απ' ό,τι ισχύει για τις υπόλοιπες μεταφορές, όπως οι αεροπορικές και οι οδικές, η εσωτερική ναυσιπλοΐα δεν αφορά άμεσα όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.3.1

Πρώτον: η γεωγραφική εμβέλεια των μεταφορών αυτών, διότι αντίθετα απ' ό,τι ισχύει για τις υπόλοιπες μεταφορές, όπως οι αεροπορικές και οι οδικές, η εσωτερική ναυσιπλοΐα δεν αφορά άμεσα όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ.

| 1.3.2 | Δεύτερον: υπάρχουν χώρες που δεν είναι ακόμη μέλη της ΕΕ αλλά είναι σημαντικές για την εσωτερική ναυσιπλοΐα στην Ευρώπη και, κατ' επέκταση, για την Ε.Ε. |
| --- | --- |

1.3.2

Δεύτερον: υπάρχουν χώρες που δεν είναι ακόμη μέλη της ΕΕ αλλά είναι σημαντικές για την εσωτερική ναυσιπλοΐα στην Ευρώπη και, κατ' επέκταση, για την Ε.Ε.

| 1.3.3 | Τρίτον: μόνο με την ανάπτυξη κοινής πολιτικής δράσης μπορεί να επιτευχθεί η αναγκαία προσαρμογή των υποδομών σε ολόκληρο το δίκτυο εσωτερικών πλωτών οδών, τομέα που εμπίπτει στις αρμοδιότητες όλων των κρατών. |
| --- | --- |

1.3.3

Τρίτον: μόνο με την ανάπτυξη κοινής πολιτικής δράσης μπορεί να επιτευχθεί η αναγκαία προσαρμογή των υποδομών σε ολόκληρο το δίκτυο εσωτερικών πλωτών οδών, τομέα που εμπίπτει στις αρμοδιότητες όλων των κρατών.

| 1.3.4 | Τέταρτον: είναι σαφές ότι οι διαφορετικές γεωγραφικές συνθήκες και οι διαφορές σε ό,τι αφορά στις υποδομές και την ένταση των μεταφορών, δεν επιτρέπουν την εφαρμογή όλων των κανόνων με απόλυτο τρόπο και στον ίδιο βαθμό σε όλες τις ευρωπαϊκές πλωτές οδούς. |
| --- | --- |

1.3.4

Τέταρτον: είναι σαφές ότι οι διαφορετικές γεωγραφικές συνθήκες και οι διαφορές σε ό,τι αφορά στις υποδομές και την ένταση των μεταφορών, δεν επιτρέπουν την εφαρμογή όλων των κανόνων με απόλυτο τρόπο και στον ίδιο βαθμό σε όλες τις ευρωπαϊκές πλωτές οδούς.

| 1.3.5 | Τα ζητήματα αυτά καταδεικνύουν ότι η μελέτη της διάρθρωσης της ευρωπαϊκής ναυσιπλοΐας πρέπει να έχει κυρίως μοναδικό και ιδιαίτερο χαρακτήρα. |
| --- | --- |

1.3.5

Τα ζητήματα αυτά καταδεικνύουν ότι η μελέτη της διάρθρωσης της ευρωπαϊκής ναυσιπλοΐας πρέπει να έχει κυρίως μοναδικό και ιδιαίτερο χαρακτήρα.

| 1.4 | Μολονότι ήδη ασκείται πολιτική πίεση για την καθιέρωση πανευρωπαϊκού νομικού καθεστώτος, όπως δείχνουν οι δηλώσεις των υπουργικών διασκέψεων, δεν έχουν προκύψει ακόμη απτά και σταθερά αποτελέσματα. Η υπουργική διάσκεψη του 2006 στη Ρουμανία θα πρέπει να δείξει κατά πόσον η πολιτική βούληση μπορεί να μεταφραστεί και σε συγκεκριμένες δράσεις. |
| --- | --- |

1.4

Μολονότι ήδη ασκείται πολιτική πίεση για την καθιέρωση πανευρωπαϊκού νομικού καθεστώτος, όπως δείχνουν οι δηλώσεις των υπουργικών διασκέψεων, δεν έχουν προκύψει ακόμη απτά και σταθερά αποτελέσματα. Η υπουργική διάσκεψη του 2006 στη Ρουμανία θα πρέπει να δείξει κατά πόσον η πολιτική βούληση μπορεί να μεταφραστεί και σε συγκεκριμένες δράσεις.

| 1.5 | Όμως, ένα ενιαίο και ολοκληρωμένο νομικό καθεστώς δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να αποβαίνει σε βάρος του υψηλού επιπέδου προστασίας της ασφάλειας των μεταφορών ούτε της ενιαίας εφαρμογής της νομοθεσίας που έχει επιτευχθεί, κυρίως στη ναυσιπλοΐα στο Ρήνο. Είναι επομένως αναμενόμενο να επικαλεστούν τα κράτη μέλη της ΚΕΝΡ το λεγόμενο «κεκτημένο του Ρήνου», σε περίπτωση μετάβασης σε νέο καθεστώς. Οι στενές και άμεσες σχέσεις με τους επαγγελματίες στην εσωτερική ναυσιπλοΐα, τόσο με τους εργοδότες όσο και με τους εργαζόμενους, αποτελούν επίσης μέρος αυτού του υψηλού επιπέδου κεκτημένων δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

1.5

Όμως, ένα ενιαίο και ολοκληρωμένο νομικό καθεστώς δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να αποβαίνει σε βάρος του υψηλού επιπέδου προστασίας της ασφάλειας των μεταφορών ούτε της ενιαίας εφαρμογής της νομοθεσίας που έχει επιτευχθεί, κυρίως στη ναυσιπλοΐα στο Ρήνο. Είναι επομένως αναμενόμενο να επικαλεστούν τα κράτη μέλη της ΚΕΝΡ το λεγόμενο «κεκτημένο του Ρήνου», σε περίπτωση μετάβασης σε νέο καθεστώς. Οι στενές και άμεσες σχέσεις με τους επαγγελματίες στην εσωτερική ναυσιπλοΐα, τόσο με τους εργοδότες όσο και με τους εργαζόμενους, αποτελούν επίσης μέρος αυτού του υψηλού επιπέδου κεκτημένων δικαιωμάτων.

| 1.6 | Στο νέο σύστημα, πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στο θέμα της κοινωνικής πολιτικής, η οποία έχει παραμεληθεί σε μεγάλο βαθμό στα υφιστάμενα ρυθμιστικά καθεστώτα για την εσωτερική ναυσιπλοΐα στην Ευρώπη. Οι κοινωνικοί εταίροι πρέπει να συμμετάσχουν πλήρως στην εξέλιξη αυτή. |
| --- | --- |

1.6

Στο νέο σύστημα, πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στο θέμα της κοινωνικής πολιτικής, η οποία έχει παραμεληθεί σε μεγάλο βαθμό στα υφιστάμενα ρυθμιστικά καθεστώτα για την εσωτερική ναυσιπλοΐα στην Ευρώπη. Οι κοινωνικοί εταίροι πρέπει να συμμετάσχουν πλήρως στην εξέλιξη αυτή.

| 1.7 | Μετά τη στάθμιση όλων των παραγόντων, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την προσπάθεια για την υλοποίηση της ιδέας να συσταθεί ανεξάρτητος οργανισμός, μέσω της σύναψης σύμβασης, με τη συμμετοχή τουλάχιστον διεθνών οργανισμών, όπως η ΕΕ και τα κράτη μέλη της που πραγματοποιούν πλωτές μεταφορές, όσο και άλλων κρατών, όπως η Ελβετία και τα παραδουνάβια κράτη που δεν είναι ενταγμένα στην Ε.Ε. Σε έναν οργανισμό που απαρτίζεται από τα μέρη παρόμοιας σύμβασης, οι πολιτικές και νομικά δεσμευτικές αποφάσεις και η εποπτεία των ελέγχων θα μπορούσαν να λαμβάνονται και να ασκούνται από υπουργική διάσκεψη. Ο οργανισμός αυτός θα μπορούσε επίσης να συγκεντρώνει όλες τις γνώσεις και την εμπειρογνωμοσύνη που διαθέτουν προς το παρόν τα διάφορα υφιστάμενα όργανα και να μεριμνά ώστε να διατηρείται τουλάχιστον το ισχύον επίπεδο προστασίας και ασφάλειας αλλά και για τη συνέχεια του τομεακού διαλόγου. |
| --- | --- |

1.7

Μετά τη στάθμιση όλων των παραγόντων, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την προσπάθεια για την υλοποίηση της ιδέας να συσταθεί ανεξάρτητος οργανισμός, μέσω της σύναψης σύμβασης, με τη συμμετοχή τουλάχιστον διεθνών οργανισμών, όπως η ΕΕ και τα κράτη μέλη της που πραγματοποιούν πλωτές μεταφορές, όσο και άλλων κρατών, όπως η Ελβετία και τα παραδουνάβια κράτη που δεν είναι ενταγμένα στην Ε.Ε. Σε έναν οργανισμό που απαρτίζεται από τα μέρη παρόμοιας σύμβασης, οι πολιτικές και νομικά δεσμευτικές αποφάσεις και η εποπτεία των ελέγχων θα μπορούσαν να λαμβάνονται και να ασκούνται από υπουργική διάσκεψη. Ο οργανισμός αυτός θα μπορούσε επίσης να συγκεντρώνει όλες τις γνώσεις και την εμπειρογνωμοσύνη που διαθέτουν προς το παρόν τα διάφορα υφιστάμενα όργανα και να μεριμνά ώστε να διατηρείται τουλάχιστον το ισχύον επίπεδο προστασίας και ασφάλειας αλλά και για τη συνέχεια του τομεακού διαλόγου.

| 1.8 | Η ΕΟΚΕ καλεί εκ νέου όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να συνεχίσουν τις προσπάθειες προς την προαναφερθείσα κατεύθυνση, κυρίως όσον αφορά την περαιτέρω συνεργασία και την ίδρυση ανεξάρτητου οργανισμού, όπως περιγράφεται ανωτέρω. Όπως έχει ήδη εκφράσει με τη συμμετοχή της σε διάφορα βήματα για την εσωτερική ναυσιπλοΐα, η ΕΟΚΕ θα δραστηριοποιηθεί και η ίδια για να επιτευχθούν όλα αυτά το συντομότερο δυνατό. Έτσι, έχει την πρόθεση να συμμετάσχει εφέτος στις ακροάσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με το θέμα αυτό και, ενδεχομένως, στην υπουργική διάσκεψη για την πανευρωπαϊκή εσωτερική ναυσιπλοΐα, που θα πραγματοποιηθεί στα τέλη του 2006 στη Ρουμανία. |
| --- | --- |

1.8

Η ΕΟΚΕ καλεί εκ νέου όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να συνεχίσουν τις προσπάθειες προς την προαναφερθείσα κατεύθυνση, κυρίως όσον αφορά την περαιτέρω συνεργασία και την ίδρυση ανεξάρτητου οργανισμού, όπως περιγράφεται ανωτέρω. Όπως έχει ήδη εκφράσει με τη συμμετοχή της σε διάφορα βήματα για την εσωτερική ναυσιπλοΐα, η ΕΟΚΕ θα δραστηριοποιηθεί και η ίδια για να επιτευχθούν όλα αυτά το συντομότερο δυνατό. Έτσι, έχει την πρόθεση να συμμετάσχει εφέτος στις ακροάσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με το θέμα αυτό και, ενδεχομένως, στην υπουργική διάσκεψη για την πανευρωπαϊκή εσωτερική ναυσιπλοΐα, που θα πραγματοποιηθεί στα τέλη του 2006 στη Ρουμανία.

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Στις γνωμοδοτήσεις της 16ης Ιανουαρίου 2002, με τίτλο «Το μέλλον του διευρωπαϊκού δικτύου πλωτών οδών» και της 24ης Σεπτεμβρίου 2003 με τίτλο
  «Προς ένα πανευρωπαϊκό καθεστώς εσωτερικής ναυσιπλοΐας»
  η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή ανέλυσε την κατάσταση της εσωτερικής ναυσιπλοΐας στην Ευρώπη (1). Η τελευταία γνωμοδότηση επικεντρώνεται στα προβληματικά σημεία της εσωτερικής ναυσιπλοΐας και υπογραμμίζει την ανάγκη εναρμόνισης της νομοθεσίας. Αυτό ισχύει τόσο για τις πτυχές δημοσίου όσο και ιδιωτικού δικαίου. Στη γνωμοδότηση θίγονται επίσης θέματα όπως η προστασία του περιβάλλοντος και η ασφάλεια, η κατάσταση στην αγορά εργασίας αλλά και κοινωνικά θέματα. Το τελευταίο θέμα αποτελεί αντικείμενο της γνωμοδότησης πρωτοβουλίας του Σεπτεμβρίου 2005 με τίτλο:
  «Η κοινωνική πολιτική σε ένα πανευρωπαϊκό σύστημα για την εσωτερική ναυσιπλοΐα»
  . |
| --- | --- |

2.1

Στις γνωμοδοτήσεις της 16ης Ιανουαρίου 2002, με τίτλο «Το μέλλον του διευρωπαϊκού δικτύου πλωτών οδών» και της 24ης Σεπτεμβρίου 2003 με τίτλο
  «Προς ένα πανευρωπαϊκό καθεστώς εσωτερικής ναυσιπλοΐας»
  η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή ανέλυσε την κατάσταση της εσωτερικής ναυσιπλοΐας στην Ευρώπη (1). Η τελευταία γνωμοδότηση επικεντρώνεται στα προβληματικά σημεία της εσωτερικής ναυσιπλοΐας και υπογραμμίζει την ανάγκη εναρμόνισης της νομοθεσίας. Αυτό ισχύει τόσο για τις πτυχές δημοσίου όσο και ιδιωτικού δικαίου. Στη γνωμοδότηση θίγονται επίσης θέματα όπως η προστασία του περιβάλλοντος και η ασφάλεια, η κατάσταση στην αγορά εργασίας αλλά και κοινωνικά θέματα. Το τελευταίο θέμα αποτελεί αντικείμενο της γνωμοδότησης πρωτοβουλίας του Σεπτεμβρίου 2005 με τίτλο:
  «Η κοινωνική πολιτική σε ένα πανευρωπαϊκό σύστημα για την εσωτερική ναυσιπλοΐα»
  .

| 2.2 | Στη δεύτερη γνωμοδότησή της, η ΕΟΚΕ καλεί όλους τους ενδιαφερόμενους του τομέα της εσωτερικής ναυσιπλοΐας να συνεχίσουν τις προσπάθειες, ώστε να επιτευχθεί η εναρμόνιση και η ενοποίηση της νομοθεσίας στην εσωτερική ναυσιπλοΐα. H εναρμόνιση των υφισταμένων συμβάσεων και συμφωνιών καθώς και των διμερών συμβάσεων που ισχύουν σε εθνικές και διεθνείς πλωτές οδούς είναι απαραίτητη, προκειμένου να αποκτήσει η εσωτερική ναυσιπλοΐα πανευρωπαϊκή διάσταση. |
| --- | --- |

2.2

Στη δεύτερη γνωμοδότησή της, η ΕΟΚΕ καλεί όλους τους ενδιαφερόμενους του τομέα της εσωτερικής ναυσιπλοΐας να συνεχίσουν τις προσπάθειες, ώστε να επιτευχθεί η εναρμόνιση και η ενοποίηση της νομοθεσίας στην εσωτερική ναυσιπλοΐα. H εναρμόνιση των υφισταμένων συμβάσεων και συμφωνιών καθώς και των διμερών συμβάσεων που ισχύουν σε εθνικές και διεθνείς πλωτές οδούς είναι απαραίτητη, προκειμένου να αποκτήσει η εσωτερική ναυσιπλοΐα πανευρωπαϊκή διάσταση.

| 2.3 | Σε όλες αυτές τις γνωμοδοτήσεις της, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι θα συνεχίσει και η ίδια να καταβάλλει προσπάθειες, έτσι ώστε να θεσπιστούν το συντομότερο δυνατόν ενιαίοι νομοθετικοί κανόνες για όλες τις εσωτερικές πλωτές οδούς της Ευρώπης. |
| --- | --- |

2.3

Σε όλες αυτές τις γνωμοδοτήσεις της, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι θα συνεχίσει και η ίδια να καταβάλλει προσπάθειες, έτσι ώστε να θεσπιστούν το συντομότερο δυνατόν ενιαίοι νομοθετικοί κανόνες για όλες τις εσωτερικές πλωτές οδούς της Ευρώπης.

| 2.4 | H πρόθεση αυτή στηρίζεται κυρίως στην πεποίθηση ότι η εσωτερική ναυσιπλοΐα, ως το συγκριτικά καθαρότερο και περισσότερο φιλικό προς το περιβάλλον μέσο μεταφοράς που προσφέρει ικανοποιητικές δυνατότητες οικονομικής μεγέθυνσης, μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στο μέλλον στην βιώσιμη διαχείριση της αναπόφευκτης αύξησης των μεταφορών. |
| --- | --- |

2.4

H πρόθεση αυτή στηρίζεται κυρίως στην πεποίθηση ότι η εσωτερική ναυσιπλοΐα, ως το συγκριτικά καθαρότερο και περισσότερο φιλικό προς το περιβάλλον μέσο μεταφοράς που προσφέρει ικανοποιητικές δυνατότητες οικονομικής μεγέθυνσης, μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στο μέλλον στην βιώσιμη διαχείριση της αναπόφευκτης αύξησης των μεταφορών.

| 2.5 | Ένα από τα προβλήματα που υφίστανται στην εσωτερική ναυσιπλοΐα είναι η ύπαρξη τριών διαφορετικών καθεστώτων τα οποία από γεωγραφική άποψη εν μέρει αλληλεπικαλύπτονται. |
| --- | --- |

2.5

Ένα από τα προβλήματα που υφίστανται στην εσωτερική ναυσιπλοΐα είναι η ύπαρξη τριών διαφορετικών καθεστώτων τα οποία από γεωγραφική άποψη εν μέρει αλληλεπικαλύπτονται.

| 2.6 | Λαμβάνοντας υπόψη τις σχετικές εξελίξεις που σημειώθηκαν πρόσφατα, η ΕΟΚΕ κρίνει απαραίτητο να εκδώσει ειδική γνωμοδότηση σχετικά με το θέμα αυτό. |
| --- | --- |

2.6

Λαμβάνοντας υπόψη τις σχετικές εξελίξεις που σημειώθηκαν πρόσφατα, η ΕΟΚΕ κρίνει απαραίτητο να εκδώσει ειδική γνωμοδότηση σχετικά με το θέμα αυτό.

3.   Το ισχύον θεσμικό πλαίσιο

| 3.1 | Στη γνωμοδότηση της 24ης Σεπτεμβρίου 2003 εξετάζονται τα τρία διαφορετικά καθεστώτα που ισχύουν στην Ευρώπη, δηλαδή η αναθεωρημένη πράξη του Μάνχαϊμ του 1868 για τη ναυσιπλοΐα στο Ρήνο, η πράξη του Βελιγραδίου 1948 για το Δούναβη και το πεδίο εφαρμογής των Συνθηκών και του κεκτημένου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. |
| --- | --- |

3.1

Στη γνωμοδότηση της 24ης Σεπτεμβρίου 2003 εξετάζονται τα τρία διαφορετικά καθεστώτα που ισχύουν στην Ευρώπη, δηλαδή η αναθεωρημένη πράξη του Μάνχαϊμ του 1868 για τη ναυσιπλοΐα στο Ρήνο, η πράξη του Βελιγραδίου 1948 για το Δούναβη και το πεδίο εφαρμογής των Συνθηκών και του κεκτημένου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

| 3.2 | Στην αναθεωρημένη πράξη του Μάνχαϊμ έχουν προσχωρήσει έως σήμερα 5 κράτη, τα κράτη μέλη της ΕΕ, το Βέλγιο, η Γερμανία, η Γαλλία, οι Κάτω Χώρες και η Ελβετία ως μη κράτος μέλος. Η καθιέρωση του δικαιώματος ελεύθερης ναυσιπλοΐας και η εφαρμογή ενιαίου και εναρμονισμένου καθεστώτος στο Ρήνο και τους παραποτάμους του οδήγησαν στην ανάδυση, ήδη το 19ο αιώνα, μιας πρώιμης μορφής ενιαίας αγοράς, η οποία συνέβαλε και συμβάλει ακόμα και σήμερα σε μεγάλο βαθμό στην οικονομική ανάπτυξη της Ευρώπης. |
| --- | --- |

3.2

Στην αναθεωρημένη πράξη του Μάνχαϊμ έχουν προσχωρήσει έως σήμερα 5 κράτη, τα κράτη μέλη της ΕΕ, το Βέλγιο, η Γερμανία, η Γαλλία, οι Κάτω Χώρες και η Ελβετία ως μη κράτος μέλος. Η καθιέρωση του δικαιώματος ελεύθερης ναυσιπλοΐας και η εφαρμογή ενιαίου και εναρμονισμένου καθεστώτος στο Ρήνο και τους παραποτάμους του οδήγησαν στην ανάδυση, ήδη το 19ο αιώνα, μιας πρώιμης μορφής ενιαίας αγοράς, η οποία συνέβαλε και συμβάλει ακόμα και σήμερα σε μεγάλο βαθμό στην οικονομική ανάπτυξη της Ευρώπης.

| 3.3 | Αντίθετα απ' ό,τι θα μπορούσε να υποθέσει κανείς, λαμβανομένης υπόψη της ηλικίας της, η Κεντρική Επιτροπή για τη ναυσιπλοΐα στο Ρήνο (ΚΕΝΡ) αποτελεί έναν υπερσύγχρονο οργανισμό που διαθέτει μικρή γραμματεία, ευρύτατο δίκτυο εθνικών εμπειρογνωμόνων και δυνατότητες σύντομης επικοινωνίας με τις επιχειρήσεις του κλάδου της εσωτερικής ναυσιπλοΐας και είναι σε θέση να αντιδρά ταχέως στις εξελίξεις, με αποτέλεσμα το καθεστώς της ναυσιπλοΐας στο Ρήνο να βελτιώνεται και να προσαρμόζεται διαρκώς. |
| --- | --- |

3.3

Αντίθετα απ' ό,τι θα μπορούσε να υποθέσει κανείς, λαμβανομένης υπόψη της ηλικίας της, η Κεντρική Επιτροπή για τη ναυσιπλοΐα στο Ρήνο (ΚΕΝΡ) αποτελεί έναν υπερσύγχρονο οργανισμό που διαθέτει μικρή γραμματεία, ευρύτατο δίκτυο εθνικών εμπειρογνωμόνων και δυνατότητες σύντομης επικοινωνίας με τις επιχειρήσεις του κλάδου της εσωτερικής ναυσιπλοΐας και είναι σε θέση να αντιδρά ταχέως στις εξελίξεις, με αποτέλεσμα το καθεστώς της ναυσιπλοΐας στο Ρήνο να βελτιώνεται και να προσαρμόζεται διαρκώς.

| 3.4 | Η ΚΕΝΡ διαθέτει ρυθμιστικές αρμοδιότητες και αποφασίζει με ομοφωνία. Τα συμβαλλόμενα κράτη μέλη οφείλουν να μεταφέρουν τις αποφάσεις αυτές, αν κριθεί αναγκαίο, στο εθνικό τους δίκαιο. Οι αρμοδιότητες της ΚΕΝΡ αφορούν τον καθορισμό τεχνικών προτύπων, το πλήρωμα, την ασφάλεια, το περιβάλλον και την ελευθερία της ναυσιπλοΐας. Σύμφωνα με την Πράξη του Μάνχαϊμ, τα συμβαλλόμενα μέρη οφείλουν να μεριμνούν για την προώθηση της εσωτερικής ναυσιπλοΐας. Η ΚΕΝΡ διαθέτει επίσης δικαστικές εξουσίες για την επίλυση διαφορών που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της Πράξης. |
| --- | --- |

3.4

Η ΚΕΝΡ διαθέτει ρυθμιστικές αρμοδιότητες και αποφασίζει με ομοφωνία. Τα συμβαλλόμενα κράτη μέλη οφείλουν να μεταφέρουν τις αποφάσεις αυτές, αν κριθεί αναγκαίο, στο εθνικό τους δίκαιο. Οι αρμοδιότητες της ΚΕΝΡ αφορούν τον καθορισμό τεχνικών προτύπων, το πλήρωμα, την ασφάλεια, το περιβάλλον και την ελευθερία της ναυσιπλοΐας. Σύμφωνα με την Πράξη του Μάνχαϊμ, τα συμβαλλόμενα μέρη οφείλουν να μεριμνούν για την προώθηση της εσωτερικής ναυσιπλοΐας. Η ΚΕΝΡ διαθέτει επίσης δικαστικές εξουσίες για την επίλυση διαφορών που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της Πράξης.

| 3.5 | Η Πράξη του Βελιγραδίου θεσπίζει το καθεστώς που ισχύει στο Δούναβη. Τα κράτη από τα οποία διέρχεται ο Δούναβης και τα οποία έχουν προσχωρήσει στη συμφωνία, συμμετέχουν και στην Επιτροπή του Δουνάβεως, η οποία, σε αντίθεση με την Επιτροπή του Ρήνου, διαθέτει μόνο συμβουλευτικές αρμοδιότητες. Επίσης, η Πράξη περιορίζεται στη ρύθμιση της ναυσιπλοΐας μεταξύ κρατών και όχι του καμποτάζ (ενδομεταφορές που περιλαμβάνονται στο πεδίο εφαρμογής της Πράξης του Μάνχαϊμ για τη ναυσιπλοΐα στο Ρήνο). Επίσης, η Πράξη περιορίζεται στη ρύθμιση της ναυσιπλοΐας μεταξύ κρατών και όχι του καμποτάζ (ενδομεταφορές που περιλαμβάνονται στο πεδίο εφαρμογής της Πράξης του Μάνχαϊμ για τη ναυσιπλοΐα στο Ρήνο). Συνεπώς δεν μπορεί να γίνεται λόγος για ενιαίο νομικό καθεστώς στο Δούναβη. Μέλη της επιτροπής του Δουνάβεως είναι κράτη της Ε.Ε, μελλοντικά κράτη μέλη της Ε.Ε. από τα Βαλκάνια και άλλα κράτη, όπως η Σερβία, το Μαυροβούνιο, η Μολδαβία, η Ουκρανία και η Ρωσία. |
| --- | --- |

3.5

Η Πράξη του Βελιγραδίου θεσπίζει το καθεστώς που ισχύει στο Δούναβη. Τα κράτη από τα οποία διέρχεται ο Δούναβης και τα οποία έχουν προσχωρήσει στη συμφωνία, συμμετέχουν και στην Επιτροπή του Δουνάβεως, η οποία, σε αντίθεση με την Επιτροπή του Ρήνου, διαθέτει μόνο συμβουλευτικές αρμοδιότητες. Επίσης, η Πράξη περιορίζεται στη ρύθμιση της ναυσιπλοΐας μεταξύ κρατών και όχι του καμποτάζ (ενδομεταφορές που περιλαμβάνονται στο πεδίο εφαρμογής της Πράξης του Μάνχαϊμ για τη ναυσιπλοΐα στο Ρήνο). Επίσης, η Πράξη περιορίζεται στη ρύθμιση της ναυσιπλοΐας μεταξύ κρατών και όχι του καμποτάζ (ενδομεταφορές που περιλαμβάνονται στο πεδίο εφαρμογής της Πράξης του Μάνχαϊμ για τη ναυσιπλοΐα στο Ρήνο). Συνεπώς δεν μπορεί να γίνεται λόγος για ενιαίο νομικό καθεστώς στο Δούναβη. Μέλη της επιτροπής του Δουνάβεως είναι κράτη της Ε.Ε, μελλοντικά κράτη μέλη της Ε.Ε. από τα Βαλκάνια και άλλα κράτη, όπως η Σερβία, το Μαυροβούνιο, η Μολδαβία, η Ουκρανία και η Ρωσία.

| 3.6 | Μετά την υπογραφή της Συνθήκης της Ρώμης το 1957 η εσωτερική αγορά άρχισε σταδιακά να παίρνει μορφή και διευρύνθηκε και στον τομέα της εσωτερικής ναυσιπλοΐας. Στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανατέθηκαν αρμοδιότητες που αφορούν μεταξύ άλλων, τις τεχνικές προδιαγραφές, τα πληρώματα, το περιβάλλον και την ασφάλεια. |
| --- | --- |

3.6

Μετά την υπογραφή της Συνθήκης της Ρώμης το 1957 η εσωτερική αγορά άρχισε σταδιακά να παίρνει μορφή και διευρύνθηκε και στον τομέα της εσωτερικής ναυσιπλοΐας. Στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανατέθηκαν αρμοδιότητες που αφορούν μεταξύ άλλων, τις τεχνικές προδιαγραφές, τα πληρώματα, το περιβάλλον και την ασφάλεια.

| 3.7 | Στην πράξη έχει καθιερωθεί, και ευτυχώς αναπτύσσεται ολοένα περισσότερο, η συνεργασία μεταξύ της ΚΕΝΡ, της επιτροπής του Δουνάβεως και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, συνεργασία για την οποία είναι ιδιαίτερα ωφέλιμη η τεχνική εμπειρογνωμοσύνη και πείρα της ΚΕΝΡ. Η συνεργασία μεταξύ της ΚΕΝΡ και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής έλαβε μια νέα ώθηση μετά την σύναψη της συμφωνίας συνεργασίας στις 3 Μαρτίου 2003. Η συνεργασία με την επιτροπή του Δουνάβεως έχει προς το παρόν περισσότερο συμπτωματικό χαρακτήρα. |
| --- | --- |

3.7

Στην πράξη έχει καθιερωθεί, και ευτυχώς αναπτύσσεται ολοένα περισσότερο, η συνεργασία μεταξύ της ΚΕΝΡ, της επιτροπής του Δουνάβεως και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, συνεργασία για την οποία είναι ιδιαίτερα ωφέλιμη η τεχνική εμπειρογνωμοσύνη και πείρα της ΚΕΝΡ. Η συνεργασία μεταξύ της ΚΕΝΡ και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής έλαβε μια νέα ώθηση μετά την σύναψη της συμφωνίας συνεργασίας στις 3 Μαρτίου 2003. Η συνεργασία με την επιτροπή του Δουνάβεως έχει προς το παρόν περισσότερο συμπτωματικό χαρακτήρα.

4.   Οι πρόσφατες εξελίξεις

| 4.1 | Τον Οκτώβριο 2004 μια ομάδα ανεξάρτητων προσωπικοτήτων της Ανατολικής και Δυτικής Ευρώπης εκπόνησε έκθεση στην οποία αναλύεται λεπτομερώς το ισχύον θεσμικό πλαίσιο της εσωτερικής ναυσιπλοΐας στην Ευρώπη και διατυπώνονται συστάσεις για την ενίσχυση του πλαισίου αυτού. Πρόκειται για μια ολλανδική πρωτοβουλία την οποία υποστηρίζουν η Γερμανία, το Βέλγιο, η Γαλλία και η Ελβετία. Η ομάδα αυτή, επικεφαλής της οποίας ήταν ο πρώην υπουργός οικονομικών και αναπληρωτής πρωθυπουργός κύριος Jan Terlouw, αυτοαποκαλείται «Ομάδα EFIN (Ευρωπαϊκό Πλαίσιο για την Εσωτερική Ναυσιπλοΐα)» και εξέδωσε έκθεση με τίτλο «Ένα νέο θεσμικό πλαίσιο για την εσωτερική ναυσιπλοΐα στην Ευρώπη». Η ομάδα απαρτιζόταν και από 7 άλλες προσωπικότητες από το Βέλγιο, τη Γερμανία, τη Γαλλία την Ουγγαρία, την Αυστρία, τη Ρουμανία και την Ελβετία. |
| --- | --- |

4.1

Τον Οκτώβριο 2004 μια ομάδα ανεξάρτητων προσωπικοτήτων της Ανατολικής και Δυτικής Ευρώπης εκπόνησε έκθεση στην οποία αναλύεται λεπτομερώς το ισχύον θεσμικό πλαίσιο της εσωτερικής ναυσιπλοΐας στην Ευρώπη και διατυπώνονται συστάσεις για την ενίσχυση του πλαισίου αυτού. Πρόκειται για μια ολλανδική πρωτοβουλία την οποία υποστηρίζουν η Γερμανία, το Βέλγιο, η Γαλλία και η Ελβετία. Η ομάδα αυτή, επικεφαλής της οποίας ήταν ο πρώην υπουργός οικονομικών και αναπληρωτής πρωθυπουργός κύριος Jan Terlouw, αυτοαποκαλείται «Ομάδα EFIN (Ευρωπαϊκό Πλαίσιο για την Εσωτερική Ναυσιπλοΐα)» και εξέδωσε έκθεση με τίτλο «Ένα νέο θεσμικό πλαίσιο για την εσωτερική ναυσιπλοΐα στην Ευρώπη». Η ομάδα απαρτιζόταν και από 7 άλλες προσωπικότητες από το Βέλγιο, τη Γερμανία, τη Γαλλία την Ουγγαρία, την Αυστρία, τη Ρουμανία και την Ελβετία.

| 4.2 | Η Ομάδα EFIN διαπιστώνει στην έκθεσή της ότι η εσωτερική ναυσιπλοΐα διαθέτει τεράστιο δυναμικό το οποίο όμως δεν εκτιμάται κατάλληλα. Η εσωτερική ναυσιπλοΐα μπορεί να συμβάλλει ουσιαστικά στη βελτίωση του ευρωπαϊκού συστήματος μεταφορών εμπορευμάτων. Το θεσμικό πλαίσιο, όμως συμβάλλει ανεπαρκώς, σύμφωνα με την ομάδα EFIN, στη βέλτιστη αξιοποίηση του δυναμικού της ευρωπαϊκής ναυσιπλοΐας. Επίσης, εκτιμά ότι το ισχύον νομικό πλαίσιο δεν είναι επαρκώς ισχυρό ώστε να μπορεί να προσελκύσει το απαραίτητο ενδιαφέρον των πολιτικών παραγόντων για την ανάπτυξη του τομέα αυτού. |
| --- | --- |

4.2

Η Ομάδα EFIN διαπιστώνει στην έκθεσή της ότι η εσωτερική ναυσιπλοΐα διαθέτει τεράστιο δυναμικό το οποίο όμως δεν εκτιμάται κατάλληλα. Η εσωτερική ναυσιπλοΐα μπορεί να συμβάλλει ουσιαστικά στη βελτίωση του ευρωπαϊκού συστήματος μεταφορών εμπορευμάτων. Το θεσμικό πλαίσιο, όμως συμβάλλει ανεπαρκώς, σύμφωνα με την ομάδα EFIN, στη βέλτιστη αξιοποίηση του δυναμικού της ευρωπαϊκής ναυσιπλοΐας. Επίσης, εκτιμά ότι το ισχύον νομικό πλαίσιο δεν είναι επαρκώς ισχυρό ώστε να μπορεί να προσελκύσει το απαραίτητο ενδιαφέρον των πολιτικών παραγόντων για την ανάπτυξη του τομέα αυτού.

| 4.3 | Όπως έχει συστήσει ήδη η ΕΟΚΕ στις γνωμοδοτήσεις της 16ης Ιανουαρίου 2002 και 24ης Σεπτεμβρίου 2003, έτσι και η έκθεση της ομάδας EFIN καταλήγει στο συμπέρασμα ότι πρέπει να βελτιωθεί η εναρμόνιση των τεχνικών προδιαγραφών, των επαγγελματικών προσόντων, των μηχανισμών πιστοποίησης και των όρων πρόσβασης στην αγορά ολόκληρου του κλάδου της ευρωπαϊκής εσωτερικής ναυσιπλοΐας. Θα ήταν επίσης σκόπιμο να συσταθεί φορέας που θα προσφέρει υποστήριξη για τη βελτίωση των υποδομών της εσωτερικής ναυσιπλοΐας, την βελτίωση του τεχνικού εξοπλισμού των πλοίων, την ενθάρρυνση της καινοτομίας, και την προώθηση των επαγγελματικών προσόντων. Επίσης χρειάζεται η ενεργός παρέμβαση των θεσμικών αρχών προκειμένου να αρθούν τα εμπόδια που αναχαιτίζουν την ανάπτυξη της εσωτερικής ναυσιπλοΐας. Για το σκοπό αυτό χρειάζεται η δημιουργία νέας δομής. |
| --- | --- |

4.3

Όπως έχει συστήσει ήδη η ΕΟΚΕ στις γνωμοδοτήσεις της 16ης Ιανουαρίου 2002 και 24ης Σεπτεμβρίου 2003, έτσι και η έκθεση της ομάδας EFIN καταλήγει στο συμπέρασμα ότι πρέπει να βελτιωθεί η εναρμόνιση των τεχνικών προδιαγραφών, των επαγγελματικών προσόντων, των μηχανισμών πιστοποίησης και των όρων πρόσβασης στην αγορά ολόκληρου του κλάδου της ευρωπαϊκής εσωτερικής ναυσιπλοΐας. Θα ήταν επίσης σκόπιμο να συσταθεί φορέας που θα προσφέρει υποστήριξη για τη βελτίωση των υποδομών της εσωτερικής ναυσιπλοΐας, την βελτίωση του τεχνικού εξοπλισμού των πλοίων, την ενθάρρυνση της καινοτομίας, και την προώθηση των επαγγελματικών προσόντων. Επίσης χρειάζεται η ενεργός παρέμβαση των θεσμικών αρχών προκειμένου να αρθούν τα εμπόδια που αναχαιτίζουν την ανάπτυξη της εσωτερικής ναυσιπλοΐας. Για το σκοπό αυτό χρειάζεται η δημιουργία νέας δομής.

| 4.4 | Η Ομάδα EFIN εξέτασε διάφορες δυνατότητες για τη δημιουργία παρόμοιας δομής, έχοντας πάντα υπόψη την ευρωπαϊκή διάσταση. Δίνει έμφαση στην ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των υφιστάμενων αρχών όπως η ΚΕΝΡ, η επιτροπή του Δουνάβεως και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αλλά και η Ευρωπαϊκή Διάσκεψη των υπουργών μεταφορών (ECMT) και η Οικονομική Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για την Ευρώπη, μολονότι η συνεργασία αυτή καθαυτή δεν επαρκεί για να δοθεί υπόσταση σε αυτή τη δομή. |
| --- | --- |

4.4

Η Ομάδα EFIN εξέτασε διάφορες δυνατότητες για τη δημιουργία παρόμοιας δομής, έχοντας πάντα υπόψη την ευρωπαϊκή διάσταση. Δίνει έμφαση στην ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των υφιστάμενων αρχών όπως η ΚΕΝΡ, η επιτροπή του Δουνάβεως και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αλλά και η Ευρωπαϊκή Διάσκεψη των υπουργών μεταφορών (ECMT) και η Οικονομική Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για την Ευρώπη, μολονότι η συνεργασία αυτή καθαυτή δεν επαρκεί για να δοθεί υπόσταση σε αυτή τη δομή.

| 4.5 | Η Ομάδα EFIN συνιστά επίσης την ίδρυση του «

  Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την εσωτερική ναυσιπλοΐα

  » στην οποία θα πρέπει να ανατεθούν ευρείες αρμοδιότητες, προκειμένου να καλύπτει όλες τις πτυχές της εσωτερικής ναυσιπλοΐας. Ο οργανισμός αυτός δεν θα πρέπει να συσταθεί μέσω μιας νέας σύμβασης. Οι ισχύουσες συμβάσεις και κανονισμοί δεν θα τροποποιηθούν. Ο νέος οργανισμός θα πρέπει να είναι εξελισσόμενος ώστε να προσαρμόζεται διαρκώς στις μεταβαλλόμενες απαιτήσεις και να περιλαμβάνει διάφορα μεμονωμένα όργανα τα οποία να λειτουργούν και ανεξάρτητα το ένα από το άλλο. |
| --- | --- |

4.5

Η Ομάδα EFIN συνιστά επίσης την ίδρυση του «

  Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την εσωτερική ναυσιπλοΐα

  » στην οποία θα πρέπει να ανατεθούν ευρείες αρμοδιότητες, προκειμένου να καλύπτει όλες τις πτυχές της εσωτερικής ναυσιπλοΐας. Ο οργανισμός αυτός δεν θα πρέπει να συσταθεί μέσω μιας νέας σύμβασης. Οι ισχύουσες συμβάσεις και κανονισμοί δεν θα τροποποιηθούν. Ο νέος οργανισμός θα πρέπει να είναι εξελισσόμενος ώστε να προσαρμόζεται διαρκώς στις μεταβαλλόμενες απαιτήσεις και να περιλαμβάνει διάφορα μεμονωμένα όργανα τα οποία να λειτουργούν και ανεξάρτητα το ένα από το άλλο.

| 4.6 | Ο οργανισμός θα πρέπει να απαρτίζεται από τις εξής συνιστώσες: μια πολιτική συνέλευση — τη διάσκεψη των ευρωπαίων υπουργών μεταφορών αρμόδιων για την εσωτερική ναυσιπλοΐα, ένα διοικητικό όργανο — το ευρωπαϊκό γραφείο για τη διαχείριση των πλωτών οδών και ένα οικονομικό μέσο — το ευρωπαϊκό ταμείο παρέμβασης στην εσωτερική ναυσιπλοΐα Για περισσότερες λεπτομέρειες παραπέμπουμε στην έκθεση της ομάδας EFIN. |
| --- | --- |

4.6

Ο οργανισμός θα πρέπει να απαρτίζεται από τις εξής συνιστώσες: μια πολιτική συνέλευση — τη διάσκεψη των ευρωπαίων υπουργών μεταφορών αρμόδιων για την εσωτερική ναυσιπλοΐα, ένα διοικητικό όργανο — το ευρωπαϊκό γραφείο για τη διαχείριση των πλωτών οδών και ένα οικονομικό μέσο — το ευρωπαϊκό ταμείο παρέμβασης στην εσωτερική ναυσιπλοΐα Για περισσότερες λεπτομέρειες παραπέμπουμε στην έκθεση της ομάδας EFIN.

| 4.7 | Αξίζει να σημειωθεί ότι η ομάδα EFIN εξέτασε, ως μια πιθανή επιλογή, τη σύσταση κοινοτικής υπηρεσίας για την εσωτερική ναυσιπλοΐα. Διερωτάται, ωστόσο, αν υπάρχει η απαραίτητη πολιτική βούληση για τη σύσταση παρόμοιας ευρωπαϊκής υπηρεσίας. Επίσης, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι τέτοιου είδους υπηρεσίες δεν διαθέτουν κανονιστικές και ρυθμιστικές αρμοδιότητες αλλά μόνον αρμοδιότητες όσον αφορά την εκτέλεση και την παρακολούθηση της νομοθεσίας αλλά και την παροχή πληροφοριών. Επίσης, επειδή πολλές πλωτές οδοί δεν εμπίπτουν στην κοινοτική νομοθεσία, η δράση παρόμοιων υπηρεσιών θα είναι περιορισμένη και από γεωγραφική άποψη. Με βάση το σκεπτικό αυτό, η ομάδα καταλήγει σε αρνητική θέση. |
| --- | --- |

4.7

Αξίζει να σημειωθεί ότι η ομάδα EFIN εξέτασε, ως μια πιθανή επιλογή, τη σύσταση κοινοτικής υπηρεσίας για την εσωτερική ναυσιπλοΐα. Διερωτάται, ωστόσο, αν υπάρχει η απαραίτητη πολιτική βούληση για τη σύσταση παρόμοιας ευρωπαϊκής υπηρεσίας. Επίσης, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι τέτοιου είδους υπηρεσίες δεν διαθέτουν κανονιστικές και ρυθμιστικές αρμοδιότητες αλλά μόνον αρμοδιότητες όσον αφορά την εκτέλεση και την παρακολούθηση της νομοθεσίας αλλά και την παροχή πληροφοριών. Επίσης, επειδή πολλές πλωτές οδοί δεν εμπίπτουν στην κοινοτική νομοθεσία, η δράση παρόμοιων υπηρεσιών θα είναι περιορισμένη και από γεωγραφική άποψη. Με βάση το σκεπτικό αυτό, η ομάδα καταλήγει σε αρνητική θέση.

| 4.8 | Στις 14 Ιουλίου 2005 η
  Ευρωπαϊκή Επιτροπή
  δημοσίευσε έγγραφο συζήτησης με τίτλο:
  «Ολοκληρωμένο Ευρωπαϊκό Σχέδιο Δράσης για τις μεταφορές στις εσωτερικές πλωτές οδούς»
  . Στο έγγραφο αυτό η Επιτροπή ανάφερε τους τομείς στους οποίους επιθυμεί να βελτιώσει τις μεταφορές στις κοινοτικές εσωτερικές πλωτές οδούς και κάλεσε τους ενδιαφερόμενους να υποβάλλουν τις παρατηρήσεις τους. Στη συνέχεια, η Επιτροπή δημοσίευσε στις 17 Ιανουαρίου 2006 την ανακοίνωση «NAIADES», για την προαγωγή της εσωτερικής ναυσιπλοΐας, η οποία έφερε τον τίτλο «Ένα Ολοκληρωμένο Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Δράσης για την Εσωτερική Ναυσιπλοΐα». (2) |
| --- | --- |

4.8

Στις 14 Ιουλίου 2005 η
  Ευρωπαϊκή Επιτροπή
  δημοσίευσε έγγραφο συζήτησης με τίτλο:
  «Ολοκληρωμένο Ευρωπαϊκό Σχέδιο Δράσης για τις μεταφορές στις εσωτερικές πλωτές οδούς»
  . Στο έγγραφο αυτό η Επιτροπή ανάφερε τους τομείς στους οποίους επιθυμεί να βελτιώσει τις μεταφορές στις κοινοτικές εσωτερικές πλωτές οδούς και κάλεσε τους ενδιαφερόμενους να υποβάλλουν τις παρατηρήσεις τους. Στη συνέχεια, η Επιτροπή δημοσίευσε στις 17 Ιανουαρίου 2006 την ανακοίνωση «NAIADES», για την προαγωγή της εσωτερικής ναυσιπλοΐας, η οποία έφερε τον τίτλο «Ένα Ολοκληρωμένο Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Δράσης για την Εσωτερική Ναυσιπλοΐα». (2)

| 4.9 | Εκτός από πολλά σημεία δράσης σε πέντε στρατηγικής σημασίας περιοχές, η Επιτροπή μελετά και τις δυνατότητες που υπάρχουν για τη βελτίωση των κανόνων και την προσαρμογή τους στις μελλοντικές προκλήσεις. Επιπλέον, πρέπει να εκσυγχρονιστεί και να βελτιωθεί η οργανωτική δομή, η οποία είναι σήμερα κατακερματισμένη, πράγμα το οποίο υπονομεύει την αποτελεσματικότητα και την πολιτική βαρύτητα του τομέα. Ωστόσο, με αυτές τις αλλαγές των υφιστάμενων μέσων, πρέπει παράλληλα να συνεκτιμηθούν οι τρέχουσες διεθνείς υποχρεώσεις και συμφωνίες. Συνεπώς, πρέπει να τηρηθεί το υφιστάμενο «κεκτημένο». |
| --- | --- |

4.9

Εκτός από πολλά σημεία δράσης σε πέντε στρατηγικής σημασίας περιοχές, η Επιτροπή μελετά και τις δυνατότητες που υπάρχουν για τη βελτίωση των κανόνων και την προσαρμογή τους στις μελλοντικές προκλήσεις. Επιπλέον, πρέπει να εκσυγχρονιστεί και να βελτιωθεί η οργανωτική δομή, η οποία είναι σήμερα κατακερματισμένη, πράγμα το οποίο υπονομεύει την αποτελεσματικότητα και την πολιτική βαρύτητα του τομέα. Ωστόσο, με αυτές τις αλλαγές των υφιστάμενων μέσων, πρέπει παράλληλα να συνεκτιμηθούν οι τρέχουσες διεθνείς υποχρεώσεις και συμφωνίες. Συνεπώς, πρέπει να τηρηθεί το υφιστάμενο «κεκτημένο».

| 4.10 | Η Επιτροπή δηλώνει ότι η διαδικασία έχει ήδη αρχίσει, και παραπέμπει σχετικά στη σύστασή της προς το Συμβούλιο της 1ης Αυγούστου 2003 με την οποία ζητεί να εξουσιοδοτηθεί να προσχωρήσει και στις δύο επιτροπές για την εσωτερική ναυσιπλοΐα και στην ομάδα EFIN. Σύμφωνα με την Επιτροπή, σήμερα συζητούνται τέσσερις επιλογές: α) εντατικοποίηση της συνεργασίας των υφιστάμενων επιτροπών εσωτερικής ναυσιπλοΐας με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, β) προσχώρηση της Ε.Ε. και στις δύο επιτροπές εσωτερικής ναυσιπλοΐας, γ) δημιουργία πανευρωπαϊκού οργανισμού εσωτερικής ναυσιπλοΐας και δ) ανάθεση της στρατηγικής εξέλιξης της εσωτερικής ναυσιπλοΐας στην Κοινότητα με τρόπο ώστε να συνεκτιμώνται και τα συμφέροντα τρίτων χωρών. |
| --- | --- |

4.10

Η Επιτροπή δηλώνει ότι η διαδικασία έχει ήδη αρχίσει, και παραπέμπει σχετικά στη σύστασή της προς το Συμβούλιο της 1ης Αυγούστου 2003 με την οποία ζητεί να εξουσιοδοτηθεί να προσχωρήσει και στις δύο επιτροπές για την εσωτερική ναυσιπλοΐα και στην ομάδα EFIN. Σύμφωνα με την Επιτροπή, σήμερα συζητούνται τέσσερις επιλογές: α) εντατικοποίηση της συνεργασίας των υφιστάμενων επιτροπών εσωτερικής ναυσιπλοΐας με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, β) προσχώρηση της Ε.Ε. και στις δύο επιτροπές εσωτερικής ναυσιπλοΐας, γ) δημιουργία πανευρωπαϊκού οργανισμού εσωτερικής ναυσιπλοΐας και δ) ανάθεση της στρατηγικής εξέλιξης της εσωτερικής ναυσιπλοΐας στην Κοινότητα με τρόπο ώστε να συνεκτιμώνται και τα συμφέροντα τρίτων χωρών.

5.   Η πανευρωπαϊκή εσωτερική ναυσιπλοΐα

| 5.1 | Η ιδέα να δημιουργηθεί ένα πανευρωπαϊκό καθεστώς εσωτερικής ναυσιπλοΐας, με στόχο την προώθηση της εσωτερικής ναυσιπλοΐας σε ολόκληρη την ήπειρο, δεν είναι νέα και τυγχάνει γενικής υποστήριξης. Ήδη το 1991 είχε διατυπωθεί παρόμοια πρόταση σε υπουργική διάσκεψη που πραγματοποιήθηκε στη Βουδαπέστη. Το 2001, η Πανευρωπαϊκή διάσκεψη για την εσωτερική ναυσιπλοΐα, που πραγματοποιήθηκε στις 5 και 6 Σεπτεμβρίου στο Ρότερνταμ, υιοθέτησε δήλωση στην οποία οι υπουργοί ζητούν να επιταχυνθεί η πανευρωπαϊκή συνεργασία με στόχο την ανάπτυξη ελεύθερης και δυναμικής εσωτερικής ναυσιπλοΐας. Η δήλωση προσδιορίζει ορισμένους όρους, στόχους και δράσεις. Ένας από τους όρους είναι να μην επιτευχθεί η εναρμόνιση σε βάρος του υφιστάμενου επιπέδου ασφάλειας και ποιότητας, ενώ πρέπει να διασφαλισθούν τουλάχιστον οι υφιστάμενες ευνοϊκές κοινωνικές συνθήκες. Στη δήλωση αυτή οι υπουργοί τάσσονται υπέρ της δημιουργίας μιας πανευρωπαϊκής και ολοκληρωμένης αγοράς εσωτερικής ναυσιπλοΐας, στηριζόμενης στην αρχή της αμοιβαιότητας, της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας, του θεμιτού ανταγωνισμού και της ίσης μεταχείρισης όλων των χρηστών των εσωτερικών πλωτών οδών. |
| --- | --- |

5.1

Η ιδέα να δημιουργηθεί ένα πανευρωπαϊκό καθεστώς εσωτερικής ναυσιπλοΐας, με στόχο την προώθηση της εσωτερικής ναυσιπλοΐας σε ολόκληρη την ήπειρο, δεν είναι νέα και τυγχάνει γενικής υποστήριξης. Ήδη το 1991 είχε διατυπωθεί παρόμοια πρόταση σε υπουργική διάσκεψη που πραγματοποιήθηκε στη Βουδαπέστη. Το 2001, η Πανευρωπαϊκή διάσκεψη για την εσωτερική ναυσιπλοΐα, που πραγματοποιήθηκε στις 5 και 6 Σεπτεμβρίου στο Ρότερνταμ, υιοθέτησε δήλωση στην οποία οι υπουργοί ζητούν να επιταχυνθεί η πανευρωπαϊκή συνεργασία με στόχο την ανάπτυξη ελεύθερης και δυναμικής εσωτερικής ναυσιπλοΐας. Η δήλωση προσδιορίζει ορισμένους όρους, στόχους και δράσεις. Ένας από τους όρους είναι να μην επιτευχθεί η εναρμόνιση σε βάρος του υφιστάμενου επιπέδου ασφάλειας και ποιότητας, ενώ πρέπει να διασφαλισθούν τουλάχιστον οι υφιστάμενες ευνοϊκές κοινωνικές συνθήκες. Στη δήλωση αυτή οι υπουργοί τάσσονται υπέρ της δημιουργίας μιας πανευρωπαϊκής και ολοκληρωμένης αγοράς εσωτερικής ναυσιπλοΐας, στηριζόμενης στην αρχή της αμοιβαιότητας, της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας, του θεμιτού ανταγωνισμού και της ίσης μεταχείρισης όλων των χρηστών των εσωτερικών πλωτών οδών.

| 5.2 | Εκτός από τις προσπάθειες που πρέπει να καταβληθούν π.χ. στον τομέα των μεταφορών, που υπάγεται, ως γνωστόν, στις αρμοδιότητες των κρατών μελών, η δήλωση του Ρότερνταμ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, την Οικονομική Επιτροπή για την Ευρώπη των Ηνωμένων Εθνών καθώς και τις δύο επιτροπές εσωτερικής ναυσιπλοΐας να εντείνουν τη συνεργασία τους για την πανευρωπαϊκή εναρμόνιση των τεχνικών προδιαγραφών, της ασφάλειας καθώς και των κανόνων σχετικά με το πλήρωμα καθώς και να συνεργαστούν ώστε να βελτιωθούν η εκπαίδευση και η επαγγελματική κατάρτιση. Καλεί επίσης την ΟΟΕ των Ηνωμένων Εθνών, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τις δύο επιτροπές εσωτερικής ναυσιπλοΐας και την Ευρωπαϊκή Διάσκεψη των υπουργών μεταφορών (ECMT) να συνεργαστούν στενά προκειμένου να εντοπίσουν πριν από το τέλος του 2002 τα εμπόδια νομικού χαρακτήρα που αναχαιτίζουν την υλοποίηση σε πανευρωπαϊκό επίπεδο μιας εναρμονισμένης και ανταγωνιστικής αγοράς ποτάμιων μεταφορών καθώς και να υποβάλλουν προτάσεις για την άρση των εμποδίων αυτών. |
| --- | --- |

5.2

Εκτός από τις προσπάθειες που πρέπει να καταβληθούν π.χ. στον τομέα των μεταφορών, που υπάγεται, ως γνωστόν, στις αρμοδιότητες των κρατών μελών, η δήλωση του Ρότερνταμ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, την Οικονομική Επιτροπή για την Ευρώπη των Ηνωμένων Εθνών καθώς και τις δύο επιτροπές εσωτερικής ναυσιπλοΐας να εντείνουν τη συνεργασία τους για την πανευρωπαϊκή εναρμόνιση των τεχνικών προδιαγραφών, της ασφάλειας καθώς και των κανόνων σχετικά με το πλήρωμα καθώς και να συνεργαστούν ώστε να βελτιωθούν η εκπαίδευση και η επαγγελματική κατάρτιση. Καλεί επίσης την ΟΟΕ των Ηνωμένων Εθνών, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τις δύο επιτροπές εσωτερικής ναυσιπλοΐας και την Ευρωπαϊκή Διάσκεψη των υπουργών μεταφορών (ECMT) να συνεργαστούν στενά προκειμένου να εντοπίσουν πριν από το τέλος του 2002 τα εμπόδια νομικού χαρακτήρα που αναχαιτίζουν την υλοποίηση σε πανευρωπαϊκό επίπεδο μιας εναρμονισμένης και ανταγωνιστικής αγοράς ποτάμιων μεταφορών καθώς και να υποβάλλουν προτάσεις για την άρση των εμποδίων αυτών.

| 5.3 | Διαπιστώνεται πάντως ότι, από τη διάσκεψη και μετά, η οποία πραγματοποιήθηκε στο Ρότερνταμ το 2001, η συζήτηση σχετικά με το θεσμικό πλαίσιο της εσωτερικής ναυσιπλοΐας εξελίσσεται θετικά. Αξίζει να αναφερθεί η διοργάνωση της συνάντησης εργασίας μεταξύ της CEMT, της ΟΟΕ –ΟΗΕ και των επιτροπών εσωτερικής ναυσιπλοΐας, που πραγματοποιήθηκε το Σεπτέμβριο 2005 στο Παρίσι και είχε τον πολύ χαρακτηριστικό τίτλο: 'Εν κινήσει'. |
| --- | --- |

5.3

Διαπιστώνεται πάντως ότι, από τη διάσκεψη και μετά, η οποία πραγματοποιήθηκε στο Ρότερνταμ το 2001, η συζήτηση σχετικά με το θεσμικό πλαίσιο της εσωτερικής ναυσιπλοΐας εξελίσσεται θετικά. Αξίζει να αναφερθεί η διοργάνωση της συνάντησης εργασίας μεταξύ της CEMT, της ΟΟΕ –ΟΗΕ και των επιτροπών εσωτερικής ναυσιπλοΐας, που πραγματοποιήθηκε το Σεπτέμβριο 2005 στο Παρίσι και είχε τον πολύ χαρακτηριστικό τίτλο: 'Εν κινήσει'.

| 5.4 | Το 2006 θα πραγματοποιηθεί στη Ρουμανία η επόμενη υπουργική διάσκεψη, ως συνέχεια της διάσκεψης του Ρότερνταμ. |
| --- | --- |

5.4

Το 2006 θα πραγματοποιηθεί στη Ρουμανία η επόμενη υπουργική διάσκεψη, ως συνέχεια της διάσκεψης του Ρότερνταμ.

6.   Σχόλια

| 6.1 | Η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι η έκθεση EFIN συμβάλλει σημαντικά στη συζήτηση γύρω από τα θεσμικά θέματα. Ιδιαιτέρως οι αναλύσεις που περιλαμβάνονται στην έκθεση συμβάλλουν στη συζήτηση του θέματος αυτού και μπορούν να υποστηριχθούν. Ωστόσο, η έκθεση δεν καταλήγει στην λογική συνέπεια της ανάλυσης, δεδομένου ότι η λύση που προτείνεται δεν φαίνεται να μπορεί να οδηγήσει στη λήψη αρκετά δεσμευτικών αποφάσεων. Επιπλέον, όπως συμβαίνει και στην περίπτωση των υφιστάμενων συμφωνιών και καθεστώτων, στην περίπτωση της έκθεσης υπάρχει κενό σε ό,τι αφορά στην κοινωνική πολιτική. |
| --- | --- |

6.1

Η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι η έκθεση EFIN συμβάλλει σημαντικά στη συζήτηση γύρω από τα θεσμικά θέματα. Ιδιαιτέρως οι αναλύσεις που περιλαμβάνονται στην έκθεση συμβάλλουν στη συζήτηση του θέματος αυτού και μπορούν να υποστηριχθούν. Ωστόσο, η έκθεση δεν καταλήγει στην λογική συνέπεια της ανάλυσης, δεδομένου ότι η λύση που προτείνεται δεν φαίνεται να μπορεί να οδηγήσει στη λήψη αρκετά δεσμευτικών αποφάσεων. Επιπλέον, όπως συμβαίνει και στην περίπτωση των υφιστάμενων συμφωνιών και καθεστώτων, στην περίπτωση της έκθεσης υπάρχει κενό σε ό,τι αφορά στην κοινωνική πολιτική.

| 6.2 | Η Επιτροπή είναι αξιέπαινη γιατί, σε αντίθεση με το παρελθόν, κρατά εντελώς ανοικτή τη συζήτηση γύρω από τις θεσμικές μεταρρυθμίσεις. Σε αυτό συμβάλλει οπωσδήποτε το γεγονός ότι διαχωρίζει εντελώς το θέμα αυτό από τους πέντε στρατηγικούς τομείς. Σε σχέση με τις αναφερόμενες επιλογές, η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι η ενίσχυση της συνεργασίας θεωρείται επιβεβλημένη και μάλιστα βραχυπρόθεσμα, όπως συνιστά άλλωστε και η Επιτροπή στην επιλογή 1. Η προσχώρηση της Επιτροπής στην ΚΕΝΡ, για την οποία το Συμβούλιο δεν έχει πάρει απόφαση, αν και έχουν περάσει δύο χρόνια, μπορεί να θεωρηθεί ως στάδιο της προσπάθειας αυτής. Όμως, για να επιτευχθεί η απαιτούμενη αποτελεσματικότητα και για να αυξηθεί το ενδιαφέρον της πολιτικής, πρέπει οπωσδήποτε να ληφθούν ευρύτερα μέτρα. |
| --- | --- |

6.2

Η Επιτροπή είναι αξιέπαινη γιατί, σε αντίθεση με το παρελθόν, κρατά εντελώς ανοικτή τη συζήτηση γύρω από τις θεσμικές μεταρρυθμίσεις. Σε αυτό συμβάλλει οπωσδήποτε το γεγονός ότι διαχωρίζει εντελώς το θέμα αυτό από τους πέντε στρατηγικούς τομείς. Σε σχέση με τις αναφερόμενες επιλογές, η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι η ενίσχυση της συνεργασίας θεωρείται επιβεβλημένη και μάλιστα βραχυπρόθεσμα, όπως συνιστά άλλωστε και η Επιτροπή στην επιλογή 1. Η προσχώρηση της Επιτροπής στην ΚΕΝΡ, για την οποία το Συμβούλιο δεν έχει πάρει απόφαση, αν και έχουν περάσει δύο χρόνια, μπορεί να θεωρηθεί ως στάδιο της προσπάθειας αυτής. Όμως, για να επιτευχθεί η απαιτούμενη αποτελεσματικότητα και για να αυξηθεί το ενδιαφέρον της πολιτικής, πρέπει οπωσδήποτε να ληφθούν ευρύτερα μέτρα.

| 6.3 | Σε ό,τι αφορά στις δύο άλλες επιλογές, οι οποίες αναφέρονται στην τελική φάση των αναδιαρθρώσεων, δηλαδή στη δημιουργία Πανευρωπαϊκού οργανισμού εσωτερικής ναυσιπλοΐας και την κοινοτική λύση, η Επιτροπή απαριθμεί τα σχετικά πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα χωρίς να κάνει επιλογή, προκειμένου να διατηρήσει ανοιχτή τη συζήτηση. |
| --- | --- |

6.3

Σε ό,τι αφορά στις δύο άλλες επιλογές, οι οποίες αναφέρονται στην τελική φάση των αναδιαρθρώσεων, δηλαδή στη δημιουργία Πανευρωπαϊκού οργανισμού εσωτερικής ναυσιπλοΐας και την κοινοτική λύση, η Επιτροπή απαριθμεί τα σχετικά πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα χωρίς να κάνει επιλογή, προκειμένου να διατηρήσει ανοιχτή τη συζήτηση.

| 6.4 | Για να συμβάλει στη συζήτηση, η ΕΟΚΕ επιθυμεί να κάνει ήδη μια επιλογή, μετά την αξιολόγηση των επιχειρημάτων που προβλήθηκαν, δηλώνοντας ότι, κατά τη γνώμη της, η κοινοτική λύση, όπως προτείνεται από την Επιτροπή, δεν θα καλύψει όλη την επικράτεια της Ε.Ε.. Το καθεστώς του Ρήνου και (σε μικρότερο βαθμό) το καθεστώς του Δούναβη θα εξακολουθήσουν να ισχύουν, κατάσταση η οποία συνεπάγεται ένα πρόσθετο επίπεδο διοίκησης και διατηρεί τις ανάγκες συντονισμού. Η επιλογή αυτή απαιτεί, επίσης, τη σύναψη συμφωνιών με τρίτες χώρες, γεγονός το οποίο μπορεί να εγείρει διαφορές. Η συνεργασία με τις επιτροπές των ποταμών σημαίνει στην πράξη ότι η Κεντρική Επιτροπή για τη Ναυσιπλοΐα στο Ρήνο και η Επιτροπή του Δούναβη πρέπει να συνεισφέρουν τις γνώσεις και τις δεξιότητες που διαθέτουν. Η εμπειρογνωμοσύνη που πρέπει να αναπτυχθεί σε κοινοτικό επίπεδο θα αναπαρήγαγε στην ουσία αυτή των επιτροπών των δύο ποταμών και θα οδηγούσε σε αλληλεπικαλύψεις, κατάσταση την οποία η Επιτροπή δηλώνει ότι θέλει να αποφύγει. |
| --- | --- |

6.4

Για να συμβάλει στη συζήτηση, η ΕΟΚΕ επιθυμεί να κάνει ήδη μια επιλογή, μετά την αξιολόγηση των επιχειρημάτων που προβλήθηκαν, δηλώνοντας ότι, κατά τη γνώμη της, η κοινοτική λύση, όπως προτείνεται από την Επιτροπή, δεν θα καλύψει όλη την επικράτεια της Ε.Ε.. Το καθεστώς του Ρήνου και (σε μικρότερο βαθμό) το καθεστώς του Δούναβη θα εξακολουθήσουν να ισχύουν, κατάσταση η οποία συνεπάγεται ένα πρόσθετο επίπεδο διοίκησης και διατηρεί τις ανάγκες συντονισμού. Η επιλογή αυτή απαιτεί, επίσης, τη σύναψη συμφωνιών με τρίτες χώρες, γεγονός το οποίο μπορεί να εγείρει διαφορές. Η συνεργασία με τις επιτροπές των ποταμών σημαίνει στην πράξη ότι η Κεντρική Επιτροπή για τη Ναυσιπλοΐα στο Ρήνο και η Επιτροπή του Δούναβη πρέπει να συνεισφέρουν τις γνώσεις και τις δεξιότητες που διαθέτουν. Η εμπειρογνωμοσύνη που πρέπει να αναπτυχθεί σε κοινοτικό επίπεδο θα αναπαρήγαγε στην ουσία αυτή των επιτροπών των δύο ποταμών και θα οδηγούσε σε αλληλεπικαλύψεις, κατάσταση την οποία η Επιτροπή δηλώνει ότι θέλει να αποφύγει.

| 6.5 | Από την άλλη πλευρά, η ΕΟΚΕ συμμερίζεται τα επιχειρήματα που προβάλλει η Επιτροπή υπέρ της επιλογής Πανευρωπαϊκού οργανισμού εσωτερικής ναυσιπλοΐας, στα πλαίσια του οποίου θα προαχθεί η συνεργασία όλων των ενδιαφερομένων ευρωπαϊκών χωρών και οργανώσεων, δηλαδή και της ΕΕ. Ο οργανισμός αυτός θα μπορούσε να ενισχύσει την πολιτική σημασία της εσωτερικής ναυσιπλοΐας και να προωθήσει την στρατηγική της εξέλιξη, προάγοντας παράλληλα την εναρμόνιση της νομοθεσίας. Το φαινομενικά ουδέτερο επιχείρημα ότι ο οργανισμός αυτός πρέπει να χρηματοδοτείται από τις συμμετέχουσες πλευρές πρέπει να ερμηνευθεί θετικά, επειδή στην περίπτωση αυτή, εκτός από την Ε.Ε., θα συμβάλουν στην ανάπτυξη της εσωτερικής ναυσιπλοΐας και τρίτες χώρες. |
| --- | --- |

6.5

Από την άλλη πλευρά, η ΕΟΚΕ συμμερίζεται τα επιχειρήματα που προβάλλει η Επιτροπή υπέρ της επιλογής Πανευρωπαϊκού οργανισμού εσωτερικής ναυσιπλοΐας, στα πλαίσια του οποίου θα προαχθεί η συνεργασία όλων των ενδιαφερομένων ευρωπαϊκών χωρών και οργανώσεων, δηλαδή και της ΕΕ. Ο οργανισμός αυτός θα μπορούσε να ενισχύσει την πολιτική σημασία της εσωτερικής ναυσιπλοΐας και να προωθήσει την στρατηγική της εξέλιξη, προάγοντας παράλληλα την εναρμόνιση της νομοθεσίας. Το φαινομενικά ουδέτερο επιχείρημα ότι ο οργανισμός αυτός πρέπει να χρηματοδοτείται από τις συμμετέχουσες πλευρές πρέπει να ερμηνευθεί θετικά, επειδή στην περίπτωση αυτή, εκτός από την Ε.Ε., θα συμβάλουν στην ανάπτυξη της εσωτερικής ναυσιπλοΐας και τρίτες χώρες.

| 6.6 | Σχετικά με τα αντεπιχειρήματα που αναφέρθηκαν στην Επιτροπή, μπορούν να γίνουν οι ακόλουθες παρατηρήσεις: Για τη σύναψη και την επικύρωση σύμβασης θα χρειαστεί οπωσδήποτε να περάσει καιρός, στην ουσία όμως η διαδικασία αυτή έχει ήδη αρχίσει και, εφόσον υπάρχει η απαιτούμενη πολιτική βούληση, θα ολοκληρωθεί σε λίγα χρόνια. Η επιτυχία της υπουργικής διάσκεψης για την εσωτερική ναυσιπλοΐα το 1991 και το 2001, καθώς και της προσεχούς διάσκεψης που θα πραγματοποιηθεί αργότερα φέτος στη Ρουμανία προοιωνίζεται ευνοϊκές εξελίξεις. Η αντίρρηση ότι η ύπαρξη παρόμοιου οργανισμού δεν εμπίπτει στο κοινοτικό πλαίσιο δεν έχει νόημα, εφόσον με την εξασφαλισμένη συμμετοχή της Ε.Ε. στην οργάνωση η κοινοτική διασύνδεση θα θεωρείται δεδομένη. Επίσης, με τη σύμβαση μπορεί να εξασφαλιστεί και η πραγματική εκτέλεση των αποφάσεων του οργανισμού, όπως συμβαίνει ήδη με την πράξη του Μάνχαϊμ για το Ρήνο. |
| --- | --- |

6.6

Σχετικά με τα αντεπιχειρήματα που αναφέρθηκαν στην Επιτροπή, μπορούν να γίνουν οι ακόλουθες παρατηρήσεις: Για τη σύναψη και την επικύρωση σύμβασης θα χρειαστεί οπωσδήποτε να περάσει καιρός, στην ουσία όμως η διαδικασία αυτή έχει ήδη αρχίσει και, εφόσον υπάρχει η απαιτούμενη πολιτική βούληση, θα ολοκληρωθεί σε λίγα χρόνια. Η επιτυχία της υπουργικής διάσκεψης για την εσωτερική ναυσιπλοΐα το 1991 και το 2001, καθώς και της προσεχούς διάσκεψης που θα πραγματοποιηθεί αργότερα φέτος στη Ρουμανία προοιωνίζεται ευνοϊκές εξελίξεις. Η αντίρρηση ότι η ύπαρξη παρόμοιου οργανισμού δεν εμπίπτει στο κοινοτικό πλαίσιο δεν έχει νόημα, εφόσον με την εξασφαλισμένη συμμετοχή της Ε.Ε. στην οργάνωση η κοινοτική διασύνδεση θα θεωρείται δεδομένη. Επίσης, με τη σύμβαση μπορεί να εξασφαλιστεί και η πραγματική εκτέλεση των αποφάσεων του οργανισμού, όπως συμβαίνει ήδη με την πράξη του Μάνχαϊμ για το Ρήνο.

| 6.6.1 | Στην πρόσφατη συνάντηση για την εσωτερική ναυσιπλοΐα (Συνάντηση Κορυφής για την Εσωτερική Ναυσιπλοΐα, Βιομηχανικό Συνέδριο στη Βιέννη, 13 έως 15 Φεβρουαρίου 2006) η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προέβαλε ένα συμπληρωματικό επιχείρημα κατά της προοπτικής της σύναψης συμβάσεως και συγκεκριμένα ότι οι συμβάσεις για την εσωτερική ναυσιπλοΐα εμπίπτουν απόλυτα στις αρμοδιότητες Ε.Ε. και δεν μπορούν να υπερκεραστούν από άλλη διακυβερνητική συμφωνία. Στην προκειμένη περίπτωση, μπορεί να σημειωθεί ότι αυτό που χαρακτηρίζει την εσωτερική ναυσιπλοΐα στην Ευρώπη είναι ακριβώς το γεγονός ότι υπάρχουν ορισμένες αρμοδιότητες, κυρίως σε ό,τι αφορά την περιοχή του Ρήνου, τις οποίες, σύμφωνα με την αναθεωρημένη πράξη του Μανχάταν, επωμίζονται τα κράτη που βρέχονται από το Ρήνο. Παράλληλα, παρατηρείται το φαινόμενο κράτη που δεν είναι μέλη της Ε.Ε. να επιθυμούν να συμμετάσχουν σε ένα ευρωπαϊκό καθεστώς, περίπτωση στην οποία δεν τίθεται βεβαίως θέμα κοινοτικής αρμοδιότητας. |
| --- | --- |

6.6.1

Στην πρόσφατη συνάντηση για την εσωτερική ναυσιπλοΐα (Συνάντηση Κορυφής για την Εσωτερική Ναυσιπλοΐα, Βιομηχανικό Συνέδριο στη Βιέννη, 13 έως 15 Φεβρουαρίου 2006) η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προέβαλε ένα συμπληρωματικό επιχείρημα κατά της προοπτικής της σύναψης συμβάσεως και συγκεκριμένα ότι οι συμβάσεις για την εσωτερική ναυσιπλοΐα εμπίπτουν απόλυτα στις αρμοδιότητες Ε.Ε. και δεν μπορούν να υπερκεραστούν από άλλη διακυβερνητική συμφωνία. Στην προκειμένη περίπτωση, μπορεί να σημειωθεί ότι αυτό που χαρακτηρίζει την εσωτερική ναυσιπλοΐα στην Ευρώπη είναι ακριβώς το γεγονός ότι υπάρχουν ορισμένες αρμοδιότητες, κυρίως σε ό,τι αφορά την περιοχή του Ρήνου, τις οποίες, σύμφωνα με την αναθεωρημένη πράξη του Μανχάταν, επωμίζονται τα κράτη που βρέχονται από το Ρήνο. Παράλληλα, παρατηρείται το φαινόμενο κράτη που δεν είναι μέλη της Ε.Ε. να επιθυμούν να συμμετάσχουν σε ένα ευρωπαϊκό καθεστώς, περίπτωση στην οποία δεν τίθεται βεβαίως θέμα κοινοτικής αρμοδιότητας.

| 6.6.2 | Η επιλογή της σύμβασης θα σήμαινε, επίσης, ότι κράτη που δεν είναι μέλη της Ε.Ε. θα μπορούσαν να συμμετέχουν στο ίδιο νομικό καθεστώς. Θα μπορούσαν ενδεχομένως να υπάρξουν «επιμελητήρια ποταμών» με διαφορετικές αρμοδιότητες. Στην περίπτωση αυτή, στις πλωτές οδούς της Ε.Ε. θα μπορούσε να εξακολουθήσει να ισχύει η κοινοτική νομοθεσία για την εσωτερική ναυσιπλοΐα. Το μεγάλο πλεονέκτημα που προσφέρει η επιλογή αυτή είναι ότι θα επέτρεπε μια πανευρωπαϊκή αντιμετώπιση των διαφόρων θεμάτων και την λήψη αποφάσεων στο ίδιο επίπεδο, ενώ παράλληλα θα μπορούσαν να συμπεριληφθούν στα κείμενα της σύμβασης και νέες αρμοδιότητες, για παράδειγμα, στον τομέα των υποδομών. |
| --- | --- |

6.6.2

Η επιλογή της σύμβασης θα σήμαινε, επίσης, ότι κράτη που δεν είναι μέλη της Ε.Ε. θα μπορούσαν να συμμετέχουν στο ίδιο νομικό καθεστώς. Θα μπορούσαν ενδεχομένως να υπάρξουν «επιμελητήρια ποταμών» με διαφορετικές αρμοδιότητες. Στην περίπτωση αυτή, στις πλωτές οδούς της Ε.Ε. θα μπορούσε να εξακολουθήσει να ισχύει η κοινοτική νομοθεσία για την εσωτερική ναυσιπλοΐα. Το μεγάλο πλεονέκτημα που προσφέρει η επιλογή αυτή είναι ότι θα επέτρεπε μια πανευρωπαϊκή αντιμετώπιση των διαφόρων θεμάτων και την λήψη αποφάσεων στο ίδιο επίπεδο, ενώ παράλληλα θα μπορούσαν να συμπεριληφθούν στα κείμενα της σύμβασης και νέες αρμοδιότητες, για παράδειγμα, στον τομέα των υποδομών.

Βρυξέλλες, 21 Απριλίου 2006

Η Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  ΕΕ αριθ. C 80 της 3.04.2002 και C 10 της 14.01.2004.

1

(2)  COM(2006) 6 τελικό.

2

---

| 8.8.2006 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 185/106 |
| --- | --- | --- | --- |

8.8.2006

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 185/106

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1592/2002 της 15ης Ιουλίου 2002 για κοινούς κανόνες στον τομέα της πολιτικής αεροπορίας και για την ίδρυση Ευρωπαϊκού Οργανισμού Ασφάλειας της Αεροπορίας»

COM(2005) 579 τελικό — 2005/0228 (COD)

(2006/C 185/19)

Στις 31 Ιανουαρίου 2006 και σύμφωνα με το άρθρο 80(2) της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την:

Το ειδικευμένο τμήμα «Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές και κοινωνία των πληροφοριών», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΕΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 24 Μαρτίου 2006 με εισηγητή τον κ. Simons.

Κατά την 426η σύνοδο ολομέλειάς της 20ής και 21ης Απριλίου 2006 (συνεδρίαση της 21ης Απριλίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 71 ψήφους υπέρ έναντι 3 ψήφων κατά.

1.   Συμπεράσματα

| 1.1 | Ο στόχος της διεύρυνσης του πεδίου εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1592/2002 στις αερομεταφορές, στη χορήγηση των αδειών του ιπτάμενου πληρώματος (Flight Crew Licensing — FCL) και στα αεροσκάφη των τρίτων χωρών υποστηρίζεται πλήρως από την ΕΟΚΕ, δεδομένου ότι η ανάληψη όλων των κανονιστικών δραστηριοτήτων για την ασφάλεια των αερομεταφορών από μια ενιαία αρχή θα συνέβαλε στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας και της ασφάλειας στον εν λόγω τομέα. |
| --- | --- |

1.1

Ο στόχος της διεύρυνσης του πεδίου εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1592/2002 στις αερομεταφορές, στη χορήγηση των αδειών του ιπτάμενου πληρώματος (Flight Crew Licensing — FCL) και στα αεροσκάφη των τρίτων χωρών υποστηρίζεται πλήρως από την ΕΟΚΕ, δεδομένου ότι η ανάληψη όλων των κανονιστικών δραστηριοτήτων για την ασφάλεια των αερομεταφορών από μια ενιαία αρχή θα συνέβαλε στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας και της ασφάλειας στον εν λόγω τομέα.

| 1.2 | Όσον αφορά την πρόσθετη πιστοποίηση για τους εμπορικούς φορείς των τρίτων χωρών, η Κοινότητα θα πρέπει να διαθέτει σαφείς δυνατότητες προκειμένου να υπογράφει διμερείς συμφωνίες με τρίτες χώρες για την αμοιβαία αναγνώριση των σχετικών πιστοποιητικών. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι απαιτείται επίσης η ανάληψη δράσης κατά τρόπο ώστε να εξασφαλισθεί ότι όλα τα κράτη μέλη του Διεθνούς Οργανισμού Πολιτικής Αεροπορίας του ΟΗΕ (ICAO) εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις τους, γεγονός το οποίο θα καθιστούσε παρωχημένη την εν λόγω πρόσθετη πιστοποίηση. |
| --- | --- |

1.2

Όσον αφορά την πρόσθετη πιστοποίηση για τους εμπορικούς φορείς των τρίτων χωρών, η Κοινότητα θα πρέπει να διαθέτει σαφείς δυνατότητες προκειμένου να υπογράφει διμερείς συμφωνίες με τρίτες χώρες για την αμοιβαία αναγνώριση των σχετικών πιστοποιητικών. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι απαιτείται επίσης η ανάληψη δράσης κατά τρόπο ώστε να εξασφαλισθεί ότι όλα τα κράτη μέλη του Διεθνούς Οργανισμού Πολιτικής Αεροπορίας του ΟΗΕ (ICAO) εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις τους, γεγονός το οποίο θα καθιστούσε παρωχημένη την εν λόγω πρόσθετη πιστοποίηση.

| 1.3 | Για την εξασφάλιση υψηλού επιπέδου ασφαλείας των αερομεταφορών, ο ΕΟΑΑ οφείλει να αυξήσει τους πόρους του οι οποίοι προορίζονται για την υλοποίηση των καθηκόντων που καθορίζονται στην πρόταση της Επιτροπής. Τούτο θα απαιτήσει σημαντικά υψηλότερο επίπεδο κοινοτικής χρηματοδότησης από εκείνο που προβλέπεται επί του παρόντος. Συγχρόνως, η συγκέντρωση των πόρων σε επίπεδο ΕΕ παρέχει δυνατότητα ουσιαστικής μείωσης του κόστους, όχι μόνον για τον κλάδο, αλλά και για τις εθνικές κυβερνήσεις. Το ζήτημα αυτό δεν εξετάζεται στην πρόταση. |
| --- | --- |

1.3

Για την εξασφάλιση υψηλού επιπέδου ασφαλείας των αερομεταφορών, ο ΕΟΑΑ οφείλει να αυξήσει τους πόρους του οι οποίοι προορίζονται για την υλοποίηση των καθηκόντων που καθορίζονται στην πρόταση της Επιτροπής. Τούτο θα απαιτήσει σημαντικά υψηλότερο επίπεδο κοινοτικής χρηματοδότησης από εκείνο που προβλέπεται επί του παρόντος. Συγχρόνως, η συγκέντρωση των πόρων σε επίπεδο ΕΕ παρέχει δυνατότητα ουσιαστικής μείωσης του κόστους, όχι μόνον για τον κλάδο, αλλά και για τις εθνικές κυβερνήσεις. Το ζήτημα αυτό δεν εξετάζεται στην πρόταση.

| 1.4 | Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι στον ορισμό των εμπορικών δραστηριοτήτων θα πρέπει να συμπεριληφθούν και οι εταιρικές και οι διαχωρισμένες δραστηριότητες, προκειμένου να εξασφαλισθεί η ίδια προστασία της ασφάλειας για όλους τους επιβάτες εντός της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.4

Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι στον ορισμό των εμπορικών δραστηριοτήτων θα πρέπει να συμπεριληφθούν και οι εταιρικές και οι διαχωρισμένες δραστηριότητες, προκειμένου να εξασφαλισθεί η ίδια προστασία της ασφάλειας για όλους τους επιβάτες εντός της ΕΕ.

| 1.5 | Σύμφωνα με τους στόχους περί ασφαλείας, οι οποίοι αναφέρθηκαν ήδη στα σημεία 1.1 και 1.4, και προς το συμφέρον των χρηστών, θεωρείται υψίστης σημασίας να διασφαλίσει ο ΕΟΑΑ ότι η ένταξη των κανόνων του JAR-OPS στην κοινοτική νομοθεσία — με την εκκρεμούσα τροποποίηση του κανονισμού (ΕOΚ) αριθ. 3922/91 ή μέσω οποιασδήποτε άλλης διαδικασίας — θα αποτελέσει πραγματική πρόοδο και θα προσφέρει επαρκές επίπεδο εναρμόνισης στους τομείς οι οποίοι εμπίπτουν στην αρμοδιότητά του. |
| --- | --- |

1.5

Σύμφωνα με τους στόχους περί ασφαλείας, οι οποίοι αναφέρθηκαν ήδη στα σημεία 1.1 και 1.4, και προς το συμφέρον των χρηστών, θεωρείται υψίστης σημασίας να διασφαλίσει ο ΕΟΑΑ ότι η ένταξη των κανόνων του JAR-OPS στην κοινοτική νομοθεσία — με την εκκρεμούσα τροποποίηση του κανονισμού (ΕOΚ) αριθ. 3922/91 ή μέσω οποιασδήποτε άλλης διαδικασίας — θα αποτελέσει πραγματική πρόοδο και θα προσφέρει επαρκές επίπεδο εναρμόνισης στους τομείς οι οποίοι εμπίπτουν στην αρμοδιότητά του.

2.   Εισαγωγή και σύνοψη του εγγράφου της Επιτροπής

| 2.1 | Το 2002, θεσπίστηκαν κοινοί κανόνες στον τομέα της πολιτικής αεροπορίας και ιδρύθηκε ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Ασφάλειας της Αεροπορίας (ΕΟΑΑ), βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1592/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου. |
| --- | --- |

2.1

Το 2002, θεσπίστηκαν κοινοί κανόνες στον τομέα της πολιτικής αεροπορίας και ιδρύθηκε ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Ασφάλειας της Αεροπορίας (ΕΟΑΑ), βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1592/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου.

| 2.2 | Ο κυριότερος στόχος του εν λόγω κανονισμού έγκειται στη θέσπιση και διατήρηση υψηλού και ομοιόμορφου επιπέδου ασφάλειας της πολιτικής αεροπορίας στην Ευρώπη. Επιπροσθέτως, ο κανονισμός αυτός αποσκοπεί στη διασφάλιση υψηλού και ομοιόμορφου επιπέδου περιβαλλοντικής προστασίας, στη διευκόλυνση της ελεύθερης κυκλοφορίας αγαθών, προσώπων και υπηρεσιών, στη βελτίωση της σχέσης κόστους — αποτελεσματικότητας στις κανονιστικές διαδικασίες και στις διαδικασίες πιστοποίησης, στην αποφυγή αλληλοεπικαλύψεων σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, στην παροχή βοήθειας προς τα κράτη μέλη για την εκπλήρωση των υποχρεώσεών τους, δυνάμει της Σύμβασης του Σικάγο για τη Διεθνή Πολιτική Αεροπορία (ICAO), καθώς και στην προώθηση των κοινοτικών απόψεων αναφορικά με τα πρότυπα ασφαλείας της πολιτικής αεροπορίας. |
| --- | --- |

2.2

Ο κυριότερος στόχος του εν λόγω κανονισμού έγκειται στη θέσπιση και διατήρηση υψηλού και ομοιόμορφου επιπέδου ασφάλειας της πολιτικής αεροπορίας στην Ευρώπη. Επιπροσθέτως, ο κανονισμός αυτός αποσκοπεί στη διασφάλιση υψηλού και ομοιόμορφου επιπέδου περιβαλλοντικής προστασίας, στη διευκόλυνση της ελεύθερης κυκλοφορίας αγαθών, προσώπων και υπηρεσιών, στη βελτίωση της σχέσης κόστους — αποτελεσματικότητας στις κανονιστικές διαδικασίες και στις διαδικασίες πιστοποίησης, στην αποφυγή αλληλοεπικαλύψεων σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, στην παροχή βοήθειας προς τα κράτη μέλη για την εκπλήρωση των υποχρεώσεών τους, δυνάμει της Σύμβασης του Σικάγο για τη Διεθνή Πολιτική Αεροπορία (ICAO), καθώς και στην προώθηση των κοινοτικών απόψεων αναφορικά με τα πρότυπα ασφαλείας της πολιτικής αεροπορίας.

| 2.3 | Βάσει του πεδίου εφαρμογής του εν λόγω κανονισμού, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Ασφάλειας της Αεροπορίας (ΕΟΑΑ) είναι αρμόδιος, ειδικότερα, όσον αφορά τα εξής:






  — | την παροχή αρωγής προς την Επιτροπή κατά την άσκηση των νομοθετικών της αρμοδιοτήτων· |
| --- | --- | --- |

2.3

Βάσει του πεδίου εφαρμογής του εν λόγω κανονισμού, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Ασφάλειας της Αεροπορίας (ΕΟΑΑ) είναι αρμόδιος, ειδικότερα, όσον αφορά τα εξής:

—

την παροχή αρωγής προς την Επιτροπή κατά την άσκηση των νομοθετικών της αρμοδιοτήτων·

| — | την προσφορά «χείρας βοηθείας» προς την Επιτροπή με τη διεξαγωγή επιθεωρήσεων τυποποίησης των Εθνικών Αρχών Ασφάλειας της Πολιτικής Αεροπορίας (NAAs)· |
| --- | --- |

—

την προσφορά «χείρας βοηθείας» προς την Επιτροπή με τη διεξαγωγή επιθεωρήσεων τυποποίησης των Εθνικών Αρχών Ασφάλειας της Πολιτικής Αεροπορίας (NAAs)·

| — | την παροχή συνδρομής προς την Κοινότητα και τα κράτη μέλη στις σχέσεις τους με τρίτες χώρες· |
| --- | --- |

—

την παροχή συνδρομής προς την Κοινότητα και τα κράτη μέλη στις σχέσεις τους με τρίτες χώρες·

| — | την ενίσχυση των κρατών μελών για την τήρηση των διεθνών υποχρεώσεών τους· |
| --- | --- |

—

την ενίσχυση των κρατών μελών για την τήρηση των διεθνών υποχρεώσεών τους·

| — | την έκδοση προδιαγραφών πιστοποίησης και εγγράφων προσανατολισμού· |
| --- | --- |

—

την έκδοση προδιαγραφών πιστοποίησης και εγγράφων προσανατολισμού·

| — | την έκδοση πιστοποιητικών τύπου και συμπληρωματικών πιστοποιητικών τύπου για τα προϊόντα, τα εξαρτήματα και τον εξοπλισμό, καθώς και τη διασφάλιση της συνεχιζόμενης πτητικής ικανότητάς τους («διαρκούς αξιοπλοΐας»)· |
| --- | --- |

—

την έκδοση πιστοποιητικών τύπου και συμπληρωματικών πιστοποιητικών τύπου για τα προϊόντα, τα εξαρτήματα και τον εξοπλισμό, καθώς και τη διασφάλιση της συνεχιζόμενης πτητικής ικανότητάς τους («διαρκούς αξιοπλοΐας»)·

| — | την έκδοση — και την εξασφάλιση της συνεχούς επιτήρησης — πιστοποιητικών τα οποία χορηγούνται σε φορείς σχεδιασμού, κατασκευής ή συντήρησης που ευρίσκονται εκτός της επικράτειας των κρατών μελών, σε φορείς σχεδιασμού που ευρίσκονται εντός της επικράτειας των κρατών μελών, καθώς και σε φορείς παραγωγής, κατόπιν αιτήματος του ενδιαφερομένου κράτους μέλους. |
| --- | --- |

—

την έκδοση — και την εξασφάλιση της συνεχούς επιτήρησης — πιστοποιητικών τα οποία χορηγούνται σε φορείς σχεδιασμού, κατασκευής ή συντήρησης που ευρίσκονται εκτός της επικράτειας των κρατών μελών, σε φορείς σχεδιασμού που ευρίσκονται εντός της επικράτειας των κρατών μελών, καθώς και σε φορείς παραγωγής, κατόπιν αιτήματος του ενδιαφερομένου κράτους μέλους.

| 2.4 | Οι Εθνικές Αρχές Ασφάλειας της Πολιτικής Αεροπορίας (NAAs) παραμένουν αρμόδιες για την έκδοση των ατομικών πιστοποιητικών αξιοπλοΐας και των πιστοποιητικών που χορηγούνται στους φορείς και στο προσωπικό (πλην των φορέων σχεδιασμού) που εδρεύουν στη χώρα τους, αλλά σύμφωνα με τους κοινούς κανόνες και υποκείμενες σε επιθεωρήσεις τυποποίησης που διενεργούνται από τον ΕΟΑΑ. |
| --- | --- |

2.4

Οι Εθνικές Αρχές Ασφάλειας της Πολιτικής Αεροπορίας (NAAs) παραμένουν αρμόδιες για την έκδοση των ατομικών πιστοποιητικών αξιοπλοΐας και των πιστοποιητικών που χορηγούνται στους φορείς και στο προσωπικό (πλην των φορέων σχεδιασμού) που εδρεύουν στη χώρα τους, αλλά σύμφωνα με τους κοινούς κανόνες και υποκείμενες σε επιθεωρήσεις τυποποίησης που διενεργούνται από τον ΕΟΑΑ.

| 2.5 | Εν γένει αναγνωρίζεται (1) ότι, για λόγους αποτελεσματικότητας, ασφάλειας και τυποποίησης, είναι ουσιώδες να διευθετούνται όλες οι κανονιστικές δραστηριότητες για την ασφάλεια των αερομεταφορών εντός της Κοινότητας από μια ενιαία αρχή (ΕΟΑΑ). |
| --- | --- |

2.5

Εν γένει αναγνωρίζεται (1) ότι, για λόγους αποτελεσματικότητας, ασφάλειας και τυποποίησης, είναι ουσιώδες να διευθετούνται όλες οι κανονιστικές δραστηριότητες για την ασφάλεια των αερομεταφορών εντός της Κοινότητας από μια ενιαία αρχή (ΕΟΑΑ).

| 2.6 | Στην Αιτιολογική Έκθεσή της, η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι από την έναρξη ισχύος, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1592/2002, τον Σεπτέμβριο 2002, η Κοινότητα έχει αποκλειστική αρμοδιότητα στον τομέα της αξιοπλοΐας και της περιβαλλοντικής συμβατότητας των αεροναυτικών προϊόντων, εξαρτημάτων και εξοπλισμού. Έπειτα από την έκδοση του κειμένου αυτού, κατέστη σαφές ότι απαιτείται η διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής του κανονισμού στις αερομεταφορές και στη χορήγηση των αδειών του ιπτάμενου πληρώματος, προκειμένου να εξασφαλισθεί το καλύτερο δυνατό ενιαίο επίπεδο ασφάλειας και να καθιερωθούν θεμιτοί όροι ανταγωνισμού για τους αερομεταφορείς της Κοινότητας. |
| --- | --- |

2.6

Στην Αιτιολογική Έκθεσή της, η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι από την έναρξη ισχύος, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1592/2002, τον Σεπτέμβριο 2002, η Κοινότητα έχει αποκλειστική αρμοδιότητα στον τομέα της αξιοπλοΐας και της περιβαλλοντικής συμβατότητας των αεροναυτικών προϊόντων, εξαρτημάτων και εξοπλισμού. Έπειτα από την έκδοση του κειμένου αυτού, κατέστη σαφές ότι απαιτείται η διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής του κανονισμού στις αερομεταφορές και στη χορήγηση των αδειών του ιπτάμενου πληρώματος, προκειμένου να εξασφαλισθεί το καλύτερο δυνατό ενιαίο επίπεδο ασφάλειας και να καθιερωθούν θεμιτοί όροι ανταγωνισμού για τους αερομεταφορείς της Κοινότητας.

| 2.7 | Η Επιτροπή επισημαίνει εκ νέου ότι η ένταξη των κανόνων του JAR-OPS στην κοινοτική νομοθεσία, με την εκκρεμούσα τροποποίηση του κανονισμού (ΕOΚ) αριθ. 3922/91, θα αποτελέσει αναμφισβήτητα πρόοδο, αλλά δεν θα παράσχει επαρκές επίπεδο εναρμόνισης διότι θα αφορά μόνον τις εμπορικές αερομεταφορές. Οι άλλοι τύποι αεροσκαφών και οι λοιπές εμπορικές ή μη εμπορικές δραστηριότητες δεν θα καλύπτονται από τους εν λόγω κοινούς κανόνες, οι οποίοι εξάλλου δεν θα αφορούν ούτε τις άδειες άσκησης επαγγέλματος του ιπτάμενου πληρώματος ούτε τα αεροσκάφη των τρίτων χωρών. Ως εκ τούτου, υπεβλήθη πρόταση για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1592/2002. |
| --- | --- |

2.7

Η Επιτροπή επισημαίνει εκ νέου ότι η ένταξη των κανόνων του JAR-OPS στην κοινοτική νομοθεσία, με την εκκρεμούσα τροποποίηση του κανονισμού (ΕOΚ) αριθ. 3922/91, θα αποτελέσει αναμφισβήτητα πρόοδο, αλλά δεν θα παράσχει επαρκές επίπεδο εναρμόνισης διότι θα αφορά μόνον τις εμπορικές αερομεταφορές. Οι άλλοι τύποι αεροσκαφών και οι λοιπές εμπορικές ή μη εμπορικές δραστηριότητες δεν θα καλύπτονται από τους εν λόγω κοινούς κανόνες, οι οποίοι εξάλλου δεν θα αφορούν ούτε τις άδειες άσκησης επαγγέλματος του ιπτάμενου πληρώματος ούτε τα αεροσκάφη των τρίτων χωρών. Ως εκ τούτου, υπεβλήθη πρόταση για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1592/2002.

| 2.8 | Η πρόταση περιλαμβάνει επίσης απαιτήσεις πιστοποίησης για τους εμπορικούς φορείς τρίτων χωρών που πετούν προς την ΕΕ. |
| --- | --- |

2.8

Η πρόταση περιλαμβάνει επίσης απαιτήσεις πιστοποίησης για τους εμπορικούς φορείς τρίτων χωρών που πετούν προς την ΕΕ.

| 2.9 | Στις 16 Νοεμβρίου 2005, η Επιτροπή δημοσίευσε την πρότασή της όσον αφορά την πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1592/2002 της 15ης Ιουλίου 2002 για κοινούς κανόνες στον τομέα της πολιτικής αεροπορίας και για την ίδρυση Ευρωπαϊκού Οργανισμού Ασφάλειας της Αεροπορίας (ΕΟΑΑ) (COM(2005) 579 τελικό). |
| --- | --- |

2.9

Στις 16 Νοεμβρίου 2005, η Επιτροπή δημοσίευσε την πρότασή της όσον αφορά την πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1592/2002 της 15ης Ιουλίου 2002 για κοινούς κανόνες στον τομέα της πολιτικής αεροπορίας και για την ίδρυση Ευρωπαϊκού Οργανισμού Ασφάλειας της Αεροπορίας (ΕΟΑΑ) (COM(2005) 579 τελικό).

| 2.10 | Σύμφωνα με την πρόταση αυτή, οι κοινοί κανόνες επεκτείνονται σε όλες τις αεροπορικές δραστηριότητες και η υποχρέωση πιστοποίησης επιβάλλεται σε όλους τους εμπορικούς φορείς. Τα πιστοποιητικά προβλέπεται να εκδίδονται από τα κράτη μέλη (Εθνικές Αρχές Ασφάλειας της Πολιτικής Αεροπορίας) ή, ενδεχομένως, από τον ΕΟΑΑ ο οποίος θα μπορούσε επίσης, όποτε τούτο θα καθίστατο αναγκαίο, να επιβάλει οδηγίες πτητικής λειτουργίας. |
| --- | --- |

2.10

Σύμφωνα με την πρόταση αυτή, οι κοινοί κανόνες επεκτείνονται σε όλες τις αεροπορικές δραστηριότητες και η υποχρέωση πιστοποίησης επιβάλλεται σε όλους τους εμπορικούς φορείς. Τα πιστοποιητικά προβλέπεται να εκδίδονται από τα κράτη μέλη (Εθνικές Αρχές Ασφάλειας της Πολιτικής Αεροπορίας) ή, ενδεχομένως, από τον ΕΟΑΑ ο οποίος θα μπορούσε επίσης, όποτε τούτο θα καθίστατο αναγκαίο, να επιβάλει οδηγίες πτητικής λειτουργίας.

| 2.11 | Για τις μη εμπορικές δραστηριότητες, οι κανόνες θα προσαρμοσθούν στο σύνθετο χαρακτήρα των αεροσκαφών και δεν θα αποτελούν αντικείμενο πιστοποίησης. Στις περιπτώσεις που οι δραστηριότητες αυτές διεξάγονται με σύνθετα αεροσκάφη, ο εκάστοτε αερομεταφορέας οφείλει να αποδείξει ότι είναι σε θέση να ανταποκριθεί στο σύνολο των βασικών απαιτήσεων που σχετίζονται με τις αεροπορικές δραστηριότητες. |
| --- | --- |

2.11

Για τις μη εμπορικές δραστηριότητες, οι κανόνες θα προσαρμοσθούν στο σύνθετο χαρακτήρα των αεροσκαφών και δεν θα αποτελούν αντικείμενο πιστοποίησης. Στις περιπτώσεις που οι δραστηριότητες αυτές διεξάγονται με σύνθετα αεροσκάφη, ο εκάστοτε αερομεταφορέας οφείλει να αποδείξει ότι είναι σε θέση να ανταποκριθεί στο σύνολο των βασικών απαιτήσεων που σχετίζονται με τις αεροπορικές δραστηριότητες.

| 2.12 | Η πρόταση κανονισμού επιβάλλει στην πλειονότητα των χειριστών αεροσκαφών που ασκούν δραστηριότητες στην Κοινότητα την υποχρέωση να είναι κάτοχοι αδείας που εκδίδεται με βάση κοινές απαιτήσεις. Οι οργανώσεις, το προσωπικό και τα μέσα που σχετίζονται με την εκπαίδευση θα πρέπει επίσης να πιστοποιούνται βάσει κοινών κανόνων. Ο ΕΟΑΑ θα διενεργεί επιθεωρήσεις τυποποίησης των Εθνικών Αρχών Ασφάλειας της Πολιτικής Αεροπορίας οι οποίες είναι υπεύθυνες για την επίβλεψη της ορθής εφαρμογής των εν λόγω κανόνων και θα εκδίδει ο ίδιος πιστοποιητικά για τους οργανισμούς και τα μέσα που προέρχονται από τρίτες χώρες. |
| --- | --- |

2.12

Η πρόταση κανονισμού επιβάλλει στην πλειονότητα των χειριστών αεροσκαφών που ασκούν δραστηριότητες στην Κοινότητα την υποχρέωση να είναι κάτοχοι αδείας που εκδίδεται με βάση κοινές απαιτήσεις. Οι οργανώσεις, το προσωπικό και τα μέσα που σχετίζονται με την εκπαίδευση θα πρέπει επίσης να πιστοποιούνται βάσει κοινών κανόνων. Ο ΕΟΑΑ θα διενεργεί επιθεωρήσεις τυποποίησης των Εθνικών Αρχών Ασφάλειας της Πολιτικής Αεροπορίας οι οποίες είναι υπεύθυνες για την επίβλεψη της ορθής εφαρμογής των εν λόγω κανόνων και θα εκδίδει ο ίδιος πιστοποιητικά για τους οργανισμούς και τα μέσα που προέρχονται από τρίτες χώρες.

| 2.13 | Για την εξασφάλιση ικανοποιητικής προστασίας, η πρόταση επιβάλλει επίσης την τήρηση κοινών κανόνων εκμετάλλευσης στα αεροσκάφη των τρίτων χωρών που ασκούν δραστηριότητες στην Κοινότητα. Επιπροσθέτως, οι εμπορικοί φορείς των τρίτων χωρών που πετούν προς την Κοινότητα θα πρέπει να πιστοποιούνται με την έκδοση σχετικού πιστοποιητικού. |
| --- | --- |

2.13

Για την εξασφάλιση ικανοποιητικής προστασίας, η πρόταση επιβάλλει επίσης την τήρηση κοινών κανόνων εκμετάλλευσης στα αεροσκάφη των τρίτων χωρών που ασκούν δραστηριότητες στην Κοινότητα. Επιπροσθέτως, οι εμπορικοί φορείς των τρίτων χωρών που πετούν προς την Κοινότητα θα πρέπει να πιστοποιούνται με την έκδοση σχετικού πιστοποιητικού.

| 2.14 | Επιπλέον, η πρόταση επιφέρει ορισμένες αλλαγές στη λειτουργία του ΕΟΑΑ και, ειδικότερα, στη λειτουργία του Διοικητικού Συμβουλίου του. |
| --- | --- |

2.14

Επιπλέον, η πρόταση επιφέρει ορισμένες αλλαγές στη λειτουργία του ΕΟΑΑ και, ειδικότερα, στη λειτουργία του Διοικητικού Συμβουλίου του.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1 | Η αεροπορία στην Ευρώπη χρειάζεται έναν ενιαίο κανονιστικό φορέα ασφαλείας για όλες τις συνιστώσες της αλυσίδας αξιών των αεροπορικών μεταφορών, προκειμένου να εξασφαλιστεί μια κοινή και συνεκτική προσέγγιση του κανονισμού για την ασφάλεια στην κοινή αεροπορική αγορά. Η ανάληψη όλων των κανονιστικών δραστηριοτήτων για την ασφάλεια των αερομεταφορών από μια ενιαία αρχή θα συνέβαλε στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας και της ασφάλειας στον εν λόγω τομέα — δεν υφίστανται σαφή όρια μεταξύ των διαφόρων πτυχών του κανονισμού για την ασφάλεια. Ως εκ τούτου, ο στόχος της διεύρυνσης του πεδίου εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1592/2002 στις αερομεταφορές, στη χορήγηση των αδειών του ιπτάμενου πληρώματος (FCL) και στα αεροσκάφη των τρίτων χωρών υποστηρίζεται πλήρως από την ΕΟΚΕ. |
| --- | --- |

3.1

Η αεροπορία στην Ευρώπη χρειάζεται έναν ενιαίο κανονιστικό φορέα ασφαλείας για όλες τις συνιστώσες της αλυσίδας αξιών των αεροπορικών μεταφορών, προκειμένου να εξασφαλιστεί μια κοινή και συνεκτική προσέγγιση του κανονισμού για την ασφάλεια στην κοινή αεροπορική αγορά. Η ανάληψη όλων των κανονιστικών δραστηριοτήτων για την ασφάλεια των αερομεταφορών από μια ενιαία αρχή θα συνέβαλε στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας και της ασφάλειας στον εν λόγω τομέα — δεν υφίστανται σαφή όρια μεταξύ των διαφόρων πτυχών του κανονισμού για την ασφάλεια. Ως εκ τούτου, ο στόχος της διεύρυνσης του πεδίου εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1592/2002 στις αερομεταφορές, στη χορήγηση των αδειών του ιπτάμενου πληρώματος (FCL) και στα αεροσκάφη των τρίτων χωρών υποστηρίζεται πλήρως από την ΕΟΚΕ.

| 3.2 | Η ασφάλεια των αεροσκαφών των τρίτων χωρών που δραστηριοποιούνται στην Κοινότητα χρήζει διασφάλισης. Απαιτείται, επίσης, να αποκατασταθούν θεμιτοί όροι ανταγωνισμού με άλλες περιοχές του κόσμου οι οποίες επιβάλλουν μια αντίστοιχη απαίτηση στις αερογραμμές της ΕΕ που πραγματοποιούν πτήσεις προς τις εν λόγω χώρες (δηλ. στις ΗΠΑ) και έχουν χρησιμοποιήσει τη συγκεκριμένη απαίτηση για να παραχωρήσουν αθέμιτα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα στις δικές τους αερογραμμές εις βάρος των αερογραμμών της ΕΕ. Εντούτοις, στο πλαίσιο της πρόσθετης πιστοποίησης για τους εμπορικούς φορείς των τρίτων χωρών, η Κοινότητα θα πρέπει να διαθέτει σαφείς δυνατότητες για την υπογραφή διμερών συμφωνιών με τρίτες χώρες όσον αφορά την αμοιβαία αναγνώριση των σχετικών πιστοποιητικών, κατά τρόπο ώστε να αποτραπεί η επιβάρυνση των διεθνών αερογραμμών με υπερβολικά πολλά πρόσθετα πιστοποιητικά. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι απαιτείται επίσης η ανάληψη δράσης προκειμένου να εξασφαλισθεί ότι όλα τα κράτη μέλη του Διεθνούς Οργανισμού Πολιτικής Αεροπορίας του ΟΗΕ (ICAO) εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις τους, γεγονός το οποίο θα καθιστούσε παρωχημένη την εν λόγω πρόσθετη πιστοποίηση. |
| --- | --- |

3.2

Η ασφάλεια των αεροσκαφών των τρίτων χωρών που δραστηριοποιούνται στην Κοινότητα χρήζει διασφάλισης. Απαιτείται, επίσης, να αποκατασταθούν θεμιτοί όροι ανταγωνισμού με άλλες περιοχές του κόσμου οι οποίες επιβάλλουν μια αντίστοιχη απαίτηση στις αερογραμμές της ΕΕ που πραγματοποιούν πτήσεις προς τις εν λόγω χώρες (δηλ. στις ΗΠΑ) και έχουν χρησιμοποιήσει τη συγκεκριμένη απαίτηση για να παραχωρήσουν αθέμιτα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα στις δικές τους αερογραμμές εις βάρος των αερογραμμών της ΕΕ. Εντούτοις, στο πλαίσιο της πρόσθετης πιστοποίησης για τους εμπορικούς φορείς των τρίτων χωρών, η Κοινότητα θα πρέπει να διαθέτει σαφείς δυνατότητες για την υπογραφή διμερών συμφωνιών με τρίτες χώρες όσον αφορά την αμοιβαία αναγνώριση των σχετικών πιστοποιητικών, κατά τρόπο ώστε να αποτραπεί η επιβάρυνση των διεθνών αερογραμμών με υπερβολικά πολλά πρόσθετα πιστοποιητικά. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι απαιτείται επίσης η ανάληψη δράσης προκειμένου να εξασφαλισθεί ότι όλα τα κράτη μέλη του Διεθνούς Οργανισμού Πολιτικής Αεροπορίας του ΟΗΕ (ICAO) εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις τους, γεγονός το οποίο θα καθιστούσε παρωχημένη την εν λόγω πρόσθετη πιστοποίηση.

| 3.3 | Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Ασφάλειας της Αεροπορίας (ΕΟΑΑ) πρέπει να λάβει την απαιτούμενη δημόσια χρηματοδότηση της ΕΕ για την εκπλήρωση των επιπρόσθετων καθηκόντων του στον τομέα της ασφάλειας, ειδικότερα προκειμένου να διεξάγει επαρκείς επιθεωρήσεις τυποποίησης των Εθνικών Αρχών Ασφάλειας της Πολιτικής Αεροπορίας (NAAs) που ευρίσκονται στην Κοινότητα, να προβαίνει σε ανάλυση της ασφάλειας και να εξασφαλίζει ότι η Ευρώπη παραμένει ανταγωνιστική έναντι άλλων περιοχών του κόσμου. Κατά συνέπεια, για την εξασφάλιση υψηλού επιπέδου ασφάλειας των αερομεταφορών, ο ΕΟΑΑ οφείλει να αυξήσει τους πόρους του οι οποίοι προορίζονται για την υλοποίηση των εν λόγω καθηκόντων. Προς το σκοπό αυτό, θα απαιτηθεί πολύ υψηλότερη κοινοτική χρηματοδότηση από εκείνη που προβλέπεται επί του παρόντος. |
| --- | --- |

3.3

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Ασφάλειας της Αεροπορίας (ΕΟΑΑ) πρέπει να λάβει την απαιτούμενη δημόσια χρηματοδότηση της ΕΕ για την εκπλήρωση των επιπρόσθετων καθηκόντων του στον τομέα της ασφάλειας, ειδικότερα προκειμένου να διεξάγει επαρκείς επιθεωρήσεις τυποποίησης των Εθνικών Αρχών Ασφάλειας της Πολιτικής Αεροπορίας (NAAs) που ευρίσκονται στην Κοινότητα, να προβαίνει σε ανάλυση της ασφάλειας και να εξασφαλίζει ότι η Ευρώπη παραμένει ανταγωνιστική έναντι άλλων περιοχών του κόσμου. Κατά συνέπεια, για την εξασφάλιση υψηλού επιπέδου ασφάλειας των αερομεταφορών, ο ΕΟΑΑ οφείλει να αυξήσει τους πόρους του οι οποίοι προορίζονται για την υλοποίηση των εν λόγω καθηκόντων. Προς το σκοπό αυτό, θα απαιτηθεί πολύ υψηλότερη κοινοτική χρηματοδότηση από εκείνη που προβλέπεται επί του παρόντος.

| 3.4 | Η ενίσχυση των πόρων και του προσωπικού του ΕΟΑΑ προϋποθέτει τη σταδιακή μείωση του προσωπικού των Εθνικών Αρχών Ασφάλειας της Πολιτικής Αεροπορίας (NAAs), προκειμένου να εξασφαλισθεί η επίτευξη των στόχων από πλευράς κόστους-αποτελεσματικότητας και να αποφευχθεί η τυχόν αύξηση του κόστους για τον εν λόγω κλάδο και για τις αερογραμμές της ΕΕ. Η συγκέντρωση των πόρων σε επίπεδο ΕΕ παρέχει δυνατότητα ουσιαστικής μείωσης του κόστους, όχι μόνον για τον εν λόγω κλάδο, αλλά και για τις εθνικές κυβερνήσεις, υπό την προϋπόθεση ότι θα καταρτισθεί ένας «οδικός χάρτης» σχετικά με το μελλοντικό ρόλο των Εθνικών Αρχών Ασφάλειας της Πολιτικής Αεροπορίας και τις ανάγκες τους σε προσωπικό. Το ζήτημα αυτό δεν εξετάζεται στην πρόταση της Επιτροπής. |
| --- | --- |

3.4

Η ενίσχυση των πόρων και του προσωπικού του ΕΟΑΑ προϋποθέτει τη σταδιακή μείωση του προσωπικού των Εθνικών Αρχών Ασφάλειας της Πολιτικής Αεροπορίας (NAAs), προκειμένου να εξασφαλισθεί η επίτευξη των στόχων από πλευράς κόστους-αποτελεσματικότητας και να αποφευχθεί η τυχόν αύξηση του κόστους για τον εν λόγω κλάδο και για τις αερογραμμές της ΕΕ. Η συγκέντρωση των πόρων σε επίπεδο ΕΕ παρέχει δυνατότητα ουσιαστικής μείωσης του κόστους, όχι μόνον για τον εν λόγω κλάδο, αλλά και για τις εθνικές κυβερνήσεις, υπό την προϋπόθεση ότι θα καταρτισθεί ένας «οδικός χάρτης» σχετικά με το μελλοντικό ρόλο των Εθνικών Αρχών Ασφάλειας της Πολιτικής Αεροπορίας και τις ανάγκες τους σε προσωπικό. Το ζήτημα αυτό δεν εξετάζεται στην πρόταση της Επιτροπής.

| 3.5 | Θεωρείται ουσιώδες να εξετασθεί η εκκρεμούσα τροποποίηση του κανονισμού αριθ. 3922/91 (ΕΕ-OPS-1) σε συνάρτηση με τους στόχους περί ασφαλείας και εναρμόνισης και να αναπτυχθούν οι μελλοντικοί κανόνες εφαρμογής του ΕΟΑΑ για τις αεροπορικές δραστηριότητες σύμφωνα με μια ενιαία και συνεκτική προσέγγιση του κανονισμού για την ασφάλεια, βασισμένη σε σαφή επιστημονικά δεδομένα και στοιχεία περί ασφαλείας. |
| --- | --- |

3.5

Θεωρείται ουσιώδες να εξετασθεί η εκκρεμούσα τροποποίηση του κανονισμού αριθ. 3922/91 (ΕΕ-OPS-1) σε συνάρτηση με τους στόχους περί ασφαλείας και εναρμόνισης και να αναπτυχθούν οι μελλοντικοί κανόνες εφαρμογής του ΕΟΑΑ για τις αεροπορικές δραστηριότητες σύμφωνα με μια ενιαία και συνεκτική προσέγγιση του κανονισμού για την ασφάλεια, βασισμένη σε σαφή επιστημονικά δεδομένα και στοιχεία περί ασφαλείας.

| 3.6 | Θεωρείται επίσης ουσιώδες να εξασφαλισθεί μια ομαλή μετάβαση από τα τρέχοντα εθνικά συστήματα (τα οποία βασίζονται στους κανόνες JAR-OPS-1) και να επιδιωχθεί να περιορισθούν οι αλλαγές των υφισταμένων κανόνων στην προσαρμογή τους στο κοινοτικό δίκαιο και στο νέο πλαίσιο του ΕΟΑΑ. |
| --- | --- |

3.6

Θεωρείται επίσης ουσιώδες να εξασφαλισθεί μια ομαλή μετάβαση από τα τρέχοντα εθνικά συστήματα (τα οποία βασίζονται στους κανόνες JAR-OPS-1) και να επιδιωχθεί να περιορισθούν οι αλλαγές των υφισταμένων κανόνων στην προσαρμογή τους στο κοινοτικό δίκαιο και στο νέο πλαίσιο του ΕΟΑΑ.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1 | Ο ορισμός των εμπορικών δραστηριοτήτων (άρθρο 1) θα πρέπει να συμπεριλάβει και τις εταιρικές και τις διαχωρισμένες δραστηριότητες. Οι διάφοροι ενδιαφερόμενοι φορείς θα πρέπει, ειδικότερα, να υποχρεούνται να αποδεικνύουν ότι διαθέτουν τη σχετική ικανότητα και να υπόκεινται στους ίδιους κανόνες εφαρμογής. Όλοι οι επιβάτες θα πρέπει να απολαύουν της ίδιας προστασίας της ασφάλειάς τους εντός της ΕΕ. Επιπροσθέτως, δεδομένου ότι συχνά οι πτήσεις σύνθετων μηχανοκίνητων αεροσκαφών (Boeing 737, Airbus A319) πραγματοποιούνται στον ίδιο εναέριο χώρο με τις πτήσεις για εμπορικούς σκοπούς, θεωρείται υψίστης σημασίας να υπόκεινται για λόγους ασφαλείας στους ίδιους κανόνες και στην ίδια εφαρμογή των κανόνων που ισχύουν για τις εμπορικές δραστηριότητες. |
| --- | --- |

4.1

Ο ορισμός των εμπορικών δραστηριοτήτων (άρθρο 1) θα πρέπει να συμπεριλάβει και τις εταιρικές και τις διαχωρισμένες δραστηριότητες. Οι διάφοροι ενδιαφερόμενοι φορείς θα πρέπει, ειδικότερα, να υποχρεούνται να αποδεικνύουν ότι διαθέτουν τη σχετική ικανότητα και να υπόκεινται στους ίδιους κανόνες εφαρμογής. Όλοι οι επιβάτες θα πρέπει να απολαύουν της ίδιας προστασίας της ασφάλειάς τους εντός της ΕΕ. Επιπροσθέτως, δεδομένου ότι συχνά οι πτήσεις σύνθετων μηχανοκίνητων αεροσκαφών (Boeing 737, Airbus A319) πραγματοποιούνται στον ίδιο εναέριο χώρο με τις πτήσεις για εμπορικούς σκοπούς, θεωρείται υψίστης σημασίας να υπόκεινται για λόγους ασφαλείας στους ίδιους κανόνες και στην ίδια εφαρμογή των κανόνων που ισχύουν για τις εμπορικές δραστηριότητες.

| 4.2 | Με την εκκρεμούσα τροποποίηση του κανονισμού αριθ. 3922/91 (ΕΕ-OPS-1) εναρμονίσθηκαν μεν αποτελεσματικά οι ανάγκες εκπαίδευσης ασφαλείας των πληρωμάτων θαλάμου επιβατών, αλλά το ζήτημα της χορήγησης πιστοποιητικού αφέθηκε στη διακριτική ευχέρεια κρατών μελών. Ορισμένα κράτη μέλη χορηγούν σχετικό πιστοποιητικό, ενώ κάποια αλλά δεν το θεωρούν σκόπιμο. Συνεπώς, ο ΕΟΑΑ θα πρέπει να ελέγξει εάν η εν λόγω έλλειψη εναρμόνισης σχετικά με τους όρους υπό τους οποίους τα πληρώματα θαλάμου επιβατών ασκούν τα καθήκοντά τους θα μπορούσε να αποβεί επιβλαβής για την ασφάλεια των επιβατών. |
| --- | --- |

4.2

Με την εκκρεμούσα τροποποίηση του κανονισμού αριθ. 3922/91 (ΕΕ-OPS-1) εναρμονίσθηκαν μεν αποτελεσματικά οι ανάγκες εκπαίδευσης ασφαλείας των πληρωμάτων θαλάμου επιβατών, αλλά το ζήτημα της χορήγησης πιστοποιητικού αφέθηκε στη διακριτική ευχέρεια κρατών μελών. Ορισμένα κράτη μέλη χορηγούν σχετικό πιστοποιητικό, ενώ κάποια αλλά δεν το θεωρούν σκόπιμο. Συνεπώς, ο ΕΟΑΑ θα πρέπει να ελέγξει εάν η εν λόγω έλλειψη εναρμόνισης σχετικά με τους όρους υπό τους οποίους τα πληρώματα θαλάμου επιβατών ασκούν τα καθήκοντά τους θα μπορούσε να αποβεί επιβλαβής για την ασφάλεια των επιβατών.

| 4.3 | Ενόψει της τροποποίησης του κανονισμού αριθ. 3922/91 (ΕΕ-OPS-1, Υποτμήμα ΙΖ του Παραρτήματος ΙΙΙ), θεωρείται εξαιρετικά σημαντικό να υπόκειται το σύστημα για τους κανόνες περί περιορισμού του χρόνου πτήσης (FTL) σε επιστημονική και ιατρική αξιολόγηση διενεργούμενη από τον ΕΟΑΑ, σύμφωνα με τις διατάξεις που πρέπει να καθορισθούν στον κανονισμό οι οποίος τροποποιεί τον κανονισμό περί ΕΕ-OPS-1 (αριθ. 3922/91), αλλά και να καλύπτει οποιοδήποτε πρόβλημα ασφαλείας το οποίο θα μπορούσε ενδεχομένως να διαπιστωθεί από τον ΕΟΑΑ κατά την άσκηση των μελλοντικών ελεγκτικών του δραστηριοτήτων. |
| --- | --- |

4.3

Ενόψει της τροποποίησης του κανονισμού αριθ. 3922/91 (ΕΕ-OPS-1, Υποτμήμα ΙΖ του Παραρτήματος ΙΙΙ), θεωρείται εξαιρετικά σημαντικό να υπόκειται το σύστημα για τους κανόνες περί περιορισμού του χρόνου πτήσης (FTL) σε επιστημονική και ιατρική αξιολόγηση διενεργούμενη από τον ΕΟΑΑ, σύμφωνα με τις διατάξεις που πρέπει να καθορισθούν στον κανονισμό οι οποίος τροποποιεί τον κανονισμό περί ΕΕ-OPS-1 (αριθ. 3922/91), αλλά και να καλύπτει οποιοδήποτε πρόβλημα ασφαλείας το οποίο θα μπορούσε ενδεχομένως να διαπιστωθεί από τον ΕΟΑΑ κατά την άσκηση των μελλοντικών ελεγκτικών του δραστηριοτήτων.

| 4.4 | Όσον αφορά το Διοικητικό Συμβούλιο του ΕΟΑΑ (άρθρο 25) και την προγραμματισμένη σύσταση του Εκτελεστικού Γραφείου του ΕΟΑΑ (άρθρο 28), κρίνεται ως ζήτημα μείζονος σημασίας να μην επιβαρυνθεί ο εν λόγω Οργανισμός από υπερβολικά μεγάλο αριθμό συμβουλίων, γραφείων ή επιτροπών στους κόλπους του. Επομένως, εάν όντως συσταθεί Εκτελεστικό Γραφείο, τότε το Διοικητικό Συμβούλιο θα πρέπει να περιορισθεί σε μια ετήσια ή εξαμηνιαία συνέλευση. Σε αυτό το πλαίσιο, θεωρείται επίσης σημαντικό να αποφευχθεί να διορίζονται σε αυτό εκπρόσωποι των Εθνικών Αρχών Αεροπορίας (NAA), διότι τούτο μπορεί να προκαλέσει συγκρούσεις συμφερόντων λόγω της παράλληλης χρηματοοικονομικής εξάρτησης των Εθνικών Αρχών Ασφάλειας της Πολιτικής Αεροπορίας από τη βιομηχανία και, άρα, ενδέχεται να μην συνεισφέρει σε ένα αποτελεσματικότερο σύστημα για τον ΕΟΑΑ. |
| --- | --- |

4.4

Όσον αφορά το Διοικητικό Συμβούλιο του ΕΟΑΑ (άρθρο 25) και την προγραμματισμένη σύσταση του Εκτελεστικού Γραφείου του ΕΟΑΑ (άρθρο 28), κρίνεται ως ζήτημα μείζονος σημασίας να μην επιβαρυνθεί ο εν λόγω Οργανισμός από υπερβολικά μεγάλο αριθμό συμβουλίων, γραφείων ή επιτροπών στους κόλπους του. Επομένως, εάν όντως συσταθεί Εκτελεστικό Γραφείο, τότε το Διοικητικό Συμβούλιο θα πρέπει να περιορισθεί σε μια ετήσια ή εξαμηνιαία συνέλευση. Σε αυτό το πλαίσιο, θεωρείται επίσης σημαντικό να αποφευχθεί να διορίζονται σε αυτό εκπρόσωποι των Εθνικών Αρχών Αεροπορίας (NAA), διότι τούτο μπορεί να προκαλέσει συγκρούσεις συμφερόντων λόγω της παράλληλης χρηματοοικονομικής εξάρτησης των Εθνικών Αρχών Ασφάλειας της Πολιτικής Αεροπορίας από τη βιομηχανία και, άρα, ενδέχεται να μην συνεισφέρει σε ένα αποτελεσματικότερο σύστημα για τον ΕΟΑΑ.

| 4.5 | Η πρόταση περί διορισμού 4 αντιπροσώπων των ενδιαφερομένων μερών από το Συμβουλευτικό Σώμα των Ενδιαφερόμενων Μερών (Advisory Board of Interested Parties — EAB) του ΕΟΑΑ στο Διοικητικό Συμβούλιο (και στο Εκτελεστικό Γραφείο) του ΕΟΑΑ αποτελεί λογική απόρροια του γεγονότος ότι ο ρόλος του ΕΟΑΑ έγκειται στην εξυπηρέτηση της βιομηχανίας, η οποία καταβάλλει το μεγαλύτερο μέρος του προϋπολογισμού του ΕΟΑΑ μέσω αμοιβών και επιβαρύνσεων. Εντούτοις, λαμβανομένης υπόψη της ευρείας συνεισφοράς της βιομηχανίας στον προϋπολογισμό του ΕΟΑΑ, θα ήταν λογικό να παρασχεθούν στους εν λόγω αντιπροσώπους παρεμφερή δικαιώματα ψήφου τόσο για θέματα σχετικά με τη γενική λειτουργία του ΕΟΑΑ όσο και για στρατηγικά ζητήματα που άπτονται του συγκεκριμένου Οργανισμού. |
| --- | --- |

4.5

Η πρόταση περί διορισμού 4 αντιπροσώπων των ενδιαφερομένων μερών από το Συμβουλευτικό Σώμα των Ενδιαφερόμενων Μερών (Advisory Board of Interested Parties — EAB) του ΕΟΑΑ στο Διοικητικό Συμβούλιο (και στο Εκτελεστικό Γραφείο) του ΕΟΑΑ αποτελεί λογική απόρροια του γεγονότος ότι ο ρόλος του ΕΟΑΑ έγκειται στην εξυπηρέτηση της βιομηχανίας, η οποία καταβάλλει το μεγαλύτερο μέρος του προϋπολογισμού του ΕΟΑΑ μέσω αμοιβών και επιβαρύνσεων. Εντούτοις, λαμβανομένης υπόψη της ευρείας συνεισφοράς της βιομηχανίας στον προϋπολογισμό του ΕΟΑΑ, θα ήταν λογικό να παρασχεθούν στους εν λόγω αντιπροσώπους παρεμφερή δικαιώματα ψήφου τόσο για θέματα σχετικά με τη γενική λειτουργία του ΕΟΑΑ όσο και για στρατηγικά ζητήματα που άπτονται του συγκεκριμένου Οργανισμού.

| 4.6 | Εξυπακούεται ότι οι αλλαγές όσον αφορά το διορισμό του Εκτελεστικού Διευθυντή και των Διευθυντών (άρθρο 30 (β) παράγραφος 4) απορρέουν από γενικές αλλαγές οι οποίες επηρεάζουν όλους τους οργανισμούς της ΕΕ. Ωστόσο, στην περίπτωση ιδιαίτερα εξειδικευμένων οργανισμών όπως ο ΕΟΑΑ, εκτιμάται ότι απαιτείται να αναθεωρηθεί η πρόταση αυτή, η οποία θα εμπόδιζε επιτυχημένους υποψηφίους να συνεχίσουν να εκτελούν τα καθήκοντά τους, πέραν χρονικού διαστήματος δύο πενταετιών, γεγονός το οποίο θα μπορούσε να έχει ως ολέθρια επίπτωση να μην δύναται ο ΕΟΑΑ να προσλάβει τους καταλληλότερους υποψηφίους. |
| --- | --- |

4.6

Εξυπακούεται ότι οι αλλαγές όσον αφορά το διορισμό του Εκτελεστικού Διευθυντή και των Διευθυντών (άρθρο 30 (β) παράγραφος 4) απορρέουν από γενικές αλλαγές οι οποίες επηρεάζουν όλους τους οργανισμούς της ΕΕ. Ωστόσο, στην περίπτωση ιδιαίτερα εξειδικευμένων οργανισμών όπως ο ΕΟΑΑ, εκτιμάται ότι απαιτείται να αναθεωρηθεί η πρόταση αυτή, η οποία θα εμπόδιζε επιτυχημένους υποψηφίους να συνεχίσουν να εκτελούν τα καθήκοντά τους, πέραν χρονικού διαστήματος δύο πενταετιών, γεγονός το οποίο θα μπορούσε να έχει ως ολέθρια επίπτωση να μην δύναται ο ΕΟΑΑ να προσλάβει τους καταλληλότερους υποψηφίους.

| 4.7 | Στη βασική απαίτηση που αφορά τη θεωρητική εκπαίδευση (παράγραφος 1.θ.1. του Παραρτήματος III) φαίνεται να έχει παραβλεφθεί η χρήση CD-ROM για τη θεωρητική εκπαίδευση, παρότι τούτο αποτελεί επιτυχώς δοκιμασμένη και ευρέως αποδεκτή εκπαιδευτική πρακτική στον εν λόγω κλάδο. Συνεπώς, η προαναφερθείσα παράγραφος χρήζει αναδιατύπωσης ως εξής: «1.θ.1. Θεωρητική εκπαίδευση “Η θεωρητική εκπαίδευση πρέπει να παρέχεται ή να σχεδιάζεται από κατάλληλα ειδικευμένους εκπαιδευτές”». |
| --- | --- |

4.7

Στη βασική απαίτηση που αφορά τη θεωρητική εκπαίδευση (παράγραφος 1.θ.1. του Παραρτήματος III) φαίνεται να έχει παραβλεφθεί η χρήση CD-ROM για τη θεωρητική εκπαίδευση, παρότι τούτο αποτελεί επιτυχώς δοκιμασμένη και ευρέως αποδεκτή εκπαιδευτική πρακτική στον εν λόγω κλάδο. Συνεπώς, η προαναφερθείσα παράγραφος χρήζει αναδιατύπωσης ως εξής: «1.θ.1. Θεωρητική εκπαίδευση “Η θεωρητική εκπαίδευση πρέπει να παρέχεται ή να σχεδιάζεται από κατάλληλα ειδικευμένους εκπαιδευτές”».

| 4.8 | Η βασική απαίτηση σχετικά με τις πτητικές λειτουργίες και τα καθίσματα (παράγραφος 3.α.3 του Παραρτήματος IV) θα πρέπει να τροποποιηθεί ως ακολούθως: «Λαμβάνοντας υπόψη τον τύπο του αεροσκάφους, κατά την απογείωση και την προσγείωση, κατά την τροχοδρόμηση και όποτε κρίνεται απαραίτητο για λόγους ασφαλείας, ο κυβερνήτης εξασφαλίζει ότι κάθε επιβάτης του αεροσκάφους είναι καθισμένος και προσδεμένος κατάλληλα με τη ζώνη ασφαλείας». Ο λόγος για το οποίο προτείνεται η τροποποίηση αφορά την τήρηση των υφισταμένων κανονισμών ασφαλείας βάσει των οποίων επιτρέπεται στα νήπια (κάτω των δύο ετών) να κάθονται στην αγκαλιά κάποιου ενήλικα και απαγορεύεται (για λόγους ασφαλείας) η χρήση θέσης-κρεβάτι κατά τη διάρκεια της απογείωσης, της προσγείωσης και της τροχοδρόμησης (η θέση-κρεβάτι χρησιμοποιείται μόνον κατά τη διάρκεια της πτήσης για την άνεση του μωρού). |
| --- | --- |

4.8

Η βασική απαίτηση σχετικά με τις πτητικές λειτουργίες και τα καθίσματα (παράγραφος 3.α.3 του Παραρτήματος IV) θα πρέπει να τροποποιηθεί ως ακολούθως: «Λαμβάνοντας υπόψη τον τύπο του αεροσκάφους, κατά την απογείωση και την προσγείωση, κατά την τροχοδρόμηση και όποτε κρίνεται απαραίτητο για λόγους ασφαλείας, ο κυβερνήτης εξασφαλίζει ότι κάθε επιβάτης του αεροσκάφους είναι καθισμένος και προσδεμένος κατάλληλα με τη ζώνη ασφαλείας». Ο λόγος για το οποίο προτείνεται η τροποποίηση αφορά την τήρηση των υφισταμένων κανονισμών ασφαλείας βάσει των οποίων επιτρέπεται στα νήπια (κάτω των δύο ετών) να κάθονται στην αγκαλιά κάποιου ενήλικα και απαγορεύεται (για λόγους ασφαλείας) η χρήση θέσης-κρεβάτι κατά τη διάρκεια της απογείωσης, της προσγείωσης και της τροχοδρόμησης (η θέση-κρεβάτι χρησιμοποιείται μόνον κατά τη διάρκεια της πτήσης για την άνεση του μωρού).

| 4.9 | Στις βασικές απαιτήσεις σχετικά με τον αριθμό και τη σύνθεση του πληρώματος (παράγραφος 7α του Παραρτήματος IV), ο αριθμός και η σύνθεση του πληρώματος φαίνεται ότι συγχωνεύονται με τον αριθμό και τη σύνθεση του πληρώματος θαλάμου επιβατών. Ο αριθμός και η σύνθεση του ιπτάμενου πληρώματος εξετάζονται ήδη αλλού, δεδομένου ότι αυτό εξαρτάται από την πιστοποίηση του εκάστοτε αεροσκάφους (περιορισμοί λειτουργίας που αναφέρονται στο εγχειρίδιο πτήσης του αεροσκάφους, πρβλ. την παράγραφο 4α του Παραρτήματος IV) και από τους κανόνες περί περιορισμού του χρόνου πτήσης (FTL) (πρβλ. το άρθρο 15β3). Στην περίπτωση του πληρώματος θαλάμου επιβατών, καθοριστικό παράγοντα για τον προσδιορισμό του ελάχιστου αριθμού μελών του ιπτάμενου προσωπικού αποτελούν οι κανόνες ασφαλείας, όπως οι JAR-OPS 1990. |
| --- | --- |

4.9

Στις βασικές απαιτήσεις σχετικά με τον αριθμό και τη σύνθεση του πληρώματος (παράγραφος 7α του Παραρτήματος IV), ο αριθμός και η σύνθεση του πληρώματος φαίνεται ότι συγχωνεύονται με τον αριθμό και τη σύνθεση του πληρώματος θαλάμου επιβατών. Ο αριθμός και η σύνθεση του ιπτάμενου πληρώματος εξετάζονται ήδη αλλού, δεδομένου ότι αυτό εξαρτάται από την πιστοποίηση του εκάστοτε αεροσκάφους (περιορισμοί λειτουργίας που αναφέρονται στο εγχειρίδιο πτήσης του αεροσκάφους, πρβλ. την παράγραφο 4α του Παραρτήματος IV) και από τους κανόνες περί περιορισμού του χρόνου πτήσης (FTL) (πρβλ. το άρθρο 15β3). Στην περίπτωση του πληρώματος θαλάμου επιβατών, καθοριστικό παράγοντα για τον προσδιορισμό του ελάχιστου αριθμού μελών του ιπτάμενου προσωπικού αποτελούν οι κανόνες ασφαλείας, όπως οι JAR-OPS 1990.

| 4.10 | Η πρόταση στην οποία εξετάζονται τα προγράμματα ασφάλειας (παράγραφος 8δ(iv) του Παραρτήματος IV), σχετικά με την προστασία των ηλεκτρονικών συστημάτων και των συστημάτων πληροφορικής για την πρόληψη σκόπιμων παρεμβάσεων και δολιοφθορών στα συστήματα, χρήζει διαγραφής δεδομένου ότι θα ήταν αδύνατον να συμμορφωθούν οι φορείς εκμετάλλευσης αεροσκαφών προς αυτήν την απαίτηση. Το εν λόγω ζήτημα αφορά την πιστοποίηση των αεροσκαφών και των συστημάτων (οι αερογραμμές θα πρέπει να φέρουν ευθύνη μόνον σε περίπτωση ακούσιας παρέμβασης, ζήτημα το οποίο που αντιμετωπίζεται ήδη με την ενημέρωση των επιβατών σε θέματα ασφαλείας, αλλά δεν αποτελεί ζήτημα ασφάλειας). |
| --- | --- |

4.10

Η πρόταση στην οποία εξετάζονται τα προγράμματα ασφάλειας (παράγραφος 8δ(iv) του Παραρτήματος IV), σχετικά με την προστασία των ηλεκτρονικών συστημάτων και των συστημάτων πληροφορικής για την πρόληψη σκόπιμων παρεμβάσεων και δολιοφθορών στα συστήματα, χρήζει διαγραφής δεδομένου ότι θα ήταν αδύνατον να συμμορφωθούν οι φορείς εκμετάλλευσης αεροσκαφών προς αυτήν την απαίτηση. Το εν λόγω ζήτημα αφορά την πιστοποίηση των αεροσκαφών και των συστημάτων (οι αερογραμμές θα πρέπει να φέρουν ευθύνη μόνον σε περίπτωση ακούσιας παρέμβασης, ζήτημα το οποίο που αντιμετωπίζεται ήδη με την ενημέρωση των επιβατών σε θέματα ασφαλείας, αλλά δεν αποτελεί ζήτημα ασφάλειας).

| 4.11 | Σύμφωνα με την πρόταση φαίνεται ότι προβλέπονται μόνον 20 πρόσθετες θέσεις στον ΕΟΑΑ (πρβλ. το συνολικό αριθμό ανθρώπινων πόρων, σελ. 61) για τη διεκπεραίωση του επεκταθέντος πεδίου αρμοδιοτήτων (ο αριθμός αυτός πρέπει να συγκριθεί με τα 200 περίπου άτομα που απασχολούνται επί του παρόντος στις Εθνικές Αρχές Ασφάλειας της Πολιτικής Αεροπορίας (NAAs) της ΕΕ και είναι επιφορτισμένα με τη θέσπιση κανόνων για τις πτητικές λειτουργίες και τις άδειες του ιπτάμενου πληρώματος (FCL). Επιπλέον, στο πλαίσιο του υφισταμένου εθνικού συστήματος που συντονίζεται διαμέσου των Κοινών Αεροπορικών Αρχών (ΚΑΑ), ο εν λόγω κλάδος παρέχει σημαντική υποστήριξη για την εκπόνηση νέων κανόνων, γεγονός το οποίο δεν είναι πλέον εφικτό βάσει του συστήματος του ΕΟΑΑ). Εκτιμάται ευρέως ότι οι 20 θέσεις στον ΕΟΑΑ θα αποδειχθούν απολύτως ανεπαρκείς για την εκπλήρωση των πρόσθετων καθηκόντων του εν λόγω Οργανισμού. Τούτο θα μπορούσε να προκαλέσει περαιτέρω καθυστερήσεις σε σημαντικές δραστηριότητες του ΕΟΑΑ που σχετίζονται με την κατάρτιση κανονιστικών διατάξεων (όπως ήδη παρατηρείται επί του παρόντος σε άλλους τομείς), γεγονός το οποίο ενδέχεται να θέσει σε κίνδυνο την ασφάλεια και να υπονομεύσει την ανταγωνιστικότητα του εν λόγω κλάδου της ΕΕ. Επιπλέον, όσον αφορά τις επιθεωρήσεις τυποποίησης των Εθνικών Αρχών Ασφάλειας της Πολιτικής Αεροπορίας (NAAs) της ΕΕ που διενεργούνται από τον ΕΟΑΑ και την ανάλυση της ασφάλειας στην οποία προβαίνει εντός του πλαισίου των νέων τομέων αρμοδιότητάς του, απαιτούνται πολύ περισσότεροι πόροι για την εξασφάλιση ομοιόμορφου επιπέδου επιτήρησης της ασφάλειας. |
| --- | --- |

4.11

Σύμφωνα με την πρόταση φαίνεται ότι προβλέπονται μόνον 20 πρόσθετες θέσεις στον ΕΟΑΑ (πρβλ. το συνολικό αριθμό ανθρώπινων πόρων, σελ. 61) για τη διεκπεραίωση του επεκταθέντος πεδίου αρμοδιοτήτων (ο αριθμός αυτός πρέπει να συγκριθεί με τα 200 περίπου άτομα που απασχολούνται επί του παρόντος στις Εθνικές Αρχές Ασφάλειας της Πολιτικής Αεροπορίας (NAAs) της ΕΕ και είναι επιφορτισμένα με τη θέσπιση κανόνων για τις πτητικές λειτουργίες και τις άδειες του ιπτάμενου πληρώματος (FCL). Επιπλέον, στο πλαίσιο του υφισταμένου εθνικού συστήματος που συντονίζεται διαμέσου των Κοινών Αεροπορικών Αρχών (ΚΑΑ), ο εν λόγω κλάδος παρέχει σημαντική υποστήριξη για την εκπόνηση νέων κανόνων, γεγονός το οποίο δεν είναι πλέον εφικτό βάσει του συστήματος του ΕΟΑΑ). Εκτιμάται ευρέως ότι οι 20 θέσεις στον ΕΟΑΑ θα αποδειχθούν απολύτως ανεπαρκείς για την εκπλήρωση των πρόσθετων καθηκόντων του εν λόγω Οργανισμού. Τούτο θα μπορούσε να προκαλέσει περαιτέρω καθυστερήσεις σε σημαντικές δραστηριότητες του ΕΟΑΑ που σχετίζονται με την κατάρτιση κανονιστικών διατάξεων (όπως ήδη παρατηρείται επί του παρόντος σε άλλους τομείς), γεγονός το οποίο ενδέχεται να θέσει σε κίνδυνο την ασφάλεια και να υπονομεύσει την ανταγωνιστικότητα του εν λόγω κλάδου της ΕΕ. Επιπλέον, όσον αφορά τις επιθεωρήσεις τυποποίησης των Εθνικών Αρχών Ασφάλειας της Πολιτικής Αεροπορίας (NAAs) της ΕΕ που διενεργούνται από τον ΕΟΑΑ και την ανάλυση της ασφάλειας στην οποία προβαίνει εντός του πλαισίου των νέων τομέων αρμοδιότητάς του, απαιτούνται πολύ περισσότεροι πόροι για την εξασφάλιση ομοιόμορφου επιπέδου επιτήρησης της ασφάλειας.

Βρυξέλλες, 21 Απριλίου 2006.

Η Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Πραγματοποιείται επίσης αναφορά στη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για κοινούς κανόνες στον τομέα της πολιτικής αεροπορίας και για την ίδρυση Ευρωπαϊκού Οργανισμού Ασφάλειας της Αεροπορίας, με εισηγητή τον κ. Von Schwerin (Επίσημη Εφημερίδα αριθ. C 221, 07/08/2001)

1

---