“Misyon FEMA a se sipòte sitwayen nou yo ak premye sekouris yo pou asire ke kòm yon nasyon nou travay ansanm pou konstwi, 

soutni, ak amelyore kapasite nou pou prepare pou, pwoteje kont, reponn, refè, ak bese tout danje."

Salvaging_Family_Valuables_FIMA_Fact_Sheet_2017_508WDU Haitian Creole

Paj 1 avek 2

Ranmase dlo-domaje fanmi yo ak piès eritaj 

Pèt yo ki se rezilta dezas yo anjeneral mezire an dola, men souvan 

pèt ki pwoblèm yo se matyè ki se atik serye ak eritaj yo ki pi pre kè 

moun ak fanmi yo. Al-Menm si bagay sa yo se trezò yo ka domaje 

nan inondasyon, siklòn, oswa tònad, li ase souvan posib pou sove 

yo.

Avèk yon ti kras pasyans, aksyon rapid, ak konsèy pwofesyonèl, 

ekonomize foto enpotan, lèt, ak lòt objè iranplasab si se posib, 

byenke li ka enplike yon konsiltasyon swivi ak yon konsèvatè.

 Enfòmasyon jeneral

• Si objè a toujou mouye, dousman rense l avèk dlo klè, dlo pwòp. Si 

li se sèk, netwayel koupe limon ak debri ak yon bwòs mou oswa tou 

ala lejè ak yon ti twal mouye.

• Air sèk, objè mouye oswa mouye andedan, si sa posib. Solèylimyè ak chalè ka twò fò, sa ki lakòz separasyon, chanjman, ak 

bouche. Ogmante vantilasyon ak fanatik, fenèt ouvè, oswa lè 

kondisyone, men pa fè vantilate yo dirèkteman nan objè ki pou 

seche yo. Anpeche kwasans lan nan mwazi

ak kanni pa diminye imidite ak dezidratif.

• Sekirite pèsonèl enpòtan lè w ap travay avèk objè ki soti nan dlo 

kontamine. Mete gan vinil oswa gan nitrile, rad pwoteksyon, gwo 

linèt, epi, lè sa posib, sèvi ak yon respiratè pandan y ap travay.

Foto

Ak anpil atansyon retire foto mouye nan plastik / papye kadriyaj; li 

ka pi an sekirite pou déchirel sou kote lwen foto a pase rale foto a tèt 

li. Sere oswa kopye non ekri, elatriye foto mouye ak negatif ke yo 

kole ansanm pa janm dwe rale apa. Tranpe yo nan dlo pwòp jiskaske 

yo separe, jiska 48 èdtan jiskaske ou ka li sèk oswa friz yo. (Pa friz 

negatif vè oswa plak.) Rense yo nan dlo fre. Pa manyen oswa sifas 

blot. Bay foto yo Lè sèk, pa pann yo ak pens yo mete nan bor yo, 

oswa mete yo plat, Mete yo fas anle, sou papye dezenfekte. Kenbe 

foto pou pa kontakte sifas adjasan oswa youn ak lòt. Si dèyè vè, gade 

Ankadreman.

Kouvri nan labou, foto fanmi yo ak lòt héritage fanmilial,foto ki kouche sou lari ak gazon apre 

gwo inondasyon nan Des Plaines, Illinois, nan mwa avril 2013. Foto pa Bryan Adams / 

FEMA Corps

Ankadreman 

Penti: Retire nan ankadreman an mouye oswa sèk, sof si kole nan glas. 

Kenbe li sou travès yo ba. Sil toujou mouye, rense labou ak pousyè tè a 

ak yon eponj pwòp ak on tidlo pwop. Si kouch penti an komanse blaze 

e fann, ekilib, oswa parèt enstab, pa eseye netwaye; konsilte yon 

konsèvatè pwofesyonèl. Si li estab, dousman efase do a nan twal la ak 

yon sèvyèt pwòp, sèk; evite defòme twal ak presyon. Lè sèk lè l sèvi 

avèk bon sikilasyon nan chalè oswa limyè solèy. Pou ogmante 

sikilasyon, kouche twal la fè fas anle sou yon sifas orizontal avèk espas 

aeryen yo. Atizay / foto / dokiman dèyè vè: Retire nan ankadreman sof 

si objè parèt kole nan glas. Lè sèk tou dousman, bò imaj moute ak pa 

gen anyen manyen sifas la. Si objè an kole nan vè, kite li nan 

ankadreman an ak lè sèk vè-kòt desann pou optik lavni oswa tretman.

Liv ak dokiman

Si rense ki nesesè, kenbe liv fèmen. Si kwi, twal, oswa papye materyèl 

yo se minables oswa gonmen, mete papye sir ant yo. Pake liv, bò kolòn 

vètebral desann, nan yon sèl kouch nan resipyan ki solid. Pile dokiman 

pou yo pa kraze yo. Mete veso yo nan yon frizè, de preferans ak yon 

anviwònman jèl-gratis epi mete li nan tanperati ki pi ba posib. Atann 

pwosesis sa a seche yo pran nan plizyè semèn nan plizyè mwa, tou 

depann de tanperati frizè a ak limit domaj dlo a.

Federal Asirans ak Kontwòl Dega
“Misyon FEMA a se sipòte sitwayen nou yo ak premye sekouris yo pou asire ke kòm yon nasyon nou travay ansanm pou konstwi, 

soutni, ak amelyore kapasite nou pou prepare pou, pwoteje kont, reponn, refè, ak bese tout danje."

Salvaging_Family_Valuables_FIMA_Fact_Sheet_2017_508WDU Haitian Creole

Paj 2 avek 2

Panyen

Dousman rense, drenaj, ak panyen efase pou retire dlo depase; pa t 

'fè ni tòde sèk. Ekri panyen yo ak sèvyèt papye pwòp oswa dra 

koton kenbe fòm ak absòbe tach. Kouvri ak sèvyèt pwòp ak lè sèk 

yo dousman, chanje materyèl la blotaj regilyèman.

Tisu ak Tekstil

Tekstil yo pral pi fèb ak pi lou lè mouye epi yo pral bezwen 

siplemantè sipò fizik lè deplase. Pa eseye yo dewoule twal trè delika 

si kouch yo frajil yo kole ansanm. Pa pile tekstil mouye. Pou retire 

labou ak debri, re-mouye twal yo ak dousman ap koule tankou dlo 

pwòp oswa avèk yon espre kawotchou amann. Dousman peze dlo 

soti ak palmis la nan men ou. Pa tòde oswa tòde sèk. Retire dlo 

epase avèk sèvyèt sèk, papye blotaj, oswa papye un-inked, sitou si 

blad an dyabèt. Re-fòme twal la pandan ke li mouye a 

apwoksimasyon orijinal li. Pa mete twal nan sele sache plastik.

Mèb An bwa

Dousman rense / eponj sifas an bwa nan pwòp, ak Lè sa a, efase ak 

lè sèk tou dousman. Si mèb an gen yon sifas pentire, lè sèk dousman 

san yo pa retire pousyè oswa imidite. Yon pwosesis dousman pral 

ede asire ke bwa a sèch respire ak gen mwens chans chèn, fann, 

oswa krak. Mouye siye pouvwa lakòz mèb an retresi oswa enkruste 

a leve. Pa janm mete mèb bwa soti nan solèy la sèk; chalè a ap lakòz 

siye inegal epi li kapab aleje epi fennen kèk tach bwa. Si nan dout, 

konsilte yon konsèvatè mèb pou metòd ki pi bon yo seche mèb dlo 

ki domaje ou.

Kase Potri ak Seramik

Si objè yo kase oswa kòmanse tonbe apa, mete tout moso kase ak 

pati detache nan klèman make louvri genyenèr; depreferans, yo ta 

dwe itilize yon veso separe pou fragman chak objè kase. Pa eseye 

reparasyon objè yo jiskaske yo konplètman sèk oswa, nan ka 

materyèl enpotan, jiskaske ou konsilte avèk yon konseye 

pwofesyonèl. Siveye yo pou mwazi.

Metal objè

Rense objè metal ki ekspoze nan inondwat, labou, oswa limon 

ak dlo klè ak efase sèk imedyatman ak yon moso twal pwòp, 

mou. Objè metal yo ka dirèkteman cheche ak fanatik yo ak 

ègzaminè ki ba-chalè yo ogmante vitès siye yo.

Pèmèt depo labou lou sou objè metal gwo, tankou eskilti, sèk. Ka 

kouvri labou dwe retire pita.

Kwi

Si sa nesesè, rense / eponj ak dlo klè yo retire labou epi redwi tach. Efase 

yo sèk ak twal mou oswa sèvyèt. Padonnen yo ak sèvyèt sèk oswa papye 

un-inked pou kenbe fòm; lè sèk. Pou kenbe krihide, semi-ate kwi, tankou 

kidskin, ak fouri souplesse, dousman ak souvan manipuan reta yo pandan siye.

Paske enfòmasyon yo bay la se jeneral, National Emergency National Task 

Force rekòmande Konsèvatè pwofesyonèl yo dwe konsilte konsènan metòd 

ki apwopriye pou tretman pou objè istorik yo.

Enfòmasyon plis detaye ki disponib nan resous sa

Resous

Videyo: Segman Dlo nan men gid pou repons pou ijans: 

youtube.com/watch?v=rXyA5Dq_jHM

Videyo: Segman labou soti nan gid jaden nan repons pou 

ijansyoutube.com/watch?v=9KSkxxydnvY

ERS: Emergency Response and Salvage app

conservation-us.org/emergencies/ers-app

Pwosedi alam pou atik ki mouye

mnhs.org/preserve/conservation/emergency.php

Jwenn yon konsèvatè

conservation-us.org/membership/find-a-conservator

Rejyonal Alliance pou Prezèvasyon (RAP)

preservecollections.org

Eritaj Ijans Nasyonal Task Force

culturalrescue.si.edu/resources/response-recovery-resources

Pou plis enfòmasyon, vizite sit entènèt HENTF oswa imèl

HENTF@si.edu. Fèy sa a te prepare ak la asistans PRICE, preparasyon ak 

Repons Smithsonian Enstitisyon an nan Koleksyon Ijans sipòte

ekip.

FEMA ak Enstitisyon Smithsonian ko-patwone Nasyonal Task 

Force Eritaj Ijans lan, yon patenarya nan 42 òganizasyon 

sèvis nasyonal ak ajans federal ki te kreye pou pwoteje eritaj 

kiltirèl nan efè domaje dezas natirèl ak lòt ijans.

Ajans Federal Jesyon Ijans

Ranmase dlo-domaje fanmi yo ak piès eritaj