# Publicatieblad C 279/2011

| | ISSN 1725-2474
  doi:10.3000/17252474.C_2011.279.nld |
| --- | --- |
| Publicatieblad
  van de Europese Unie | C 279 |
| | |
| Uitgave in de Nederlandse taal | Mededelingen en bekendmakingen | 54e jaargang23 september 2011 |

ISSN 1725-2474

doi:10.3000/17252474.C_2011.279.nld

Publicatieblad

van de Europese Unie

C 279

Uitgave in de Nederlandse taal

Mededelingen en bekendmakingen

54e jaargang23 september 2011

---

| Nummer | Inhoud | Bladzijde |
| --- | --- | --- |
| | I   Resoluties, aanbevelingen en adviezen |
| | ADVIEZEN |
| | De Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming |
| 2011/C 279/01 | Advies van de Europees Toezichthouder voor gegevensbescherming over het evaluatieverslag van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over de richtlijn gegevensbewaring (Richtlijn 2006/24/EG) | 1 |
| 2011/C 279/02 | Advies van de Europees Toezichthouder voor gegevensbescherming inzake het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1073/1999 betreffende onderzoeken door het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF) en tot intrekking van Verordening (Euratom) nr. 1074/1999 | 11 |
| 2011/C 279/03 | Advies van de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming inzake het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de integriteit en transparantie van de energiemarkt | 20 |

Nummer

Inhoud

Bladzijde

I   Resoluties, aanbevelingen en adviezen

ADVIEZEN

De Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming

2011/C 279/01

Advies van de Europees Toezichthouder voor gegevensbescherming over het evaluatieverslag van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over de richtlijn gegevensbewaring (Richtlijn 2006/24/EG)

1

2011/C 279/02

Advies van de Europees Toezichthouder voor gegevensbescherming inzake het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1073/1999 betreffende onderzoeken door het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF) en tot intrekking van Verordening (Euratom) nr. 1074/1999

11

2011/C 279/03

Advies van de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming inzake het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de integriteit en transparantie van de energiemarkt

20

| | II   Mededelingen |
| --- | --- |
| | MEDEDELINGEN VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE |
| | Europese Commissie |
| 2011/C 279/04 | Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie (Zaak COMP/M.6349 — Motherson/Cross Industries/Peguform/Wethje) (
  1
  ) | 28 |
| 2011/C 279/05 | Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie (Zaak COMP/M.6218 — Ineos/Tessenderlo Group S-PVC Assets) (
  1
  ) | 28 |

II   Mededelingen

MEDEDELINGEN VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE

Europese Commissie

2011/C 279/04

Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie (Zaak COMP/M.6349 — Motherson/Cross Industries/Peguform/Wethje) (
  1
  )

1

28

2011/C 279/05

Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie (Zaak COMP/M.6218 — Ineos/Tessenderlo Group S-PVC Assets) (
  1
  )

1

28

| | IV   Informatie |
| --- | --- |
| | INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE |
| | Europese Commissie |
| 2011/C 279/06 | Wisselkoersen van de euro | 29 |

IV   Informatie

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE

Europese Commissie

2011/C 279/06

Wisselkoersen van de euro

29

| | V   Adviezen |
| --- | --- |
| | BESTUURLIJKE PROCEDURES |
| | Europese Commissie |
| 2011/C 279/07 | MEDIA 2007 — Ontwikkeling, distributie, promotie en opleiding — Oproep tot het indienen van voorstellen — EACEA/21/11 — Ondersteuning van de ontwikkeling van productieprojecten — Fictie, creatieve documentaires en animatie — individuele projecten, slate funding en slate funding tweede fase | 30 |
| 2011/C 279/08 | MEDIA 2007 — Ontwikkeling, distributie, promotie en opleiding — Oproep tot het indienen van voorstellen — EACEA/22/11 — Ondersteuning van de ontwikkeling van online- en offline-interactieve werken | 33 |
| | PROCEDURES IN VERBAND MET DE UITVOERING VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK MEDEDINGINGSBELEID |
| | Europese Commissie |
| 2011/C 279/09 | Voorafgaande aanmelding van een concentratie (Zaak COMP/M.6348 — Arla Foods/Allgäuland) (
  1
  ) | 36 |
| 2011/C 279/10 | Voorafgaande aanmelding van een concentratie (Zaak COMP/M.6392 — Gores/Mexx) — Voor een vereenvoudigde procedure in aanmerking komende zaak (
  1
  ) | 37 |

V   Adviezen

BESTUURLIJKE PROCEDURES

Europese Commissie

2011/C 279/07

MEDIA 2007 — Ontwikkeling, distributie, promotie en opleiding — Oproep tot het indienen van voorstellen — EACEA/21/11 — Ondersteuning van de ontwikkeling van productieprojecten — Fictie, creatieve documentaires en animatie — individuele projecten, slate funding en slate funding tweede fase

30

2011/C 279/08

MEDIA 2007 — Ontwikkeling, distributie, promotie en opleiding — Oproep tot het indienen van voorstellen — EACEA/22/11 — Ondersteuning van de ontwikkeling van online- en offline-interactieve werken

33

PROCEDURES IN VERBAND MET DE UITVOERING VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK MEDEDINGINGSBELEID

Europese Commissie

2011/C 279/09

Voorafgaande aanmelding van een concentratie (Zaak COMP/M.6348 — Arla Foods/Allgäuland) (
  1
  )

1

36

2011/C 279/10

Voorafgaande aanmelding van een concentratie (Zaak COMP/M.6392 — Gores/Mexx) — Voor een vereenvoudigde procedure in aanmerking komende zaak (
  1
  )

1

37

| | |
| --- | --- |
| | (1)   Voor de EER relevante tekst |

---

(1)   Voor de EER relevante tekst

1

| NL | |
| --- | --- |

NL

---

I Resoluties, aanbevelingen en adviezen

ADVIEZEN

De Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming

| 23.9.2011 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 279/1 |
| --- | --- | --- | --- |

23.9.2011

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 279/1

---

Advies van de Europees Toezichthouder voor gegevensbescherming over het evaluatieverslag van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over de richtlijn gegevensbewaring (Richtlijn 2006/24/EG)

2011/C 279/01

DE EUROPESE TOEZICHTHOUDER VOOR GEGEVENSBESCHERMING,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 16,

Gezien het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, en met name de artikelen 7 en 8,

Gezien Richtlijn 95/46/EG van het Europees Parlement en de Raad van 24 oktober 1995 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens (1),

Gezien Richtlijn 2002/58/EG van het Europees Parlement en de Raad van 12 juli 2002 betreffende de verwerking van persoonsgegevens en de bescherming van de persoonlijke levenssfeer in de sector elektronische communicatie (2),

Gezien Verordening (EG) nr. 45/2001 van het Europees Parlement en de Raad betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens door de communautaire instellingen en organen en betreffende het vrije verkeer van die gegevens (3), en met name artikel 41,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

I.   INLEIDING

I.1.   Publicatie van het verslag

| 1. | Op 18 april 2011 heeft de Commissie haar evaluatieverslag gepresenteerd over de richtlijn gegevensbewaring (hierna „het evaluatieverslag” genoemd) (4). Op dezelfde dag is het evaluatieverslag ter informatie aan de EDPS gezonden. Om de in deel I.2 behandelde redenen brengt de EDPS overeenkomstig artikel 41 van Verordening (EG) nr. 45/2001 op eigen initiatief het voorliggende advies uit. |
| --- | --- |

1.

Op 18 april 2011 heeft de Commissie haar evaluatieverslag gepresenteerd over de richtlijn gegevensbewaring (hierna „het evaluatieverslag” genoemd) (4). Op dezelfde dag is het evaluatieverslag ter informatie aan de EDPS gezonden. Om de in deel I.2 behandelde redenen brengt de EDPS overeenkomstig artikel 41 van Verordening (EG) nr. 45/2001 op eigen initiatief het voorliggende advies uit.

| 2. | Voorafgaande aan de vaststelling van de mededeling van de Commissie kreeg de EDPS informeel de gelegenheid tot het maken van opmerkingen. De EDPS is verheugd te zien dat de Commissie bij de opstelling van de definitieve versie van het document verscheidene opmerkingen heeft verwerkt. |
| --- | --- |

2.

Voorafgaande aan de vaststelling van de mededeling van de Commissie kreeg de EDPS informeel de gelegenheid tot het maken van opmerkingen. De EDPS is verheugd te zien dat de Commissie bij de opstelling van de definitieve versie van het document verscheidene opmerkingen heeft verwerkt.

| 3. | De Commissie heeft het evaluatieverslag opgesteld in het kader van haar verplichting krachtens artikel 14 van de richtlijn gegevensbewaring om de toepassing van de richtlijn en de weerslag ervan op marktdeelnemers en consumenten te evalueren teneinde na te gaan of het nodig is de bepalingen van deze richtlijn aan te passen (5). De EDPS is verheugd te zien dat de Commissie in haar verslag ook rekening heeft gehouden met „het effect van de richtlijn op de grondrechten, vanwege de algemene kritiek op het bewaren van gegevens” (6) ondanks het feit dat dit krachtens artikel 14 niet strikt is vereist. |
| --- | --- |

3.

De Commissie heeft het evaluatieverslag opgesteld in het kader van haar verplichting krachtens artikel 14 van de richtlijn gegevensbewaring om de toepassing van de richtlijn en de weerslag ervan op marktdeelnemers en consumenten te evalueren teneinde na te gaan of het nodig is de bepalingen van deze richtlijn aan te passen (5). De EDPS is verheugd te zien dat de Commissie in haar verslag ook rekening heeft gehouden met „het effect van de richtlijn op de grondrechten, vanwege de algemene kritiek op het bewaren van gegevens” (6) ondanks het feit dat dit krachtens artikel 14 niet strikt is vereist.

I.2.   Redenen voor en doel van het voorliggende EDPS-advies

| 4. | De richtlijn gegevensbewaring vormde een reactie van de EU op nijpende veiligheidskwesties na de grote terroristische aanslagen in 2004 in Madrid en in 2005 in Londen. Ondanks het legitieme doel van de regeling inzake de gegevensbewaring kwam er kritiek op de grote impact die de maatregel had voor de persoonlijke levenssfeer van de burgers. |
| --- | --- |

4.

De richtlijn gegevensbewaring vormde een reactie van de EU op nijpende veiligheidskwesties na de grote terroristische aanslagen in 2004 in Madrid en in 2005 in Londen. Ondanks het legitieme doel van de regeling inzake de gegevensbewaring kwam er kritiek op de grote impact die de maatregel had voor de persoonlijke levenssfeer van de burgers.

| 5. | De verplichting tot gegevensbewaring overeenkomstig de richtlijn gegevensbewaring stelt de bevoegde nationale autoriteiten in staat om het telefoon- en internetgedrag van alle personen in de EU tot een periode van twee jaar na te gaan. |
| --- | --- |

5.

De verplichting tot gegevensbewaring overeenkomstig de richtlijn gegevensbewaring stelt de bevoegde nationale autoriteiten in staat om het telefoon- en internetgedrag van alle personen in de EU tot een periode van twee jaar na te gaan.

| 6. | De bewaring van telecommunicatiegegevens vormt een duidelijke inbreuk op het recht op privéleven van de betrokken personen krachtens artikel 8 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens (hierna het „EVRM” genoemd) en artikel 7 van het EU-Handvest van de grondrechten. |
| --- | --- |

6.

De bewaring van telecommunicatiegegevens vormt een duidelijke inbreuk op het recht op privéleven van de betrokken personen krachtens artikel 8 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens (hierna het „EVRM” genoemd) en artikel 7 van het EU-Handvest van de grondrechten.

| 7. | Het Europees Hof voor de rechten van de mens (hierna het „EHRM” genoemd) heeft bij herhaling overwogen dat de enkele opslag van gegevens een inmenging in de persoonlijke levenssfeer in de zin van artikel 8 van het EVRM vormt (7). Met betrekking tot telefoongegevens in het bijzonder heeft het EHRM overwogen dat verstrekking van die informatie aan de politie zonder toestemming van de abonnee eveneens een inbreuk op een door artikel 8 van het EVRM gewaarborgd recht oplevert (8). |
| --- | --- |

7.

Het Europees Hof voor de rechten van de mens (hierna het „EHRM” genoemd) heeft bij herhaling overwogen dat de enkele opslag van gegevens een inmenging in de persoonlijke levenssfeer in de zin van artikel 8 van het EVRM vormt (7). Met betrekking tot telefoongegevens in het bijzonder heeft het EHRM overwogen dat verstrekking van die informatie aan de politie zonder toestemming van de abonnee eveneens een inbreuk op een door artikel 8 van het EVRM gewaarborgd recht oplevert (8).

| 8. | Uit artikel 8, lid 2, EVRM en artikel 52, lid 1, van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie volgt dat een inbreuk kan worden gerechtvaardigd, voor zover deze bij de wet is voorzien en in een democratische samenleving noodzakelijk is in het belang van het realiseren van dat gerechtvaardigde doel. |
| --- | --- |

8.

Uit artikel 8, lid 2, EVRM en artikel 52, lid 1, van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie volgt dat een inbreuk kan worden gerechtvaardigd, voor zover deze bij de wet is voorzien en in een democratische samenleving noodzakelijk is in het belang van het realiseren van dat gerechtvaardigde doel.

| 9. | De EDPS erkent dat de beschikbaarheid van bepaalde verkeers- en locatiegegevens voor rechtshandhavingsinstanties cruciaal kan zijn bij de bestrijding van terrorisme en andere ernstige criminaliteit. Tegelijkertijd heeft de EDPS echter in het licht van het recht op privacy en gegevensbescherming herhaaldelijk twijfels geuit over de legitimiteit van gegevensbewaring op een dergelijke schaal (9). Deze twijfels worden door veel organisaties uit het maatschappelijk middenveld gedeeld (10). |
| --- | --- |

9.

De EDPS erkent dat de beschikbaarheid van bepaalde verkeers- en locatiegegevens voor rechtshandhavingsinstanties cruciaal kan zijn bij de bestrijding van terrorisme en andere ernstige criminaliteit. Tegelijkertijd heeft de EDPS echter in het licht van het recht op privacy en gegevensbescherming herhaaldelijk twijfels geuit over de legitimiteit van gegevensbewaring op een dergelijke schaal (9). Deze twijfels worden door veel organisaties uit het maatschappelijk middenveld gedeeld (10).

| 10. | Sinds 2005 volgt de EDPS op verschillende manieren de opstelling, invoering en evaluatie van de richtlijn op de voet. Na de publicatie van een Commissievoorstel inzake de verordening heeft de EDPS in 2005 een kritisch advies uitgebracht (11). Na de vaststelling van de richtlijn is de EDPS lid geworden van de deskundigengroep op het gebied van gegevensbewaring, waarnaar wordt verwezen in overweging 14 van de richtlijn gegevensbewaring (12). Bovendien neemt de EDPS deel aan de werkzaamheden van de bij artikel 29 van Richtlijn 95/46/EG opgerichte Groep (hierna de „Artikel 29 Groep” genoemd) die verscheidene documenten over de kwestie heeft gepubliceerd met als meest recente document een verslag van juli 2010 over de wijze waarop de richtlijn in de praktijk wordt toegepast (13). Ten slotte is de EDPS geïntervenieerd in een zaak die voor het Europees Hof van Justitie diende en waarbij de geldigheid van de richtlijn werd betwist (14). |
| --- | --- |

10.

Sinds 2005 volgt de EDPS op verschillende manieren de opstelling, invoering en evaluatie van de richtlijn op de voet. Na de publicatie van een Commissievoorstel inzake de verordening heeft de EDPS in 2005 een kritisch advies uitgebracht (11). Na de vaststelling van de richtlijn is de EDPS lid geworden van de deskundigengroep op het gebied van gegevensbewaring, waarnaar wordt verwezen in overweging 14 van de richtlijn gegevensbewaring (12). Bovendien neemt de EDPS deel aan de werkzaamheden van de bij artikel 29 van Richtlijn 95/46/EG opgerichte Groep (hierna de „Artikel 29 Groep” genoemd) die verscheidene documenten over de kwestie heeft gepubliceerd met als meest recente document een verslag van juli 2010 over de wijze waarop de richtlijn in de praktijk wordt toegepast (13). Ten slotte is de EDPS geïntervenieerd in een zaak die voor het Europees Hof van Justitie diende en waarbij de geldigheid van de richtlijn werd betwist (14).

| 11. | Het belang van het evaluatieverslag en de evaluatieprocedure kan niet worden overdreven (15). De richtlijn gegevensbewaring vormt een belangrijk voorbeeld van een EU-maatregel die is gericht op het zorgen voor de stabiliteit van gegevens die zijn gegenereerd en verwerkt in de context van elektronische communicatie op het gebied van rechtshandhavingsactiviteiten. Nu de maatregel een aantal jaren van kracht is, zou een evaluatie van de praktische toepassing ervan daadwerkelijk de noodzaak en evenredigheid van de maatregel in het licht van het recht op privacy en gegevensbescherming moeten aantonen. In dit opzicht heeft de EDPS de evaluatie „the moment of truth” voor de richtlijn gegevensbewaring genoemd (16). |
| --- | --- |

11.

Het belang van het evaluatieverslag en de evaluatieprocedure kan niet worden overdreven (15). De richtlijn gegevensbewaring vormt een belangrijk voorbeeld van een EU-maatregel die is gericht op het zorgen voor de stabiliteit van gegevens die zijn gegenereerd en verwerkt in de context van elektronische communicatie op het gebied van rechtshandhavingsactiviteiten. Nu de maatregel een aantal jaren van kracht is, zou een evaluatie van de praktische toepassing ervan daadwerkelijk de noodzaak en evenredigheid van de maatregel in het licht van het recht op privacy en gegevensbescherming moeten aantonen. In dit opzicht heeft de EDPS de evaluatie „the moment of truth” voor de richtlijn gegevensbewaring genoemd (16).

| 12. | De huidige evaluatieprocedure heeft ook gevolgen voor andere instrumenten voor de regulering van het informatiebeheer, waaronder de verwerking van grote hoeveelheden persoonsgegevens op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht. In een mededeling uit 2010 heeft de Commissie geconcludeerd dat de evaluatiemechanismen van de verscheidene instrumenten uiteenlopen (17). De EDPS is van mening dat de huidige evaluatieprocedure dient te worden gebruikt ter bepaling van de evaluatiestandaard van andere EU-instrumenten en als waarborg dat uitsluitend die maatregelen van kracht blijven die werkelijk legitiem zijn. |
| --- | --- |

12.

De huidige evaluatieprocedure heeft ook gevolgen voor andere instrumenten voor de regulering van het informatiebeheer, waaronder de verwerking van grote hoeveelheden persoonsgegevens op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht. In een mededeling uit 2010 heeft de Commissie geconcludeerd dat de evaluatiemechanismen van de verscheidene instrumenten uiteenlopen (17). De EDPS is van mening dat de huidige evaluatieprocedure dient te worden gebruikt ter bepaling van de evaluatiestandaard van andere EU-instrumenten en als waarborg dat uitsluitend die maatregelen van kracht blijven die werkelijk legitiem zijn.

| 13. | Tegen deze achtergrond wenst de EDPS in een openbaar advies zijn overwegingen met betrekking tot de bevindingen in het evaluatieverslag kenbaar te maken. Dit gebeurt in een vroege fase van de procedure met het oog op een effectieve en constructieve bijdrage aan de komende discussies, eventueel in de context van een nieuw wetsvoorstel waaraan de Commissie in het evaluatieverslag refereert (18). |
| --- | --- |

13.

Tegen deze achtergrond wenst de EDPS in een openbaar advies zijn overwegingen met betrekking tot de bevindingen in het evaluatieverslag kenbaar te maken. Dit gebeurt in een vroege fase van de procedure met het oog op een effectieve en constructieve bijdrage aan de komende discussies, eventueel in de context van een nieuw wetsvoorstel waaraan de Commissie in het evaluatieverslag refereert (18).

I.3.   Opbouw van het advies

| 14. | In het voorliggende advies wordt de inhoud van het evaluatieverslag geanalyseerd en becommentarieerd vanuit het gezichtspunt van privacy- en gegevensbescherming. In de analyse ligt de nadruk op de vraag of de huidige richtlijn gegevensbewaring voldoet aan de door deze twee grondrechten gestelde eisen. Dit houdt onder meer een analyse in van de vraag of de noodzaak tot gegevensbewaring zoals geregeld in de richtlijn, voldoende is aangetoond. |
| --- | --- |

14.

In het voorliggende advies wordt de inhoud van het evaluatieverslag geanalyseerd en becommentarieerd vanuit het gezichtspunt van privacy- en gegevensbescherming. In de analyse ligt de nadruk op de vraag of de huidige richtlijn gegevensbewaring voldoet aan de door deze twee grondrechten gestelde eisen. Dit houdt onder meer een analyse in van de vraag of de noodzaak tot gegevensbewaring zoals geregeld in de richtlijn, voldoende is aangetoond.

| 15. | Het voorliggende advies kent de volgende indeling. Deel II bevat de belangrijkste punten van de richtlijn gegevensbewaring en het verband met Richtlijn 2002/58/EG betreffende de verwerking van persoonsgegevens en de bescherming van de persoonlijke levenssfeer in de sector elektronische communicatie (hierna „de e-privacyrichtlijn” genoemd) (19). In deel III worden in het kort de veranderingen toegelicht die het Verdrag van Lissabon heeft bewerkstelligd, omdat deze in het bijzonder relevant zijn voor de huidige kwestie en directe gevolgen hebben voor de manier waarop EU-regelgeving inzake gegevensbewaring dient te worden geïnterpreteerd, geëvalueerd en eventueel herzien. Het grootste deel van het advies, deel IV, bevat een analyse van de geldigheid van de richtlijn gegevensbewaring in het licht van het recht op privacy en gegevensbescherming, en met het oog op de bevindingen van het evaluatieverslag. In deel V worden mogelijke oplossingsrichtingen behandeld. In deel VI wordt het advies met een conclusie afgerond. |
| --- | --- |

15.

Het voorliggende advies kent de volgende indeling. Deel II bevat de belangrijkste punten van de richtlijn gegevensbewaring en het verband met Richtlijn 2002/58/EG betreffende de verwerking van persoonsgegevens en de bescherming van de persoonlijke levenssfeer in de sector elektronische communicatie (hierna „de e-privacyrichtlijn” genoemd) (19). In deel III worden in het kort de veranderingen toegelicht die het Verdrag van Lissabon heeft bewerkstelligd, omdat deze in het bijzonder relevant zijn voor de huidige kwestie en directe gevolgen hebben voor de manier waarop EU-regelgeving inzake gegevensbewaring dient te worden geïnterpreteerd, geëvalueerd en eventueel herzien. Het grootste deel van het advies, deel IV, bevat een analyse van de geldigheid van de richtlijn gegevensbewaring in het licht van het recht op privacy en gegevensbescherming, en met het oog op de bevindingen van het evaluatieverslag. In deel V worden mogelijke oplossingsrichtingen behandeld. In deel VI wordt het advies met een conclusie afgerond.

II.   EU-REGELGEVING INZAKE GEGEVENSBEWARING

| 16. | In het voorliggende advies heeft gegevensbewaring betrekking op de verplichting van exploitanten van openbare elektronische-communicatiediensten of openbare communicatienetwerken tot het bewaren van verkeers- en locatiegegevens, evenals daarmee samenhangende gegevens om de abonnee of gebruiker gedurende een zekere periode te kunnen identificeren. Deze verplichting is vastgelegd in de richtlijn gegevensbewaring, waarin artikel 5, lid 1, de te bewaren categorieën gegevens specificeert. Krachtens artikel 6 van de richtlijn zorgen de lidstaten ervoor dat deze gegevens gedurende ten minste zes maanden en ten hoogste twee jaar vanaf de datum van de communicatie worden bewaard. |
| --- | --- |

16.

In het voorliggende advies heeft gegevensbewaring betrekking op de verplichting van exploitanten van openbare elektronische-communicatiediensten of openbare communicatienetwerken tot het bewaren van verkeers- en locatiegegevens, evenals daarmee samenhangende gegevens om de abonnee of gebruiker gedurende een zekere periode te kunnen identificeren. Deze verplichting is vastgelegd in de richtlijn gegevensbewaring, waarin artikel 5, lid 1, de te bewaren categorieën gegevens specificeert. Krachtens artikel 6 van de richtlijn zorgen de lidstaten ervoor dat deze gegevens gedurende ten minste zes maanden en ten hoogste twee jaar vanaf de datum van de communicatie worden bewaard.

| 17. | De gegevens dienen te worden bewaard voor zover deze in het kader van de levering van de bedoelde communicatiediensten door de aanbieders worden gegenereerd of verwerkt (artikel 3). Dit omvat ook de gegevens die betrekking hebben op oproeppogingen zonder resultaat. Gegevens waaruit de inhoud van de communicatie kan worden opgemaakt, mogen volgens deze richtlijn niet worden bewaard (artikel 5, lid 1). |
| --- | --- |

17.

De gegevens dienen te worden bewaard voor zover deze in het kader van de levering van de bedoelde communicatiediensten door de aanbieders worden gegenereerd of verwerkt (artikel 3). Dit omvat ook de gegevens die betrekking hebben op oproeppogingen zonder resultaat. Gegevens waaruit de inhoud van de communicatie kan worden opgemaakt, mogen volgens deze richtlijn niet worden bewaard (artikel 5, lid 1).

| 18. | De gegevens worden bewaard om ervoor te zorgen dat de gegevens beschikbaar zijn voor „het onderzoeken, opsporen en vervolgen van ernstige criminaliteit zoals gedefinieerd in de nationale wetgevingen van de lidstaten” (artikel 1, lid 1). |
| --- | --- |

18.

De gegevens worden bewaard om ervoor te zorgen dat de gegevens beschikbaar zijn voor „het onderzoeken, opsporen en vervolgen van ernstige criminaliteit zoals gedefinieerd in de nationale wetgevingen van de lidstaten” (artikel 1, lid 1).

| 19. | De richtlijn gegevensbewaring bevat geen nadere bepalingen over de voorwaarden waaronder de bevoegde nationale autoriteiten toegang kunnen hebben tot de bewaarde gegevens. Dit wordt overgelaten aan de lidstaten zelf en valt buiten het toepassingsgebied van deze richtlijn. Artikel 4 van de richtlijn benadrukt dat deze nationale regelgeving dient te voldoen aan de met name door het EVRM gestelde vereisten inzake noodzakelijkheid en evenredigheid. |
| --- | --- |

19.

De richtlijn gegevensbewaring bevat geen nadere bepalingen over de voorwaarden waaronder de bevoegde nationale autoriteiten toegang kunnen hebben tot de bewaarde gegevens. Dit wordt overgelaten aan de lidstaten zelf en valt buiten het toepassingsgebied van deze richtlijn. Artikel 4 van de richtlijn benadrukt dat deze nationale regelgeving dient te voldoen aan de met name door het EVRM gestelde vereisten inzake noodzakelijkheid en evenredigheid.

| 20. | De richtlijn gegevensbewaring houdt nauw verband met de e-privacyrichtlijn. In die richtlijn, die de algemene richtlijn gegevensbescherming 95/46/EG nader uitwerkt en aanvult, wordt bepaald dat lidstaten het vertrouwelijke karakter van de communicatie en de daarmee verband houdende verkeersgegevens dienen te garanderen (20). De e-privacyrichtlijn vereist dat verkeer en locatiegegevens die worden gegenereerd door het gebruik van elektronische-communicatiediensten moeten worden gewist of anoniem gemaakt wanneer ze niet langer nodig zijn voor het doel van de transmissie van communicatie, met uitzondering van de gegevens die noodzakelijk zijn ten behoeve van de facturering (21). Mits daarvoor toestemming is gegeven, mogen bepaalde gegevens worden verwerkt voor de levering van diensten met toegevoegde waarde. |
| --- | --- |

20.

De richtlijn gegevensbewaring houdt nauw verband met de e-privacyrichtlijn. In die richtlijn, die de algemene richtlijn gegevensbescherming 95/46/EG nader uitwerkt en aanvult, wordt bepaald dat lidstaten het vertrouwelijke karakter van de communicatie en de daarmee verband houdende verkeersgegevens dienen te garanderen (20). De e-privacyrichtlijn vereist dat verkeer en locatiegegevens die worden gegenereerd door het gebruik van elektronische-communicatiediensten moeten worden gewist of anoniem gemaakt wanneer ze niet langer nodig zijn voor het doel van de transmissie van communicatie, met uitzondering van de gegevens die noodzakelijk zijn ten behoeve van de facturering (21). Mits daarvoor toestemming is gegeven, mogen bepaalde gegevens worden verwerkt voor de levering van diensten met toegevoegde waarde.

| 21. | Op grond van artikel 15, lid 1, van de e-privacyrichtlijn kunnen lidstaten wettelijke maatregelen treffen ter beperking van de reikwijdte van bovengenoemde verplichtingen indien dat „in een democratische samenleving noodzakelijk, redelijk en proportioneel is ter waarborging van de nationale, d.w.z. de staatsveiligheid, de landsverdediging, de openbare veiligheid, of het voorkomen, onderzoeken, opsporen en vervolgen van strafbare feiten [...].” Naar de kwestie van gegevensbewaring wordt expliciet verwezen in artikel 15, lid 1, van de e-privacyrichtlijn. De lidstaten kunnen „wetgevingsmaatregelen treffen om gegevens gedurende een beperkte periode te bewaren” om de genoemde redenen. |
| --- | --- |

21.

Op grond van artikel 15, lid 1, van de e-privacyrichtlijn kunnen lidstaten wettelijke maatregelen treffen ter beperking van de reikwijdte van bovengenoemde verplichtingen indien dat „in een democratische samenleving noodzakelijk, redelijk en proportioneel is ter waarborging van de nationale, d.w.z. de staatsveiligheid, de landsverdediging, de openbare veiligheid, of het voorkomen, onderzoeken, opsporen en vervolgen van strafbare feiten [...].” Naar de kwestie van gegevensbewaring wordt expliciet verwezen in artikel 15, lid 1, van de e-privacyrichtlijn. De lidstaten kunnen „wetgevingsmaatregelen treffen om gegevens gedurende een beperkte periode te bewaren” om de genoemde redenen.

| 22. | De richtlijn gegevensbewaring is bedoeld ter stroomlijning van initiatieven van lidstaten op grond van artikel 15, lid 1, voor zover deze betrekking heeft op de bewaring van gegevens voor het onderzoek, de opsporing en de vervolging van ernstige criminaliteit. Het verdient de nadruk dat de richtlijn gegevensbewaring een uitzondering vormt op de algemene verplichting die in de e-privacyrichtlijn is vastgelegd om de gegevens te vernietigen zodra deze niet langer nodig zijn (22). |
| --- | --- |

22.

De richtlijn gegevensbewaring is bedoeld ter stroomlijning van initiatieven van lidstaten op grond van artikel 15, lid 1, voor zover deze betrekking heeft op de bewaring van gegevens voor het onderzoek, de opsporing en de vervolging van ernstige criminaliteit. Het verdient de nadruk dat de richtlijn gegevensbewaring een uitzondering vormt op de algemene verplichting die in de e-privacyrichtlijn is vastgelegd om de gegevens te vernietigen zodra deze niet langer nodig zijn (22).

| 23. | Bij de vaststelling van de richtlijn gegevensbewaring is in artikel 15 van de e-privacyrichtlijn een extra lid 1 bis toegevoegd, waarin wordt gesteld dat artikel 15, lid 1 niet van toepassing is op de uit hoofde van de richtlijn gegevensbewaring te bewaren gegevens voor de in artikel 1, lid 1, van die richtlijn bedoelde doeleinden. |
| --- | --- |

23.

Bij de vaststelling van de richtlijn gegevensbewaring is in artikel 15 van de e-privacyrichtlijn een extra lid 1 bis toegevoegd, waarin wordt gesteld dat artikel 15, lid 1 niet van toepassing is op de uit hoofde van de richtlijn gegevensbewaring te bewaren gegevens voor de in artikel 1, lid 1, van die richtlijn bedoelde doeleinden.

| 24. | In het evaluatieverslag wordt opgemerkt dat gegevens die uit hoofde van artikel 15, lid 1, en artikel 15, lid 1 ter, zijn bewaard, door verscheidene lidstaten ook voor andere doeleinden worden gebruikt (23). Dit wordt hierna in deel IV.3 nader besproken. De EDPS heeft dit aangeduid als een „legal loophole” van het rechtkader, dat een belemmering vormt voor het doel van de richtlijn gegevensbewaring, namelijk een gelijk speelveld voor het bedrijfsleven (24). |
| --- | --- |

24.

In het evaluatieverslag wordt opgemerkt dat gegevens die uit hoofde van artikel 15, lid 1, en artikel 15, lid 1 ter, zijn bewaard, door verscheidene lidstaten ook voor andere doeleinden worden gebruikt (23). Dit wordt hierna in deel IV.3 nader besproken. De EDPS heeft dit aangeduid als een „legal loophole” van het rechtkader, dat een belemmering vormt voor het doel van de richtlijn gegevensbewaring, namelijk een gelijk speelveld voor het bedrijfsleven (24).

III.   NA LISSABON IS HET ALGEMENE EU-RECHTSKADER VERANDERD

| 25. | Het voor de richtlijn gegevensbewaring relevante EU-rechtskader is aanzienlijk veranderd door de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon. Een belangrijke verandering was de afschaffing van de pijlerstructuur die geleid had tot verschillende regelgevingsprocedures en herzieningsinstrumenten voor de verschillende terreinen van de bevoegdheden van de EU. |
| --- | --- |

25.

Het voor de richtlijn gegevensbewaring relevante EU-rechtskader is aanzienlijk veranderd door de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon. Een belangrijke verandering was de afschaffing van de pijlerstructuur die geleid had tot verschillende regelgevingsprocedures en herzieningsinstrumenten voor de verschillende terreinen van de bevoegdheden van de EU.

| 26. | De voormalige pijlerstructuur leidde geregeld tot discussies over de juiste wettelijke basis van een EU-instrument ingeval een kwestie viel onder de bevoegdheid van meerdere pijlers. De keuze van een rechtsgrondslag was niet zonder belang, aangezien deze leidde tot verschillende regelgevingsprocedures, onder meer met betrekking tot de verplichtingen in verband met het uitbrengen van stemmen in de Raad (gekwalificeerde meerderheid of unanimiteit) of de betrokkenheid van het Europees Parlement. |
| --- | --- |

26.

De voormalige pijlerstructuur leidde geregeld tot discussies over de juiste wettelijke basis van een EU-instrument ingeval een kwestie viel onder de bevoegdheid van meerdere pijlers. De keuze van een rechtsgrondslag was niet zonder belang, aangezien deze leidde tot verschillende regelgevingsprocedures, onder meer met betrekking tot de verplichtingen in verband met het uitbrengen van stemmen in de Raad (gekwalificeerde meerderheid of unanimiteit) of de betrokkenheid van het Europees Parlement.

| 27. | Deze discussies waren voor de gegevensbewaring buitengewoon relevant. Aangezien de richtlijn gegevensbewaring is gericht op de harmonisatie van de verplichtingen voor exploitanten, en daardoor op het wegnemen van obstakels naar de interne markt, kan de rechtsgrondslag worden gevonden in artikel 95 van het voormalige EG-verdrag (de voormalige eerste pijler). De kwestie kon echter vanuit de rechtshandhavingsinvalshoek worden benaderd met als argument dat, binnen het kader van de politiële en justitiële samenwerking in strafzaken onder het voormalige EU-Verdrag (de voormalige derde pijler), het doel van de gegevensopslag was gelegen in de bestrijding van ernstige criminaliteit (25). |
| --- | --- |

27.

Deze discussies waren voor de gegevensbewaring buitengewoon relevant. Aangezien de richtlijn gegevensbewaring is gericht op de harmonisatie van de verplichtingen voor exploitanten, en daardoor op het wegnemen van obstakels naar de interne markt, kan de rechtsgrondslag worden gevonden in artikel 95 van het voormalige EG-verdrag (de voormalige eerste pijler). De kwestie kon echter vanuit de rechtshandhavingsinvalshoek worden benaderd met als argument dat, binnen het kader van de politiële en justitiële samenwerking in strafzaken onder het voormalige EU-Verdrag (de voormalige derde pijler), het doel van de gegevensopslag was gelegen in de bestrijding van ernstige criminaliteit (25).

| 28. | Uiteindelijk is de richtlijn gegevensbewaring vastgesteld op basis van artikel 95 van het voormalige EG-Verdrag, en zijn slechts de verplichtingen voor exploitanten geregeld. De richtlijn bevatte geen regels over de toegang tot en het gebruik van de bewaarde gegevens door de rechtshandhavingsinstanties. |
| --- | --- |

28.

Uiteindelijk is de richtlijn gegevensbewaring vastgesteld op basis van artikel 95 van het voormalige EG-Verdrag, en zijn slechts de verplichtingen voor exploitanten geregeld. De richtlijn bevatte geen regels over de toegang tot en het gebruik van de bewaarde gegevens door de rechtshandhavingsinstanties.

| 29. | Eenmaal vastgesteld, werd de geldigheid van de richtlijn betwist voor het Hof van Justitie. Gesteld werd dat de richtlijn niet op de eerste, maar op de derde pijler gebaseerd had moeten worden, aangezien het doel van de gegevensbewaring (het onderzoek, de opsporing en de vervolging van ernstige criminaliteit) onder de EU-bevoegdheid in de derde pijler zou vallen (26). Aangezien echter het gedrag van de bevoegde autoriteiten expliciet buiten het toepassingsgebied van de richtlijn was gehouden, heeft het Hof van Justitie geoordeeld dat de richtlijn rechtmatig op het EG-Verdrag was gebaseerd (27). |
| --- | --- |

29.

Eenmaal vastgesteld, werd de geldigheid van de richtlijn betwist voor het Hof van Justitie. Gesteld werd dat de richtlijn niet op de eerste, maar op de derde pijler gebaseerd had moeten worden, aangezien het doel van de gegevensbewaring (het onderzoek, de opsporing en de vervolging van ernstige criminaliteit) onder de EU-bevoegdheid in de derde pijler zou vallen (26). Aangezien echter het gedrag van de bevoegde autoriteiten expliciet buiten het toepassingsgebied van de richtlijn was gehouden, heeft het Hof van Justitie geoordeeld dat de richtlijn rechtmatig op het EG-Verdrag was gebaseerd (27).

| 30. | Vanaf het begin heeft de EDPS gesteld dat indien de EU een instrument op het gebied van gegevensbewaring zou vaststellen, zij zowel de verplichtingen voor exploitanten als de toegang en het verdere gebruik door rechtshandhavingsinstanties diende te reguleren. De EDPS heeft in zijn advies van 2005 aan de Commissie benadrukt dat de toegang en het verdere gebruik door de bevoegde nationale autoriteiten een essentieel en onlosmakelijk onderdeel van het onderwerp vormde (28). |
| --- | --- |

30.

Vanaf het begin heeft de EDPS gesteld dat indien de EU een instrument op het gebied van gegevensbewaring zou vaststellen, zij zowel de verplichtingen voor exploitanten als de toegang en het verdere gebruik door rechtshandhavingsinstanties diende te reguleren. De EDPS heeft in zijn advies van 2005 aan de Commissie benadrukt dat de toegang en het verdere gebruik door de bevoegde nationale autoriteiten een essentieel en onlosmakelijk onderdeel van het onderwerp vormde (28).

| 31. | Zoals hieronder nader zal worden toegelicht, zijn de negatieve gevolgen van het feit dat de EU slechts de helft van de kwestie heeft gereguleerd, bevestigd door het voorliggende evaluatieverslag. De Commissie concludeert dat de verschillen in het nationale recht betreffende de toegang en het verdere gebruik door de bevoegde nationale autoriteiten de exploitanten voor „grote problemen” heeft gesteld (29). |
| --- | --- |

31.

Zoals hieronder nader zal worden toegelicht, zijn de negatieve gevolgen van het feit dat de EU slechts de helft van de kwestie heeft gereguleerd, bevestigd door het voorliggende evaluatieverslag. De Commissie concludeert dat de verschillen in het nationale recht betreffende de toegang en het verdere gebruik door de bevoegde nationale autoriteiten de exploitanten voor „grote problemen” heeft gesteld (29).

| 32. | Met de afschaffing van de pijlerstructuur na de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon werden de twee desbetreffende terreinen van EU-bevoegdheden in het VWEU samengebracht, hetgeen de vaststelling van EU-regelgeving tot voorwerp van dezelfde regelgevingsprocedure maakte. Deze nieuwe context zou het mogelijk maken dat er een enkel nieuw instrument voor de gegevensbewaring wordt vastgesteld, waarbij zowel zowel de verplichtingen voor exploitanten als de toegang en het verdere gebruik door rechtshandhavingsinstanties kunnen worden gereguleerd. Zoals in deel IV.3 wordt toegelicht, vereist het recht op privacy en gegevensbescherming dat ingeval herziening van een EU-maatregel inzake gegevensbewaring wordt overwogen, deze maatregel in elk geval de kwestie in haar totaliteit dient te regelen. |
| --- | --- |

32.

Met de afschaffing van de pijlerstructuur na de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon werden de twee desbetreffende terreinen van EU-bevoegdheden in het VWEU samengebracht, hetgeen de vaststelling van EU-regelgeving tot voorwerp van dezelfde regelgevingsprocedure maakte. Deze nieuwe context zou het mogelijk maken dat er een enkel nieuw instrument voor de gegevensbewaring wordt vastgesteld, waarbij zowel zowel de verplichtingen voor exploitanten als de toegang en het verdere gebruik door rechtshandhavingsinstanties kunnen worden gereguleerd. Zoals in deel IV.3 wordt toegelicht, vereist het recht op privacy en gegevensbescherming dat ingeval herziening van een EU-maatregel inzake gegevensbewaring wordt overwogen, deze maatregel in elk geval de kwestie in haar totaliteit dient te regelen.

| 33. | Bij het Verdrag van Lissabon is niet alleen de pijlerstructuur afgeschaft, maar kreeg ook het eerder onverbindende EU-Handvest van de grondrechten, waarin het recht op privacy en gegevensbescherming in de artikelen 7 en 8 is opgenomen, dezelfde rechtskracht als de Verdragen (30). Bovendien kent artikel 16 van het VWEU een materieel recht op gegevensbescherming, waardoor een afzonderlijke rechtsgrondslag voor EU-instrumenten voor de bescherming van persoonsgegevens in het leven is geroepen. |
| --- | --- |

33.

Bij het Verdrag van Lissabon is niet alleen de pijlerstructuur afgeschaft, maar kreeg ook het eerder onverbindende EU-Handvest van de grondrechten, waarin het recht op privacy en gegevensbescherming in de artikelen 7 en 8 is opgenomen, dezelfde rechtskracht als de Verdragen (30). Bovendien kent artikel 16 van het VWEU een materieel recht op gegevensbescherming, waardoor een afzonderlijke rechtsgrondslag voor EU-instrumenten voor de bescherming van persoonsgegevens in het leven is geroepen.

| 34. | De bescherming van de grondrechten is reeds lang een hoeksteen van EU-beleid, en het Verdrag van Lissabon heeft tot een nog sterkere committering aan deze rechten in EU-verband geleid. De veranderingen die door het Verdrag van Lissabon zijn teweeggebracht, hebben de Commissie geïnspireerd om in oktober 2010 te verklaren dat zij een „grondrechtencultuur” in alle fasen van de regelgevingsprocedure gaat bevorderen en dat het EU-Handvest van de grondrechten een „richtsnoer [...] voor het beleid van de Unie” dient te zijn (31). De EDPS is van oordeel dat de huidige evaluatieprocedure de Commissie een goede gelegenheid biedt om deze toezegging te gestand te doen. |
| --- | --- |

34.

De bescherming van de grondrechten is reeds lang een hoeksteen van EU-beleid, en het Verdrag van Lissabon heeft tot een nog sterkere committering aan deze rechten in EU-verband geleid. De veranderingen die door het Verdrag van Lissabon zijn teweeggebracht, hebben de Commissie geïnspireerd om in oktober 2010 te verklaren dat zij een „grondrechtencultuur” in alle fasen van de regelgevingsprocedure gaat bevorderen en dat het EU-Handvest van de grondrechten een „richtsnoer [...] voor het beleid van de Unie” dient te zijn (31). De EDPS is van oordeel dat de huidige evaluatieprocedure de Commissie een goede gelegenheid biedt om deze toezegging te gestand te doen.

IV.   BEANTWOORDT DE RICHTLIJN GEGEVENSBEWARING AAN DE EISEN OP HET GEBIED VAN PRIVACY EN GEGEVENSBESCHERMING?

| 35. | Het evaluatieverslag brengt verscheidene zwakke punten in de huidige richtlijn gegevensbewaring aan het licht. Uit de informatie in het verslag blijkt dat het hoofddoel van de richtlijn, te weten het harmoniseren van nationale regelgeving inzake gegevensbewaring, niet is gehaald. De Commissie merkt op dat er „grote” verschillen bestaan in de omzettingswetgeving op het gebied van doelbinding, toegang tot gegevens, bewaringstermijnen, gegevensbescherming en gegevensbeveiliging, en statistieken (32). Volgens de Commissie zijn deze verschillen deels toe te schrijven aan de variatie die expliciet door de richtlijn mogelijk is gemaakt. De Commissie stelt echter dat bovendien de „verschillen in de nationale gegevensbewaringsvoorschriften de exploitanten voor grote problemen gesteld” hebben (33). Het spreekt voor zich dat een dergelijk gebrek aan harmonisatie voor alle betrokken partijen nadelig is: burgers, ondernemers en rechtshandhavingsinstanties. |
| --- | --- |

35.

Het evaluatieverslag brengt verscheidene zwakke punten in de huidige richtlijn gegevensbewaring aan het licht. Uit de informatie in het verslag blijkt dat het hoofddoel van de richtlijn, te weten het harmoniseren van nationale regelgeving inzake gegevensbewaring, niet is gehaald. De Commissie merkt op dat er „grote” verschillen bestaan in de omzettingswetgeving op het gebied van doelbinding, toegang tot gegevens, bewaringstermijnen, gegevensbescherming en gegevensbeveiliging, en statistieken (32). Volgens de Commissie zijn deze verschillen deels toe te schrijven aan de variatie die expliciet door de richtlijn mogelijk is gemaakt. De Commissie stelt echter dat bovendien de „verschillen in de nationale gegevensbewaringsvoorschriften de exploitanten voor grote problemen gesteld” hebben (33). Het spreekt voor zich dat een dergelijk gebrek aan harmonisatie voor alle betrokken partijen nadelig is: burgers, ondernemers en rechtshandhavingsinstanties.

| 36. | Uit het oogpunt van privacy- en gegevensbescherming rechtvaardigt het evaluatieverslag ook de conclusie dat de richtlijn gegevensbewaring niet voldoet aan de eisen die worden gesteld aan privacy- en gegevensbescherming. Er is sprake van verscheidene gebreken: de noodzaak tot gegevensbewaring zoals bepaald in de richtlijn gegevensbewaring is niet voldoende aangetoond, de gegevensbewaring zou in elk geval gereguleerd kunnen zijn op een wijze die minder sterk in de persoonlijke levenssfeer ingrijpt, en de richtlijn gegevensbewaring mist „voorzienbaarheid”. Deze drie punten worden in het navolgende nader toegelicht. |
| --- | --- |

36.

Uit het oogpunt van privacy- en gegevensbescherming rechtvaardigt het evaluatieverslag ook de conclusie dat de richtlijn gegevensbewaring niet voldoet aan de eisen die worden gesteld aan privacy- en gegevensbescherming. Er is sprake van verscheidene gebreken: de noodzaak tot gegevensbewaring zoals bepaald in de richtlijn gegevensbewaring is niet voldoende aangetoond, de gegevensbewaring zou in elk geval gereguleerd kunnen zijn op een wijze die minder sterk in de persoonlijke levenssfeer ingrijpt, en de richtlijn gegevensbewaring mist „voorzienbaarheid”. Deze drie punten worden in het navolgende nader toegelicht.

IV.1.   De noodzaak tot gegevensbewaring zoals bepaald in de richtlijn gegevensbewaring is niet voldoende aangetoond

| 37. | Een inbreuk op het recht op privacy en gegevensbescherming wordt uitsluitend toegestaan indien de maatregel noodzakelijk is voor het behalen van het legitieme doel. De noodzaak tot gegevensbewaring als een rechtshandhavingsmaatregel is voortdurend een belangrijk punt van discussie geweest (34). In het voorstel voor de richtlijn is gesteld dat de beperkingen op het recht op privacy en gegevensbescherming „noodzakelijk voor de verwezenlijking van de algemeen erkende doelstellingen om criminaliteit en terrorisme te voorkomen en te bestrijden” zijn (35). In het advies van 2005 heeft de EDPS echter gesteld niet overtuigd te zijn van deze stelling, aangezien daarvoor aanvullende gegevens nodig waren (36). Zonder aanvullende gegevens is echter in overweging 9 van de richtlijn gegevensbewaring gesteld dat „de bewaring van gegevens een noodzakelijk en doeltreffend onderzoeksinstrument is voor wetshandhaving in verschillende lidstaten”. |
| --- | --- |

37.

Een inbreuk op het recht op privacy en gegevensbescherming wordt uitsluitend toegestaan indien de maatregel noodzakelijk is voor het behalen van het legitieme doel. De noodzaak tot gegevensbewaring als een rechtshandhavingsmaatregel is voortdurend een belangrijk punt van discussie geweest (34). In het voorstel voor de richtlijn is gesteld dat de beperkingen op het recht op privacy en gegevensbescherming „noodzakelijk voor de verwezenlijking van de algemeen erkende doelstellingen om criminaliteit en terrorisme te voorkomen en te bestrijden” zijn (35). In het advies van 2005 heeft de EDPS echter gesteld niet overtuigd te zijn van deze stelling, aangezien daarvoor aanvullende gegevens nodig waren (36). Zonder aanvullende gegevens is echter in overweging 9 van de richtlijn gegevensbewaring gesteld dat „de bewaring van gegevens een noodzakelijk en doeltreffend onderzoeksinstrument is voor wetshandhaving in verschillende lidstaten”.

| 38. | Vanwege dit gebrek aan voldoende onderbouwing voerde de EDPS aan dat de richtlijn gegevensbewaring slechts is gebaseerd op de veronderstelling dat gegevensbewaring zoals bepaald in de richtlijn gegevensbewaring een noodzakelijke maatregel vormt (37). Daarom heeft de EDPS de Commissie en de lidstaten opgeroepen om de gelegenheid van het evaluatieverslag aan te grijpen om met aanvullende gegevens te komen die bevestigen dat de gegevensbewaringsmaatregelen en de reguleringswijze in de richtlijn gegevensbewaring inderdaad terecht zijn. |
| --- | --- |

38.

Vanwege dit gebrek aan voldoende onderbouwing voerde de EDPS aan dat de richtlijn gegevensbewaring slechts is gebaseerd op de veronderstelling dat gegevensbewaring zoals bepaald in de richtlijn gegevensbewaring een noodzakelijke maatregel vormt (37). Daarom heeft de EDPS de Commissie en de lidstaten opgeroepen om de gelegenheid van het evaluatieverslag aan te grijpen om met aanvullende gegevens te komen die bevestigen dat de gegevensbewaringsmaatregelen en de reguleringswijze in de richtlijn gegevensbewaring inderdaad terecht zijn.

| 39. | Op dit punt stelt de Commissie in het evaluatieverslag: „De meeste lidstaten stellen zich op het standpunt dat EU-regels op het gebied van gegevensbewaring noodzakelijk blijven als instrument voor rechtshandhaving, de bescherming van slachtoffers en de werking van het strafrechtstelsel”. Bovendien wordt gemeld „hoe belangrijk bewaarde gegevens zijn bij strafrechtelijk onderzoek”, aangezien ze „op zijn minst waardevol en in sommige gevallen onmisbaar” zijn en dat bepaalde strafbare feiten „zonder deze gegevens misschien nooit zouden zijn opgelost” (38). De Commissie stelt dan ook: „De EU dient gegevensbewaring als veiligheidsmaatregel te bepleiten en er regels voor op te stellen” (39). |
| --- | --- |

39.

Op dit punt stelt de Commissie in het evaluatieverslag: „De meeste lidstaten stellen zich op het standpunt dat EU-regels op het gebied van gegevensbewaring noodzakelijk blijven als instrument voor rechtshandhaving, de bescherming van slachtoffers en de werking van het strafrechtstelsel”. Bovendien wordt gemeld „hoe belangrijk bewaarde gegevens zijn bij strafrechtelijk onderzoek”, aangezien ze „op zijn minst waardevol en in sommige gevallen onmisbaar” zijn en dat bepaalde strafbare feiten „zonder deze gegevens misschien nooit zouden zijn opgelost” (38). De Commissie stelt dan ook: „De EU dient gegevensbewaring als veiligheidsmaatregel te bepleiten en er regels voor op te stellen” (39).

| 40. | Het is echter twijfelachtig of de Commissie inderdaad kan stellen de meeste lidstaten gegevensbewaring als een noodzakelijk instrument beschouwen. Er wordt niet aangeduid welke lidstaten de meerderheid vormen. In een EU van 27 lidstaten moeten dit ten minste 14 staten zijn om te kunnen spreken van de meeste lidstaten. Het aantal lidstaten waarnaar concreet in hoofdstuk 5 wordt verwezen en waarop conclusies worden gebaseerd, bedraagt ten hoogste negen (40). |
| --- | --- |

40.

Het is echter twijfelachtig of de Commissie inderdaad kan stellen de meeste lidstaten gegevensbewaring als een noodzakelijk instrument beschouwen. Er wordt niet aangeduid welke lidstaten de meerderheid vormen. In een EU van 27 lidstaten moeten dit ten minste 14 staten zijn om te kunnen spreken van de meeste lidstaten. Het aantal lidstaten waarnaar concreet in hoofdstuk 5 wordt verwezen en waarop conclusies worden gebaseerd, bedraagt ten hoogste negen (40).

| 41. | Bovendien lijkt het erop dat de Commissie zich hoofdzakelijk baseert op verklaringen van lidstaten over de vraag of zij gegevensbewaring zien als een noodzakelijk instrument voor rechtshandhavingsdoeleinden. Echter, uit deze verklaringen blijkt vooral dat de betreffende lidstaten graag EU-regelgeving inzake gegevensbewaring willen hebben, maar deze verklaringen als zodanig kunnen geen bewijs vormen voor de noodzaak van gegevensbewaring als een rechtshandhavingsmaatregel die door de EU wordt gesteund en gereguleerd. De verklaringen over de noodzakelijkheid dienen met voldoende gegevens te worden onderbouwd. |
| --- | --- |

41.

Bovendien lijkt het erop dat de Commissie zich hoofdzakelijk baseert op verklaringen van lidstaten over de vraag of zij gegevensbewaring zien als een noodzakelijk instrument voor rechtshandhavingsdoeleinden. Echter, uit deze verklaringen blijkt vooral dat de betreffende lidstaten graag EU-regelgeving inzake gegevensbewaring willen hebben, maar deze verklaringen als zodanig kunnen geen bewijs vormen voor de noodzaak van gegevensbewaring als een rechtshandhavingsmaatregel die door de EU wordt gesteund en gereguleerd. De verklaringen over de noodzakelijkheid dienen met voldoende gegevens te worden onderbouwd.

| 42. | Het aantonen van de noodzaak voor een maatregel die ingrijpt in de persoonlijke levenssfeer is geen eenvoudige taak, vooral niet voor de Commissie, omdat zij grotendeels afhankelijk is van door de lidstaten verstrekte informatie. |
| --- | --- |

42.

Het aantonen van de noodzaak voor een maatregel die ingrijpt in de persoonlijke levenssfeer is geen eenvoudige taak, vooral niet voor de Commissie, omdat zij grotendeels afhankelijk is van door de lidstaten verstrekte informatie.

| 43. | Indien een maatregel, zoals de richtlijn gegevensbewaring, echter al van kracht is en er praktische ervaring mee is opgedaan, dient er voldoende kwalitatieve en kwantitatieve informatie beschikbaar te zijn om te kunnen beoordelen of de maatregel daadwerkelijk functioneert en of zonder dit instrument of met alternatieve middelen die minder ingrijpen in de persoonlijke levenssfeer, vergelijkbare resultaten zijn te behalen. Dergelijke informatie dient authentiek bewijs te vormen en de relatie tussen gebruik en resultaat aan te tonen (41). Aangezien het een EU-richtlijn betreft, dient de informatie bovendien de praktijk van ten minste de meerderheid van EU-lidstaten weer te geven. |
| --- | --- |

43.

Indien een maatregel, zoals de richtlijn gegevensbewaring, echter al van kracht is en er praktische ervaring mee is opgedaan, dient er voldoende kwalitatieve en kwantitatieve informatie beschikbaar te zijn om te kunnen beoordelen of de maatregel daadwerkelijk functioneert en of zonder dit instrument of met alternatieve middelen die minder ingrijpen in de persoonlijke levenssfeer, vergelijkbare resultaten zijn te behalen. Dergelijke informatie dient authentiek bewijs te vormen en de relatie tussen gebruik en resultaat aan te tonen (41). Aangezien het een EU-richtlijn betreft, dient de informatie bovendien de praktijk van ten minste de meerderheid van EU-lidstaten weer te geven.

| 44. | Na zorgvuldige afweging luidt het standpunt van de EDPS dat, hoewel de Commissie zichtbaar veel energie heeft gestoken in het verzamelen van overheidsinformatie van de lidstaten, de door de lidstaten verstrekte kwantitatieve en kwalitatieve informatie niet voldoende is om de noodzaak van gegevensbewaring zoals neergelegd in de richtlijn gegevensbewaring te bevestigen. Er zijn interessante voorbeelden van de toepassing ervan gegeven, maar de in het verslag opgenomen informatie is eenvoudigweg onvoldoende om algemene conclusies over de noodzaak van het instrument te rechtvaardigen. Bovendien is nader onderzoek naar alternatieve middelen nodig. Deze twee punten worden hieronder verder uitgewerkt. |
| --- | --- |

44.

Na zorgvuldige afweging luidt het standpunt van de EDPS dat, hoewel de Commissie zichtbaar veel energie heeft gestoken in het verzamelen van overheidsinformatie van de lidstaten, de door de lidstaten verstrekte kwantitatieve en kwalitatieve informatie niet voldoende is om de noodzaak van gegevensbewaring zoals neergelegd in de richtlijn gegevensbewaring te bevestigen. Er zijn interessante voorbeelden van de toepassing ervan gegeven, maar de in het verslag opgenomen informatie is eenvoudigweg onvoldoende om algemene conclusies over de noodzaak van het instrument te rechtvaardigen. Bovendien is nader onderzoek naar alternatieve middelen nodig. Deze twee punten worden hieronder verder uitgewerkt.

De kwantitatieve en kwalitatieve informatie in het evaluatieverslag

| 45. | Ten aanzien van de kwantitatieve, statistische informatie die hoofdzakelijk in hoofdstuk 5 en de bijlage van het evaluatieverslag is weergegeven, ontbreekt cruciale informatie. Zo geven de statistieken bijvoorbeeld niet aan voor welke doeleinden de gegevens zijn verzameld. Bovendien wordt uit de cijfers niet duidelijk of alle gegevens waartoe toegang is verzocht, gegevens betroffen die waren opgeslagen als gevolg van de wettelijke verplichting tot gegevensbewaring of voor zakelijke doeleinden. Ook is er geen informatie verstrekt over de resultaten van het gebruik van de gegevens. Voor het trekken van conclusies is het bovendien problematisch dat de informatie van de verschillende lidstaten niet altijd geheel vergelijkbaar is en dat de grafieken in veel gevallen slechts op negen lidstaten betrekking hebben. |
| --- | --- |

45.

Ten aanzien van de kwantitatieve, statistische informatie die hoofdzakelijk in hoofdstuk 5 en de bijlage van het evaluatieverslag is weergegeven, ontbreekt cruciale informatie. Zo geven de statistieken bijvoorbeeld niet aan voor welke doeleinden de gegevens zijn verzameld. Bovendien wordt uit de cijfers niet duidelijk of alle gegevens waartoe toegang is verzocht, gegevens betroffen die waren opgeslagen als gevolg van de wettelijke verplichting tot gegevensbewaring of voor zakelijke doeleinden. Ook is er geen informatie verstrekt over de resultaten van het gebruik van de gegevens. Voor het trekken van conclusies is het bovendien problematisch dat de informatie van de verschillende lidstaten niet altijd geheel vergelijkbaar is en dat de grafieken in veel gevallen slechts op negen lidstaten betrekking hebben.

| 46. | De kwalitatieve voorbeelden in het verslag dienen als illustratie van de belangrijke rol die gegevensbewaring vervult in bepaalde specifieke situaties en van de potentiële voordelen van een gegevensbewaringssysteem. Het is echter niet in alle gevallen duidelijk of het gebruik van bewaarde gegevens het enige middel was om de desbetreffende misdaad op te lossen. |
| --- | --- |

46.

De kwalitatieve voorbeelden in het verslag dienen als illustratie van de belangrijke rol die gegevensbewaring vervult in bepaalde specifieke situaties en van de potentiële voordelen van een gegevensbewaringssysteem. Het is echter niet in alle gevallen duidelijk of het gebruik van bewaarde gegevens het enige middel was om de desbetreffende misdaad op te lossen.

| 47. | Sommige voorbeelden illustreren de onmisbaarheid van de maatregel inzake gegevensbewaring voor de bestrijding van cybercriminaliteit. In dit opzicht is het van belang dat het belangrijkste internationale instrument op dit gebied, het verdrag van de Raad van Europa inzake cybercriminaliteit, niet voorziet in een algemene bewaarplicht als maatregel ter bestrijding van cybercriminaliteit, maar alleen verwijst naar het gericht bewaren van gegevens als onderzoeksinstrument (42). |
| --- | --- |

47.

Sommige voorbeelden illustreren de onmisbaarheid van de maatregel inzake gegevensbewaring voor de bestrijding van cybercriminaliteit. In dit opzicht is het van belang dat het belangrijkste internationale instrument op dit gebied, het verdrag van de Raad van Europa inzake cybercriminaliteit, niet voorziet in een algemene bewaarplicht als maatregel ter bestrijding van cybercriminaliteit, maar alleen verwijst naar het gericht bewaren van gegevens als onderzoeksinstrument (42).

| 48. | De Commissie lijkt aanzienlijke waarde te hechten aan door de lidstaten verstrekte voorbeelden waarbij bewaarde gegevens zijn gebruikt om verdachten van de plaats van het delict uit te sluiten en om alibi's te verifiëren (43). Hoewel dit interessante voorbeelden zijn van de wijze waarop de gegevens door de rechtshandhavingsinstanties worden gebruikt, kunnen zij niet dienen als ondersteuning van de noodzaak van gegevensbewaring. Dit argument dient met voorzichtigheid te worden gehanteerd, aangezien het verkeerd kan worden geïnterpreteerd alsof gegevensbewaring noodzakelijk is voor het bewijzen van de onschuld van burgers, hetgeen moeilijk in overeenstemming te brengen is met het vermoeden van onschuld. |
| --- | --- |

48.

De Commissie lijkt aanzienlijke waarde te hechten aan door de lidstaten verstrekte voorbeelden waarbij bewaarde gegevens zijn gebruikt om verdachten van de plaats van het delict uit te sluiten en om alibi's te verifiëren (43). Hoewel dit interessante voorbeelden zijn van de wijze waarop de gegevens door de rechtshandhavingsinstanties worden gebruikt, kunnen zij niet dienen als ondersteuning van de noodzaak van gegevensbewaring. Dit argument dient met voorzichtigheid te worden gehanteerd, aangezien het verkeerd kan worden geïnterpreteerd alsof gegevensbewaring noodzakelijk is voor het bewijzen van de onschuld van burgers, hetgeen moeilijk in overeenstemming te brengen is met het vermoeden van onschuld.

| 49. | In het evaluatieverslag wordt slechts in het kort de waarde van gegevensbewaring in relatie tot technologische ontwikkelingen, en meer in het bijzonder het gebruik van prepaid SIM-cards besproken (44). De EDPS benadrukt dat meer kwantitatieve en kwalitatieve informatie over het gebruik van nieuwe technologie die niet door de richtlijn wordt bestreken (dit kan het geval zijn voor VoIP en sociale netwerken) zinvol zou zijn geweest voor de beoordeling van de effectiviteit van de richtlijn. |
| --- | --- |

49.

In het evaluatieverslag wordt slechts in het kort de waarde van gegevensbewaring in relatie tot technologische ontwikkelingen, en meer in het bijzonder het gebruik van prepaid SIM-cards besproken (44). De EDPS benadrukt dat meer kwantitatieve en kwalitatieve informatie over het gebruik van nieuwe technologie die niet door de richtlijn wordt bestreken (dit kan het geval zijn voor VoIP en sociale netwerken) zinvol zou zijn geweest voor de beoordeling van de effectiviteit van de richtlijn.

| 50. | Het evaluatieverslag is beperkt, omdat het vooral gericht is op kwantitatieve en kwalitatieve informatie die is verstrekt door de lidstaten die de richtlijn gegevensbewaring hebben ingevoerd. Het zou echter interessant zijn geweest om na te gaan of er aanzienlijke verschillen zijn opgetreden tussen die lidstaten en de lidstaten die de richtlijn niet hebben ingevoerd. Met name voor die lidstaten waarin de omzetting van de richtlijn nietig is verklaard (Duitsland, Roemenië en Tsjechië) zou het interessant zijn geweest na te gaan of er enig bewijs is van toe- of afname van geslaagde strafrechtelijke onderzoeken, hetzij voor of na deze nietigverklaringen. |
| --- | --- |

50.

Het evaluatieverslag is beperkt, omdat het vooral gericht is op kwantitatieve en kwalitatieve informatie die is verstrekt door de lidstaten die de richtlijn gegevensbewaring hebben ingevoerd. Het zou echter interessant zijn geweest om na te gaan of er aanzienlijke verschillen zijn opgetreden tussen die lidstaten en de lidstaten die de richtlijn niet hebben ingevoerd. Met name voor die lidstaten waarin de omzetting van de richtlijn nietig is verklaard (Duitsland, Roemenië en Tsjechië) zou het interessant zijn geweest na te gaan of er enig bewijs is van toe- of afname van geslaagde strafrechtelijke onderzoeken, hetzij voor of na deze nietigverklaringen.

| 51. | De Commissie erkent dat de statistieken en voorbeelden in het evaluatieverslag „in sommige opzichten beperkt” zijn, maar concludeert niettemin dat de bewijzen aantonen „hoe belangrijk bewaarde gegevens zijn bij strafrechtelijk onderzoek” (45). |
| --- | --- |

51.

De Commissie erkent dat de statistieken en voorbeelden in het evaluatieverslag „in sommige opzichten beperkt” zijn, maar concludeert niettemin dat de bewijzen aantonen „hoe belangrijk bewaarde gegevens zijn bij strafrechtelijk onderzoek” (45).

| 52. | De EDPS meent dat de Commissie kritischer tegenover de lidstaten had moeten zijn. Zoals toegelicht, kunnen politieke verklaringen van sommige lidstaten over de noodzaak tot een dergelijke maatregel op zich geen EU-maatregel rechtvaardigen. De Commissie had erop moeten aandringen dat de lidstaten voldoende bewijs leveren om de noodzaak van de maatregel aan te tonen. Volgens de EDPS zou de Commissie in elk geval haar steun voor gegevensbewaring als veiligheidsmaatregel (zie blz. 31 van het evaluatieverslag) afhankelijk hebben moeten maken van door de lidstaten tijdens de effectbeoordeling te verstrekken nader bewijs. |
| --- | --- |

52.

De EDPS meent dat de Commissie kritischer tegenover de lidstaten had moeten zijn. Zoals toegelicht, kunnen politieke verklaringen van sommige lidstaten over de noodzaak tot een dergelijke maatregel op zich geen EU-maatregel rechtvaardigen. De Commissie had erop moeten aandringen dat de lidstaten voldoende bewijs leveren om de noodzaak van de maatregel aan te tonen. Volgens de EDPS zou de Commissie in elk geval haar steun voor gegevensbewaring als veiligheidsmaatregel (zie blz. 31 van het evaluatieverslag) afhankelijk hebben moeten maken van door de lidstaten tijdens de effectbeoordeling te verstrekken nader bewijs.

Alternatieve middelen

| 53. | De noodzaak tot gegevensbewaring zoals uiteengezet in de richtlijn gegevensbewaring hangt ook af van de vraag of er alternatieve middelen bestaan die minder sterk ingrijpen in de persoonlijke levenssfeer, en die mogelijk tot vergelijkbare resultaten zouden hebben geleid. Dit is bevestigd door het Hof van Justitie in zijn Schecke-uitspraak van november 2010, waarin EU-regelgeving inzake de publicatie van namen van begunstigden van agrarische fondsen nietig was verklaard (46). Een van de redenen voor de nietigverklaring was dat de Raad en de Commissie geen alternatieve maatregelen hadden overwogen die consistent waren met het doel van de bekendmaking, terwijl er tegelijkertijd minder sprake zou zijn van aantasting van het recht op privacy en gegevensbescherming van de betrokken personen (47). |
| --- | --- |

53.

De noodzaak tot gegevensbewaring zoals uiteengezet in de richtlijn gegevensbewaring hangt ook af van de vraag of er alternatieve middelen bestaan die minder sterk ingrijpen in de persoonlijke levenssfeer, en die mogelijk tot vergelijkbare resultaten zouden hebben geleid. Dit is bevestigd door het Hof van Justitie in zijn Schecke-uitspraak van november 2010, waarin EU-regelgeving inzake de publicatie van namen van begunstigden van agrarische fondsen nietig was verklaard (46). Een van de redenen voor de nietigverklaring was dat de Raad en de Commissie geen alternatieve maatregelen hadden overwogen die consistent waren met het doel van de bekendmaking, terwijl er tegelijkertijd minder sprake zou zijn van aantasting van het recht op privacy en gegevensbescherming van de betrokken personen (47).

| 54. | Het belangrijkste naar voren gebrachte alternatief in de discussies rond de richtlijn gegevensbewaring is de methode van bevriezing van gegevens („quick freeze” en „quick freeze plus”) (48). Dit bestaat uit het tijdelijk zekerstellen of „bevriezen” van bepaalde telecommunicatieverkeers- en locatiegegevens die uitsluitend betrekking hebben op specifieke verdachten van criminele activiteit, en die later aan gemachtigde rechtshandhavingsinstanties beschikbaar kunnen worden gesteld. |
| --- | --- |

54.

Het belangrijkste naar voren gebrachte alternatief in de discussies rond de richtlijn gegevensbewaring is de methode van bevriezing van gegevens („quick freeze” en „quick freeze plus”) (48). Dit bestaat uit het tijdelijk zekerstellen of „bevriezen” van bepaalde telecommunicatieverkeers- en locatiegegevens die uitsluitend betrekking hebben op specifieke verdachten van criminele activiteit, en die later aan gemachtigde rechtshandhavingsinstanties beschikbaar kunnen worden gesteld.

| 55. | Bevriezing van gegevens wordt in het evaluatieverslag genoemd in de context van het bovengenoemde verdrag inzake cybercriminaliteit, maar wordt als ongeschikt beschouwd, omdat er ”geen garantie is dat er bewijzen kunnen worden teruggevonden die dateren van voor het gerechtelijk bevel, er geen onderzoek kan worden gericht als het doel onbekend is, en er geen bewijzen kunnen worden verzameld met betrekking tot verplaatsingen van bijvoorbeeld slachtoffers of getuigen van criminaliteit” (49). |
| --- | --- |

55.

Bevriezing van gegevens wordt in het evaluatieverslag genoemd in de context van het bovengenoemde verdrag inzake cybercriminaliteit, maar wordt als ongeschikt beschouwd, omdat er ”geen garantie is dat er bewijzen kunnen worden teruggevonden die dateren van voor het gerechtelijk bevel, er geen onderzoek kan worden gericht als het doel onbekend is, en er geen bewijzen kunnen worden verzameld met betrekking tot verplaatsingen van bijvoorbeeld slachtoffers of getuigen van criminaliteit” (49).

| 56. | De EDPS erkent dat er minder informatie beschikbaar is bij gebruik van een systeem voor bevriezing van gegevens in plaats van bij gebruik van een algemeen systeem voor gegevensbewaring. Het is echter juist vanwege die meer toegespitste aard dat bevriezing van gegevens een instrument is dat de privacy minder sterk aantast in termen van omvang en aantal getroffen personen. De beoordeling dient zich niet alleen te richten op de beschikbare gegevens, maar ook op de aan de hand van beide systemen verkregen verschillende resultaten. De EDPS acht een diepgaander onderzoek naar deze maatregel gerechtvaardigd en noodzakelijk. Dit zou tijdens de effectbeoordeling in de komende maanden kunnen plaatsvinden. |
| --- | --- |

56.

De EDPS erkent dat er minder informatie beschikbaar is bij gebruik van een systeem voor bevriezing van gegevens in plaats van bij gebruik van een algemeen systeem voor gegevensbewaring. Het is echter juist vanwege die meer toegespitste aard dat bevriezing van gegevens een instrument is dat de privacy minder sterk aantast in termen van omvang en aantal getroffen personen. De beoordeling dient zich niet alleen te richten op de beschikbare gegevens, maar ook op de aan de hand van beide systemen verkregen verschillende resultaten. De EDPS acht een diepgaander onderzoek naar deze maatregel gerechtvaardigd en noodzakelijk. Dit zou tijdens de effectbeoordeling in de komende maanden kunnen plaatsvinden.

| 57. | In dat opzicht is het spijtig dat de Commissie in de conclusies van het verslag aangeeft te zullen onderzoeken of, en zo ja, op welke wijze, een EU-aanpak inzake bevriezing van gegevens een aanvulling (dat wil zeggen, geen vervanging) van gegevensbewaring zou vormen (50). De mogelijkheid om een bewaringssysteem te combineren met de procedurele veiligheidswaarborgen rond de verschillende manieren van gegevensbevriezing verdient inderdaad nader onderzoek. De EDPS adviseert de Commissie echter om tijdens de effectbeoordeling ook in overweging te nemen of een systeem van gegevensbevriezing of andere alternatieve middelen het huidige gegevensbewaringssysteem geheel of gedeeltelijk zou kunnen vervangen. |
| --- | --- |

57.

In dat opzicht is het spijtig dat de Commissie in de conclusies van het verslag aangeeft te zullen onderzoeken of, en zo ja, op welke wijze, een EU-aanpak inzake bevriezing van gegevens een aanvulling (dat wil zeggen, geen vervanging) van gegevensbewaring zou vormen (50). De mogelijkheid om een bewaringssysteem te combineren met de procedurele veiligheidswaarborgen rond de verschillende manieren van gegevensbevriezing verdient inderdaad nader onderzoek. De EDPS adviseert de Commissie echter om tijdens de effectbeoordeling ook in overweging te nemen of een systeem van gegevensbevriezing of andere alternatieve middelen het huidige gegevensbewaringssysteem geheel of gedeeltelijk zou kunnen vervangen.

IV.2.   Gegevensbewaring zoals gereguleerd in de richtlijn gegevensbewaring gaat hoe dan ook verder dan noodzakelijk

| 58. | Volgens de EDPS bevat de informatie in het evaluatieverslag onvoldoende bewijs dat gegevensbewaring uit hoofde van de richtlijn gegevensbewaring een noodzakelijke maatregel vormt. Het evaluatieverslag rechtvaardigt echter wel de conclusie dat de gegevensbewaring in de richtlijn gegevensbewaring is gereguleerd op een wijze die verder gaat dan noodzakelijk is, of er in elk geval niet toe heeft geleid dat de gegevensbewaring niet op een dergelijke wijze wordt toegepast. In dat verband kunnen vier aspecten worden belicht. |
| --- | --- |

58.

Volgens de EDPS bevat de informatie in het evaluatieverslag onvoldoende bewijs dat gegevensbewaring uit hoofde van de richtlijn gegevensbewaring een noodzakelijke maatregel vormt. Het evaluatieverslag rechtvaardigt echter wel de conclusie dat de gegevensbewaring in de richtlijn gegevensbewaring is gereguleerd op een wijze die verder gaat dan noodzakelijk is, of er in elk geval niet toe heeft geleid dat de gegevensbewaring niet op een dergelijke wijze wordt toegepast. In dat verband kunnen vier aspecten worden belicht.

| 59. | In de eerste plaats heeft het onduidelijke doel van de maatregel en de brede interpretatie van „bevoegde nationale autoriteiten” geleid tot het gebruik van bewaarde gegevens ten behoeve van te veel doeleinden door te veel autoriteiten. Bovendien is er geen samenhang in de waarborgen en voorwaarden voor toegang tot de gegevens. Zo is toegang niet in alle lidstaten voorwerp van voorafgaande toestemming door een rechterlijke of andere onafhankelijke autoriteit. |
| --- | --- |

59.

In de eerste plaats heeft het onduidelijke doel van de maatregel en de brede interpretatie van „bevoegde nationale autoriteiten” geleid tot het gebruik van bewaarde gegevens ten behoeve van te veel doeleinden door te veel autoriteiten. Bovendien is er geen samenhang in de waarborgen en voorwaarden voor toegang tot de gegevens. Zo is toegang niet in alle lidstaten voorwerp van voorafgaande toestemming door een rechterlijke of andere onafhankelijke autoriteit.

| 60. | In de tweede plaats lijkt de maximale bewaringstermijn van twee jaar verder te gaan dan noodzakelijk is. Uit statistische informatie van een aantal lidstaten in het evaluatieverslag blijkt dat de grote meerderheid (86 %) van de toegangsverzoeken betrekking heeft op gegevens tot zes maanden oud (51). Bovendien hebben zestien lidstaten in hun regelgeving gekozen voor een bewaartermijn van maximaal een jaar (52). Dit wijst er sterk op dat een maximumtermijn van twee jaar veel verder gaat dan wat door de meeste lidstaten noodzakelijk wordt geacht. |
| --- | --- |

60.

In de tweede plaats lijkt de maximale bewaringstermijn van twee jaar verder te gaan dan noodzakelijk is. Uit statistische informatie van een aantal lidstaten in het evaluatieverslag blijkt dat de grote meerderheid (86 %) van de toegangsverzoeken betrekking heeft op gegevens tot zes maanden oud (51). Bovendien hebben zestien lidstaten in hun regelgeving gekozen voor een bewaartermijn van maximaal een jaar (52). Dit wijst er sterk op dat een maximumtermijn van twee jaar veel verder gaat dan wat door de meeste lidstaten noodzakelijk wordt geacht.

| 61. | Bovendien heeft het gebrek aan een enkele, vaste bewaartermijn voor alle lidstaten een verscheidenheid van uiteenlopende nationale wetten opgeleverd, hetgeen complicaties kan geven, omdat het niet altijd duidelijk is welk nationale recht — inzake gegevensbewaring en ook inzake gegevensbescherming — van toepassing is wanneer exploitanten gegevens opslaan in een andere lidstaat dan die waarin de gegevens zijn verzameld. |
| --- | --- |

61.

Bovendien heeft het gebrek aan een enkele, vaste bewaartermijn voor alle lidstaten een verscheidenheid van uiteenlopende nationale wetten opgeleverd, hetgeen complicaties kan geven, omdat het niet altijd duidelijk is welk nationale recht — inzake gegevensbewaring en ook inzake gegevensbescherming — van toepassing is wanneer exploitanten gegevens opslaan in een andere lidstaat dan die waarin de gegevens zijn verzameld.

| 62. | In de derde plaats is het veiligheidsniveau niet in voldoende mate geharmoniseerd. Een van de belangrijkste conclusies van de Artikel 29 Groep in zijn verslag van juli 2010 is dat er in de verschillende lidstaten sprake is van een lappendeken aan veiligheidsmaatregelen. De Commissie lijkt van oordeel te zijn dat de veiligheidsmaatregelen in de huidige richtlijn voldoen, aangezien „er geen concrete gevallen bekend zijn van ernstige privacyschendingen” (53). Het blijkt echter dat de Commissie informatie hierover uitsluitend aan de overheden van de lidstaten heeft gevraagd. Om de geschiktheid van de huidige veiligheidsregels en -maatregelen te evalueren, is er een bredere raadpleging en concreter onderzoek naar gevallen van misbruik nodig. Zelfs indien er geen specifieke gevallen van veiligheidsincidenten in de context van het verslag worden genoemd, dienen veiligheidsincidenten op het gebied van gegevensverkeer en elektronische communicatie in sommige lidstaten ook als illustratieve waarschuwingen. Deze kwestie mag niet lichtvaardig worden opgevat, aangezien voor een gegevensbewaringssysteem de veiligheid van de bewaarde gegevens van groot belang is, aangezien dit leidt tot eerbiediging van alle andere veiligheidswaarborgen (54). |
| --- | --- |

62.

In de derde plaats is het veiligheidsniveau niet in voldoende mate geharmoniseerd. Een van de belangrijkste conclusies van de Artikel 29 Groep in zijn verslag van juli 2010 is dat er in de verschillende lidstaten sprake is van een lappendeken aan veiligheidsmaatregelen. De Commissie lijkt van oordeel te zijn dat de veiligheidsmaatregelen in de huidige richtlijn voldoen, aangezien „er geen concrete gevallen bekend zijn van ernstige privacyschendingen” (53). Het blijkt echter dat de Commissie informatie hierover uitsluitend aan de overheden van de lidstaten heeft gevraagd. Om de geschiktheid van de huidige veiligheidsregels en -maatregelen te evalueren, is er een bredere raadpleging en concreter onderzoek naar gevallen van misbruik nodig. Zelfs indien er geen specifieke gevallen van veiligheidsincidenten in de context van het verslag worden genoemd, dienen veiligheidsincidenten op het gebied van gegevensverkeer en elektronische communicatie in sommige lidstaten ook als illustratieve waarschuwingen. Deze kwestie mag niet lichtvaardig worden opgevat, aangezien voor een gegevensbewaringssysteem de veiligheid van de bewaarde gegevens van groot belang is, aangezien dit leidt tot eerbiediging van alle andere veiligheidswaarborgen (54).

| 63. | In de vierde plaats wordt het uit het verslag niet duidelijk of alle categorieën van bewaarde gegevens noodzakelijk zijn gebleken. Er worden slechts enkele algemene verschillen tussen telefoon- en internetgegevens gemaakt. Sommige lidstaten hebben gekozen voor een kortere bewaartermijn voor internetgegevens (55). Daaruit kunnen echter geen algemene conclusies worden getrokken. |
| --- | --- |

63.

In de vierde plaats wordt het uit het verslag niet duidelijk of alle categorieën van bewaarde gegevens noodzakelijk zijn gebleken. Er worden slechts enkele algemene verschillen tussen telefoon- en internetgegevens gemaakt. Sommige lidstaten hebben gekozen voor een kortere bewaartermijn voor internetgegevens (55). Daaruit kunnen echter geen algemene conclusies worden getrokken.

IV.3.   De richtlijn gegevensbewaring mist voorzienbaarheid

| 64. | Een andere tekortkoming van de richtlijn gegevensbewaring heeft betrekking op het gebrek aan voorzienbaarheid. De eis van voorzienbaarheid is gebaseerd op het algemene vereiste van artikel 8, lid 2, EVRM en artikel 52, lid 1, van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie dat geen inmenging is toegestaan dan voor zover bij de wet is voorzien. Volgens het EHRM betekent dit dat de maatregel een rechtsgrondslag moet hebben en aan de eisen van de rechtsstaat moet voldoen. Dit houdt in dat de wet in toereikende mate toegankelijk en voorzienbaar moet zijn (56). Het Hof van Justitie heeft in zijn arrest in zake de Österreichischer Rundfunk benadrukt dat de wet voldoende nauwkeurig moet worden geformuleerd opdat degenen tot wie de wet is gericht hun gedrag kunnen bepalen (57). De wet dient met toereikende helderheid de omvang van de aan de bevoegde autoriteiten toegekende beleidsvrijheid en de wijze van de toepassing ervan aan te duiden (58). |
| --- | --- |

64.

Een andere tekortkoming van de richtlijn gegevensbewaring heeft betrekking op het gebrek aan voorzienbaarheid. De eis van voorzienbaarheid is gebaseerd op het algemene vereiste van artikel 8, lid 2, EVRM en artikel 52, lid 1, van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie dat geen inmenging is toegestaan dan voor zover bij de wet is voorzien. Volgens het EHRM betekent dit dat de maatregel een rechtsgrondslag moet hebben en aan de eisen van de rechtsstaat moet voldoen. Dit houdt in dat de wet in toereikende mate toegankelijk en voorzienbaar moet zijn (56). Het Hof van Justitie heeft in zijn arrest in zake de Österreichischer Rundfunk benadrukt dat de wet voldoende nauwkeurig moet worden geformuleerd opdat degenen tot wie de wet is gericht hun gedrag kunnen bepalen (57). De wet dient met toereikende helderheid de omvang van de aan de bevoegde autoriteiten toegekende beleidsvrijheid en de wijze van de toepassing ervan aan te duiden (58).

| 65. | Ook in de checklist in de mededeling van de Commissie inzake een strategie voor een doeltreffende tenuitvoerlegging van het Handvest van de grondrechten door de Europese Unie is een van de te beantwoorden vragen of eventuele beperkingen van de grondrechten „nauwkeurig en voorspelbaar” zijn geformuleerd (59). De Commissie heeft in haar mededeling inzake het overzicht van het informatiebeheer op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht eveneens gesteld dat „burgers het recht [hebben] te weten welke persoonsgegevens van hen worden verwerkt en uitgewisseld, door wie dat gebeurt en waarom” (60). |
| --- | --- |

65.

Ook in de checklist in de mededeling van de Commissie inzake een strategie voor een doeltreffende tenuitvoerlegging van het Handvest van de grondrechten door de Europese Unie is een van de te beantwoorden vragen of eventuele beperkingen van de grondrechten „nauwkeurig en voorspelbaar” zijn geformuleerd (59). De Commissie heeft in haar mededeling inzake het overzicht van het informatiebeheer op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht eveneens gesteld dat „burgers het recht [hebben] te weten welke persoonsgegevens van hen worden verwerkt en uitgewisseld, door wie dat gebeurt en waarom” (60).

| 66. | In het geval van een EU-richtlijn ligt de verantwoordelijkheid voor de naleving van de grondrechten, met inbegrip van de eis van voorzienbaarheid, primair bij de lidstaten die de richtlijn in hun nationale regelgeving omzetten. Het is een bekende eis dat bij een dergelijke omzetting de grondrechten moeten worden eerbiedigd (61). |
| --- | --- |

66.

In het geval van een EU-richtlijn ligt de verantwoordelijkheid voor de naleving van de grondrechten, met inbegrip van de eis van voorzienbaarheid, primair bij de lidstaten die de richtlijn in hun nationale regelgeving omzetten. Het is een bekende eis dat bij een dergelijke omzetting de grondrechten moeten worden eerbiedigd (61).

| 67. | In het evaluatieverslag onderstreept de Commissie ook: „De richtlijn biedt zelf geen garantie dat bij het opslaan, opvragen en gebruiken van de gegevens het recht op eerbiediging van het privéleven en bescherming van persoonsgegevens volledig wordt nageleefd.”. Zij brengt in herinnering dat de verantwoordelijkheid voor het naleven van deze rechten bij de lidstaten ligt (62). |
| --- | --- |

67.

In het evaluatieverslag onderstreept de Commissie ook: „De richtlijn biedt zelf geen garantie dat bij het opslaan, opvragen en gebruiken van de gegevens het recht op eerbiediging van het privéleven en bescherming van persoonsgegevens volledig wordt nageleefd.”. Zij brengt in herinnering dat de verantwoordelijkheid voor het naleven van deze rechten bij de lidstaten ligt (62).

| 68. | De EDPS is echter van oordeel dat een EU-richtlijn zelf in zekere mate ook aan de eis van voorzienbaarheid dient te voldoen. Of, om het Hof van Justitie in Lindqvist te parafraseren, de regeling waarin een richtlijn voorziet dient voldoende voorzienbaar te zijn (63). Dat is in het bijzonder het geval bij een EU-maatregel die van de lidstaten vereist dat zij een grootschalige inbreuk op de rechten op de persoonlijke levenssfeer en de gegevensbescherming van de bevolking organiseren. De EDPS stelt zich op het standpunt dat de EU de verantwoordelijkheid heeft om in ieder geval te zorgen voor een helder gedefinieerd doel en een duidelijke aanwijzing van degenen die toegang tot de gegevens kunnen krijgen en onder welke voorwaarden. |
| --- | --- |

68.

De EDPS is echter van oordeel dat een EU-richtlijn zelf in zekere mate ook aan de eis van voorzienbaarheid dient te voldoen. Of, om het Hof van Justitie in Lindqvist te parafraseren, de regeling waarin een richtlijn voorziet dient voldoende voorzienbaar te zijn (63). Dat is in het bijzonder het geval bij een EU-maatregel die van de lidstaten vereist dat zij een grootschalige inbreuk op de rechten op de persoonlijke levenssfeer en de gegevensbescherming van de bevolking organiseren. De EDPS stelt zich op het standpunt dat de EU de verantwoordelijkheid heeft om in ieder geval te zorgen voor een helder gedefinieerd doel en een duidelijke aanwijzing van degenen die toegang tot de gegevens kunnen krijgen en onder welke voorwaarden.

| 69. | Dit standpunt wordt onderschreven door het nieuwe door het Verdrag van Lissabon geschapen rechtskader dat, zoals is toegelicht, de EU-bevoegheid op het gebied van politiële en justitiële samenwerking in strafzaken heeft uitgebreid en tot een sterkere committering van de EU aan de handhaving van de grondrechten heeft geleid. |
| --- | --- |

69.

Dit standpunt wordt onderschreven door het nieuwe door het Verdrag van Lissabon geschapen rechtskader dat, zoals is toegelicht, de EU-bevoegheid op het gebied van politiële en justitiële samenwerking in strafzaken heeft uitgebreid en tot een sterkere committering van de EU aan de handhaving van de grondrechten heeft geleid.

| 70. | De EDPS herinnert eraan dat de eis van een welbepaald doel en het daarop volgende verbod om gegevens te verwerken op een wijze die met dat doel onverenigbaar is („doelbindingsbeginsel”) van fundamenteel belang zijn voor de bescherming van persoonsgegevens, zoals is bevestigd door artikel 8 van het EU- Handvest van de grondrechten (64). |
| --- | --- |

70.

De EDPS herinnert eraan dat de eis van een welbepaald doel en het daarop volgende verbod om gegevens te verwerken op een wijze die met dat doel onverenigbaar is („doelbindingsbeginsel”) van fundamenteel belang zijn voor de bescherming van persoonsgegevens, zoals is bevestigd door artikel 8 van het EU- Handvest van de grondrechten (64).

| 71. | Uit het evaluatieverslag blijkt dat de keuze om het aan de lidstaten over te laten wat de precieze definitie van „ernstige criminaliteit” is en wie tot de „bevoegde autoriteiten” dienen te worden gerekend, heeft geleid tot uiteenlopende doeleinden voor het gebruik van de gegevens (65). |
| --- | --- |

71.

Uit het evaluatieverslag blijkt dat de keuze om het aan de lidstaten over te laten wat de precieze definitie van „ernstige criminaliteit” is en wie tot de „bevoegde autoriteiten” dienen te worden gerekend, heeft geleid tot uiteenlopende doeleinden voor het gebruik van de gegevens (65).

| 72. | De Commissie stelt: „De meeste lidstaten die de richtlijn hebben omgezet, gaan, in overeenstemming met hun nationale wetgeving, verder in het toestaan van toegang tot en gebruik van bewaarde gegevens dan de richtlijn zelf, bijvoorbeeld voor het voorkomen en bestrijden van criminaliteit in het algemeen en van gevaar voor lijf en leden.” (66). Lidstaten maken gebruik van het juridisch vacuüm van artikel 15, lid 1, van de e-privacyrichtlijn (67). De Commissie meent dat deze situatie mogelijk niet in voldoende mate voorziet in de „de voorspelbaarheid die vereist is bij elke wetgevende maatregel die het recht op privacy beperkt” (68). |
| --- | --- |

72.

De Commissie stelt: „De meeste lidstaten die de richtlijn hebben omgezet, gaan, in overeenstemming met hun nationale wetgeving, verder in het toestaan van toegang tot en gebruik van bewaarde gegevens dan de richtlijn zelf, bijvoorbeeld voor het voorkomen en bestrijden van criminaliteit in het algemeen en van gevaar voor lijf en leden.” (66). Lidstaten maken gebruik van het juridisch vacuüm van artikel 15, lid 1, van de e-privacyrichtlijn (67). De Commissie meent dat deze situatie mogelijk niet in voldoende mate voorziet in de „de voorspelbaarheid die vereist is bij elke wetgevende maatregel die het recht op privacy beperkt” (68).

| 73. | Onder deze omstandigheden kan niet worden gesteld dat de richtlijn gegevensbewaring zelf, in het bijzonder gelezen in samenhang met de e-privacyrichtlijn, de helderheid verschaft die nodig is om te voldoen aan het beginsel van voorzienbaarheid op EU-niveau. |
| --- | --- |

73.

Onder deze omstandigheden kan niet worden gesteld dat de richtlijn gegevensbewaring zelf, in het bijzonder gelezen in samenhang met de e-privacyrichtlijn, de helderheid verschaft die nodig is om te voldoen aan het beginsel van voorzienbaarheid op EU-niveau.

V.   OPLOSSINGSRICHTING: ALLE OPTIES DIENEN TE WORDEN OVERWOGEN

| 74. | De voorgaande analyse rechtvaardigt de conclusie dat de richtlijn gegevensbewaring niet voldoet aan de eisen die worden gesteld aan privacy- en gegevensbescherming. Daarom is het duidelijk dat de richtlijn gegevensbewaring in haar huidige vorm niet kan blijven bestaan. In dat verband stelt de Commissie terecht een herziening voor van het huidige kader voor de gegevensbewaring (69). |
| --- | --- |

74.

De voorgaande analyse rechtvaardigt de conclusie dat de richtlijn gegevensbewaring niet voldoet aan de eisen die worden gesteld aan privacy- en gegevensbescherming. Daarom is het duidelijk dat de richtlijn gegevensbewaring in haar huidige vorm niet kan blijven bestaan. In dat verband stelt de Commissie terecht een herziening voor van het huidige kader voor de gegevensbewaring (69).

| 75. | Voordat echter een herziene versie van de richtlijn wordt voorgesteld:






  a) | dient de Commissie tijdens de effectbeoordeling verder praktisch bewijsmateriaal bij de lidstaten te verzamelen om de noodzaak van gegevensbewaring in een EU-wetgevingsmaatregel aan te tonen; |
| --- | --- | --- |

75.

Voordat echter een herziene versie van de richtlijn wordt voorgesteld:

a)

dient de Commissie tijdens de effectbeoordeling verder praktisch bewijsmateriaal bij de lidstaten te verzamelen om de noodzaak van gegevensbewaring in een EU-wetgevingsmaatregel aan te tonen;

| b) | dienen, indien een meerderheid van lidstaten gegevensbewaring noodzakelijk acht, al deze lidstaten de Commissie kwantitatieve en kwalitatieve informatie te verstrekken om dit te staven; |
| --- | --- |

b)

dienen, indien een meerderheid van lidstaten gegevensbewaring noodzakelijk acht, al deze lidstaten de Commissie kwantitatieve en kwalitatieve informatie te verstrekken om dit te staven;

| c) | dienen lidstaten die tegenstander zijn van een dergelijke maatregel tot gegevensbewaring de Commissie van informatie te voorzien om een bredere beoordeling van de kwestie mogelijk te maken. |
| --- | --- |

c)

dienen lidstaten die tegenstander zijn van een dergelijke maatregel tot gegevensbewaring de Commissie van informatie te voorzien om een bredere beoordeling van de kwestie mogelijk te maken.

| 76. | Bij de effectbeoordeling dient voorts te worden onderzocht of alternatieve middelen die minder sterk ingrijpen in de persoonlijke levenssfeer tot vergelijkbare resultaten zouden hebben geleid of nog steeds zouden kunnen leiden. De Commissie dient hierbij het voortouw te nemen, zo nodig ondersteund door externe expertise. |
| --- | --- |

76.

Bij de effectbeoordeling dient voorts te worden onderzocht of alternatieve middelen die minder sterk ingrijpen in de persoonlijke levenssfeer tot vergelijkbare resultaten zouden hebben geleid of nog steeds zouden kunnen leiden. De Commissie dient hierbij het voortouw te nemen, zo nodig ondersteund door externe expertise.

| 77. | De EDPS is verheugd te zien dat de Commissie heeft aangekondigd dat zij alle betrokken belanghebbenden gedurende de effectbeoordeling zal raadplegen (70). In dit opzicht moedigt de EDPS de Commissie aan om wegen te vinden die de burgers direct bij deze exercitie betrekken. |
| --- | --- |

77.

De EDPS is verheugd te zien dat de Commissie heeft aangekondigd dat zij alle betrokken belanghebbenden gedurende de effectbeoordeling zal raadplegen (70). In dit opzicht moedigt de EDPS de Commissie aan om wegen te vinden die de burgers direct bij deze exercitie betrekken.

| 78. | Het verdient de nadruk dat een beoordeling van de noodzaak van en onderzoek naar alternatieve, minder in de persoonlijke levenssfeer ingrijpende middelen uitsluitend op behoorlijke wijze kan plaatsvinden indien alle opties voor de toekomst van de richtlijn worden opengelaten. In dat verband lijkt de Commissie de mogelijkheid van intrekking van de richtlijn hetzij als zodanig, hetzij in combinatie met een voorstel voor een alternatieve, meer toegespitste EU-maatregel, uit te sluiten. Het EDPS doet daarom een beroep op de Commissie om ook deze opties serieus bij de effectbeoordeling in overweging te nemen. |
| --- | --- |

78.

Het verdient de nadruk dat een beoordeling van de noodzaak van en onderzoek naar alternatieve, minder in de persoonlijke levenssfeer ingrijpende middelen uitsluitend op behoorlijke wijze kan plaatsvinden indien alle opties voor de toekomst van de richtlijn worden opengelaten. In dat verband lijkt de Commissie de mogelijkheid van intrekking van de richtlijn hetzij als zodanig, hetzij in combinatie met een voorstel voor een alternatieve, meer toegespitste EU-maatregel, uit te sluiten. Het EDPS doet daarom een beroep op de Commissie om ook deze opties serieus bij de effectbeoordeling in overweging te nemen.

| 79. | Slechts als er overeenstemming bestaat over de behoefte aan EU-regelgeving vanuit het perspectief van de interne markt en politiële en justitiële samenwerking in strafzaken, en indien tijdens de effectbeoordeling op toereikende wijze de noodzaak van door de EU gesteunde en gereguleerde gegevensbewaring kan worden aangetoond, hetgeen een zorgvuldige overweging van alternatieve maatregelen omvat, kan een toekomstige richtlijn gegevensbewaring worden overwogen. |
| --- | --- |

79.

Slechts als er overeenstemming bestaat over de behoefte aan EU-regelgeving vanuit het perspectief van de interne markt en politiële en justitiële samenwerking in strafzaken, en indien tijdens de effectbeoordeling op toereikende wijze de noodzaak van door de EU gesteunde en gereguleerde gegevensbewaring kan worden aangetoond, hetgeen een zorgvuldige overweging van alternatieve maatregelen omvat, kan een toekomstige richtlijn gegevensbewaring worden overwogen.

| 80. | De EDPS ontkent niet het grote belang van bewaarde gegevens voor rechtshandhavingsdoeleinden en de doorslaggevende rol die deze in specifieke zaken kunnen vervullen. Evenals het Duitse Bundesverfassungsgericht sluit de EDPS niet uit dat een welgedefinieerde verplichting om telecommunicatiegegevens te bewaren onder bepaalde zeer strikte voorwaarden gerechtvaardigd kan zijn (71). |
| --- | --- |

80.

De EDPS ontkent niet het grote belang van bewaarde gegevens voor rechtshandhavingsdoeleinden en de doorslaggevende rol die deze in specifieke zaken kunnen vervullen. Evenals het Duitse Bundesverfassungsgericht sluit de EDPS niet uit dat een welgedefinieerde verplichting om telecommunicatiegegevens te bewaren onder bepaalde zeer strikte voorwaarden gerechtvaardigd kan zijn (71).

| 81. | Een toekomstig EU-instrument inzake gegevensbewaring zou daarom moeten voldoen aan de volgende basiseisen:






  — | Het dient volledige en werkelijk harmoniserende regels te bevatten over de verplichting om gegevens te bewaren en over de toegang en het nadere gebruik van de gegevens door de bevoegde autoriteiten. |
| --- | --- | --- |

81.

Een toekomstig EU-instrument inzake gegevensbewaring zou daarom moeten voldoen aan de volgende basiseisen:

—

Het dient volledige en werkelijk harmoniserende regels te bevatten over de verplichting om gegevens te bewaren en over de toegang en het nadere gebruik van de gegevens door de bevoegde autoriteiten.

| — | Het dient uitputtend te zijn, hetgeen inhoudt dat het een helder en precies doel kent en dat de bestaande „legal lophole” van artikel 15, lid 1, van de e-privacyrichtlijn wordt opgevuld. |
| --- | --- |

—

Het dient uitputtend te zijn, hetgeen inhoudt dat het een helder en precies doel kent en dat de bestaande „legal lophole” van artikel 15, lid 1, van de e-privacyrichtlijn wordt opgevuld.

| — | Het dient evenredig te zijn en niet verder te gaan dan nodig is (zie in dat verband de opmerkingen in het bovenstaande deel IV.2). |
| --- | --- |

—

Het dient evenredig te zijn en niet verder te gaan dan nodig is (zie in dat verband de opmerkingen in het bovenstaande deel IV.2).

| 82. | Het spreekt voor zich dat de EDPS in het licht van deze basisvoorwaarden ieder toekomstig voorstel inzake gegevensbewaring zorgvuldig en in detail zal onderzoeken. |
| --- | --- |

82.

Het spreekt voor zich dat de EDPS in het licht van deze basisvoorwaarden ieder toekomstig voorstel inzake gegevensbewaring zorgvuldig en in detail zal onderzoeken.

VI.   CONCLUSIE

| 83. | De EDPS is verheugd dat de Commissie in het evaluatieverslag ook de implicaties van de richtlijn voor de grondrechten in acht heeft genomen, hoewel dit niet strikt vereist is krachtens artikel 14 van de richtlijn gegevensbewaring. |
| --- | --- |

83.

De EDPS is verheugd dat de Commissie in het evaluatieverslag ook de implicaties van de richtlijn voor de grondrechten in acht heeft genomen, hoewel dit niet strikt vereist is krachtens artikel 14 van de richtlijn gegevensbewaring.

| 84. | Uit het evaluatieverslag blijkt dat het hoofddoel van de richtlijn, te weten het harmoniseren van nationale regelgeving inzake gegevensbewaring, niet is gehaald. Een dergelijk gebrek aan harmonisatie is voor alle betrokken partijen nadelig: burgers, ondernemers en rechtshandhavingsinstanties. |
| --- | --- |

84.

Uit het evaluatieverslag blijkt dat het hoofddoel van de richtlijn, te weten het harmoniseren van nationale regelgeving inzake gegevensbewaring, niet is gehaald. Een dergelijk gebrek aan harmonisatie is voor alle betrokken partijen nadelig: burgers, ondernemers en rechtshandhavingsinstanties.

| 85. | Op grond van het evaluatieverslag kan worden geconcludeerd dat de richtlijn gegevensbewaring niet voldoet aan de eisen die worden gesteld aan privacy- en gegevensbescherming. Het betreft de volgende punten:






  — | de noodzaak tot gegevensbewaring zoals bepaald in de richtlijn gegevensbewaring is niet voldoende aangetoond; |
| --- | --- | --- |

85.

Op grond van het evaluatieverslag kan worden geconcludeerd dat de richtlijn gegevensbewaring niet voldoet aan de eisen die worden gesteld aan privacy- en gegevensbescherming. Het betreft de volgende punten:

—

de noodzaak tot gegevensbewaring zoals bepaald in de richtlijn gegevensbewaring is niet voldoende aangetoond;

| — | de gegevensbewaring zou op een manier die minder sterk ingrijpt in de persoonlijke levenssfeer kunnen zijn gereguleerd; |
| --- | --- |

—

de gegevensbewaring zou op een manier die minder sterk ingrijpt in de persoonlijke levenssfeer kunnen zijn gereguleerd;

| — | de richtlijn gegevensbewaring mist voorzienbaarheid. |
| --- | --- |

—

de richtlijn gegevensbewaring mist voorzienbaarheid.

| 86. | De EDPS verzoekt de Commissie alle opties bij de effectbeoordeling serieus te overwegen, met inbegrip van de mogelijkheid van intrekking van de richtlijn, hetzij als zodanig, hetzij in combinatie met een voorstel voor een alternatieve, meer toegespitste EU-maatregel. |
| --- | --- |

86.

De EDPS verzoekt de Commissie alle opties bij de effectbeoordeling serieus te overwegen, met inbegrip van de mogelijkheid van intrekking van de richtlijn, hetzij als zodanig, hetzij in combinatie met een voorstel voor een alternatieve, meer toegespitste EU-maatregel.

| 87. | Een toekomstige richtlijn gegevensbewaring kan uitsluitend worden overwogen ingeval van overeenstemming over de behoefte aan EU-regelgeving vanuit het perspectief van de interne markt en samenwerking op het gebied van politie en justitie in strafzaken, en ingeval tijdens de effectbeoordeling de noodzaak tot door de EU gesteunde en gereguleerde gegevensbewaring op toereikende wijze wordt aangetoond, hetgeen een zorgvuldige overweging van alternatieve maatregelen omvat. Een dergelijk instrument zou moeten voldoen aan de volgende basiseisen:






  — | Het dient volledige en werkelijk harmoniserende regels te bevatten over de verplichting om gegevens te bewaren en over de toegang en het verdere gebruik van de gegevens door de bevoegde autoriteiten. |
| --- | --- | --- |

87.

Een toekomstige richtlijn gegevensbewaring kan uitsluitend worden overwogen ingeval van overeenstemming over de behoefte aan EU-regelgeving vanuit het perspectief van de interne markt en samenwerking op het gebied van politie en justitie in strafzaken, en ingeval tijdens de effectbeoordeling de noodzaak tot door de EU gesteunde en gereguleerde gegevensbewaring op toereikende wijze wordt aangetoond, hetgeen een zorgvuldige overweging van alternatieve maatregelen omvat. Een dergelijk instrument zou moeten voldoen aan de volgende basiseisen:

—

Het dient volledige en werkelijk harmoniserende regels te bevatten over de verplichting om gegevens te bewaren en over de toegang en het verdere gebruik van de gegevens door de bevoegde autoriteiten.

| — | Het dient uitputtend te zijn, hetgeen inhoudt dat het een helder en precies doel kent en dat het bestaande juridisch vacuüm van artikel 15, lid 1, van de e-privacyrichtlijn wordt opgevuld. |
| --- | --- |

—

Het dient uitputtend te zijn, hetgeen inhoudt dat het een helder en precies doel kent en dat het bestaande juridisch vacuüm van artikel 15, lid 1, van de e-privacyrichtlijn wordt opgevuld.

| — | Het dient evenredig te zijn en niet verder te gaan dan nodig is. |
| --- | --- |

—

Het dient evenredig te zijn en niet verder te gaan dan nodig is.

Gedaan te Brussel, 31 mei 2011.

Peter HUSTINX

Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming

---

(1)  PB L 281 van 23.11.1995, blz. 31.

1

(2)  PB L 201 van 31.7.2002, blz. 37 zoals gewijzigd bij Richtlijn 2009/136/EG van het Europees Parlement en de Raad van 25 november 2009, PB L 337 van 18.12.2009, blz. 11.

2

(3)  PB L 8 van 12.1.2001, blz. 1.

3

(4)  COM(2011) 225 definitief.

4

(5)  De richtlijn gegevensbewaring (Richtlijn 2006/24/EG) is op 15 maart 2006 vastgesteld en bekendgemaakt in PB L 105 van 13.4.2006, blz. 54. De uiterste termijn voor het uitbrengen van het verslag was gesteld op 15 september 2010; zie artikel 14, lid 1, van de richtlijn gegevensbewaring.

5

(6)  Zie blz. 1 van het evaluatieverslag.

6

(7)  Zie bijv. EHRM 4 december 2008, S. en Marper/Verenigd Koninkrijk (30562/04 en 30566/04), r.o. 67.

7

S. en Marper/Verenigd Koninkrijk

(8)  Zie EHRM 2 augustus 1984, Malone/Verenigd Koninkrijk (A-82), r.o. 84.

8

Malone/Verenigd Koninkrijk

(9)  Zie het advies van de EDPS van 26 september 2005, PB C 298 van 29.11.2005, blz. 1. Tijdens een door de Commissie georganiseerde conferentie in december 2010, noemde de EDPS het instrument als „the most privacy invasive instrument ever adopted by the EU in terms of scale and the number of people it affects” (van alle door de EU ooit vastgestelde instrumenten is dit het instrument dat, qua schaalgrootte en het aantal mensen waarop het betrekking heeft, de meeste inbreuk maakt op de persoonlijke levenssfeer), zie de speech (in het Engels) van december 2010, te vinden op de EDPS-website (http://www.edps.europa.eu) onder „Publications” >> „Speeches & Articles” >> „2010”.

9

(10)  Zie in dat verband de brief van 22 juni 2010 van een grote groep organisaties uit het maatschappelijk middenveld aan de commissarissen Malmström, Reding and Kroes. (http://www.vorratsdatenspeicherung.de/images/DRletter_Malmstroem.pdf).

10

(11)  Zie het advies van de EDPS waarnaar in voetnoot 9 wordt verwezen.

11

(12)  Zie voorts het Besluit van de Commissie van 25 maart 2008, PB L 111 van 23.4.2008, blz. 11.

12

(13)  Zie WP 172 van 13 juli 2010, verslag 1/2010 over de tweede gezamenlijke handhavingsmaatregel.

13

(14)  Zie EHJ 10 februari 2009, Ierland/Parlement en Raad (C-301/06). Zie over deze zaak ook onderstaand punt 29.

14

Ierland/Parlement en Raad

(15)  De EDPS heeft in zijn advies van 2005 reeds gewezen op het belang van de verplichting tot evaluatie van het instrument (zie voetnoot 9, punten 72-73).

15

(16)  Zie de toespraak van 3 december 2010 waarnaar in voetnoot 9 wordt verwezen.

16

(17)  COM(2010) 385 van 20 juli 2010, Overzicht van het informatiebeheer op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht, blz. 24. Zie over deze mededeling het advies van de EDPS van 30 september 2010, te vinden op de EDPS-website (http://www.edps.europa.eu) onder „Consultation” >> „Opinions” >> „2010”.

17

Overzicht van het informatiebeheer op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht

(18)  Zie blz. 37 van het evaluatieverslag.

18

(19)  Vgl. voetnoot 2.

19

(20)  Zie artikel 5 van de e-privacyrichtlijn.

20

(21)  Zie de artikelen 6 en 9 van de e-privacyrichtlijn.

21

(22)  Zie ook de Artikel 29 Groep in het verslag van 13 juli 2010 waarnaar wordt verwezen in voetnoot 13, blz. 1.

22

(23)  Zie blz. 4 van het evaluatieverslag. Zie in dit verband ook overweging 12 van de richtlijn gegevensbewaring.

23

(24)  Zie de toespraak van 3 december 2010 waarnaar in voetnoot 9, blz. 4 wordt verwezen.

24

(25)  Een eerste voorstel voor EU-regelgeving inzake gegevensbewaring (een kaderbesluit) was gebaseerd op het vorige EU-verdrag en was ingediend door Frankrijk, Ierland, Zweden en het Verenigd Koninkrijk. Zie document 8958/04 van de Raad van 28 april 2004. Dit voorstel werd gevolgd door een voorstel van de Commissie dat op het EG-verdrag is gebaseerd. Zie COM(2005) 438 van 21 september 2005.

25

(26)  Deze aanpak is gebaseerd op de uitspraak van het Hof van Justitie in de „PNR-zaken”, zie EHJ van 30 mei 2006, Parlement/Raad en Commissie (C-317/04 en C-318/04).

26

Parlement/Raad en Commissie

(27)  Zie EHJ 10 februari 2009, Ierland/Parlement en Raad (C-301/06), r.o. 82-83.

27

Ierland/Parlement en Raad

(28)  Zie het advies van 2005, punt 80. Zie ook deel IV.3 van het voorliggende advies.

28

(29)  Zie blz. 35 van het evaluatieverslag.

29

(30)  Zie artikel 6, lid 1, VEU.

30

(31)  COM(2010) 573 van 19 oktober 2010, Strategie voor een doeltreffende tenuitvoerlegging van het Handvest van de grondrechten door de Europese Unie, blz. 5.

31

(32)  Zie blz. 35 van het evaluatieverslag.

32

(33)  Zie blz. 35 van het evaluatieverslag.

33

(34)  Zie het EDPS-advies van 2005. Zie ook de brief van 22 juni 2010 van een grote groep organisaties uit het maatschappelijk middenveld, waarnaar in voetnoot 10 wordt verwezen.

34

(35)  Zie COM(2005) 438 van 21 september 2005, blz. 3.

35

(36)  Zie het advies van 2005, punten 17-22.

36

(37)  Zie de toespraak van 3 december 2010 waarnaar in voetnoot 9 wordt verwezen.

37

(38)  Alle citaten komen van blz. 26, 34 of 35 van het evaluatieverslag.

38

(39)  Zie blz. 34 van het evaluatieverslag.

39

(40)  Tsjechië, Slovenië, Verenigd Koninkrijk, Polen, Finland, Nederland, Ierland en Hongarije.

40

(41)  Zie over het noodzakelijkheidsbeginsel en het evenredigheidsbeginsel ook het EDPS-advies van 25 maart 2011 inzake het PNR-voorstel van de EU, te vinden op de EDPS-website (http://www.edps.europa.eu) onder „Consultation” >> „Opinions” >> „2011”.

41

(42)  Zie ook blz. 5 van het evaluatieverslag.

42

(43)  Zie blz. 27 van het evaluatieverslag.

43

(44)  Zie blz. 28 van het evaluatieverslag.

44

(45)  Zie blz. 34 van het evaluatieverslag.

45

(46)  EHJ 9 november 2010, Volker und Markus Schecke (C-92/09 en C-93/09).

46

Volker und Markus Schecke

(47)  EHJ, Schecke, r.o. 81.

47

Schecke

(48)  „Quick freeze” heeft betrekking op de „bevriezing” van verkeers- en locatiegegevens met betrekking tot een specifieke verdachte vanaf de datum van de rechterlijke machtiging. „Quick freeze plus” heeft eveneens betrekking op het „bevriezen” van gegevens die reeds in het bezit zijn van exploitanten met het oog op facturerings- en transmissiedoeleinden.

48

(49)  Zie blz. 5-6 van het evaluatieverslag.

49

(50)  Zie blz. 36 van het evaluatieverslag.

50

(51)  Zie blz. 24 van het evaluatieverslag. 12 % heeft betrekking op gegevens van tussen de zes en twaalf maanden oud en 2 % heeft betrekking op gegevens van meer dan een jaar oud.

51

(52)  Zie blz. 16 van het evaluatieverslag.

52

(53)  Zie blz. 34 van het evaluatieverslag.

53

(54)  Zie ook het EDPS-advies van 2005, punten 29-37. Zie ook de toespraak van de adjunct-toezichthouder van 4 mei 2011, te vinden op de EDPS-website (http://www.edps.europa.eu) onder „Consultation” >> „Opinions” >> „2011”.

54

(55)  Zie blz. 16 van het evaluatieverslag.

55

(56)  Zie EHRM, S. en Marper, waarnaar wordt verwezen in voetnoot 7, r.o. 151.

56

S. en Marper

(57)  EHJ 20 mei 2003, Österreichischer Rundfunk (C-465/00), r.o. 77, en S. en Marper, waarnaar wordt verwezen in voetnoot 7, r.o. 95.

57

Österreichischer Rundfunk

S. en Marper

(58)  Zie EHRM, Malone, waarnaar wordt verwezen in voetnoot 8, r.o. 66-68.

58

Malone

(59)  COM(2010) 573, waarnaar wordt verwezen in voetnoot 31, blz. 6.

59

(60)  COM(2010) 385, waarnaar wordt verwezen in voetnoot 17, blz. 3.

60

(61)  Zie bijvoorbeeld EHJ 6 november 2003, Lindqvist, r.o. 87.

61

Lindqvist

(62)  Zie blz. 35 van het evaluatieverslag.

62

(63)  EHJ, Lindqvist, r.o. 84.

63

Lindqvist

(64)  Zie ook artikel 6 van Richtlijn 95/46/EG.

64

(65)  Zie blz. 9-10 van het evaluatieverslag.

65

(66)  Zie blz. 9 van het evaluatieverslag.

66

(67)  Als behandeld in bovengenoemd punt 24.

67

(68)  Zie blz. 10 en 16 van het evaluatieverslag.

68

(69)  Zie blz. 37 van het evaluatieverslag.

69

(70)  Zie blz. 37 van het evaluatieverslag.

70

(71)  Zie Bundesverfasssungsgericht, 1 BvR 256/08.

71

---

| 23.9.2011 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 279/11 |
| --- | --- | --- | --- |

23.9.2011

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 279/11

---

Advies van de Europees Toezichthouder voor gegevensbescherming inzake het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1073/1999 betreffende onderzoeken door het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF) en tot intrekking van Verordening (Euratom) nr. 1074/1999

2011/C 279/02

DE EUROPEES TOEZICHTHOUDER VOOR GEGEVENSBESCHERMING,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 16,

Gezien het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, en met name de artikelen 7 en 8,

Gezien Richtlijn 95/46/EG van het Europees Parlement en de Raad van 24 oktober 1995 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens (1),

Gezien Verordening (EG) nr. 45/2001 van het Europees Parlement en de Raad van 18 december 2000 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens door de communautaire instellingen en organen en betreffende het vrije verkeer van die gegevens (2), en met name artikel 28, lid 2,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

1.   INLEIDING

| 1. | Op 17 maart 2011 heeft de Commissie een voorstel vastgesteld voor een Verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1073/1999 betreffende onderzoeken door het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF) en tot intrekking van Verordening (Euratom) nr. 1074/1999 (hierna „het voorstel” genoemd). |
| --- | --- |

1.

Op 17 maart 2011 heeft de Commissie een voorstel vastgesteld voor een Verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1073/1999 betreffende onderzoeken door het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF) en tot intrekking van Verordening (Euratom) nr. 1074/1999 (hierna „het voorstel” genoemd).

1.1.   Raadpleging van de EDPS

| 2. | Op 8 april 2011 heeft de Raad het voorstel aan de EDPS gezonden. De EDPS interpreteert deze mededeling als een verzoek om advies uit te brengen aan de communautaire instellingen en organen overeenkomstig artikel 28, lid 2, van Verordening (EG) nr. 45/2001 van het Europees Parlement en de Raad van 18 december 2000 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens door de communautaire instellingen en organen en betreffende het vrije verkeer van die gegevens (hierna „Verordening (EG) nr. 45/2001” genoemd). De EDPS is verheugd over de expliciete verwijzing naar deze raadpleging in de preambule van het voorstel. |
| --- | --- |

2.

Op 8 april 2011 heeft de Raad het voorstel aan de EDPS gezonden. De EDPS interpreteert deze mededeling als een verzoek om advies uit te brengen aan de communautaire instellingen en organen overeenkomstig artikel 28, lid 2, van Verordening (EG) nr. 45/2001 van het Europees Parlement en de Raad van 18 december 2000 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens door de communautaire instellingen en organen en betreffende het vrije verkeer van die gegevens (hierna „Verordening (EG) nr. 45/2001” genoemd). De EDPS is verheugd over de expliciete verwijzing naar deze raadpleging in de preambule van het voorstel.

| 3. | Het voorstel heeft tot doel de artikelen 1-14 te wijzigen en artikel 15 van Verordening (EG) nr. 1073/1999 in te trekken. Verordening (Euratom) nr. 1074/1999 van 25 mei 1999 betreffende onderzoeken door het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF) wordt naar verwachting ingetrokken. |
| --- | --- |

3.

Het voorstel heeft tot doel de artikelen 1-14 te wijzigen en artikel 15 van Verordening (EG) nr. 1073/1999 in te trekken. Verordening (Euratom) nr. 1074/1999 van 25 mei 1999 betreffende onderzoeken door het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF) wordt naar verwachting ingetrokken.

| 4. | Eerder (3), alvorens het voorstel werd vastgesteld, heeft de Commissie de EDPS in de gelegenheid gesteld tot het maken van informele opmerkingen. De EDPS is verheugd over de openheid van de procedure, hetgeen heeft bijgedragen aan het in een vroeg stadium verbeteren van de tekst vanuit het oogpunt van gegevensbescherming. Enkele van deze opmerkingen zijn zelfs in het voorstel verwerkt. |
| --- | --- |

4.

Eerder (3), alvorens het voorstel werd vastgesteld, heeft de Commissie de EDPS in de gelegenheid gesteld tot het maken van informele opmerkingen. De EDPS is verheugd over de openheid van de procedure, hetgeen heeft bijgedragen aan het in een vroeg stadium verbeteren van de tekst vanuit het oogpunt van gegevensbescherming. Enkele van deze opmerkingen zijn zelfs in het voorstel verwerkt.

| 5. | Deze nieuwe tekst is het resultaat van een lange herzieningsprocedure. In 2006 heeft de Commissie een voorstel tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1073/1999 ingediend. Dit wetgevingsvoorstel beoogde „een grotere operationele doeltreffendheid en een versterkte governance voor het Bureau tot stand te brengen.” |
| --- | --- |

5.

Deze nieuwe tekst is het resultaat van een lange herzieningsprocedure. In 2006 heeft de Commissie een voorstel tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1073/1999 ingediend. Dit wetgevingsvoorstel beoogde „een grotere operationele doeltreffendheid en een versterkte governance voor het Bureau tot stand te brengen.”

| 6. | Het vorige voorstel werd zowel in de Raad als het Europees Parlement in het kader van de medebeslissingsprocedure besproken. In april 2007 bracht de EDPS een advies uit met daarin veel opmerkingen om de formulering van het voorstel beter af te stemmen op de gegevensbeschermingsvoorschriften van Verordening (EG) nr. 45/2001 (4). Op 20 november 2008 (5) nam het Parlement in eerste lezing een resolutie met ongeveer honderd wijzigingen op het voorstel aan. |
| --- | --- |

6.

Het vorige voorstel werd zowel in de Raad als het Europees Parlement in het kader van de medebeslissingsprocedure besproken. In april 2007 bracht de EDPS een advies uit met daarin veel opmerkingen om de formulering van het voorstel beter af te stemmen op de gegevensbeschermingsvoorschriften van Verordening (EG) nr. 45/2001 (4). Op 20 november 2008 (5) nam het Parlement in eerste lezing een resolutie met ongeveer honderd wijzigingen op het voorstel aan.

| 7. | Op verzoek van het Tsjechische voorzitterschap van de Raad (januari-juni 2009) legde de Commissie in juli 2010 een geactualiseerde discussienota over de hervorming van het Bureau aan het Europees Parlement en de Raad voor. In oktober 2010 sprak het Europees Parlement zich positief uit over de discussienota en vroeg de Commissie om de wetgevingsprocedure weer voort te zetten. Op 6 december 2010 stelde de Raad zijn conclusies over de discussienota van de Commissie vast. Het Comité van toezicht van OLAF droeg bij aan de discussie met adviezen over de discussienota en over de eerbiediging van grondrechten en procedurele waarborgen bij onderzoeken door OLAF. Daarna heeft de Commissie het nieuw voorstel voorgelegd. |
| --- | --- |

7.

Op verzoek van het Tsjechische voorzitterschap van de Raad (januari-juni 2009) legde de Commissie in juli 2010 een geactualiseerde discussienota over de hervorming van het Bureau aan het Europees Parlement en de Raad voor. In oktober 2010 sprak het Europees Parlement zich positief uit over de discussienota en vroeg de Commissie om de wetgevingsprocedure weer voort te zetten. Op 6 december 2010 stelde de Raad zijn conclusies over de discussienota van de Commissie vast. Het Comité van toezicht van OLAF droeg bij aan de discussie met adviezen over de discussienota en over de eerbiediging van grondrechten en procedurele waarborgen bij onderzoeken door OLAF. Daarna heeft de Commissie het nieuw voorstel voorgelegd.

1.2.   Het belang van het voorstel en het EDPS-advies

| 8. | Het voorstel bevat bepalingen met grote gevolgen voor de rechten van natuurlijke personen. OLAF gaat door met het verzamelen en verwerken van gevoelige gegevens inzake vermoedens van misdrijven, misdrijven, strafrechtelijke veroordelingen, evenals van informatie die kan dienen om natuurlijke personen een recht, uitkering of contract te ontzeggen voor zover dergelijke informatie een specifiek risico vormt voor de rechten en vrijheden van de betrokkenen. Het grondrecht op bescherming van persoonsgegevens is niet alleen relevant als doel op zich, maar houdt ook sterk verband met andere grondrechten, zoals het discriminatieverbod en het recht op een behoorlijke rechtsgang, met inbegrip van het recht op verdediging in OLAF-onderzoeken. De eerbiediging van het recht op een behoorlijke rechtsgang heeft gevolgen voor de bewijskracht en dient door OLAF te worden beschouwd als een prioriteit in het kader van de vergroting van zijn verantwoordingsplicht. Daarom is het essentieel dat de grondrechten, in het bijzonder de rechten op gegevensbescherming en privacy van de betrokken personen, naar behoren worden gewaarborgd tijdens de uitvoering van zijn onderzoeken. |
| --- | --- |

8.

Het voorstel bevat bepalingen met grote gevolgen voor de rechten van natuurlijke personen. OLAF gaat door met het verzamelen en verwerken van gevoelige gegevens inzake vermoedens van misdrijven, misdrijven, strafrechtelijke veroordelingen, evenals van informatie die kan dienen om natuurlijke personen een recht, uitkering of contract te ontzeggen voor zover dergelijke informatie een specifiek risico vormt voor de rechten en vrijheden van de betrokkenen. Het grondrecht op bescherming van persoonsgegevens is niet alleen relevant als doel op zich, maar houdt ook sterk verband met andere grondrechten, zoals het discriminatieverbod en het recht op een behoorlijke rechtsgang, met inbegrip van het recht op verdediging in OLAF-onderzoeken. De eerbiediging van het recht op een behoorlijke rechtsgang heeft gevolgen voor de bewijskracht en dient door OLAF te worden beschouwd als een prioriteit in het kader van de vergroting van zijn verantwoordingsplicht. Daarom is het essentieel dat de grondrechten, in het bijzonder de rechten op gegevensbescherming en privacy van de betrokken personen, naar behoren worden gewaarborgd tijdens de uitvoering van zijn onderzoeken.

1.3.   Belangrijkste elementen van het voorstel

| 9. | Het gestelde doel van het voorstel is de efficiëntie, de doeltreffendheid en de verantwoordingsplicht van OLAF te vergroten en daarbij zijn onafhankelijke onderzoekstaak te waarborgen. Dit doel zou hoofdzakelijk te behalen zijn door: i) intensivering van de samenwerking en informatie-uitwisseling met andere EU-instellingen, bureaus, organen en agentschappen, evenals met lidstaten; ii) bijstelling van de de minimis-benadering (6) van onderzoeken; iii) versterking van de procedurele waarborgen voor personen die voorwerp zijn van onderzoek door OLAF; iv) met inbegrip van de mogelijkheid voor OLAF om administratieve regelingen te treffen voor het faciliteren van informatie-uitwisseling met Europol, Eurojust, bevoegde autoriteiten van derde landen, evenals met internationale organisaties en v) verheldering van de rol van het Comité van toezicht. |
| --- | --- |

9.

Het gestelde doel van het voorstel is de efficiëntie, de doeltreffendheid en de verantwoordingsplicht van OLAF te vergroten en daarbij zijn onafhankelijke onderzoekstaak te waarborgen. Dit doel zou hoofdzakelijk te behalen zijn door: i) intensivering van de samenwerking en informatie-uitwisseling met andere EU-instellingen, bureaus, organen en agentschappen, evenals met lidstaten; ii) bijstelling van de de minimis-benadering (6) van onderzoeken; iii) versterking van de procedurele waarborgen voor personen die voorwerp zijn van onderzoek door OLAF; iv) met inbegrip van de mogelijkheid voor OLAF om administratieve regelingen te treffen voor het faciliteren van informatie-uitwisseling met Europol, Eurojust, bevoegde autoriteiten van derde landen, evenals met internationale organisaties en v) verheldering van de rol van het Comité van toezicht.

| 10. | De EDPS steunt de doelstellingen van de voorgestelde wijzigingen en is in dit opzicht verheugd over het voorstel. De EDPS waardeert in het bijzonder de invoeging van het nieuwe artikel 7 bis dat gewijd is aan de procedurele waarborgen die aan natuurlijke personen zijn toegekend. Ten aanzien van de rechten van natuurlijke personen op bescherming van hun persoonsgegevens en privacy meent de EDPS dat het voorstel in het algemeen een verbetering ten opzichte van de huidige situatie is. De EDPS is verheugd over de expliciete erkenning van het belang van de rechten van de betrokkenen krachtens artikelen 11 en 12 van Verordening (EG) nr. 45/2001 (7). |
| --- | --- |

10.

De EDPS steunt de doelstellingen van de voorgestelde wijzigingen en is in dit opzicht verheugd over het voorstel. De EDPS waardeert in het bijzonder de invoeging van het nieuwe artikel 7 bis dat gewijd is aan de procedurele waarborgen die aan natuurlijke personen zijn toegekend. Ten aanzien van de rechten van natuurlijke personen op bescherming van hun persoonsgegevens en privacy meent de EDPS dat het voorstel in het algemeen een verbetering ten opzichte van de huidige situatie is. De EDPS is verheugd over de expliciete erkenning van het belang van de rechten van de betrokkenen krachtens artikelen 11 en 12 van Verordening (EG) nr. 45/2001 (7).

| 11. | Ondanks de overwegend positieve indruk, meent de EDPS vanuit het oogpunt van bescherming van persoonsgegevens dat verdere verbetering van het voorstel mogelijk is zonder dat de nagestreefde doelen in gevaar worden gebracht. In het bijzonder is de EDPS bezorgd dat het voorstel vanwege gebrek aan samenhang van bepaalde aspecten wordt beschouwd als een lex specialis die de verwerking van tijdens OLAF-onderzoeken verzamelde gegevens regelt, en die voorrang heeft op de algemene regeling voor gegevensbescherming als vervat in Verordening (EG) nr. 45/2001. Er bestaat dus een risico dat de normen inzake gegevensbescherming in het voorstel ex contrario als minder streng worden beschouwd dan die in de Verordening, en dit is zonder kennelijke verantwoording in het voorstel zelf of in de toelichting. |
| --- | --- |

11.

Ondanks de overwegend positieve indruk, meent de EDPS vanuit het oogpunt van bescherming van persoonsgegevens dat verdere verbetering van het voorstel mogelijk is zonder dat de nagestreefde doelen in gevaar worden gebracht. In het bijzonder is de EDPS bezorgd dat het voorstel vanwege gebrek aan samenhang van bepaalde aspecten wordt beschouwd als een lex specialis die de verwerking van tijdens OLAF-onderzoeken verzamelde gegevens regelt, en die voorrang heeft op de algemene regeling voor gegevensbescherming als vervat in Verordening (EG) nr. 45/2001. Er bestaat dus een risico dat de normen inzake gegevensbescherming in het voorstel ex contrario als minder streng worden beschouwd dan die in de Verordening, en dit is zonder kennelijke verantwoording in het voorstel zelf of in de toelichting.

| 12. | Om dit resultaat te voorkomen, wordt in de volgende paragrafen een analyse gemaakt van het voorstel, met een beschrijving van de zwakke punten en hoe die specifiek verbeterd kunnen worden. Deze analyse is beperkt tot de bepalingen die van direct belang zijn voor de bescherming van persoonsgegevens, met name artikel 1, punten 8, 9 en 10, 11 en 12, die strekken tot aanvulling of wijziging van de artikelen 7 bis, 7 ter, 8, 9, 10 en 10 bis. |
| --- | --- |

12.

Om dit resultaat te voorkomen, wordt in de volgende paragrafen een analyse gemaakt van het voorstel, met een beschrijving van de zwakke punten en hoe die specifiek verbeterd kunnen worden. Deze analyse is beperkt tot de bepalingen die van direct belang zijn voor de bescherming van persoonsgegevens, met name artikel 1, punten 8, 9 en 10, 11 en 12, die strekken tot aanvulling of wijziging van de artikelen 7 bis, 7 ter, 8, 9, 10 en 10 bis.

2.   ANALYSE VAN HET VOORSTEL

2.1.   Algemene context

| 13. | In 1999 (8) werd OLAF ingesteld om de financiële belangen van de EU en het geld van belastingbetalers te beschermen tegen fraude, corruptie en andere onwettige activiteiten. Het Bureau is ondergebracht bij de Commissie, maar is daarvan onafhankelijk. OLAF leidt externe onderzoeken (9) (deze kunnen in het bijzonder plaatsvinden in lidstaten of in derde landen) en interne onderzoeken (10) (binnen EU-instellingen, organen, bureaus en agentschappen) ter bestrijding van fraude en onwettige activiteiten die de financiële belangen van de EU kunnen schaden. |
| --- | --- |

13.

In 1999 (8) werd OLAF ingesteld om de financiële belangen van de EU en het geld van belastingbetalers te beschermen tegen fraude, corruptie en andere onwettige activiteiten. Het Bureau is ondergebracht bij de Commissie, maar is daarvan onafhankelijk. OLAF leidt externe onderzoeken (9) (deze kunnen in het bijzonder plaatsvinden in lidstaten of in derde landen) en interne onderzoeken (10) (binnen EU-instellingen, organen, bureaus en agentschappen) ter bestrijding van fraude en onwettige activiteiten die de financiële belangen van de EU kunnen schaden.

| 14. | Bovendien kan OLAF ook i) aan de nationale bevoegde autoriteiten informatie doorgeven die tijdens zijn externe onderzoeken aan het licht zijn gekomen; ii) aan de nationale rechterlijke instanties informatie doorgeven die is gevonden tijdens intern onderzoek naar strafrechtelijk vervolgbare feiten en iii) aan de betrokken instellingen, organen, bureaus of agentschappen informatie doorgeven die tijdens intern onderzoek is verkregen (11). |
| --- | --- |

14.

Bovendien kan OLAF ook i) aan de nationale bevoegde autoriteiten informatie doorgeven die tijdens zijn externe onderzoeken aan het licht zijn gekomen; ii) aan de nationale rechterlijke instanties informatie doorgeven die is gevonden tijdens intern onderzoek naar strafrechtelijk vervolgbare feiten en iii) aan de betrokken instellingen, organen, bureaus of agentschappen informatie doorgeven die tijdens intern onderzoek is verkregen (11).

| 15. | OLAF kan ook nauw samenwerken met Eurojust (12) en Europol (13) ter vervulling van zijn wettelijke plicht tot fraude- en corruptiebestrijding en andere werkzaamheden die de financiële belangen van de Unie kunnen raken. In dit verband kunnen Europol (14) en Eurojust (15) met OLAF operationele, strategische of technische informatie, met inbegrip van persoonsgegevens uitwisselen. |
| --- | --- |

15.

OLAF kan ook nauw samenwerken met Eurojust (12) en Europol (13) ter vervulling van zijn wettelijke plicht tot fraude- en corruptiebestrijding en andere werkzaamheden die de financiële belangen van de Unie kunnen raken. In dit verband kunnen Europol (14) en Eurojust (15) met OLAF operationele, strategische of technische informatie, met inbegrip van persoonsgegevens uitwisselen.

| 16. | Krachtens Verordening (EG) nr. 1073/1999 kan OLAF ook in derde landen onderzoek verrichten overeenkomstig de diverse samenwerkingsovereenkomsten die tussen de Europese Unie en deze derde landen van kracht zijn. Frauduleuze activiteiten ten nadele van de financiën van de Unie kunnen ook buiten het grondgebied van de Europese Unie plaatsvinden, bijvoorbeeld bij buitenlandse hulp die door de Europese Unie toegekend is aan ontwikkelingslanden, kandidaat-lidstaten of andere ontvangende langen, of met betrekking tot schendingen van het douanerecht. Om deze inbreuken op effectieve wijze op te sporen en aan te pakken, dient OLAF ook in derde landen onderzoek ter plaatse en controles uit te voeren. Ter illustratie van het belang van internationale samenwerking, en dus ook van gegevensuitwisseling: de Europese Unie heeft meer dan vijftig overeenkomsten over wederzijdse administratieve bijstand in douanezaken gesloten met onder meer grote handelspartners als China, de Verenigde Staten, Japan, Turkije, de Russische Federatie en India. |
| --- | --- |

16.

Krachtens Verordening (EG) nr. 1073/1999 kan OLAF ook in derde landen onderzoek verrichten overeenkomstig de diverse samenwerkingsovereenkomsten die tussen de Europese Unie en deze derde landen van kracht zijn. Frauduleuze activiteiten ten nadele van de financiën van de Unie kunnen ook buiten het grondgebied van de Europese Unie plaatsvinden, bijvoorbeeld bij buitenlandse hulp die door de Europese Unie toegekend is aan ontwikkelingslanden, kandidaat-lidstaten of andere ontvangende langen, of met betrekking tot schendingen van het douanerecht. Om deze inbreuken op effectieve wijze op te sporen en aan te pakken, dient OLAF ook in derde landen onderzoek ter plaatse en controles uit te voeren. Ter illustratie van het belang van internationale samenwerking, en dus ook van gegevensuitwisseling: de Europese Unie heeft meer dan vijftig overeenkomsten over wederzijdse administratieve bijstand in douanezaken gesloten met onder meer grote handelspartners als China, de Verenigde Staten, Japan, Turkije, de Russische Federatie en India.

| 17. | De afgelopen jaren is de tenuitvoerlegging van Verordening (EG) nr. 45/2001 in het kader van de OLAF-activiteiten voorwerp geweest van een aantal EDPS-interventies. Met betrekking tot het voorstel (OLAF-onderzoeken) is het zinvol te letten op het advies van 23 juni 2006 over een kennisgeving inzake voorafgaande controle betreffende interne onderzoeken van OLAF (16); het advies van 4 oktober 2007 over vijf kennisgevingen inzake voorafgaande controle betreffende externe onderzoeken (17) en het advies van 19 juli 2007 over een kennisgeving inzake voorafgaande controle betreffende de geregelde controles van de uitvoering van de onderzoekswerkzaamheden (18), hetgeen betrekking heeft op de activiteiten van het Comité van toezicht. |
| --- | --- |

17.

De afgelopen jaren is de tenuitvoerlegging van Verordening (EG) nr. 45/2001 in het kader van de OLAF-activiteiten voorwerp geweest van een aantal EDPS-interventies. Met betrekking tot het voorstel (OLAF-onderzoeken) is het zinvol te letten op het advies van 23 juni 2006 over een kennisgeving inzake voorafgaande controle betreffende interne onderzoeken van OLAF (16); het advies van 4 oktober 2007 over vijf kennisgevingen inzake voorafgaande controle betreffende externe onderzoeken (17) en het advies van 19 juli 2007 over een kennisgeving inzake voorafgaande controle betreffende de geregelde controles van de uitvoering van de onderzoekswerkzaamheden (18), hetgeen betrekking heeft op de activiteiten van het Comité van toezicht.

2.2.   Privacy en effectbeoordeling

| 18. | Noch het voorstel, noch de bijbehorende toelichting bevat verwijzingen naar de gevolgen van het voorstel voor de gegevensbeschermingsvoorschriften. Evenmin hebben deze betrekking op een effectbeoordeling van de privacy- en gegevensbescherming. Een toelichting over de manier waarop de gevolgen voor de gegevensbescherming zijn aangepakt, zou beslist de transparantie van de algemene beoordeling van het voorstel vergroten. De EDPS is verbaasd dat er in de toelichting een hoofdstuk ontbreekt over de „resultaten van de raadpleging van de belanghebbende partijen en effectbeoordelingen”. |
| --- | --- |

18.

Noch het voorstel, noch de bijbehorende toelichting bevat verwijzingen naar de gevolgen van het voorstel voor de gegevensbeschermingsvoorschriften. Evenmin hebben deze betrekking op een effectbeoordeling van de privacy- en gegevensbescherming. Een toelichting over de manier waarop de gevolgen voor de gegevensbescherming zijn aangepakt, zou beslist de transparantie van de algemene beoordeling van het voorstel vergroten. De EDPS is verbaasd dat er in de toelichting een hoofdstuk ontbreekt over de „resultaten van de raadpleging van de belanghebbende partijen en effectbeoordelingen”.

2.3.   Toepassing van Verordening (EG) nr. 45/2001

| 19. | Zoals vermeld in het vorige advies over het voorstel van 2006 (19) is de EDPS verheugd over de erkenning in het voorstel dat Verordening (EG) nr. 45/2001 betrekking heeft op alle door OLAF uitgevoerde gegevensverwerkingsactiviteiten. In het bijzonder wordt in de nieuwe formulering van artikel 8, lid 4 (20), duidelijk de rol van de Verordening in de context van de verschillende activiteiten van OLAF vermeld. Dit houdt een actualisering in van de tekst van Verordening (EG) nr. 1073/1999, waarin slechts Richtlijn 95/46/EG als referentie voor de verplichtingen op het gebied van gegevensbescherming wordt genoemd. |
| --- | --- |

19.

Zoals vermeld in het vorige advies over het voorstel van 2006 (19) is de EDPS verheugd over de erkenning in het voorstel dat Verordening (EG) nr. 45/2001 betrekking heeft op alle door OLAF uitgevoerde gegevensverwerkingsactiviteiten. In het bijzonder wordt in de nieuwe formulering van artikel 8, lid 4 (20), duidelijk de rol van de Verordening in de context van de verschillende activiteiten van OLAF vermeld. Dit houdt een actualisering in van de tekst van Verordening (EG) nr. 1073/1999, waarin slechts Richtlijn 95/46/EG als referentie voor de verplichtingen op het gebied van gegevensbescherming wordt genoemd.

| 20. | In de laatste zin van artikel 8, lid 4, wordt de eis van aanstelling van een functionaris voor gegevensbescherming ingevoegd: „Het Bureau stelt een functionaris voor gegevensbescherming aan overeenkomstig artikel 24 van Verordening (EG) nr. 45/2001”. Deze invoeging, die de feitelijke aanstelling van de OLAF-functionaris voor gegevensbescherming formaliseert, wordt door de EDPS eveneens positief ontvangen. |
| --- | --- |

20.

In de laatste zin van artikel 8, lid 4, wordt de eis van aanstelling van een functionaris voor gegevensbescherming ingevoegd: „Het Bureau stelt een functionaris voor gegevensbescherming aan overeenkomstig artikel 24 van Verordening (EG) nr. 45/2001”. Deze invoeging, die de feitelijke aanstelling van de OLAF-functionaris voor gegevensbescherming formaliseert, wordt door de EDPS eveneens positief ontvangen.

| 21. | De EDPS maakt zich echter zorgen dat de tenuitvoerlegging van de normen voor gegevensbescherming in de voorgestelde tekst niet geheel strookt met de bepalingen van de verordening en dat dit bezorgdheid over de coherentie kan wekken. Dit aspect wordt hieronder nader geanalyseerd. |
| --- | --- |

21.

De EDPS maakt zich echter zorgen dat de tenuitvoerlegging van de normen voor gegevensbescherming in de voorgestelde tekst niet geheel strookt met de bepalingen van de verordening en dat dit bezorgdheid over de coherentie kan wekken. Dit aspect wordt hieronder nader geanalyseerd.

3.   SPECIFIEKE OPMERKINGEN

3.1.   OLAF en de eerbiediging van grondrechten met inbegrip van gegevensbeschermingsbeginselen

| 22. | OLAF-onderzoeken kunnen een grote invloed hebben op de grondrechten van natuurlijke personen. Zoals door het Hof van Justitie in het Kadi-arrest (21) is bepaald, worden deze rechten door de rechtsorde van de Gemeenschap beschermd. Meer bepaald benadrukt het Hof in het Schecke-arrest (22) door verwijzing naar het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie („Handvest”) (23) en in het bijzonder de artikelen 8 en 52 daarvan, dat iedere beperking op het recht op bescherming van persoonsgegevens uitsluitend te rechtvaardigen kan zijn indien de wet daarin voorziet, de wezenlijke inhoud van het recht wordt geëerbiedigd, en indien het in verhouding staat tot en voldoet aan de doelstellingen van algemeen belang van de Europese Unie. De EDPS hecht grote waarde aan de eerbiediging van grondrechten op het gebied van OLAF-activiteiten. |
| --- | --- |

22.

OLAF-onderzoeken kunnen een grote invloed hebben op de grondrechten van natuurlijke personen. Zoals door het Hof van Justitie in het Kadi-arrest (21) is bepaald, worden deze rechten door de rechtsorde van de Gemeenschap beschermd. Meer bepaald benadrukt het Hof in het Schecke-arrest (22) door verwijzing naar het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie („Handvest”) (23) en in het bijzonder de artikelen 8 en 52 daarvan, dat iedere beperking op het recht op bescherming van persoonsgegevens uitsluitend te rechtvaardigen kan zijn indien de wet daarin voorziet, de wezenlijke inhoud van het recht wordt geëerbiedigd, en indien het in verhouding staat tot en voldoet aan de doelstellingen van algemeen belang van de Europese Unie. De EDPS hecht grote waarde aan de eerbiediging van grondrechten op het gebied van OLAF-activiteiten.

| 23. | Overweging 13 van het voorstel licht toe dat de grondrechten van personen die voorwerp van onderzoek zijn te allen tijde moeten worden geëerbiedigd, in het bijzonder bij het verstrekken van informatie over lopend onderzoek. In de overweging wordt vervolgens de behoefte benadrukt van de inachtneming van het vertrouwelijk karakter van de onderzoeken, de wettelijke rechten van de betrokkenen en, de op de gerechtelijke procedures van toepassing zijnde nationale bepalingen en, ten slotte, de wetgeving van de Unie inzake gegevensbescherming. Bepaald wordt dat op de uitwisseling van informatie het evenredigheidsbeginsel en het beginsel van „need-to-know” van toepassing dienen te zijn. |
| --- | --- |

23.

Overweging 13 van het voorstel licht toe dat de grondrechten van personen die voorwerp van onderzoek zijn te allen tijde moeten worden geëerbiedigd, in het bijzonder bij het verstrekken van informatie over lopend onderzoek. In de overweging wordt vervolgens de behoefte benadrukt van de inachtneming van het vertrouwelijk karakter van de onderzoeken, de wettelijke rechten van de betrokkenen en, de op de gerechtelijke procedures van toepassing zijnde nationale bepalingen en, ten slotte, de wetgeving van de Unie inzake gegevensbescherming. Bepaald wordt dat op de uitwisseling van informatie het evenredigheidsbeginsel en het beginsel van „need-to-know” van toepassing dienen te zijn.

| 24. | De overweging lijkt een beperking in te voegen van het van toepassing zijn van grondrechten, zowel ratione persona (beperkt tot personen die voorwerp van onderzoek zijn) als ratione materiae (beperkt tot de uitwisseling van informatie). Dit zou kunnen leiden tot een onjuiste interpretatie van de tekst op grond waarvan grondrechten op het gebied van de activiteiten van OLAF op „restrictieve” wijze zouden worden toegepast (24). |
| --- | --- |

24.

De overweging lijkt een beperking in te voegen van het van toepassing zijn van grondrechten, zowel ratione persona (beperkt tot personen die voorwerp van onderzoek zijn) als ratione materiae (beperkt tot de uitwisseling van informatie). Dit zou kunnen leiden tot een onjuiste interpretatie van de tekst op grond waarvan grondrechten op het gebied van de activiteiten van OLAF op „restrictieve” wijze zouden worden toegepast (24).

| 25. | De EDPS stelt daarom voor dat de tekst van de overweging wordt gewijzigd om eventuele verkeerde interpretaties te voorkomen: in de overweging wordt gesteld dat de „grondrechten van personen naar wie een onderzoek loopt” te allen tijde moeten worden geëerbiedigd. Aangezien OLAF niet alleen te maken heeft met personen naar wie een onderzoek loopt („verdachten”), maar ook met informanten (personen die informatie verstrekken over het feit van een mogelijke of feitelijke zaak), klokkenluiders (25) (personen binnen EU-instellingen die OLAF op de hoogte stellen van een mogelijke of feitelijke zaak) en getuigen, dient de bepaling een ruimere omschrijving te bevatten van de categorieën van „personen” die de grondrechten genieten. |
| --- | --- |

25.

De EDPS stelt daarom voor dat de tekst van de overweging wordt gewijzigd om eventuele verkeerde interpretaties te voorkomen: in de overweging wordt gesteld dat de „grondrechten van personen naar wie een onderzoek loopt” te allen tijde moeten worden geëerbiedigd. Aangezien OLAF niet alleen te maken heeft met personen naar wie een onderzoek loopt („verdachten”), maar ook met informanten (personen die informatie verstrekken over het feit van een mogelijke of feitelijke zaak), klokkenluiders (25) (personen binnen EU-instellingen die OLAF op de hoogte stellen van een mogelijke of feitelijke zaak) en getuigen, dient de bepaling een ruimere omschrijving te bevatten van de categorieën van „personen” die de grondrechten genieten.

| 26. | Voorts heeft overweging 13 betrekking op de eerbiediging van grondrechten in het bijzonder in de context van „gegevensuitwisseling”. In de overweging worden grondrechten en vertrouwelijkheid genoemd en wordt bepaald: „De in het kader van onderzoeken meegedeelde of verkregen gegevens worden verwerkt met inachtneming van de wetgeving van de Unie inzake gegevensbescherming”. De plaats van deze zin kan verwarrend zijn. De zin dient in een afzonderlijke overweging te worden opgenomen om duidelijk te maken dat de inachtneming van wetgeving inzake gegevensbescherming een op zichzelf staand punt is en niet slechts op de uitwisseling van informatie betrekking heeft. |
| --- | --- |

26.

Voorts heeft overweging 13 betrekking op de eerbiediging van grondrechten in het bijzonder in de context van „gegevensuitwisseling”. In de overweging worden grondrechten en vertrouwelijkheid genoemd en wordt bepaald: „De in het kader van onderzoeken meegedeelde of verkregen gegevens worden verwerkt met inachtneming van de wetgeving van de Unie inzake gegevensbescherming”. De plaats van deze zin kan verwarrend zijn. De zin dient in een afzonderlijke overweging te worden opgenomen om duidelijk te maken dat de inachtneming van wetgeving inzake gegevensbescherming een op zichzelf staand punt is en niet slechts op de uitwisseling van informatie betrekking heeft.

| 27. | De EDPS is verheugd over het feit dat artikel 7 bis specifiek is gewijd aan procedurele waarborgen tijdens onderzoeken. Deze nieuwe bepaling komt overeen met het gestelde doel van de versterking van de verantwoordingsplicht van OLAF. Het artikel heeft ook betrekking op het Handvest, dat bepalingen bevat die relevant zijn voor de OLAF-onderzoeken, namelijk artikel 8 („Bescherming van persoonsgegevens”) en het gehele hoofdstuk VI „Rechtspleging”). |
| --- | --- |

27.

De EDPS is verheugd over het feit dat artikel 7 bis specifiek is gewijd aan procedurele waarborgen tijdens onderzoeken. Deze nieuwe bepaling komt overeen met het gestelde doel van de versterking van de verantwoordingsplicht van OLAF. Het artikel heeft ook betrekking op het Handvest, dat bepalingen bevat die relevant zijn voor de OLAF-onderzoeken, namelijk artikel 8 („Bescherming van persoonsgegevens”) en het gehele hoofdstuk VI „Rechtspleging”).

| 28. | Artikel 7 bis, lid 1, van het voorstel bepaalt dat de onderzoeken van het Bureau gericht zijn op belastende en ontlastende feiten tegen de betrokkene en brengt in herinnering dat onderzoeken objectief en onpartijdig dienen te worden verricht. Deze beginselen hebben een positieve invloed op het beginsel van de „kwaliteit van de gegevens” (26) zoals is bepaald in artikel 4 van Verordening (EG) nr. 45/2001, voor zover het criterium vereist dat de gegevens nauwkeurig, verenigbaar met de objectieve realiteit, volledig en bijgewerkt zijn. De EDPS is daarom verheugd over de invoeging van dit lid. |
| --- | --- |

28.

Artikel 7 bis, lid 1, van het voorstel bepaalt dat de onderzoeken van het Bureau gericht zijn op belastende en ontlastende feiten tegen de betrokkene en brengt in herinnering dat onderzoeken objectief en onpartijdig dienen te worden verricht. Deze beginselen hebben een positieve invloed op het beginsel van de „kwaliteit van de gegevens” (26) zoals is bepaald in artikel 4 van Verordening (EG) nr. 45/2001, voor zover het criterium vereist dat de gegevens nauwkeurig, verenigbaar met de objectieve realiteit, volledig en bijgewerkt zijn. De EDPS is daarom verheugd over de invoeging van dit lid.

Recht op informatie, toegang en rectificatie

| 29. | De volgende leden van artikel 7 bis hebben betrekking op de verschillende fasen van OLAF-onderzoeken. Deze stappen kunnen als volgt worden samengevat: i) onderhoud met getuigen of betrokken personen (artikel 7 bis, lid 2); ii) personen die bij het onderzoek betrokken zouden kunnen zijn (artikel 7 bis, lid 3); iii) conclusies van het onderzoek met betrekking tot een met naam genoemde persoon (artikel 7 bis, lid 4). |
| --- | --- |

29.

De volgende leden van artikel 7 bis hebben betrekking op de verschillende fasen van OLAF-onderzoeken. Deze stappen kunnen als volgt worden samengevat: i) onderhoud met getuigen of betrokken personen (artikel 7 bis, lid 2); ii) personen die bij het onderzoek betrokken zouden kunnen zijn (artikel 7 bis, lid 3); iii) conclusies van het onderzoek met betrekking tot een met naam genoemde persoon (artikel 7 bis, lid 4).

| 30. | De EDPS merkt op dat de verplichting tot informatieverstrekking krachtens de artikelen 11 en 12 van Verordening (EG) nr. 45/2001 (slechts) met betrekking tot bovenstaande fase iii) wordt genoemd. De EDPS is verheugd dat de aanbevelingen van zijn wetgevingsadvies van 2006 (27) in het voorstel zijn verwerkt. |
| --- | --- |

30.

De EDPS merkt op dat de verplichting tot informatieverstrekking krachtens de artikelen 11 en 12 van Verordening (EG) nr. 45/2001 (slechts) met betrekking tot bovenstaande fase iii) wordt genoemd. De EDPS is verheugd dat de aanbevelingen van zijn wetgevingsadvies van 2006 (27) in het voorstel zijn verwerkt.

| 31. | Een dergelijk selectief opsommen van de rechten van de betrokkenen met betrekking tot een enkele fase van de procedure kan echter zodanig worden geïnterpreteerd dat dezelfde informatie niet aan de betrokkene (getuige of persoon naar wie een onderzoek loopt) dient te worden toegekend wanneer deze tot een onderhoud is uitgenodigd of wanneer aan het personeelslid is meegedeeld dat hij bij het onderzoek betrokken kan zijn. Om redenen van rechtszekerheid stelt de EDPS daarom voor dat de verwijzing naar de betreffende artikelen zodanig wordt aangebracht dat deze betrekking heeft op alle drie de bovenstaand genoemde punten onder i), ii) en iii). Echter, nadat de informatie met betrekking tot artikel 11 of 12 van Verordening (EG) nr. 45/2001 aan de betrokkene is verstrekt, is het niet nodig om dezelfde informatie in de volgende fasen te verstrekken. |
| --- | --- |

31.

Een dergelijk selectief opsommen van de rechten van de betrokkenen met betrekking tot een enkele fase van de procedure kan echter zodanig worden geïnterpreteerd dat dezelfde informatie niet aan de betrokkene (getuige of persoon naar wie een onderzoek loopt) dient te worden toegekend wanneer deze tot een onderhoud is uitgenodigd of wanneer aan het personeelslid is meegedeeld dat hij bij het onderzoek betrokken kan zijn. Om redenen van rechtszekerheid stelt de EDPS daarom voor dat de verwijzing naar de betreffende artikelen zodanig wordt aangebracht dat deze betrekking heeft op alle drie de bovenstaand genoemde punten onder i), ii) en iii). Echter, nadat de informatie met betrekking tot artikel 11 of 12 van Verordening (EG) nr. 45/2001 aan de betrokkene is verstrekt, is het niet nodig om dezelfde informatie in de volgende fasen te verstrekken.

| 32. | Bovendien vermeldt de tekst geen bijzonderheden over het recht van de betrokkenen op toegang tot en rectificatie van de gegevens krachtens de artikelen 13 en 14 van Verordening (EG) nr. 45/2001. Deze rechten worden beschermd door artikel 8, lid 2, van het Handvest en nemen daarom een prominente positie in onder de rechten van de betrokkenen. De EDPS heeft reeds verzocht (28) om toevoeging van een duidelijkere specificatie van de rechten van de betrokkene op toegang tot en rectificatie van de gegevens, ter voorkoming van het risico dat de tekst wordt geïnterpreteerd als de invoering van een bijzonder gegevensbeschermingsregime dat minder rechten toekent aan personen die betrokken zijn bij OLAF-onderzoek. De EDPS betreurt het dat deze aspecten niet in het voorstel aan de orde komen. |
| --- | --- |

32.

Bovendien vermeldt de tekst geen bijzonderheden over het recht van de betrokkenen op toegang tot en rectificatie van de gegevens krachtens de artikelen 13 en 14 van Verordening (EG) nr. 45/2001. Deze rechten worden beschermd door artikel 8, lid 2, van het Handvest en nemen daarom een prominente positie in onder de rechten van de betrokkenen. De EDPS heeft reeds verzocht (28) om toevoeging van een duidelijkere specificatie van de rechten van de betrokkene op toegang tot en rectificatie van de gegevens, ter voorkoming van het risico dat de tekst wordt geïnterpreteerd als de invoering van een bijzonder gegevensbeschermingsregime dat minder rechten toekent aan personen die betrokken zijn bij OLAF-onderzoek. De EDPS betreurt het dat deze aspecten niet in het voorstel aan de orde komen.

| 33. | De EDPS wijst ook op de mogelijkheid van het krachtens artikel 20 van Verordening (EG) nr. 45/2001 in specifieke zaken beperken van het recht op informatie, op toegang en rectificatie. Daarom kan de naleving van de gegevensbeschermingsvoorschriften door OLAF bestaan naast de noodzaak tot het bewaren van de vertrouwelijkheid van zijn onderzoeken. Dit aspect wordt in de onderstaande punten nader uitgewerkt. |
| --- | --- |

33.

De EDPS wijst ook op de mogelijkheid van het krachtens artikel 20 van Verordening (EG) nr. 45/2001 in specifieke zaken beperken van het recht op informatie, op toegang en rectificatie. Daarom kan de naleving van de gegevensbeschermingsvoorschriften door OLAF bestaan naast de noodzaak tot het bewaren van de vertrouwelijkheid van zijn onderzoeken. Dit aspect wordt in de onderstaande punten nader uitgewerkt.

Vertrouwelijkheid van het onderzoek en rechten van de betrokkene

| 34. | Bij wijze van algemene opmerking erkent de EDPS dat de onderzoeksrol van OLAF het vermogen tot bescherming van de vertrouwelijkheid van zijn onderzoeken vereist om de fraude en andere onwettige activiteiten die OLAF moet bestrijden, effectief te kunnen aanpakken. De EDPS benadrukt echter dat dit vermogen van invloed is op bepaalde rechten van de betrokkenen en dat Verordening (EG) nr. 45/2001 bepaalde voorwaarden stelt waaronder dergelijke rechten binnen deze context kunnen worden beperkt (artikel 20). |
| --- | --- |

34.

Bij wijze van algemene opmerking erkent de EDPS dat de onderzoeksrol van OLAF het vermogen tot bescherming van de vertrouwelijkheid van zijn onderzoeken vereist om de fraude en andere onwettige activiteiten die OLAF moet bestrijden, effectief te kunnen aanpakken. De EDPS benadrukt echter dat dit vermogen van invloed is op bepaalde rechten van de betrokkenen en dat Verordening (EG) nr. 45/2001 bepaalde voorwaarden stelt waaronder dergelijke rechten binnen deze context kunnen worden beperkt (artikel 20).

| 35. | Overeenkomstig artikel 20 van Verordening (EG) nr. 45/2001 kunnen de rechten krachtens de artikelen 4 (kwaliteit van de gegevens) en 11 tot en met 17 (te verstrekken informatie, recht op toegang, rectificatie, afschermen, wissen, recht om kennisgeving aan derden te verlangen) worden beperkt, zolang dit noodzakelijk is voor het waarborgen van onder meer: „a) preventie, onderzoek, opsporing en vervolging van strafbare feiten” of „b) [...] economisch of financieel belang van een lidstaat of van de Europese Gemeenschappen” en „e) een taak op het gebied van toezicht, inspectie [...], verbonden [...] met de uitoefening van het openbaar gezag in de gevallen bedoeld in de punten a) en b)”. Hetzelfde artikel bepaalt dat de betrokkene in kennis dient te worden gesteld van de voornaamste redenen waarop de toepassing van de beperking berust en van zijn recht om zich tot de EDPS te wenden (artikel 20, lid 3). Artikel 20, lid 5, bepaalt voorts dat bedoelde kennisgeving kan worden uitgesteld zolang zij het beoogde effect van de op grond van lid 1 ingestelde beperking teniet zou doen. |
| --- | --- |

35.

Overeenkomstig artikel 20 van Verordening (EG) nr. 45/2001 kunnen de rechten krachtens de artikelen 4 (kwaliteit van de gegevens) en 11 tot en met 17 (te verstrekken informatie, recht op toegang, rectificatie, afschermen, wissen, recht om kennisgeving aan derden te verlangen) worden beperkt, zolang dit noodzakelijk is voor het waarborgen van onder meer: „a) preventie, onderzoek, opsporing en vervolging van strafbare feiten” of „b) [...] economisch of financieel belang van een lidstaat of van de Europese Gemeenschappen” en „e) een taak op het gebied van toezicht, inspectie [...], verbonden [...] met de uitoefening van het openbaar gezag in de gevallen bedoeld in de punten a) en b)”. Hetzelfde artikel bepaalt dat de betrokkene in kennis dient te worden gesteld van de voornaamste redenen waarop de toepassing van de beperking berust en van zijn recht om zich tot de EDPS te wenden (artikel 20, lid 3). Artikel 20, lid 5, bepaalt voorts dat bedoelde kennisgeving kan worden uitgesteld zolang zij het beoogde effect van de op grond van lid 1 ingestelde beperking teniet zou doen.

| 36. | In wezen maakt de tekst van het voorstel om redenen van vertrouwelijkheid van de onderzoeken uitzonderingen op de rechten van de betrokkenen. Artikel 7 bis, lid 4, bepaalt dat „onverminderd artikel 4, lid 6, en artikel 6, lid 5” (29)„na afloop van het onderzoek” geen conclusies over een met naam genoemde betrokken persoon worden getrokken „zonder dat die persoon in staat is gesteld om schriftelijk dan wel in een onderhoud [...] zijn opmerkingen te maken over alle feiten die op hem betrekking hebben, en zonder dat die persoon de in de artikelen 11 en 12 van Verordening (EG) nr. 45/2001 bedoelde informatie heeft gekregen”. De tekst lijkt daarom te suggereren dat in de gevallen bedoeld in artikel 4, lid 6, en artikel 6, lid 5, het recht van de betrokkene om te worden gehoord en op informatie kan worden beperkt. |
| --- | --- |

36.

In wezen maakt de tekst van het voorstel om redenen van vertrouwelijkheid van de onderzoeken uitzonderingen op de rechten van de betrokkenen. Artikel 7 bis, lid 4, bepaalt dat „onverminderd artikel 4, lid 6, en artikel 6, lid 5” (29)„na afloop van het onderzoek” geen conclusies over een met naam genoemde betrokken persoon worden getrokken „zonder dat die persoon in staat is gesteld om schriftelijk dan wel in een onderhoud [...] zijn opmerkingen te maken over alle feiten die op hem betrekking hebben, en zonder dat die persoon de in de artikelen 11 en 12 van Verordening (EG) nr. 45/2001 bedoelde informatie heeft gekregen”. De tekst lijkt daarom te suggereren dat in de gevallen bedoeld in artikel 4, lid 6, en artikel 6, lid 5, het recht van de betrokkene om te worden gehoord en op informatie kan worden beperkt.

| 37. | Het voorstel bepaalt verder dat in de gevallen waarin het vertrouwelijk karakter van het onderzoek dient te worden bewaard en onderzoeksprocedures worden toegepast die onder de bevoegdheid van een nationale gerechtelijke autoriteit vallen, de directeur-generaal van OLAF kan besluiten dat de nakoming van de verplichting om de betrokken persoon uit te nodigen zijn opmerkingen te maken, wordt opgeschort. In de tekst wordt niet gespecificeerd of in deze context ook de krachtens de artikelen 11 en 12 van Verordening (EG) nr. 45/2001 vereiste informatie dient te worden opgeschort. |
| --- | --- |

37.

Het voorstel bepaalt verder dat in de gevallen waarin het vertrouwelijk karakter van het onderzoek dient te worden bewaard en onderzoeksprocedures worden toegepast die onder de bevoegdheid van een nationale gerechtelijke autoriteit vallen, de directeur-generaal van OLAF kan besluiten dat de nakoming van de verplichting om de betrokken persoon uit te nodigen zijn opmerkingen te maken, wordt opgeschort. In de tekst wordt niet gespecificeerd of in deze context ook de krachtens de artikelen 11 en 12 van Verordening (EG) nr. 45/2001 vereiste informatie dient te worden opgeschort.

| 38. | De formulering van de tekst is onduidelijk. Ten eerste is het verband tussen de mogelijke beperkingen van de rechten van personen naar wie onderzoek loopt in relatie tot de conclusies die met betrekking tot hun naam zijn getrokken en het soort informatie dat OLAF tijdens het lopende onderzoek aan de betreffende EU-entiteit kenbaar dient te maken, verre van helder. Ten tweede is niet duidelijk welke categorieën rechten van de betrokkene voorwerp van een mogelijke beperking zijn. Ten derde ontbreekt in het artikel de noodzakelijke waarborg van artikel 20, lid 3, van Verordening (EG) nr. 45/2001. |
| --- | --- |

38.

De formulering van de tekst is onduidelijk. Ten eerste is het verband tussen de mogelijke beperkingen van de rechten van personen naar wie onderzoek loopt in relatie tot de conclusies die met betrekking tot hun naam zijn getrokken en het soort informatie dat OLAF tijdens het lopende onderzoek aan de betreffende EU-entiteit kenbaar dient te maken, verre van helder. Ten tweede is niet duidelijk welke categorieën rechten van de betrokkene voorwerp van een mogelijke beperking zijn. Ten derde ontbreekt in het artikel de noodzakelijke waarborg van artikel 20, lid 3, van Verordening (EG) nr. 45/2001.

| 39. | Het gevolg kan zijn dat natuurlijke personen in sommige gevallen geconfronteerd worden met de conclusie van een onderzoek zonder dat ze wisten dat naar hen een onderzoek liep en zonder dat ze enige informatie ontvangen over de redenen waarom hun rechten om te worden gehoord en hun recht op informatie krachtens artikelen 11 en 12 van Verordening (EG) nr. 45/2001 zijn beperkt. |
| --- | --- |

39.

Het gevolg kan zijn dat natuurlijke personen in sommige gevallen geconfronteerd worden met de conclusie van een onderzoek zonder dat ze wisten dat naar hen een onderzoek liep en zonder dat ze enige informatie ontvangen over de redenen waarom hun rechten om te worden gehoord en hun recht op informatie krachtens artikelen 11 en 12 van Verordening (EG) nr. 45/2001 zijn beperkt.

| 40. | Indien artikel 20, lid 3 en 5, van Verordening (EG) nr. 45/2001 in acht worden genomen, behoeft een dergelijk scenario niet per se met de Verordening in strijd te zijn. Echter, het ontbreken van een duidelijke verwijzing naar de artikelen van de verordening in de tekst lijkt niet consistent met het doel van de Richtlijn om de procedurele waarborgen te versterken ten gunste van personen die betrokken zijn bij OLAF-onderzoeken en om de verantwoordingsplicht van OLAF te vergroten. |
| --- | --- |

40.

Indien artikel 20, lid 3 en 5, van Verordening (EG) nr. 45/2001 in acht worden genomen, behoeft een dergelijk scenario niet per se met de Verordening in strijd te zijn. Echter, het ontbreken van een duidelijke verwijzing naar de artikelen van de verordening in de tekst lijkt niet consistent met het doel van de Richtlijn om de procedurele waarborgen te versterken ten gunste van personen die betrokken zijn bij OLAF-onderzoeken en om de verantwoordingsplicht van OLAF te vergroten.

| 41. | De EDPS stelt daarom voor dat een mogelijke beperking van het recht van de betrokkenen in de zin van artikel 20 van Verordening (EG) nr. 45/2001 expliciet dient te worden vastgelegd. Bovendien dienen de procedurele waarborgen van artikel 20, lid 3, evenals de mogelijke uitzondering van artikel 20, lid 5, in de tekst te worden genoemd. Een dergelijke heldere bepaling zou de rechtszekerheid voor de betrokkene en de verantwoordingsplicht van OLAF vergroten. |
| --- | --- |

41.

De EDPS stelt daarom voor dat een mogelijke beperking van het recht van de betrokkenen in de zin van artikel 20 van Verordening (EG) nr. 45/2001 expliciet dient te worden vastgelegd. Bovendien dienen de procedurele waarborgen van artikel 20, lid 3, evenals de mogelijke uitzondering van artikel 20, lid 5, in de tekst te worden genoemd. Een dergelijke heldere bepaling zou de rechtszekerheid voor de betrokkene en de verantwoordingsplicht van OLAF vergroten.

| 42. | Om te komen tot een pakket met duidelijke rechten voor de betrokkene en om mogelijke uitzonderingen in verband met de vertrouwelijkheid van de onderzoeken overeenkomstig artikel 20 van Verordening (EG) nr. 45/2001 vast te leggen, stelt de EDPS tot slot voor dat de tekst duidelijk dient aan te geven:






  — | de aan de betrokkene te verstrekken informatie, ter naleving van de regelgeving op het gebied van gegevensbescherming (artikelen 11 en 12 van Verordening (EG) nr. 45/2001) in de context van de verschillende fasen van OLAF-onderzoeken (30): i) onderhoud (artikel 7 bis, lid 2); ii) verstrekking van informatie aan een persoon die bij het onderzoek kan zijn betrokken (artikel 7 bis, lid 2), en iii) aan het eind van het onderzoek (artikel 7 bis, lid 4); |
| --- | --- | --- |

42.

Om te komen tot een pakket met duidelijke rechten voor de betrokkene en om mogelijke uitzonderingen in verband met de vertrouwelijkheid van de onderzoeken overeenkomstig artikel 20 van Verordening (EG) nr. 45/2001 vast te leggen, stelt de EDPS tot slot voor dat de tekst duidelijk dient aan te geven:

—

de aan de betrokkene te verstrekken informatie, ter naleving van de regelgeving op het gebied van gegevensbescherming (artikelen 11 en 12 van Verordening (EG) nr. 45/2001) in de context van de verschillende fasen van OLAF-onderzoeken (30): i) onderhoud (artikel 7 bis, lid 2); ii) verstrekking van informatie aan een persoon die bij het onderzoek kan zijn betrokken (artikel 7 bis, lid 2), en iii) aan het eind van het onderzoek (artikel 7 bis, lid 4);

| — | het soort informatie dat door OLAF kan worden opgeschort om redenen van vertrouwelijkheid van het onderzoek, waarbij de voorwaarden en de categorieën van de betrokkenen die door de opschorting worden geraakt, duidelijk worden vastgelegd; |
| --- | --- |

—

het soort informatie dat door OLAF kan worden opgeschort om redenen van vertrouwelijkheid van het onderzoek, waarbij de voorwaarden en de categorieën van de betrokkenen die door de opschorting worden geraakt, duidelijk worden vastgelegd;

| — | de aan de betrokkene te verstrekken informatie ter naleving van de regelgeving op het gebied van gegevensbescherming in geval de mededeling krachtens artikel 11 of 12 wordt opgeschort of indien de rechten op toegang en rectificatie beperkt worden (namelijk, de informatie krachtens artikel 20, lid 3, van Verordening (EG) nr. 45/2001, met inbegrip van de uitzondering met betrekking tot de mogelijkheid om de informatie krachtens artikel 20, lid 5, van Verordening (EG) nr. 45/2001 nader op te schorten. |
| --- | --- |

—

de aan de betrokkene te verstrekken informatie ter naleving van de regelgeving op het gebied van gegevensbescherming in geval de mededeling krachtens artikel 11 of 12 wordt opgeschort of indien de rechten op toegang en rectificatie beperkt worden (namelijk, de informatie krachtens artikel 20, lid 3, van Verordening (EG) nr. 45/2001, met inbegrip van de uitzondering met betrekking tot de mogelijkheid om de informatie krachtens artikel 20, lid 5, van Verordening (EG) nr. 45/2001 nader op te schorten.

3.2.   Informatiebeleid

| 43. | De EDPS benadrukt dat informatie over onderzoeken die door OLAF bekendgemaakt kunnen worden, betrekking kan hebben op gevoelige persoonsgegevens en dat de noodzaak van een dergelijke bekendmaking zorgvuldig dient te worden onderzocht. Het Gerecht van eerste aanleg (tegenwoordig het Gerecht) heeft in zijn arrest in de Nikolaou-zaak in 2007 (31) bepaald dat OLAF artikel 8, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1073/1999 (32) en Verordening (EG) nr. 45/2001 had geschonden door zijn verplichting tot de bescherming van persoonsgegevens in de context van een „lek” (33) en de publicatie van een persbericht (34) niet naar behoren na te komen. |
| --- | --- |

43.

De EDPS benadrukt dat informatie over onderzoeken die door OLAF bekendgemaakt kunnen worden, betrekking kan hebben op gevoelige persoonsgegevens en dat de noodzaak van een dergelijke bekendmaking zorgvuldig dient te worden onderzocht. Het Gerecht van eerste aanleg (tegenwoordig het Gerecht) heeft in zijn arrest in de Nikolaou-zaak in 2007 (31) bepaald dat OLAF artikel 8, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1073/1999 (32) en Verordening (EG) nr. 45/2001 had geschonden door zijn verplichting tot de bescherming van persoonsgegevens in de context van een „lek” (33) en de publicatie van een persbericht (34) niet naar behoren na te komen.

| 44. | Daarom is de EDPS verheugd over de invoeging van artikel 8, lid 5, dat expliciet bepaalt dat de directeur-generaal ervoor zorg draagt dat de mededeling van informatie aan het publiek „op neutrale en onpartijdige wijze” gebeurt en overeenkomstig de beginselen van artikel 8 en artikel 7 bis. In het licht van bovenstaande opmerkingen over artikel 7 bis in relatie tot de restrictieve benadering van de bepalingen van Verordening (EG) nr. 45/2001 is de EDPS in het bijzonder verheugd over de verwijzing in artikel 8, lid 5, naar de algemenere bepaling van artikel 8, hetgeen met zich brengt dat de verwerking van deze persoonsgegevens in de context van publieksvoorlichting in overeenstemming met Verordening (EG) nr. 45/2001 geschiedt. |
| --- | --- |

44.

Daarom is de EDPS verheugd over de invoeging van artikel 8, lid 5, dat expliciet bepaalt dat de directeur-generaal ervoor zorg draagt dat de mededeling van informatie aan het publiek „op neutrale en onpartijdige wijze” gebeurt en overeenkomstig de beginselen van artikel 8 en artikel 7 bis. In het licht van bovenstaande opmerkingen over artikel 7 bis in relatie tot de restrictieve benadering van de bepalingen van Verordening (EG) nr. 45/2001 is de EDPS in het bijzonder verheugd over de verwijzing in artikel 8, lid 5, naar de algemenere bepaling van artikel 8, hetgeen met zich brengt dat de verwerking van deze persoonsgegevens in de context van publieksvoorlichting in overeenstemming met Verordening (EG) nr. 45/2001 geschiedt.

3.3.   Vertrouwelijkheid van de identiteit van klokkenluiders en informanten

| 45. | In de context van de huidige revisie oordeelt de EDPS dat er behoefte bestaat aan invoeging van een specifieke bepaling om de vertrouwelijkheid van de identiteit van klokkenluiders en informanten te waarborgen. De EDPS onderstreept dat de klokkenluiders zich in een delicate positie bevinden. Personen die dergelijke informatie verstrekken, dienen de waarborg te krijgen dat hun identiteit vertrouwelijk wordt gehouden, in het bijzonder tegenover degene over wie een vermoeden van een strafbaar feit wordt gemeld (35). De huidige waarborgen (commissiemededeling SEC/2004/151/2) blijken vanuit juridisch oogpunt niet te voldoen. De EDPS constateert dat een dergelijke bepaling in overeenstemming zou zijn met het advies van de Groep gegevensbescherming van artikel 29 over interne klokkenluidersregelingen (36). |
| --- | --- |

45.

In de context van de huidige revisie oordeelt de EDPS dat er behoefte bestaat aan invoeging van een specifieke bepaling om de vertrouwelijkheid van de identiteit van klokkenluiders en informanten te waarborgen. De EDPS onderstreept dat de klokkenluiders zich in een delicate positie bevinden. Personen die dergelijke informatie verstrekken, dienen de waarborg te krijgen dat hun identiteit vertrouwelijk wordt gehouden, in het bijzonder tegenover degene over wie een vermoeden van een strafbaar feit wordt gemeld (35). De huidige waarborgen (commissiemededeling SEC/2004/151/2) blijken vanuit juridisch oogpunt niet te voldoen. De EDPS constateert dat een dergelijke bepaling in overeenstemming zou zijn met het advies van de Groep gegevensbescherming van artikel 29 over interne klokkenluidersregelingen (36).

| 46. | De EDPS adviseert het huidige voorstel te wijzigen en te waarborgen dat de identiteit van klokkenluiders en informanten tijdens de onderzoeken vertrouwelijk wordt gehouden tenzij dit in strijd is met nationale voorschriften voor juridische procedures. In het bijzonder kan de beschuldigde het recht hebben om de identiteit van de klokkenluider en/of informant te vernemen om tegen hen juridische procedures aan te spannen als is vast te komen staan dat deze te kwader trouw valse verklaringen over hem afgelegd heeft (37). |
| --- | --- |

46.

De EDPS adviseert het huidige voorstel te wijzigen en te waarborgen dat de identiteit van klokkenluiders en informanten tijdens de onderzoeken vertrouwelijk wordt gehouden tenzij dit in strijd is met nationale voorschriften voor juridische procedures. In het bijzonder kan de beschuldigde het recht hebben om de identiteit van de klokkenluider en/of informant te vernemen om tegen hen juridische procedures aan te spannen als is vast te komen staan dat deze te kwader trouw valse verklaringen over hem afgelegd heeft (37).

3.4.   Doorgifte van persoonsgegevens van OLAF

Samenwerking met Eurojust en Europol

| 47. | De EDPS is verheugd over de specificaties in overweging 6 en artikel 10 bis, en in het bijzonder over de invoeging van de eis van een duidelijke rechtsgrondslag voor de samenwerking met Eurojust en Europol, hetgeen geheel met Verordening (EG) nr. 45/2001 in overeenstemming is. Het voorstel dient echter van nadere bijzonderheden te worden voorzien om recht te doen aan de verschillende gegevensbeschermingsinstrumenten voor Eurojust en Europol. |
| --- | --- |

47.

De EDPS is verheugd over de specificaties in overweging 6 en artikel 10 bis, en in het bijzonder over de invoeging van de eis van een duidelijke rechtsgrondslag voor de samenwerking met Eurojust en Europol, hetgeen geheel met Verordening (EG) nr. 45/2001 in overeenstemming is. Het voorstel dient echter van nadere bijzonderheden te worden voorzien om recht te doen aan de verschillende gegevensbeschermingsinstrumenten voor Eurojust en Europol.

| 48. | Tot op heden is er een „Praktische overeenkomst inzake een regeling voor samenwerking tussen Eurojust (38) en OLAF” van kracht waarin de voorwaarden staan vermeld waaronder de doorgifte van persoonsgegevens kan plaatsvinden. De samenwerking tussen OLAF en Eurojust omvat in het bijzonder de uitwisseling van samenvattingen van zaken, van zaakgerelateerde strategische en operationele informatie, deelname aan bijeenkomsten en wederzijdse bijstand die zinvol kan zijn in het kader van de doelmatige en effectieve vervulling van hun respectieve taken. De Praktische overeenkomst (39) beschrijft voornamelijk de modus operandi voor de uitwisseling van informatie, met inbegrip van persoonsgegevens, en belicht of specificeert in sommige gevallen ook bepaalde aspecten van het bestaande rechtskader. |
| --- | --- |

48.

Tot op heden is er een „Praktische overeenkomst inzake een regeling voor samenwerking tussen Eurojust (38) en OLAF” van kracht waarin de voorwaarden staan vermeld waaronder de doorgifte van persoonsgegevens kan plaatsvinden. De samenwerking tussen OLAF en Eurojust omvat in het bijzonder de uitwisseling van samenvattingen van zaken, van zaakgerelateerde strategische en operationele informatie, deelname aan bijeenkomsten en wederzijdse bijstand die zinvol kan zijn in het kader van de doelmatige en effectieve vervulling van hun respectieve taken. De Praktische overeenkomst (39) beschrijft voornamelijk de modus operandi voor de uitwisseling van informatie, met inbegrip van persoonsgegevens, en belicht of specificeert in sommige gevallen ook bepaalde aspecten van het bestaande rechtskader.

| 49. | Ten aanzien van Europol is er geen dergelijke overeenkomst met OLAF (40) van kracht, maar de Europol-beslissing stelt Europol in staat om, ook voordat een formele uitwisselingsovereenkomst is gesloten, rechtstreeks informatie met inbegrip van persoonsgegevens van, onder meer, OLAF te ontvangen, gebruiken en te verstrekken, mits dit noodzakelijk is voor de legitieme uitvoering van de taken van Europol en OLAF (41). De uitwisseling is ook voorwerp van het bestaan van een vertrouwelijkheidsovereenkomst tussen de twee entiteiten. Artikel 24 van het Europol-besluit specificeert enkele waarborgen die Europol in acht dient te nemen met betrekking tot doorgifte van gegevens die voorafgaande aan de sluiting van een formele uitwisselingsovereenkomst plaatsvindt: „De verantwoordelijkheid voor de rechtmatigheid van de toezending van gegevens berust bij Europol. Europol registreert alle gevallen van toezending van gegevens op grond van deze regels, alsmede de redenen daarvoor. Er worden alleen gegevens toegezonden indien de ontvangende partij toezegt dat de gegevens alleen worden gebruikt voor het doel waarvoor zij zijn toegezonden” Artikel 29 van hetzelfde besluit bepaalt eveneens wanneer de verantwoordelijkheid van de door derde partijen doorgegeven gegevens bij Europol ligt. |
| --- | --- |

49.

Ten aanzien van Europol is er geen dergelijke overeenkomst met OLAF (40) van kracht, maar de Europol-beslissing stelt Europol in staat om, ook voordat een formele uitwisselingsovereenkomst is gesloten, rechtstreeks informatie met inbegrip van persoonsgegevens van, onder meer, OLAF te ontvangen, gebruiken en te verstrekken, mits dit noodzakelijk is voor de legitieme uitvoering van de taken van Europol en OLAF (41). De uitwisseling is ook voorwerp van het bestaan van een vertrouwelijkheidsovereenkomst tussen de twee entiteiten. Artikel 24 van het Europol-besluit specificeert enkele waarborgen die Europol in acht dient te nemen met betrekking tot doorgifte van gegevens die voorafgaande aan de sluiting van een formele uitwisselingsovereenkomst plaatsvindt: „De verantwoordelijkheid voor de rechtmatigheid van de toezending van gegevens berust bij Europol. Europol registreert alle gevallen van toezending van gegevens op grond van deze regels, alsmede de redenen daarvoor. Er worden alleen gegevens toegezonden indien de ontvangende partij toezegt dat de gegevens alleen worden gebruikt voor het doel waarvoor zij zijn toegezonden” Artikel 29 van hetzelfde besluit bepaalt eveneens wanneer de verantwoordelijkheid van de door derde partijen doorgegeven gegevens bij Europol ligt.

| 50. | De EDPS is krachtig voorstander van het sluiten van een specifieke overeenkomst met Europol over doorgifte van gegevens, en het feit dat tot dusverre geen overeenkomst is gesloten, versterkt de behoefte aan specifieke waarborgen in de tekst van het voorstel. Gezien de verschillende gegevensbeschermingsinstrumenten met betrekking tot de doorgifte van persoonsgegevens van OLAF aan Eurojust en Europol en vice versa, meent de EDPS dat het voorstel zich duidelijker dient te richten op de noodzakelijke waarborgen en normen die ten grondslag moeten liggen aan de samenwerking tussen OLAF en de betreffende organen en waarmee bij de huidige en toekomstige werkafspraken rekening dient te worden gehouden. |
| --- | --- |

50.

De EDPS is krachtig voorstander van het sluiten van een specifieke overeenkomst met Europol over doorgifte van gegevens, en het feit dat tot dusverre geen overeenkomst is gesloten, versterkt de behoefte aan specifieke waarborgen in de tekst van het voorstel. Gezien de verschillende gegevensbeschermingsinstrumenten met betrekking tot de doorgifte van persoonsgegevens van OLAF aan Eurojust en Europol en vice versa, meent de EDPS dat het voorstel zich duidelijker dient te richten op de noodzakelijke waarborgen en normen die ten grondslag moeten liggen aan de samenwerking tussen OLAF en de betreffende organen en waarmee bij de huidige en toekomstige werkafspraken rekening dient te worden gehouden.

| 51. | Ter versterking van de noodzaak tot de sluiting van een administratieve overeenkomst dient de bepaling van artikel 10 bis, lid 2, te worden gewijzigd in: „Het Bureau treft administratieve regelingen [...]”. Op deze manier zou het een weerspiegeling zijn van de overeenkomstige bepaling van het Europol-besluit (42) waarin wordt bepaald dat Europol met andere instellingen, organen en agentschappen van de EU overeenkomsten sluit of werkafspraken maakt. Bovendien zou het voorstel in artikel 10 bis kunnen verhelderen dat als algemeen beginsel de uitwisseling van persoonsgegevens met Eurojust en Europol beperkt dient te blijven en niet verder dient te gaan dan wat noodzakelijk is voor de legitieme uitvoering van de aan OLAF, Europol en Eurojust toevertrouwde taken. Het voorstel dient eveneens OLAF te verplichten een register bij te houden van alle doorgiften van gegevens en de gronden van dergelijke doorgiften, ter vergroting van de verantwoordingsplicht voor OLAF met betrekking tot de uitvoering van de bij Verordening (EG) nr. 45/2001 opgelegde verplichtingen bij de doorgifte van persoonsgegevens. |
| --- | --- |

51.

Ter versterking van de noodzaak tot de sluiting van een administratieve overeenkomst dient de bepaling van artikel 10 bis, lid 2, te worden gewijzigd in: „Het Bureau treft administratieve regelingen [...]”. Op deze manier zou het een weerspiegeling zijn van de overeenkomstige bepaling van het Europol-besluit (42) waarin wordt bepaald dat Europol met andere instellingen, organen en agentschappen van de EU overeenkomsten sluit of werkafspraken maakt. Bovendien zou het voorstel in artikel 10 bis kunnen verhelderen dat als algemeen beginsel de uitwisseling van persoonsgegevens met Eurojust en Europol beperkt dient te blijven en niet verder dient te gaan dan wat noodzakelijk is voor de legitieme uitvoering van de aan OLAF, Europol en Eurojust toevertrouwde taken. Het voorstel dient eveneens OLAF te verplichten een register bij te houden van alle doorgiften van gegevens en de gronden van dergelijke doorgiften, ter vergroting van de verantwoordingsplicht voor OLAF met betrekking tot de uitvoering van de bij Verordening (EG) nr. 45/2001 opgelegde verplichtingen bij de doorgifte van persoonsgegevens.

Samenwerking met derde landen en internationale organisaties

| 52. | Artikel 10 bis, lid 3, bepaalt: „Het Bureau kan eventueel ook administratieve regelingen treffen met de bevoegde diensten in derde landen en internationale organisaties. Het Bureau coördineert zijn optreden met de betrokken diensten van de Commissie en de Europese dienst voor extern optreden.” |
| --- | --- |

52.

Artikel 10 bis, lid 3, bepaalt: „Het Bureau kan eventueel ook administratieve regelingen treffen met de bevoegde diensten in derde landen en internationale organisaties. Het Bureau coördineert zijn optreden met de betrokken diensten van de Commissie en de Europese dienst voor extern optreden.”

| 53. | De EDPS verwelkomt het feit dat de samenwerking van OLAF met derde landen en internationale organisaties samenhangt met het sluiten van administratieve regelingen. De gevolgen voor de gegevensbescherming, die voortvloeien uit de mogelijke uitwisseling van gegevens met derde landen en internationale organisaties dienen echter specifieker in het voorstel te worden behandeld. |
| --- | --- |

53.

De EDPS verwelkomt het feit dat de samenwerking van OLAF met derde landen en internationale organisaties samenhangt met het sluiten van administratieve regelingen. De gevolgen voor de gegevensbescherming, die voortvloeien uit de mogelijke uitwisseling van gegevens met derde landen en internationale organisaties dienen echter specifieker in het voorstel te worden behandeld.

| 54. | Het voorstel dient nauwkeuriger te zijn over de specifieke eisen aan en voorwaarden voor mogelijke doorgifte van gegevens van en naar derde landen en organisaties. De EDPS adviseert dat in de tekst van artikel 10 bis, lid 3, eveneens de onderstaande formulering wordt opgenomen: „Voor zover samenwerking met internationale organisaties en derde landen de doorgifte van persoonsgegevens van OLAF aan andere entiteiten met zich brengt, dient een dergelijke doorgifte plaats te vinden overeenkomstig de criteria van artikel 9 van Verordening (EG) nr. 45/2001.” |
| --- | --- |

54.

Het voorstel dient nauwkeuriger te zijn over de specifieke eisen aan en voorwaarden voor mogelijke doorgifte van gegevens van en naar derde landen en organisaties. De EDPS adviseert dat in de tekst van artikel 10 bis, lid 3, eveneens de onderstaande formulering wordt opgenomen: „Voor zover samenwerking met internationale organisaties en derde landen de doorgifte van persoonsgegevens van OLAF aan andere entiteiten met zich brengt, dient een dergelijke doorgifte plaats te vinden overeenkomstig de criteria van artikel 9 van Verordening (EG) nr. 45/2001.”

Toegang van het Comité van toezicht tot persoonsgegevens

| 55. | De EDPS is daarom verheugd over de formulering van artikel 11 van het voorstel: „Het Comité van toezicht kan het Bureau in naar behoren gemotiveerde gevallen om aanvullende informatie over onderzoeken verzoeken, zonder zich te mengen in de aanpak van onderzoeken.”, omdat een dergelijke formulering uitdrukking geeft aan het noodzakelijkheidsbeginsel met betrekking tot eventuele doorgifte van persoonsgegevens van OLAF aan het Comité van toezicht. |
| --- | --- |

55.

De EDPS is daarom verheugd over de formulering van artikel 11 van het voorstel: „Het Comité van toezicht kan het Bureau in naar behoren gemotiveerde gevallen om aanvullende informatie over onderzoeken verzoeken, zonder zich te mengen in de aanpak van onderzoeken.”, omdat een dergelijke formulering uitdrukking geeft aan het noodzakelijkheidsbeginsel met betrekking tot eventuele doorgifte van persoonsgegevens van OLAF aan het Comité van toezicht.

| 56. | De kwestie van toegang van het Comité van toezicht tot persoonsgegevens van personen die betrokken of mogelijk betrokken zijn bij onderzoeken dient ook te worden verduidelijkt in de context van het door het Comité vast te stellen reglement van orde krachtens het nieuwe artikel 11, lid 6. De EDPS stelt het op prijs te worden betrokken bij de procedure tot vaststelling van het reglement van orde van het Comité van toezicht. De raadpleging van de EDPS dient ook te worden toegevoegd aan de tekst van het voorstel als vereiste voor de vaststelling van het reglement van orde. |
| --- | --- |

56.

De kwestie van toegang van het Comité van toezicht tot persoonsgegevens van personen die betrokken of mogelijk betrokken zijn bij onderzoeken dient ook te worden verduidelijkt in de context van het door het Comité vast te stellen reglement van orde krachtens het nieuwe artikel 11, lid 6. De EDPS stelt het op prijs te worden betrokken bij de procedure tot vaststelling van het reglement van orde van het Comité van toezicht. De raadpleging van de EDPS dient ook te worden toegevoegd aan de tekst van het voorstel als vereiste voor de vaststelling van het reglement van orde.

4.   STRATEGISCHE PLANNING

| 57. | Naast alle reeds bovenstaand genoemde specifieke punten wenst de EDPS de Commissie te stimuleren om een opener aanpak van de EU-gegevensbeschermingsregeling door OLAF voor te stellen. Het zou voor OLAF het geschikte moment zijn om te komen tot een strategische planning van zijn gegevensbeschermingsmaatregelen door uit eigen beweging zijn praktijkaanpak van de behandeling van zijn talrijke dossiers met persoonsgegevens toe te lichten. OLAF zou proactief en in het openbaar kunnen toelichten op welke manier hij de persoonsgegevens bij de verschillende activiteiten behandelt. De EDPS meent dat een dergelijke algemene en expliciete aanpak zou leiden tot een grotere transparantie van de behandeling van OLAF's persoonsgegevens en tot een betere gebruikersvriendelijkheid van zijn onderzoeksprocedures. |
| --- | --- |

57.

Naast alle reeds bovenstaand genoemde specifieke punten wenst de EDPS de Commissie te stimuleren om een opener aanpak van de EU-gegevensbeschermingsregeling door OLAF voor te stellen. Het zou voor OLAF het geschikte moment zijn om te komen tot een strategische planning van zijn gegevensbeschermingsmaatregelen door uit eigen beweging zijn praktijkaanpak van de behandeling van zijn talrijke dossiers met persoonsgegevens toe te lichten. OLAF zou proactief en in het openbaar kunnen toelichten op welke manier hij de persoonsgegevens bij de verschillende activiteiten behandelt. De EDPS meent dat een dergelijke algemene en expliciete aanpak zou leiden tot een grotere transparantie van de behandeling van OLAF's persoonsgegevens en tot een betere gebruikersvriendelijkheid van zijn onderzoeksprocedures.

| 58. | Daarom stelt de EDPS voor dat de bepalingen van het voorstel de directeur-generaal belasten met de zorg dat een totaaloverzicht van alle verschillende verwerkingshandelingen van OLAF wordt opgesteld en bijgehouden of dat dit ten minste in een overweging wordt toegelicht. Een dergelijk overzicht waarvan de resultaten transparant dienen te zijn, bijvoorbeeld door middel van een jaarverslag of andere opties, zou niet alleen de effectiviteit van de verschillende activiteiten van OLAF en hun onderlinge wisselwerking bevorderen, maar ook OLAF stimuleren om te kiezen voor een algemenere benadering van het noodzaak- en proportionaliteitsbeginsel bij verwerkingshandelingen. OLAF zou er ook baat bij hebben om beter te laten zien dat hij op een behoorlijke manier de beginselen van ingebouwde privacy en verantwoordingsplicht toepast. |
| --- | --- |

58.

Daarom stelt de EDPS voor dat de bepalingen van het voorstel de directeur-generaal belasten met de zorg dat een totaaloverzicht van alle verschillende verwerkingshandelingen van OLAF wordt opgesteld en bijgehouden of dat dit ten minste in een overweging wordt toegelicht. Een dergelijk overzicht waarvan de resultaten transparant dienen te zijn, bijvoorbeeld door middel van een jaarverslag of andere opties, zou niet alleen de effectiviteit van de verschillende activiteiten van OLAF en hun onderlinge wisselwerking bevorderen, maar ook OLAF stimuleren om te kiezen voor een algemenere benadering van het noodzaak- en proportionaliteitsbeginsel bij verwerkingshandelingen. OLAF zou er ook baat bij hebben om beter te laten zien dat hij op een behoorlijke manier de beginselen van ingebouwde privacy en verantwoordingsplicht toepast.

5.   CONCLUSIE

| 59. | Samengevat, de EDPS is verheugd dat wijzigingen zijn aangebracht in de tekst van het voorstel waardoor deze beter is afgestemd op de EU-gegevensbeschermingsregeling. |
| --- | --- |

59.

Samengevat, de EDPS is verheugd dat wijzigingen zijn aangebracht in de tekst van het voorstel waardoor deze beter is afgestemd op de EU-gegevensbeschermingsregeling.

| 60. | De EDPS wenst echter eveneens te wijzen op een aantal gebreken die bij de aanpassing van de tekst dienen te worden verholpen. De belangrijkste daarvan zijn:






  — | in het voorstel dient duidelijk het recht op informatie van de verschillende categorieën betrokkenen te worden genoemd, evenals het recht op toegang en rectificatie met betrekking tot alle fasen van de door OLAF uitgevoerde onderzoeken; |
| --- | --- | --- |

60.

De EDPS wenst echter eveneens te wijzen op een aantal gebreken die bij de aanpassing van de tekst dienen te worden verholpen. De belangrijkste daarvan zijn:

—

in het voorstel dient duidelijk het recht op informatie van de verschillende categorieën betrokkenen te worden genoemd, evenals het recht op toegang en rectificatie met betrekking tot alle fasen van de door OLAF uitgevoerde onderzoeken;

| — | in het voorstel dient het verband te worden verduidelijkt tussen de behoefte aan vertrouwelijkheid van de onderzoeken en de tijdens de onderzoeken van toepassing zijnde gegevensbeschermingsregeling: de EDPS stelt voor dat de rechten van de betrokkenen helder worden gedefinieerd en onderscheiden, evenals mogelijke uitzonderingen op de eisen van vertrouwelijkheid, en dat de door artikel 20 van Verordening (EG) nr. 45/2001 geboden waarborgen expliciet worden ingevoegd; |
| --- | --- |

—

in het voorstel dient het verband te worden verduidelijkt tussen de behoefte aan vertrouwelijkheid van de onderzoeken en de tijdens de onderzoeken van toepassing zijnde gegevensbeschermingsregeling: de EDPS stelt voor dat de rechten van de betrokkenen helder worden gedefinieerd en onderscheiden, evenals mogelijke uitzonderingen op de eisen van vertrouwelijkheid, en dat de door artikel 20 van Verordening (EG) nr. 45/2001 geboden waarborgen expliciet worden ingevoegd;

| — | in het voorstel dient het publieksvoorlichtingsbeleid van OLAF met betrekking tot gegevensbescherming te worden verhelderd; |
| --- | --- |

—

in het voorstel dient het publieksvoorlichtingsbeleid van OLAF met betrekking tot gegevensbescherming te worden verhelderd;

| — | in het voorstel dienen ten aanzien van klokkenluiders en informanten specifieke bepalingen over de vertrouwelijkheid te worden opgenomen; |
| --- | --- |

—

in het voorstel dienen ten aanzien van klokkenluiders en informanten specifieke bepalingen over de vertrouwelijkheid te worden opgenomen;

| — | in het voorstel dient een verduidelijking te komen van de algemene gegevensbeschermingsbeginselen op grond waarvan OLAF informatie, met inbegrip van persoonsgegevens, kan uitwisselen met andere organen en agentschappen van de EU, derde landen en internationale organisaties; |
| --- | --- |

—

in het voorstel dient een verduidelijking te komen van de algemene gegevensbeschermingsbeginselen op grond waarvan OLAF informatie, met inbegrip van persoonsgegevens, kan uitwisselen met andere organen en agentschappen van de EU, derde landen en internationale organisaties;

| — | de bepalingen van het voorstel dienen de directeur-generaal te belasten met de zorg voor het opzetten, bijhouden en transparant maken van een strategisch totaaloverzicht van de verschillende verwerkingshandelingen van OLAF of dat ten minste de behoefte hieraan in een overweging wordt toegelicht. |
| --- | --- |

—

de bepalingen van het voorstel dienen de directeur-generaal te belasten met de zorg voor het opzetten, bijhouden en transparant maken van een strategisch totaaloverzicht van de verschillende verwerkingshandelingen van OLAF of dat ten minste de behoefte hieraan in een overweging wordt toegelicht.

Gedaan te Brussel, 1 juni 2011.

Giovanni BUTTARELLI

Europees adjunct-toezichthouder voor gegevensbescherming

---

(1)  PB L 281 van 23.11.1995, blz. 31.

1

(2)  PB L 8 van 12.1.2001, blz. 1.

2

(3)  In januari 2011.

3

(4)  Advies van de Europees toezichthouder voor gegevensbescherming over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1073/1999 betreffende onderzoeken door het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF); PB C 91 van 26.4.2007, blz. 1.

4

(5)  Wetgevingsresolutie van het Europees Parlement van 20 november 2008 over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1073/1999 betreffende onderzoeken door het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF), P6_TA-PROV(2008) 553.

5

(6)  Dat wil zeggen dat OLAF zijn onderzoeksprioriteiten dient vast te stellen en zich daarop te richten om op doelmatige wijze van zijn middelen gebruik te maken.

6

(7)  Zie het voorstel, nieuw artikel 7 bis en 8, lid 4.

7

(8)  Besluit 1999/352/EG van de Commissie van 28 april 1999 houdende oprichting van het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF), PB 1999 L 136/20. Zie ook Verordening (EG) nr. 1073/1999 van het Europees Parlement en de Raad van 25 mei 1999 betreffende onderzoeken door het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF), PB L 136 van 31.5.1999, blz. 1.

8

(9)  Zie artikel 3 van Verordening (EG) nr. 1073/1999.

9

(10)  Zie artikelen 1 en 4 van Verordening (EG) nr. 1073/1999.

10

(11)  Zie artikel 10 van Verordening (EG) nr. 1073/1999.

11

(12)  Eurojust is ingesteld bij Besluit van de Raad 2002/187/JBZ (vervolgens gewijzigd bij Besluit 2003/659/JBZ van de Raad, en Besluit 2009/426/JBZ van 16 december 2008 inzake het versterken van Eurojust) als een orgaan van de Europese Unie met rechtspersoonlijkheid, met als doel de coördinatie en de samenwerking tussen de bevoegde justitiële instanties van de lidstaten te bevorderen en te verbeteren. In het bijzonder bepaalt artikel 26, lid 4, van dat besluit: „In dat verband kan het OLAF bijdragen aan de werkzaamheden van Eurojust met het oog op de coördinatie van onderzoeken en vervolgingen op het gebied van de bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap, hetzij op initiatief van Eurojust, hetzij op verzoek van het OLAF, wanneer de bevoegde nationale autoriteiten zich daar niet tegen verzetten.” In 2008 sloten Eurojust en OLAF een administratieve overeenkomst „Praktische overeenkomst inzake een regeling voor samenwerking tussen Eurojust en OLAF van 24 september 2008” die gericht is op meer samenwerking tussen de twee entiteiten en die specifieke bepalingen over de doorgifte van persoonsgegevens bevat.

12

(13)  Europol is het Europees agentschap voor rechtshandhaving dat zich richt op de verbetering van de effectiviteit en samenwerking van de bevoegde autoriteiten in de lidstaten bij de voorkoming en bestrijding van terrorisme, illegale drugshandel en andere ernstige vormen van georganiseerde misdaad. Artikel 22 van het Besluit van de Raad van 6 april 2009 tot oprichting van de Europese politiedienst (Europol) (2009/371/JBZ) bepaalt: „Indien dit voor de vervulling van zijn taken van belang is, kan Europol samenwerkingsverbanden aangaan en onderhouden met [...] OLAF”. Het artikel bepaalt ook dat Europol voorafgaand aan de inwerkingtreding van de overeenkomst of werkafspraken met de verschillende EU-entiteiten waarmee Europol dient samen te werken „rechtstreeks van de [...] bedoelde entiteiten informatie, waaronder persoonsgegevens, ontvangen en gebruiken voor zover zulks voor de wettige uitvoering van zijn taken noodzakelijk is; tevens kan Europol [...] naar die entiteiten rechtstreeks informatie, waaronder persoonsgegevens, toezenden, voor zover zulks noodzakelijk is voor de wettige uitvoering van de taken van de ontvangende entiteit.”

13

(14)  Zie artikel 22 van het Besluit van de Raad van 6 april 2009 tot oprichting van de Europese politiedienst (Europol) (2009/371/JBZ), PB L 121 van 15.5.2009, blz. 37.

14

(15)  Zie artikel 1, lid 26, van Besluit 2009/426/JBZ van 16 december 2008 inzake het versterken van Eurojust en tot wijziging van Besluit 2002/187/JBZ.

15

(16)  Zaak 2005-418, te raadplegen op http://www.edps.europa.eu

16

(17)  Zaken 2007-47, 2007-48, 2007-49, 2007-50, 2007-72, te raadplegen op http://www.edps.europa.eu

17

(18)  Zaak 2007-73, te raadplegen op http://www.edps.europa.eu

18

(19)  EDPS-Advies inzake het voorstel voor een Verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1073/1999 betreffende onderzoeken door het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF); PB C 91 van 26.4.2007, blz. 1.

19

(20)  „Het Bureau verwerkt slechts persoonsgegevens die nodig zijn voor de uitvoering van zijn taken uit hoofde van deze verordening. De verwerking van deze persoonsgegevens geschiedt in overeenstemming met Verordening (EG) nr. 45/2001 en omvat de mededeling van relevante informatie aan de betrokkene zoals voorgeschreven door de artikelen 11 en 12 van die verordening. Deze gegevens mogen met name niet worden meegedeeld aan andere personen dan die welke er binnen de instellingen van de Unie of in de lidstaten ambtshalve kennis van moeten nemen, en mogen niet worden gebruikt voor enig ander doel dan de bestrijding van fraude, corruptie en elke andere onwettige activiteit. [...]”.

20

(21)  Arrest van 3 september 2008 in gevoegde zaken C-402/05 P en C-415/05, Kadi/Raad van de Europese Unie en Commissie van de Europese Gemeenschappen, punt 283: „[...] De grondrechten vormen een integrerend deel van de algemene rechtsbeginselen waarvan het Hof de eerbiediging verzekert. Het Hof laat zich daarbij leiden door de gemeenschappelijke constitutionele tradities van de lidstaten alsmede door de aanwijzingen die te vinden zijn in de internationale rechtsinstrumenten inzake de bescherming van de rechten van de mens waaraan de lidstaten hebben meegewerkt of waarbij zij zich hebben aangesloten. Aan het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens komt in dit opzicht bijzondere betekenis toe.” Zie ook punt 304.

21

(22)  Arrest van 9 november 2010, Volker und Markus Schecke (in de gevoegde zaken C-92/09 en C-93/09), punt 44 e.v.

22

Volker und Markus Schecke

(23)  Na de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon is het EVRM van toepassing op alle activiteiten van de Europese Unie.

23

(24)  Zie ook onderstaand punt 36.

24

(25)  Zie het advies van de functionaris voor gegevensbescherming van het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF) van 23 juni 2006 in zaak 2005/0418 betreffende kennisgeving voor voorafgaande controle uitgebracht door de inzake interne OLAF-onderzoeken, te raadplegen op http://www.edps.europa.eu

25

(26)  Vgl. voetnoot 25.

26

(27)  Advies van de Europees toezichthouder voor gegevensbescherming over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1073/1999 betreffende onderzoeken door het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF); PB C 91 van 26.4.2007, blz. 1, punt 14 e.v.

27

(28)  In zijn advies van 2006, zie bovenstaande voetnoot 19.

28

(29)  Artikel 4, lid 6 — „Intern onderzoek“ — luidt als volgt: „Indien uit een onderzoek blijkt dat een lid of een personeelslid bij een intern onderzoek betrokken zou kunnen zijn, wordt de instelling, het orgaan of de instantie in kwestie daarvan in kennis gesteld. In uitzonderlijke gevallen waarin het vertrouwelijk karakter van het onderzoek niet kan worden gewaarborgd, gebruikt het Bureau passende alternatieve informatiekanalen.” Artikel 6, lid 5 — „Onderzoeksprocedure” — luidt als volgt: „Wanneer uit opsporingen blijkt dat het wenselijk zou kunnen zijn om administratieve voorzorgsmaatregelen te nemen om de financiële belangen van de Unie te beschermen, stelt het Bureau de instelling, het orgaan of de instantie in kwestie zo spoedig mogelijk in kennis van het lopende onderzoek. Hierbij worden de volgende gegevens verstrekt: a) de identiteit van ieder betrokken lid of personeelslid en een samenvatting van de feiten; b) alle informatie die de instelling, het orgaan of de instantie kan helpen beslissen of het wenselijk is administratieve voorzorgsmaatregelen te nemen om de financiële belangen van de Unie te beschermen; c) de aanbevolen bijzondere maatregelen inzake vertrouwelijkheid, met name wanneer onderzoeksmaatregelen worden gebruikt die onder de bevoegdheid van een nationale gerechtelijke autoriteit vallen, of in het geval van een extern onderzoek onder de bevoegdheid van een nationale autoriteit, overeenkomstig de nationale bepalingen die gelden voor onderzoeken. [...]” onderstreping toegevoegd.

29

(30)  Zoals bovenstaand gemeld, is na het verstrekken van de informatie aan betrokkene het niet nodig om dezelfde informatie in de volgende fasen te herhalen.

30

(31)  Zaak T-259/03, Nikolaou/Commissie, 12 juli 2007, PB C 247 van 20.10.2007, blz. 23.

31

Nikolaou/Commissie

(32)  Dit artikel heeft specifiek betrekking op het gegevensbeschermingsrecht.

32

(33)  Nikolaou, punt 213.

33

Nikolaou

(34)  Nikolaou, punt 232.

34

Nikolaou

(35)  Het belang van het vertrouwelijk houden van de identiteit van klokkenluiders is reeds door de EDPS onderstreept in een brief aan de Europees Ombudsman van 30 juli 2010 in de zaak 2010-0458, te raadplegen op http://www.edps.europa.eu Zie ook de EDPS-adviezen van 23 juni 2006 in zaak 2005/0418 betreffende kennisgeving voor voorafgaande controle inzake interne onderzoeken van OLAF, en van 4 oktober 2007 betreffende externe onderzoeken van OLAF (zaken 2007-47, 2007-48, 2007-49, 2007-50, 2007-72).

35

(36)  Zie advies 1/2006 van Groep gegevensbescherming van artikel 29 van 1 februari 2006 over de toepassing van de EU-gegevensbeschermingsregels op interne klokkenluidersregelingen in de sfeer van boekhouding, interne boekhoudcontrole, auditing en bestrijding van omkoping en van bancaire en financiële criminaliteit, te raadplegen op: http://ec.europa.eu/justice/policies/privacy/workinggroup/index_en.htm

36

(37)  Zie het advies inzake financiële regels van toepassing op de jaarlijkse begroting van de Unie van 15 april 2011, te raadplegen op http://www.edps.europa.eu

37

(38)  Praktische overeenkomst inzake een regeling voor samenwerking tussen Eurojust en OLAF van 24 september 2008: zie bovenstaande voetnoot 12.

38

(39)  Eurojust-OLAF Praktische overeenkomst, punt 4.1.

39

(40)  De administratieve overeenkomst van 8 april 2004 is beperkt tot de uitwisseling van strategische informatie en sluit uitdrukkelijk de uitwisseling van persoonsgegevens uit, waardoor een nadere overeenkomst tussen Europol en OLAF nodig is.

40

(41)  Europol-besluit, artikel 22, lid 3, zie bovenstaande voetnoot 14.

41

(42)  Europol-besluit, artikel 22, lid 2, zie bovenstaande voetnoot 14: „Europol sluit overeenkomsten of maakt werkafspraken met de in lid 1 bedoelde entiteiten.”(namelijk Eurojust, OLAF, Frontex, CEPOL, ECB en het EMCDDA).

42

---

| 23.9.2011 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 279/20 |
| --- | --- | --- | --- |

23.9.2011

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 279/20

---

Advies van de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming inzake het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de integriteit en transparantie van de energiemarkt

2011/C 279/03

DE EUROPESE TOEZICHTHOUDER VOOR GEGEVENSBESCHERMING,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 16,

Gezien het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, en met name de artikelen 7 en 8,

Gezien Richtlijn 95/46/EG van het Europees Parlement en de Raad van 24 oktober 1995 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens (1),

Gezien Verordening (EG) nr. 45/2001 van het Europees Parlement en de Raad van 18 december 2000 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens door de communautaire instellingen en organen en betreffende het vrije verkeer van die gegevens (2), en met name artikel 41,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

I.   INLEIDING

| 1. | Op 8 december 2010 heeft de Europese Commissie een voorstel aangenomen voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de integriteit en transparantie van de energiemarkt (3) (hierna „het voorstel” genoemd). |
| --- | --- |

1.

Op 8 december 2010 heeft de Europese Commissie een voorstel aangenomen voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de integriteit en transparantie van de energiemarkt (3) (hierna „het voorstel” genoemd).

| 2. | De Commissie heeft de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming (EDPS) niet geraadpleegd, hoewel artikel 28, lid 2, van Verordening (EG) nr. 45/2001 dit voorschrijft. Daarom brengt de EDPS dit advies op eigen initiatief uit, op grond van artikel 41, lid 2, van voornoemde verordening. De EDPS is zich ervan bewust dat dit advies in een laat stadium van het wetgevingsproces komt. Toch acht de Toezichthouder het uitbrengen van dit advies gepast en zinvol, omdat het voorstel aanzienlijke gevolgen kan hebben voor het recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer en de bescherming van persoonsgegevens. Het is wenselijk dat in de preambule van het voorstel naar dit advies wordt verwezen. |
| --- | --- |

2.

De Commissie heeft de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming (EDPS) niet geraadpleegd, hoewel artikel 28, lid 2, van Verordening (EG) nr. 45/2001 dit voorschrijft. Daarom brengt de EDPS dit advies op eigen initiatief uit, op grond van artikel 41, lid 2, van voornoemde verordening. De EDPS is zich ervan bewust dat dit advies in een laat stadium van het wetgevingsproces komt. Toch acht de Toezichthouder het uitbrengen van dit advies gepast en zinvol, omdat het voorstel aanzienlijke gevolgen kan hebben voor het recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer en de bescherming van persoonsgegevens. Het is wenselijk dat in de preambule van het voorstel naar dit advies wordt verwezen.

| 3. | Hoofddoel van het voorstel is marktmanipulatie en handel met voorwetenschap op groothandelsmarkten voor energie (gas en elektriciteit) te voorkomen. De integriteit en de transparantie van groothandelsmarkten, waar energieproducenten en handelaren gas en elektriciteit verhandelen, zijn van essentieel belang voor de prijs die de eindverbruiker betaalt. |
| --- | --- |

3.

Hoofddoel van het voorstel is marktmanipulatie en handel met voorwetenschap op groothandelsmarkten voor energie (gas en elektriciteit) te voorkomen. De integriteit en de transparantie van groothandelsmarkten, waar energieproducenten en handelaren gas en elektriciteit verhandelen, zijn van essentieel belang voor de prijs die de eindverbruiker betaalt.

| 4. | Voor het bereiken van dit doel stelt de Commissie voor op EU-niveau een sluitend stelsel van regels vast te stellen om te verhinderen dat handelaren misbruik maken van voorwetenschap en de markt manipuleren door prijzen kunstmatig op een niveau te houden dat niet wordt gerechtvaardigd door de beschikbaarheid, productiekosten of opslag- of transportcapaciteit van energie. Meer in het bijzonder stelt de Commissie een verbod voor op






  — | het gebruik van voorwetenschap bij het kopen of verkopen van energie op groothandelsmarkten (exclusieve en prijsgevoelige informatie moet openbaar worden gemaakt voordat de handel kan beginnen); |
| --- | --- | --- |

4.

Voor het bereiken van dit doel stelt de Commissie voor op EU-niveau een sluitend stelsel van regels vast te stellen om te verhinderen dat handelaren misbruik maken van voorwetenschap en de markt manipuleren door prijzen kunstmatig op een niveau te houden dat niet wordt gerechtvaardigd door de beschikbaarheid, productiekosten of opslag- of transportcapaciteit van energie. Meer in het bijzonder stelt de Commissie een verbod voor op

—

het gebruik van voorwetenschap bij het kopen of verkopen van energie op groothandelsmarkten (exclusieve en prijsgevoelige informatie moet openbaar worden gemaakt voordat de handel kan beginnen);

| — | het aangaan van transacties die onjuiste of misleidende signalen geven over het aanbod, de vraag of de prijzen van producten op de groothandelsmarkten voor energie; |
| --- | --- |

—

het aangaan van transacties die onjuiste of misleidende signalen geven over het aanbod, de vraag of de prijzen van producten op de groothandelsmarkten voor energie;

| — | het verspreiden van valse berichten of geruchten die misleidende signalen geven over deze producten. |
| --- | --- |

—

het verspreiden van valse berichten of geruchten die misleidende signalen geven over deze producten.

| 5. | Het markttoezicht op Europees niveau voor het opsporen van mogelijke inbreuken op deze verboden wordt de verantwoordelijkheid van het Europees Agentschap voor samenwerking tussen energieregulators (het „ACER”) (4). |
| --- | --- |

5.

Het markttoezicht op Europees niveau voor het opsporen van mogelijke inbreuken op deze verboden wordt de verantwoordelijkheid van het Europees Agentschap voor samenwerking tussen energieregulators (het „ACER”) (4).

| 6. | Volgens het voorstel krijgt het ACER tijdig toegang tot informatie over de transacties die op de groothandelsmarkten voor energie worden aangegaan. Daartoe behoort onder meer informatie over de prijs, de verkochte hoeveelheid en de betrokken partijen. Deze bulkgegevens worden gedeeld met de nationale toezichthouders, die vervolgens verantwoordelijk zijn voor het onderzoeken van gevallen van vermeend marktmisbruik. In gevallen waarin sprake is van grensoverschrijdende gevolgen is het ACER bevoegd dit onderzoek te coördineren. De nationale toezichthouders zijn belast met de tenuitvoerlegging van sancties. |
| --- | --- |

6.

Volgens het voorstel krijgt het ACER tijdig toegang tot informatie over de transacties die op de groothandelsmarkten voor energie worden aangegaan. Daartoe behoort onder meer informatie over de prijs, de verkochte hoeveelheid en de betrokken partijen. Deze bulkgegevens worden gedeeld met de nationale toezichthouders, die vervolgens verantwoordelijk zijn voor het onderzoeken van gevallen van vermeend marktmisbruik. In gevallen waarin sprake is van grensoverschrijdende gevolgen is het ACER bevoegd dit onderzoek te coördineren. De nationale toezichthouders zijn belast met de tenuitvoerlegging van sancties.

| 7. | Het voorstel volgt een aantal andere recente wetgevingsvoorstellen voor het versterken van de bestaande regelingen inzake financieel toezicht en het verbeteren van de coördinatie en samenwerking op EU-niveau, waaronder de Richtlijn betreffende handel met voorwetenschap en marktmanipulatie („MAD”) (5) en de Richtlijn betreffende markten voor financiële instrumenten („MiFID”) (6). De EDPS heeft zich onlangs uitgesproken over een van deze recente voorstellen (7). |
| --- | --- |

7.

Het voorstel volgt een aantal andere recente wetgevingsvoorstellen voor het versterken van de bestaande regelingen inzake financieel toezicht en het verbeteren van de coördinatie en samenwerking op EU-niveau, waaronder de Richtlijn betreffende handel met voorwetenschap en marktmanipulatie („MAD”) (5) en de Richtlijn betreffende markten voor financiële instrumenten („MiFID”) (6). De EDPS heeft zich onlangs uitgesproken over een van deze recente voorstellen (7).

II.   OPMERKINGEN EN AANBEVELINGEN VAN DE EDPS

| 8. | Het voorstel bevat verscheidene bepalingen die relevant zijn voor de bescherming van persoonsgegevens:






  — | de artikelen 6, 7 en 8 betreffende markttoezicht en melding van gegevens; |
| --- | --- | --- |

8.

Het voorstel bevat verscheidene bepalingen die relevant zijn voor de bescherming van persoonsgegevens:

—

de artikelen 6, 7 en 8 betreffende markttoezicht en melding van gegevens;

| — | artikel 9 betreffende „gegevensbescherming en operationele betrouwbaarheid”; |
| --- | --- |

—

artikel 9 betreffende „gegevensbescherming en operationele betrouwbaarheid”;

| — | de artikelen 10 en 11 betreffende onderzoek en handhaving; |
| --- | --- |

—

de artikelen 10 en 11 betreffende onderzoek en handhaving;

| — | artikel 14 betreffende „betrekkingen met derde landen”. |
| --- | --- |

—

artikel 14 betreffende „betrekkingen met derde landen”.

II.1.   Markttoezicht en melding van gegevens (art. 6, 7 en 8)

Betrokken bepalingen

| 9. | Het voorstel gaat uit van de veronderstelling dat voor het opsporen van marktmisbruik i) een effectief systeem van markttoezicht nodig is met tijdige toegang tot alle transactiegegevens en dat ii) dit systeem ook toezicht op EU-niveau dient te omvatten. Vandaar dat het voorstel het ACER belast met het verzamelen, evalueren en delen (met de betrokken nationale en EU-autoriteiten) van een grote hoeveelheid bulkgegevens over transacties op groothandelsmarkten voor energie. |
| --- | --- |

9.

Het voorstel gaat uit van de veronderstelling dat voor het opsporen van marktmisbruik i) een effectief systeem van markttoezicht nodig is met tijdige toegang tot alle transactiegegevens en dat ii) dit systeem ook toezicht op EU-niveau dient te omvatten. Vandaar dat het voorstel het ACER belast met het verzamelen, evalueren en delen (met de betrokken nationale en EU-autoriteiten) van een grote hoeveelheid bulkgegevens over transacties op groothandelsmarkten voor energie.

| 10. | Volgens het voorstel zijn marktdeelnemers verplicht het ACER „informatie te verstrekken over hun groothandelstransacties” in energieproducten. Daarnaast moeten zij het ACER ook informatie verstrekken over „de capaciteit van faciliteiten voor de productie, de opslag, het verbruik en de transmissie van elektriciteit of gas”. |
| --- | --- |

10.

Volgens het voorstel zijn marktdeelnemers verplicht het ACER „informatie te verstrekken over hun groothandelstransacties” in energieproducten. Daarnaast moeten zij het ACER ook informatie verstrekken over „de capaciteit van faciliteiten voor de productie, de opslag, het verbruik en de transmissie van elektriciteit of gas”.

| 11. | Vorm en inhoud van de te verstrekken informatie en het tijdstip waarop deze verstrekt moet worden, worden vastgesteld bij gedelegeerde handelingen van de Commissie. |
| --- | --- |

11.

Vorm en inhoud van de te verstrekken informatie en het tijdstip waarop deze verstrekt moet worden, worden vastgesteld bij gedelegeerde handelingen van de Commissie.

Opmerkingen en aanbevelingen van de EDPS

| 12. | Aangezien de inhoud van de informatie die in het kader van deze toezicht- en meldactiviteit moet worden verzameld, volgens het voorstel volledig zal worden bepaald via gedelegeerde handelingen, kan niet worden uitgesloten dat hier ook persoonsgegevens — „iedere informatie betreffende een geïdentificeerde of identificeerbare natuurlijke persoon” (8) — toe zullen behoren. Onder het vigerende EU-recht is het verzamelen van persoonsgegevens alleen toegestaan wanneer het noodzakelijk en evenredig is in relatie tot het specifieke doel dat wordt nagestreefd (9). Het voorstel dient derhalve duidelijk aan te geven of, en zo ja, in welke mate, de transactiegegevens en capaciteitsinformatie die voor toezichtsdoeleinden moeten worden verzameld, persoonsgegevens mogen bevatten (10). |
| --- | --- |

12.

Aangezien de inhoud van de informatie die in het kader van deze toezicht- en meldactiviteit moet worden verzameld, volgens het voorstel volledig zal worden bepaald via gedelegeerde handelingen, kan niet worden uitgesloten dat hier ook persoonsgegevens — „iedere informatie betreffende een geïdentificeerde of identificeerbare natuurlijke persoon” (8) — toe zullen behoren. Onder het vigerende EU-recht is het verzamelen van persoonsgegevens alleen toegestaan wanneer het noodzakelijk en evenredig is in relatie tot het specifieke doel dat wordt nagestreefd (9). Het voorstel dient derhalve duidelijk aan te geven of, en zo ja, in welke mate, de transactiegegevens en capaciteitsinformatie die voor toezichtsdoeleinden moeten worden verzameld, persoonsgegevens mogen bevatten (10).

| 13. | Wanneer de verwerking van persoonsgegevens is voorzien, zijn mogelijk ook specifieke waarborgen vereist, bijvoorbeeld met betrekking tot het doelbindingsbeginsel, de bewaartermijn en de ontvangers van de informatie. Gezien het fundamentele karakter van deze waarborgen voor gegevensbescherming, moeten zij niet bij gedelegeerde handelingen worden vastgesteld maar horen zij in de tekst van het voorstel zelf te staan. |
| --- | --- |

13.

Wanneer de verwerking van persoonsgegevens is voorzien, zijn mogelijk ook specifieke waarborgen vereist, bijvoorbeeld met betrekking tot het doelbindingsbeginsel, de bewaartermijn en de ontvangers van de informatie. Gezien het fundamentele karakter van deze waarborgen voor gegevensbescherming, moeten zij niet bij gedelegeerde handelingen worden vastgesteld maar horen zij in de tekst van het voorstel zelf te staan.

| 14. | Wanneer daarentegen geen verwerking van persoonsgegevens wordt verwacht (of slechts in zeer uitzonderlijke gevallen, wanneer een groothandelaar in energieproducten een natuurlijk en geen rechtspersoon is), dan dient dit duidelijk in het voorstel te worden aangegeven, op zijn minst in een overweging. |
| --- | --- |

14.

Wanneer daarentegen geen verwerking van persoonsgegevens wordt verwacht (of slechts in zeer uitzonderlijke gevallen, wanneer een groothandelaar in energieproducten een natuurlijk en geen rechtspersoon is), dan dient dit duidelijk in het voorstel te worden aangegeven, op zijn minst in een overweging.

II.2.   Gegevensbescherming en operationele betrouwbaarheid (art. 9)

Betrokken bepalingen

| 15. | Krachtens artikel 9, lid 1, „waarborgt [het ACER] het vertrouwelijke karakter, de integriteit en de bescherming” van de informatie die op grond van artikel 7 wordt ontvangen (d.w.z. transactiegegevens en capaciteitsinformatie die in het kader van markttoezicht worden verzameld). Artikel 9 bepaalt ook dat het ACER zich „waar nodig houdt” aan Verordening (EG) nr. 45/2001 wanneer het op grond van artikel 7 persoonsgegevens verwerkt. |
| --- | --- |

15.

Krachtens artikel 9, lid 1, „waarborgt [het ACER] het vertrouwelijke karakter, de integriteit en de bescherming” van de informatie die op grond van artikel 7 wordt ontvangen (d.w.z. transactiegegevens en capaciteitsinformatie die in het kader van markttoezicht worden verzameld). Artikel 9 bepaalt ook dat het ACER zich „waar nodig houdt” aan Verordening (EG) nr. 45/2001 wanneer het op grond van artikel 7 persoonsgegevens verwerkt.

| 16. | Voorts schrijft artikel 9, lid 1, voor dat het ACER bronnen van operationele risico's in kaart brengt en deze risico's middels passende systemen, controles en procedures tot een minimum beperkt. |
| --- | --- |

16.

Voorts schrijft artikel 9, lid 1, voor dat het ACER bronnen van operationele risico's in kaart brengt en deze risico's middels passende systemen, controles en procedures tot een minimum beperkt.

| 17. | Tot slot geeft artikel 9, lid 2, het ACER toestemming om delen van de informatie die het in zijn bezit heeft, openbaar te maken, „op voorwaarde dat geen commercieel gevoelige informatie over afzonderlijke marktdeelnemers of transacties wordt bekendgemaakt”. |
| --- | --- |

17.

Tot slot geeft artikel 9, lid 2, het ACER toestemming om delen van de informatie die het in zijn bezit heeft, openbaar te maken, „op voorwaarde dat geen commercieel gevoelige informatie over afzonderlijke marktdeelnemers of transacties wordt bekendgemaakt”.

Opmerkingen en aanbevelingen van de EDPS

| 18. | De EDPS is verheugd over het feit dat een gedeelte van artikel 9 aan gegevensbescherming is gewijd en dat het voorstel het ACER uitdrukkelijk voorschrijft Verordening (EG) nr. 45/2001 na te leven. |
| --- | --- |

18.

De EDPS is verheugd over het feit dat een gedeelte van artikel 9 aan gegevensbescherming is gewijd en dat het voorstel het ACER uitdrukkelijk voorschrijft Verordening (EG) nr. 45/2001 na te leven.

a)   Toepasselijkheid van Verordening (EG) nr. 45/2001 en Richtlijn 95/46/EG

| 19. | Dit gezegd hebbende, wijst de EDPS erop dat steeds wanneer het ACER persoonsgegevens verwerkt, Verordening (EG) nr. 45/2001 volledig op het agentschap van toepassing is. Vandaar dat het voorstel in herinnering dient te brengen dat Verordening (EG) nr. 45/2001 niet alleen op het ACER van toepassing is wanneer het krachtens artikel 7 persoonsgegevens verwerkt, maar ook in alle andere situaties. Dus ook, en dit is belangrijk, wanneer het krachtens artikel 11 persoonsgegevens verwerkt in verband met vermeend marktmisbruik/vermeende inbreuken. De EDPS doet de aanbeveling om voor het beschrijven van de situaties waarin het ACER aan Verordening (EG) nr. 45/2001 moet voldoen, voor de nauwkeurigheid de woorden „zo nodig” te vervangen door de zinsnede „wanneer persoonsgegevens worden verwerkt”. |
| --- | --- |

19.

Dit gezegd hebbende, wijst de EDPS erop dat steeds wanneer het ACER persoonsgegevens verwerkt, Verordening (EG) nr. 45/2001 volledig op het agentschap van toepassing is. Vandaar dat het voorstel in herinnering dient te brengen dat Verordening (EG) nr. 45/2001 niet alleen op het ACER van toepassing is wanneer het krachtens artikel 7 persoonsgegevens verwerkt, maar ook in alle andere situaties. Dus ook, en dit is belangrijk, wanneer het krachtens artikel 11 persoonsgegevens verwerkt in verband met vermeend marktmisbruik/vermeende inbreuken. De EDPS doet de aanbeveling om voor het beschrijven van de situaties waarin het ACER aan Verordening (EG) nr. 45/2001 moet voldoen, voor de nauwkeurigheid de woorden „zo nodig” te vervangen door de zinsnede „wanneer persoonsgegevens worden verwerkt”.

| 20. | Ook dient te worden verwezen naar Richtlijn 95/46/EG, aangezien deze richtlijn van toepassing is op het verwerken van persoonsgegevens door de nationale toezichthouders. De EDPS doet de aanbeveling om voor de duidelijkheid in algemene bewoordingen in het voorstel te vermelden (op zijn minst in een overweging) dat het ACER onder de werking van Verordening (EG) nr. 45/2001 valt en de betrokken nationale toezichthouders onder de werking van Richtlijn 95/46/EG. |
| --- | --- |

20.

Ook dient te worden verwezen naar Richtlijn 95/46/EG, aangezien deze richtlijn van toepassing is op het verwerken van persoonsgegevens door de nationale toezichthouders. De EDPS doet de aanbeveling om voor de duidelijkheid in algemene bewoordingen in het voorstel te vermelden (op zijn minst in een overweging) dat het ACER onder de werking van Verordening (EG) nr. 45/2001 valt en de betrokken nationale toezichthouders onder de werking van Richtlijn 95/46/EG.

b)   Verantwoordingsplicht

| 21. | De EDPS is verheugd dat het ACER de operationele risico's in kaart dient te brengen en middels passende systemen, controles en procedures tot een minimum moet beperken. Om nog meer invulling te geven aan het beginsel van de verantwoordingsplicht (11) dient het voorstel, als het verwerken van persoonsgegevens een structureel element wordt, het ACER verder uitdrukkelijk voor te schrijven dat ter zake van de bescherming van persoonsgegevens een duidelijk verantwoordingskader wordt vastgesteld, zodat de bescherming van deze gegevens is verzekerd en daarvan bewijs wordt geleverd. Dit verantwoordingskader zou onder andere de volgende elementen kunnen bevatten:






  — | vaststellen en zo nodig actualiseren van een beleid inzake gegevensbescherming op basis van een beoordeling van de gevolgen voor fundamentele rechten (waaronder een risicoanalyse met betrekking tot de beveiliging). Dit beleid dient ook een plan voor databeveiliging te bevatten; |
| --- | --- | --- |

21.

De EDPS is verheugd dat het ACER de operationele risico's in kaart dient te brengen en middels passende systemen, controles en procedures tot een minimum moet beperken. Om nog meer invulling te geven aan het beginsel van de verantwoordingsplicht (11) dient het voorstel, als het verwerken van persoonsgegevens een structureel element wordt, het ACER verder uitdrukkelijk voor te schrijven dat ter zake van de bescherming van persoonsgegevens een duidelijk verantwoordingskader wordt vastgesteld, zodat de bescherming van deze gegevens is verzekerd en daarvan bewijs wordt geleverd. Dit verantwoordingskader zou onder andere de volgende elementen kunnen bevatten:

—

vaststellen en zo nodig actualiseren van een beleid inzake gegevensbescherming op basis van een beoordeling van de gevolgen voor fundamentele rechten (waaronder een risicoanalyse met betrekking tot de beveiliging). Dit beleid dient ook een plan voor databeveiliging te bevatten;

| — | uitvoeren van periodieke controles op de adequaatheid en uitvoering van het beleid inzake gegevensbescherming en het plan voor gegevensbeveiliging; |
| --- | --- |

—

uitvoeren van periodieke controles op de adequaatheid en uitvoering van het beleid inzake gegevensbescherming en het plan voor gegevensbeveiliging;

| — | openbaar maken (ten minste gedeeltelijk) van de resultaten van deze controles om de belanghebbenden ervan te verzekeren dat de regels inzake gegevensbescherming worden nageleefd; |
| --- | --- |

—

openbaar maken (ten minste gedeeltelijk) van de resultaten van deze controles om de belanghebbenden ervan te verzekeren dat de regels inzake gegevensbescherming worden nageleefd;

| — | melden van datalekken en andere beveiligingsincidenten aan de DPO van de Commissie, de betrokkenen en, indien van toepassing andere belanghebbenden en autoriteiten (12). |
| --- | --- |

—

melden van datalekken en andere beveiligingsincidenten aan de DPO van de Commissie, de betrokkenen en, indien van toepassing andere belanghebbenden en autoriteiten (12).

| 22. | Voor andere betrokken EU-autoriteiten en nationale toezichthouders dienen soortgelijke vereisten te gelden. |
| --- | --- |

22.

Voor andere betrokken EU-autoriteiten en nationale toezichthouders dienen soortgelijke vereisten te gelden.

c)   Openbaarmaking van informatie door het ACER

| 23. | Wat betreft het vereiste van artikel 9, lid 2, dat het ACER de informatie waarover het beschikt ten dele openbaar kan maken, gaat de EDPS ervan uit dat deze bepaling niet is bedoeld om het agentschap toestemming te geven ondernemingen of natuurlijke personen publiekelijk aan de schandpaal te nagelen door hun vergrijpen met naam en toenaam bekend te maken. |
| --- | --- |

23.

Wat betreft het vereiste van artikel 9, lid 2, dat het ACER de informatie waarover het beschikt ten dele openbaar kan maken, gaat de EDPS ervan uit dat deze bepaling niet is bedoeld om het agentschap toestemming te geven ondernemingen of natuurlijke personen publiekelijk aan de schandpaal te nagelen door hun vergrijpen met naam en toenaam bekend te maken.

| 24. | Dat gezegd hebbende staat nergens in het voorstel dat geen persoonsgegevens openbaar worden gemaakt. Om iedere twijfel uit te sluiten, dient het voorstel ofwel uitdrukkelijk te bepalen dat de informatie die openbaar wordt gemaakt geen persoonsgegevens mag bevatten of, als dat wel mag, aan te geven welke persoonsgegevens precies openbaar mogen worden gemaakt. |
| --- | --- |

24.

Dat gezegd hebbende staat nergens in het voorstel dat geen persoonsgegevens openbaar worden gemaakt. Om iedere twijfel uit te sluiten, dient het voorstel ofwel uitdrukkelijk te bepalen dat de informatie die openbaar wordt gemaakt geen persoonsgegevens mag bevatten of, als dat wel mag, aan te geven welke persoonsgegevens precies openbaar mogen worden gemaakt.

| 25. | Wanneer persoonsgegevens openbaar mogen worden gemaakt, moet de noodzaak van bekendmaking (bijv. om redenen van transparantie) zorgvuldig worden afgewogen tegen het recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer en op de bescherming van persoonsgegevens van de betrokkenen. |
| --- | --- |

25.

Wanneer persoonsgegevens openbaar mogen worden gemaakt, moet de noodzaak van bekendmaking (bijv. om redenen van transparantie) zorgvuldig worden afgewogen tegen het recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer en op de bescherming van persoonsgegevens van de betrokkenen.

| 26. | Bijgevolg moet voorafgaande aan een eventuele openbaarmaking een evenredigheidsbeoordeling worden uitgevoerd, waarbij rekening moet worden gehouden met de criteria zoals die door het Europees Hof van Justitie in de zaak Schecke
   (13) zijn vastgesteld. Het Hof benadrukte in deze zaak dat „de uitzonderingen op en beperkingen van de bescherming van persoonsgegevens binnen de grenzen van het strikt noodzakelijke moeten blijven”. Het Hof meende verder dat de Europese instellingen een vorm van bekendmaking moeten gebruiken die in overeenstemming is met het doel van de bekendmaking maar tegelijkertijd het recht van de betrokkenen op bescherming van hun persoonlijke levenssfeer en op bescherming van hun persoonsgegevens zo min mogelijk aantast. |
| --- | --- |

26.

Bijgevolg moet voorafgaande aan een eventuele openbaarmaking een evenredigheidsbeoordeling worden uitgevoerd, waarbij rekening moet worden gehouden met de criteria zoals die door het Europees Hof van Justitie in de zaak Schecke
   (13) zijn vastgesteld. Het Hof benadrukte in deze zaak dat „de uitzonderingen op en beperkingen van de bescherming van persoonsgegevens binnen de grenzen van het strikt noodzakelijke moeten blijven”. Het Hof meende verder dat de Europese instellingen een vorm van bekendmaking moeten gebruiken die in overeenstemming is met het doel van de bekendmaking maar tegelijkertijd het recht van de betrokkenen op bescherming van hun persoonlijke levenssfeer en op bescherming van hun persoonsgegevens zo min mogelijk aantast.

II.3.   Onderzoeksbevoegdheden (art. 10)

Betrokken bepalingen

| 27. | Voor de gevallen waarin in het kader van markttoezicht vermeend marktmisbruik wordt ontdekt, voorziet het voorstel in de instelling van een onderzoek dat kan uitmonden in passende sancties. Meer in het bijzonder bepaalt artikel 10, lid 1, dat de lidstaten de nationale toezichthouders de onderzoeksbevoegdheden verlenen die nodig zijn om erop toe te zien dat de bepalingen van het voorstel over handel met voorwetenschap en marktmanipulatie worden toegepast (14). |
| --- | --- |

27.

Voor de gevallen waarin in het kader van markttoezicht vermeend marktmisbruik wordt ontdekt, voorziet het voorstel in de instelling van een onderzoek dat kan uitmonden in passende sancties. Meer in het bijzonder bepaalt artikel 10, lid 1, dat de lidstaten de nationale toezichthouders de onderzoeksbevoegdheden verlenen die nodig zijn om erop toe te zien dat de bepalingen van het voorstel over handel met voorwetenschap en marktmanipulatie worden toegepast (14).

Opmerkingen en aanbevelingen van de EDPS

| 28. | De EDPS is verheugd met de toevoeging in artikel 10, lid 1, dat i) de onderzoeksbevoegdheden (uitsluitend) worden gebruikt om erop toe te zien dat de bepalingen van het voorstel over handel met voorwetenschap en marktmanipulatie (art. 3 en 4) worden toegepast en ii) deze bevoegdheden op evenredige wijze worden uitgeoefend. |
| --- | --- |

28.

De EDPS is verheugd met de toevoeging in artikel 10, lid 1, dat i) de onderzoeksbevoegdheden (uitsluitend) worden gebruikt om erop toe te zien dat de bepalingen van het voorstel over handel met voorwetenschap en marktmanipulatie (art. 3 en 4) worden toegepast en ii) deze bevoegdheden op evenredige wijze worden uitgeoefend.

| 29. | De EDPS meent echter dat dit onvoldoende is om rechtszekerheid en een adequate bescherming van persoonsgegevens te verzekeren. Hieronder zal blijken dat de tekst van artikel 10 zoals die wordt voorgesteld, op twee belangrijke punten tekortschiet. Ten eerste wordt in dit artikel de reikwijdte van de onderzoeksbevoegdheden onvoldoende duidelijk aangegeven. Het is bijvoorbeeld niet duidelijk of de verstrekking van privé gespreksspecificaties kan worden verlangd en of „inspecties ter plaatse” ook het doorzoeken van privéwoningen omvat. Ten tweede voorziet dit artikel niet in de noodzakelijke procedurele waarborgen tegen ongerechtvaardigde inbreuken in de persoonlijke levenssfeer of het ongeoorloofde gebruik van persoonsgegevens. Er is bijvoorbeeld geen gerechtelijk bevel nodig. |
| --- | --- |

29.

De EDPS meent echter dat dit onvoldoende is om rechtszekerheid en een adequate bescherming van persoonsgegevens te verzekeren. Hieronder zal blijken dat de tekst van artikel 10 zoals die wordt voorgesteld, op twee belangrijke punten tekortschiet. Ten eerste wordt in dit artikel de reikwijdte van de onderzoeksbevoegdheden onvoldoende duidelijk aangegeven. Het is bijvoorbeeld niet duidelijk of de verstrekking van privé gespreksspecificaties kan worden verlangd en of „inspecties ter plaatse” ook het doorzoeken van privéwoningen omvat. Ten tweede voorziet dit artikel niet in de noodzakelijke procedurele waarborgen tegen ongerechtvaardigde inbreuken in de persoonlijke levenssfeer of het ongeoorloofde gebruik van persoonsgegevens. Er is bijvoorbeeld geen gerechtelijk bevel nodig.

| 30. | Zowel de reikwijdte van de onderzoeksbevoegdheden als de noodzakelijke waarborgen moeten vermoedelijk bij nationale wetgeving worden geregeld. Artikel 10, lid 1, laat de lidstaten tal van keuzemogelijkheden door te bepalen dat de onderzoeksbevoegdheden „als volgt [kunnen] worden uitgeoefend: a) rechtstreeks, b) in samenwerking met andere instanties of ondernemingen op de markt, of c) middels een verzoek aan de bevoegde rechterlijke instanties”. Dit lijkt ruimte te bieden voor verschillen in nationale werkwijze, bijvoorbeeld ten aanzien van de vraag of, en zo ja, onder welke omstandigheden, een gerechtelijk bevel is vereist. |
| --- | --- |

30.

Zowel de reikwijdte van de onderzoeksbevoegdheden als de noodzakelijke waarborgen moeten vermoedelijk bij nationale wetgeving worden geregeld. Artikel 10, lid 1, laat de lidstaten tal van keuzemogelijkheden door te bepalen dat de onderzoeksbevoegdheden „als volgt [kunnen] worden uitgeoefend: a) rechtstreeks, b) in samenwerking met andere instanties of ondernemingen op de markt, of c) middels een verzoek aan de bevoegde rechterlijke instanties”. Dit lijkt ruimte te bieden voor verschillen in nationale werkwijze, bijvoorbeeld ten aanzien van de vraag of, en zo ja, onder welke omstandigheden, een gerechtelijk bevel is vereist.

| 31. | Terwijl sommige nationale wetten mogelijk al voorzien in afdoende procedurele waarborgen en waarborgen voor gegevensbescherming, teneinde betrokkenen rechtszekerheid te verschaffen, moeten ten aanzien van deze waarborgen ook op EU-niveau, meer in het bijzonder in het voorstel, nadere regels en bepaalde minimumeisen worden gesteld, waarop hieronder zal worden ingegaan. |
| --- | --- |

31.

Terwijl sommige nationale wetten mogelijk al voorzien in afdoende procedurele waarborgen en waarborgen voor gegevensbescherming, teneinde betrokkenen rechtszekerheid te verschaffen, moeten ten aanzien van deze waarborgen ook op EU-niveau, meer in het bijzonder in het voorstel, nadere regels en bepaalde minimumeisen worden gesteld, waarop hieronder zal worden ingegaan.

| 32. | De EDPS beklemtoont dat als algemeen beginsel moet gelden dat wanneer EU-wetgeving de lidstaten voorschrijft om op nationaal niveau maatregelen te nemen die gevolgen hebben voor fundamentele rechten (zoals het recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer en op bescherming van persoonsgegevens), diezelfde wetgeving de lidstaten ook moet voorschrijven dat tegelijkertijd met de beperkende maatregelen effectieve maatregelen worden getroffen voor het beschermen van de fundamentele rechten die in het geding zijn. Met andere woorden: de harmonisering van maatregelen die een inbreuk kunnen plegen op de persoonlijke levenssfeer, zoals het toekennen van onderzoeksbevoegdheden, moet vergezeld gaan van de harmonisering van afdoende procedurele waarborgen en afdoende waarborgen voor gegevensbescherming gebaseerd op goede praktijken. |
| --- | --- |

32.

De EDPS beklemtoont dat als algemeen beginsel moet gelden dat wanneer EU-wetgeving de lidstaten voorschrijft om op nationaal niveau maatregelen te nemen die gevolgen hebben voor fundamentele rechten (zoals het recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer en op bescherming van persoonsgegevens), diezelfde wetgeving de lidstaten ook moet voorschrijven dat tegelijkertijd met de beperkende maatregelen effectieve maatregelen worden getroffen voor het beschermen van de fundamentele rechten die in het geding zijn. Met andere woorden: de harmonisering van maatregelen die een inbreuk kunnen plegen op de persoonlijke levenssfeer, zoals het toekennen van onderzoeksbevoegdheden, moet vergezeld gaan van de harmonisering van afdoende procedurele waarborgen en afdoende waarborgen voor gegevensbescherming gebaseerd op goede praktijken.

| 33. | Een dergelijke aanpak kan helpen voorkomen dat tussen de lidstaten te grote verschillen in werkwijze ontstaan en ervoor zorgen dat de bescherming van persoonsgegevens overal in de Europese Unie op een hoger en meer gelijk niveau komt. |
| --- | --- |

33.

Een dergelijke aanpak kan helpen voorkomen dat tussen de lidstaten te grote verschillen in werkwijze ontstaan en ervoor zorgen dat de bescherming van persoonsgegevens overal in de Europese Unie op een hoger en meer gelijk niveau komt.

| 34. | Indien de harmonisering van minimumwaarborgen in dit stadium niet haalbaar is, zou het voorstel de lidstaten op zijn minst uitdrukkelijk moeten voorschrijven nationale uitvoeringsmaatregelen vast te stellen die garanderen dat de noodzakelijke procedurele waarborgen en de waarborgen voor gegevensbescherming worden toegepast. Dat is in dit geval des te belangrijker omdat als rechtsinstrument is gekozen voor een verordening, die rechtstreeks toepasselijk is en in de regel geen aanvullende uitvoeringsmaatregelen op het niveau van de lidstaten vereist. |
| --- | --- |

34.

Indien de harmonisering van minimumwaarborgen in dit stadium niet haalbaar is, zou het voorstel de lidstaten op zijn minst uitdrukkelijk moeten voorschrijven nationale uitvoeringsmaatregelen vast te stellen die garanderen dat de noodzakelijke procedurele waarborgen en de waarborgen voor gegevensbescherming worden toegepast. Dat is in dit geval des te belangrijker omdat als rechtsinstrument is gekozen voor een verordening, die rechtstreeks toepasselijk is en in de regel geen aanvullende uitvoeringsmaatregelen op het niveau van de lidstaten vereist.

II.4.   Inspecties ter plaatse (art. 10, lid 2, onder c))

Betrokken bepalingen

| 35. | Volgens het voorstel moeten de onderzoeksbevoegdheden die aan nationale toezichthouders worden verleend, uitdrukkelijk de bevoegdheid omvatten om „inspecties ter plaatse te verrichten” (art. 10, lid 2, onder c)). |
| --- | --- |

35.

Volgens het voorstel moeten de onderzoeksbevoegdheden die aan nationale toezichthouders worden verleend, uitdrukkelijk de bevoegdheid omvatten om „inspecties ter plaatse te verrichten” (art. 10, lid 2, onder c)).

Opmerkingen en aanbevelingen van de EDPS

| 36. | Het is niet duidelijk of deze inspecties beperkt zouden zijn tot het zakelijk eigendom (panden, grond en voertuigen) van een marktdeelnemer of dat ook het privé-eigendom (panden, grond of voertuigen) van natuurlijke personen aan deze inspecties kan worden onderworpen. Het is evenmin duidelijk of de inspecties zonder vooraankondiging kunnen plaatsvinden („dawn raids”). |
| --- | --- |

36.

Het is niet duidelijk of deze inspecties beperkt zouden zijn tot het zakelijk eigendom (panden, grond en voertuigen) van een marktdeelnemer of dat ook het privé-eigendom (panden, grond of voertuigen) van natuurlijke personen aan deze inspecties kan worden onderworpen. Het is evenmin duidelijk of de inspecties zonder vooraankondiging kunnen plaatsvinden („dawn raids”).

| 37. | Voordat de Commissie de lidstaten gaat verplichten hun toezichthouders toestemming te geven voor inspecties ter plaatse van privé-eigendom van natuurlijke personen of voor inspecties zonder vooraankondiging, dient ten eerste duidelijk te worden vastgelegd wat de reikwijdte van die inspectiebevoegdheid is. |
| --- | --- |

37.

Voordat de Commissie de lidstaten gaat verplichten hun toezichthouders toestemming te geven voor inspecties ter plaatse van privé-eigendom van natuurlijke personen of voor inspecties zonder vooraankondiging, dient ten eerste duidelijk te worden vastgelegd wat de reikwijdte van die inspectiebevoegdheid is.

| 38. | Ten tweede is het allesbehalve vanzelfsprekend dat inspecties ter plaatse van privé-eigendom (zoals de privéwoning van een natuurlijk persoon) een evenredige maatregel zijn. Als een dergelijke maatregel is voorzien, moet hij in ieder geval behoorlijk worden gemotiveerd. |
| --- | --- |

38.

Ten tweede is het allesbehalve vanzelfsprekend dat inspecties ter plaatse van privé-eigendom (zoals de privéwoning van een natuurlijk persoon) een evenredige maatregel zijn. Als een dergelijke maatregel is voorzien, moet hij in ieder geval behoorlijk worden gemotiveerd.

| 39. | Ten derde zijn hiervoor aanvullende waarborgen nodig, vooral met betrekking tot de voorwaarden waaronder bedoelde inspecties worden uitgevoerd. In het voorstel zou bijvoorbeeld duidelijk moeten worden aangegeven dat inspecties ter plaatse in de woning van een natuurlijk persoon alleen zijn toegestaan als sprake is van een redelijk en concreet vermoeden dat zich in die specifieke woning bewijs bevindt voor een ernstige schending van artikel 3 of 4 van het voorstel (d.w.z. de verbodsbepalingen inzake handel met voorwetenschap en marktmanipulatie). Het is verder belangrijk dat in het voorstel wordt vastgelegd dat voor een dergelijke inspectie in alle lidstaten een gerechtelijk bevel nodig is (15). |
| --- | --- |

39.

Ten derde zijn hiervoor aanvullende waarborgen nodig, vooral met betrekking tot de voorwaarden waaronder bedoelde inspecties worden uitgevoerd. In het voorstel zou bijvoorbeeld duidelijk moeten worden aangegeven dat inspecties ter plaatse in de woning van een natuurlijk persoon alleen zijn toegestaan als sprake is van een redelijk en concreet vermoeden dat zich in die specifieke woning bewijs bevindt voor een ernstige schending van artikel 3 of 4 van het voorstel (d.w.z. de verbodsbepalingen inzake handel met voorwetenschap en marktmanipulatie). Het is verder belangrijk dat in het voorstel wordt vastgelegd dat voor een dergelijke inspectie in alle lidstaten een gerechtelijk bevel nodig is (15).

| 40. | Ten vierde, uit het oogpunt van evenredigheid en om een buitensporige inbreuk in de persoonlijke levenssfeer te voorkomen, dient voor onaangekondigde inspecties van privéwoningen als aanvullende voorwaarde te gelden, dat aannemelijk is dat het gezochte bewijs bij een aangekondigd bezoek zal worden vernietigd of dat ermee zal worden geknoeid. Dit zou duidelijk in het voorstel moeten worden neergelegd. |
| --- | --- |

40.

Ten vierde, uit het oogpunt van evenredigheid en om een buitensporige inbreuk in de persoonlijke levenssfeer te voorkomen, dient voor onaangekondigde inspecties van privéwoningen als aanvullende voorwaarde te gelden, dat aannemelijk is dat het gezochte bewijs bij een aangekondigd bezoek zal worden vernietigd of dat ermee zal worden geknoeid. Dit zou duidelijk in het voorstel moeten worden neergelegd.

II.5.   Bevoegdheid tot het verlangen van „bestaande overzichten van telefoon- en dataverkeer” (art. 10, lid 2, onder d))

Betrokken bepalingen

| 41. | Artikel 10, lid 2, onder d), bepaalt dat de onderzoeksbevoegdheden van de nationale toezichthouders ook uitdrukkelijk de bevoegdheid moeten omvatten om „bestaande overzichten van telefoon- en dataverkeer te verlangen”. |
| --- | --- |

41.

Artikel 10, lid 2, onder d), bepaalt dat de onderzoeksbevoegdheden van de nationale toezichthouders ook uitdrukkelijk de bevoegdheid moeten omvatten om „bestaande overzichten van telefoon- en dataverkeer te verlangen”.

Opmerkingen en aanbevelingen van de EDPS

| 42. | De EDPS is zich bewust van de waarde van overzichten van telefoon- en dataverkeer in gevallen van handel met voorwetenschap, met name om de connectie tussen insiders en handelaren vast te stellen. De reikwijdte van deze bevoegdheid is echter onvoldoende duidelijk en ook zijn geen adequate procedurele waarborgen en adequate waarborgen voor gegevensbescherming voorzien. Vandaar dat de EDPS de aanbeveling doet het voorstel op de hieronder besproken wijze te verduidelijken. Meer in het bijzonder moet het voorstel een antwoord geven op de volgende vragen: |
| --- | --- |

42.

De EDPS is zich bewust van de waarde van overzichten van telefoon- en dataverkeer in gevallen van handel met voorwetenschap, met name om de connectie tussen insiders en handelaren vast te stellen. De reikwijdte van deze bevoegdheid is echter onvoldoende duidelijk en ook zijn geen adequate procedurele waarborgen en adequate waarborgen voor gegevensbescherming voorzien. Vandaar dat de EDPS de aanbeveling doet het voorstel op de hieronder besproken wijze te verduidelijken. Meer in het bijzonder moet het voorstel een antwoord geven op de volgende vragen:

a)   Wat voor soort overzichten van telefoon- en dataverkeer kunnen worden verlangd?

| 43. | Ten behoeve van rechtszekerheid dient het voorstel om te beginnen duidelijk te maken wat voor soort overzichten de autoriteiten zo nodig kunnen verlangen. |
| --- | --- |

43.

Ten behoeve van rechtszekerheid dient het voorstel om te beginnen duidelijk te maken wat voor soort overzichten de autoriteiten zo nodig kunnen verlangen.

| 44. | Het voorstel dient de reikwijdte van de onderzoeksbevoegdheden uitdrukkelijk te beperken tot i) gegevens over telefoon- e-mail- en ander dataverkeer die al routinematig en rechtmatig door handelaren worden verzameld als bewijs van zakelijke transacties, en ii) verkeersgegevens (bijv. wie belde of verstuurde informatie naar wie en wanneer) die rechtstreeks bij de betrokken markdeelnemers (handelaren) kunnen worden ingewonnen en waarover deze al beschikken. |
| --- | --- |

44.

Het voorstel dient de reikwijdte van de onderzoeksbevoegdheden uitdrukkelijk te beperken tot i) gegevens over telefoon- e-mail- en ander dataverkeer die al routinematig en rechtmatig door handelaren worden verzameld als bewijs van zakelijke transacties, en ii) verkeersgegevens (bijv. wie belde of verstuurde informatie naar wie en wanneer) die rechtstreeks bij de betrokken markdeelnemers (handelaren) kunnen worden ingewonnen en waarover deze al beschikken.

| 45. | Daarnaast dient het voorstel ook duidelijk aan te geven dat bedoelde gegevens moeten zijn verzameld voor rechtmatige doeleinden en overeenkomstig de toepasselijke wetten inzake gegevensbescherming, hetgeen onder meer betekent dat betrokkenen afdoende moeten zijn geïnformeerd (artikelen 10 en 11 van Richtlijn 95/46/EG). |
| --- | --- |

45.

Daarnaast dient het voorstel ook duidelijk aan te geven dat bedoelde gegevens moeten zijn verzameld voor rechtmatige doeleinden en overeenkomstig de toepasselijke wetten inzake gegevensbescherming, hetgeen onder meer betekent dat betrokkenen afdoende moeten zijn geïnformeerd (artikelen 10 en 11 van Richtlijn 95/46/EG).

b)   Wat wordt precies verstaan onder „bestaande overzichten”?

| 46. | De EDPS is verheugd over het feit dat het voorstel deze bevoegdheid beperkt tot „bestaande” overzichten en de toezichthouders dus niet de bevoegdheid krijgen om een handelaar of derde partij te dwingen om ten behoeve van het onderzoek telefoon- of dataverkeer te onderscheppen, te controleren of te registreren. |
| --- | --- |

46.

De EDPS is verheugd over het feit dat het voorstel deze bevoegdheid beperkt tot „bestaande” overzichten en de toezichthouders dus niet de bevoegdheid krijgen om een handelaar of derde partij te dwingen om ten behoeve van het onderzoek telefoon- of dataverkeer te onderscheppen, te controleren of te registreren.

| 47. | Om iedere twijfel uit te sluiten, dient dit echter duidelijker tot uitdrukking te worden gebracht, op zijn minst in een overweging. Voorkomen moet worden dat het voorstel kan worden geïnterpreteerd als een rechtsgrond voor nationale toezichthouders om telefoon- of dataverkeer te onderscheppen, te controleren of te registreren, of dit nu heimelijk of openlijk gebeurt en met of zonder gerechtelijk bevel. |
| --- | --- |

47.

Om iedere twijfel uit te sluiten, dient dit echter duidelijker tot uitdrukking te worden gebracht, op zijn minst in een overweging. Voorkomen moet worden dat het voorstel kan worden geïnterpreteerd als een rechtsgrond voor nationale toezichthouders om telefoon- of dataverkeer te onderscheppen, te controleren of te registreren, of dit nu heimelijk of openlijk gebeurt en met of zonder gerechtelijk bevel.

c)   Kan ook het bekend maken van de inhoud van telefoongesprekken en databerichten worden verlangd of alleen het verstrekken van verkeersgegevens?

| 48. | Het voorstel spreekt over „bestaande overzichten van telefoon- en dataverkeer”. Het is onvoldoende duidelijk of hiermee zowel de inhoud van bestaande databerichten en telefoongesprekken als verkeersgegevens (bijv. wie belde of verstuurde informatie naar wie en wanneer) worden bedoeld. |
| --- | --- |

48.

Het voorstel spreekt over „bestaande overzichten van telefoon- en dataverkeer”. Het is onvoldoende duidelijk of hiermee zowel de inhoud van bestaande databerichten en telefoongesprekken als verkeersgegevens (bijv. wie belde of verstuurde informatie naar wie en wanneer) worden bedoeld.

| 49. | Dit moet duidelijker worden aangegeven in de bepalingen van het voorstel. Zoals onder de punten 43, 44 en 45 is opgemerkt, dient duidelijk te worden aangegeven wat voor soort overzichten c.q. gegevens kunnen worden verlangd en moet zeker zijn dat bij het verzamelen van die gegevens de toepasselijke wetgeving inzake gegevensbescherming in acht is genomen. |
| --- | --- |

49.

Dit moet duidelijker worden aangegeven in de bepalingen van het voorstel. Zoals onder de punten 43, 44 en 45 is opgemerkt, dient duidelijk te worden aangegeven wat voor soort overzichten c.q. gegevens kunnen worden verlangd en moet zeker zijn dat bij het verzamelen van die gegevens de toepasselijke wetgeving inzake gegevensbescherming in acht is genomen.

d)   Kunnen gegevens worden verlangd van aanbieders van internetdiensten en telecommunicatiebedrijven?

| 50. | In het voorstel dient ondubbelzinnig te worden aangegeven van wie de nationale toezichthouders de opgave van gegevens kunnen verlangen. De EDPS gaat ervan uit dat artikel 10, lid 2, onder d), niet is bedoeld om nationale autoriteiten toestemming te geven om verkeersgegevens te verlangen van aanbieders van „openbare elektronische-communicatiediensten” (16) (zoals telefoonmaatschappijen of aanbieders van internetdiensten). |
| --- | --- |

50.

In het voorstel dient ondubbelzinnig te worden aangegeven van wie de nationale toezichthouders de opgave van gegevens kunnen verlangen. De EDPS gaat ervan uit dat artikel 10, lid 2, onder d), niet is bedoeld om nationale autoriteiten toestemming te geven om verkeersgegevens te verlangen van aanbieders van „openbare elektronische-communicatiediensten” (16) (zoals telefoonmaatschappijen of aanbieders van internetdiensten).

| 51. | Het voorstel verwijst immers in het geheel niet naar zulke aanbieders en ook de term „verkeersgegevens” wordt niet in het voorstel gebruikt. Belangrijker nog is dat het voorstel ook niet spreekt, impliciet noch expliciet, over een mogelijke afwijking van de voorschriften van de e-privacyrichtlijn (17), waarin het algemene beginsel is vastgelegd dat de verdere verwerking van verkeersgegevens alleen is toegestaan voor zover dat nodig is voor facturering en interconnectiebetalingen. |
| --- | --- |

51.

Het voorstel verwijst immers in het geheel niet naar zulke aanbieders en ook de term „verkeersgegevens” wordt niet in het voorstel gebruikt. Belangrijker nog is dat het voorstel ook niet spreekt, impliciet noch expliciet, over een mogelijke afwijking van de voorschriften van de e-privacyrichtlijn (17), waarin het algemene beginsel is vastgelegd dat de verdere verwerking van verkeersgegevens alleen is toegestaan voor zover dat nodig is voor facturering en interconnectiebetalingen.

| 52. | Om iedere twijfel weg te nemen, dient in de tekst van het voorstel, op zijn minst in een overweging, uitdrukkelijk te worden vermeld dat de voorgestelde verordening geen rechtsgrond biedt voor het verlangen van gegevens van aanbieders van openbare elektronische-communicatiediensten. |
| --- | --- |

52.

Om iedere twijfel weg te nemen, dient in de tekst van het voorstel, op zijn minst in een overweging, uitdrukkelijk te worden vermeld dat de voorgestelde verordening geen rechtsgrond biedt voor het verlangen van gegevens van aanbieders van openbare elektronische-communicatiediensten.

e)   Kunnen gegevens worden verlangd van andere derde partijen?

| 53. | Voorts zou het voorstel duidelijkheid moeten verschaffen over de vraag of de bevoegdheid van de nationale toezichthouders om gegevens te verlangen alleen geldt ten aanzien van de marktdeelnemer die voorwerp van onderzoek is of dat zij die bevoegdheid ook ten aanzien van derden hebben (zoals een partij bij een transactie met die marktdeelnemer, of de directie van het hotel waar iemand die verdacht wordt van handel met voorwetenschap verbleef). |
| --- | --- |

53.

Voorts zou het voorstel duidelijkheid moeten verschaffen over de vraag of de bevoegdheid van de nationale toezichthouders om gegevens te verlangen alleen geldt ten aanzien van de marktdeelnemer die voorwerp van onderzoek is of dat zij die bevoegdheid ook ten aanzien van derden hebben (zoals een partij bij een transactie met die marktdeelnemer, of de directie van het hotel waar iemand die verdacht wordt van handel met voorwetenschap verbleef).

f)   Kunnen privéstukken worden verlangd?

| 54. | Tot slot zou het voorstel ook duidelijkheid moeten verschaffen over de vraag of de bevoegdheid om gegevens te verlangen zich ook uitstrekt tot privéstukken en -bestanden van natuurlijke personen, zoals directeuren of andere personen die in dienst zijn van de marktdeelnemer die voorwerp van onderzoek is (bijv. tekstberichten die vanaf een mobiel toestel zijn verstuurd of de browsegeschiedenis op de thuiscomputer). |
| --- | --- |

54.

Tot slot zou het voorstel ook duidelijkheid moeten verschaffen over de vraag of de bevoegdheid om gegevens te verlangen zich ook uitstrekt tot privéstukken en -bestanden van natuurlijke personen, zoals directeuren of andere personen die in dienst zijn van de marktdeelnemer die voorwerp van onderzoek is (bijv. tekstberichten die vanaf een mobiel toestel zijn verstuurd of de browsegeschiedenis op de thuiscomputer).

| 55. | De evenredigheid van de bevoegdheid om privéstukken te verlangen is twijfelachtig en zou — als daarin is voorzien — expliciet moeten worden gemotiveerd. |
| --- | --- |

55.

De evenredigheid van de bevoegdheid om privéstukken te verlangen is twijfelachtig en zou — als daarin is voorzien — expliciet moeten worden gemotiveerd.

| 56. | Net als voor het uitvoeren van inspecties ter plaatse (punten 35 tot en met 40, hierboven), zou het voorstel ook voor het verlangen van privéstukken moeten voorschrijven dat daarvoor een gerechtelijk bevel nodig is en aanvullende specifieke waarborgen moeten eisen. |
| --- | --- |

56.

Net als voor het uitvoeren van inspecties ter plaatse (punten 35 tot en met 40, hierboven), zou het voorstel ook voor het verlangen van privéstukken moeten voorschrijven dat daarvoor een gerechtelijk bevel nodig is en aanvullende specifieke waarborgen moeten eisen.

II.6.   Melden van vermeend marktmisbruik (art. 11): doelbinding en bewaren van gegevens

Betrokken bepalingen

| 57. | Het ACER heeft een belangrijke rol gekregen bij grensoverschrijdende samenwerking: het moet de nationale toezichthouders bij mogelijke gevallen van marktmisbruik waarschuwen en de informatie-uitwisseling faciliteren. Voor het bevorderen van de samenwerking schrijft artikel 11, lid 2, ook voor dat de nationale toezichthouders het ACER „zo specifiek mogelijke informatie” moeten verstrekken wanneer zij redelijke gronden hebben om aan te nemen dat een schending van de voorgestelde verordening heeft plaatsgevonden. Teneinde een gecoördineerde aanpak te verzekeren, schrijft artikel 11, lid 3, verder voor dat de nationale toezichthouders, de bevoegde financiële autoriteiten, het ACER en de Europese Autoriteit voor effecten en markten (EAEM) onderling informatie moeten uitwisselen (18). |
| --- | --- |

57.

Het ACER heeft een belangrijke rol gekregen bij grensoverschrijdende samenwerking: het moet de nationale toezichthouders bij mogelijke gevallen van marktmisbruik waarschuwen en de informatie-uitwisseling faciliteren. Voor het bevorderen van de samenwerking schrijft artikel 11, lid 2, ook voor dat de nationale toezichthouders het ACER „zo specifiek mogelijke informatie” moeten verstrekken wanneer zij redelijke gronden hebben om aan te nemen dat een schending van de voorgestelde verordening heeft plaatsgevonden. Teneinde een gecoördineerde aanpak te verzekeren, schrijft artikel 11, lid 3, verder voor dat de nationale toezichthouders, de bevoegde financiële autoriteiten, het ACER en de Europese Autoriteit voor effecten en markten (EAEM) onderling informatie moeten uitwisselen (18).

Opmerkingen en aanbevelingen van de EDPS

| 58. | Overeenkomstig het doelbindingsbeginsel (19) dient het voorstel uitdrukkelijk te bepalen dat het doorgeven van persoonsgegevens op grond van artikel 11 van het voorstel (meldingen van vermeend marktmisbruik) alleen is toegestaan ten behoeve van onderzoek naar het gemelde geval van vermeend marktmisbruik. De gegevens dienen in ieder geval niet te worden gebruikt voor doeleinden die daarmee niet verenigbaar zijn. |
| --- | --- |

58.

Overeenkomstig het doelbindingsbeginsel (19) dient het voorstel uitdrukkelijk te bepalen dat het doorgeven van persoonsgegevens op grond van artikel 11 van het voorstel (meldingen van vermeend marktmisbruik) alleen is toegestaan ten behoeve van onderzoek naar het gemelde geval van vermeend marktmisbruik. De gegevens dienen in ieder geval niet te worden gebruikt voor doeleinden die daarmee niet verenigbaar zijn.

| 59. | De gegevens mogen ook niet voor langere tijd worden bewaard. Dit is des te belangrijker wanneer de aanvankelijke verdenking ongegrond blijkt. Indien gegevens dan toch langer worden bewaard, moet een op het concrete geval toegespitste motivering worden gegeven (20). |
| --- | --- |

59.

De gegevens mogen ook niet voor langere tijd worden bewaard. Dit is des te belangrijker wanneer de aanvankelijke verdenking ongegrond blijkt. Indien gegevens dan toch langer worden bewaard, moet een op het concrete geval toegespitste motivering worden gegeven (20).

| 60. | In dit verband zou het voorstel om te beginnen de termijn moeten vaststellen gedurende welke het ACER en de andere ontvangers van bedoelde gegevens deze maximaal mogen bewaren, waarbij rekening moet worden gehouden met het doel waarvoor de gegevens worden bewaard. Tenzij een melding van vermeend marktmisbruik tot een concreet onderzoek heeft geleid en dat onderzoek nog steeds gaande is, moeten alle persoonsgegevens in verband met die melding na het verstrijken van een bepaalde termijn uit de bestanden van alle ontvangers worden verwijderd. Tenzij een langere bewaartermijn duidelijk gerechtvaardigd is, moet het verwijderen van de gegevens uiterlijk twee jaar na melding van de verdenking gebeuren (21). |
| --- | --- |

60.

In dit verband zou het voorstel om te beginnen de termijn moeten vaststellen gedurende welke het ACER en de andere ontvangers van bedoelde gegevens deze maximaal mogen bewaren, waarbij rekening moet worden gehouden met het doel waarvoor de gegevens worden bewaard. Tenzij een melding van vermeend marktmisbruik tot een concreet onderzoek heeft geleid en dat onderzoek nog steeds gaande is, moeten alle persoonsgegevens in verband met die melding na het verstrijken van een bepaalde termijn uit de bestanden van alle ontvangers worden verwijderd. Tenzij een langere bewaartermijn duidelijk gerechtvaardigd is, moet het verwijderen van de gegevens uiterlijk twee jaar na melding van de verdenking gebeuren (21).

| 61. | Het voorstel zou moeten voorschrijven dat wanneer een verdenking ongegrond blijkt en/of een onderzoek wordt afgesloten zonder dat verdere stappen worden ondernomen, de toezichthouder die het vermeende marktmisbruik heeft gemeld, het ACER en een eventuele derde partij die toegang tot de informatie over het vermeende marktmisbruik heeft, elkaar daar onverwijld van in kennis stellen, zodat zij hun bestanden dienovereenkomstig kunnen actualiseren (en/of de informatie betreffende het vermeende marktmisbruik, onmiddellijk of na een redelijke bewaartermijn, naar gelang wat van toepassing is, uit hun bestanden verwijderen) (22). |
| --- | --- |

61.

Het voorstel zou moeten voorschrijven dat wanneer een verdenking ongegrond blijkt en/of een onderzoek wordt afgesloten zonder dat verdere stappen worden ondernomen, de toezichthouder die het vermeende marktmisbruik heeft gemeld, het ACER en een eventuele derde partij die toegang tot de informatie over het vermeende marktmisbruik heeft, elkaar daar onverwijld van in kennis stellen, zodat zij hun bestanden dienovereenkomstig kunnen actualiseren (en/of de informatie betreffende het vermeende marktmisbruik, onmiddellijk of na een redelijke bewaartermijn, naar gelang wat van toepassing is, uit hun bestanden verwijderen) (22).

| 62. | Deze bepalingen moeten voorkomen dat in gevallen waarin de verdenking niet is bevestigd (of er zelfs geen nader onderzoek naar is gedaan) of de ongegrondheid ervan is vastgesteld, onschuldige personen voor een onredelijk lange periode op een „zwarte lijst” blijven staan en verdachte blijven (zie artikel 6, onder e), van Richtlijn 95/46/EG en het overeenkomstige artikel 4, onder e), van Verordening (EG) nr. 45/2001. |
| --- | --- |

62.

Deze bepalingen moeten voorkomen dat in gevallen waarin de verdenking niet is bevestigd (of er zelfs geen nader onderzoek naar is gedaan) of de ongegrondheid ervan is vastgesteld, onschuldige personen voor een onredelijk lange periode op een „zwarte lijst” blijven staan en verdachte blijven (zie artikel 6, onder e), van Richtlijn 95/46/EG en het overeenkomstige artikel 4, onder e), van Verordening (EG) nr. 45/2001.

II.7.   Doorgeven van gegevens naar derde landen (art. 14)

Betrokken bepalingen

| 63. | De artikelen 7, 8 en 11 van het voorstel voorzien in de uitwisseling van data en informatie tussen het ACER, de EAEM en de autoriteiten van de lidstaten. Artikel 14 („Betrekkingen met derde landen”) bepaalt dat het ACER „bestuursrechtelijke regelingen [kan] treffen met internationale organisaties en overheidsdiensten van derde landen”. Dit kan leiden tot het doorgeven van persoonsgegevens door het ACER en mogelijk ook door de EAEM en de autoriteiten van de lidstaten aan internationale organisaties en autoriteiten van derde landen. |
| --- | --- |

63.

De artikelen 7, 8 en 11 van het voorstel voorzien in de uitwisseling van data en informatie tussen het ACER, de EAEM en de autoriteiten van de lidstaten. Artikel 14 („Betrekkingen met derde landen”) bepaalt dat het ACER „bestuursrechtelijke regelingen [kan] treffen met internationale organisaties en overheidsdiensten van derde landen”. Dit kan leiden tot het doorgeven van persoonsgegevens door het ACER en mogelijk ook door de EAEM en de autoriteiten van de lidstaten aan internationale organisaties en autoriteiten van derde landen.

Opmerkingen en aanbevelingen van de EDPS

| 64. | De EDPS doet de aanbeveling om in artikel 14 van het voorstel duidelijk aan te geven dat het doorgeven van persoonsgegevens alleen mag plaatsvinden overeenkomstig artikel 9 van Verordening (EG) nr. 45/2001 en de artikelen 25 en 26 van Richtlijn 95/46/EG. Meer in het bijzonder mogen persoonsgegevens slechts aan entiteiten of natuurlijke personen in een derde land worden doorgegeven als het land in kwestie een passend beschermingsniveau waarborgt. Wanneer een derde land geen passende bescherming biedt, mogen persoonsgegeven alleen dan naar dat land worden doorgegeven wanneer de voor de verwerking verantwoordelijke voldoende waarborgen biedt voor de bescherming van de persoonlijke levenssfeer en de fundamentele rechten en vrijheden van de betrokkene, alsmede voor de uitoefening van die rechten. |
| --- | --- |

64.

De EDPS doet de aanbeveling om in artikel 14 van het voorstel duidelijk aan te geven dat het doorgeven van persoonsgegevens alleen mag plaatsvinden overeenkomstig artikel 9 van Verordening (EG) nr. 45/2001 en de artikelen 25 en 26 van Richtlijn 95/46/EG. Meer in het bijzonder mogen persoonsgegevens slechts aan entiteiten of natuurlijke personen in een derde land worden doorgegeven als het land in kwestie een passend beschermingsniveau waarborgt. Wanneer een derde land geen passende bescherming biedt, mogen persoonsgegeven alleen dan naar dat land worden doorgegeven wanneer de voor de verwerking verantwoordelijke voldoende waarborgen biedt voor de bescherming van de persoonlijke levenssfeer en de fundamentele rechten en vrijheden van de betrokkene, alsmede voor de uitoefening van die rechten.

| 65. | De EDPS wijst erop dat afwijkingen (zoals de afwijkingen genoemd in artikel 9, lid 6, van Verordening (EG) nr. 45/2001 en artikel 26, lid 1, van Richtlijn 95/46/EG) in beginsel niet mogen worden gebruikt voor systematische, structurele of bulkoverdachten van gegevens naar derde landen. |
| --- | --- |

65.

De EDPS wijst erop dat afwijkingen (zoals de afwijkingen genoemd in artikel 9, lid 6, van Verordening (EG) nr. 45/2001 en artikel 26, lid 1, van Richtlijn 95/46/EG) in beginsel niet mogen worden gebruikt voor systematische, structurele of bulkoverdachten van gegevens naar derde landen.

II.8.   Voorafgaande controle van de coördinatieactiviteiten van het ACER met betrekking tot onderzoek

| 66. | De gegevens betreffende vermeende inbreuken die het ACER, de EAEM en verscheidene autoriteiten in de lidstaten met elkaar delen, zullen voor een deel ook persoonsgegevens zijn, zoals de naam van de vermeende overtreders of andere betrokken personen (bijv. getuigen, klokkenluiders, werknemers of andere personen die namens de betrokken ondernemingen optreden). |
| --- | --- |

66.

De gegevens betreffende vermeende inbreuken die het ACER, de EAEM en verscheidene autoriteiten in de lidstaten met elkaar delen, zullen voor een deel ook persoonsgegevens zijn, zoals de naam van de vermeende overtreders of andere betrokken personen (bijv. getuigen, klokkenluiders, werknemers of andere personen die namens de betrokken ondernemingen optreden).

| 67. | Artikel 27, lid 1, van Verordening (EG) nr. 45/2001 bepaalt dat „verwerkingen die gezien hun aard, reikwijdte of doeleinden bijzondere risico's kunnen inhouden voor de rechten en vrijheden van de betrokkenen, (...) vooraf [worden] gecontroleerd door de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming”. Artikel 27, lid 2, bevestigt dat de verwerking van gegevens inzake „verdenkingen” en „strafbare feiten” dergelijke risico's meebrengt en dus een voorafgaande controle vereist. Gezien de rol die voor het ACER is voorzien bij de coördinatie van onderzoek, valt aan te nemen dat het agentschap gegevens inzake „verdenkingen” zal verwerken en zijn activiteiten bijgevolg aan een voorafgaande controle zullen worden onderworpen (23). |
| --- | --- |

67.

Artikel 27, lid 1, van Verordening (EG) nr. 45/2001 bepaalt dat „verwerkingen die gezien hun aard, reikwijdte of doeleinden bijzondere risico's kunnen inhouden voor de rechten en vrijheden van de betrokkenen, (...) vooraf [worden] gecontroleerd door de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming”. Artikel 27, lid 2, bevestigt dat de verwerking van gegevens inzake „verdenkingen” en „strafbare feiten” dergelijke risico's meebrengt en dus een voorafgaande controle vereist. Gezien de rol die voor het ACER is voorzien bij de coördinatie van onderzoek, valt aan te nemen dat het agentschap gegevens inzake „verdenkingen” zal verwerken en zijn activiteiten bijgevolg aan een voorafgaande controle zullen worden onderworpen (23).

| 68. | In het kader van een voorafgaande controleprocedure kan de EDPS het ACER een nadere toelichting en specifieke aanbevelingen geven met betrekking tot voorschriften inzake gegevensbescherming. Voorafgaande controle van de activiteiten van het ACER kan zorgen voor meerwaarde omdat de oprichtingsverordening van het ACER (Verordening (EG) nr. 713/2009) geen enkele bepaling inzake de bescherming van persoonsgegevens bevat en de EDPS ter zake van deze verordening geen advies heeft uitgebracht. |
| --- | --- |

68.

In het kader van een voorafgaande controleprocedure kan de EDPS het ACER een nadere toelichting en specifieke aanbevelingen geven met betrekking tot voorschriften inzake gegevensbescherming. Voorafgaande controle van de activiteiten van het ACER kan zorgen voor meerwaarde omdat de oprichtingsverordening van het ACER (Verordening (EG) nr. 713/2009) geen enkele bepaling inzake de bescherming van persoonsgegevens bevat en de EDPS ter zake van deze verordening geen advies heeft uitgebracht.

III.   CONCLUSIES

| 69. | In het voorstel dient duidelijk te worden aangegeven of in het kader van markttoezicht en het melden van vermeend marktmisbruik ook persoonsgegevens kunnen worden verwerkt en, zo ja, welke waarborgen dan gelden. Wanneer niet wordt verwacht dat persoonsgegevens zullen worden verwerkt (of slechts in zeer uitzonderlijke gevallen, wanneer een groothandelaar in energieproducten een natuurlijk en geen rechtspersoon is), dient dit duidelijk in het voorstel te worden aangegeven, op zijn minst in een overweging. |
| --- | --- |

69.

In het voorstel dient duidelijk te worden aangegeven of in het kader van markttoezicht en het melden van vermeend marktmisbruik ook persoonsgegevens kunnen worden verwerkt en, zo ja, welke waarborgen dan gelden. Wanneer niet wordt verwacht dat persoonsgegevens zullen worden verwerkt (of slechts in zeer uitzonderlijke gevallen, wanneer een groothandelaar in energieproducten een natuurlijk en geen rechtspersoon is), dient dit duidelijk in het voorstel te worden aangegeven, op zijn minst in een overweging.

| 70. | De bepalingen inzake gegevensbescherming, gegevensbeveiliging en verantwoordingsplicht dienen te worden verduidelijkt en versterkt, zeker wanneer het verwerken van persoonsgegevens structureel zal plaatsvinden. De Commissie dient zorg te dragen voor adequate controles, zodat gegevens afdoende worden beschermd. Daarvan moet bewijs worden overgelegd („verantwoordingsplicht”). |
| --- | --- |

70.

De bepalingen inzake gegevensbescherming, gegevensbeveiliging en verantwoordingsplicht dienen te worden verduidelijkt en versterkt, zeker wanneer het verwerken van persoonsgegevens structureel zal plaatsvinden. De Commissie dient zorg te dragen voor adequate controles, zodat gegevens afdoende worden beschermd. Daarvan moet bewijs worden overgelegd („verantwoordingsplicht”).

| 71. | In het voorstel dient duidelijk te worden aangegeven of alleen het zakelijk eigendom (bedrijfspanden en -voertuigen) van een marktdeelnemer of ook het privé-eigendom (panden en voertuigen) van natuurlijke personen aan een inspectie ter plaatse kan worden onderworpen. Wanneer ook het privé-eigendom van natuurlijke personen voorwerp van inspectie kan zijn, moet een heldere motivatie van de noodzaak en evenredigheid hiervan worden gegeven en een gerechtelijk bevel en aanvullende waarborgen worden verlangd. Dit moet in het voorstel duidelijk naar voren komen. |
| --- | --- |

71.

In het voorstel dient duidelijk te worden aangegeven of alleen het zakelijk eigendom (bedrijfspanden en -voertuigen) van een marktdeelnemer of ook het privé-eigendom (panden en voertuigen) van natuurlijke personen aan een inspectie ter plaatse kan worden onderworpen. Wanneer ook het privé-eigendom van natuurlijke personen voorwerp van inspectie kan zijn, moet een heldere motivatie van de noodzaak en evenredigheid hiervan worden gegeven en een gerechtelijk bevel en aanvullende waarborgen worden verlangd. Dit moet in het voorstel duidelijk naar voren komen.

| 72. | De reikwijdte van de bevoegdheid om „bestaande overzichten van telefoon- en dataverkeer te verlangen” verdient nadere specificatie. In het voorstel moet ondubbelzinnig worden aangegeven welke gegevens precies kunnen worden verlangd en van wie. Het feit dat geen gegevens kunnen worden verlangd van aanbieders van openbare elektronische-communicatiediensten dient uitdrukkelijk in de tekst van het voorstel te worden vermeld, op zijn minst in een overweging. Het voorstel zou ook duidelijkheid moeten verschaffen over de vraag of de bevoegdheid om gegevens te verlangen zich ook uitstrekt tot privéstukken en -bestanden van natuurlijke personen, zoals directeuren of andere personen die in dienst zijn van de marktdeelnemer die voorwerp van onderzoek is (bijv. tekstberichten die vanaf een mobiel toestel zijn verstuurd of de zoekgeschiedenis op de thuiscomputer). |
| --- | --- |

72.

De reikwijdte van de bevoegdheid om „bestaande overzichten van telefoon- en dataverkeer te verlangen” verdient nadere specificatie. In het voorstel moet ondubbelzinnig worden aangegeven welke gegevens precies kunnen worden verlangd en van wie. Het feit dat geen gegevens kunnen worden verlangd van aanbieders van openbare elektronische-communicatiediensten dient uitdrukkelijk in de tekst van het voorstel te worden vermeld, op zijn minst in een overweging. Het voorstel zou ook duidelijkheid moeten verschaffen over de vraag of de bevoegdheid om gegevens te verlangen zich ook uitstrekt tot privéstukken en -bestanden van natuurlijke personen, zoals directeuren of andere personen die in dienst zijn van de marktdeelnemer die voorwerp van onderzoek is (bijv. tekstberichten die vanaf een mobiel toestel zijn verstuurd of de zoekgeschiedenis op de thuiscomputer).

| 73. | Wat het melden van vermeend marktmisbruik betreft, dient het voorstel uitdrukkelijk te bepalen dat eventuele persoonsgegevens die in deze meldingen zijn vervat, uitsluitend mogen worden gebruikt ten behoeve van het onderzoek naar het gemelde geval van vermeend marktmisbruik. Tenzij naar aanleiding van een dergelijke melding een concreet onderzoek is ingesteld en dat onderzoek nog steeds gaande is (of een verdenking gegrond is gebleken en het onderzoek daarnaar succesvol is afgerond), moeten alle persoonsgegevens in verband met die melding uiterlijk twee jaar na de melding uit de bestanden van alle ontvangers worden verwijderd (tenzij verlenging van de bewaartermijn om andere redenen gerechtvaardigd is). Daarnaast moeten de partijen bij een informatie-uitwisseling elkaar ervan in kennis stellen wanneer een verdenking ongegrond is gebleken en/of een onderzoek is afgesloten zonder dat verdere stappen zijn genomen. |
| --- | --- |

73.

Wat het melden van vermeend marktmisbruik betreft, dient het voorstel uitdrukkelijk te bepalen dat eventuele persoonsgegevens die in deze meldingen zijn vervat, uitsluitend mogen worden gebruikt ten behoeve van het onderzoek naar het gemelde geval van vermeend marktmisbruik. Tenzij naar aanleiding van een dergelijke melding een concreet onderzoek is ingesteld en dat onderzoek nog steeds gaande is (of een verdenking gegrond is gebleken en het onderzoek daarnaar succesvol is afgerond), moeten alle persoonsgegevens in verband met die melding uiterlijk twee jaar na de melding uit de bestanden van alle ontvangers worden verwijderd (tenzij verlenging van de bewaartermijn om andere redenen gerechtvaardigd is). Daarnaast moeten de partijen bij een informatie-uitwisseling elkaar ervan in kennis stellen wanneer een verdenking ongegrond is gebleken en/of een onderzoek is afgesloten zonder dat verdere stappen zijn genomen.

| 74. | Wat het doorgeven van persoonsgegevens naar derde landen betreft, dient het voorstel duidelijk aan te geven dat het doorgeven van persoonsgegevens aan entiteiten of natuurlijke personen in een derde land dat geen passende bescherming biedt, in beginsel alleen is toegestaan wanneer de voor de verwerking verantwoordelijke voldoende waarborgen biedt voor de bescherming van de persoonlijke levenssfeer en de fundamentele rechten en vrijheden van de betrokkenen, alsmede voor de uitoefening van die rechten. |
| --- | --- |

74.

Wat het doorgeven van persoonsgegevens naar derde landen betreft, dient het voorstel duidelijk aan te geven dat het doorgeven van persoonsgegevens aan entiteiten of natuurlijke personen in een derde land dat geen passende bescherming biedt, in beginsel alleen is toegestaan wanneer de voor de verwerking verantwoordelijke voldoende waarborgen biedt voor de bescherming van de persoonlijke levenssfeer en de fundamentele rechten en vrijheden van de betrokkenen, alsmede voor de uitoefening van die rechten.

| 75. | Het ACER dient de verwerking van persoonsgegevens in het kader van de coördinatie van onderzoeksactiviteiten op grond van artikel 11 van het voorstel, aan een voorafgaande controle door het EDPS te onderwerpen. |
| --- | --- |

75.

Het ACER dient de verwerking van persoonsgegevens in het kader van de coördinatie van onderzoeksactiviteiten op grond van artikel 11 van het voorstel, aan een voorafgaande controle door het EDPS te onderwerpen.

Gedaan te Brussel, 21 juni 2011.

Giovanni BUTTARELLI

Europese adjunct-toezichthouder voor gegevensbescherming

---

(1)  PB L 281 van 23.11.1995, blz. 31 (hierna „Richtlijn 95/46/EG” genoemd).

1

(2)  PB L 8 van 12.1.2001, blz. 1 (hierna „Verordening (EG) nr. 45/2001” genoemd).

2

(3)  COM(2010) 726 definitief.

3

(4)  Het ACER is een orgaan van de Europese Unie dat is opgericht in 2010 en tot taak heeft de nationale toezichthouders voor de energiemarkt op EU-niveau bij te staan bij het uitvoeren van de toezichtstaken die zij in de lidstaten hebben en hun acties zo nodig te coördineren.

4

(5)  Richtlijn 2003/6/EG van het Europees Parlement en de Raad van 28 januari 2003 betreffende handel met voorwetenschap en marktmanipulatie (marktmisbruik), PB L 96 van 12.4.2003, blz. 16.

5

(6)  Richtlijn 2004/39/EG van het Europees Parlement en de Raad van 21 april 2004 betreffende markten voor financiële instrumenten, tot wijziging van de Richtlijnen 85/611/EEG en 93/6/EEG van de Raad en van Richtlijn 2000/12/EG van het Europees Parlement en de Raad en houdende intrekking van Richtlijn 93/22/EEG van de Raad, PB L 145 van 30.4.2004, blz. 1.

6

(7)  Voor meer informatie over de bredere context van verwante wetgevingsvoorstellen, zie het Advies van de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming betreffende het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende otc-derivaten, centrale tegenpartijen en transactieregisters, uitgebracht op 19 april 2011, in het bijzonder de punten 4, 5 en 17-20.

7

(8)  Zie artikel 2, onder a), van Richtlijn 95/46/EG en artikel 2, onder a), van Verordening (EG) nr. 45/2001.

8

(9)  Zie artikel 6, lid 1, onder c), en artikel 7, onder c), van Richtlijn 95/46/EG en artikel 4, lid 1, onder c), en artikel 5, onder b), van Verordening (EG) nr. 45/2001.

9

(10)  Artikel 9, lid 1, van het voorstel — waarin wordt verwezen naar Verordening (EG) nr. 45/2001 — wekt de indruk dat die mogelijkheid bestaat, maar geeft geen nadere bijzonderheden. Zie tevens paragraaf II.2 van dit advies.

10

(11)  Zie paragraaf 7 van het Advies van de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming betreffende de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's getiteld „Een integrale aanpak van de bescherming van persoonsgegevens in de Europese Unie”, uitgebracht op 14 januari 2011 (http://www.edps.europa.eu/EDPSWEB/webdav/site/mySite/shared/Documents/Consultation/Opinions/2011/11-01-14_Personal_Data_Protection_EN.pdf).

11

(12)  Zie paragraaf 6.3 van bovengenoemd advies van de EDPS van 14 januari 2011.

12

(13)  Arrest van het HvJ van 9 november 2010, gevoegde zaken C-92/09 en C-93/09 (Schecke en Eifert); zie met name de punten 81, 65 en 86.

13

Schecke en Eifert)

(14)  Opgemerkt moet worden dat het voorstel niet voorziet in vergelijkbare onderzoeksbevoegdheden voor het ACER. Zulke bevoegdheden zijn evenmin voor het ACER voorzien in Verordening (EG) nr. 713/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 13 juli 2009 tot oprichting van een agentschap voor de samenwerking van energieregulators, PB L 211 van 14.8.2009, blz. 1.

14

(15)  Zie bijvoorbeeld de uitspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Funke v. Frankrijk (zaak nr. 82/1991/334/407), 25 februari 1993, punten 55-57.

15

Funke

Frankrijk

(16)  Zie artikel 2, onder c), van Richtlijn 2002/21/EG van het Europees Parlement en de Raad van 7 maart 2002 inzake een gemeenschappelijk regelgevingskader voor elektronische-communicatienetwerken en -diensten (Kaderrichtlijn), PB L 108 van 24.4.2002, blz. 33.

16

(17)  Zie artikel 6, lid 1, van Richtlijn 2002/58/EG van het Europees Parlement en de Raad van 12 juli 2002 betreffende de verwerking van persoonsgegevens en de bescherming van de persoonlijke levenssfeer in de sector elektronische communicatie (richtlijn betreffende privacy en elektronische communicatie), PB L 201 van 31.7.2002, blz. 37.

17

(18)  De EAEM is een onafhankelijke EU-instantie die bijdraagt aan het waarborgen van de stabiliteit van het financiële stelsel van de Europese Unie door de integriteit, transparantie, efficiëntie en ordelijke werking van de effectenmarkten te verzekeren en de bescherming van beleggers te verbeteren.

18

(19)  Zie artikel 6, lid 1, onder b), van Richtlijn 95/46/EG en artikel 4, lid 1, onder b), van Verordening (EG) nr. 45/2001.

19

(20)  Zie bijvoorbeeld het arrest van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in de zaak S. en Marper v. Verenigd Koninkrijk (4 december 2008) (zaaknummers 30562/04 en 30566/04), waarin wordt bepaald dat het voor lange tijd bewaren van gegevens van personen die niet zijn veroordeeld voor een strafbaar feit, krachtens artikel 8 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens een schending van het recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer vormt.

20

S. en Marper

Verenigd Koninkrijk

(21)  Voor de gevallen waarin een verdenking gegrond is gebleken en naar aanleiding daarvan een succesvol onderzoek is verricht, dient in het voorstel een specifieke — niet-buitensporige — termijn te worden vastgelegd gedurende welke de gegevens na afronding van het onderzoek nog kunnen worden bewaard.

21

(22)  Deze informatie moet ook aan de betrokkene worden verstrekt.

22

(23)  Opgemerkt moet worden dat de gegevensverwerking door de nationale autoriteiten mogelijk eveneens aan een voorafgaande controle kan worden onderworpen. Dit zou dan gebeuren door de nationale of regionale autoriteiten voor gegevensbescherming en is afhankelijk van de vraag of de nationale wetten inzake gegevensbescherming waarin artikel 20 van Richtlijn 95/46/EG is omgezet, hierin voorzien.

23

---

II Mededelingen

MEDEDELINGEN VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE

Europese Commissie

| 23.9.2011 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 279/28 |
| --- | --- | --- | --- |

23.9.2011

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 279/28

---

Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie

(Zaak COMP/M.6349 — Motherson/Cross Industries/Peguform/Wethje)

(Voor de EER relevante tekst)

2011/C 279/04

Op 16 september 2011 heeft de Commissie besloten zich niet te verzetten tegen bovenvermelde aangemelde concentratie en deze verenigbaar met de gemeenschappelijke markt te verklaren. Deze beschikking is gebaseerd op artikel 6, lid 1, onder b), van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad. De volledige tekst van de beschikking is slechts beschikbaar in het Engels en zal openbaar worden gemaakt na verwijdering van eventuele bedrijfsgeheimen. De tekst is beschikbaar:

| — | op de website Concurrentie van de Commissie, afdeling fusies (http://ec.europa.eu/competition/mergers/cases/). Deze website biedt verschillende hulpmiddelen om individuele concentratiebeschikkingen op te zoeken, onder meer op: naam van de onderneming, nummer van de zaak, datum en sector, |
| --- | --- |

—

op de website Concurrentie van de Commissie, afdeling fusies (http://ec.europa.eu/competition/mergers/cases/). Deze website biedt verschillende hulpmiddelen om individuele concentratiebeschikkingen op te zoeken, onder meer op: naam van de onderneming, nummer van de zaak, datum en sector,

| — | in elektronische vorm op de EUR-Lex-website (http://eur-lex.europa.eu/en/index.htm) onder documentnummer 32011M6349. EUR-Lex biedt online-toegang tot de communautaire wetgeving. |
| --- | --- |

—

in elektronische vorm op de EUR-Lex-website (http://eur-lex.europa.eu/en/index.htm) onder documentnummer 32011M6349. EUR-Lex biedt online-toegang tot de communautaire wetgeving.

---

| 23.9.2011 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 279/28 |
| --- | --- | --- | --- |

23.9.2011

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 279/28

---

Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie

(Zaak COMP/M.6218 — Ineos/Tessenderlo Group S-PVC Assets)

(Voor de EER relevante tekst)

2011/C 279/05

Op 26 juli 2011 heeft de Commissie besloten zich niet te verzetten tegen bovenvermelde aangemelde concentratie en deze verenigbaar met de gemeenschappelijke markt te verklaren. Deze beschikking is gebaseerd op artikel 6, lid 1, onder b), van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad. De volledige tekst van de beschikking is slechts beschikbaar in het Engels en zal openbaar worden gemaakt na verwijdering van eventuele bedrijfsgeheimen. De tekst is beschikbaar:

| — | op de website Concurrentie van de Commissie, afdeling fusies (http://ec.europa.eu/competition/mergers/cases/). Deze website biedt verschillende hulpmiddelen om individuele concentratiebeschikkingen op te zoeken, onder meer op: naam van de onderneming, nummer van de zaak, datum en sector, |
| --- | --- |

—

op de website Concurrentie van de Commissie, afdeling fusies (http://ec.europa.eu/competition/mergers/cases/). Deze website biedt verschillende hulpmiddelen om individuele concentratiebeschikkingen op te zoeken, onder meer op: naam van de onderneming, nummer van de zaak, datum en sector,

| — | in elektronische vorm op de EUR-Lex-website (http://eur-lex.europa.eu/en/index.htm) onder documentnummer 32011M6218. EUR-Lex biedt online-toegang tot de communautaire wetgeving. |
| --- | --- |

—

in elektronische vorm op de EUR-Lex-website (http://eur-lex.europa.eu/en/index.htm) onder documentnummer 32011M6218. EUR-Lex biedt online-toegang tot de communautaire wetgeving.

---

IV Informatie

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE

Europese Commissie

| 23.9.2011 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 279/29 |
| --- | --- | --- | --- |

23.9.2011

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 279/29

---

Wisselkoersen van de euro (1)

22 september 2011

2011/C 279/06

1 euro =

| | Munteenheid | Koers |
| --- | --- | --- |
| USD | US-dollar | 1,3448 |
| JPY | Japanse yen | 102,59 |
| DKK | Deense kroon | 7,4458 |
| GBP | Pond sterling | 0,87325 |
| SEK | Zweedse kroon | 9,2762 |
| CHF | Zwitserse frank | 1,2275 |
| ISK | IJslandse kroon | |
| NOK | Noorse kroon | 7,8270 |
| BGN | Bulgaarse lev | 1,9558 |
| CZK | Tsjechische koruna | 24,878 |
| HUF | Hongaarse forint | 293,06 |
| LTL | Litouwse litas | 3,4528 |
| LVL | Letlandse lat | 0,7093 |
| PLN | Poolse zloty | 4,4863 |
| RON | Roemeense leu | 4,3055 |
| TRY | Turkse lira | 2,4636 |
| AUD | Australische dollar | 1,3691 |
| CAD | Canadese dollar | 1,3894 |
| HKD | Hongkongse dollar | 10,4904 |
| NZD | Nieuw-Zeelandse dollar | 1,7185 |
| SGD | Singaporese dollar | 1,7547 |
| KRW | Zuid-Koreaanse won | 1 605,66 |
| ZAR | Zuid-Afrikaanse rand | 11,0754 |
| CNY | Chinese yuan renminbi | 8,6040 |
| HRK | Kroatische kuna | 7,4845 |
| IDR | Indonesische roepia | 12 246,50 |
| MYR | Maleisische ringgit | 4,2744 |
| PHP | Filipijnse peso | 58,919 |
| RUB | Russische roebel | 43,2059 |
| THB | Thaise baht | 41,379 |
| BRL | Braziliaanse real | 2,4887 |
| MXN | Mexicaanse peso | 18,6738 |
| INR | Indiase roepie | 66,6720 |

Munteenheid

Koers

USD

US-dollar

1,3448

JPY

Japanse yen

102,59

DKK

Deense kroon

7,4458

GBP

Pond sterling

0,87325

SEK

Zweedse kroon

9,2762

CHF

Zwitserse frank

1,2275

ISK

IJslandse kroon

NOK

Noorse kroon

7,8270

BGN

Bulgaarse lev

1,9558

CZK

Tsjechische koruna

24,878

HUF

Hongaarse forint

293,06

LTL

Litouwse litas

3,4528

LVL

Letlandse lat

0,7093

PLN

Poolse zloty

4,4863

RON

Roemeense leu

4,3055

TRY

Turkse lira

2,4636

AUD

Australische dollar

1,3691

CAD

Canadese dollar

1,3894

HKD

Hongkongse dollar

10,4904

NZD

Nieuw-Zeelandse dollar

1,7185

SGD

Singaporese dollar

1,7547

KRW

Zuid-Koreaanse won

1 605,66

ZAR

Zuid-Afrikaanse rand

11,0754

CNY

Chinese yuan renminbi

8,6040

HRK

Kroatische kuna

7,4845

IDR

Indonesische roepia

12 246,50

MYR

Maleisische ringgit

4,2744

PHP

Filipijnse peso

58,919

RUB

Russische roebel

43,2059

THB

Thaise baht

41,379

BRL

Braziliaanse real

2,4887

MXN

Mexicaanse peso

18,6738

INR

Indiase roepie

66,6720

---

(1)  Bron: door de Europese Centrale Bank gepubliceerde referentiekoers.

---

V Adviezen

BESTUURLIJKE PROCEDURES

Europese Commissie

| 23.9.2011 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 279/30 |
| --- | --- | --- | --- |

23.9.2011

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 279/30

---

MEDIA 2007 — ONTWIKKELING, DISTRIBUTIE, PROMOTIE EN OPLEIDING

Oproep tot het indienen van voorstellen — EACEA/21/11

Ondersteuning van de ontwikkeling van productieprojecten — Fictie, creatieve documentaires en animatie — individuele projecten, slate funding en slate funding tweede fase

2011/C 279/07

1.   Doelstellingen en omschrijving

Deze kennisgeving van een oproep tot het indienen van voorstellen is gebaseerd op Besluit nr. 1718/2006/EG van het Europees Parlement en de Raad van 15 november 2006 betreffende de uitvoering van een programma ter ondersteuning van de Europese audiovisuele sector (MEDIA 2007).

Een van de doelstellingen van dit programma is door het verlenen van financiële steun de ontwikkeling van productieprojecten van onafhankelijke productiemaatschappijen voor de Europese en internationale markt in de genres fictie, creatieve documentaire en animatie te bevorderen.

2.   In aanmerking komende aanvragers

Deze kennisgeving is bestemd voor Europese ondernemingen waarvan de werkzaamheden bijdragen aan het bereiken van de bovengenoemde doelstellingen en meer in het bijzonder voor onafhankelijke productiemaatschappijen.

Aanvragers moeten in een van de volgende landen zijn gevestigd:

| — | de 27 landen van de Europese Unie; |
| --- | --- |

—

de 27 landen van de Europese Unie;

| — | de EER-landen, Zwitserland en Kroatië. |
| --- | --- |

—

de EER-landen, Zwitserland en Kroatië.

3.   In aanmerking komende acties

Activiteiten gericht op de ontwikkeling van de volgende audiovisuele werken (eenmalig of als serie) komen in aanmerking:

| — | commercieel te exploiteren fictieprojecten met een duur van ten minste 50 minuten; |
| --- | --- |

—

commercieel te exploiteren fictieprojecten met een duur van ten minste 50 minuten;

| — | commercieel te exploiteren creatieve documentaires met een duur van ten minste 25 minuten (lengte per aflevering in geval van een serie); |
| --- | --- |

—

commercieel te exploiteren creatieve documentaires met een duur van ten minste 25 minuten (lengte per aflevering in geval van een serie);

| — | commercieel te exploiteren animatieprojecten met een duur van ten minste 24 minuten. |
| --- | --- |

—

commercieel te exploiteren animatieprojecten met een duur van ten minste 24 minuten.

Activiteiten gericht op de ontwikkeling en productie van werken in de volgende genres komen niet in aanmerking:

| — | rechtstreekse opnamen, televisiespelletjes, praatprogramma's, realityshows, educatieve, onderwijs- en instructieprogramma's; |
| --- | --- |

—

rechtstreekse opnamen, televisiespelletjes, praatprogramma's, realityshows, educatieve, onderwijs- en instructieprogramma's;

| — | documentaires om het toerisme te stimuleren, „making-of”-programma's, verslagen, reportages over dieren, nieuwsprogramma's en docusoaps; |
| --- | --- |

—

documentaires om het toerisme te stimuleren, „making-of”-programma's, verslagen, reportages over dieren, nieuwsprogramma's en docusoaps;

| — | projecten die direct of indirect een boodschap overbrengen die niet in overeenstemming is met het beleid van de Europese Unie, zoals projecten die strijdig zijn met de belangen van de volksgezondheid (alcohol, tabak, drugs), de naleving van de mensenrechten, de veiligheid van de bevolking of het recht van vrije meningsuiting; |
| --- | --- |

—

projecten die direct of indirect een boodschap overbrengen die niet in overeenstemming is met het beleid van de Europese Unie, zoals projecten die strijdig zijn met de belangen van de volksgezondheid (alcohol, tabak, drugs), de naleving van de mensenrechten, de veiligheid van de bevolking of het recht van vrije meningsuiting;

| — | projecten die aanzetten tot geweld en/of racisme en/of met een pornografische inhoud; |
| --- | --- |

—

projecten die aanzetten tot geweld en/of racisme en/of met een pornografische inhoud;

| — | werken met een reclameachtig karakter; |
| --- | --- |

—

werken met een reclameachtig karakter;

| — | institutionele producties waarmee promotie wordt gemaakt voor een bepaalde organisatie of haar activiteiten. |
| --- | --- |

—

institutionele producties waarmee promotie wordt gemaakt voor een bepaalde organisatie of haar activiteiten.

De oproep tot het indienen van voorstellen 21/11 kent twee termijnen. Voor deelname aan de eerste termijn dient de steunaanvraag naar het Agentschap te worden gezonden tussen de publicatiedatum van de oproep tot het indienen van voorstellen en 25 november 2011. Voor deelname aan de tweede termijn dient de steunaanvraag naar het Agentschap te worden gezonden tussen 26 november 2011 en 13 april 2012, de sluitingsdatum van de oproep tot het indienen van voorstellen.

Het project loopt tot de datum waarop het in productie wordt genomen, maar niet langer dan tot 30 juni 2014 voor aanvragen die binnen de eerste termijn zijn ingediend en tot 30 november 2014 voor aanvragen die binnen de tweede termijn zijn ingediend.

4.   Toewijzingscriteria

Op basis van de volgende weging worden punten toegekend tot in totaal 100:

Voor individuele projecten

| — | Criteria voor de kwaliteit van de aanvragende onderneming (40 punten):






  — | kwaliteit van de ontwikkelingsstrategie (10); |
| --- | --- | --- |

—

Criteria voor de kwaliteit van de aanvragende onderneming (40 punten):

—

kwaliteit van de ontwikkelingsstrategie (10);

| — | samenhang van het ontwikkelingsbudget (10); |
| --- | --- |

—

samenhang van het ontwikkelingsbudget (10);

| — | kwaliteit van de financieringsstrategie (10); |
| --- | --- |

—

kwaliteit van de financieringsstrategie (10);

| — | kwaliteit van de distributiestrategie (10). |
| --- | --- |

—

kwaliteit van de distributiestrategie (10).

| — | Criteria voor het ingediende project (60 punten):






  — | kwaliteit van het project (40); |
| --- | --- | --- |

—

Criteria voor het ingediende project (60 punten):

—

kwaliteit van het project (40);

| — | productiemogelijkheden en haalbaarheid van het project (10); |
| --- | --- |

—

productiemogelijkheden en haalbaarheid van het project (10);

| — | mogelijkheden voor Europese en internationale distributie (10). |
| --- | --- |

—

mogelijkheden voor Europese en internationale distributie (10).

Voor slate funding en slate funding tweede fase

| — | Criteria voor de kwaliteit van de aanvragende onderneming (60 punten):






  — | capaciteit van de onderneming om op Europees niveau te ontwikkelen en te produceren (15 punten voor slate funding — 30 punten voor slate funding tweede fase); |
| --- | --- | --- |

—

Criteria voor de kwaliteit van de aanvragende onderneming (60 punten):

—

capaciteit van de onderneming om op Europees niveau te ontwikkelen en te produceren (15 punten voor slate funding — 30 punten voor slate funding tweede fase);

| — | kwaliteit van de ontwikkelingsstrategie en samenhang van het ontwikkelingsbudget (15 punten voor slate funding — 10 punten voor slate funding tweede fase); |
| --- | --- |

—

kwaliteit van de ontwikkelingsstrategie en samenhang van het ontwikkelingsbudget (15 punten voor slate funding — 10 punten voor slate funding tweede fase);

| — | kwaliteit van de financieringsstrategie (15 punten voor slate funding — 10 punten voor slate funding tweede fase); |
| --- | --- |

—

kwaliteit van de financieringsstrategie (15 punten voor slate funding — 10 punten voor slate funding tweede fase);

| — | kwaliteit van de distributiestrategie (15 punten voor slate funding — 10 punten voor slate funding tweede fase). |
| --- | --- |

—

kwaliteit van de distributiestrategie (15 punten voor slate funding — 10 punten voor slate funding tweede fase).

| — | Criteria voor de ingediende projecten (40 punten):






  — | kwaliteit van de projecten (10); |
| --- | --- | --- |

—

Criteria voor de ingediende projecten (40 punten):

—

kwaliteit van de projecten (10);

| — | mogelijkheden van het creatieve team (10); |
| --- | --- |

—

mogelijkheden van het creatieve team (10);

| — | productiemogelijkheden en haalbaarheid van het project (10); |
| --- | --- |

—

productiemogelijkheden en haalbaarheid van het project (10);

| — | mogelijkheden voor Europese en internationale distributie (10). |
| --- | --- |

—

mogelijkheden voor Europese en internationale distributie (10).

5.   Begroting

De totaal beschikbare begroting bedraagt 17 miljoen EUR. De toe te kennen financiële bijdrage is een subsidie.

De maximaal aan een individueel project toe te kennen bijdrage bedraagt tussen 10 000 EUR en 60 000 EUR, behalve voor in de bioscoop uit te brengen animaties met de lengte van een speelfilm, waarvoor het maximum 80 000 EUR bedraagt. De toe te kennen financiële bijdrage kan echter nooit meer bedragen dan 50 % van de in aanmerking komende kosten waarvoor de producent financiering heeft aangevraagd (60 % voor projecten die van belang zijn voor het bevorderen van de culturele verscheidenheid in Europa).

De maximaal aan slate funding en slate funding tweede fase toe te kennen bijdrage bedraagt tussen 70 000 EUR en 190 000 EUR. De toe te kennen financiële bijdrage kan nooit meer bedragen dan 50 % van de in aanmerking komende kosten waarvoor de producent financiering heeft aangevraagd.

Het Agentschap behoudt zich het recht voor niet alle beschikbare financiële middelen toe te kennen.

6.   Termijn voor indiening van aanvragen

Aanvragen moeten zowel online door middel van de online aanvraagformulieren als per post (het gehele papieren dossier) worden ingediend bij het Uitvoerend Agentschap (EACEA), niet later dan 25 november 2011 en 13 april 2012 (zie onder 3) op het volgende adres:

| Uitvoerend Agentschap Onderwijs, Audiovisuele Media en Cultuur (EACEA) — MEDIA |
| --- |
| Constantin DASKALAKIS |
| BOUR 3/30 |
| Bourgetlaan 1 |
| 1140 Brussel |
| BELGIË |

Uitvoerend Agentschap Onderwijs, Audiovisuele Media en Cultuur (EACEA) — MEDIA

Constantin DASKALAKIS

BOUR 3/30

Bourgetlaan 1

1140 Brussel

BELGIË

Alleen aanvragen die met gebruikmaking van het officiële aanvraagformulier zijn ingediend en die naar behoren ondertekend zijn door de persoon die gemachtigd is om namens de aanvragende organisatie juridisch bindende overeenkomsten aan te gaan, worden aanvaard.

Per fax of e-mail ingediende aanvragen worden geweigerd.

7.   Volledige informatie

De volledige tekst van de richtsnoeren en de aanvraagformulieren zijn te vinden op het volgende internetadres: http://www.ec.europa.eu/media

Aanvragen moeten aan de bepalingen van de richtsnoeren voldoen en op de daartoe bestemde formulieren worden ingediend.

---

| 23.9.2011 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 279/33 |
| --- | --- | --- | --- |

23.9.2011

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 279/33

---

MEDIA 2007 — ONTWIKKELING, DISTRIBUTIE, PROMOTIE EN OPLEIDING

Oproep tot het indienen van voorstellen — EACEA/22/11

Ondersteuning van de ontwikkeling van online- en offline-interactieve werken

2011/C 279/08

1.   Doelstellingen en beschrijving

Deze kennisgeving van een oproep tot het indienen van voorstellen is gebaseerd op Besluit nr. 1718/2006/EG van het Europees Parlement en de Raad van 15 november 2006 betreffende de uitvoering van een programma ter ondersteuning van de Europese audiovisuele sector (MEDIA 2007).

Een van de doelstellingen van dit programma is door het verlenen van financiële steun de ontwikkeling van productieprojecten van onafhankelijke productiemaatschappijen voor de Europese en internationale markt te bevorderen.

2.   In aanmerking komende aanvragers

Deze kennisgeving is bestemd voor Europese ondernemingen waarvan de werkzaamheden bijdragen aan het bereiken van de bovengenoemde doelstellingen en meer in het bijzonder voor onafhankelijke productiemaatschappijen.

Aanvragers moeten in een van de volgende landen zijn gevestigd:

| — | de 27 landen van de Europese Unie; |
| --- | --- |

—

de 27 landen van de Europese Unie;

| — | de EER, Zwitserland en Kroatië. |
| --- | --- |

—

de EER, Zwitserland en Kroatië.

3.   In aanmerking komende acties

Activiteiten gericht op de volgende interactieve werken komen in aanmerking:

De conceptontwikkeling (tot aan een eerste afspeelbare toepassing) van digitale interactieve inhoud als aanvulling op een audiovisueel project (toneelstuk, creatieve documentaire of animatie), specifiek bestemd voor ten minste een van de volgende platforms:

| — | internet, |
| --- | --- |

—

internet,

| — | pc, |
| --- | --- |

—

pc,

| — | console, |
| --- | --- |

—

console,

| — | handbediend toestel, |
| --- | --- |

—

handbediend toestel,

| — | interactieve televisie. |
| --- | --- |

—

interactieve televisie.

Deze digitale inhoud moet beschikken over:

| — | substantiële interactiviteit met een narratieve component; |
| --- | --- |

—

substantiële interactiviteit met een narratieve component;

| — | originaliteit, creativiteit en innovatie ten opzichte van reeds bestaande werken; |
| --- | --- |

—

originaliteit, creativiteit en innovatie ten opzichte van reeds bestaande werken;

| — | commercieel potentieel in Europa. |
| --- | --- |

—

commercieel potentieel in Europa.

Alleen de volgende soorten audiovisuele, voor commerciële exploitatie bestemde projecten kunnen worden aangevuld door de ingediende interactieve werken:

| — | een toneelstuk van ten minste 50 minuten (de totale lengte van de serie in het geval van een serie); |
| --- | --- |

—

een toneelstuk van ten minste 50 minuten (de totale lengte van de serie in het geval van een serie);

| — | een creatieve documentaire van ten minste 25 minuten (lengte per episode in geval van een serie); |
| --- | --- |

—

een creatieve documentaire van ten minste 25 minuten (lengte per episode in geval van een serie);

| — | een animatie van ten minste 24 minuten (de totale lengte van de serie in het geval van een serie). |
| --- | --- |

—

een animatie van ten minste 24 minuten (de totale lengte van de serie in het geval van een serie).

De volgende activiteiten komen niet in aanmerking:

Activiteiten voor de ontwikkeling en productie van de volgende categorieën werken komen niet in aanmerking:

| — | referentiewerken (encyclopedieën, atlassen, catalogi, databases ...); |
| --- | --- |

—

referentiewerken (encyclopedieën, atlassen, catalogi, databases ...);

| — | „hoe-te-gebruiken”-werken (educatieve programma’s handleidingen ...); |
| --- | --- |

—

„hoe-te-gebruiken”-werken (educatieve programma’s handleidingen ...);

| — | tools en softwarediensten; |
| --- | --- |

—

tools en softwarediensten;

| — | informatiediensten of louter transacties; |
| --- | --- |

—

informatiediensten of louter transacties;

| — | informatieprogramma’s en -tijdschriften; |
| --- | --- |

—

informatieprogramma’s en -tijdschriften;

| — | projecten ter bevordering van toerisme; |
| --- | --- |

—

projecten ter bevordering van toerisme;

| — | multimediale kunstprojecten; |
| --- | --- |

—

multimediale kunstprojecten;

| — | online social media platforms, blogs, internet fora, websites gericht op online netwerken of gelijksoortige activiteiten; |
| --- | --- |

—

online social media platforms, blogs, internet fora, websites gericht op online netwerken of gelijksoortige activiteiten;

| — | projecten die direct of indirect een boodschap overbrengen die niet in overeenstemming is met het beleid van de Europese Unie, zoals projecten die strijdig zijn met de belangen van de volksgezondheid (alcohol, tabak, drugs), de naleving van de mensenrechten, de veiligheid van de bevolking of het recht van vrije meningsuiting; |
| --- | --- |

—

projecten die direct of indirect een boodschap overbrengen die niet in overeenstemming is met het beleid van de Europese Unie, zoals projecten die strijdig zijn met de belangen van de volksgezondheid (alcohol, tabak, drugs), de naleving van de mensenrechten, de veiligheid van de bevolking of het recht van vrije meningsuiting;

| — | projecten die aanzetten tot geweld en/of racisme en/of met een pornografische inhoud; |
| --- | --- |

—

projecten die aanzetten tot geweld en/of racisme en/of met een pornografische inhoud;

| — | werken met een reclameachtig karakter (met name merkgericht); |
| --- | --- |

—

werken met een reclameachtig karakter (met name merkgericht);

| — | institutionele producties waarmee promotie wordt gemaakt voor een bepaalde organisatie of haar activiteiten. |
| --- | --- |

—

institutionele producties waarmee promotie wordt gemaakt voor een bepaalde organisatie of haar activiteiten.

De oproep tot het indienen van voorstellen 22/11 kent twee termijnen. Voor deelname aan de eerste termijn dient de steunaanvraag naar het Agentschap te worden gezonden tussen de publicatiedatum van de oproep tot het indienen van voorstellen en 25 november 2011. Voor deelname aan de tweede termijn dient de steunaanvraag naar het Agentschap te worden gezonden tussen 26 november 2011 en 13 april 2012, de sluitingsdatum van de oproep tot het indienen van voorstellen.

Het project loopt tot de datum waarop het in productie wordt genomen, maar niet langer dan tot 30 juni 2014 voor aanvragen die binnen de eerste termijn zijn ingediend en tot 30 november 2014 voor aanvragen die binnen de tweede termijn zijn ingediend.

4.   Toewijzingscriteria

Op basis van de volgende weging worden punten toegekend tot in totaal 100:

| — | Criteria voor de kwaliteit van de aanvragende onderneming (40 punten):






  — | kwaliteit van de ontwikkelingsstrategie (10); |
| --- | --- | --- |

—

Criteria voor de kwaliteit van de aanvragende onderneming (40 punten):

—

kwaliteit van de ontwikkelingsstrategie (10);

| — | samenhang van het ontwikkelingsbudget (10); |
| --- | --- |

—

samenhang van het ontwikkelingsbudget (10);

| — | capaciteit van de onderneming om het project te verwezenlijken (10); |
| --- | --- |

—

capaciteit van de onderneming om het project te verwezenlijken (10);

| — | kwaliteit van de financieringsstrategie (10); |
| --- | --- |

—

kwaliteit van de financieringsstrategie (10);

| — | Criteria voor het ingediende project (60 punten):






  — | kwaliteit van de inhoud en originaliteit van het concept in vergelijking met bestaande werken (20); |
| --- | --- | --- |

—

Criteria voor het ingediende project (60 punten):

—

kwaliteit van de inhoud en originaliteit van het concept in vergelijking met bestaande werken (20);

| — | innovatie, toepasselijkheid van de in het werk gebruikte technieken en kwaliteit van de interactiviteit (20); |
| --- | --- |

—

innovatie, toepasselijkheid van de in het werk gebruikte technieken en kwaliteit van de interactiviteit (20);

| — | potentieel voor exploitatie op de Europese markt en geschiktheid voor het doelpubliek (20). |
| --- | --- |

—

potentieel voor exploitatie op de Europese markt en geschiktheid voor het doelpubliek (20).

5.   Begroting

De totaal beschikbare begroting bedraagt 2,5 miljoen EUR. De toe te kennen financiële bijdrage is een subsidie.

De maximaal toe te kennen financiële bijdrage bedraagt tussen 10 000 EUR en 150 000 EUR.

De toe te kennen financiële bijdrage kan nooit meer bedragen dan 50 % van de in aanmerking komende kosten waarvoor de producent financiering heeft aangevraagd (60 % voor projecten die een belang weergeven voor het bevorderen van culturele diversiteit in Europa).

Het Agentschap behoudt zich het recht voor niet alle beschikbare financiële middelen toe te kennen.

6.   Termijn voor indiening van aanvragen

Aanvragen moeten zowel online door middel van de online aanvraagformulieren als per post (het gehele papieren dossier) worden ingediend bij het Uitvoerend Agentschap (EACEA), niet later dan 25 november 2011 en 13 april 2012 (zie onder 3) op het volgende adres:

| Uitvoerend Agentschap Onderwijs, Audiovisuele Media en Cultuur (EACEA) — MEDIA |
| --- |
| Constantin DASKALAKIS |
| BOUR 3/30 |
| Bourgetlaan 1 |
| 1140 Brussel |
| BELGIË |

Uitvoerend Agentschap Onderwijs, Audiovisuele Media en Cultuur (EACEA) — MEDIA

Constantin DASKALAKIS

BOUR 3/30

Bourgetlaan 1

1140 Brussel

BELGIË

Alleen aanvragen die met gebruikmaking van het officiële aanvraagformulier zijn ingediend en die naar behoren ondertekend zijn door de persoon die gemachtigd is om namens de aanvragende organisatie juridisch bindende overeenkomsten aan te gaan, worden aanvaard.

Per fax of e-mail ingediende aanvragen worden geweigerd.

7.   Volledige informatie

De volledige tekst van de richtsnoeren en de aanvraagformulieren zijn te vinden op het volgende internetadres:

http://ec.europa.eu/media

Aanvragen moeten aan de bepalingen van de richtsnoeren voldoen en op de daartoe bestemde formulieren worden ingediend.

---

PROCEDURES IN VERBAND MET DE UITVOERING VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK MEDEDINGINGSBELEID

Europese Commissie

| 23.9.2011 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 279/36 |
| --- | --- | --- | --- |

23.9.2011

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 279/36

---

Voorafgaande aanmelding van een concentratie

(Zaak COMP/M.6348 — Arla Foods/Allgäuland)

(Voor de EER relevante tekst)

2011/C 279/09

| 1. | Op 15 september 2011 heeft de Commissie een aanmelding van een voorgenomen concentratie in de zin van artikel 4 van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (1) ontvangen. Hierin is meegedeeld dat de onderneming Hansa-Milch AG („Hansa”, Duitlsland) die deel uitmaakt van Arla Foods Amba („Arla”, Denemarken) in de zin van artikel 3, lid 1, onder b) van de EG-concentratieverordening de volledige zeggenschap verkrijgt over Allgäuland- Käsereien GmbH en AL Dienstleistungs-GmbH (tezamen „Allgäuland” genoemd, Duitsland) door de verwerving van aandelen. |
| --- | --- |

1.

Op 15 september 2011 heeft de Commissie een aanmelding van een voorgenomen concentratie in de zin van artikel 4 van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (1) ontvangen. Hierin is meegedeeld dat de onderneming Hansa-Milch AG („Hansa”, Duitlsland) die deel uitmaakt van Arla Foods Amba („Arla”, Denemarken) in de zin van artikel 3, lid 1, onder b) van de EG-concentratieverordening de volledige zeggenschap verkrijgt over Allgäuland- Käsereien GmbH en AL Dienstleistungs-GmbH (tezamen „Allgäuland” genoemd, Duitsland) door de verwerving van aandelen.

| 2. | De bedrijfswerkzaamheden van de betrokken ondernemingen zijn:






  — | Arla: zuivelcoöperatie in eigendom van melkveehouders. Het bedrijf produceert en verkoopt een assortiment zuivelproducten. In Duitsland is Arla voornamelijk actief via haar dochteronderneming Hansa, |
| --- | --- | --- |

2.

De bedrijfswerkzaamheden van de betrokken ondernemingen zijn:

—

Arla: zuivelcoöperatie in eigendom van melkveehouders. Het bedrijf produceert en verkoopt een assortiment zuivelproducten. In Duitsland is Arla voornamelijk actief via haar dochteronderneming Hansa,

| — | Allgäuland: zuivelcoöperatie die een assortiment kwaliteitskazen alsook andere zuivelproducten produceert, voornamelijk in Duitsland. |
| --- | --- |

—

Allgäuland: zuivelcoöperatie die een assortiment kwaliteitskazen alsook andere zuivelproducten produceert, voornamelijk in Duitsland.

| 3. | Op grond van een voorlopig onderzoek is de Commissie van oordeel dat de aangemelde transactie binnen het toepassingsgebied van de EG-concentratieverordening kan vallen. Ten aanzien van dit punt wordt de definitieve beslissing echter aangehouden. |
| --- | --- |

3.

Op grond van een voorlopig onderzoek is de Commissie van oordeel dat de aangemelde transactie binnen het toepassingsgebied van de EG-concentratieverordening kan vallen. Ten aanzien van dit punt wordt de definitieve beslissing echter aangehouden.

| 4. | De Commissie verzoekt belanghebbenden haar hun eventuele opmerkingen over de voorgenomen concentratie kenbaar te maken.
  Deze opmerkingen moeten de Commissie uiterlijk tien dagen na dagtekening van deze bekendmaking hebben bereikt. Zij kunnen per faxbericht (+32 22964301), per e-mail naar COMP-MERGER-REGISTRY@ec.europa.eu of per post, onder vermelding van zaaknummer COMP/M.6348 — Arla Foods/Allgäuland, aan onderstaand adres worden toegezonden:





  Europese Commissie |
| --- | --- |
| Directoraat-generaal Concurrentie |
| Griffie voor concentraties |
| J-70 |
| 1049 Brussel |
| BELGIË |

4.

De Commissie verzoekt belanghebbenden haar hun eventuele opmerkingen over de voorgenomen concentratie kenbaar te maken.

Deze opmerkingen moeten de Commissie uiterlijk tien dagen na dagtekening van deze bekendmaking hebben bereikt. Zij kunnen per faxbericht (+32 22964301), per e-mail naar COMP-MERGER-REGISTRY@ec.europa.eu of per post, onder vermelding van zaaknummer COMP/M.6348 — Arla Foods/Allgäuland, aan onderstaand adres worden toegezonden:

Europese Commissie

Directoraat-generaal Concurrentie

Griffie voor concentraties

J-70

1049 Brussel

BELGIË

---

(1)  PB L 24 van 29.1.2004, blz. 1 (de „EG-concentratieverordening”).

---

| 23.9.2011 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 279/37 |
| --- | --- | --- | --- |

23.9.2011

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 279/37

---

Voorafgaande aanmelding van een concentratie

(Zaak COMP/M.6392 — Gores/Mexx)

Voor een vereenvoudigde procedure in aanmerking komende zaak

(Voor de EER relevante tekst)

2011/C 279/10

| 1. | Op 15 september 2011 heeft de Commissie een aanmelding van een voorgenomen concentratie in de zin van artikel 4 van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (1) ontvangen. Hierin is meegedeeld dat de Gores Group LLC („Gores”, Verenigde Staten) in de zin van artikel 3, lid 1, onder b) van de EG-concentratieverordening de volledige zeggenschap verkrijgt over Mexx European Holding BV („Mexx”, Nederland) door de verwerving van aandelen. |
| --- | --- |

1.

Op 15 september 2011 heeft de Commissie een aanmelding van een voorgenomen concentratie in de zin van artikel 4 van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (1) ontvangen. Hierin is meegedeeld dat de Gores Group LLC („Gores”, Verenigde Staten) in de zin van artikel 3, lid 1, onder b) van de EG-concentratieverordening de volledige zeggenschap verkrijgt over Mexx European Holding BV („Mexx”, Nederland) door de verwerving van aandelen.

| 2. | De bedrijfswerkzaamheden van de betrokken ondernemingen zijn:






  — | Gores: private-equity-investeerder in de sectoren technologie, telecommunicatie, zakelijke diensten, industrie en kleding, voornamelijk in de VS en West-Europa, |
| --- | --- | --- |

2.

De bedrijfswerkzaamheden van de betrokken ondernemingen zijn:

—

Gores: private-equity-investeerder in de sectoren technologie, telecommunicatie, zakelijke diensten, industrie en kleding, voornamelijk in de VS en West-Europa,

| — | Mexx: kleinhandel in kleding, kleinhandelsverkoop van voetbekleding en accessoires, en groothandel in kleding en voetbekleding in Europa en Noord-Amerika. |
| --- | --- |

—

Mexx: kleinhandel in kleding, kleinhandelsverkoop van voetbekleding en accessoires, en groothandel in kleding en voetbekleding in Europa en Noord-Amerika.

| 3. | Op grond van een voorlopig onderzoek is de Commissie van oordeel dat de aangemelde concentratie binnen het toepassingsgebied van de EG-concentratieverordening kan vallen. Ten aanzien van dit punt wordt de definitieve beslissing echter aangehouden. Er zij op gewezen dat deze zaak in aanmerking kan komen voor de vereenvoudigde procedure zoals uiteengezet in de mededeling van de Commissie betreffende een vereenvoudigde procedure voor de behandeling van bepaalde concentraties krachtens de EG-concentratieverordening (2). |
| --- | --- |

3.

Op grond van een voorlopig onderzoek is de Commissie van oordeel dat de aangemelde concentratie binnen het toepassingsgebied van de EG-concentratieverordening kan vallen. Ten aanzien van dit punt wordt de definitieve beslissing echter aangehouden. Er zij op gewezen dat deze zaak in aanmerking kan komen voor de vereenvoudigde procedure zoals uiteengezet in de mededeling van de Commissie betreffende een vereenvoudigde procedure voor de behandeling van bepaalde concentraties krachtens de EG-concentratieverordening (2).

| 4. | De Commissie verzoekt belanghebbenden haar hun eventuele opmerkingen over de voorgenomen concentratie kenbaar te maken.
  Deze opmerkingen moeten de Commissie uiterlijk tien dagen na dagtekening van deze bekendmaking hebben bereikt. Zij kunnen per faxbericht (+32 22964301), per e-mail naar COMP-MERGER-REGISTRY@ec.europa.eu of per post, onder vermelding van zaaknummer COMP/M.6392 — Gores/Mexx, aan onderstaand adres worden toegezonden:





  Europese Commissie |
| --- | --- |
| Directoraat-generaal Concurrentie |
| Griffie voor concentraties |
| J-70 |
| 1049 Brussel |
| BELGIË |

4.

De Commissie verzoekt belanghebbenden haar hun eventuele opmerkingen over de voorgenomen concentratie kenbaar te maken.

Deze opmerkingen moeten de Commissie uiterlijk tien dagen na dagtekening van deze bekendmaking hebben bereikt. Zij kunnen per faxbericht (+32 22964301), per e-mail naar COMP-MERGER-REGISTRY@ec.europa.eu of per post, onder vermelding van zaaknummer COMP/M.6392 — Gores/Mexx, aan onderstaand adres worden toegezonden:

Europese Commissie

Directoraat-generaal Concurrentie

Griffie voor concentraties

J-70

1049 Brussel

BELGIË

---

(1)  PB L 24 van 29.1.2004, blz. 1 (de „EG-concentratieverordening”).

(2)  PB C 56 van 5.3.2005, blz. 32 („mededeling betreffende een vereenvoudigde procedure”).

---