# Επίσημη Εφημερίδα C 161/2013

| | ISSN 1977-0901
  doi:10.3000/19770901.C_2013.161.ell |
| --- | --- |
| Επίσημη Εφημερίδα
  της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 161 |
| | |
| Έκδοση στην ελληνική γλώσσα | Ανακοινώσεις και Πληροφορίες | 56ό έτος6 Ιουνίου 2013 |

ISSN 1977-0901

doi:10.3000/19770901.C_2013.161.ell

Επίσημη Εφημερίδα

της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 161

Έκδοση στην ελληνική γλώσσα

Ανακοινώσεις και Πληροφορίες

56ό έτος6 Ιουνίου 2013

---

| Ανακοίνωση αριθ | Περιεχόμενα | Σελίδα |
| --- | --- | --- |
| | I   Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις |
| | ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ |
| | Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή |
| | 488η σύνοδος ολομέλειας της 20ής και 21ης Μαρτίου 2013 |
| 2013/C 161/01 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανάγκες και μέθοδοι ενεργού συμμετοχής των πολιτών στο πεδίο της ενεργειακής πολιτικής (διερευνητική γνωμοδότηση) | 1 |
| 2013/C 161/02 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ο πολίτης στο επίκεντρο μιας εσωτερικής ψηφιακής αγοράς χωρίς αποκλεισμούς: Σχέδιο δράσης για μια επιτυχή έκβαση (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 8 |
| 2013/C 161/03 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Κατάχρηση του καθεστώτος των αυτοαπασχολούμενων (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 14 |
| 2013/C 161/04 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Εσωτερική αγορά και περιφερειακές ενισχύσεις (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 20 |
| 2013/C 161/05 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η δημιουργία απασχόλησης μέσω της μαθητείας και της διά βίου επαγγελματικής κατάρτισης — Ο ρόλος των επιχειρήσεων στην εκπαίδευση στην ΕΕ (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 27 |
| 2013/C 161/06 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η συμμετοχή και η συμβολή των εργαζομένων ως πυλώνας της χρηστής εταιρικής διακυβέρνησης και της ισορροπημένης εξόδου από την κρίση (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 35 |
| 2013/C 161/07 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ο κοινωνικός διάλογος στις χώρες της ανατολικής εταιρικής σχέσης | 40 |
| 2013/C 161/08 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η συμβολή της κοινωνίας πολιτών σε μια στρατηγική πρόληψης και μείωσης της απώλειας και της σπατάλης τροφίμων (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 46 |

Ανακοίνωση αριθ

Περιεχόμενα

Σελίδα

I   Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

488η σύνοδος ολομέλειας της 20ής και 21ης Μαρτίου 2013

2013/C 161/01

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανάγκες και μέθοδοι ενεργού συμμετοχής των πολιτών στο πεδίο της ενεργειακής πολιτικής (διερευνητική γνωμοδότηση)

1

2013/C 161/02

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ο πολίτης στο επίκεντρο μιας εσωτερικής ψηφιακής αγοράς χωρίς αποκλεισμούς: Σχέδιο δράσης για μια επιτυχή έκβαση (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

8

2013/C 161/03

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Κατάχρηση του καθεστώτος των αυτοαπασχολούμενων (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

14

2013/C 161/04

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Εσωτερική αγορά και περιφερειακές ενισχύσεις (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

20

2013/C 161/05

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η δημιουργία απασχόλησης μέσω της μαθητείας και της διά βίου επαγγελματικής κατάρτισης — Ο ρόλος των επιχειρήσεων στην εκπαίδευση στην ΕΕ (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

27

2013/C 161/06

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η συμμετοχή και η συμβολή των εργαζομένων ως πυλώνας της χρηστής εταιρικής διακυβέρνησης και της ισορροπημένης εξόδου από την κρίση (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

35

2013/C 161/07

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ο κοινωνικός διάλογος στις χώρες της ανατολικής εταιρικής σχέσης

40

2013/C 161/08

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η συμβολή της κοινωνίας πολιτών σε μια στρατηγική πρόληψης και μείωσης της απώλειας και της σπατάλης τροφίμων (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

46

| | III   Προπαρασκευαστικές πράξεις |
| --- | --- |
| | ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ |
| | 488η σύνοδος ολομέλειας της 20ής και 21ης Μαρτίου 2013 |
| 2013/C 161/09 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής: Οι εξόχως απόκεντρες περιοχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης: Προς μια εταιρική σχέση για μια έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξηCOM(2012) 287 final | 52 |
| 2013/C 161/10 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 723/2009 του Συμβουλίου σχετικά με κοινοτικό νομικό πλαίσιο για την κοινοπραξία ευρωπαϊκής ερευνητικής υποδομής (ΚΕΕΥ)COM(2012) 682 final — 2012/0321 (NLE) | 58 |
| 2013/C 161/11 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πράσινη Βίβλος — Μια ολοκληρωμένη αγορά παράδοσης δεμάτων για την ανάπτυξη του ηλεκτρονικού εμπορίου στην ΕΕCOM(2012) 698 final | 60 |
| 2013/C 161/12 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση προγράμματος της Ένωσης για την υποστήριξη συγκεκριμένων δραστηριοτήτων στον τομέα της χρηματοοικονομικής αναφοράς και του λογιστικού ελέγχου κατά την περίοδο 2014-2020COM(2012) 782 final — 2012/0364 (COD) | 64 |
| 2013/C 161/13 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: Ωθώντας τη νεολαία προς την απασχόλησηCOM(2012) 727 final | 67 |
| 2013/C 161/14 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την πρόσβαση στους γενετικούς πόρους και τον δίκαιο και ισότιμο καταμερισμό των οφελών που απορρέουν από τη χρησιμοποίησή τους στην ΈνωσηCOM(2012) 576 final — 2012/0278 (COD) | 73 |
| 2013/C 161/15 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με γενικό ενωσιακό πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον έως το 2020: Ευημερία εντός των ορίων του πλανήτη μας COM(2012) 710 final — 2012/0337 (COD) | 77 |
| 2013/C 161/16 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: Η κοινωνική προστασία στην πολιτική αναπτυξιακής συνεργασίας της Ευρωπαϊκής ΈνωσηςCOM(2012) 446 final | 82 |
| 2013/C 161/17 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: Γαλάζια ανάπτυξη: Ευκαιρίες για βιώσιμη ανάπτυξη στους τομείς της θάλασσας και της ναυτιλίαςCOM(2012) 494 final | 87 |
| 2013/C 161/18 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τον εξοπλισμό πλοίων και την κατάργηση της οδηγίας 96/98/ΕΚCOM(2012) 772 final — 2012/0358 (COD) | 93 |

III   Προπαρασκευαστικές πράξεις

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

488η σύνοδος ολομέλειας της 20ής και 21ης Μαρτίου 2013

2013/C 161/09

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής: Οι εξόχως απόκεντρες περιοχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης: Προς μια εταιρική σχέση για μια έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξηCOM(2012) 287 final

COM(2012) 287 final

52

2013/C 161/10

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 723/2009 του Συμβουλίου σχετικά με κοινοτικό νομικό πλαίσιο για την κοινοπραξία ευρωπαϊκής ερευνητικής υποδομής (ΚΕΕΥ)COM(2012) 682 final — 2012/0321 (NLE)

COM(2012) 682 final — 2012/0321 (NLE)

58

2013/C 161/11

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πράσινη Βίβλος — Μια ολοκληρωμένη αγορά παράδοσης δεμάτων για την ανάπτυξη του ηλεκτρονικού εμπορίου στην ΕΕCOM(2012) 698 final

COM(2012) 698 final

60

2013/C 161/12

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση προγράμματος της Ένωσης για την υποστήριξη συγκεκριμένων δραστηριοτήτων στον τομέα της χρηματοοικονομικής αναφοράς και του λογιστικού ελέγχου κατά την περίοδο 2014-2020COM(2012) 782 final — 2012/0364 (COD)

COM(2012) 782 final — 2012/0364 (COD)

64

2013/C 161/13

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: Ωθώντας τη νεολαία προς την απασχόλησηCOM(2012) 727 final

COM(2012) 727 final

67

2013/C 161/14

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την πρόσβαση στους γενετικούς πόρους και τον δίκαιο και ισότιμο καταμερισμό των οφελών που απορρέουν από τη χρησιμοποίησή τους στην ΈνωσηCOM(2012) 576 final — 2012/0278 (COD)

COM(2012) 576 final — 2012/0278 (COD)

73

2013/C 161/15

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με γενικό ενωσιακό πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον έως το 2020: Ευημερία εντός των ορίων του πλανήτη μας COM(2012) 710 final — 2012/0337 (COD)

COM(2012) 710 final — 2012/0337 (COD)

77

2013/C 161/16

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: Η κοινωνική προστασία στην πολιτική αναπτυξιακής συνεργασίας της Ευρωπαϊκής ΈνωσηςCOM(2012) 446 final

COM(2012) 446 final

82

2013/C 161/17

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: Γαλάζια ανάπτυξη: Ευκαιρίες για βιώσιμη ανάπτυξη στους τομείς της θάλασσας και της ναυτιλίαςCOM(2012) 494 final

COM(2012) 494 final

87

2013/C 161/18

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τον εξοπλισμό πλοίων και την κατάργηση της οδηγίας 96/98/ΕΚCOM(2012) 772 final — 2012/0358 (COD)

COM(2012) 772 final — 2012/0358 (COD)

93

| EL | |
| --- | --- |

EL

---

I Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

488η σύνοδος ολομέλειας της 20ής και 21ης Μαρτίου 2013

| 6.6.2013 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 161/1 |
| --- | --- | --- | --- |

6.6.2013

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 161/1

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανάγκες και μέθοδοι ενεργού συμμετοχής των πολιτών στο πεδίο της ενεργειακής πολιτικής» (διερευνητική γνωμοδότηση)

2013/C 161/01

Εισηγητής: ο κ.
  ADAMS

Στις 13 Νοεμβρίου 2012, και σύμφωνα με το άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα:

Ανάγκες και μέθοδοι ενεργού συμμετοχής των πολιτών στο πεδίο της ενεργειακής πολιτικής

(διερευνητική γνωμοδότηση).

Το ειδικευμένο τμήμα «Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία της πληροφορίας», στο οποίο ανατέθηκαν οι σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 27 Φεβρουαρίου 2013.

Κατά την 488η σύνοδο ολομέλειας, της 20ής και 21ης Μαρτίου 2013 (συνεδρίαση της 20ής Μαρτίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 183 ψήφους υπέρ, 2 κατά και 5 αποχές.

1.   Εισαγωγή και συστάσεις

| 1.1 | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε πρόταση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για τη διερεύνηση της δυνατότητας θέσπισης διαλόγου της κοινωνίας των πολιτών για ενεργειακά ζητήματα. Η συμμετοχή, η συνειδητοποίηση και η αποδοχή, από τους πολίτες, των διαφόρων αλλαγών που πρέπει να υποστούν τα ενεργειακά μας συστήματα τις επόμενες δεκαετίες έχει καθοριστική σημασία. Προς τούτο, ο διάλογος με την κοινωνία των πολιτών είναι αναγκαίος, και η σύνθεση της ΕΟΚΕ, που αντανακλά την ευρωπαϊκή κοινωνία, την καθιστά ικανή να απευθυνθεί στους πολίτες και τους φορείς από τα κράτη μέλη και να θεσπίσει ολοκληρωμένο πρόγραμμα που ασπάζεται τις αρχές της συμμετοχικής δημοκρατίας και της συγκεκριμένης δράσης. |
| --- | --- |

1.1

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε πρόταση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για τη διερεύνηση της δυνατότητας θέσπισης διαλόγου της κοινωνίας των πολιτών για ενεργειακά ζητήματα. Η συμμετοχή, η συνειδητοποίηση και η αποδοχή, από τους πολίτες, των διαφόρων αλλαγών που πρέπει να υποστούν τα ενεργειακά μας συστήματα τις επόμενες δεκαετίες έχει καθοριστική σημασία. Προς τούτο, ο διάλογος με την κοινωνία των πολιτών είναι αναγκαίος, και η σύνθεση της ΕΟΚΕ, που αντανακλά την ευρωπαϊκή κοινωνία, την καθιστά ικανή να απευθυνθεί στους πολίτες και τους φορείς από τα κράτη μέλη και να θεσπίσει ολοκληρωμένο πρόγραμμα που ασπάζεται τις αρχές της συμμετοχικής δημοκρατίας και της συγκεκριμένης δράσης.

| 1.2 | Μετά από προκαταρκτικές διαβουλεύσεις με τα κράτη μέλη, τους περιφερειακούς και δημοτικούς οργανισμούς, οργανώσεις που εκπροσωπούν τους κοινωνικούς εταίρους, ΜΚΟ, τον ενεργειακό τομέα και πρωτοβάθμιες οργανώσεις πολιτών, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή συνιστά την υλοποίηση των προτάσεων της ενότητας 7 της παρούσας γνωμοδότησης. |
| --- | --- |

1.2

Μετά από προκαταρκτικές διαβουλεύσεις με τα κράτη μέλη, τους περιφερειακούς και δημοτικούς οργανισμούς, οργανώσεις που εκπροσωπούν τους κοινωνικούς εταίρους, ΜΚΟ, τον ενεργειακό τομέα και πρωτοβάθμιες οργανώσεις πολιτών, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή συνιστά την υλοποίηση των προτάσεων της ενότητας 7 της παρούσας γνωμοδότησης.

| 1.3 | Συνοπτικά:






  — | Η ΕΟΚΕ θα ηγηθεί της προσπάθειας θέσπισης Ευρωπαϊκού ενεργειακού διαλόγου (ΕΕΔ), μιας συντονισμένης, πολυεπίπεδης και προσανατολισμένης στην δράση συζήτησης εντός και μεταξύ όλων των κρατών μελών. |
| --- | --- | --- |

1.3

Συνοπτικά:

—

Η ΕΟΚΕ θα ηγηθεί της προσπάθειας θέσπισης Ευρωπαϊκού ενεργειακού διαλόγου (ΕΕΔ), μιας συντονισμένης, πολυεπίπεδης και προσανατολισμένης στην δράση συζήτησης εντός και μεταξύ όλων των κρατών μελών.

| — | Το πρόγραμμα θα είναι φιλόδοξο και επαγγελματικό, θα έχει χορηγούς και χρηματοδότες φορείς της ενεργειακής αλυσίδας ενώ θα συνδέεται με υφιστάμενες πρωτοβουλίες και θα αναγνωριστεί ως αξιόπιστο "κοινωνικό σήμα" που θα ανταποκρίνεται στις ανάγκες και τις ανησυχίες των πολιτών. |
| --- | --- |

—

Το πρόγραμμα θα είναι φιλόδοξο και επαγγελματικό, θα έχει χορηγούς και χρηματοδότες φορείς της ενεργειακής αλυσίδας ενώ θα συνδέεται με υφιστάμενες πρωτοβουλίες και θα αναγνωριστεί ως αξιόπιστο "κοινωνικό σήμα" που θα ανταποκρίνεται στις ανάγκες και τις ανησυχίες των πολιτών.

| — | Ο ΕΕΔ θα είναι συνώνυμος με την αξιόπιστη ενημέρωση για ενεργειακά ζητήματα και θα διαθέτει "πεδίο διαπραγμάτευσης" όπου θα συζητώνται τα ζητήματα εφαρμογής στο πλαίσιο του κοινωνιακού αντικτύπου και αποδοχής, της στρατηγικής όσον αφορά τις επενδύσεις και τη διαχείριση των πόρων καθώς και άλλες πτυχές πολιτικής. |
| --- | --- |

—

Ο ΕΕΔ θα είναι συνώνυμος με την αξιόπιστη ενημέρωση για ενεργειακά ζητήματα και θα διαθέτει "πεδίο διαπραγμάτευσης" όπου θα συζητώνται τα ζητήματα εφαρμογής στο πλαίσιο του κοινωνιακού αντικτύπου και αποδοχής, της στρατηγικής όσον αφορά τις επενδύσεις και τη διαχείριση των πόρων καθώς και άλλες πτυχές πολιτικής.

| — | Ο κύριος δείκτης επιτυχίας του προγράμματος θα συνίσταται στην υιοθέτησή του από τα κράτη μέλη, τη μετρήσιμη επίδραση στη χάραξη πολιτικών για όλες τις μορφές ενέργειας και στην αναγνώριση του ρόλου του στην ενίσχυση της σύγκλισης σε επίπεδο ΕΕ, με ισχυρούς δεσμούς με το ενεργειακό και κλιματικό πλαίσιο δράσης μετά το 2020. |
| --- | --- |

—

Ο κύριος δείκτης επιτυχίας του προγράμματος θα συνίσταται στην υιοθέτησή του από τα κράτη μέλη, τη μετρήσιμη επίδραση στη χάραξη πολιτικών για όλες τις μορφές ενέργειας και στην αναγνώριση του ρόλου του στην ενίσχυση της σύγκλισης σε επίπεδο ΕΕ, με ισχυρούς δεσμούς με το ενεργειακό και κλιματικό πλαίσιο δράσης μετά το 2020.

| — | Η ΕΟΚΕ συνιστά κατά συνέπεια ισχυρή πολιτική και διοικητική στήριξη του προτεινόμενου ΕΕΔ με προσαρμογή της εσωτερικής προσέγγισης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με έμφαση στο διάλογο και τη συζήτηση. |
| --- | --- |

—

Η ΕΟΚΕ συνιστά κατά συνέπεια ισχυρή πολιτική και διοικητική στήριξη του προτεινόμενου ΕΕΔ με προσαρμογή της εσωτερικής προσέγγισης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με έμφαση στο διάλογο και τη συζήτηση.

| — | Η ΕΟΚΕ συνιστά τη δημοσιονομική στήριξη των εργασιών του ΕΕΔ κατά την επόμενη δημοσιονομική περίοδο της ΕΕ (2014-2020). |
| --- | --- |

—

Η ΕΟΚΕ συνιστά τη δημοσιονομική στήριξη των εργασιών του ΕΕΔ κατά την επόμενη δημοσιονομική περίοδο της ΕΕ (2014-2020).

2.   Ιστορικό

| 2.1 | Για την επίτευξη των στόχων χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών έως το 2050, η ενεργειακή απόδοση είναι ζωτικής σημασίας, ανεξάρτητα από το επιλεγμένο ενεργειακό μίγμα. Για να διατηρήσουν τα κράτη μέλη ανοιχτές και ευέλικτες δυνητικές επιλογές στο ενεργειακό τους μίγμα, οι έγκαιρες επενδύσεις σε εκσυγχρονισμένη, αναβαθμισμένη και καλά διασυνδεδεμένη εσωτερική αγορά είναι επίσης καθοριστικές. Αυτά, καθώς και η στροφή στην αυξημένη χρήση της ηλεκτρικής ενέργειας, αποτελούν τα λίγο-πολύ αδιαμφισβήτητα στοιχεία της ενεργειακής πολιτικής της ΕΕ, παρότι υφίστανται ακόμα ζητήματα κόστους, χρηματοδότησης, ταχύτητας υλοποίησης και αντικτύπου. Ταυτόχρονα, εντός των κρατών μελών τίθενται ολοένα πιο επιτακτικά ζητήματα σχετικά με το μίγμα ενεργειακού εφοδιασμού και τον τρόπο επίτευξης ενεργειακής απόδοσης και ικανού επιπέδου επενδύσεων. Παρότι αναμένεται η ανάπτυξη ευρωπαϊκής προσέγγισης να οδηγήσει σε χαμηλότερο κόστος και σε ασφαλέστερο εφοδιασμό σε σύγκριση με τα διάσπαρτα, μονομερή εθνικά συστήματα, μεγάλο μέρος του δημοσίου διαλόγου συνεχίζει να επικεντρώνεται στην ολοένα εντεινόμενη άνοδο των τιμών καταναλωτή και τον αυξανόμενο αντίκτυπο των μεθόδων υποδομών και παραγωγής. Τα κράτη μέλη διοργανώνουν, ενίοτε, εθνικούς διαλόγους για πτυχές της ενεργειακής μετάβασης. Ωστόσο κατά κανόνα αυτές οι συζητήσεις δε προκύπτουν αυθόρμητα και πρέπει να ενθαρρυνθούν. |
| --- | --- |

2.1

Για την επίτευξη των στόχων χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών έως το 2050, η ενεργειακή απόδοση είναι ζωτικής σημασίας, ανεξάρτητα από το επιλεγμένο ενεργειακό μίγμα. Για να διατηρήσουν τα κράτη μέλη ανοιχτές και ευέλικτες δυνητικές επιλογές στο ενεργειακό τους μίγμα, οι έγκαιρες επενδύσεις σε εκσυγχρονισμένη, αναβαθμισμένη και καλά διασυνδεδεμένη εσωτερική αγορά είναι επίσης καθοριστικές. Αυτά, καθώς και η στροφή στην αυξημένη χρήση της ηλεκτρικής ενέργειας, αποτελούν τα λίγο-πολύ αδιαμφισβήτητα στοιχεία της ενεργειακής πολιτικής της ΕΕ, παρότι υφίστανται ακόμα ζητήματα κόστους, χρηματοδότησης, ταχύτητας υλοποίησης και αντικτύπου. Ταυτόχρονα, εντός των κρατών μελών τίθενται ολοένα πιο επιτακτικά ζητήματα σχετικά με το μίγμα ενεργειακού εφοδιασμού και τον τρόπο επίτευξης ενεργειακής απόδοσης και ικανού επιπέδου επενδύσεων. Παρότι αναμένεται η ανάπτυξη ευρωπαϊκής προσέγγισης να οδηγήσει σε χαμηλότερο κόστος και σε ασφαλέστερο εφοδιασμό σε σύγκριση με τα διάσπαρτα, μονομερή εθνικά συστήματα, μεγάλο μέρος του δημοσίου διαλόγου συνεχίζει να επικεντρώνεται στην ολοένα εντεινόμενη άνοδο των τιμών καταναλωτή και τον αυξανόμενο αντίκτυπο των μεθόδων υποδομών και παραγωγής. Τα κράτη μέλη διοργανώνουν, ενίοτε, εθνικούς διαλόγους για πτυχές της ενεργειακής μετάβασης. Ωστόσο κατά κανόνα αυτές οι συζητήσεις δε προκύπτουν αυθόρμητα και πρέπει να ενθαρρυνθούν.

| 2.2 | Δεδομένου ότι οι αξίες των Ευρωπαίων πολιτών ως προς το "ενεργειακό μέλλον" βρίσκονται σε μεταβατική περίοδο και ότι τα αντίστοιχα πολιτικά μέτρα θα ξεκινήσουν πρωτίστως από το επίπεδο της ΕΕ, τα όργανα της ΕΕ πρέπει να συμβάλουν στην οικοδόμηση κλίματος εμπιστοσύνης στο εσωτερικό και μεταξύ των θεσμικών και μη θεσμικών ενεργειακών φορέων της κοινωνίας των πολιτών και των φορέων πολιτικής, ενθαρρύνοντας τη συμμετοχή των πολιτών σε διαρθρωμένο διάλογο. Με αυτήν την προσθήκη συντελείται σημαντική πρόοδος, καθώς εισάγεται διάκριση μεταξύ όσων είναι τεχνικά και οικονομικά εφικτά και όσων είναι θεμιτά και κοινωνικά αποδεκτά για τους φορείς. Εισάγεται επίσης έμπρακτο παράδειγμα συμμετοχικής δημοκρατίας σχετικά με ένα ζήτημα που αφορά όλους. |
| --- | --- |

2.2

Δεδομένου ότι οι αξίες των Ευρωπαίων πολιτών ως προς το "ενεργειακό μέλλον" βρίσκονται σε μεταβατική περίοδο και ότι τα αντίστοιχα πολιτικά μέτρα θα ξεκινήσουν πρωτίστως από το επίπεδο της ΕΕ, τα όργανα της ΕΕ πρέπει να συμβάλουν στην οικοδόμηση κλίματος εμπιστοσύνης στο εσωτερικό και μεταξύ των θεσμικών και μη θεσμικών ενεργειακών φορέων της κοινωνίας των πολιτών και των φορέων πολιτικής, ενθαρρύνοντας τη συμμετοχή των πολιτών σε διαρθρωμένο διάλογο. Με αυτήν την προσθήκη συντελείται σημαντική πρόοδος, καθώς εισάγεται διάκριση μεταξύ όσων είναι τεχνικά και οικονομικά εφικτά και όσων είναι θεμιτά και κοινωνικά αποδεκτά για τους φορείς. Εισάγεται επίσης έμπρακτο παράδειγμα συμμετοχικής δημοκρατίας σχετικά με ένα ζήτημα που αφορά όλους.

| 2.3 | Αυτή η διερευνητική γνωμοδότηση για τις ανάγκες και τις μεθόδους ενεργού συμμετοχής των πολιτών στο πεδίο της ενεργειακής πολιτικής περιγράφει πώς αυτός ο ολοκληρωμένος και χωρίς αποκλεισμούς διάλογος θα μπορούσε να διαμορφωθεί και να αναπτυχθεί στο σημείο τομής του ευρωπαϊκού, του εθνικού και του τοπικού επιπέδου. Αυτός ο διάλογος θα πρέπει επίσης να επισημαίνει πρακτικά βήματα στα οποία μπορεί να προβεί ο κάθε πολίτης για την τόνωση της καινοτόμου δράσης και ανταπόκρισης από τους προμηθευτές και τις αρχές. |
| --- | --- |

2.3

Αυτή η διερευνητική γνωμοδότηση για τις ανάγκες και τις μεθόδους ενεργού συμμετοχής των πολιτών στο πεδίο της ενεργειακής πολιτικής περιγράφει πώς αυτός ο ολοκληρωμένος και χωρίς αποκλεισμούς διάλογος θα μπορούσε να διαμορφωθεί και να αναπτυχθεί στο σημείο τομής του ευρωπαϊκού, του εθνικού και του τοπικού επιπέδου. Αυτός ο διάλογος θα πρέπει επίσης να επισημαίνει πρακτικά βήματα στα οποία μπορεί να προβεί ο κάθε πολίτης για την τόνωση της καινοτόμου δράσης και ανταπόκρισης από τους προμηθευτές και τις αρχές.

3.   Πλαίσιο δράσης

| 3.1 | Το πλαίσιο της ενεργειακής πολιτικής της ΕΕ έχει σχεδιαστεί ώστε να ενισχύει και να διατηρεί την ενεργειακή ασφάλεια, ανταγωνιστικότητα και αειφορία. Ο στόχος μείωσης, έως το 2050, των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά τουλάχιστον 80 % σε σχέση με τα επίπεδα του 1990 αποτελεί σταθερό ποσοτικό αλλά όχι ακόμη νομικά δεσμευτικό στόχο. Ωστόσο, άλλες πτυχές της αειφορίας – το ποσοστό των ΑΠΕ στο ενεργειακό μίγμα, για παράδειγμα - παραμένουν άλυτες ακόμα και μετά το 2020. Ομοίως, ζητήματα όπως το αποδεκτό όριο ενεργειακής εξάρτησης ή η διαφορά στην τιμή της ενέργειας με μείζονες ανταγωνιστές σε παγκόσμιο επίπεδο δύσκολα θα προσδιοριστούν ποσοτικά. Η ενεργειακή πολιτική καλείται να ενσωματώσει με κάποιο τρόπο αυτές τις πτυχές αβεβαιότητας – πράγματι, η πρόσφατη ιστορία αποδεικνύει ότι οι διακυμάνσεις της παγκόσμιας τιμής της ενέργειας και ο αντίκτυπος απρόβλεπτων γεγονότων απαιτούν ενεργειακή πολιτική που θα είναι τόσο ευέλικτη όσο και ικανή να διαχειριστεί σύνθετες εξωγενείς περιστάσεις. |
| --- | --- |

3.1

Το πλαίσιο της ενεργειακής πολιτικής της ΕΕ έχει σχεδιαστεί ώστε να ενισχύει και να διατηρεί την ενεργειακή ασφάλεια, ανταγωνιστικότητα και αειφορία. Ο στόχος μείωσης, έως το 2050, των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά τουλάχιστον 80 % σε σχέση με τα επίπεδα του 1990 αποτελεί σταθερό ποσοτικό αλλά όχι ακόμη νομικά δεσμευτικό στόχο. Ωστόσο, άλλες πτυχές της αειφορίας – το ποσοστό των ΑΠΕ στο ενεργειακό μίγμα, για παράδειγμα - παραμένουν άλυτες ακόμα και μετά το 2020. Ομοίως, ζητήματα όπως το αποδεκτό όριο ενεργειακής εξάρτησης ή η διαφορά στην τιμή της ενέργειας με μείζονες ανταγωνιστές σε παγκόσμιο επίπεδο δύσκολα θα προσδιοριστούν ποσοτικά. Η ενεργειακή πολιτική καλείται να ενσωματώσει με κάποιο τρόπο αυτές τις πτυχές αβεβαιότητας – πράγματι, η πρόσφατη ιστορία αποδεικνύει ότι οι διακυμάνσεις της παγκόσμιας τιμής της ενέργειας και ο αντίκτυπος απρόβλεπτων γεγονότων απαιτούν ενεργειακή πολιτική που θα είναι τόσο ευέλικτη όσο και ικανή να διαχειριστεί σύνθετες εξωγενείς περιστάσεις.

| 3.2 | Η πολιτική της ΕΕ για την ενεργειακή μετάβαση στερείται συχνά πραγματικής οικείωσης από τα κράτη μέλη και δεν κατορθώνει να συμπεριλάβει τους πολίτες παρέχοντάς τους εξηγήσεις των αμοιβαίων παραχωρήσεων και προτιμήσεων. Η προσέγγιση που βασίζεται στην επεξεργασία υποθέσεων που αναπτύχθηκε στον Ενεργειακό χάρτη πορείας για το 2050 αποτελεί συνετό τρόπο αντιμετώπισης μιας ρευστής κατάστασης. Ωστόσο, η χρήση αυτής της τεχνικής για την προετοιμασία του εδάφους ενόψει της διαμόρφωσης πολιτικής προσκρούει στην έλλειψη οικείωσης από τα κράτη μέλη και τις επιφυλάξεις των πολιτών που εν γένει είναι λιγότερο ενημερωμένοι ή ενδιαφέρονται λιγότερο για τα περισσότερα ενεργειακά ζητήματα που δε σχετίζονται με την τιμή και, σε ορισμένες χώρες, την ασφάλεια εφοδιασμού. Τα πολιτικά έγγραφα σε επίπεδο ΕΕ απευθύνονται πρωτίστως στα κράτη μέλη και τους μείζονες θεσμικούς και βιομηχανικούς φορείς και ενίοτε αδυνατούν να απηχήσουν τις ανησυχίες των πολιτών. Μέρος της διαδικασίας συμμετοχής και δέσμευσης των πολιτών που προτείνεται στην παρούσα γνωμοδότηση αφορά αναγκαστικά τη "μετάφραση" σύνθετων ενεργειακών εννοιών. Ο ρόλος της γνώσης, των απόψεων και των αξιών των πολιτών θα είναι ο καθοριστικός παράγοντας που θα βοηθήσει όλα τα μέρη να επαναξιολογήσουν και να προσαρμοστούν σε έναν αβέβαιο κόσμο. Στους τρεις πυλώνες της ενεργειακής πολιτικής (ασφάλεια εφοδιασμού, ανταγωνιστικότητα και αειφορία) πρέπει να προστεθεί τέταρτος – η συμμετοχή. |
| --- | --- |

3.2

Η πολιτική της ΕΕ για την ενεργειακή μετάβαση στερείται συχνά πραγματικής οικείωσης από τα κράτη μέλη και δεν κατορθώνει να συμπεριλάβει τους πολίτες παρέχοντάς τους εξηγήσεις των αμοιβαίων παραχωρήσεων και προτιμήσεων. Η προσέγγιση που βασίζεται στην επεξεργασία υποθέσεων που αναπτύχθηκε στον Ενεργειακό χάρτη πορείας για το 2050 αποτελεί συνετό τρόπο αντιμετώπισης μιας ρευστής κατάστασης. Ωστόσο, η χρήση αυτής της τεχνικής για την προετοιμασία του εδάφους ενόψει της διαμόρφωσης πολιτικής προσκρούει στην έλλειψη οικείωσης από τα κράτη μέλη και τις επιφυλάξεις των πολιτών που εν γένει είναι λιγότερο ενημερωμένοι ή ενδιαφέρονται λιγότερο για τα περισσότερα ενεργειακά ζητήματα που δε σχετίζονται με την τιμή και, σε ορισμένες χώρες, την ασφάλεια εφοδιασμού. Τα πολιτικά έγγραφα σε επίπεδο ΕΕ απευθύνονται πρωτίστως στα κράτη μέλη και τους μείζονες θεσμικούς και βιομηχανικούς φορείς και ενίοτε αδυνατούν να απηχήσουν τις ανησυχίες των πολιτών. Μέρος της διαδικασίας συμμετοχής και δέσμευσης των πολιτών που προτείνεται στην παρούσα γνωμοδότηση αφορά αναγκαστικά τη "μετάφραση" σύνθετων ενεργειακών εννοιών. Ο ρόλος της γνώσης, των απόψεων και των αξιών των πολιτών θα είναι ο καθοριστικός παράγοντας που θα βοηθήσει όλα τα μέρη να επαναξιολογήσουν και να προσαρμοστούν σε έναν αβέβαιο κόσμο. Στους τρεις πυλώνες της ενεργειακής πολιτικής (ασφάλεια εφοδιασμού, ανταγωνιστικότητα και αειφορία) πρέπει να προστεθεί τέταρτος – η συμμετοχή.

| 3.3 | Αυτό δε θα είναι εύκολο. Μέχρι σήμερα, η προσπάθεια συμφιλίωσης της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης και συνεργασίας με το δικαίωμα των κρατών μελών να ορίζουν την ενεργειακή τους στρατηγική έχει οδηγήσει σε συγκεχυμένη πολιτική και ασαφή μηνύματα, ιδίως προς τους πολίτες, και κατά συνέπεια σε μεγάλες παρεξηγήσεις. |
| --- | --- |

3.3

Αυτό δε θα είναι εύκολο. Μέχρι σήμερα, η προσπάθεια συμφιλίωσης της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης και συνεργασίας με το δικαίωμα των κρατών μελών να ορίζουν την ενεργειακή τους στρατηγική έχει οδηγήσει σε συγκεχυμένη πολιτική και ασαφή μηνύματα, ιδίως προς τους πολίτες, και κατά συνέπεια σε μεγάλες παρεξηγήσεις.

| 3.4 | Η συμμετοχή των πολιτών σε εθνικό επίπεδο και στη συνέχεια η θέσπιση εθνικών ενεργειακών στρατηγικών σε ευρύτερο ευρωπαϊκό πλαίσιο αποτελεί τρόπο γεφύρωσης αυτού του χάσματος και παροχής σαφήνειας (εθνικές πρωτοβουλίες υπό ανάπτυξη, όπως η Débat national sur la transistion énergétique στη Γαλλία, η Energiewende στη Γερμανία και το ισπανικό Φόρουμ για το ενεργειακό μίγμα θα ωφεληθούν από την ενισχυμένη σύνδεση με την ευρωπαϊκή διάσταση). Οι ηγέτες των κρατών μελών χρειάζονται δημοκρατική εντολή, εκλογικό σώμα που είναι ενημερωμένο για αυτό το σημαντικό ζήτημα και που είναι έτοιμο να πορευθεί μαζί με τους πολιτικούς σε ένα δρόμο που αναμένεται δύσκολος. Αν δε διεξαχθεί ανοιχτή και χωρίς αποκλεισμούς δημόσια συζήτηση για ένα συνεργατικό, πανευρωπαϊκό ενεργειακό μέλλον, θα διατηρηθεί η αντίληψη ότι μόνον οι επιμέρους εθνικές θέσεις είναι κοινωνικά αποδεκτές. Αυτή η εθνοκεντρική αντίληψη έχει ήδη ωθήσει ορισμένους φορείς να περιγράψουν την ενεργειακή πολιτική της ΕΕ ως στερούμενη συνοχής και αξιοπιστίας. Αυτή η έλλειψη σαφήνειας μειώνει την ικανότητα θέσπισης συνεπούς ενεργειακής πολιτικής χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών για την αντιμετώπιση της πίεσης της κλιματικής αλλαγής – και τα χρονικά όρια στενεύουν. |
| --- | --- |

3.4

Η συμμετοχή των πολιτών σε εθνικό επίπεδο και στη συνέχεια η θέσπιση εθνικών ενεργειακών στρατηγικών σε ευρύτερο ευρωπαϊκό πλαίσιο αποτελεί τρόπο γεφύρωσης αυτού του χάσματος και παροχής σαφήνειας (εθνικές πρωτοβουλίες υπό ανάπτυξη, όπως η Débat national sur la transistion énergétique στη Γαλλία, η Energiewende στη Γερμανία και το ισπανικό Φόρουμ για το ενεργειακό μίγμα θα ωφεληθούν από την ενισχυμένη σύνδεση με την ευρωπαϊκή διάσταση). Οι ηγέτες των κρατών μελών χρειάζονται δημοκρατική εντολή, εκλογικό σώμα που είναι ενημερωμένο για αυτό το σημαντικό ζήτημα και που είναι έτοιμο να πορευθεί μαζί με τους πολιτικούς σε ένα δρόμο που αναμένεται δύσκολος. Αν δε διεξαχθεί ανοιχτή και χωρίς αποκλεισμούς δημόσια συζήτηση για ένα συνεργατικό, πανευρωπαϊκό ενεργειακό μέλλον, θα διατηρηθεί η αντίληψη ότι μόνον οι επιμέρους εθνικές θέσεις είναι κοινωνικά αποδεκτές. Αυτή η εθνοκεντρική αντίληψη έχει ήδη ωθήσει ορισμένους φορείς να περιγράψουν την ενεργειακή πολιτική της ΕΕ ως στερούμενη συνοχής και αξιοπιστίας. Αυτή η έλλειψη σαφήνειας μειώνει την ικανότητα θέσπισης συνεπούς ενεργειακής πολιτικής χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών για την αντιμετώπιση της πίεσης της κλιματικής αλλαγής – και τα χρονικά όρια στενεύουν.

| 3.5 | Σε όλη την Ευρώπη, οι πολίτες έχουν εκφράσει τη δυσφορία τους για τη λειτουργία της ενεργειακής αγοράς (βλ. Consumer Markets Scoreboard – http://ec.europa.eu/consumers/consumer_research/editions/docs/8th_edition_scoreboard_en.pdf), πράγμα που αν δεν αντιμετωπιστεί υπονομεύει τις περαιτέρω προσπάθειες για κοινή δράση της ΕΕ επί της ενεργειακής μετάβασης. Οι πολίτες πρέπει να συμμετέχουν αποδοτικότερα στο στρατηγικό προσανατολισμό των κύριων πολιτικών επιλογών - πέραν του ρόλου τους ως καταναλωτών ενέργειας - καθότι η προετοιμασία της ενεργειακής μετάβασης υπερβαίνει τα σημαντικά ζητήματα της αγοράς. Σε πολλά κράτη μέλη, παρόμοια δυσφορία αναπτύσσεται απέναντι στην πολιτική διαδικασία – την πολιτική εν γένει. Στο καθοριστικό επίπεδο της ΕΕ, η "πολιτική" είτε δεν υφίσταται είτε δεν αποδίδει, και η διάσταση της ΕΕ έχει συχνά δώσει τη θέση της σε ασυντόνιστες εθνικές συζητήσεις για την ενεργειακή πολιτική. Για να αλλάξει αυτή η κατάσταση, η κοινή ευθύνη για το συλλογικό μας ενεργειακό μέλλον θα περιλαμβάνει το κοινό εγχείρημα μεταξύ πολιτών, βασικών φορέων και υπευθύνων για τη λήψη πολιτικών αποφάσεων. |
| --- | --- |

3.5

Σε όλη την Ευρώπη, οι πολίτες έχουν εκφράσει τη δυσφορία τους για τη λειτουργία της ενεργειακής αγοράς (βλ. Consumer Markets Scoreboard – http://ec.europa.eu/consumers/consumer_research/editions/docs/8th_edition_scoreboard_en.pdf), πράγμα που αν δεν αντιμετωπιστεί υπονομεύει τις περαιτέρω προσπάθειες για κοινή δράση της ΕΕ επί της ενεργειακής μετάβασης. Οι πολίτες πρέπει να συμμετέχουν αποδοτικότερα στο στρατηγικό προσανατολισμό των κύριων πολιτικών επιλογών - πέραν του ρόλου τους ως καταναλωτών ενέργειας - καθότι η προετοιμασία της ενεργειακής μετάβασης υπερβαίνει τα σημαντικά ζητήματα της αγοράς. Σε πολλά κράτη μέλη, παρόμοια δυσφορία αναπτύσσεται απέναντι στην πολιτική διαδικασία – την πολιτική εν γένει. Στο καθοριστικό επίπεδο της ΕΕ, η "πολιτική" είτε δεν υφίσταται είτε δεν αποδίδει, και η διάσταση της ΕΕ έχει συχνά δώσει τη θέση της σε ασυντόνιστες εθνικές συζητήσεις για την ενεργειακή πολιτική. Για να αλλάξει αυτή η κατάσταση, η κοινή ευθύνη για το συλλογικό μας ενεργειακό μέλλον θα περιλαμβάνει το κοινό εγχείρημα μεταξύ πολιτών, βασικών φορέων και υπευθύνων για τη λήψη πολιτικών αποφάσεων.

| 3.6 | Παρά τις πολυάριθμες τοπικές, περιφερειακές και εθνικές πρωτοβουλίες όπου οι πολίτες συμμετέχουν σε διάφορες πτυχές του ενεργειακού σχεδιασμού, υφίσταται πραγματική έμπρακτη ανάγκη κατεύθυνσης και εστίασης της υφιστάμενης συμμετοχής, εμπειρογνωμοσύνης και ικανότητας των πολιτών. Δεν υφίσταται σήμερα πραγματικό πλαίσιο διαλόγου πολιτών / φορέων / οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών (ΠΦΟ) για τις πηγές, τη μεταφορά και τη χρήση της ενέργειας. Ένας τέτοιος διάλογος –που να μπορεί να συμβάλει στην πολιτική της ΕΕ και να εισαγάγει την ευρωπαϊκή διάσταση στις εθνικές συζητήσεις –απαιτείται επειγόντως. Ένα πρωτοποριακό, φιλόδοξο, συντονισμένο πρόγραμμα συμμετοχής των πολιτών θα πρέπει να τονώνει την ενημερωμένη συζήτηση, να ανεβάζει το επίπεδο του διαλόγου και της ευαισθητοποίησης και να παρέχει στους φορείς πολιτικής (οι οποίοι με τη σειρά τους θα πρέπει να ακούνε και να ανταποκρίνονται) μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση για τα επόμενα βήματα προόδου. Για την περιγραφή των αναγκαίων συνθηκών και των απαιτούμενων ενεργειών για αυτό το πρόγραμμα, η παρούσα διερευνητική γνωμοδότηση χρησιμοποιεί προπαρασκευαστική ερευνητική μελέτη που ζήτησε η ΕΟΚΕ και η οποία δημοσιεύθηκε το Δεκέμβριο του 2012, με τίτλο "Μελλοντικά σενάρια εθνικών ενεργειακών μιγμάτων: διαδικασίες συμμετοχής των πολιτών στην ΕΕ και αλλού", είναι δε διαθέσιμη στην ιστοσελίδα http://www.eesc.europa.eu/?i=portal.en.events-and-activities-energy-futures-civil-society-publications (στην αγγλική). |
| --- | --- |

3.6

Παρά τις πολυάριθμες τοπικές, περιφερειακές και εθνικές πρωτοβουλίες όπου οι πολίτες συμμετέχουν σε διάφορες πτυχές του ενεργειακού σχεδιασμού, υφίσταται πραγματική έμπρακτη ανάγκη κατεύθυνσης και εστίασης της υφιστάμενης συμμετοχής, εμπειρογνωμοσύνης και ικανότητας των πολιτών. Δεν υφίσταται σήμερα πραγματικό πλαίσιο διαλόγου πολιτών / φορέων / οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών (ΠΦΟ) για τις πηγές, τη μεταφορά και τη χρήση της ενέργειας. Ένας τέτοιος διάλογος –που να μπορεί να συμβάλει στην πολιτική της ΕΕ και να εισαγάγει την ευρωπαϊκή διάσταση στις εθνικές συζητήσεις –απαιτείται επειγόντως. Ένα πρωτοποριακό, φιλόδοξο, συντονισμένο πρόγραμμα συμμετοχής των πολιτών θα πρέπει να τονώνει την ενημερωμένη συζήτηση, να ανεβάζει το επίπεδο του διαλόγου και της ευαισθητοποίησης και να παρέχει στους φορείς πολιτικής (οι οποίοι με τη σειρά τους θα πρέπει να ακούνε και να ανταποκρίνονται) μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση για τα επόμενα βήματα προόδου. Για την περιγραφή των αναγκαίων συνθηκών και των απαιτούμενων ενεργειών για αυτό το πρόγραμμα, η παρούσα διερευνητική γνωμοδότηση χρησιμοποιεί προπαρασκευαστική ερευνητική μελέτη που ζήτησε η ΕΟΚΕ και η οποία δημοσιεύθηκε το Δεκέμβριο του 2012, με τίτλο "Μελλοντικά σενάρια εθνικών ενεργειακών μιγμάτων: διαδικασίες συμμετοχής των πολιτών στην ΕΕ και αλλού", είναι δε διαθέσιμη στην ιστοσελίδα http://www.eesc.europa.eu/?i=portal.en.events-and-activities-energy-futures-civil-society-publications (στην αγγλική).

4.   Ενίσχυση και αξιοποίηση των υφιστάμενων μηχανισμών συμμετοχής

| 4.1 | Από το 1997 έχουν θεσπιστεί πολυάριθμα φόρουμ για την ενέργεια προκειμένου να συζητηθούν τεχνικά, κανονιστικά, καταναλωτικά και πολιτικά ζητήματα: τρία κανονιστικά φόρουμ (Φόρουμ της Φλωρεντίας για τον ηλεκτρισμό, Φόρουμ της Μαδρίτης για το φυσικό αέριο, Ενεργειακό φόρουμ πολιτών του Λονδίνου) καθώς και το Φόρουμ του Βερολίνου για τα ορυκτά καύσιμα, το Φόρουμ του Βουκουρεστίου για την αειφόρο ενέργεια καθώς και το Ευρωπαϊκό φόρουμ για την πυρηνική ενέργεια. Παρότι όλα αποσκοπούν στη βελτίωση της λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς ενέργειας, κανένα δε διαθέτει το εύρος του ενεργειακού διαλόγου που προτείνεται στη γνωμοδότηση. Το Φόρουμ των πολιτών για την ενέργεια, όπως μαρτυρά το όνομά του, επιδιώκει την υλοποίηση ανταγωνιστικών, ενεργειακά αποδοτικών και δίκαιων λιανικών αγορών για τους καταναλωτές και κατά συνέπεια παρέχει πλατφόρμα για την προώθηση ζητημάτων χειραφέτησης των καταναλωτών και προάσπισης των καταναλωτικών συμφερόντων σε κανονιστικά ζητήματα. Αυτά τα φόρουμ διαδραματίζουν ρόλο στο διάλογο για την ενέργεια. Η μεγαλύτερη δε ενσωμάτωσή τους μέσω ειδικού συντονιστικού οργάνου ή πλατφόρμας θα ήταν ιδιαίτερα ευπρόσδεκτη. Πράγματι, αυτό το όργανο θα μπορούσε επίσης να εκπροσωπεί τα ενεργειακά συμφέροντα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στη δομή του φιλόδοξου Ευρωπαϊκού ενεργειακού διαλόγου που περιγράφεται παρακάτω. |
| --- | --- |

4.1

Από το 1997 έχουν θεσπιστεί πολυάριθμα φόρουμ για την ενέργεια προκειμένου να συζητηθούν τεχνικά, κανονιστικά, καταναλωτικά και πολιτικά ζητήματα: τρία κανονιστικά φόρουμ (Φόρουμ της Φλωρεντίας για τον ηλεκτρισμό, Φόρουμ της Μαδρίτης για το φυσικό αέριο, Ενεργειακό φόρουμ πολιτών του Λονδίνου) καθώς και το Φόρουμ του Βερολίνου για τα ορυκτά καύσιμα, το Φόρουμ του Βουκουρεστίου για την αειφόρο ενέργεια καθώς και το Ευρωπαϊκό φόρουμ για την πυρηνική ενέργεια. Παρότι όλα αποσκοπούν στη βελτίωση της λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς ενέργειας, κανένα δε διαθέτει το εύρος του ενεργειακού διαλόγου που προτείνεται στη γνωμοδότηση. Το Φόρουμ των πολιτών για την ενέργεια, όπως μαρτυρά το όνομά του, επιδιώκει την υλοποίηση ανταγωνιστικών, ενεργειακά αποδοτικών και δίκαιων λιανικών αγορών για τους καταναλωτές και κατά συνέπεια παρέχει πλατφόρμα για την προώθηση ζητημάτων χειραφέτησης των καταναλωτών και προάσπισης των καταναλωτικών συμφερόντων σε κανονιστικά ζητήματα. Αυτά τα φόρουμ διαδραματίζουν ρόλο στο διάλογο για την ενέργεια. Η μεγαλύτερη δε ενσωμάτωσή τους μέσω ειδικού συντονιστικού οργάνου ή πλατφόρμας θα ήταν ιδιαίτερα ευπρόσδεκτη. Πράγματι, αυτό το όργανο θα μπορούσε επίσης να εκπροσωπεί τα ενεργειακά συμφέροντα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στη δομή του φιλόδοξου Ευρωπαϊκού ενεργειακού διαλόγου που περιγράφεται παρακάτω.

| 4.2 | Είναι επίσης δυνατή η συμμετοχή γειτονικών τρίτων χωρών, ιδίως αυτών που έχουν ήδη προσχωρήσει στην Ενεργειακή κοινότητα, πράγμα που συνάδει με την προσέγγιση που προτείνεται στην Ανακοίνωση «Η ενεργειακή πολιτική της ΕΕ: η συνεργασία με τους πέραν των συνόρων μας εταίρους», COM(2011) 539. |
| --- | --- |

4.2

Είναι επίσης δυνατή η συμμετοχή γειτονικών τρίτων χωρών, ιδίως αυτών που έχουν ήδη προσχωρήσει στην Ενεργειακή κοινότητα, πράγμα που συνάδει με την προσέγγιση που προτείνεται στην Ανακοίνωση «Η ενεργειακή πολιτική της ΕΕ: η συνεργασία με τους πέραν των συνόρων μας εταίρους», COM(2011) 539.

| 4.3 | Ως συμβουλευτικό σώμα των οργάνων της ΕΕ με κύρια αποστολή να ενισχύσει τη συμμετοχή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών στο Ευρωπαϊκό γίγνεσθαι, η ΕΟΚΕ είναι σε θέση να συμβάλει στη διαμόρφωση και το σχεδιασμό της συνεισφοράς της κοινωνίας των πολιτών στη χάραξη πολιτικής. Η ΕΟΚΕ έχει παρουσιάσει γνωμοδοτήσεις για όλες τις μείζονες εργασίες της ΕΕ σχετικά με την ενεργειακή νομοθεσία και την ανάπτυξη πολιτικών, ενώ έχει διοργανώσει εκτεταμένο πρόγραμμα συνεδρίων της κοινωνίας των πολιτών για ζητήματα ενέργειας, με τη συμμετοχή ενεργειακών φορέων όλων των επιπέδων μέσω απευθείας επισκέψεων στα κράτη μέλη. Η γενική της θέση για την ανάγκη για Ευρωπαϊκή ενεργειακή κοινότητα και τη ζωτική σημασία της προηγούμενης διεξαγωγής κοινωνιακού διαλόγου περιγράφεται στην κοινή ανακοίνωση με το «Η Ευρώπη μας– Ίδρυμα Jacques Delors», τον Ιανουάριο του 2012 (http://www.eesc.europa.eu/resources/docs/declaration-de.pdf). |
| --- | --- |

4.3

Ως συμβουλευτικό σώμα των οργάνων της ΕΕ με κύρια αποστολή να ενισχύσει τη συμμετοχή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών στο Ευρωπαϊκό γίγνεσθαι, η ΕΟΚΕ είναι σε θέση να συμβάλει στη διαμόρφωση και το σχεδιασμό της συνεισφοράς της κοινωνίας των πολιτών στη χάραξη πολιτικής. Η ΕΟΚΕ έχει παρουσιάσει γνωμοδοτήσεις για όλες τις μείζονες εργασίες της ΕΕ σχετικά με την ενεργειακή νομοθεσία και την ανάπτυξη πολιτικών, ενώ έχει διοργανώσει εκτεταμένο πρόγραμμα συνεδρίων της κοινωνίας των πολιτών για ζητήματα ενέργειας, με τη συμμετοχή ενεργειακών φορέων όλων των επιπέδων μέσω απευθείας επισκέψεων στα κράτη μέλη. Η γενική της θέση για την ανάγκη για Ευρωπαϊκή ενεργειακή κοινότητα και τη ζωτική σημασία της προηγούμενης διεξαγωγής κοινωνιακού διαλόγου περιγράφεται στην κοινή ανακοίνωση με το «Η Ευρώπη μας– Ίδρυμα Jacques Delors», τον Ιανουάριο του 2012 (http://www.eesc.europa.eu/resources/docs/declaration-de.pdf).

| 4.4 | Το κύριο στοιχείο της οικοδόμησης παραγωγικού διαλόγου θα είναι η εμπιστοσύνη. Η εμπιστοσύνη στους φορείς και μεταξύ αυτών δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη - το αντίθετο μάλιστα. Κατά συνέπεια ένας από τους στόχους του διαλόγου είναι η οικοδόμηση εμπιστοσύνης μεταξύ των συμμετεχόντων. Προς τούτο η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή πρέπει να είναι ανοιχτή και αξιόπιστη και να διατηρεί ισορροπημένη θέση, προκειμένου να διαδραματίσει διαμορφωτικό ρόλο στη διαδικασία. |
| --- | --- |

4.4

Το κύριο στοιχείο της οικοδόμησης παραγωγικού διαλόγου θα είναι η εμπιστοσύνη. Η εμπιστοσύνη στους φορείς και μεταξύ αυτών δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη - το αντίθετο μάλιστα. Κατά συνέπεια ένας από τους στόχους του διαλόγου είναι η οικοδόμηση εμπιστοσύνης μεταξύ των συμμετεχόντων. Προς τούτο η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή πρέπει να είναι ανοιχτή και αξιόπιστη και να διατηρεί ισορροπημένη θέση, προκειμένου να διαδραματίσει διαμορφωτικό ρόλο στη διαδικασία.

| 4.5 | Οι αντιλήψεις των κρατών μελών για την ενέργεια έχουν ρίζες στις κοινωνιακές αξίες. Σε ανθρώπινο επίπεδο, αυτές περιλαμβάνουν την ασφάλεια, την ενεργειακή ένδεια και την πρόσβαση ευάλωτων ομάδων σε οικονομικά προσιτή προσφορά ενέργειας. Σε εθνικό επίπεδο, διατυπώνονται επιφυλάξεις ως προς την ενεργειακή εξάρτηση και την έκθεση σε εξωτερικές επιδράσεις. Ο διάλογος πρέπει κατά συνέπεια να διαθέτει ισχυρή ηθική, εκτός της οικονομικής διάστασης, όπως αναγνωρίζεται στη Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής ομάδας για τις δεοντολογικές πτυχές του ενεργειακού μίγματος στην Ευρώπη που υιοθετήθηκε τον Ιανουάριο του 2013. Η τελευταία θα πρέπει να αναγνωριστεί ως ζωτικής σημασίας εργαλείο του διαλόγου. Ζητά τη δημιουργία δεοντολογικού πλαισίου που θα χρησιμοποιείται για όλες τις ενεργειακές πηγές και για τη λήψη αποφάσεων επί του ενεργειακού μίγματος, καθώς και τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών μέσω δημοκρατικής συμμετοχής και διαφάνειας. Απαιτούνται περισσότερες προσπάθειες για την εφαρμογή αυτών των αρχών σε επίπεδο κρατών μελών· ένας από τους ρόλους της ΕΟΚΕ θα είναι να εντοπίσει τα ευαίσθητα ζητήματα στα επιμέρους κράτη μέλη και να παράσχει σχέδιο προς την κατεύθυνση της σύγκλισης και της συνεργασίας. |
| --- | --- |

4.5

Οι αντιλήψεις των κρατών μελών για την ενέργεια έχουν ρίζες στις κοινωνιακές αξίες. Σε ανθρώπινο επίπεδο, αυτές περιλαμβάνουν την ασφάλεια, την ενεργειακή ένδεια και την πρόσβαση ευάλωτων ομάδων σε οικονομικά προσιτή προσφορά ενέργειας. Σε εθνικό επίπεδο, διατυπώνονται επιφυλάξεις ως προς την ενεργειακή εξάρτηση και την έκθεση σε εξωτερικές επιδράσεις. Ο διάλογος πρέπει κατά συνέπεια να διαθέτει ισχυρή ηθική, εκτός της οικονομικής διάστασης, όπως αναγνωρίζεται στη Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής ομάδας για τις δεοντολογικές πτυχές του ενεργειακού μίγματος στην Ευρώπη που υιοθετήθηκε τον Ιανουάριο του 2013. Η τελευταία θα πρέπει να αναγνωριστεί ως ζωτικής σημασίας εργαλείο του διαλόγου. Ζητά τη δημιουργία δεοντολογικού πλαισίου που θα χρησιμοποιείται για όλες τις ενεργειακές πηγές και για τη λήψη αποφάσεων επί του ενεργειακού μίγματος, καθώς και τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών μέσω δημοκρατικής συμμετοχής και διαφάνειας. Απαιτούνται περισσότερες προσπάθειες για την εφαρμογή αυτών των αρχών σε επίπεδο κρατών μελών· ένας από τους ρόλους της ΕΟΚΕ θα είναι να εντοπίσει τα ευαίσθητα ζητήματα στα επιμέρους κράτη μέλη και να παράσχει σχέδιο προς την κατεύθυνση της σύγκλισης και της συνεργασίας.

| 4.6 | Για παράδειγμα, αναπόσπαστο στοιχείο μιας συνολικής, κοινωνικά αποδεκτής και ηθικής προσέγγισης της ενέργειας που πρέπει να διέπει την πολιτική της ΕΕ είναι η αρχή του να μην τίθενται σε μειονεκτική θέση τα "άφωνα" μέρη του κόσμου, αυτά δηλαδή που είναι ευάλωτα στον ανταγωνισμό για την εξεύρεση ενεργειακών πόρων. |
| --- | --- |

4.6

Για παράδειγμα, αναπόσπαστο στοιχείο μιας συνολικής, κοινωνικά αποδεκτής και ηθικής προσέγγισης της ενέργειας που πρέπει να διέπει την πολιτική της ΕΕ είναι η αρχή του να μην τίθενται σε μειονεκτική θέση τα "άφωνα" μέρη του κόσμου, αυτά δηλαδή που είναι ευάλωτα στον ανταγωνισμό για την εξεύρεση ενεργειακών πόρων.

| 4.7 | Η αποτελεσματική συμμετοχή αποδίδει περισσότερο όταν τα άτυπα μη θεσμικά δίκτυα της κοινωνίας των πολιτών έχουν τη δυνατότητα να αλληλεπιδρούν με επίσημα θεσμικά δίκτυα. Η καινοτομία βάσει της συμμετοχής μπορεί να αποτελέσει ισχυρό μέσο για να συμφωνηθούν και/ή να υλοποιηθούν εθνικοί, περιφερειακοί, δημοτικοί και τοπικοί στρατηγικοί στόχοι με χαμηλότερο κόστος για το δημόσιο και με λιγότερη γραφειοκρατία από ό,τι οι συνήθεις διαδικασίες. Σήμερα στην ΕΕ υφίστανται ελάχιστοι μηχανισμοί για την ολοκλήρωση της μητροπολιτικής, της εθνικής και της πανευρωπαϊκής συμμετοχής για το "ενεργειακό μέλλον". Ωστόσο, πρωτοβουλίες όπως το Σύμφωνο των Δημάρχων που προωθούν την ενεργειακή απόδοση και τη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας αναδεικνύουν τις σχετικές δυνατότητες. Η σύνδεση αυτής της συμμετοχής με τις δομές πολιτικής και λήψης αποφάσεων δεν υφίσταται ακόμα εντός ή μεταξύ των κρατών μελών. |
| --- | --- |

4.7

Η αποτελεσματική συμμετοχή αποδίδει περισσότερο όταν τα άτυπα μη θεσμικά δίκτυα της κοινωνίας των πολιτών έχουν τη δυνατότητα να αλληλεπιδρούν με επίσημα θεσμικά δίκτυα. Η καινοτομία βάσει της συμμετοχής μπορεί να αποτελέσει ισχυρό μέσο για να συμφωνηθούν και/ή να υλοποιηθούν εθνικοί, περιφερειακοί, δημοτικοί και τοπικοί στρατηγικοί στόχοι με χαμηλότερο κόστος για το δημόσιο και με λιγότερη γραφειοκρατία από ό,τι οι συνήθεις διαδικασίες. Σήμερα στην ΕΕ υφίστανται ελάχιστοι μηχανισμοί για την ολοκλήρωση της μητροπολιτικής, της εθνικής και της πανευρωπαϊκής συμμετοχής για το "ενεργειακό μέλλον". Ωστόσο, πρωτοβουλίες όπως το Σύμφωνο των Δημάρχων που προωθούν την ενεργειακή απόδοση και τη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας αναδεικνύουν τις σχετικές δυνατότητες. Η σύνδεση αυτής της συμμετοχής με τις δομές πολιτικής και λήψης αποφάσεων δεν υφίσταται ακόμα εντός ή μεταξύ των κρατών μελών.

5.   Επίτευξη της συμμετοχής των πολιτών: Ευρωπαϊκός Ενεργειακός Διάλογος

| 5.1 | Ο προσωρινός τίτλος για τη διαδικασία που περιγράφηκε παραπάνω είναι «Ευρωπαϊκός ενεργειακός διάλογος (ΕΕΔ)», αν και θα μπορούσε επίσης να εξετασθούν παραλλαγές του τίτλου όπως «Ευρωπαϊκή ενεργειακή δράση» για να τονιστεί η ανάγκη για τη λήψη συγκεκριμένων μέτρων. Ο ΕΕΔ δε θα επικαλύπτει υφιστάμενα όργανα αλλά θα αξιοποιήσει υφιστάμενες πρωτοβουλίες και θα τις συμπληρώσει με τη συμμετοχή ενδιαφερόμενων ενεργειακών φορέων και πολιτών. Σημαντικό στόχο θα αποτελέσει η βελτίωση της χάραξης πολιτικής μέσω της διάδρασης, της παροχής ικανής ενημέρωσης, της προώθησης της οικείωσης και της ενίσχυσης της νομιμοποίησης και της στήριξης των πολιτικών αποφάσεων σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο. Θεωρητικά, πεδίο του διαλόγου αποτελούν όλα τα ενεργειακά ζητήματα, συμπεριλαμβανομένων των υποδομών, των ενεργειακών πηγών και πόρων, των αγορών, των καταναλωτικών ζητημάτων, των τεχνολογιών, των πολιτικών και περιβαλλοντικών πτυχών κλπ. |
| --- | --- |

5.1

Ο προσωρινός τίτλος για τη διαδικασία που περιγράφηκε παραπάνω είναι «Ευρωπαϊκός ενεργειακός διάλογος (ΕΕΔ)», αν και θα μπορούσε επίσης να εξετασθούν παραλλαγές του τίτλου όπως «Ευρωπαϊκή ενεργειακή δράση» για να τονιστεί η ανάγκη για τη λήψη συγκεκριμένων μέτρων. Ο ΕΕΔ δε θα επικαλύπτει υφιστάμενα όργανα αλλά θα αξιοποιήσει υφιστάμενες πρωτοβουλίες και θα τις συμπληρώσει με τη συμμετοχή ενδιαφερόμενων ενεργειακών φορέων και πολιτών. Σημαντικό στόχο θα αποτελέσει η βελτίωση της χάραξης πολιτικής μέσω της διάδρασης, της παροχής ικανής ενημέρωσης, της προώθησης της οικείωσης και της ενίσχυσης της νομιμοποίησης και της στήριξης των πολιτικών αποφάσεων σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο. Θεωρητικά, πεδίο του διαλόγου αποτελούν όλα τα ενεργειακά ζητήματα, συμπεριλαμβανομένων των υποδομών, των ενεργειακών πηγών και πόρων, των αγορών, των καταναλωτικών ζητημάτων, των τεχνολογιών, των πολιτικών και περιβαλλοντικών πτυχών κλπ.

| 5.2 | Ο ΕΕΔ πρέπει να ανταποκρίνεται στις ανάγκες και τους προβληματισμούς θεσμικών και μη θεσμικών φορέων – των ομίλων που δραστηριοποιούνται στην αλυσίδα του ενεργειακού εφοδιασμού καθώς και επενδυτών, καταναλωτών, ρυθμιστικών και νομοθετικών αρχών. Στο πλαίσιο των εθνικών, ευρωπαϊκών και παγκόσμια αναγνωρισμένων προτεραιοτήτων, πρέπει επίσης να θεωρεί κατηγορία φορέων τους εκπροσώπους διαγενεακών ζητημάτων, ιδίως όσον αφορά τη χρήση και την εξάντληση των πόρων, τον έλεγχο της ρύπανσης και την κλιματική αλλαγή. |
| --- | --- |

5.2

Ο ΕΕΔ πρέπει να ανταποκρίνεται στις ανάγκες και τους προβληματισμούς θεσμικών και μη θεσμικών φορέων – των ομίλων που δραστηριοποιούνται στην αλυσίδα του ενεργειακού εφοδιασμού καθώς και επενδυτών, καταναλωτών, ρυθμιστικών και νομοθετικών αρχών. Στο πλαίσιο των εθνικών, ευρωπαϊκών και παγκόσμια αναγνωρισμένων προτεραιοτήτων, πρέπει επίσης να θεωρεί κατηγορία φορέων τους εκπροσώπους διαγενεακών ζητημάτων, ιδίως όσον αφορά τη χρήση και την εξάντληση των πόρων, τον έλεγχο της ρύπανσης και την κλιματική αλλαγή.

| 5.3 | Πρέπει να σημειωθεί ότι ο ΕΕΔ δε θα συμμετέχει στη λειτουργική ή την τεχνική υλοποίηση αλλά θα επιτελεί ρόλο παροχής "πεδίου διαπραγμάτευσης" όπου θα συζητώνται τα ζητήματα εφαρμογής στο πλαίσιο του κοινωνιακού αντικτύπου και αποδοχής, της στρατηγικής όσον αφορά τις επενδύσεις και τη διαχείριση των πόρων και άλλες πτυχές πολιτικής. Θα πρέπει όμως να συνδέεται με πολύ συγκεκριμένες δράσεις με τις οποίες μπορούν να ταυτιστούν οι πολίτες, όπως η ευφυής μέτρηση και η ενεργειακή απόδοση. Η θεωρία, η εκπαίδευση και η πρακτική δράση πρέπει να συμβαδίζουν. |
| --- | --- |

5.3

Πρέπει να σημειωθεί ότι ο ΕΕΔ δε θα συμμετέχει στη λειτουργική ή την τεχνική υλοποίηση αλλά θα επιτελεί ρόλο παροχής "πεδίου διαπραγμάτευσης" όπου θα συζητώνται τα ζητήματα εφαρμογής στο πλαίσιο του κοινωνιακού αντικτύπου και αποδοχής, της στρατηγικής όσον αφορά τις επενδύσεις και τη διαχείριση των πόρων και άλλες πτυχές πολιτικής. Θα πρέπει όμως να συνδέεται με πολύ συγκεκριμένες δράσεις με τις οποίες μπορούν να ταυτιστούν οι πολίτες, όπως η ευφυής μέτρηση και η ενεργειακή απόδοση. Η θεωρία, η εκπαίδευση και η πρακτική δράση πρέπει να συμβαδίζουν.

6.   Υλοποίηση Ευρωπαϊκού Ενεργειακού Διαλόγου

| 6.1 | Οι στόχοι αρχικά θα συνίστανται:






  — | στον εντοπισμό και την ιεράρχηση δράσεων ενημέρωσης και χειραφέτησης της κοινωνίας των πολιτών σε σχέση με ενεργειακά ζητήματα· |
| --- | --- | --- |

6.1

Οι στόχοι αρχικά θα συνίστανται:

—

στον εντοπισμό και την ιεράρχηση δράσεων ενημέρωσης και χειραφέτησης της κοινωνίας των πολιτών σε σχέση με ενεργειακά ζητήματα·

| — | στον προσδιορισμό φορέων, συμπεριλαμβανομένων βιομηχανικών και οικιακών καταναλωτών ενέργειας, παρόχων ενέργειας, εργαζομένων και συνδικάτων και λοιπών ενδιαφερόμενων ομάδων, βάσει του είδους των συμφερόντων, του επιπέδου γνώσης και του δυναμικού πόρων τους· |
| --- | --- |

—

στον προσδιορισμό φορέων, συμπεριλαμβανομένων βιομηχανικών και οικιακών καταναλωτών ενέργειας, παρόχων ενέργειας, εργαζομένων και συνδικάτων και λοιπών ενδιαφερόμενων ομάδων, βάσει του είδους των συμφερόντων, του επιπέδου γνώσης και του δυναμικού πόρων τους·

| — | στη διαμόρφωση των κύριων ζητημάτων κατά τρόπο ώστε η καθημερινή γνώση και εμπειρία και η επαγγελματική εμπειρογνωσία να μπορούν να αλληλεπιδρούν και να συνεισφέρουν αμοιβαία· |
| --- | --- |

—

στη διαμόρφωση των κύριων ζητημάτων κατά τρόπο ώστε η καθημερινή γνώση και εμπειρία και η επαγγελματική εμπειρογνωσία να μπορούν να αλληλεπιδρούν και να συνεισφέρουν αμοιβαία·

| — | στην ανάπτυξη ευέλικτης μορφής "συζητήσεων" που να μπορεί να προσαρμοστεί σε όλα τα κράτη μέλη και η οποία να φέρνει τους πολίτες πιο κοντά στη λήψη αποφάσεων. |
| --- | --- |

—

στην ανάπτυξη ευέλικτης μορφής "συζητήσεων" που να μπορεί να προσαρμοστεί σε όλα τα κράτη μέλη και η οποία να φέρνει τους πολίτες πιο κοντά στη λήψη αποφάσεων.

| 6.2 | Οι ενισχυμένοι μηχανισμοί διαβούλευσης και συμμετοχής έχουν ζωτική σημασία για την επιτυχημένη ενεργειακή μετάβαση. Είναι επίσης αναγκαίος ένας ενημερωμένος, διαρθρωμένος, χωρίς αποκλεισμούς και υπεύθυνος διάλογος σε επίπεδο ΕΕ προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η χάραξη και η υλοποίηση των πολιτικών είναι στρατηγικές, συνεπείς και χωρίς αποκλεισμούς – και κατά συνέπεια αναγνωρίζονται ως αξιόπιστες και αποδοτικές. |
| --- | --- |

6.2

Οι ενισχυμένοι μηχανισμοί διαβούλευσης και συμμετοχής έχουν ζωτική σημασία για την επιτυχημένη ενεργειακή μετάβαση. Είναι επίσης αναγκαίος ένας ενημερωμένος, διαρθρωμένος, χωρίς αποκλεισμούς και υπεύθυνος διάλογος σε επίπεδο ΕΕ προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η χάραξη και η υλοποίηση των πολιτικών είναι στρατηγικές, συνεπείς και χωρίς αποκλεισμούς – και κατά συνέπεια αναγνωρίζονται ως αξιόπιστες και αποδοτικές.

| 6.3 | Εν τέλει, η συμμετοχή των πολιτών πρέπει να συμβάλει στα θεμέλια για μια βασισμένη στη γνώση, συμμετοχική και αποδοτική μετάβαση προς ένα ενεργειακό σύστημα χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών έως το 2050. Έχει επίσης τη δυνατότητα να ενισχύσει τη νομιμοποίηση της δράσης της ΕΕ για ενεργειακά ζητήματα, επιτρέποντας ταυτόχρονα στους πολίτες να διατυπώσουν τις θέσεις και τις προτιμήσεις τους σε εθνικό και πανευρωπαϊκό επίπεδο. |
| --- | --- |

6.3

Εν τέλει, η συμμετοχή των πολιτών πρέπει να συμβάλει στα θεμέλια για μια βασισμένη στη γνώση, συμμετοχική και αποδοτική μετάβαση προς ένα ενεργειακό σύστημα χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών έως το 2050. Έχει επίσης τη δυνατότητα να ενισχύσει τη νομιμοποίηση της δράσης της ΕΕ για ενεργειακά ζητήματα, επιτρέποντας ταυτόχρονα στους πολίτες να διατυπώσουν τις θέσεις και τις προτιμήσεις τους σε εθνικό και πανευρωπαϊκό επίπεδο.

| 6.4 | Κάθε αναγνωρισμένη ομάδα φορέων πρέπει να ρωτηθεί, σε βάση αμοιβαιότητας,






  — | τι απαιτεί ο καθένας από τη συμμετοχή του στο διάλογο· και |
| --- | --- | --- |

6.4

Κάθε αναγνωρισμένη ομάδα φορέων πρέπει να ρωτηθεί, σε βάση αμοιβαιότητας,

—

τι απαιτεί ο καθένας από τη συμμετοχή του στο διάλογο· και

| — | τι απαιτείται από αυτούς κατά τη συνεισφορά τους στο διάλογο. |
| --- | --- |

—

τι απαιτείται από αυτούς κατά τη συνεισφορά τους στο διάλογο.

| 6.5 | Για τη μακροπρόθεσμη επιτυχία του διαλόγου, η διαδικασία πρέπει να επιχειρήσει να κατανοήσει και να ανταποκριθεί στις ανησυχίες, τη γνώση και τις αξίες της κοινωνίας των πολιτών στα κράτη μέλη και σε πανευρωπαϊκό επίπεδο. Αυτή η ανταπόκριση ενδέχεται να χρειαστεί την ανάπτυξη, μεταξύ των ίδιων των φορέων:






  — | στρατηγικών που θα αποδώσουν τα προσδοκώμενα από τους φορείς, με συμφωνημένο επίπεδο προσαρμογής και συμβιβασμών όπου αυτό απαιτείται· |
| --- | --- | --- |

6.5

Για τη μακροπρόθεσμη επιτυχία του διαλόγου, η διαδικασία πρέπει να επιχειρήσει να κατανοήσει και να ανταποκριθεί στις ανησυχίες, τη γνώση και τις αξίες της κοινωνίας των πολιτών στα κράτη μέλη και σε πανευρωπαϊκό επίπεδο. Αυτή η ανταπόκριση ενδέχεται να χρειαστεί την ανάπτυξη, μεταξύ των ίδιων των φορέων:

—

στρατηγικών που θα αποδώσουν τα προσδοκώμενα από τους φορείς, με συμφωνημένο επίπεδο προσαρμογής και συμβιβασμών όπου αυτό απαιτείται·

| — | διαδικασίας υλοποίησης αυτών των στρατηγικών· και |
| --- | --- |

—

διαδικασίας υλοποίησης αυτών των στρατηγικών· και

| — | της ικανότητας πραγμάτωσης αυτής της διαδικασίας. |
| --- | --- |

—

της ικανότητας πραγμάτωσης αυτής της διαδικασίας.

| 6.6 | Για να επιτύχει ο διάλογος την αποστολή του, πρέπει να απαντηθεί σειρά βασικών ερωτημάτων:






  — | Στρατηγικές: Ποιες στρατηγικές πρέπει να θεσπιστούν για τη διευκόλυνση της συμμετοχής των φορέων του ενεργειακού τομέα και της κοινωνίας των πολιτών; |
| --- | --- | --- |

6.6

Για να επιτύχει ο διάλογος την αποστολή του, πρέπει να απαντηθεί σειρά βασικών ερωτημάτων:

—

Στρατηγικές: Ποιες στρατηγικές πρέπει να θεσπιστούν για τη διευκόλυνση της συμμετοχής των φορέων του ενεργειακού τομέα και της κοινωνίας των πολιτών;

| — | Διαδικασίες: Ποιες κρίσιμες διαδικασίες πρέπει να θεσπιστούν ή να επανασχεδιαστούν για την υλοποίηση αυτών των στρατηγικών; |
| --- | --- |

—

Διαδικασίες: Ποιες κρίσιμες διαδικασίες πρέπει να θεσπιστούν ή να επανασχεδιαστούν για την υλοποίηση αυτών των στρατηγικών;

| — | Ικανότητες: Ποιες ικανότητες απαιτούνται στο διάλογο για τη λειτουργία και την περαιτέρω ανάπτυξη αυτών των διαδικασιών; |
| --- | --- |

—

Ικανότητες: Ποιες ικανότητες απαιτούνται στο διάλογο για τη λειτουργία και την περαιτέρω ανάπτυξη αυτών των διαδικασιών;

| — | Συμβολή των φορέων του ενεργειακού τομέα και της κοινωνίας των πολιτών: Ποια συμβολή πρέπει να προσδοκά ο διάλογος από τους φορείς και τους πολίτες για την ανάπτυξη, τη διατήρηση και την ενίσχυση αυτών των ικανοτήτων; |
| --- | --- |

—

Συμβολή των φορέων του ενεργειακού τομέα και της κοινωνίας των πολιτών: Ποια συμβολή πρέπει να προσδοκά ο διάλογος από τους φορείς και τους πολίτες για την ανάπτυξη, τη διατήρηση και την ενίσχυση αυτών των ικανοτήτων;

7.   Πρακτικά βήματα και συστάσεις

| 7.1 | Προτείνεται οι φορείς του ενεργειακού τομέα, οι πολίτες και οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών να συμμετέχουν, έως το 2016, στον Ευρωπαϊκό ενεργειακό διάλογο μέσω συντονισμένης πολυεπίπεδης συζήτησης εντός και μεταξύ όλων των κρατών μελών. Σε συμφωνία με το εύρος, το μέγεθος και τον επείγοντα χαρακτήρα του ζητήματος, η προτεινόμενη διαδικασία συμμετοχής των ενεργειακών φορέων και των πολιτών πρέπει να είναι φιλόδοξη, με ικανούς πόρους και αποτελεσματική, πρέπει δε να ακολουθεί την τακτική προσέγγιση που περιγράφηκε στην ενότητα 6. Πρέπει να οικοδομήσει κλίμα εμπιστοσύνης μεταξύ των συμμετεχόντων και εικόνα ανοιχτού διαλόγου με προοδευτική επίλυση ή υιοθέτηση των πολυάριθμων απόψεων που θα εκφραστούν. Η διαδικασία πρέπει να είναι:






  — | πανευρωπαϊκή, με την έννοια της σύγκλισης και της ολοκλήρωσης σε κλίμακα ΕΕ· |
| --- | --- | --- |

7.1

Προτείνεται οι φορείς του ενεργειακού τομέα, οι πολίτες και οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών να συμμετέχουν, έως το 2016, στον Ευρωπαϊκό ενεργειακό διάλογο μέσω συντονισμένης πολυεπίπεδης συζήτησης εντός και μεταξύ όλων των κρατών μελών. Σε συμφωνία με το εύρος, το μέγεθος και τον επείγοντα χαρακτήρα του ζητήματος, η προτεινόμενη διαδικασία συμμετοχής των ενεργειακών φορέων και των πολιτών πρέπει να είναι φιλόδοξη, με ικανούς πόρους και αποτελεσματική, πρέπει δε να ακολουθεί την τακτική προσέγγιση που περιγράφηκε στην ενότητα 6. Πρέπει να οικοδομήσει κλίμα εμπιστοσύνης μεταξύ των συμμετεχόντων και εικόνα ανοιχτού διαλόγου με προοδευτική επίλυση ή υιοθέτηση των πολυάριθμων απόψεων που θα εκφραστούν. Η διαδικασία πρέπει να είναι:

—

πανευρωπαϊκή, με την έννοια της σύγκλισης και της ολοκλήρωσης σε κλίμακα ΕΕ·

| — | εθνική, με την έννοια της υλοποίησής της σε διαφορετικά πολιτιστικά και ενεργειακά περιβάλλοντα· |
| --- | --- |

—

εθνική, με την έννοια της υλοποίησής της σε διαφορετικά πολιτιστικά και ενεργειακά περιβάλλοντα·

| — | πολυεπίπεδη εντός των επιμέρους χωρών, με ενσωμάτωση του εθνικού, του περιφερειακού, του μητροπολιτικού και του τοπικού επιπέδου και αναγνώριση του ζωτικού ρόλου της επιρροής των πολιτών και των καταναλωτών στις πολιτικές· |
| --- | --- |

—

πολυεπίπεδη εντός των επιμέρους χωρών, με ενσωμάτωση του εθνικού, του περιφερειακού, του μητροπολιτικού και του τοπικού επιπέδου και αναγνώριση του ζωτικού ρόλου της επιρροής των πολιτών και των καταναλωτών στις πολιτικές·

| — | προσανατολισμένη στη δράση, με τους συμμετέχοντες να ερωτούν εαυτούς και αλλήλους "ποια βήματα πρέπει να ληφθούν για τη διασφάλιση καλύτερου ενεργειακού μέλλοντος;" |
| --- | --- |

—

προσανατολισμένη στη δράση, με τους συμμετέχοντες να ερωτούν εαυτούς και αλλήλους "ποια βήματα πρέπει να ληφθούν για τη διασφάλιση καλύτερου ενεργειακού μέλλοντος;"

| 7.2 | Ο ΕΕΔ δεν αντικαθιστά τη συζήτηση που πρέπει να διεξαχθεί στο εσωτερικό των θεσμών της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας αλλά την ενισχύει, συνδυάζοντας την καθημερινή γνώση, εμπειρία και κατανόηση με τις τεχνικές πληροφορίες και την ενημέρωση από τους εμπειρογνώμονες. Εδώ, η συμμετοχική δημοκρατία λειτουργεί ως απαραίτητο συμπλήρωμα της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας. |
| --- | --- |

7.2

Ο ΕΕΔ δεν αντικαθιστά τη συζήτηση που πρέπει να διεξαχθεί στο εσωτερικό των θεσμών της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας αλλά την ενισχύει, συνδυάζοντας την καθημερινή γνώση, εμπειρία και κατανόηση με τις τεχνικές πληροφορίες και την ενημέρωση από τους εμπειρογνώμονες. Εδώ, η συμμετοχική δημοκρατία λειτουργεί ως απαραίτητο συμπλήρωμα της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας.

| 7.3 | Η ΕΟΚΕ θα μπορούσε να αναπτύξει τριετές πρόγραμμα που θα ανταποκρίνεται και θα συνδυάζεται με εθνικές πρωτοβουλίες, οδηγώντας εν τέλει σε ανεξάρτητο ΕΕΔ. Η διαδικασία θα περιλαμβάνει:






  — | έρευνα – αξιοποίηση και επέκταση της υφιστάμενης έρευνας για τη συμμετοχή των πολιτών και τα σύνθετα ενεργειακά ζητήματα που πρέπει να διευκρινιστούν στους πολίτες· |
| --- | --- | --- |

7.3

Η ΕΟΚΕ θα μπορούσε να αναπτύξει τριετές πρόγραμμα που θα ανταποκρίνεται και θα συνδυάζεται με εθνικές πρωτοβουλίες, οδηγώντας εν τέλει σε ανεξάρτητο ΕΕΔ. Η διαδικασία θα περιλαμβάνει:

—

έρευνα – αξιοποίηση και επέκταση της υφιστάμενης έρευνας για τη συμμετοχή των πολιτών και τα σύνθετα ενεργειακά ζητήματα που πρέπει να διευκρινιστούν στους πολίτες·

| — | ανάπτυξη συμμαχιών με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη (κράτη μέλη και εκ περιτροπής Προεδρίες του Συμβουλίου της ΕΕ, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, βιομηχανία, συνδικάτα, ιδρύματα, πανεπιστημιακοί οργανισμοί κλπ.) για τη δημιουργία ικανής βάσης πόρων που να συνάδει με τους στόχους του προγράμματος· |
| --- | --- |

—

ανάπτυξη συμμαχιών με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη (κράτη μέλη και εκ περιτροπής Προεδρίες του Συμβουλίου της ΕΕ, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, βιομηχανία, συνδικάτα, ιδρύματα, πανεπιστημιακοί οργανισμοί κλπ.) για τη δημιουργία ικανής βάσης πόρων που να συνάδει με τους στόχους του προγράμματος·

| — | μείζονα εναρκτήρια εκδήλωση που θα εγκαινιάσει ενεργά πιλοτικά προγράμματα και προγράμματα επίδειξης σε έως και πέντε κράτη μέλη όπου θα υλοποιηθούν εθνικοί διάλογοι, κάθε ένας εκ των οποίων θα ξεκινήσει με εθνική εκδήλωση το 2014· |
| --- | --- |

—

μείζονα εναρκτήρια εκδήλωση που θα εγκαινιάσει ενεργά πιλοτικά προγράμματα και προγράμματα επίδειξης σε έως και πέντε κράτη μέλη όπου θα υλοποιηθούν εθνικοί διάλογοι, κάθε ένας εκ των οποίων θα ξεκινήσει με εθνική εκδήλωση το 2014·

| — | θέσπιση συνδέσμων μεταξύ του ΕΕΔ και των υφιστάμενων φόρουμ όπου αυτό είναι εφικτό και σκόπιμο, συμπεριλαμβανομένων συνδέσμων με την Ενεργειακή κοινότητα (νοτιοανατολική Ευρώπη) και την Ανατολική εταιρική σχέση· |
| --- | --- |

—

θέσπιση συνδέσμων μεταξύ του ΕΕΔ και των υφιστάμενων φόρουμ όπου αυτό είναι εφικτό και σκόπιμο, συμπεριλαμβανομένων συνδέσμων με την Ενεργειακή κοινότητα (νοτιοανατολική Ευρώπη) και την Ανατολική εταιρική σχέση·

| — | παρουσίαση και συζήτηση για τον ΕΕΔ στο πλαίσιο του Ενεργειακού φόρουμ των πολιτών το Νοέμβριο του 2013 και σε άλλα ενεργειακά φόρουμ και εκδηλώσεις όταν αυτό κρίνεται σκόπιμο· |
| --- | --- |

—

παρουσίαση και συζήτηση για τον ΕΕΔ στο πλαίσιο του Ενεργειακού φόρουμ των πολιτών το Νοέμβριο του 2013 και σε άλλα ενεργειακά φόρουμ και εκδηλώσεις όταν αυτό κρίνεται σκόπιμο·

| — | εποπτεία της ανάπτυξης του διαλόγου από την μόνιμη ομάδα μελέτης της ΕΟΚΕ "Προς μια Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ενέργειας" και θέσπιση αντιπροσωπευτικής συντονιστικής ομάδας. |
| --- | --- |

—

εποπτεία της ανάπτυξης του διαλόγου από την μόνιμη ομάδα μελέτης της ΕΟΚΕ "Προς μια Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ενέργειας" και θέσπιση αντιπροσωπευτικής συντονιστικής ομάδας.

| 7.4 | Στη διάρθρωση του δημοσίου διαλόγου, τα εργαλεία για την υποστήριξη της λήψης αποφάσεων αποδίδουν, ιδίως στη διερεύνηση υποθετικών ερωτήσεων και συνεπακόλουθων συμβιβαστικών επιλογών, κινδύνων και αντικτύπων. Συγκεκριμένα, τα εργαλεία αυτά περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων: την κατασκευή και διαμόρφωση σεναρίων, τη συμμετοχική ανάλυση με πολλαπλά κριτήρια, τεχνικές εικονικής πραγματικότητας -συμπεριλαμβανομένης της τρισδιάστατης απεικόνισης και χαρτογράφησης συστημάτων γεωγραφικών πληροφοριών (GIS), την ανάλυση του κύκλου ζωής και την ποσοτικοποιημένη περιβαλλοντική αξιολόγηση. Από αυτά, η επεξεργασία σεναρίων έχει αποδειχθεί ο πιο προσιτός και αμφίδρομος τρόπος ώστε οι πολίτες να κατανοήσουν το μέγεθος της πρόκλησης, να εξερευνήσουν και να δοκιμάσουν τις δικές τους προτιμώμενες λύσεις και να τις μετουσιώσουν σε πράξη – ο Ενεργειακός χάρτης πορείας για το 2050 της Επιτροπής χρησιμοποίησε την εκπόνηση σεναρίων για να επιτύχει την καλύτερη ενημέρωση και συμμετοχή των πολιτών στην εξεύρεση πολιτικών λύσεων. |
| --- | --- |

7.4

Στη διάρθρωση του δημοσίου διαλόγου, τα εργαλεία για την υποστήριξη της λήψης αποφάσεων αποδίδουν, ιδίως στη διερεύνηση υποθετικών ερωτήσεων και συνεπακόλουθων συμβιβαστικών επιλογών, κινδύνων και αντικτύπων. Συγκεκριμένα, τα εργαλεία αυτά περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων: την κατασκευή και διαμόρφωση σεναρίων, τη συμμετοχική ανάλυση με πολλαπλά κριτήρια, τεχνικές εικονικής πραγματικότητας -συμπεριλαμβανομένης της τρισδιάστατης απεικόνισης και χαρτογράφησης συστημάτων γεωγραφικών πληροφοριών (GIS), την ανάλυση του κύκλου ζωής και την ποσοτικοποιημένη περιβαλλοντική αξιολόγηση. Από αυτά, η επεξεργασία σεναρίων έχει αποδειχθεί ο πιο προσιτός και αμφίδρομος τρόπος ώστε οι πολίτες να κατανοήσουν το μέγεθος της πρόκλησης, να εξερευνήσουν και να δοκιμάσουν τις δικές τους προτιμώμενες λύσεις και να τις μετουσιώσουν σε πράξη – ο Ενεργειακός χάρτης πορείας για το 2050 της Επιτροπής χρησιμοποίησε την εκπόνηση σεναρίων για να επιτύχει την καλύτερη ενημέρωση και συμμετοχή των πολιτών στην εξεύρεση πολιτικών λύσεων.

| 7.5 | Για να μεταφερθεί ο ενεργειακός διάλογος από το περιθώριο στο επίκεντρο των συζητήσεων, για να συζητείται στις καφετέριες, στα μπαρ, στο σπίτι και στο σχολείο, θα χρειαστεί κάτι περισσότερο από εξελιγμένες τεχνικές συμμετοχής. Θα συμβάλουν επίσης μείζονες εκθέσεις και εκδηλώσεις, η συμμετοχή της επιστημονικής κοινότητας και το ενδιαφέρον των εγχώριων ΜΜΕ. Προς τούτο απαιτείται επαγγελματικός σχεδιασμός και θέσπιση του διαλόγου ως ευρωπαϊκού "κοινωνικού σήματος" που θα κερδίσει αναγνώριση και αξιοπιστία. |
| --- | --- |

7.5

Για να μεταφερθεί ο ενεργειακός διάλογος από το περιθώριο στο επίκεντρο των συζητήσεων, για να συζητείται στις καφετέριες, στα μπαρ, στο σπίτι και στο σχολείο, θα χρειαστεί κάτι περισσότερο από εξελιγμένες τεχνικές συμμετοχής. Θα συμβάλουν επίσης μείζονες εκθέσεις και εκδηλώσεις, η συμμετοχή της επιστημονικής κοινότητας και το ενδιαφέρον των εγχώριων ΜΜΕ. Προς τούτο απαιτείται επαγγελματικός σχεδιασμός και θέσπιση του διαλόγου ως ευρωπαϊκού "κοινωνικού σήματος" που θα κερδίσει αναγνώριση και αξιοπιστία.

| 7.6 | Ο διάλογος για το ενεργειακό μέλλον θα χρειαστεί σαφείς, διαφανείς και υπεύθυνες διαδικασίες διαχείρισης. Η οργανωτική αρχή, που προβλέπεται να είναι ανεξάρτητη από κάθε υφιστάμενο φορέα, οργανισμό ή ομάδα συμφερόντων, πρέπει να τυγχάνει της εμπιστοσύνης όλων των συμμετεχόντων, να θεωρείται αξιόπιστη και έγκυρη και να βασίζεται σε σειρά συμφωνημένων κοινωνικών και ηθικών αρχών που ανακλούν κοινές αξίες. |
| --- | --- |

7.6

Ο διάλογος για το ενεργειακό μέλλον θα χρειαστεί σαφείς, διαφανείς και υπεύθυνες διαδικασίες διαχείρισης. Η οργανωτική αρχή, που προβλέπεται να είναι ανεξάρτητη από κάθε υφιστάμενο φορέα, οργανισμό ή ομάδα συμφερόντων, πρέπει να τυγχάνει της εμπιστοσύνης όλων των συμμετεχόντων, να θεωρείται αξιόπιστη και έγκυρη και να βασίζεται σε σειρά συμφωνημένων κοινωνικών και ηθικών αρχών που ανακλούν κοινές αξίες.

| 7.7 | Ο ρόλος της ΕΟΚΕ αφορά τη διαμόρφωση. Θα προετοιμάσει την πορεία του ΕΕΔ από τη θεωρία στην πράξη. Ξεκινώντας από το τρέχον στάδιο του αρχικού σχεδιασμού και του διαλόγου των φορέων, και στη συνέχεια ως μέρος της ομάδας που θα συμμετέχει στις καθοριστικές βασικές εργασίες σύστασης, η ΕΟΚΕ θα συνεχίσει να στηρίζει τον ΕΕΔ ενόσω αυτός αναπτύσσεται αυτόνομα και λειτουργεί καταλυτικά για την κινητοποίηση των αξιόλογων πόρων που θα αναπτυχθούν. |
| --- | --- |

7.7

Ο ρόλος της ΕΟΚΕ αφορά τη διαμόρφωση. Θα προετοιμάσει την πορεία του ΕΕΔ από τη θεωρία στην πράξη. Ξεκινώντας από το τρέχον στάδιο του αρχικού σχεδιασμού και του διαλόγου των φορέων, και στη συνέχεια ως μέρος της ομάδας που θα συμμετέχει στις καθοριστικές βασικές εργασίες σύστασης, η ΕΟΚΕ θα συνεχίσει να στηρίζει τον ΕΕΔ ενόσω αυτός αναπτύσσεται αυτόνομα και λειτουργεί καταλυτικά για την κινητοποίηση των αξιόλογων πόρων που θα αναπτυχθούν.

| 7.8 | Οι κύριες εργασίες που θα διεκπεραιώσει ο ΕΕΔ είναι:






  — | η θέσπιση κοινού πλαισίου για τους ενεργειακούς διαλόγους· |
| --- | --- | --- |

7.8

Οι κύριες εργασίες που θα διεκπεραιώσει ο ΕΕΔ είναι:

—

η θέσπιση κοινού πλαισίου για τους ενεργειακούς διαλόγους·

| — | η δημιουργία συνολικού ευρωπαϊκού κοινωνικού "σήματος" για το διάλογο και συνοδευτικών μηχανισμών αδειοδότησης και διαχείρισης· |
| --- | --- |

—

η δημιουργία συνολικού ευρωπαϊκού κοινωνικού "σήματος" για το διάλογο και συνοδευτικών μηχανισμών αδειοδότησης και διαχείρισης·

| — | η ανάπτυξη συμφωνημένης "βιβλιοθήκης" για πρακτικά ενεργειακά ζητήματα, βασισμένης στη γνώση· |
| --- | --- |

—

η ανάπτυξη συμφωνημένης "βιβλιοθήκης" για πρακτικά ενεργειακά ζητήματα, βασισμένης στη γνώση·

| — | η διεξαγωγή φόρουμ ανοιχτού διαλόγου για την ενεργειακή πολιτική μεταξύ των κρατών μελών και σε επίπεδο ΕΕ· |
| --- | --- |

—

η διεξαγωγή φόρουμ ανοιχτού διαλόγου για την ενεργειακή πολιτική μεταξύ των κρατών μελών και σε επίπεδο ΕΕ·

| — | η παροχή χρηματοδότησης ή βασικής υποστήριξης σε εθνικές και περιφερειακές πρωτοβουλίες· |
| --- | --- |

—

η παροχή χρηματοδότησης ή βασικής υποστήριξης σε εθνικές και περιφερειακές πρωτοβουλίες·

| — | η διεξαγωγή ή ανάθεση ερευνών για την κάλυψη γνωστικών ελλείψεων· |
| --- | --- |

—

η διεξαγωγή ή ανάθεση ερευνών για την κάλυψη γνωστικών ελλείψεων·

| — | η κατάρτιση κατευθυντηρίων γραμμών για υφιστάμενα ή επικείμενα ενεργειακά ζητήματα όπου θα λαμβάνονται υπόψη οι κοινωνιακές, οι περιβαλλοντικές, οι ηθικές και οι οικονομικές πτυχές· |
| --- | --- |

—

η κατάρτιση κατευθυντηρίων γραμμών για υφιστάμενα ή επικείμενα ενεργειακά ζητήματα όπου θα λαμβάνονται υπόψη οι κοινωνιακές, οι περιβαλλοντικές, οι ηθικές και οι οικονομικές πτυχές·

| — | η συνεργασία με εθνικούς και περιφερειακούς οργανισμούς· |
| --- | --- |

—

η συνεργασία με εθνικούς και περιφερειακούς οργανισμούς·

| — | η ενθάρρυνση της ανάπτυξης δικτύου οργανώσεων εντός κάθε κράτους μέλους. |
| --- | --- |

—

η ενθάρρυνση της ανάπτυξης δικτύου οργανώσεων εντός κάθε κράτους μέλους.

| 7.9 | Ο ΕΕΔ μπορεί επίσης να θεωρείται έμπρακτη, μεγάλης κλίμακας άσκηση της συμμετοχικής δημοκρατίας, που αλληλεπιδρά πραγματικά με την αντιπροσωπευτική δημοκρατία για ένα ζήτημα ζωτικής σημασίας για όλους. Η επικουρικότητα, που θα εφαρμόζεται μέσω πλαισίου δικαιόχρησης ή αδειοδότησης, θα αποτελεί την αρχή που θα διέπει την οργάνωση, δηλαδή ο ΕΕΔ θα αξιοποιήσει και θα ενισχύσει ό,τι υφίσταται ήδη. Στο στάδιο της θέσπισης, ο ΕΕΔ θα αναπτύξει, μέσω συμμετοχής των πολιτών και των φορέων χωρίς αποκλεισμούς, συμφωνημένες διαδικασίες διαλόγου που θα μπορούν να αντιγραφούν σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Έτσι οι πόροι, η γνώση και οι δεξιότητες πολλών ειδών οργανώσεων που δραστηριοποιούνται ήδη σχετικά με ενεργειακά ζητήματα μπορούν να διαδραματίσουν ρόλο. Εδώ, συμπεριλαμβάνονται, για παράδειγμα, οι δημοτικές και ρυθμιστικές αρχές, οι εταιρίες ενέργειας, οι επιχειρήσεις εν γένει, τα συνδικάτα, οι ΜΚΟ και οι οργανώσεις καταναλωτών καθώς και τα όργανα της ΕΕ (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Επιτροπή των Περιφερειών). Στόχος είναι να παρέχεται "πεδίο διαπραγμάτευσης" όπου θα συζητώνται τα ζητήματα εφαρμογής στο πλαίσιο του κοινωνιακού αντικτύπου και αποδοχής, της στρατηγικής όσον αφορά τις επενδύσεις και τη διαχείριση των πόρων και άλλες πτυχές πολιτικής. Αυτό το πεδίο προϋποθέτει τη συνεπή παρουσίαση αντικειμενικής ενημέρωσης, ενώ θα αποτελεί χώρο όπου βάσει της ενημέρωσης και των εμπειριών των πολιτών θα διερευνάται το δυναμικό σύγκλισης για τα "διαμορφωμένα" ενεργειακά ζητήματα. |
| --- | --- |

7.9

Ο ΕΕΔ μπορεί επίσης να θεωρείται έμπρακτη, μεγάλης κλίμακας άσκηση της συμμετοχικής δημοκρατίας, που αλληλεπιδρά πραγματικά με την αντιπροσωπευτική δημοκρατία για ένα ζήτημα ζωτικής σημασίας για όλους. Η επικουρικότητα, που θα εφαρμόζεται μέσω πλαισίου δικαιόχρησης ή αδειοδότησης, θα αποτελεί την αρχή που θα διέπει την οργάνωση, δηλαδή ο ΕΕΔ θα αξιοποιήσει και θα ενισχύσει ό,τι υφίσταται ήδη. Στο στάδιο της θέσπισης, ο ΕΕΔ θα αναπτύξει, μέσω συμμετοχής των πολιτών και των φορέων χωρίς αποκλεισμούς, συμφωνημένες διαδικασίες διαλόγου που θα μπορούν να αντιγραφούν σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Έτσι οι πόροι, η γνώση και οι δεξιότητες πολλών ειδών οργανώσεων που δραστηριοποιούνται ήδη σχετικά με ενεργειακά ζητήματα μπορούν να διαδραματίσουν ρόλο. Εδώ, συμπεριλαμβάνονται, για παράδειγμα, οι δημοτικές και ρυθμιστικές αρχές, οι εταιρίες ενέργειας, οι επιχειρήσεις εν γένει, τα συνδικάτα, οι ΜΚΟ και οι οργανώσεις καταναλωτών καθώς και τα όργανα της ΕΕ (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Επιτροπή των Περιφερειών). Στόχος είναι να παρέχεται "πεδίο διαπραγμάτευσης" όπου θα συζητώνται τα ζητήματα εφαρμογής στο πλαίσιο του κοινωνιακού αντικτύπου και αποδοχής, της στρατηγικής όσον αφορά τις επενδύσεις και τη διαχείριση των πόρων και άλλες πτυχές πολιτικής. Αυτό το πεδίο προϋποθέτει τη συνεπή παρουσίαση αντικειμενικής ενημέρωσης, ενώ θα αποτελεί χώρο όπου βάσει της ενημέρωσης και των εμπειριών των πολιτών θα διερευνάται το δυναμικό σύγκλισης για τα "διαμορφωμένα" ενεργειακά ζητήματα.

| 7.10 | Για αυτό το διάλογο απαιτείται σειρά κοινών αρχών. Η πρόκληση έγκειται στη μετουσίωση σειράς "οικουμενικών" δεσμεύσεων που αναγνωρίζουν και συντηρούν την αξία του κοινού μας ανθρωπισμού σε κάτι που μπορεί να αποτελέσει βάση για τη χάραξη πολιτικής και τη δράση σχετικά με την ενέργεια. Αυτές οι δεσμεύσεις εμπεριέχονται ήδη στη Συνθήκη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπου επιβεβαιώνεται η προσήλωση των κρατών μελών σε θεμελιώδη ανθρώπινα και κοινωνικά δικαιώματα. Η αλληλεγγύη μεταξύ κρατών και μεταξύ λαών, που αποτελεί ιδρυτική αρχή της ΕΕ, μπορεί να εφαρμοστεί, από ηθική σκοπιά, σε παγκόσμιο επίπεδο, εκεί όπου η ενεργειακή πολιτική της ΕΕ πρέπει επίσης να έχει σημασία. |
| --- | --- |

7.10

Για αυτό το διάλογο απαιτείται σειρά κοινών αρχών. Η πρόκληση έγκειται στη μετουσίωση σειράς "οικουμενικών" δεσμεύσεων που αναγνωρίζουν και συντηρούν την αξία του κοινού μας ανθρωπισμού σε κάτι που μπορεί να αποτελέσει βάση για τη χάραξη πολιτικής και τη δράση σχετικά με την ενέργεια. Αυτές οι δεσμεύσεις εμπεριέχονται ήδη στη Συνθήκη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπου επιβεβαιώνεται η προσήλωση των κρατών μελών σε θεμελιώδη ανθρώπινα και κοινωνικά δικαιώματα. Η αλληλεγγύη μεταξύ κρατών και μεταξύ λαών, που αποτελεί ιδρυτική αρχή της ΕΕ, μπορεί να εφαρμοστεί, από ηθική σκοπιά, σε παγκόσμιο επίπεδο, εκεί όπου η ενεργειακή πολιτική της ΕΕ πρέπει επίσης να έχει σημασία.

| 7.11 | Οι τέσσερις ηθικές αρχές που προτείνονται από την έκθεση "Ενεργειακή δεοντολογία" της ΕΟΔ (http://ec.europa.eu/bepa/european-group-ethics/publications/opinions/index_en.htm) – πρόσβαση στην ενέργεια, αειφορία, ασφάλεια και σιγουριά - αλληλεπικαλύπτονται εμφανώς με τους τρεις πυλώνες της ενεργειακής πολιτικής της ΕΕ και θα χρειαστεί ενδελεχής διερεύνηση. Η έκθεση της ΕΟΔ τονίζει επίσης ότι "η συμμετοχή βρίσκεται στον πυρήνα της κοινωνικής και πολιτικής δικαιοσύνης", επιβεβαιώνοντας την προσέγγιση του Ενεργειακού χάρτη πορείας για το 2050 – "Η αποφασιστική σημασία της συμμετοχής του κοινού" (σημείο 3.4). |
| --- | --- |

7.11

Οι τέσσερις ηθικές αρχές που προτείνονται από την έκθεση "Ενεργειακή δεοντολογία" της ΕΟΔ (http://ec.europa.eu/bepa/european-group-ethics/publications/opinions/index_en.htm) – πρόσβαση στην ενέργεια, αειφορία, ασφάλεια και σιγουριά - αλληλεπικαλύπτονται εμφανώς με τους τρεις πυλώνες της ενεργειακής πολιτικής της ΕΕ και θα χρειαστεί ενδελεχής διερεύνηση. Η έκθεση της ΕΟΔ τονίζει επίσης ότι "η συμμετοχή βρίσκεται στον πυρήνα της κοινωνικής και πολιτικής δικαιοσύνης", επιβεβαιώνοντας την προσέγγιση του Ενεργειακού χάρτη πορείας για το 2050 – "Η αποφασιστική σημασία της συμμετοχής του κοινού" (σημείο 3.4).

| 7.12 | Η ανάπτυξη προσέγγισης αρχής όσον αφορά τη συμμετοχή των πολιτών θα αποτελέσει αναγκαίο προοίμιο για την έναρξη του ενεργειακού διαλόγου, η δε οργάνωσή της θεωρείται ένα από τα πεδία στα οποία μπορεί να συμβάλει η ΕΟΚΕ. Πέντε ερωτήματα παρατίθενται με κάθε επιφύλαξη, ως συνεισφορά προς τούτο:






  — | Πώς θα διασφαλιστεί ότι όλοι, ιδιώτες και επιχειρήσεις, έχουν πρόσβαση στην οικονομικά προσιτή ενέργεια που χρειάζονται; |
| --- | --- | --- |

7.12

Η ανάπτυξη προσέγγισης αρχής όσον αφορά τη συμμετοχή των πολιτών θα αποτελέσει αναγκαίο προοίμιο για την έναρξη του ενεργειακού διαλόγου, η δε οργάνωσή της θεωρείται ένα από τα πεδία στα οποία μπορεί να συμβάλει η ΕΟΚΕ. Πέντε ερωτήματα παρατίθενται με κάθε επιφύλαξη, ως συνεισφορά προς τούτο:

—

Πώς θα διασφαλιστεί ότι όλοι, ιδιώτες και επιχειρήσεις, έχουν πρόσβαση στην οικονομικά προσιτή ενέργεια που χρειάζονται;

| — | Λαμβάνει υπόψη η παραγωγή και κατανάλωση ενέργειάς μας τις ανάγκες και τον αντίκτυπο στις μελλοντικές γενεές; |
| --- | --- |

—

Λαμβάνει υπόψη η παραγωγή και κατανάλωση ενέργειάς μας τις ανάγκες και τον αντίκτυπο στις μελλοντικές γενεές;

| — | Έχουμε αξιολογήσει και σταθμίσει όλους τους βραχυπρόθεσμους και μεσοπρόθεσμους κινδύνους που συνδέονται με την παραγωγή και την κατανάλωση ενέργειας; |
| --- | --- |

—

Έχουμε αξιολογήσει και σταθμίσει όλους τους βραχυπρόθεσμους και μεσοπρόθεσμους κινδύνους που συνδέονται με την παραγωγή και την κατανάλωση ενέργειας;

| — | Είμαστε σίγουροι ότι ο ενεργειακός μας εφοδιασμός είναι σταθερός και ασφαλής, δεδομένου του ζωτικού του ρόλου; |
| --- | --- |

—

Είμαστε σίγουροι ότι ο ενεργειακός μας εφοδιασμός είναι σταθερός και ασφαλής, δεδομένου του ζωτικού του ρόλου;

| — | Τι μπορούμε να κάνουμε εμείς για αυτά τα ζητήματα; |
| --- | --- |

—

Τι μπορούμε να κάνουμε εμείς για αυτά τα ζητήματα;

| 7.13 | Για να υπερβούν τη βραχυπρόθεσμη θεώρηση οι αγορές του ενεργειακού τομέα, απαιτείται περισσότερη ασφάλεια και πραγματική συνεργασία. Οι καθιερωμένες πρακτικές δε θα επιφέρουν ικανές αλλαγές με το ρυθμό και το μέγεθος που απαιτείται για την επίτευξη των πολιτικών στόχων· οι δε πολίτες, ο ενεργειακός τομέας και οι κυβερνητικοί φορείς θα πρέπει να διαδραματίσουν το ρόλο τους για τη μετάβαση σε οικονομίες χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών. Προς τούτο ο ΕΕΔ θα παρέχει μέσο οικοδόμησης εμπιστοσύνης και αξιοπιστίας, με τη συμμετοχή των πολιτών σε εθνικό επίπεδο και τη θέσπιση εθνικών ενεργειακών πολιτικών μέσα σε ευρύτερο ευρωπαϊκό πλαίσιο. |
| --- | --- |

7.13

Για να υπερβούν τη βραχυπρόθεσμη θεώρηση οι αγορές του ενεργειακού τομέα, απαιτείται περισσότερη ασφάλεια και πραγματική συνεργασία. Οι καθιερωμένες πρακτικές δε θα επιφέρουν ικανές αλλαγές με το ρυθμό και το μέγεθος που απαιτείται για την επίτευξη των πολιτικών στόχων· οι δε πολίτες, ο ενεργειακός τομέας και οι κυβερνητικοί φορείς θα πρέπει να διαδραματίσουν το ρόλο τους για τη μετάβαση σε οικονομίες χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών. Προς τούτο ο ΕΕΔ θα παρέχει μέσο οικοδόμησης εμπιστοσύνης και αξιοπιστίας, με τη συμμετοχή των πολιτών σε εθνικό επίπεδο και τη θέσπιση εθνικών ενεργειακών πολιτικών μέσα σε ευρύτερο ευρωπαϊκό πλαίσιο.

Βρυξέλλες, 20 Μαρτίου 2013.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Staffan NILSSON

---

| 6.6.2013 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 161/8 |
| --- | --- | --- | --- |

6.6.2013

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 161/8

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ο πολίτης στο επίκεντρο μιας εσωτερικής ψηφιακής αγοράς χωρίς αποκλεισμούς: Σχέδιο δράσης για μια επιτυχή έκβαση» (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

2013/C 161/02

Εισηγήτρια: η κ. DARMANIN

Στις 19 Ιανουαρίου 2012, και σύμφωνα με το άρθρο 29 παράγραφος 2 του Εσωτερικού της Κανονισμού, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση με θέμα:

Ο πολίτης στο επίκεντρο μιας εσωτερικής ψηφιακής αγοράς χωρίς αποκλεισμούς: σχέδιο δράσης για μια επιτυχή έκβαση

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας).

Το ειδικευμένο τμήμα «Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της επιτροπής, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή της στις 7 Μαρτίου 2013.

Κατά την 488η σύνοδο ολομέλειας της, της 20ής και 21ης Μαρτίου 2013 (συνεδρίαση της 20ής Μαρτίου 2013), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε, με 69 ψήφους υπέρ, και 1 αποχή, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Η εσωτερική ψηφιακή αγορά διαθέτει μεγάλες δυνατότητες για την προώθηση της ανάπτυξης, την τόνωση της απασχόλησης και εν γένει για την προαγωγή της ευημερίας. Εντούτοις, αρκετοί πολίτες, λόγω του αποκλεισμού τους, δεν είναι σε θέση να απολαύσουν τα οφέλη των ευκαιριών αυτών. Τα αίτια του αποκλεισμού είναι κοινωνιολογικού, πολιτισμικού και νομοθετικού χαρακτήρα. Η ΕΟΚΕ έχει εντοπίσει αρκετά προβλήματα και φραγμούς που εμποδίζουν σήμερα τον πολίτη να βρεθεί πραγματικά στο επίκεντρο της ενιαίας ψηφιακής αγοράς:






  α) | προβλήματα υποδομών |
| --- | --- | --- |

1.1

Η εσωτερική ψηφιακή αγορά διαθέτει μεγάλες δυνατότητες για την προώθηση της ανάπτυξης, την τόνωση της απασχόλησης και εν γένει για την προαγωγή της ευημερίας. Εντούτοις, αρκετοί πολίτες, λόγω του αποκλεισμού τους, δεν είναι σε θέση να απολαύσουν τα οφέλη των ευκαιριών αυτών. Τα αίτια του αποκλεισμού είναι κοινωνιολογικού, πολιτισμικού και νομοθετικού χαρακτήρα. Η ΕΟΚΕ έχει εντοπίσει αρκετά προβλήματα και φραγμούς που εμποδίζουν σήμερα τον πολίτη να βρεθεί πραγματικά στο επίκεντρο της ενιαίας ψηφιακής αγοράς:

α)

προβλήματα υποδομών

| β) | ασαφές νομικό πλαίσιο |
| --- | --- |

β)

ασαφές νομικό πλαίσιο

| γ) | ανεπαρκώς καθορισμένα δικαιώματα του πολίτη |
| --- | --- |

γ)

ανεπαρκώς καθορισμένα δικαιώματα του πολίτη

| δ) | ελλιπής, προς το παρόν, εφαρμογή των συστημάτων επίλυσης ατομικών ή συλλογικών παραπόνων |
| --- | --- |

δ)

ελλιπής, προς το παρόν, εφαρμογή των συστημάτων επίλυσης ατομικών ή συλλογικών παραπόνων

| ε) | αποκλίσεις στο καταναλωτικό περιβάλλον των διαφόρων κρατών μελών |
| --- | --- |

ε)

αποκλίσεις στο καταναλωτικό περιβάλλον των διαφόρων κρατών μελών

| στ) | ασφάλεια του κυβερνοχώρου |
| --- | --- |

στ)

ασφάλεια του κυβερνοχώρου

| ζ) | οι ηλεκτρονικές δημόσιες συμβάσεις και οι ηλεκτρονικές υπογραφές δεν έχουν τεθεί ακόμη σε πλήρη λειτουργία |
| --- | --- |

ζ)

οι ηλεκτρονικές δημόσιες συμβάσεις και οι ηλεκτρονικές υπογραφές δεν έχουν τεθεί ακόμη σε πλήρη λειτουργία

| η) | μη εφαρμογή των υπηρεσιών ηλεκτρονικής διοίκησης, και |
| --- | --- |

η)

μη εφαρμογή των υπηρεσιών ηλεκτρονικής διοίκησης, και

| θ) | εφαρμογή εντός της Εσωτερικής Αγοράς. |
| --- | --- |

θ)

εφαρμογή εντός της Εσωτερικής Αγοράς.

| 1.2 | Επομένως, η ΕΟΚΕ εισηγείται τη λήψη των ακόλουθων μέτρων που θα επιτρέψουν πλήρως στον πολίτη να βρεθεί στο επίκεντρο της ενιαίας ψηφιακής αγοράς:






  α) | ελεύθερη και καθολική πρόσβαση |
| --- | --- | --- |

1.2

Επομένως, η ΕΟΚΕ εισηγείται τη λήψη των ακόλουθων μέτρων που θα επιτρέψουν πλήρως στον πολίτη να βρεθεί στο επίκεντρο της ενιαίας ψηφιακής αγοράς:

α)

ελεύθερη και καθολική πρόσβαση

| β) | ανοικτό και ουδέτερο διαδίκτυο |
| --- | --- |

β)

ανοικτό και ουδέτερο διαδίκτυο

| γ) | πρόληψη καταχρήσεων |
| --- | --- |

γ)

πρόληψη καταχρήσεων

| δ) | τυποποίηση των ΤΠΕ |
| --- | --- |

δ)

τυποποίηση των ΤΠΕ

| ε) | διαλειτουργικότητα και διασυνδεσιμότητα |
| --- | --- |

ε)

διαλειτουργικότητα και διασυνδεσιμότητα

| στ) | υπολογιστικό νέφος |
| --- | --- |

στ)

υπολογιστικό νέφος

| ζ) | έλεγχος των τιμών, πχ. ελάχιστες χρεώσεις |
| --- | --- |

ζ)

έλεγχος των τιμών, πχ. ελάχιστες χρεώσεις

| η) | εκπαίδευση και κατάρτιση |
| --- | --- |

η)

εκπαίδευση και κατάρτιση

| θ) | προστασία από τις διαδικτυακές απάτες και το ηλεκτρονικό έγκλημα (πχ. πειρατεία, παραχάραξη) |
| --- | --- |

θ)

προστασία από τις διαδικτυακές απάτες και το ηλεκτρονικό έγκλημα (πχ. πειρατεία, παραχάραξη)

| ι) | ασφάλεια (συμπεριλαμβανομένης της προστασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, της προστασίας των παιδιών, των ηλικιωμένων και των ατόμων με ειδικές ανάγκες) |
| --- | --- |

ι)

ασφάλεια (συμπεριλαμβανομένης της προστασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, της προστασίας των παιδιών, των ηλικιωμένων και των ατόμων με ειδικές ανάγκες)

| ια) | κώδικας ψηφιακών δικαιωμάτων (1) |
| --- | --- |

ια)

κώδικας ψηφιακών δικαιωμάτων (1)

| ιβ) | εφαρμογή της οδηγίας περί δικαιωμάτων του καταναλωτή στο ψηφιακό περιβάλλον |
| --- | --- |

ιβ)

εφαρμογή της οδηγίας περί δικαιωμάτων του καταναλωτή στο ψηφιακό περιβάλλον

| ιγ) | αναθεώρηση της νομοθεσίας για την οδηγία περί ηλεκτρονικού εμπορίου, τις ηλεκτρονικές πληρωμές και την κινητή τηλεφωνία |
| --- | --- |

ιγ)

αναθεώρηση της νομοθεσίας για την οδηγία περί ηλεκτρονικού εμπορίου, τις ηλεκτρονικές πληρωμές και την κινητή τηλεφωνία

| ιδ) | αναθεώρηση της πολιτικής για τις ρ/τ εκπομπές |
| --- | --- |

ιδ)

αναθεώρηση της πολιτικής για τις ρ/τ εκπομπές

| ιε) | ενημερωτικές εκστρατείες |
| --- | --- |

ιε)

ενημερωτικές εκστρατείες

| ιστ) | συμμετοχή της κοινωνίας πολιτών σε όλα τα επίπεδα λήψης πολιτικών αποφάσεων |
| --- | --- |

ιστ)

συμμετοχή της κοινωνίας πολιτών σε όλα τα επίπεδα λήψης πολιτικών αποφάσεων

| ιζ) | έκδοση ενός ηλεκτρονικού οδηγού για τις ψηφιακές υπηρεσίες |
| --- | --- |

ιζ)

έκδοση ενός ηλεκτρονικού οδηγού για τις ψηφιακές υπηρεσίες

2.   Ο πολίτης στο επίκεντρο της εσωτερικής ψηφιακής αγοράς ως οικονομικός, κοινωνικός και πολιτικός παράγοντας με γνώμονα τις τέσσερις βασικές ελευθερίες της εσωτερικής αγοράς

| 2.1 | Η ανάδειξη του πολίτη σε οικονομικό παράγοντα: Η ψηφιακή επανάσταση έχει οδηγήσει στην κατάργηση αρκετών θέσεων εργασίας. Ωστόσο, όπως παρατηρεί ο McKinsey (2), για κάθε χαμένη θέση εργασίας δημιούργησε 2,6 νέες. Η κοινωνία πρέπει να προσαρμοστεί σε αυτά τα δεδομένα και έχει τις δυνατότητες να το πράξει. Ορισμένα επαγγέλματα θα εξαλειφθούν και οι νεότερες γενιές θα έχουν διαφορετική προοπτική: οφείλουν να ακολουθήσουν την ψηφιακή επανάσταση, διότι παρέχει θέσεις εργασίες. Πρωτοβουλίες όπως το πρόγραμμα «Scratch» του πανεπιστημίου MIT προσδίδουν προστιθέμενη αξία στα ήδη υπάρχοντα προσόντα του κάθε ενεργού πολίτη. Τα εργαστήρια Skunk της NASA, τα οποία εξασφαλίζουν το κατάλληλο δημιουργικό περιβάλλον μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος αποστολής αεροσκαφών στο διάστημα, αποτελούν ένα ακόμη χαρακτηριστικό παράδειγμα. |
| --- | --- |

2.1

Η ανάδειξη του πολίτη σε οικονομικό παράγοντα: Η ψηφιακή επανάσταση έχει οδηγήσει στην κατάργηση αρκετών θέσεων εργασίας. Ωστόσο, όπως παρατηρεί ο McKinsey (2), για κάθε χαμένη θέση εργασίας δημιούργησε 2,6 νέες. Η κοινωνία πρέπει να προσαρμοστεί σε αυτά τα δεδομένα και έχει τις δυνατότητες να το πράξει. Ορισμένα επαγγέλματα θα εξαλειφθούν και οι νεότερες γενιές θα έχουν διαφορετική προοπτική: οφείλουν να ακολουθήσουν την ψηφιακή επανάσταση, διότι παρέχει θέσεις εργασίες. Πρωτοβουλίες όπως το πρόγραμμα «Scratch» του πανεπιστημίου MIT προσδίδουν προστιθέμενη αξία στα ήδη υπάρχοντα προσόντα του κάθε ενεργού πολίτη. Τα εργαστήρια Skunk της NASA, τα οποία εξασφαλίζουν το κατάλληλο δημιουργικό περιβάλλον μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος αποστολής αεροσκαφών στο διάστημα, αποτελούν ένα ακόμη χαρακτηριστικό παράδειγμα.

| 2.2 | Η ανάδειξη του πολίτη σε πολιτικό παράγοντα: Θα πρέπει να υπάρχει ελευθερία διακίνησης ιδεών, κάτι το οποίο διευκολύνεται σε μεγάλο βαθμό από το Διαδίκτυο. Οι νέες γενιές, αν και προσκολλημένες στο Διαδίκτυο, εντούτοις ταξιδεύουν περισσότερο απ' ό,τι οι προηγούμενες. Το Διαδίκτυο παράγει επιθυμία διασύνδεσης με τον κόσμο. Η ψηφιακή τεχνολογία έχει δημιουργήσει μια νέα μορφή ελεύθερης κυκλοφορίας. |
| --- | --- |

2.2

Η ανάδειξη του πολίτη σε πολιτικό παράγοντα: Θα πρέπει να υπάρχει ελευθερία διακίνησης ιδεών, κάτι το οποίο διευκολύνεται σε μεγάλο βαθμό από το Διαδίκτυο. Οι νέες γενιές, αν και προσκολλημένες στο Διαδίκτυο, εντούτοις ταξιδεύουν περισσότερο απ' ό,τι οι προηγούμενες. Το Διαδίκτυο παράγει επιθυμία διασύνδεσης με τον κόσμο. Η ψηφιακή τεχνολογία έχει δημιουργήσει μια νέα μορφή ελεύθερης κυκλοφορίας.

| 2.2.1 | Υπάρχουν συγκεκριμένα παραδείγματα, εντός και εκτός Ευρώπης, σχετικά με την κινητοποίηση των πολιτών για να εκφράσουν τις απόψεις τους και να επηρεάσουν δημοκρατικά το πολιτικό γίγνεσθαι. Είναι δε σαφές ότι η φωνή των πολιτών πρέπει να εισακουστεί ακόμα περισσότερο στο πολιτικό πεδίο. Αλλά και οι δημοκρατικές διαδικασίες πρέπει επίσης να προσαρμοστούν στην ψηφιοποίηση. |
| --- | --- |

2.2.1

Υπάρχουν συγκεκριμένα παραδείγματα, εντός και εκτός Ευρώπης, σχετικά με την κινητοποίηση των πολιτών για να εκφράσουν τις απόψεις τους και να επηρεάσουν δημοκρατικά το πολιτικό γίγνεσθαι. Είναι δε σαφές ότι η φωνή των πολιτών πρέπει να εισακουστεί ακόμα περισσότερο στο πολιτικό πεδίο. Αλλά και οι δημοκρατικές διαδικασίες πρέπει επίσης να προσαρμοστούν στην ψηφιοποίηση.

| 2.3 | Ο πολίτης ως κοινωνικός παράγοντας: Οι ηλεκτρονικές δεξιότητες δεν αφορούν απλώς τη δυνατότητα χρήσης του Διαδικτύου, αλλά και την αξιοποίηση του προς όφελος του κοινωνικού συνόλου και κάθε ατόμου χωριστά. Γι' αυτό και πρέπει οι κοινότητες να κάνουν ευρύτερη χρήση των δυνατοτήτων που προσφέρει το Διαδίκτυο. Μολαταύτα, σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να γίνεται απολύτως σεβαστή η επιλογή του καθενός να το χρησιμοποιεί ή όχι. |
| --- | --- |

2.3

Ο πολίτης ως κοινωνικός παράγοντας: Οι ηλεκτρονικές δεξιότητες δεν αφορούν απλώς τη δυνατότητα χρήσης του Διαδικτύου, αλλά και την αξιοποίηση του προς όφελος του κοινωνικού συνόλου και κάθε ατόμου χωριστά. Γι' αυτό και πρέπει οι κοινότητες να κάνουν ευρύτερη χρήση των δυνατοτήτων που προσφέρει το Διαδίκτυο. Μολαταύτα, σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να γίνεται απολύτως σεβαστή η επιλογή του καθενός να το χρησιμοποιεί ή όχι.

| 2.4 | Όπως υπογραμμίζεται και στα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου «Ολοκλήρωση της ενιαίας ψηφιακής αγοράς» (3) και «Ενιαία αγορά για τους Ευρωπαίους» (4), έχουν αρκετές αδυναμίες οι τις προσπάθειες που καταβάλλονται για να βρεθεί ο πολίτης πραγματικά στο επίκεντρο της Εσωτερικής Αγοράς. Οι αδυναμίες, οι οποίες δεν είναι μόνο νομοθετικής αλλά και κοινωνιολογικής φύσεως, αφορούν τη μόνιμη ύπαρξη πολλών κωλυμάτων που δυσχεραίνουν την πλήρη πρόσβαση του καταναλωτή στην Εσωτερική Αγορά. |
| --- | --- |

2.4

Όπως υπογραμμίζεται και στα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου «Ολοκλήρωση της ενιαίας ψηφιακής αγοράς» (3) και «Ενιαία αγορά για τους Ευρωπαίους» (4), έχουν αρκετές αδυναμίες οι τις προσπάθειες που καταβάλλονται για να βρεθεί ο πολίτης πραγματικά στο επίκεντρο της Εσωτερικής Αγοράς. Οι αδυναμίες, οι οποίες δεν είναι μόνο νομοθετικής αλλά και κοινωνιολογικής φύσεως, αφορούν τη μόνιμη ύπαρξη πολλών κωλυμάτων που δυσχεραίνουν την πλήρη πρόσβαση του καταναλωτή στην Εσωτερική Αγορά.

3.   Γενικές παρατηρήσεις και δράσεις που πρέπει να αναληφθούν για την ενίσχυση της χρήσης ψηφιακών μέσων εκ μέρους του πολίτη – Σκέψεις για ένα σχέδιο δράσης

Η δυνατότητα πρόσβασης, η γνώση και η εμπιστοσύνη αποτελούν τα σημαντικότερα ζητούμενα όσον αφορά τη χρήση του Διαδικτύου και την ενσωμάτωση στην ψηφιακή αγορά.

3.1   Πρόσβαση

Κάθε πολίτης της EE πρέπει να έχει την ίδια δυνατότητα πρόσβασης στο Διαδίκτυο. Προς τούτο, θα πρέπει να ληφθούν υπόψη οι υποδομές, το υλισμικό, το λογισμικό και η οργάνωση της ανάπτυξης ικανοτήτων (orgware) (5).

Πρόσβαση μέσω των υποδομών

| 3.1.1 | Κάθε πολίτης της EE πρέπει να έχει την ίδια δυνατότητα πρόσβασης στο Διαδίκτυο (6). Επίσης, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να καθορισθεί η μέγιστη τιμή κόστους ανά Mbps, για πρόσβαση τόσο από σταθερές, όσο και από κινητές συσκευές, και να ισχύσει σε όλα τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

3.1.1

Κάθε πολίτης της EE πρέπει να έχει την ίδια δυνατότητα πρόσβασης στο Διαδίκτυο (6). Επίσης, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να καθορισθεί η μέγιστη τιμή κόστους ανά Mbps, για πρόσβαση τόσο από σταθερές, όσο και από κινητές συσκευές, και να ισχύσει σε όλα τα κράτη μέλη.

| 3.1.1.1 | Σύμφωνα με τον Φορέα Ευρωπαϊκών Ρυθμιστικών Αρχών για τις Ηλεκτρονικές Επικοινωνίες (BEREC), οι περισσότερες εθνικές ρυθμιστικές αρχές έλαβαν καταγγελίες από καταναλωτές σχετικά με την απόκλιση μεταξύ των διαφημιζόμενων και των πραγματικών ταχυτήτων σύνδεσης με το Διαδίκτυο. Η πραγματική εσωτερική ψηφιακή αγορά μπορεί να επιτευχθεί μόνο εάν όλοι οι φορείς εκμετάλλευσης δικτύων της EE τελούν υπό αυστηρό δημόσιο έλεγχο προκειμένου να διασφαλίζεται το ονομαστικό εύρος ζώνης σύμφωνα με τον πυλώνα του ψηφιακού θεματολογίου που αφορά την ευρυζωνικότητα. |
| --- | --- |

3.1.1.1

Σύμφωνα με τον Φορέα Ευρωπαϊκών Ρυθμιστικών Αρχών για τις Ηλεκτρονικές Επικοινωνίες (BEREC), οι περισσότερες εθνικές ρυθμιστικές αρχές έλαβαν καταγγελίες από καταναλωτές σχετικά με την απόκλιση μεταξύ των διαφημιζόμενων και των πραγματικών ταχυτήτων σύνδεσης με το Διαδίκτυο. Η πραγματική εσωτερική ψηφιακή αγορά μπορεί να επιτευχθεί μόνο εάν όλοι οι φορείς εκμετάλλευσης δικτύων της EE τελούν υπό αυστηρό δημόσιο έλεγχο προκειμένου να διασφαλίζεται το ονομαστικό εύρος ζώνης σύμφωνα με τον πυλώνα του ψηφιακού θεματολογίου που αφορά την ευρυζωνικότητα.

| 3.1.1.2 | Σήμερα, η ετερογενής πρόσβαση στο Διαδίκτυο μέσω κινητών τηλεφώνων αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα εμπόδια στη δημιουργία μιας ουσιαστικής εσωτερικής ψηφιακής αγοράς, και τούτο επειδή η ταχεία εξάπλωση των ευφυών τηλεφώνων (smartphone) και των πινακιδίων (tablet) αυξάνει ολοένα και περισσότερο την οικονομική σημασία των διαδικτυακών δραστηριοτήτων των πολιτών μέσω κινητού τηλεφώνου (ηλεκτρονικό εμπόριο, ηλεκτρονική υγεία, κ.λπ.). Σε αυτό το πλαίσιο, η Δράση 101 του ψηφιακού θεματολογίου ορίζει σαφώς ότι, μέχρι το 2015, θα πρέπει να έχει σχεδόν εκμηδενιστεί η διαφορά μεταξύ περιαγωγής και εθνικών χρεώσεων. |
| --- | --- |

3.1.1.2

Σήμερα, η ετερογενής πρόσβαση στο Διαδίκτυο μέσω κινητών τηλεφώνων αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα εμπόδια στη δημιουργία μιας ουσιαστικής εσωτερικής ψηφιακής αγοράς, και τούτο επειδή η ταχεία εξάπλωση των ευφυών τηλεφώνων (smartphone) και των πινακιδίων (tablet) αυξάνει ολοένα και περισσότερο την οικονομική σημασία των διαδικτυακών δραστηριοτήτων των πολιτών μέσω κινητού τηλεφώνου (ηλεκτρονικό εμπόριο, ηλεκτρονική υγεία, κ.λπ.). Σε αυτό το πλαίσιο, η Δράση 101 του ψηφιακού θεματολογίου ορίζει σαφώς ότι, μέχρι το 2015, θα πρέπει να έχει σχεδόν εκμηδενιστεί η διαφορά μεταξύ περιαγωγής και εθνικών χρεώσεων.

| 3.1.1.3 | Επιπλέον, χάρη στις κατάλληλες υποδομές, πρέπει να παρέχεται πλήρης κάλυψη όλης της επικράτειας της EE προκειμένου να αποφεύγεται αποκλεισμός πολιτών που ζουν σε αγροτικές περιοχές. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι ενδεχομένως οι φορείς του τομέα να μην κρίνουν οικονομικά συμφέρουσα την εξασφάλιση υποδομών. Εντούτοις, το συγκεκριμένο εμπόδιο πρέπει να αρθεί. Μια λύση ενδεχομένως να είναι οι ΣΔΙΤ στις αγροτικές περιοχές, και μια άλλη η σύμπραξη παρόχων περιεχομένου σε επενδύσεις στις υποδομές, δεδομένου ότι και οι ίδιοι συχνά ωφελούνται από την ύπαρξη δικτύων σύνδεσης. |
| --- | --- |

3.1.1.3

Επιπλέον, χάρη στις κατάλληλες υποδομές, πρέπει να παρέχεται πλήρης κάλυψη όλης της επικράτειας της EE προκειμένου να αποφεύγεται αποκλεισμός πολιτών που ζουν σε αγροτικές περιοχές. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι ενδεχομένως οι φορείς του τομέα να μην κρίνουν οικονομικά συμφέρουσα την εξασφάλιση υποδομών. Εντούτοις, το συγκεκριμένο εμπόδιο πρέπει να αρθεί. Μια λύση ενδεχομένως να είναι οι ΣΔΙΤ στις αγροτικές περιοχές, και μια άλλη η σύμπραξη παρόχων περιεχομένου σε επενδύσεις στις υποδομές, δεδομένου ότι και οι ίδιοι συχνά ωφελούνται από την ύπαρξη δικτύων σύνδεσης.

Σημεία ασύρματης σύνδεσης στις πόλεις

| 3.1.2 | Η βασική δωρεάν πρόσβαση σε ασύρματα δίκτυα (wifi) πρέπει να αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα κάθε Ευρωπαίου πολίτη. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η οργάνωση δημόσιων δωρεάν σημείων σύνδεσης στο Διαδίκτυο (hot-spots) στις πόλεις και η παροχή πρόσβασης σε ανοιχτά δεδομένα 2.0 καθώς και σε προγράμματα ανοικτού κώδικα θα δώσουν τη δυνατότητα επικοινωνίας και αναζήτησης εργασίας (7). |
| --- | --- |

3.1.2

Η βασική δωρεάν πρόσβαση σε ασύρματα δίκτυα (wifi) πρέπει να αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα κάθε Ευρωπαίου πολίτη. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η οργάνωση δημόσιων δωρεάν σημείων σύνδεσης στο Διαδίκτυο (hot-spots) στις πόλεις και η παροχή πρόσβασης σε ανοιχτά δεδομένα 2.0 καθώς και σε προγράμματα ανοικτού κώδικα θα δώσουν τη δυνατότητα επικοινωνίας και αναζήτησης εργασίας (7).

| 3.1.3 | Αν και η κατά τόπους κάλυψη δεν πρέπει να αποτελεί αυστηρή προϋπόθεση, είναι όμως απαραίτητο κάθε δήμος να εγγυάται τουλάχιστον ένα δωρεάν σημείο ασύρματης σύνδεσης. Μια λογική προσέγγιση θα ήταν η εξασφάλιση ενός ελάχιστου αριθμού δωρεάν σημείων σύνδεσης με το Διαδίκτυο ανάλογου με τον πληθυσμό· κάθε εθνική ρυθμιστική αρχή μπορεί να δημιουργήσει τοπικούς κανόνες συμβατούς με τις οδηγίες της EE. |
| --- | --- |

3.1.3

Αν και η κατά τόπους κάλυψη δεν πρέπει να αποτελεί αυστηρή προϋπόθεση, είναι όμως απαραίτητο κάθε δήμος να εγγυάται τουλάχιστον ένα δωρεάν σημείο ασύρματης σύνδεσης. Μια λογική προσέγγιση θα ήταν η εξασφάλιση ενός ελάχιστου αριθμού δωρεάν σημείων σύνδεσης με το Διαδίκτυο ανάλογου με τον πληθυσμό· κάθε εθνική ρυθμιστική αρχή μπορεί να δημιουργήσει τοπικούς κανόνες συμβατούς με τις οδηγίες της EE.

| 3.1.4 | Παρότι αναγνωρίζεται η ύψιστη σημασία της πρόσβασης στο Διαδίκτυο και στο καθολικό ευρυζωνικό δίκτυο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισήμανε ότι δεν υπάρχει συναίνεση σχετικά με τον μελλοντικό ρόλο της υποχρέωσης παροχής καθολικής υπηρεσίας (ΥΙΤΚΥ) στην προώθηση των στόχων της EE ως προς την ευρυζωνικότητα (8). |
| --- | --- |

3.1.4

Παρότι αναγνωρίζεται η ύψιστη σημασία της πρόσβασης στο Διαδίκτυο και στο καθολικό ευρυζωνικό δίκτυο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισήμανε ότι δεν υπάρχει συναίνεση σχετικά με τον μελλοντικό ρόλο της υποχρέωσης παροχής καθολικής υπηρεσίας (ΥΙΤΚΥ) στην προώθηση των στόχων της EE ως προς την ευρυζωνικότητα (8).

| 3.1.5 | Μέχρι σήμερα, η Φινλανδία, η Ισπανία και η Μάλτα έχουν θεσπίσει νομοθεσία για τη συμπερίληψη της ευρυζωνικότητας στην εθνική ΥΠΚΥ. Στις 5 Ιουλίου 2011, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέδωσε ψήφισμα (9) στο οποίο υπογράμμιζε τη σημασία των ΥΠΚΥ ως πλέγματος ασφαλείας για την κοινωνική ένταξη. |
| --- | --- |

3.1.5

Μέχρι σήμερα, η Φινλανδία, η Ισπανία και η Μάλτα έχουν θεσπίσει νομοθεσία για τη συμπερίληψη της ευρυζωνικότητας στην εθνική ΥΠΚΥ. Στις 5 Ιουλίου 2011, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέδωσε ψήφισμα (9) στο οποίο υπογράμμιζε τη σημασία των ΥΠΚΥ ως πλέγματος ασφαλείας για την κοινωνική ένταξη.

Υλισμικό

| 3.1.6 | Η ένταξη όλων των Ευρωπαίων πολιτών στην ψηφιακή αγορά σημαίνει δυνατότητα σύνδεσης με το Διαδίκτυο, πράγμα που συνεπάγεται την κτήση κατάλληλου υλισμικού και λογισμικού για τη σύνδεση με το Διαδίκτυο. |
| --- | --- |

3.1.6

Η ένταξη όλων των Ευρωπαίων πολιτών στην ψηφιακή αγορά σημαίνει δυνατότητα σύνδεσης με το Διαδίκτυο, πράγμα που συνεπάγεται την κτήση κατάλληλου υλισμικού και λογισμικού για τη σύνδεση με το Διαδίκτυο.

| 3.1.6.1 | Το βασικό υλισμικό
   (10) πρέπει να διατίθεται σε όλες τις χώρες της EE σε τιμή προσιτή για όλους. Γι' αυτόν τον λόγο η ΕΟΚΕ τάσσεται σαφώς υπέρ της εκπόνησης συγκεκριμένου σχεδίου υπό τον «Ορίζοντα 2020», βάσει του οποίου το βασικό υλισμικό θα κατασκευάζεται στην Ευρώπη σε πραγματικά προσιτή τιμή. Δυστυχώς ο προϋπολογισμός του "Ορίζοντα 2020" μειώθηκε πρόσφατα από το Συμβούλιο. |
| --- | --- |

3.1.6.1

Το βασικό υλισμικό
   (10) πρέπει να διατίθεται σε όλες τις χώρες της EE σε τιμή προσιτή για όλους. Γι' αυτόν τον λόγο η ΕΟΚΕ τάσσεται σαφώς υπέρ της εκπόνησης συγκεκριμένου σχεδίου υπό τον «Ορίζοντα 2020», βάσει του οποίου το βασικό υλισμικό θα κατασκευάζεται στην Ευρώπη σε πραγματικά προσιτή τιμή. Δυστυχώς ο προϋπολογισμός του "Ορίζοντα 2020" μειώθηκε πρόσφατα από το Συμβούλιο.

Λογισμικό

| 3.1.6.2 | Το λογισμικό
   (11) θα πρέπει να είναι ανοιχτού κώδικα, ώστε να αποφεύγεται το πρόσθετο κόστος και να είναι δυνατή η χρήση κοινών προτύπων εργαλείων επεξεργασίας και ανταλλαγής εγγράφων χωρίς ιδιοκτησία. Επιπλέον, το εν λόγω λογισμικό πρέπει να είναι κατάλληλο για χρήση από άτομα με ειδικές ανάγκες. Το λογισμικό ανοιχτού κώδικα θα πρέπει να συμπληρώνει το υπόλοιπο βασικό λογισμικό. |
| --- | --- |

3.1.6.2

Το λογισμικό
   (11) θα πρέπει να είναι ανοιχτού κώδικα, ώστε να αποφεύγεται το πρόσθετο κόστος και να είναι δυνατή η χρήση κοινών προτύπων εργαλείων επεξεργασίας και ανταλλαγής εγγράφων χωρίς ιδιοκτησία. Επιπλέον, το εν λόγω λογισμικό πρέπει να είναι κατάλληλο για χρήση από άτομα με ειδικές ανάγκες. Το λογισμικό ανοιχτού κώδικα θα πρέπει να συμπληρώνει το υπόλοιπο βασικό λογισμικό.

3.2   Προστασία του ανοικτού Διαδικτύου και της ουδετερότητας του

| 3.2.1 | Η ΕΟΚΕ έχει ήδη επισημάνει (12) ότι, από τη σκοπιά του πολίτη της EE, οι Πάροχοι Υπηρεσιών Διαδικτύου (ΠΥΔ) οφείλουν να εγγυώνται ότι ο πολίτης μπορεί να συνδεθεί στο δημόσιο Διαδίκτυο χωρίς περιορισμούς από τις κυβερνήσεις ή τους φορείς εκμετάλλευσης δικτύων ως προς το περιεχόμενο, τους ιστοτόπους, τις πλατφόρμες, το είδος του εξοπλισμού με τον οποίο ενδέχεται να είναι συνδεδεμένος και τους τρόπους επικοινωνίας που επιτρέπονται. Αυτή ακριβώς είναι και η έννοια του «ανοικτού Διαδικτύου», ενός από τα θεμελιώδη δικαιώματα του ψηφιακού πολίτη. |
| --- | --- |

3.2.1

Η ΕΟΚΕ έχει ήδη επισημάνει (12) ότι, από τη σκοπιά του πολίτη της EE, οι Πάροχοι Υπηρεσιών Διαδικτύου (ΠΥΔ) οφείλουν να εγγυώνται ότι ο πολίτης μπορεί να συνδεθεί στο δημόσιο Διαδίκτυο χωρίς περιορισμούς από τις κυβερνήσεις ή τους φορείς εκμετάλλευσης δικτύων ως προς το περιεχόμενο, τους ιστοτόπους, τις πλατφόρμες, το είδος του εξοπλισμού με τον οποίο ενδέχεται να είναι συνδεδεμένος και τους τρόπους επικοινωνίας που επιτρέπονται. Αυτή ακριβώς είναι και η έννοια του «ανοικτού Διαδικτύου», ενός από τα θεμελιώδη δικαιώματα του ψηφιακού πολίτη.

| 3.2.2 | Επιπλέον, όλοι οι ΠΥΔ της EE πρέπει να αντιμετωπίζουν όλες τις πηγές παρόμοιων Διαδικτυακών δεδομένων ως ισότιμες, χωρίς διακρίσεις μεταξύ διαφόρων ειδών κυκλοφορίας για οικονομικούς λόγους. |
| --- | --- |

3.2.2

Επιπλέον, όλοι οι ΠΥΔ της EE πρέπει να αντιμετωπίζουν όλες τις πηγές παρόμοιων Διαδικτυακών δεδομένων ως ισότιμες, χωρίς διακρίσεις μεταξύ διαφόρων ειδών κυκλοφορίας για οικονομικούς λόγους.

| 3.2.3 | Τα προκαταρκτικά ευρήματα του BEREC σχετικά με τις πρακτικές διαχείρισης κυκλοφορίας στην Ευρώπη αποκαλύπτουν σαφώς ότι η πρακτική παρεμπόδισης της κυκλοφορίας VoIP (13) είναι συνηθισμένη (14). |
| --- | --- |

3.2.3

Τα προκαταρκτικά ευρήματα του BEREC σχετικά με τις πρακτικές διαχείρισης κυκλοφορίας στην Ευρώπη αποκαλύπτουν σαφώς ότι η πρακτική παρεμπόδισης της κυκλοφορίας VoIP (13) είναι συνηθισμένη (14).

| 3.2.4 | Οι ρυθμιστικές αρχές της EE διαπίστωσαν ότι οι υπηρεσίες VoIP, όπως το Skype, παρεμποδίζονται από τους φορείς εκμετάλλευσης κινητής τηλεφωνίας. Η διομότιμη επικοινωνία, η οποία επιτρέπει την ανταλλαγή αρχείων μεταξύ χρηστών του Διαδικτύου, συχνά επιβραδύνεται ή παρεμποδίζεται από φορείς εκμετάλλευσης τόσο σταθερής όσο και κινητής τηλεφωνίας.
  Καθώς ολοένα και περισσότερες υπηρεσίες γίνονται Διαδικτυακές, φαίνεται, ότι οι φορείς εκμετάλλευσης μπαίνουν στον πειρασμό να προβαίνουν σε διακρίσεις έναντι άλλων υπηρεσιών που ανταγωνίζονται τις δικές τους ή που δεν αποφέρουν υψηλά κέρδη, δημιουργώντας ουσιαστικά λωρίδες ταχείας και βραδείας κυκλοφορίας για διάφορες υπηρεσίες. Το αποτέλεσμα είναι να υπονομεύεται σοβαρά η δικτυακή ουδετερότητα. |
| --- | --- |

3.2.4

Οι ρυθμιστικές αρχές της EE διαπίστωσαν ότι οι υπηρεσίες VoIP, όπως το Skype, παρεμποδίζονται από τους φορείς εκμετάλλευσης κινητής τηλεφωνίας. Η διομότιμη επικοινωνία, η οποία επιτρέπει την ανταλλαγή αρχείων μεταξύ χρηστών του Διαδικτύου, συχνά επιβραδύνεται ή παρεμποδίζεται από φορείς εκμετάλλευσης τόσο σταθερής όσο και κινητής τηλεφωνίας.

Καθώς ολοένα και περισσότερες υπηρεσίες γίνονται Διαδικτυακές, φαίνεται, ότι οι φορείς εκμετάλλευσης μπαίνουν στον πειρασμό να προβαίνουν σε διακρίσεις έναντι άλλων υπηρεσιών που ανταγωνίζονται τις δικές τους ή που δεν αποφέρουν υψηλά κέρδη, δημιουργώντας ουσιαστικά λωρίδες ταχείας και βραδείας κυκλοφορίας για διάφορες υπηρεσίες. Το αποτέλεσμα είναι να υπονομεύεται σοβαρά η δικτυακή ουδετερότητα.

| 3.2.5 | Αντιθέτως, η αρχή της δικτυακής ουδετερότητας υπαγορεύει ότι κανένας πάροχος δεν μπορεί να θέσει προτεραιότητες στην κυκλοφορία μέσω Διαδικτύου για οικονομικούς λόγους. Οι πάροχοι πρέπει να καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για να εξυπηρετούν κάθε χρήστη.
  Η έκφραση «διαδικτυακή ουδετερότητα» απουσιάζει πλήρως από την Ανακοίνωση του ψηφιακού θεματολογίου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αλλά η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η αρχή της διαδικτυακής ουδετερότητας πρέπει να οριστεί με σαφήνεια και να κατοχυρώνεται βάσει του ενωσιακού δικαίου ως συμπλήρωμα των δικαιωμάτων των πολιτών, όπως αυτά ορίζονται στον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της EE. |
| --- | --- |

3.2.5

Αντιθέτως, η αρχή της δικτυακής ουδετερότητας υπαγορεύει ότι κανένας πάροχος δεν μπορεί να θέσει προτεραιότητες στην κυκλοφορία μέσω Διαδικτύου για οικονομικούς λόγους. Οι πάροχοι πρέπει να καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για να εξυπηρετούν κάθε χρήστη.

Η έκφραση «διαδικτυακή ουδετερότητα» απουσιάζει πλήρως από την Ανακοίνωση του ψηφιακού θεματολογίου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αλλά η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η αρχή της διαδικτυακής ουδετερότητας πρέπει να οριστεί με σαφήνεια και να κατοχυρώνεται βάσει του ενωσιακού δικαίου ως συμπλήρωμα των δικαιωμάτων των πολιτών, όπως αυτά ορίζονται στον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της EE.

3.3   Οργάνωση ανάπτυξης ικανοτήτων

3.3.1   Η τεχνολογία δεν επαρκεί για την αξιοποίηση των δυνατοτήτων της ενιαίας ψηφιακής αγοράς· εξίσου χρήσιμη είναι η οργάνωση ανάπτυξης ικανοτήτων -δηλαδή η γνώση, οι δεξιότητες και η επίγνωση των χρηστών. Γι' αυτό και η ΕΟΚΕ δίνει μεν έμφαση στη γνώση –εν προκειμένω στις ηλεκτρονικές δεξιότητες– δεν παύει όμως να σταθμίζει τα οφέλη έναντι των κινδύνων που συνεπάγεται η χρήση του Διαδικτύου.

3.3.2   Γνώση

Η οργάνωση ανάπτυξης ικανοτήτων συνιστά καθοριστική πτυχή της μεγιστοποίησης της χρήσης του Διαδικτύου χάρη στην επίγνωση του τρόπου χρήσης του, όχι μόνο για λόγους αναψυχής, αλλά και για την πρόοδο του ατόμου και του συνόλου.

3.4   Διασφάλιση κατάρτισης για την απόκτηση ψηφιακών δεξιοτήτων

| 3.4.1 | Για να μπορούν οι πολίτες της EE να βρίσκονται πραγματικά στο επίκεντρο της εσωτερικής ψηφιακής αγοράς, χρειάζονται οπωσδήποτε ενισχυμένες ψηφιακές ικανότητες και μεγάλη εξοικείωση με τα μέσα επικοινωνίας έτσι ώστε να ελαχιστοποιηθεί ουσιαστικά το ψηφιακό χάσμα και να μεγιστοποιηθεί η ψηφιακή ένταξή τους. |
| --- | --- |

3.4.1

Για να μπορούν οι πολίτες της EE να βρίσκονται πραγματικά στο επίκεντρο της εσωτερικής ψηφιακής αγοράς, χρειάζονται οπωσδήποτε ενισχυμένες ψηφιακές ικανότητες και μεγάλη εξοικείωση με τα μέσα επικοινωνίας έτσι ώστε να ελαχιστοποιηθεί ουσιαστικά το ψηφιακό χάσμα και να μεγιστοποιηθεί η ψηφιακή ένταξή τους.

| 3.4.1.1 | Η ψηφιακή ένταξη συνεπάγεται κυρίως παροχή ίσων ευκαιριών σε κάθε πολίτη της EE και ιδίως (15) προς:






  — | ηλικιωμένους, |
| --- | --- | --- |

3.4.1.1

Η ψηφιακή ένταξη συνεπάγεται κυρίως παροχή ίσων ευκαιριών σε κάθε πολίτη της EE και ιδίως (15) προς:

—

ηλικιωμένους,

| — | άτομα με ειδικές ανάγκες, |
| --- | --- |

—

άτομα με ειδικές ανάγκες,

| — | εργαζόμενους με χαμηλό εισόδημα, |
| --- | --- |

—

εργαζόμενους με χαμηλό εισόδημα,

| — | μειονεκτούντες από εκπαιδευτικής άποψης, |
| --- | --- |

—

μειονεκτούντες από εκπαιδευτικής άποψης,

| — | μειονότητες. |
| --- | --- |

—

μειονότητες.

Είναι επομένως ιδιαίτερα σημαντικό να προταθούν δείκτες ψηφιακών δεξιοτήτων και παιδείας στα μέσα επικοινωνίας (16) και να εφαρμοστούν μακροπρόθεσμες πολιτικές ηλεκτρονικών δεξιοτήτων και ψηφιακού γραμματισμού όσο το δυνατόν συντομότερα (17) σε καθένα από τα κράτη μέλη. Είναι συνεπώς επιτακτική ανάγκη τα Ταμεία Συνοχής, ιδίως το ΕΚΤ, να παρέχουν τη δυνατότητα χρήσεώς τους από τοπικούς φορείς της κοινωνίας πολιτών στις περιφέρειες με σκοπό την ανάπτυξη δεξιοτήτων ψηφιακού γραμματισμού.

3.5   Ψηφιακά σχολεία

| 3.5.1 | Η διαδικασία ψηφιοποίησης στην Ευρώπη πρέπει να συμπεριλάβει τα σχολεία –τόσο τους καθηγητές όσο και τους μαθητές. Είναι απαραίτητο να παρασχεθούν τα μέσα για ένα πραγματικά ψηφιακό σχολείο, που σταδιακά θα μπορούσε να οδηγήσει σε μεγαλύτερη ψηφιοποίηση της διοίκησης και της διδασκαλίας, και ταυτόχρονα να συμβάλλει στη βελτίωση του περιβάλλοντος. |
| --- | --- |

3.5.1

Η διαδικασία ψηφιοποίησης στην Ευρώπη πρέπει να συμπεριλάβει τα σχολεία –τόσο τους καθηγητές όσο και τους μαθητές. Είναι απαραίτητο να παρασχεθούν τα μέσα για ένα πραγματικά ψηφιακό σχολείο, που σταδιακά θα μπορούσε να οδηγήσει σε μεγαλύτερη ψηφιοποίηση της διοίκησης και της διδασκαλίας, και ταυτόχρονα να συμβάλλει στη βελτίωση του περιβάλλοντος.

| 3.5.2 | Παρότι οι μαθητές είναι συνήθως πιο εξοικειωμένοι με τις νέες τεχνολογίες και χρειάζονται βοήθεια και καθοδήγηση για να αναπτύξουν τις δεξιότητές τους, οι παλαιότερες γενιές εμφανίζουν υψηλό ποσοστό αναλφαβητισμού στον τομέα των ΤΠΕ. Προαπαιτούμενο για δημιουργία ψηφιακού σχολείου και ψηφιακής είναι η κατάρτιση των καθηγητών για την απόκτηση δεξιοτήτων στον τομέα των ΤΠΕ· έτσι, θα μπορούν οι ηλικιωμένοι να επικοινωνούν καλύτερα με τις νέες γενιές. |
| --- | --- |

3.5.2

Παρότι οι μαθητές είναι συνήθως πιο εξοικειωμένοι με τις νέες τεχνολογίες και χρειάζονται βοήθεια και καθοδήγηση για να αναπτύξουν τις δεξιότητές τους, οι παλαιότερες γενιές εμφανίζουν υψηλό ποσοστό αναλφαβητισμού στον τομέα των ΤΠΕ. Προαπαιτούμενο για δημιουργία ψηφιακού σχολείου και ψηφιακής είναι η κατάρτιση των καθηγητών για την απόκτηση δεξιοτήτων στον τομέα των ΤΠΕ· έτσι, θα μπορούν οι ηλικιωμένοι να επικοινωνούν καλύτερα με τις νέες γενιές.

| 3.5.3 | Πρέπει μάλιστα να σχεδιαστούν από την αρχή οι μέθοδοι διδασκαλίας. Η εύρεση του κατάλληλου συνδυασμού των παραδοσιακών μεθόδων διδασκαλίας με τις νέες τεχνολογίες αποτελεί μια συνεχή πρόκληση για τους καθηγητές. |
| --- | --- |

3.5.3

Πρέπει μάλιστα να σχεδιαστούν από την αρχή οι μέθοδοι διδασκαλίας. Η εύρεση του κατάλληλου συνδυασμού των παραδοσιακών μεθόδων διδασκαλίας με τις νέες τεχνολογίες αποτελεί μια συνεχή πρόκληση για τους καθηγητές.

| 3.5.4 | Επιπλέον, για να γεφυρωθεί το χάσμα μεταξύ της παραδοσιακής εκπαίδευσης και των νέων τεχνολογιών πρέπει να διατεθούν τα μέσα για τη διαδικτυακή διδασκαλία, έτσι ώστε να εφαρμοσθεί μια συνεπής και αξιόπιστη διαδικασία μάθησης, διαθέσιμη παντού και σε όλους. Οι Δράσεις 61 (18) και 68 (19) του ψηφιακού θεματολογίου περιέχουν μέτρα σχεδιασμού μάλλον προς αυτήν την κατεύθυνση. Ωστόσο, είναι σημαντικό να λαμβάνεται υπόψη ότι δεν θα έχουν όλοι οι μελλοντικοί τελικοί χρήστες το ίδιο επίπεδο δεξιοτήτων στον τομέα των ΤΠΕ. Συνεπώς, οι διασυνδέσεις και τα περιεχόμενα πρέπει να διαθέτουν τη δυνατότητα προσαρμογής τους σε διάφορα επίπεδα ώστε να είναι μεν φιλικά προς τον βασικό χρήστη, αλλά ταυτόχρονα και πιο απαιτητικά, και επομένως πιο ενδιαφέροντα για τον πιο έμπειρο χρήστη. |
| --- | --- |

3.5.4

Επιπλέον, για να γεφυρωθεί το χάσμα μεταξύ της παραδοσιακής εκπαίδευσης και των νέων τεχνολογιών πρέπει να διατεθούν τα μέσα για τη διαδικτυακή διδασκαλία, έτσι ώστε να εφαρμοσθεί μια συνεπής και αξιόπιστη διαδικασία μάθησης, διαθέσιμη παντού και σε όλους. Οι Δράσεις 61 (18) και 68 (19) του ψηφιακού θεματολογίου περιέχουν μέτρα σχεδιασμού μάλλον προς αυτήν την κατεύθυνση. Ωστόσο, είναι σημαντικό να λαμβάνεται υπόψη ότι δεν θα έχουν όλοι οι μελλοντικοί τελικοί χρήστες το ίδιο επίπεδο δεξιοτήτων στον τομέα των ΤΠΕ. Συνεπώς, οι διασυνδέσεις και τα περιεχόμενα πρέπει να διαθέτουν τη δυνατότητα προσαρμογής τους σε διάφορα επίπεδα ώστε να είναι μεν φιλικά προς τον βασικό χρήστη, αλλά ταυτόχρονα και πιο απαιτητικά, και επομένως πιο ενδιαφέροντα για τον πιο έμπειρο χρήστη.

3.6   Ευρωπαϊκό πιστοποιητικό ικανότητας χειρισμού ηλεκτρονικού υπολογιστή

| 3.6.1 | Το Ευρωπαϊκό πιστοποιητικό ικανότητας χειρισμού ηλεκτρονικού υπολογιστή (ECDL) πρέπει να επεκταθεί επισήμως σε όλα τα κράτη μέλη και να επικαιροποιείται συνεχώς σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα διαθέσιμα εργαλεία λογισμικού και υλισμικού. |
| --- | --- |

3.6.1

Το Ευρωπαϊκό πιστοποιητικό ικανότητας χειρισμού ηλεκτρονικού υπολογιστή (ECDL) πρέπει να επεκταθεί επισήμως σε όλα τα κράτη μέλη και να επικαιροποιείται συνεχώς σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα διαθέσιμα εργαλεία λογισμικού και υλισμικού.

| 3.6.1.1 | Το ECDL πρέπει να βασίζεται σε ανοικτό λογισμικό και να χορηγείται μόνο έπειτα από τυποποιημένες ανά την EE εξετάσεις, ενώ πρέπει επίσης να εισαχθεί σε όλα τα προγράμματα δημόσιων σχολείων δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης ώστε να παρέχει βασικές και κοινές γνώσεις ΤΠ σε όλους τους σπουδαστές της EE. |
| --- | --- |

3.6.1.1

Το ECDL πρέπει να βασίζεται σε ανοικτό λογισμικό και να χορηγείται μόνο έπειτα από τυποποιημένες ανά την EE εξετάσεις, ενώ πρέπει επίσης να εισαχθεί σε όλα τα προγράμματα δημόσιων σχολείων δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης ώστε να παρέχει βασικές και κοινές γνώσεις ΤΠ σε όλους τους σπουδαστές της EE.

| 3.6.2 | Είναι απαραίτητο να τεθεί σε εφαρμογή το περιεχόμενο σύμφωνα με τα μέσα.. Στην προσπάθεια της για ψηφιοποίηση της Ευρώπης, η EE πρέπει να αυξήσει τη διαθεσιμότητα ψηφιακών μέσων όπως τα ηλεκτρονικά βιβλία. Από αυτήν την άποψη, η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να αναπτύξει περαιτέρω την Ευρωπαϊκή Βιβλιοθήκη
   (20), αλλά ταυτόχρονα εκφράζει την ανησυχία της μήπως αυτή η ενδεχομένως ρηξικέλευθη υπηρεσία είναι ακόμα άγνωστη σε πολλούς και πρέπει να προβληθεί καλύτερα, ιδίως στον εκπαιδευτικό κλάδο. |
| --- | --- |

3.6.2

Είναι απαραίτητο να τεθεί σε εφαρμογή το περιεχόμενο σύμφωνα με τα μέσα.. Στην προσπάθεια της για ψηφιοποίηση της Ευρώπης, η EE πρέπει να αυξήσει τη διαθεσιμότητα ψηφιακών μέσων όπως τα ηλεκτρονικά βιβλία. Από αυτήν την άποψη, η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να αναπτύξει περαιτέρω την Ευρωπαϊκή Βιβλιοθήκη
   (20), αλλά ταυτόχρονα εκφράζει την ανησυχία της μήπως αυτή η ενδεχομένως ρηξικέλευθη υπηρεσία είναι ακόμα άγνωστη σε πολλούς και πρέπει να προβληθεί καλύτερα, ιδίως στον εκπαιδευτικό κλάδο.

3.7   Εμπιστοσύνη

| 3.7.1 | Η εμπιστοσύνη αποτελεί βασικό στοιχείο για τη βέλτιστη αξιοποίηση των δυνατοτήτων που παρέχει το Διαδίκτυο εντός της εσωτερικής αγοράς. Γι' αυτόν τον λόγο, ο πολίτης πρέπει να είναι βέβαιος ότι υφίστανται τα κατάλληλα συστήματα πρόληψης και προστασίας από βλάβες προσωπικού ή συλλογικού χαρακτήρα. Τέτοια μπορούν να είναι η δίωξη παρανομούντων στον κυβερνοχώρο, κατά τα πρότυπα της πάταξης του κοινού εγκλήματος, καθώς και η εφαρμογή ειδικής νομοθεσίας για το Διαδίκτυο. |
| --- | --- |

3.7.1

Η εμπιστοσύνη αποτελεί βασικό στοιχείο για τη βέλτιστη αξιοποίηση των δυνατοτήτων που παρέχει το Διαδίκτυο εντός της εσωτερικής αγοράς. Γι' αυτόν τον λόγο, ο πολίτης πρέπει να είναι βέβαιος ότι υφίστανται τα κατάλληλα συστήματα πρόληψης και προστασίας από βλάβες προσωπικού ή συλλογικού χαρακτήρα. Τέτοια μπορούν να είναι η δίωξη παρανομούντων στον κυβερνοχώρο, κατά τα πρότυπα της πάταξης του κοινού εγκλήματος, καθώς και η εφαρμογή ειδικής νομοθεσίας για το Διαδίκτυο.

3.8   Πρόληψη

| 3.8.1 | Είναι απαραίτητη η επιμόρφωση με αντικείμενο τις βασικές δυνατότητες αλλά και κινδύνους του Διαδικτύου. Καθοριστική] συμβολή στην πρόληψη μπορούν να έχουν εύληπτα εκπαιδευτικές εκστρατείες με αποδέκτες ποικίλου ψηφιακού γραμματισμού. |
| --- | --- |

3.8.1

Είναι απαραίτητη η επιμόρφωση με αντικείμενο τις βασικές δυνατότητες αλλά και κινδύνους του Διαδικτύου. Καθοριστική] συμβολή στην πρόληψη μπορούν να έχουν εύληπτα εκπαιδευτικές εκστρατείες με αποδέκτες ποικίλου ψηφιακού γραμματισμού.

| 3.8.2 | Συν τοις άλλοις, βασικό στοιχείο για την πρόληψη είναι ύπαρξη ρυθμιστικού πλαισίου. Παρότι η ρύθμιση του Διαδικτύου είναι ιδιαίτερα δύσκολη υπόθεση, η προστασία από κάθε κίνδυνο έχει μεγάλη σημασία για τον πολίτη της EE. Γι' αυτό, η ΕΟΚΕ συνιστά θερμά τη χάραξη ενός εκτελεστού βασικού ρυθμιστικού πλαισίου σε ευρωπαϊκό επίπεδο. |
| --- | --- |

3.8.2

Συν τοις άλλοις, βασικό στοιχείο για την πρόληψη είναι ύπαρξη ρυθμιστικού πλαισίου. Παρότι η ρύθμιση του Διαδικτύου είναι ιδιαίτερα δύσκολη υπόθεση, η προστασία από κάθε κίνδυνο έχει μεγάλη σημασία για τον πολίτη της EE. Γι' αυτό, η ΕΟΚΕ συνιστά θερμά τη χάραξη ενός εκτελεστού βασικού ρυθμιστικού πλαισίου σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

| 3.8.3 | Οι πάροχοι υπηρεσιών Διαδικτύου μπορούν να αναλάβουν περισσότερες ευθύνες (π.χ. όπως προβλέπεται στον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων) μέσω της αυτορρύθμισης, όπως συμβαίνει ήδη με επιτυχία στη διαφήμιση και σε άλλους τομείς. Αυτή η επιλογή –η οποία αποτελεί μια λύση στο πρόβλημα της σημερινής κατάστασης απορρύθμισης– προϋποθέτει ότι ο νομοθέτης θα αξιολογεί και θα εποπτεύει τακτικά το νέο καθεστώς, καθώς και ότι θα επιβάλλονται κυρώσεις. |
| --- | --- |

3.8.3

Οι πάροχοι υπηρεσιών Διαδικτύου μπορούν να αναλάβουν περισσότερες ευθύνες (π.χ. όπως προβλέπεται στον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων) μέσω της αυτορρύθμισης, όπως συμβαίνει ήδη με επιτυχία στη διαφήμιση και σε άλλους τομείς. Αυτή η επιλογή –η οποία αποτελεί μια λύση στο πρόβλημα της σημερινής κατάστασης απορρύθμισης– προϋποθέτει ότι ο νομοθέτης θα αξιολογεί και θα εποπτεύει τακτικά το νέο καθεστώς, καθώς και ότι θα επιβάλλονται κυρώσεις.

3.9   Προστασία

| 3.9.1 | Ο πολίτης που εισέρχεται στην ψηφιακή κοινότητα πρέπει να αισθάνεται κατάλληλα προστατευμένος και, γι' αυτόν τον λόγο, θα πρέπει να είναι σαφής ο τρόπος παροχής των σχετικών ηλεκτρονικών υπηρεσιών. Υπό αυτή την έννοια, οι πάροχοι περιεχομένου θα μπορούσαν να εκθέτουν το επίπεδο προστασίας των ιστοτόπων τους ακολουθώντας συγκεκριμένες κατευθυντήριες γραμμές (21). |
| --- | --- |

3.9.1

Ο πολίτης που εισέρχεται στην ψηφιακή κοινότητα πρέπει να αισθάνεται κατάλληλα προστατευμένος και, γι' αυτόν τον λόγο, θα πρέπει να είναι σαφής ο τρόπος παροχής των σχετικών ηλεκτρονικών υπηρεσιών. Υπό αυτή την έννοια, οι πάροχοι περιεχομένου θα μπορούσαν να εκθέτουν το επίπεδο προστασίας των ιστοτόπων τους ακολουθώντας συγκεκριμένες κατευθυντήριες γραμμές (21).

| 3.9.2 | Μία από τις μεγαλύτερες πηγές ανησυχίας των χρηστών είναι οι περιπτώσεις απάτης. Επομένως, συνιστάται η διενέργεια ερευνών με θέμα την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα στο Διαδίκτυο. |
| --- | --- |

3.9.2

Μία από τις μεγαλύτερες πηγές ανησυχίας των χρηστών είναι οι περιπτώσεις απάτης. Επομένως, συνιστάται η διενέργεια ερευνών με θέμα την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα στο Διαδίκτυο.

| 3.9.3 | Επίσης, εξαιρετική σημασία για τον πολίτη της EE έχει η ανάπτυξη των ψηφιακών ευρυζωνικών δικτύων να μην αποβεί σε βάρος της δημόσιας υγείας. Συγκεκριμένα, κάθε κράτος μέλος πρέπει να εγγυάται, δυνάμει του ίδιου ρυθμιστικού πλαισίου της EE, τις ακόλουθες βασικές προϋποθέσεις:






  — | ασφαλής έκθεση στα ηλεκτρομαγνητικά πεδία, |
| --- | --- | --- |

3.9.3

Επίσης, εξαιρετική σημασία για τον πολίτη της EE έχει η ανάπτυξη των ψηφιακών ευρυζωνικών δικτύων να μην αποβεί σε βάρος της δημόσιας υγείας. Συγκεκριμένα, κάθε κράτος μέλος πρέπει να εγγυάται, δυνάμει του ίδιου ρυθμιστικού πλαισίου της EE, τις ακόλουθες βασικές προϋποθέσεις:

—

ασφαλής έκθεση στα ηλεκτρομαγνητικά πεδία,

| — | απαγόρευση επικίνδυνων χημικών ουσιών σε προϊόντα ΤΠΕ, |
| --- | --- |

—

απαγόρευση επικίνδυνων χημικών ουσιών σε προϊόντα ΤΠΕ,

| — | ανάπτυξη των δικτύων σε αρμονία με το περιβάλλον, και |
| --- | --- |

—

ανάπτυξη των δικτύων σε αρμονία με το περιβάλλον, και

| — | απαίτηση προϊόντων χαμηλής κατανάλωσης ενέργειας στους δημόσιους διαγωνισμούς. |
| --- | --- |

—

απαίτηση προϊόντων χαμηλής κατανάλωσης ενέργειας στους δημόσιους διαγωνισμούς.

3.10   Ποινική δίωξη

| 3.10.1 | Οι παράνομες δραστηριότητες στον κυβερνοχώρο είναι τόσο σοβαρές όσο και το κοινό έγκλημα, συνεπώς θα πρέπει να αντιμετωπίζονται αναλόγως. Τα κράτη μέλη οφείλουν να διαθέσουν περισσότερα μέσα για τον έλεγχο και την πάταξη του ηλεκτρονικού εγκλήματος με τρόπο αποτελεσματικό, δραστικό και ταχύ. |
| --- | --- |

3.10.1

Οι παράνομες δραστηριότητες στον κυβερνοχώρο είναι τόσο σοβαρές όσο και το κοινό έγκλημα, συνεπώς θα πρέπει να αντιμετωπίζονται αναλόγως. Τα κράτη μέλη οφείλουν να διαθέσουν περισσότερα μέσα για τον έλεγχο και την πάταξη του ηλεκτρονικού εγκλήματος με τρόπο αποτελεσματικό, δραστικό και ταχύ.

3.11   Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων

| 3.11.1 | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συντάξει έναν Κώδικα ψηφιακών δικαιωμάτων του πολίτη
   (22) ως μέσου για την ουσιαστική προστασία του και στην καλλιέργεια κλίματος εμπιστοσύνης εντός της ενιαίας ψηφιακής αγοράς. |
| --- | --- |

3.11.1

Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συντάξει έναν Κώδικα ψηφιακών δικαιωμάτων του πολίτη
   (22) ως μέσου για την ουσιαστική προστασία του και στην καλλιέργεια κλίματος εμπιστοσύνης εντός της ενιαίας ψηφιακής αγοράς.

4.   Επιμέρους παρατηρήσεις

4.1   Υπηρεσίες ηλεκτρονικής διοίκησης

| 4.1.1 | Είναι σαφές ότι η ηλεκτρονική διοίκηση διευκολύνει τη χρήση υπηρεσιών διοίκησης κυρίως από πολίτες και τις MME. Η διαλειτουργικότητα αποτελεί προϋπόθεση για την αποτελεσματική και δραστική παροχή υπηρεσιών ηλεκτρονικής διοίκησης. Μέσα σε αυτό το περίγραμμα, οι πολίτες πρέπει να έχουν πλήρη έλεγχο και πρόσβαση στα προσωπικά τους δεδομένα χωρίς τη δυνατότητα τροποποίησής τους, αλλά με την ικανότητα να εντοπίζουν αυτούς που ανέτρεξαν σε κάποιο τμήμα αυτών δικαιολογημένα ή όχι. Ωστόσο, θα πρέπει ο πολίτης να έχει την ελευθερία της επιλογής χρήσης υπηρεσιών ψηφιακής ή παραδοσιακής μορφής. |
| --- | --- |

4.1.1

Είναι σαφές ότι η ηλεκτρονική διοίκηση διευκολύνει τη χρήση υπηρεσιών διοίκησης κυρίως από πολίτες και τις MME. Η διαλειτουργικότητα αποτελεί προϋπόθεση για την αποτελεσματική και δραστική παροχή υπηρεσιών ηλεκτρονικής διοίκησης. Μέσα σε αυτό το περίγραμμα, οι πολίτες πρέπει να έχουν πλήρη έλεγχο και πρόσβαση στα προσωπικά τους δεδομένα χωρίς τη δυνατότητα τροποποίησής τους, αλλά με την ικανότητα να εντοπίζουν αυτούς που ανέτρεξαν σε κάποιο τμήμα αυτών δικαιολογημένα ή όχι. Ωστόσο, θα πρέπει ο πολίτης να έχει την ελευθερία της επιλογής χρήσης υπηρεσιών ψηφιακής ή παραδοσιακής μορφής.

| 4.1.2 | Η πλήρης παροχή υπηρεσιών ηλεκτρονικής διοίκησης κρίνεται θεμιτή λόγω των πλεονεκτημάτων που αυτές συνεπάγονται, δηλαδή περιορισμός του κόστους, των γραφειοκρατικών διατυπώσεων και μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα. Όλα τα κράτη μέλη πρέπει να προκρίνουν τις ψηφιακές υπηρεσίες προκειμένου να διευκολύνουν την κυκλοφορία των πολιτών. |
| --- | --- |

4.1.2

Η πλήρης παροχή υπηρεσιών ηλεκτρονικής διοίκησης κρίνεται θεμιτή λόγω των πλεονεκτημάτων που αυτές συνεπάγονται, δηλαδή περιορισμός του κόστους, των γραφειοκρατικών διατυπώσεων και μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα. Όλα τα κράτη μέλη πρέπει να προκρίνουν τις ψηφιακές υπηρεσίες προκειμένου να διευκολύνουν την κυκλοφορία των πολιτών.

4.2   Οι μικρές, οι μεσαίες επιχειρήσεις και το Ευρωπαϊκό Επιχειρηματικό Δίκτυο

| 4.2.1 | Στη γνωμοδότηση με τίτλο «Μικρή επιχείρηση, μεγάλος κόσμος» (23), η ΕΟΚΕ ζητά τη λήψη «μέτρων υποστήριξης του ηλεκτρονικού εμπορίου, το οποίο θα μπορούσε να γίνει σημαντικό εργαλείο διεθνοποίησης των ΜΜΕ». Η εφαρμογή της ψηφιακής στρατηγικής της ΕΕ αποτελεί απόλυτη προτεραιότητα και για τις ΜΜΕ. Υπό αυτή την έννοια και δεδομένων των δυνατοτήτων των ΜΜΕ να δημιουργούν νέες θέσεις εργασίας, κρίνεται σημαντική η δημιουργία μονοαπευθυντικών θυρίδων για τον ΦΠΑ, η προώθηση της ηλεκτρονικής έκδοσης τιμολογίου και του υπολογιστικού νέφους. Η κατάλληλη χρήση των ΤΠΕ, η ανάπτυξη ηλεκτρονικών δεξιοτήτων από πλευράς ΜΜΕ, η μεγαλύτερη συμμετοχή τους στις ηλεκτρονικές δημόσιες συμβάσεις και η καθολική ευρυζωνική σύνδεσή τους είναι καίρια ζητούμενα. Το ίδιο ισχύει άλλωστε και για εγχειρήματα όπως το Ευρωπαϊκό υποστηρικτικό δίκτυο ηλεκτρονικού εμπορίου, το Πρόγραμμα-πλαίσιο ανταγωνιστικότητας και καινοτομίας ή το Πρόγραμμα για την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και τις ΜΜΕ. |
| --- | --- |

4.2.1

Στη γνωμοδότηση με τίτλο «Μικρή επιχείρηση, μεγάλος κόσμος» (23), η ΕΟΚΕ ζητά τη λήψη «μέτρων υποστήριξης του ηλεκτρονικού εμπορίου, το οποίο θα μπορούσε να γίνει σημαντικό εργαλείο διεθνοποίησης των ΜΜΕ». Η εφαρμογή της ψηφιακής στρατηγικής της ΕΕ αποτελεί απόλυτη προτεραιότητα και για τις ΜΜΕ. Υπό αυτή την έννοια και δεδομένων των δυνατοτήτων των ΜΜΕ να δημιουργούν νέες θέσεις εργασίας, κρίνεται σημαντική η δημιουργία μονοαπευθυντικών θυρίδων για τον ΦΠΑ, η προώθηση της ηλεκτρονικής έκδοσης τιμολογίου και του υπολογιστικού νέφους. Η κατάλληλη χρήση των ΤΠΕ, η ανάπτυξη ηλεκτρονικών δεξιοτήτων από πλευράς ΜΜΕ, η μεγαλύτερη συμμετοχή τους στις ηλεκτρονικές δημόσιες συμβάσεις και η καθολική ευρυζωνική σύνδεσή τους είναι καίρια ζητούμενα. Το ίδιο ισχύει άλλωστε και για εγχειρήματα όπως το Ευρωπαϊκό υποστηρικτικό δίκτυο ηλεκτρονικού εμπορίου, το Πρόγραμμα-πλαίσιο ανταγωνιστικότητας και καινοτομίας ή το Πρόγραμμα για την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και τις ΜΜΕ.

| 4.2.2 | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να επανεξετάσει τον τρόπο διαχείρισης του Ευρωπαϊκού Επιχειρηματικού και να δημιουργήσει ένα ψηφιακό περιβάλλον για τις ΜΜΕ της ΕΕ. Και εδώ, η ύπαρξη κλίματος εμπιστοσύνης εντός της ενιαίας ψηφιακής αγοράς έχει ιδιαίτερη βαρύτητα και μια προσέγγιση από τη βάση προς τα άνω με τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων θα μπορούσε να εξασφαλίσει πρόσθετα διδακτικά οφέλη. |
| --- | --- |

4.2.2

Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να επανεξετάσει τον τρόπο διαχείρισης του Ευρωπαϊκού Επιχειρηματικού και να δημιουργήσει ένα ψηφιακό περιβάλλον για τις ΜΜΕ της ΕΕ. Και εδώ, η ύπαρξη κλίματος εμπιστοσύνης εντός της ενιαίας ψηφιακής αγοράς έχει ιδιαίτερη βαρύτητα και μια προσέγγιση από τη βάση προς τα άνω με τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων θα μπορούσε να εξασφαλίσει πρόσθετα διδακτικά οφέλη.

| 4.2.3 | Το Ευρωπαϊκό Επιχειρηματικό Δίκτυο δημιουργήθηκε για να στηρίζει τις ευρωπαϊκές ΜΜΕ να αναπτύσσουν νέες αγορές, να εφαρμόζουν νέες τεχνολογίες και να αποκτούν πρόσβαση σε κονδύλια της ΕΕ. |
| --- | --- |

4.2.3

Το Ευρωπαϊκό Επιχειρηματικό Δίκτυο δημιουργήθηκε για να στηρίζει τις ευρωπαϊκές ΜΜΕ να αναπτύσσουν νέες αγορές, να εφαρμόζουν νέες τεχνολογίες και να αποκτούν πρόσβαση σε κονδύλια της ΕΕ.

| 4.2.4 | Ο ρόλος του Ευρωπαϊκού Επιχειρηματικού Δικτύου πρέπει να ενισχυθεί για να εξασφαλιστεί η καθολική ψηφιακή ένταξη όλων των ΜΜΕ της ΕΕ και να δοθεί σε κάθε πολίτη της ΕΕ η δυνατότητα πρόσβασης σε όλα τα διαθέσιμα ανοικτά δεδομένα που μπορούν σταδιακά να δημιουργήσουν ένα ψηφιακό δίκτυο συνδέσεων σε ολόκληρη την ΕΕ. |
| --- | --- |

4.2.4

Ο ρόλος του Ευρωπαϊκού Επιχειρηματικού Δικτύου πρέπει να ενισχυθεί για να εξασφαλιστεί η καθολική ψηφιακή ένταξη όλων των ΜΜΕ της ΕΕ και να δοθεί σε κάθε πολίτη της ΕΕ η δυνατότητα πρόσβασης σε όλα τα διαθέσιμα ανοικτά δεδομένα που μπορούν σταδιακά να δημιουργήσουν ένα ψηφιακό δίκτυο συνδέσεων σε ολόκληρη την ΕΕ.

| 4.2.5 | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να καταγράφει συνεχώς την αποτελεσματικότητα των δράσεων του Ευρωπαϊκού Επιχειρηματικού Δικτύου μέσω της περιοδικής συλλογικής παρατηρήσεων από τις ΜΜΕ και όλους τους πολίτες της ΕΕ που χρησιμοποιούν τις υπηρεσίες του. |
| --- | --- |

4.2.5

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να καταγράφει συνεχώς την αποτελεσματικότητα των δράσεων του Ευρωπαϊκού Επιχειρηματικού Δικτύου μέσω της περιοδικής συλλογικής παρατηρήσεων από τις ΜΜΕ και όλους τους πολίτες της ΕΕ που χρησιμοποιούν τις υπηρεσίες του.

4.3   Φυσικοί φραγμοί στην ενιαία ψηφιακή αγορά

| 4.3.1 | Ένα από τα χαρακτηριστικά φυσικά εμπόδια στην ανάπτυξη της ενιαίας ψηφιακής αγοράς είναι η –ψηφιακή ή μη– γλώσσα. |
| --- | --- |

4.3.1

Ένα από τα χαρακτηριστικά φυσικά εμπόδια στην ανάπτυξη της ενιαίας ψηφιακής αγοράς είναι η –ψηφιακή ή μη– γλώσσα.

| 4.3.2 | Μολονότι αυτό συνιστά δικαίωμα κάθε ατόμου, η αποστασιοποίηση από την ενιαία ψηφιακή αγορά και τα πραγματικά οφέλη που παρέχει συνιστά ανασταλτικό παράγοντα. |
| --- | --- |

4.3.2

Μολονότι αυτό συνιστά δικαίωμα κάθε ατόμου, η αποστασιοποίηση από την ενιαία ψηφιακή αγορά και τα πραγματικά οφέλη που παρέχει συνιστά ανασταλτικό παράγοντα.

| 4.3.3 | Μολονότι έχουν αρθεί οι γεωγραφικοί φραγμοί και η απομόνωση χάρη στην ενιαία ψηφιακή αγορά, οι επαφές με τον φυσικό κόσμο (π.χ. η αποστολή αγαθών) σημαίνουν ότι η απόκεντρη τοποθεσία και η απομόνωση μπορεί αποτελέσουν φυσικό φραγμό. |
| --- | --- |

4.3.3

Μολονότι έχουν αρθεί οι γεωγραφικοί φραγμοί και η απομόνωση χάρη στην ενιαία ψηφιακή αγορά, οι επαφές με τον φυσικό κόσμο (π.χ. η αποστολή αγαθών) σημαίνουν ότι η απόκεντρη τοποθεσία και η απομόνωση μπορεί αποτελέσουν φυσικό φραγμό.

Βρυξέλλες, 20 Μαρτίου 2013.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Staffan NILSSON

---

(1)  Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε προσφάτως μία συλλογή των δικαιωμάτων που προβλέπονται σήμερα στα διάφορα νομοθετικά κείμενα της ΕΕ: https://ec.europa.eu/digital-agenda/en/code-eu-online-rights.

1

(2)  McKinsey Μάιος 2011: Internet Matters, the net’s sweeping impact on jobs, growth and prosperity.

2

Internet Matters, the net’s sweeping impact on jobs, growth and prosperity

(3)  εισηγ. Pablo Arias Echeverría, 2012/2030 (INI), 11/12/2012.

3

(4)  εισηγ. António Fernando Correia de Campos, 2010/2278 (INI), 06/04/2011.

4

(5)  Σύμφωνα με το ορισμό της Wikipedia, το orgware περιγράφει την ανάπτυξη ικανοτήτων διαφόρων θεσμικών φορέων που συμμετέχουν στη διαδικασία προσαρμογής μιας νέας τεχνολογίας

5

(6)  Το ψηφιακό θεματολόγιο αναφέρει ήδη τους τρεις βασικούς στόχους ως προς τη δυνατότητα ευρυζωνικότητας: α) μέχρι το 2013 το 100 % των πολιτών της EE πρέπει να έχουν πρόσβαση σε σύνδεση 2Mbps και, μέχρι το τέλος του 2020, β) το 100 % των πολιτών της EE πρέπει να έχουν πρόσβαση σε σύνδεση 30Mbps και γ) το 50 % των ευρωπαϊκών νοικοκυριών να έχουν συνδέσεις με το Διαδίκτυο πάνω από 100 Mbps.

6

(7)  Βλέπε υποσημείωση αριθ. 2.

7

(8)  Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών - Η καθολική υπηρεσία στις ηλ-επικοινωνίες: έκθεση σχετικά με τα αποτελέσματα της δημόσιας διαβούλευσης και την τρίτη τακτική επανεξέταση του πεδίου εφαρμογής σύμφωνα με το άρθρο 15 της οδηγίας 2002/22/ΕΚ (23/11/2011).

8

(9)  Ψήφισμα (P7_TA(2011)0306).

9

(10)  Ως υλισμικό νοούνται οι σταθεροί υπολογιστές, οι φορητοί υπολογιστές, οι υπολογιστές τύπου netbook, τα ευφυή τηλέφωνα, τα πινακίδια ή οποιαδήποτε ηλεκτρονική συσκευή με δυνατότητα σύνδεσης στο Διαδίκτυο.

10

υλισμικό

(11)  Ως λογισμικό νοείται κυρίως ένας φυλλομετρητής και μια δέσμη επεξεργασίας εγγράφων.

11

λογισμικό

(12)  ΕΕ C 24 της 28/01/2012, σ. 139.

12

(13)  Voice over IP (Φωνή μέσω IP).

13

Φωνή μέσω IP

(14)  Τα ευρήματα είναι αποτέλεσμα μιας έρευνας του BEREC για αρκετούς μήνες και συνιστούν πληροφορίες που συλλέχθηκαν από 250 εταιρείες σταθερής τηλεφωνίας και 150 εταιρείες κινητής τηλεφωνίας στην Ευρώπη.

14

(15)  ΕΕ C 318 της 29/10/2011, σ. 9.

15

(16)  Δράση 62 του ψηφιακού θεματολογίου.

16

(17)  Δράση 66 του ψηφιακού θεματολογίου.

17

(18)  Ανάπτυξη επιγραμμικού εκπαιδευτικού εργαλείου για καταναλωτές που αφορά τις νέες τεχνολογίες των μέσων επικοινωνίας.

18

(19)  Ένταξη της ηλε-μάθησης στις εθνικές πολιτικές των κρατών μελών.

19

(20)  Στη Δράση 79 του ψηφιακού θεματολογίου, προτείνεται ένα βιώσιμο πρότυπο χρηματοδότησης της Ευρωπαϊκής ψηφιακής βιβλιοθήκης.

20

(21)  Ελλείψει ρυθμιστικού πλαισίου, οι πάροχοι περιεχομένου θα μπορούσαν να καταρτίσουν κώδικες δεοντολογίας όπως συμβαίνει ήδη σε πολλούς άλλους τομείς (για περισσότερες πληροφορίες: http://www.eesc.europa.eu/?i=portal.en.self-and-co-regulation-enter-the-database).

21

(22)  Βλ. υποσημ. 1

22

(23)  ΕΕ C 229, 31.07.2012, p. 49.

23

---

| 6.6.2013 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 161/14 |
| --- | --- | --- | --- |

6.6.2013

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 161/14

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Κατάχρηση του καθεστώτος των αυτοαπασχολούμενων» (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

2013/C 161/03

Εισηγητής: ο κ. SIECKER

Στις 18 Ιανουαρίου 2012, και σύμφωνα με το άρθρο 29 παράγραφος 2 του Εσωτερικού της Κανονισμού, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση πρωτοβουλίας με θέμα:

Κατάχρηση του καθεστώτος των αυτοαπασχολούμενων

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας).

Το ειδικευμένο τμήμα «Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση», στο οποίο ανατέθηκαν οι σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 7 Μαρτίου 2013.

Κατά την 488η σύνοδο ολομέλειας που πραγματοποιήθηκε στις 20 και 21 Μαρτίου 2013 (συνεδρίαση της 21ης Μαρτίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε ... την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Σήμερα δεν υπάρχει αδιαμφισβήτητος ορισμός που να καλύπτει όλη την ΕΕ και να προβαίνει σε σαφή διάκριση μεταξύ καλόπιστων αυτοαπασχολούμενων που εργάζονται για ίδιο λογαριασμό και ψευδοαυτοαπασχολούμενων. Κάθε αρμόδια αρχή και κάθε μεμονωμένο όργανο κάνει χρήση του δικού του νομικού ή ρυθμιστικού πλαισίου, το οποίο μπορεί να διαφέρει ανάλογα με τη δικαιοδοσία του και τον τομέα πολιτικής στον οποίο υπάγεται (φορολογική νομοθεσία, κοινωνική ασφάλιση, δίκαιο των επιχειρήσεων, αγοράς εργασίας, ασφαλιστικός τομέας). Οι περιπτώσεις κατάχρησης κυμαίνονται από την αποφυγή καταβολής των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης –μέσω φοροδιαφυγής και υπονόμευσης των δικαιωμάτων των εργαζομένων– έως την χρήση αδήλωτης εργασίας. Πρόκειται για σοβαρή στρέβλωση του ανταγωνισμού, πράγμα που ζημιώνει τους πραγματικούς αυτοαπασχολούμενους, τις πολύ μικρές και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

1.1

Σήμερα δεν υπάρχει αδιαμφισβήτητος ορισμός που να καλύπτει όλη την ΕΕ και να προβαίνει σε σαφή διάκριση μεταξύ καλόπιστων αυτοαπασχολούμενων που εργάζονται για ίδιο λογαριασμό και ψευδοαυτοαπασχολούμενων. Κάθε αρμόδια αρχή και κάθε μεμονωμένο όργανο κάνει χρήση του δικού του νομικού ή ρυθμιστικού πλαισίου, το οποίο μπορεί να διαφέρει ανάλογα με τη δικαιοδοσία του και τον τομέα πολιτικής στον οποίο υπάγεται (φορολογική νομοθεσία, κοινωνική ασφάλιση, δίκαιο των επιχειρήσεων, αγοράς εργασίας, ασφαλιστικός τομέας). Οι περιπτώσεις κατάχρησης κυμαίνονται από την αποφυγή καταβολής των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης –μέσω φοροδιαφυγής και υπονόμευσης των δικαιωμάτων των εργαζομένων– έως την χρήση αδήλωτης εργασίας. Πρόκειται για σοβαρή στρέβλωση του ανταγωνισμού, πράγμα που ζημιώνει τους πραγματικούς αυτοαπασχολούμενους, τις πολύ μικρές και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

| 1.2 | Στην πράσινη βίβλο της του 2006 με τίτλο Εκσυγχρονισμός του εργατικού δικαίου για την αντιμετώπιση των προκλήσεων του 21ου αιώνα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έθεσε το ερώτημα κατά πόσον οι νομικοί ορισμοί της μισθωτής εργασίας και της αυτοαπασχόλησης που έχουν υιοθετήσει τα κράτη μέλη θα πρέπει να καταστούν σαφέστεροι, για να διευκολυνθούν οι περιπτώσεις καλόπιστης μετάβασης από το καθεστώς της μισθωτής εργασίας στο καθεστώς αυτοαπασχόλησης, και αντίστροφα. Κατά τη διαβούλευση που ακολούθησε την πράσινη βίβλο, αναγνωρίστηκε ότι η απουσία ενός ορισμού που να καλύπτει όλη την ΕΕ μπορεί να οδηγήσει σε προβλήματα, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις διασυνοριακής εργασίας (και παροχής υπηρεσιών). |
| --- | --- |

1.2

Στην πράσινη βίβλο της του 2006 με τίτλο Εκσυγχρονισμός του εργατικού δικαίου για την αντιμετώπιση των προκλήσεων του 21ου αιώνα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έθεσε το ερώτημα κατά πόσον οι νομικοί ορισμοί της μισθωτής εργασίας και της αυτοαπασχόλησης που έχουν υιοθετήσει τα κράτη μέλη θα πρέπει να καταστούν σαφέστεροι, για να διευκολυνθούν οι περιπτώσεις καλόπιστης μετάβασης από το καθεστώς της μισθωτής εργασίας στο καθεστώς αυτοαπασχόλησης, και αντίστροφα. Κατά τη διαβούλευση που ακολούθησε την πράσινη βίβλο, αναγνωρίστηκε ότι η απουσία ενός ορισμού που να καλύπτει όλη την ΕΕ μπορεί να οδηγήσει σε προβλήματα, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις διασυνοριακής εργασίας (και παροχής υπηρεσιών).

| 1.3 | Η σύσταση της ΔΟΕ του 2006 υιοθετεί μία ευρεία προσέγγιση της έννοιας «σχέση εργασίας», προκειμένου να καταστεί δυνατή η λήψη μέτρων κατά της ψευδοαυτοαπασχόλησης. Κατά τη διερεύνηση του κατά πόσον υπάρχει ή όχι σχέση εργασίας, η προσοχή θα πρέπει, καταρχάς, να στρέφεται στις δραστηριότητες και στις αποδοχές του εργαζομένου, ανεξάρτητα από το πώς η σχέση χαρακτηρίζεται, για παράδειγμα, στους συμβατικούς όρους. Υπάρχει κρυφή σχέση εργασίας όταν ο εργοδότης μεταχειρίζεται έναν εργαζόμενο κατά τρόπο ώστε, αφενός, να αποκρύπτεται το αληθινό του νομικό καθεστώς ως εργαζόμενου και, αφετέρου, οι συμβατικοί όροι να μπορούν να καταργούν την προστασία την οποία δικαιούται ο εν λόγω εργαζόμενος. |
| --- | --- |

1.3

Η σύσταση της ΔΟΕ του 2006 υιοθετεί μία ευρεία προσέγγιση της έννοιας «σχέση εργασίας», προκειμένου να καταστεί δυνατή η λήψη μέτρων κατά της ψευδοαυτοαπασχόλησης. Κατά τη διερεύνηση του κατά πόσον υπάρχει ή όχι σχέση εργασίας, η προσοχή θα πρέπει, καταρχάς, να στρέφεται στις δραστηριότητες και στις αποδοχές του εργαζομένου, ανεξάρτητα από το πώς η σχέση χαρακτηρίζεται, για παράδειγμα, στους συμβατικούς όρους. Υπάρχει κρυφή σχέση εργασίας όταν ο εργοδότης μεταχειρίζεται έναν εργαζόμενο κατά τρόπο ώστε, αφενός, να αποκρύπτεται το αληθινό του νομικό καθεστώς ως εργαζόμενου και, αφετέρου, οι συμβατικοί όροι να μπορούν να καταργούν την προστασία την οποία δικαιούται ο εν λόγω εργαζόμενος.

| 1.4 | Ορισμένα κράτη μέλη ήδη έχουν προσπαθήσει να καθιερώσουν έναν σαφή της διάκρισης μεταξύ αυτοαπασχολούμενων και μισθωτών, βάσει προκαθορισμένων κριτηρίων. Στην πράξη όμως, η προσπάθεια αυτή συχνά προσκρούει σε προβλήματα που οφείλονται στην πολυπλοκότητα των πραγματικών καταστάσεων. Η ΕΟΚΕ έχει επίγνωση των πραγμάτων και συνιστά για τον λόγο αυτόν να αξιολογηθούν οι εμπειρίες που έχουν αποκτηθεί στα διάφορα κράτη μέλη και να εξαχθούν από αυτές ορισμένα συμπεράσματα που θα επιτρέψουν τη διατύπωση συστάσεων για μία αποτελεσματικότερη προσέγγιση του προβλήματος. |
| --- | --- |

1.4

Ορισμένα κράτη μέλη ήδη έχουν προσπαθήσει να καθιερώσουν έναν σαφή της διάκρισης μεταξύ αυτοαπασχολούμενων και μισθωτών, βάσει προκαθορισμένων κριτηρίων. Στην πράξη όμως, η προσπάθεια αυτή συχνά προσκρούει σε προβλήματα που οφείλονται στην πολυπλοκότητα των πραγματικών καταστάσεων. Η ΕΟΚΕ έχει επίγνωση των πραγμάτων και συνιστά για τον λόγο αυτόν να αξιολογηθούν οι εμπειρίες που έχουν αποκτηθεί στα διάφορα κράτη μέλη και να εξαχθούν από αυτές ορισμένα συμπεράσματα που θα επιτρέψουν τη διατύπωση συστάσεων για μία αποτελεσματικότερη προσέγγιση του προβλήματος.

| 1.5 | Η ύπαρξη αξιόπιστων νομοθετικών ρυθμίσεων καθώς και ενός ορισμού της ψευδοαυτοαπασχόλησης θα βοηθούσε τους καλόπιστους αυτοαπασχολούμενους και τις πολύ μικρές επιχειρήσεις. Η ψευδοαυτοαπασχόληση πρέπει να καταπολεμηθεί μέσω της πληρέστερης καταγραφής των περιπτώσεων και της παρακολούθησης της πραγματικής θέσης της στην αγορά εργασίας. Η οικονομική εξάρτηση από έναν πελάτη (συχνά τον πρώην εργοδότη) καταδεικνύει τη συνέχιση της εργασιακής σχέσης. |
| --- | --- |

1.5

Η ύπαρξη αξιόπιστων νομοθετικών ρυθμίσεων καθώς και ενός ορισμού της ψευδοαυτοαπασχόλησης θα βοηθούσε τους καλόπιστους αυτοαπασχολούμενους και τις πολύ μικρές επιχειρήσεις. Η ψευδοαυτοαπασχόληση πρέπει να καταπολεμηθεί μέσω της πληρέστερης καταγραφής των περιπτώσεων και της παρακολούθησης της πραγματικής θέσης της στην αγορά εργασίας. Η οικονομική εξάρτηση από έναν πελάτη (συχνά τον πρώην εργοδότη) καταδεικνύει τη συνέχιση της εργασιακής σχέσης.

| 1.6 | Η δημιουργία σε όλα τα κράτη μέλη ενός αποτελεσματικού συστήματος κοινωνικής ασφάλισης για τους αυτοαπασχολούμενους, το οποίο να λαμβάνει υπόψη την ιδιαιτερότητα του καθεστώτος τους, θα συμβάλει στην πρόληψη και στην καταπολέμηση ενδεχόμενων καταχρήσεων. |
| --- | --- |

1.6

Η δημιουργία σε όλα τα κράτη μέλη ενός αποτελεσματικού συστήματος κοινωνικής ασφάλισης για τους αυτοαπασχολούμενους, το οποίο να λαμβάνει υπόψη την ιδιαιτερότητα του καθεστώτος τους, θα συμβάλει στην πρόληψη και στην καταπολέμηση ενδεχόμενων καταχρήσεων.

| 1.7 | Οι εργαζόμενοι που αποφασίζουν να γίνουν πραγματικά αυτοαπασχολούμενοι αποτελούν κανονικό μέρος της αγοράς εργασίας και της οικονομίας. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να διερευνηθούν οι τρόποι με τους οποίους θα μπορούσαν να επωφεληθούν από κοινές διευκολύνσεις, όπως από τη συμμετοχή τους στις ήδη υπάρχουσες οργανώσεις των ΜΜΕ, στις οργανώσεις των επιχειρήσεων, στα επιμελητήρια και στις οργανώσεις της αγοράς εργασίας, καθώς και από την ένταξή τους σε διάφορους κλάδους των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης και συνταξιοδότησης. Επίσης, οι προβλέψεις για την υγεία και την ασφάλεια στον χώρο εργασίας θα πρέπει να εφαρμόζονται πλήρως και τα ιδρύματα επαγγελματικής κατάρτισης θα πρέπει να γίνουν προσιτά. |
| --- | --- |

1.7

Οι εργαζόμενοι που αποφασίζουν να γίνουν πραγματικά αυτοαπασχολούμενοι αποτελούν κανονικό μέρος της αγοράς εργασίας και της οικονομίας. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να διερευνηθούν οι τρόποι με τους οποίους θα μπορούσαν να επωφεληθούν από κοινές διευκολύνσεις, όπως από τη συμμετοχή τους στις ήδη υπάρχουσες οργανώσεις των ΜΜΕ, στις οργανώσεις των επιχειρήσεων, στα επιμελητήρια και στις οργανώσεις της αγοράς εργασίας, καθώς και από την ένταξή τους σε διάφορους κλάδους των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης και συνταξιοδότησης. Επίσης, οι προβλέψεις για την υγεία και την ασφάλεια στον χώρο εργασίας θα πρέπει να εφαρμόζονται πλήρως και τα ιδρύματα επαγγελματικής κατάρτισης θα πρέπει να γίνουν προσιτά.

| 1.8 | Η ΕΟΚΕ τονίζει την αξία και τη σημασία του καθεστώτος του αυτοαπασχολούμενου, τόσο για την κοινωνία γενικά όσο και από κοινωνικοοικονομική άποψη. Έχει, ωστόσο, θεμελιώδη σημασία να μπορούν τα ενδιαφερόμενα πρόσωπα να επιλέγουν οικειοθελώς και έχοντας πλήρη γνώση των πραγμάτων αν θα υπαχθούν ή όχι σε αυτό το καθεστώς. |
| --- | --- |

1.8

Η ΕΟΚΕ τονίζει την αξία και τη σημασία του καθεστώτος του αυτοαπασχολούμενου, τόσο για την κοινωνία γενικά όσο και από κοινωνικοοικονομική άποψη. Έχει, ωστόσο, θεμελιώδη σημασία να μπορούν τα ενδιαφερόμενα πρόσωπα να επιλέγουν οικειοθελώς και έχοντας πλήρη γνώση των πραγμάτων αν θα υπαχθούν ή όχι σε αυτό το καθεστώς.

| 1.9 | Ορισμένα συστήματα που έχουν θεσπιστεί σε διάφορα κράτη μέλη με σκοπό την ανάπτυξη του επιχειρηματικού πνεύματος ενδέχεται να οδηγήσουν σε στρέβλωση του ανταγωνισμού, πράγμα που ζημιώνει τους πραγματικούς αυτοαπασχολούμενους, τις πολύ μικρές και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Είναι σημαντικό να καταρτιστεί μία μελέτη αντίκτυπου για όλες αυτές τις κατηγορίες. Η ΕΟΚΕ προτείνει να συσταθεί στα κράτη μέλη να εντοπίσουν τους ιδιαίτερα προβληματικούς τομείς και να ορίσουν μέσω κοινωνικού διαλόγου κατώτατα ωρομίσθια τα οποία θα μπορούσαν να ποικίλουν ακόμη και μεταξύ των περιφερειών του ίδιου κράτους μέλους.
  Στο πλαίσιο των δημοσίων συμβάσεων που συνάπτονται σε επίπεδο κρατών μελών, θεωρείται μείζονος σημασίας να γίνει σεβαστή μια τέτοια προσέγγιση προκειμένου να δοθεί ένα καλό παράδειγμα και να βελτιωθεί περαιτέρω η αντιμετώπιση φαινομένων αθέμιτου ανταγωνισμού. |
| --- | --- |

1.9

Ορισμένα συστήματα που έχουν θεσπιστεί σε διάφορα κράτη μέλη με σκοπό την ανάπτυξη του επιχειρηματικού πνεύματος ενδέχεται να οδηγήσουν σε στρέβλωση του ανταγωνισμού, πράγμα που ζημιώνει τους πραγματικούς αυτοαπασχολούμενους, τις πολύ μικρές και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Είναι σημαντικό να καταρτιστεί μία μελέτη αντίκτυπου για όλες αυτές τις κατηγορίες. Η ΕΟΚΕ προτείνει να συσταθεί στα κράτη μέλη να εντοπίσουν τους ιδιαίτερα προβληματικούς τομείς και να ορίσουν μέσω κοινωνικού διαλόγου κατώτατα ωρομίσθια τα οποία θα μπορούσαν να ποικίλουν ακόμη και μεταξύ των περιφερειών του ίδιου κράτους μέλους.

Στο πλαίσιο των δημοσίων συμβάσεων που συνάπτονται σε επίπεδο κρατών μελών, θεωρείται μείζονος σημασίας να γίνει σεβαστή μια τέτοια προσέγγιση προκειμένου να δοθεί ένα καλό παράδειγμα και να βελτιωθεί περαιτέρω η αντιμετώπιση φαινομένων αθέμιτου ανταγωνισμού.

2.   Ανάπτυξη της αγοράς εργασίας

| 2.1 | Η αυτοαπασχόληση αποτελεί νόμιμο καθεστώς στην αγορά εργασίας και καθένας έχει το δικαίωμα να είναι αυτοαπασχολούμενος. Η ΕΟΚΕ έλαβε τη θέση αυτή σε διάφορες γνωμοδοτήσεις που εξέδωσε για το καθεστώς της αυτοαπασχόλησης. Υπάρχει, εντούτοις, και η άλλη όψη αυτού του φαινομένου η οποία δεν έχει ακόμη εξεταστεί από την ΕΟΚΕ. Στην πλέον πρόσφατη σχετική γνωμοδότησή της αναφέρεται ρητά: «[...] δεν θα προσπαθήσουμε να ασχοληθούμε με το θέμα της αδήλωτης εργασίας ούτε με το θέμα των ‘ψευδοαυτοαπασχολούμενων’, έστω και αν αυτά τα δύο φαινόμενα ενδέχεται, σε ορισμένες περιπτώσεις, να συνδέονται φαινομενικά ή πραγματικά με τους οικονομικά εξαρτώμενους αυτοαπασχολούμενους» (1). Η παρούσα γνωμοδότηση εξετάζει πλέον τα ζητήματα αυτά. |
| --- | --- |

2.1

Η αυτοαπασχόληση αποτελεί νόμιμο καθεστώς στην αγορά εργασίας και καθένας έχει το δικαίωμα να είναι αυτοαπασχολούμενος. Η ΕΟΚΕ έλαβε τη θέση αυτή σε διάφορες γνωμοδοτήσεις που εξέδωσε για το καθεστώς της αυτοαπασχόλησης. Υπάρχει, εντούτοις, και η άλλη όψη αυτού του φαινομένου η οποία δεν έχει ακόμη εξεταστεί από την ΕΟΚΕ. Στην πλέον πρόσφατη σχετική γνωμοδότησή της αναφέρεται ρητά: «[...] δεν θα προσπαθήσουμε να ασχοληθούμε με το θέμα της αδήλωτης εργασίας ούτε με το θέμα των ‘ψευδοαυτοαπασχολούμενων’, έστω και αν αυτά τα δύο φαινόμενα ενδέχεται, σε ορισμένες περιπτώσεις, να συνδέονται φαινομενικά ή πραγματικά με τους οικονομικά εξαρτώμενους αυτοαπασχολούμενους» (1). Η παρούσα γνωμοδότηση εξετάζει πλέον τα ζητήματα αυτά.

| 2.2 | Τις τελευταίες δεκαετίες, έχουν γίνει σημαντικές αλλαγές στη σύνθεση της κατηγορίας των αυτοαπασχολούμενων ατόμων, που αποτελούν ξεχωριστή κατηγορία από τον «κλασικό» τύπο ανεξάρτητων εργαζόμενων και τους μικρούς επιχειρηματίες. Κατά την παρούσα χρονική περίοδο, κατέστη αναγκαίο να αξιολογηθεί κατά πόσο το περιβάλλον λειτουργίας προσφέρει επαρκή προστασία στους αυτοαπασχολούμενους. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει την προηγούμενη γνωμοδότησή της (2), στην οποία συνιστούσε:






  — | τη συγκέντρωση δεδομένων για την αποκαλούμενη «οικονομικά εξαρτώμενη αυτοαπασχόληση» στην ΕΕ· |
| --- | --- | --- |

2.2

Τις τελευταίες δεκαετίες, έχουν γίνει σημαντικές αλλαγές στη σύνθεση της κατηγορίας των αυτοαπασχολούμενων ατόμων, που αποτελούν ξεχωριστή κατηγορία από τον «κλασικό» τύπο ανεξάρτητων εργαζόμενων και τους μικρούς επιχειρηματίες. Κατά την παρούσα χρονική περίοδο, κατέστη αναγκαίο να αξιολογηθεί κατά πόσο το περιβάλλον λειτουργίας προσφέρει επαρκή προστασία στους αυτοαπασχολούμενους. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει την προηγούμενη γνωμοδότησή της (2), στην οποία συνιστούσε:

—

τη συγκέντρωση δεδομένων για την αποκαλούμενη «οικονομικά εξαρτώμενη αυτοαπασχόληση» στην ΕΕ·

| — | τον καθορισμό των στοιχείων που είναι κοινά στα διάφορα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και χρησιμοποιούνται για τον ορισμό του μισθωτού εργαζόμενου· και |
| --- | --- |

—

τον καθορισμό των στοιχείων που είναι κοινά στα διάφορα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και χρησιμοποιούνται για τον ορισμό του μισθωτού εργαζόμενου· και

| — | την εκπόνηση μελετών προκειμένου να αναλυθούν λεπτομερώς οι εθνικές εμπειρίες, ιδίως σε παραμεθόριες περιοχές. |
| --- | --- |

—

την εκπόνηση μελετών προκειμένου να αναλυθούν λεπτομερώς οι εθνικές εμπειρίες, ιδίως σε παραμεθόριες περιοχές.

| 2.3 | Η αυτοαπασχόληση διαφέρει από το ένα κράτος μέλος στο άλλο. Σε ορισμένες χώρες (όπως οι Κάτω Χώρες) ως αυτοαπασχολούμενος ορίζεται το άτομο που εργάζεται για ίδιο λογαριασμό, κυρίως ως υπεργολάβος σε άλλη εταιρεία. Σε άλλα κράτη μέλη (όπως η Γαλλία), καθεστώς αυτοαπασχολούμενου έχει ο επιχειρηματίας που δεν είναι υπάλληλος της εταιρίας του, ανεξάρτητα από το εάν απασχολεί ή όχι υπαλλήλους. Η αυτοαπασχόληση δεν περιορίζεται στην περίπτωση της υπεργολαβίας, διότι ο αυτοαπασχολούμενος μπορεί να έχει ως πελάτες καταναλωτές. Οι διαφορετικοί ορισμοί για την απασχόληση και την αυτοαπασχόληση είναι εξαιρετικά σημαντικοί όχι μόνο για το εργατικό δίκαιο, αλλά και για τη νομοθεσία σχετικά με την κοινωνική ασφάλιση και τη φορολογία. |
| --- | --- |

2.3

Η αυτοαπασχόληση διαφέρει από το ένα κράτος μέλος στο άλλο. Σε ορισμένες χώρες (όπως οι Κάτω Χώρες) ως αυτοαπασχολούμενος ορίζεται το άτομο που εργάζεται για ίδιο λογαριασμό, κυρίως ως υπεργολάβος σε άλλη εταιρεία. Σε άλλα κράτη μέλη (όπως η Γαλλία), καθεστώς αυτοαπασχολούμενου έχει ο επιχειρηματίας που δεν είναι υπάλληλος της εταιρίας του, ανεξάρτητα από το εάν απασχολεί ή όχι υπαλλήλους. Η αυτοαπασχόληση δεν περιορίζεται στην περίπτωση της υπεργολαβίας, διότι ο αυτοαπασχολούμενος μπορεί να έχει ως πελάτες καταναλωτές. Οι διαφορετικοί ορισμοί για την απασχόληση και την αυτοαπασχόληση είναι εξαιρετικά σημαντικοί όχι μόνο για το εργατικό δίκαιο, αλλά και για τη νομοθεσία σχετικά με την κοινωνική ασφάλιση και τη φορολογία.

| 2.4 | Η δημιουργία της ενιαίας αγοράς και η συνακόλουθη καθιέρωση της ελεύθερης κυκλοφορίας συνέβαλαν στην εξέλιξη που αναφέρεται στο σημείο 2.2 και έχουν εισαγάγει τη χρήση της αυτοαπασχόλησης στα πλέον ευάλωτα τμήματα των αγορών εργασίας μας. Ορισμένοι εργαζόμενοι προσλαμβάνονται σήμερα (μέσω κάθε είδους οργανισμών) όχι ως εργάτες, αλλά ως «αυτοαπασχολούμενοι πάροχοι υπηρεσιών». Στο άτομο που προσλαμβάνεται δεν προσφέρεται σύμβαση, διότι με την ανεξάρτητη εργασία του παρέχει μία ειδική υπηρεσία για ίδιο λογαριασμό. Φτηνή εργασία μπορεί να παρασχεθεί με τιμολόγιο, χωρίς την τήρηση των εθνικών προτύπων εργασίας (3). Ευλόγως τίθεται το ερώτημα κατά πόσον αυτό το νέο καθεστώς αυτοαπασχολούμενων αναφέρεται όντως σε αυτοαπασχολούμενα άτομα. |
| --- | --- |

2.4

Η δημιουργία της ενιαίας αγοράς και η συνακόλουθη καθιέρωση της ελεύθερης κυκλοφορίας συνέβαλαν στην εξέλιξη που αναφέρεται στο σημείο 2.2 και έχουν εισαγάγει τη χρήση της αυτοαπασχόλησης στα πλέον ευάλωτα τμήματα των αγορών εργασίας μας. Ορισμένοι εργαζόμενοι προσλαμβάνονται σήμερα (μέσω κάθε είδους οργανισμών) όχι ως εργάτες, αλλά ως «αυτοαπασχολούμενοι πάροχοι υπηρεσιών». Στο άτομο που προσλαμβάνεται δεν προσφέρεται σύμβαση, διότι με την ανεξάρτητη εργασία του παρέχει μία ειδική υπηρεσία για ίδιο λογαριασμό. Φτηνή εργασία μπορεί να παρασχεθεί με τιμολόγιο, χωρίς την τήρηση των εθνικών προτύπων εργασίας (3). Ευλόγως τίθεται το ερώτημα κατά πόσον αυτό το νέο καθεστώς αυτοαπασχολούμενων αναφέρεται όντως σε αυτοαπασχολούμενα άτομα.

| 2.5 | Υπάρχουν πολλά και εμφανή προβλήματα στον τομέα των εργασιακών σχέσεων, ιδίως στην περίπτωση διασυνοριακών υποθέσεων (4). Υπάρχουν ομοιότητες μεταξύ των εργασιακών σχέσεων και της θέσης του παραδοσιακού περιστασιακού ή ημερομίσθιου εργαζόμενου, ένας είδος εργασίας που ασκείται μέσω διαμεσολαβητή που όλοι πίστευαν ότι αποτελούσε πια παρελθόν (5). Έτσι, σε ορισμένες χώρες, οι αυτοαπασχολούμενοι που εργάζονται για ίδιο λογαριασμό μπορούν να αναλάβουν δραστηριότητα από τη μια ημέρα στην άλλη, πράγμα που, στην περίπτωση των μόνιμων εργαζομένων, προϋποθέτει συνήθως πολυετή επαγγελματική κατάρτιση. Έχουν πλέον κάνει την εμφάνισή τους ειδικοί διαμεσολαβητές και γραφεία ευρέσεως εργασίας, οι οποίοι προσφέρουν τις υπηρεσίες που παρέχουν αυτοαπασχολούμενοι. Οι εν λόγω υπεργολάβοι επιτρέπουν στις επιχειρήσεις να κάνουν εύκολα χρήση εργασιακών συμβάσεων με βάση τις οποίες οι αυτοαπασχολούμενοι κάνουν την ίδια εργασία που παλαιότερα έκαναν υπάλληλοι. Χρειάζονται περισσότερο αξιόπιστα στοιχεία για την αξιολόγηση του πληθυσμού των εργαζομένων που πλήττονται και των πιο κρίσιμων συνόρων. Γι αυτό χρειάζεται περισσότερο επαγγελματική έρευνα. |
| --- | --- |

2.5

Υπάρχουν πολλά και εμφανή προβλήματα στον τομέα των εργασιακών σχέσεων, ιδίως στην περίπτωση διασυνοριακών υποθέσεων (4). Υπάρχουν ομοιότητες μεταξύ των εργασιακών σχέσεων και της θέσης του παραδοσιακού περιστασιακού ή ημερομίσθιου εργαζόμενου, ένας είδος εργασίας που ασκείται μέσω διαμεσολαβητή που όλοι πίστευαν ότι αποτελούσε πια παρελθόν (5). Έτσι, σε ορισμένες χώρες, οι αυτοαπασχολούμενοι που εργάζονται για ίδιο λογαριασμό μπορούν να αναλάβουν δραστηριότητα από τη μια ημέρα στην άλλη, πράγμα που, στην περίπτωση των μόνιμων εργαζομένων, προϋποθέτει συνήθως πολυετή επαγγελματική κατάρτιση. Έχουν πλέον κάνει την εμφάνισή τους ειδικοί διαμεσολαβητές και γραφεία ευρέσεως εργασίας, οι οποίοι προσφέρουν τις υπηρεσίες που παρέχουν αυτοαπασχολούμενοι. Οι εν λόγω υπεργολάβοι επιτρέπουν στις επιχειρήσεις να κάνουν εύκολα χρήση εργασιακών συμβάσεων με βάση τις οποίες οι αυτοαπασχολούμενοι κάνουν την ίδια εργασία που παλαιότερα έκαναν υπάλληλοι. Χρειάζονται περισσότερο αξιόπιστα στοιχεία για την αξιολόγηση του πληθυσμού των εργαζομένων που πλήττονται και των πιο κρίσιμων συνόρων. Γι αυτό χρειάζεται περισσότερο επαγγελματική έρευνα.

| 2.6 | Όχι μόνον οι ιδιώτες εργολάβοι, αλλά και ολοένα περισσότερες μεγάλες επιχειρήσεις καθώς και ο δημόσιος τομέας κάνουν τακτική χρήση αυτοαπασχολούμενων. Το ένα τέταρτο των επιχειρήσεων που προσλαμβάνουν αυτοαπασχολούμενα άτομα αναφέρουν τη γνώση και την εμπειρία ως τον πιο σημαντικό λόγο της πρόσληψής τους. Αυτοαπασχολούμενοι χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση των περιόδων αιχμής στη διαδικασία παραγωγής και της έλλειψης ειδικευμένου προσωπικού. Ένας άλλος σημαντικός λόγος, σύμφωνα με τους εργοδότες, είναι η ευελιξία που τους παρέχουν οι σχετικές ρυθμίσεις διαχείρισης προσωπικού. |
| --- | --- |

2.6

Όχι μόνον οι ιδιώτες εργολάβοι, αλλά και ολοένα περισσότερες μεγάλες επιχειρήσεις καθώς και ο δημόσιος τομέας κάνουν τακτική χρήση αυτοαπασχολούμενων. Το ένα τέταρτο των επιχειρήσεων που προσλαμβάνουν αυτοαπασχολούμενα άτομα αναφέρουν τη γνώση και την εμπειρία ως τον πιο σημαντικό λόγο της πρόσληψής τους. Αυτοαπασχολούμενοι χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση των περιόδων αιχμής στη διαδικασία παραγωγής και της έλλειψης ειδικευμένου προσωπικού. Ένας άλλος σημαντικός λόγος, σύμφωνα με τους εργοδότες, είναι η ευελιξία που τους παρέχουν οι σχετικές ρυθμίσεις διαχείρισης προσωπικού.

| 2.7 | Στον βαθμό που οι αυτοαπασχολούμενοι επιλέγουν κατά βούληση να διαχειρίζονται επιχειρήσεις για ίδιο λογαριασμό, δεν υπάρχει πρόβλημα. Ωστόσο, αν η αλλαγή καθεστώτος δεν βασίζεται σε μια πραγματικά ελεύθερη επιλογή του συγκεκριμένου καθεστώτος αυτοαπασχόλησης, οι κοινωνικοί κίνδυνοι μεταφέρονται, στην πράξη, από την εταιρεία στους μεμονωμένους εργαζόμενους. Αυτό οδηγεί σε καταχρήσεις που φθάνουν από την αποφυγή καταβολής των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης –μέσω φοροδιαφυγής και υπονόμευσης των δικαιωμάτων των εργαζομένων– έως τη χρήση αδήλωτης εργασίας (6). Αυτό συνιστά σοβαρή στρέβλωση του ανταγωνισμού, πράγμα που ζημιώνει τους πραγματικούς αυτοαπασχολούμενους, τις πολύ μικρές και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Επιπλέον, ορισμένα συστήματα που έχουν θεσπιστεί σε κράτη μέλη με σκοπό την ανάπτυξη του επιχειρηματικού πνεύματος (βλ. το καθεστώς των «αυτοεπιχειρηματιών» στη Γαλλία) ενδέχεται να οδηγήσουν σε στρέβλωση του ανταγωνισμού μεταξύ των πραγματικών αυτοαπασχολούμενων και της νέας αυτής κατηγορίας αυτοαπασχολούμενων. |
| --- | --- |

2.7

Στον βαθμό που οι αυτοαπασχολούμενοι επιλέγουν κατά βούληση να διαχειρίζονται επιχειρήσεις για ίδιο λογαριασμό, δεν υπάρχει πρόβλημα. Ωστόσο, αν η αλλαγή καθεστώτος δεν βασίζεται σε μια πραγματικά ελεύθερη επιλογή του συγκεκριμένου καθεστώτος αυτοαπασχόλησης, οι κοινωνικοί κίνδυνοι μεταφέρονται, στην πράξη, από την εταιρεία στους μεμονωμένους εργαζόμενους. Αυτό οδηγεί σε καταχρήσεις που φθάνουν από την αποφυγή καταβολής των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης –μέσω φοροδιαφυγής και υπονόμευσης των δικαιωμάτων των εργαζομένων– έως τη χρήση αδήλωτης εργασίας (6). Αυτό συνιστά σοβαρή στρέβλωση του ανταγωνισμού, πράγμα που ζημιώνει τους πραγματικούς αυτοαπασχολούμενους, τις πολύ μικρές και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Επιπλέον, ορισμένα συστήματα που έχουν θεσπιστεί σε κράτη μέλη με σκοπό την ανάπτυξη του επιχειρηματικού πνεύματος (βλ. το καθεστώς των «αυτοεπιχειρηματιών» στη Γαλλία) ενδέχεται να οδηγήσουν σε στρέβλωση του ανταγωνισμού μεταξύ των πραγματικών αυτοαπασχολούμενων και της νέας αυτής κατηγορίας αυτοαπασχολούμενων.

| 2.7.1 | Η ΕΟΚΕ προτείνει να συσταθεί στα κράτη μέλη να εντοπίσουν τους ιδιαίτερα προβληματικούς τομείς και να ορίσουν μέσω κοινωνικού διαλόγου κατώτατα ωρομίσθια τα οποία θα μπορούσαν να ποικίλουν ακόμη και μεταξύ των περιφερειών του ίδιου κράτους μέλους.
  Στο πλαίσιο των δημοσίων συμβάσεων που συνάπτονται σε επίπεδο κρατών μελών, θεωρείται μείζονος σημασίας να γίνει σεβαστή μια τέτοια προσέγγιση προκειμένου να δοθεί ένα καλό παράδειγμα και να βελτιωθεί περαιτέρω η αντιμετώπιση φαινομένων αθέμιτου ανταγωνισμού. |
| --- | --- |

2.7.1

Η ΕΟΚΕ προτείνει να συσταθεί στα κράτη μέλη να εντοπίσουν τους ιδιαίτερα προβληματικούς τομείς και να ορίσουν μέσω κοινωνικού διαλόγου κατώτατα ωρομίσθια τα οποία θα μπορούσαν να ποικίλουν ακόμη και μεταξύ των περιφερειών του ίδιου κράτους μέλους.

Στο πλαίσιο των δημοσίων συμβάσεων που συνάπτονται σε επίπεδο κρατών μελών, θεωρείται μείζονος σημασίας να γίνει σεβαστή μια τέτοια προσέγγιση προκειμένου να δοθεί ένα καλό παράδειγμα και να βελτιωθεί περαιτέρω η αντιμετώπιση φαινομένων αθέμιτου ανταγωνισμού.

| 2.8 | Η αναλογία των αυτοαπασχολούμενων αυξήθηκε σε ολόκληρη την Ευρώπη στη δεκαετία του '80, πριν μειωθεί ελαφρώς στη δεκαετία του '90. Τις τελευταίες δεκαετίες, η εικόνα διαφέρει από κράτος μέλος σε κράτος μέλος. Σε ορισμένες χώρες, η αυτοαπασχόληση έχει και πάλι αυξηθεί, ενώ σε άλλες το ποσοστό παρέμεινε σταθερό ή παρουσιάζει πτωτική τάση (Προοπτικές του 2005 για την απασχόληση του ΟΟΣΑ και Factbook του 2006 του ΟΟΣΑ). Από την έναρξη της χρηματοπιστωτικής κρίσης, το ποσοστό των αυτοαπασχολούμενων δεν έχει αυξηθεί συνολικά. Μέρος των αυτοαπασχολούμενων ανήκει πλέον σε αυτό που είναι γνωστό ως το «ευέλικτο στρώμα» του εργατικού δυναμικού: δηλ. σε μία κατηγορία όπου οι εργασιακές σχέσεις παρουσιάζουν μικρή σταθερότητα και μπορούν να διαλυθούν γρήγορα σε περιόδους οικονομικής ύφεσης, για να συναφθούν και πάλι όταν αρχίσουν να κάνουν δειλά την εμφάνισή τους νέες προοπτικές ανάπτυξης. |
| --- | --- |

2.8

Η αναλογία των αυτοαπασχολούμενων αυξήθηκε σε ολόκληρη την Ευρώπη στη δεκαετία του '80, πριν μειωθεί ελαφρώς στη δεκαετία του '90. Τις τελευταίες δεκαετίες, η εικόνα διαφέρει από κράτος μέλος σε κράτος μέλος. Σε ορισμένες χώρες, η αυτοαπασχόληση έχει και πάλι αυξηθεί, ενώ σε άλλες το ποσοστό παρέμεινε σταθερό ή παρουσιάζει πτωτική τάση (Προοπτικές του 2005 για την απασχόληση του ΟΟΣΑ και Factbook του 2006 του ΟΟΣΑ). Από την έναρξη της χρηματοπιστωτικής κρίσης, το ποσοστό των αυτοαπασχολούμενων δεν έχει αυξηθεί συνολικά. Μέρος των αυτοαπασχολούμενων ανήκει πλέον σε αυτό που είναι γνωστό ως το «ευέλικτο στρώμα» του εργατικού δυναμικού: δηλ. σε μία κατηγορία όπου οι εργασιακές σχέσεις παρουσιάζουν μικρή σταθερότητα και μπορούν να διαλυθούν γρήγορα σε περιόδους οικονομικής ύφεσης, για να συναφθούν και πάλι όταν αρχίσουν να κάνουν δειλά την εμφάνισή τους νέες προοπτικές ανάπτυξης.

| 2.9 | Η τήρηση των κανόνων που διέπουν την υγεία και την ασφάλεια στον χώρο εργασίας, καθώς και την προστασία του περιβάλλοντος, είναι γενικώς πιο περιορισμένη μεταξύ των αυτοαπασχολούμενων από ό,τι μεταξύ των υπαλλήλων. Εναλλακτική δυνατότητα κάλυψης αυτού του κενού θα μπορούσε να αποτελέσει η δημιουργία κέντρων παροχής υπηρεσιών προς τους αυτοαπασχολούμενους, τα οποία θα αναλάμβαναν την εκπλήρωση των συγκεκριμένων υποχρεώσεων και ενεργειών εξ ονόματός τους. |
| --- | --- |

2.9

Η τήρηση των κανόνων που διέπουν την υγεία και την ασφάλεια στον χώρο εργασίας, καθώς και την προστασία του περιβάλλοντος, είναι γενικώς πιο περιορισμένη μεταξύ των αυτοαπασχολούμενων από ό,τι μεταξύ των υπαλλήλων. Εναλλακτική δυνατότητα κάλυψης αυτού του κενού θα μπορούσε να αποτελέσει η δημιουργία κέντρων παροχής υπηρεσιών προς τους αυτοαπασχολούμενους, τα οποία θα αναλάμβαναν την εκπλήρωση των συγκεκριμένων υποχρεώσεων και ενεργειών εξ ονόματός τους.

3.   Ορισμός των αυτοαπασχολούμενων

| 3.1 | Δεν υπάρχει ενιαία αναφορά στους αυτοαπασχολούμενους εργαζόμενους σε νόμους ή ρυθμίσεις (7). Ο όρος αναφέρεται μερικές φορές στους ελεύθερους επαγγελματίες και άλλες φορές σε όλους τους αυτοαπασχολούμενους που εργάζονται ως ανεξάρτητοι. Το εν λόγω καθεστώς υποδηλώνει ότι οι εν λόγω επαγγελματίες δεν έχουν συνάψει σύμβαση εργασίας, παρά παρέχουν υπηρεσίες σε πελάτες ή αναδόχους στο πλαίσιο εμπορικής σύμβασης. |
| --- | --- |

3.1

Δεν υπάρχει ενιαία αναφορά στους αυτοαπασχολούμενους εργαζόμενους σε νόμους ή ρυθμίσεις (7). Ο όρος αναφέρεται μερικές φορές στους ελεύθερους επαγγελματίες και άλλες φορές σε όλους τους αυτοαπασχολούμενους που εργάζονται ως ανεξάρτητοι. Το εν λόγω καθεστώς υποδηλώνει ότι οι εν λόγω επαγγελματίες δεν έχουν συνάψει σύμβαση εργασίας, παρά παρέχουν υπηρεσίες σε πελάτες ή αναδόχους στο πλαίσιο εμπορικής σύμβασης.

| 3.2 | Η κατηγορία των αυτοαπασχολούμενων συγκεντρώνεται συχνά σε δύο άκρα (Ευρωπαϊκό Ίδρυμα, 1996). Στο ένα άκρο βρίσκονται έμπειροι επαγγελματίες με υψηλά προσόντα που γνωρίζουν καλά τη θέση τους στην αγορά, έχουν επίγνωση της αξίας τους και επιθυμούν να ασκήσουν δραστηριότητα για ίδιο λογαριασμό. Η πρώτη ομάδα αποτελείται κυρίως από μεγαλύτερης ηλικίας, καλά αμειβόμενο προσωπικό, άτομα που σχεδιάζουν και οργανώνουν τα ίδια την εργασία τους. Στο άλλο άκρο βρίσκονται αυτοαπασχολούμενοι των οποίων το καθεστώς δεν έχει άλλο σκοπό από το να περιοριστεί η διοικητική και η οικονομική επιβάρυνση του πελάτη. Τα άτομα που βρίσκονται σε αυτή την κατάσταση είναι ψευδοαυτοαπασχολούμενοι, έχουν μικρή ή καθόλου ελευθερία επιλογής και πλήρη οικονομική εξάρτηση από τον πελάτη τους. Μία μελέτη της βιβλιογραφίας καταδεικνύει ότι αυτό συμβαίνει στην περίπτωση των 2 από τις 5 κατηγορίες αυτοαπασχολούμενων που ορίστηκαν σε πρόσφατη έρευνα (8). |
| --- | --- |

3.2

Η κατηγορία των αυτοαπασχολούμενων συγκεντρώνεται συχνά σε δύο άκρα (Ευρωπαϊκό Ίδρυμα, 1996). Στο ένα άκρο βρίσκονται έμπειροι επαγγελματίες με υψηλά προσόντα που γνωρίζουν καλά τη θέση τους στην αγορά, έχουν επίγνωση της αξίας τους και επιθυμούν να ασκήσουν δραστηριότητα για ίδιο λογαριασμό. Η πρώτη ομάδα αποτελείται κυρίως από μεγαλύτερης ηλικίας, καλά αμειβόμενο προσωπικό, άτομα που σχεδιάζουν και οργανώνουν τα ίδια την εργασία τους. Στο άλλο άκρο βρίσκονται αυτοαπασχολούμενοι των οποίων το καθεστώς δεν έχει άλλο σκοπό από το να περιοριστεί η διοικητική και η οικονομική επιβάρυνση του πελάτη. Τα άτομα που βρίσκονται σε αυτή την κατάσταση είναι ψευδοαυτοαπασχολούμενοι, έχουν μικρή ή καθόλου ελευθερία επιλογής και πλήρη οικονομική εξάρτηση από τον πελάτη τους. Μία μελέτη της βιβλιογραφίας καταδεικνύει ότι αυτό συμβαίνει στην περίπτωση των 2 από τις 5 κατηγορίες αυτοαπασχολούμενων που ορίστηκαν σε πρόσφατη έρευνα (8).

| 3.3 | Από νομική άποψη, οι αυτοαπασχολούμενοι δεν βρίσκονται όλοι σε εξίσου καλή θέση σε σχέση με τους υπαλλήλους. Μια μελέτη που πραγματοποιήθηκε το 2010 από την ΕΙΜ για το Υπουργείο Κοινωνικών Υποθέσεων και Απασχόλησης των Κάτω Χωρών, κατέδειξε τους τρόπους με τους οποίους οι αυτοαπασχολούμενοι διαχειρίζονται τους κινδύνους. Δεν μπορούν να καθυστερήσουν τις εισφορές τους στο σύστημα συλλογικής ασφάλειας των εργαζομένων και, κατά συνέπεια, οφείλουν να ασφαλίζουν τον εαυτό τους έναντι ενδεχόμενων κινδύνων. Σε πολλές περιπτώσεις, αυτό δεν συμβαίνει. Αρκετά συχνά διαθέτουν ασφάλιση αστικής ευθύνης (72 %), αλλά λιγότερο συχνά ασφαλίζονται για ασθένεια (20 %) ή ανικανότητα για εργασία (36 %). Μόνο ένας στους δύο αυτοαπασχολούμενους δημιουργεί αποθεματικό για συνταξιοδότηση, πράγμα το οποίο ενέχει τον κίνδυνο να βρεθούν σε κατάσταση φτώχειας κατά τη συνταξιοδότησή τους. Στον τομέα της γεωργίας και στον κατασκευαστικό τομέα έχουν περισσότερες πιθανότητες από τον μέσο όρο να είναι ασφαλισμένοι έναντι κινδύνων, οι δε αυτοαπασχολούμενοι στον κατασκευαστικό τομέα και στον τομέα της παροχής επιχειρηματικών υπηρεσιών είναι πιθανότερο να έχουν προβλέψει για τη σύνταξή τους. Η ΕΟΚΕ συνιστά τη δέουσα ενημέρωση των αυτοαπασχολούμενων, κατά την υποβολή της αίτησής τους για την απόκτηση του συγκεκριμένου καθεστώτος, σχετικά με τις δυνητικές συνέπειες των χαμηλών εισφορών κοινωνικής ασφάλισης και υγειονομικής περίθαλψης, καθώς και σχετικά με τις λοιπές προϋποθέσεις και υποχρεώσεις που σχετίζονται με την έναρξη της επιχειρηματικής τους δραστηριότητας. |
| --- | --- |

3.3

Από νομική άποψη, οι αυτοαπασχολούμενοι δεν βρίσκονται όλοι σε εξίσου καλή θέση σε σχέση με τους υπαλλήλους. Μια μελέτη που πραγματοποιήθηκε το 2010 από την ΕΙΜ για το Υπουργείο Κοινωνικών Υποθέσεων και Απασχόλησης των Κάτω Χωρών, κατέδειξε τους τρόπους με τους οποίους οι αυτοαπασχολούμενοι διαχειρίζονται τους κινδύνους. Δεν μπορούν να καθυστερήσουν τις εισφορές τους στο σύστημα συλλογικής ασφάλειας των εργαζομένων και, κατά συνέπεια, οφείλουν να ασφαλίζουν τον εαυτό τους έναντι ενδεχόμενων κινδύνων. Σε πολλές περιπτώσεις, αυτό δεν συμβαίνει. Αρκετά συχνά διαθέτουν ασφάλιση αστικής ευθύνης (72 %), αλλά λιγότερο συχνά ασφαλίζονται για ασθένεια (20 %) ή ανικανότητα για εργασία (36 %). Μόνο ένας στους δύο αυτοαπασχολούμενους δημιουργεί αποθεματικό για συνταξιοδότηση, πράγμα το οποίο ενέχει τον κίνδυνο να βρεθούν σε κατάσταση φτώχειας κατά τη συνταξιοδότησή τους. Στον τομέα της γεωργίας και στον κατασκευαστικό τομέα έχουν περισσότερες πιθανότητες από τον μέσο όρο να είναι ασφαλισμένοι έναντι κινδύνων, οι δε αυτοαπασχολούμενοι στον κατασκευαστικό τομέα και στον τομέα της παροχής επιχειρηματικών υπηρεσιών είναι πιθανότερο να έχουν προβλέψει για τη σύνταξή τους. Η ΕΟΚΕ συνιστά τη δέουσα ενημέρωση των αυτοαπασχολούμενων, κατά την υποβολή της αίτησής τους για την απόκτηση του συγκεκριμένου καθεστώτος, σχετικά με τις δυνητικές συνέπειες των χαμηλών εισφορών κοινωνικής ασφάλισης και υγειονομικής περίθαλψης, καθώς και σχετικά με τις λοιπές προϋποθέσεις και υποχρεώσεις που σχετίζονται με την έναρξη της επιχειρηματικής τους δραστηριότητας.

4.   Τριβές και κατάχρηση του καθεστώτος

| 4.1 | Το ζήτημα του κατά πόσον υπάρχει ή όχι σχέση εργασίας, καθώς και ποια είναι τα δικαιώματα και η προστασία που συνδέονται με το καθεστώς αυτό, αποτέλεσε αντικείμενο ανανεωμένου ενδιαφέροντος σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες τα τελευταία χρόνια. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι σημειώθηκαν σημαντικές μεταβολές στον τρόπο λειτουργίας των επιχειρήσεων –αύξηση της εξωτερικής ανάθεσης και των προκηρύξεων διαγωνισμών– καθώς και στο γεγονός ότι οι νομοθέτες εισάκουσαν το αίτημα για μεγαλύτερη ευελιξία και μείωση των «διοικητικών» επιβαρύνσεων, με αποτέλεσμα την απορρύθμιση της αγοράς και την υιοθέτηση πολιτικών που επιδιώκουν την κατάργηση των «παραδοσιακών» μορφών ασφάλειας στην εργασία. |
| --- | --- |

4.1

Το ζήτημα του κατά πόσον υπάρχει ή όχι σχέση εργασίας, καθώς και ποια είναι τα δικαιώματα και η προστασία που συνδέονται με το καθεστώς αυτό, αποτέλεσε αντικείμενο ανανεωμένου ενδιαφέροντος σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες τα τελευταία χρόνια. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι σημειώθηκαν σημαντικές μεταβολές στον τρόπο λειτουργίας των επιχειρήσεων –αύξηση της εξωτερικής ανάθεσης και των προκηρύξεων διαγωνισμών– καθώς και στο γεγονός ότι οι νομοθέτες εισάκουσαν το αίτημα για μεγαλύτερη ευελιξία και μείωση των «διοικητικών» επιβαρύνσεων, με αποτέλεσμα την απορρύθμιση της αγοράς και την υιοθέτηση πολιτικών που επιδιώκουν την κατάργηση των «παραδοσιακών» μορφών ασφάλειας στην εργασία.

| 4.2 | Από νομική άποψη, αρκετές ευρωπαϊκές χώρες δοκίμασαν να ‘χαράξουν τη γραμμή’ αναπτύσσοντας περαιτέρω τον ορισμό της «σχέσης εργασίας», με βάση διάφορα κριτήρια. Μια τέτοια σχέση χαρακτηρίζεται από την εκτέλεση δραστηριοτήτων έναντι αμοιβής, με το σύνολο του κέρδους που απορρέει από αυτήν την αμειβόμενη εργασία να ανήκει στον πελάτη. Στους σχετικούς σημαντικούς δείκτες περιλαμβάνεται το γεγονός ότι οι εργασίες εκτελούνται υπό τον έλεγχο άλλου προσώπου και ότι ο εργαζόμενος οφείλει να είναι διαθέσιμος. Εξίσου ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι η αμοιβή αποτελεί τη μοναδική ή την κύρια πηγή εισοδήματος του εργαζόμενου, καθώς και το γεγονός ότι δεν εκτίθεται σε οικονομικό κίνδυνο. |
| --- | --- |

4.2

Από νομική άποψη, αρκετές ευρωπαϊκές χώρες δοκίμασαν να ‘χαράξουν τη γραμμή’ αναπτύσσοντας περαιτέρω τον ορισμό της «σχέσης εργασίας», με βάση διάφορα κριτήρια. Μια τέτοια σχέση χαρακτηρίζεται από την εκτέλεση δραστηριοτήτων έναντι αμοιβής, με το σύνολο του κέρδους που απορρέει από αυτήν την αμειβόμενη εργασία να ανήκει στον πελάτη. Στους σχετικούς σημαντικούς δείκτες περιλαμβάνεται το γεγονός ότι οι εργασίες εκτελούνται υπό τον έλεγχο άλλου προσώπου και ότι ο εργαζόμενος οφείλει να είναι διαθέσιμος. Εξίσου ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι η αμοιβή αποτελεί τη μοναδική ή την κύρια πηγή εισοδήματος του εργαζόμενου, καθώς και το γεγονός ότι δεν εκτίθεται σε οικονομικό κίνδυνο.

| 4.3 | Με σεβασμό προς την αρχή της επικουρικότητας, η ΕΟΚΕ αρκείται στην απλή υποβολή υποδείξεων προς τα κράτη μέλη προτείνοντας αποδεδειγμένα θετικά πρότυπα. Τέτοια περίπτωση ιδιαίτερα επιτυχημένου προτύπου είναι αυτό που εφαρμόζεται στη Μάλτα.
  Κατά την εξέταση του καθεστώτος απασχόλησης ενός κατ’ όνομα αυτοαπασχολούμενου, ο οποίος εκ πρώτης όψεως δεν θεωρείται υπάλληλος, είναι δυνατόν ή πρέπει να υποτεθεί ότι υφίσταται σχέση απασχόλησης και ότι ο αποδέκτης της παρεχόμενης υπηρεσίας είναι ο εργοδότης, εφόσον πληρούνται τουλάχιστον πέντε από τα παρακάτω κριτήρια ως προς το άτομο που φέρει εις πέρας την εργασία:






  α) | Ο/Η πάροχος της υπηρεσίας εξαρτάται από ένα μόνο άτομο προς το οποίο παρέχεται η υπηρεσία για τουλάχιστον το 75 % του ετήσιου εισοδήματός του/της. |
| --- | --- | --- |

4.3

Με σεβασμό προς την αρχή της επικουρικότητας, η ΕΟΚΕ αρκείται στην απλή υποβολή υποδείξεων προς τα κράτη μέλη προτείνοντας αποδεδειγμένα θετικά πρότυπα. Τέτοια περίπτωση ιδιαίτερα επιτυχημένου προτύπου είναι αυτό που εφαρμόζεται στη Μάλτα.

Κατά την εξέταση του καθεστώτος απασχόλησης ενός κατ’ όνομα αυτοαπασχολούμενου, ο οποίος εκ πρώτης όψεως δεν θεωρείται υπάλληλος, είναι δυνατόν ή πρέπει να υποτεθεί ότι υφίσταται σχέση απασχόλησης και ότι ο αποδέκτης της παρεχόμενης υπηρεσίας είναι ο εργοδότης, εφόσον πληρούνται τουλάχιστον πέντε από τα παρακάτω κριτήρια ως προς το άτομο που φέρει εις πέρας την εργασία:

α)

Ο/Η πάροχος της υπηρεσίας εξαρτάται από ένα μόνο άτομο προς το οποίο παρέχεται η υπηρεσία για τουλάχιστον το 75 % του ετήσιου εισοδήματός του/της.

| β) | Ο/Η πάροχος της υπηρεσίας εξαρτάται από τον αποδέκτη της υπηρεσίας για τον καθορισμό της φύσης, του τόπου και του τρόπου εκτέλεσης της ανατεθείσας εργασίας. |
| --- | --- |

β)

Ο/Η πάροχος της υπηρεσίας εξαρτάται από τον αποδέκτη της υπηρεσίας για τον καθορισμό της φύσης, του τόπου και του τρόπου εκτέλεσης της ανατεθείσας εργασίας.

| γ) | Ο/Η πάροχος της υπηρεσίας εκτελεί την εργασία χρησιμοποιώντας εξοπλισμό, εργαλεία ή υλικά που του παρέχει ο αποδέκτης της υπηρεσίας. |
| --- | --- |

γ)

Ο/Η πάροχος της υπηρεσίας εκτελεί την εργασία χρησιμοποιώντας εξοπλισμό, εργαλεία ή υλικά που του παρέχει ο αποδέκτης της υπηρεσίας.

| δ) | Ο/Η πάροχος της υπηρεσίας οφείλει να τηρεί ωράριο ή ελάχιστες περιόδους εργασίας που έχει καθορίσει ο αποδέκτης της υπηρεσίας. |
| --- | --- |

δ)

Ο/Η πάροχος της υπηρεσίας οφείλει να τηρεί ωράριο ή ελάχιστες περιόδους εργασίας που έχει καθορίσει ο αποδέκτης της υπηρεσίας.

| ε) | Ο/Η πάροχος της υπηρεσίας δεν δύναται να αναθέσει το αντικείμενο της εργασίας του εν είδει υπεργολαβίας σε άλλα άτομα ή να ορίσει αντικαταστάτη κατά την εκτέλεσή της. |
| --- | --- |

ε)

Ο/Η πάροχος της υπηρεσίας δεν δύναται να αναθέσει το αντικείμενο της εργασίας του εν είδει υπεργολαβίας σε άλλα άτομα ή να ορίσει αντικαταστάτη κατά την εκτέλεσή της.

| στ) | Ο/Η πάροχος της υπηρεσίας είναι ενταγμένος στην παραγωγική διαδικασία, στην οργάνωση εργασίας ή στην ιεραρχία είτε της επιχείρησης είτε άλλης παραγωγικής οντότητας. |
| --- | --- |

στ)

Ο/Η πάροχος της υπηρεσίας είναι ενταγμένος στην παραγωγική διαδικασία, στην οργάνωση εργασίας ή στην ιεραρχία είτε της επιχείρησης είτε άλλης παραγωγικής οντότητας.

| ζ) | Η δραστηριότητα του/της παρόχου της υπηρεσίας αποτελεί βασικό στοιχείο στην οργάνωση και στην επιδίωξη των στόχων του αποδέκτη της υπηρεσίας. |
| --- | --- |

ζ)

Η δραστηριότητα του/της παρόχου της υπηρεσίας αποτελεί βασικό στοιχείο στην οργάνωση και στην επιδίωξη των στόχων του αποδέκτη της υπηρεσίας.

| η) | Ο/Η πάροχος της υπηρεσίας επιτελεί παρόμοια καθήκοντα με αυτά άλλων εν ενεργεία υπαλλήλων ή, εάν το έργο έχει ανατεθεί σε υπεργολάβο, επιτελεί παρόμοια καθήκοντα σε σχέση με αυτά που είχαν προηγουμένως ανατεθεί σε υπαλλήλους. |
| --- | --- |

η)

Ο/Η πάροχος της υπηρεσίας επιτελεί παρόμοια καθήκοντα με αυτά άλλων εν ενεργεία υπαλλήλων ή, εάν το έργο έχει ανατεθεί σε υπεργολάβο, επιτελεί παρόμοια καθήκοντα σε σχέση με αυτά που είχαν προηγουμένως ανατεθεί σε υπαλλήλους.

| 4.4 | Διαφορετικοί ορισμοί υφίστανται όχι μόνο στις διάφορες ευρωπαϊκές χώρες (9), αλλά και στο ίδιο το ευρωπαϊκό δίκαιο. Η έλλειψη σαφήνειας δημιουργεί μεγάλα προβλήματα όταν προκύπτουν διασυνοριακά θέματα. Η έλλειψη διασύνδεσης μεταξύ των εθνικών νομικών πλαισίων και του ευρωπαϊκού πλαισίου, όσον αφορά τη διάκριση μεταξύ ανάληψης εργασίας και παροχής υπηρεσιών, καθιστά την έννοια της αυτοαπασχόλησης προβληματικό θέμα, ιδιαίτερα δε σε συνάρτηση με τη διασυνοριακή εργασία. |
| --- | --- |

4.4

Διαφορετικοί ορισμοί υφίστανται όχι μόνο στις διάφορες ευρωπαϊκές χώρες (9), αλλά και στο ίδιο το ευρωπαϊκό δίκαιο. Η έλλειψη σαφήνειας δημιουργεί μεγάλα προβλήματα όταν προκύπτουν διασυνοριακά θέματα. Η έλλειψη διασύνδεσης μεταξύ των εθνικών νομικών πλαισίων και του ευρωπαϊκού πλαισίου, όσον αφορά τη διάκριση μεταξύ ανάληψης εργασίας και παροχής υπηρεσιών, καθιστά την έννοια της αυτοαπασχόλησης προβληματικό θέμα, ιδιαίτερα δε σε συνάρτηση με τη διασυνοριακή εργασία.

| 4.5 | Από μια διεθνή προοπτική καθίσταται ολοένα πιο δύσκολο να προσδιοριστεί κατά πόσον υπάρχει ή όχι σχέση εργασίας. Αυτό συμβαίνει όταν τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις των συμβαλλόμενων μερών σε μία σύμβαση δεν είναι σαφή και ξεκάθαρα ή όταν η δυνατότητα μεγαλύτερης ευελιξίας και η απορρύθμιση καθιστούν πιο δύσκολο τον προσδιορισμό του κατά πόσον υπάρχει ή όχι σχέση εργασίας. Το ίδιο συμβαίνει και όταν οι νομοθέτες δημιουργούν διάφορες ενδιάμεσες μορφές σχέσεων εργασίας ή απλώς αντιμετωπίζουν τη δυνατότητα υπαγωγής από τη μια ημέρα στην άλλη στο καθεστώς της αυτοαπασχόλησης ως έναν από τους νέους τρόπους άσκησης επιχειρηματικής δραστηριότητας. |
| --- | --- |

4.5

Από μια διεθνή προοπτική καθίσταται ολοένα πιο δύσκολο να προσδιοριστεί κατά πόσον υπάρχει ή όχι σχέση εργασίας. Αυτό συμβαίνει όταν τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις των συμβαλλόμενων μερών σε μία σύμβαση δεν είναι σαφή και ξεκάθαρα ή όταν η δυνατότητα μεγαλύτερης ευελιξίας και η απορρύθμιση καθιστούν πιο δύσκολο τον προσδιορισμό του κατά πόσον υπάρχει ή όχι σχέση εργασίας. Το ίδιο συμβαίνει και όταν οι νομοθέτες δημιουργούν διάφορες ενδιάμεσες μορφές σχέσεων εργασίας ή απλώς αντιμετωπίζουν τη δυνατότητα υπαγωγής από τη μια ημέρα στην άλλη στο καθεστώς της αυτοαπασχόλησης ως έναν από τους νέους τρόπους άσκησης επιχειρηματικής δραστηριότητας.

| 4.6 | Η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας (ΔΟΕ) έστειλε ένα έγκαιρο προειδοποιητικό μήνυμα ότι πιθανόν να σημειωθούν περιπτώσεις κατάχρησης της αυτοαπασχόλησης, πράγμα που έχει ως αποτέλεσμα την καταστρατήγηση των δικαιωμάτων των εργαζομένων και της νομικής προστασίας που συνήθως συνδέεται με τη σχέση εργασίας. Η ΔΟΕ αναφέρθηκε στη δυνατότητα κατάχρησης που μπορεί να προκύψει από έναν συνδυασμό παραγόντων, συγκεκριμένα όταν: η νομοθεσία είναι είτε πάρα πολύ στενή ή ερμηνεύεται πολύ στενά· η νομοθεσία διατυπώνεται κατά τέτοιο τρόπο, ώστε το πεδίο εφαρμογής και τα αποτελέσματά της είναι εξαιρετικά περιορισμένα· μολονότι υπάρχει σχέση εργασίας, είναι ασαφές ποιος είναι ο εργοδότης· διάφορες μορφές ψευδοαυτοαπασχόλησης δεν καλύπτονται· η παρακολούθηση της συμμόρφωσης είναι γενικώς ανεπιτυχής. |
| --- | --- |

4.6

Η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας (ΔΟΕ) έστειλε ένα έγκαιρο προειδοποιητικό μήνυμα ότι πιθανόν να σημειωθούν περιπτώσεις κατάχρησης της αυτοαπασχόλησης, πράγμα που έχει ως αποτέλεσμα την καταστρατήγηση των δικαιωμάτων των εργαζομένων και της νομικής προστασίας που συνήθως συνδέεται με τη σχέση εργασίας. Η ΔΟΕ αναφέρθηκε στη δυνατότητα κατάχρησης που μπορεί να προκύψει από έναν συνδυασμό παραγόντων, συγκεκριμένα όταν: η νομοθεσία είναι είτε πάρα πολύ στενή ή ερμηνεύεται πολύ στενά· η νομοθεσία διατυπώνεται κατά τέτοιο τρόπο, ώστε το πεδίο εφαρμογής και τα αποτελέσματά της είναι εξαιρετικά περιορισμένα· μολονότι υπάρχει σχέση εργασίας, είναι ασαφές ποιος είναι ο εργοδότης· διάφορες μορφές ψευδοαυτοαπασχόλησης δεν καλύπτονται· η παρακολούθηση της συμμόρφωσης είναι γενικώς ανεπιτυχής.

| 4.7 | Σύμφωνα με τον ορισμό που έχει υιοθετηθεί για τη Διεθνή Ταξινόμηση των Καθεστώτων Απασχόλησης, ως αυτοαπασχόληση ορίζεται η εργασία της οποίας η αμοιβή εξαρτάται άμεσα από τα κέρδη που απορρέουν από τα παραγόμενα αγαθά και τις προσφερθείσες υπηρεσίες. Με τον τρόπο αυτό διακρίνονταν, ανέκαθεν, τρεις μεγάλες ομάδες αυτοαπασχολούμενων: οι πολύ μικρές και οι μικρές επιχειρήσεις και οι ελεύθεροι επαγγελματίες. Κατά τη Γενική Συνέλευση του Ιουνίου 2006, εκδόθηκε σύσταση για τις εργασιακές σχέσεις (Σύσταση 198) (10). Κύριος στόχος της εν λόγω σύστασης ήταν η βελτίωση των εθνικών πολιτικών προστασίας των δικαιωμάτων των εργαζομένων που βρίσκονται σε σχέση εργασίας (άρθ. 1 παρ. 4). |
| --- | --- |

4.7

Σύμφωνα με τον ορισμό που έχει υιοθετηθεί για τη Διεθνή Ταξινόμηση των Καθεστώτων Απασχόλησης, ως αυτοαπασχόληση ορίζεται η εργασία της οποίας η αμοιβή εξαρτάται άμεσα από τα κέρδη που απορρέουν από τα παραγόμενα αγαθά και τις προσφερθείσες υπηρεσίες. Με τον τρόπο αυτό διακρίνονταν, ανέκαθεν, τρεις μεγάλες ομάδες αυτοαπασχολούμενων: οι πολύ μικρές και οι μικρές επιχειρήσεις και οι ελεύθεροι επαγγελματίες. Κατά τη Γενική Συνέλευση του Ιουνίου 2006, εκδόθηκε σύσταση για τις εργασιακές σχέσεις (Σύσταση 198) (10). Κύριος στόχος της εν λόγω σύστασης ήταν η βελτίωση των εθνικών πολιτικών προστασίας των δικαιωμάτων των εργαζομένων που βρίσκονται σε σχέση εργασίας (άρθ. 1 παρ. 4).

| 4.8 | Ταυτόχρονα, στη ΔΟΕ καταβλήθηκαν προσπάθειες, μεταξύ 2005 και 2007, με σκοπό την περαιτέρω ανάπτυξη των εννοιών που χρησιμοποιούνται. Εκτός από την σύσταση που ήδη αναφέρθηκε, καταρτίστηκαν διάφορα έγγραφα που, μεταξύ άλλων, παρέχουν μιαν επισκόπηση των υφιστάμενων εθνικών κανόνων. Από αυτήν προκύπτει ότι υπάρχει αυξανόμενη ανάγκη ανάπτυξης σαφών ορισμών, ώστε να καταστεί δυνατή η διαφοροποίηση μεταξύ νόμιμων μορφών αυτοαπασχόλησης και δόλιων πρακτικών των οποίων μοναδικός σκοπός είναι να αποφευχθεί ή να παρακαμφθεί το εργατικό δίκαιο και άλλες νομικές διατάξεις. |
| --- | --- |

4.8

Ταυτόχρονα, στη ΔΟΕ καταβλήθηκαν προσπάθειες, μεταξύ 2005 και 2007, με σκοπό την περαιτέρω ανάπτυξη των εννοιών που χρησιμοποιούνται. Εκτός από την σύσταση που ήδη αναφέρθηκε, καταρτίστηκαν διάφορα έγγραφα που, μεταξύ άλλων, παρέχουν μιαν επισκόπηση των υφιστάμενων εθνικών κανόνων. Από αυτήν προκύπτει ότι υπάρχει αυξανόμενη ανάγκη ανάπτυξης σαφών ορισμών, ώστε να καταστεί δυνατή η διαφοροποίηση μεταξύ νόμιμων μορφών αυτοαπασχόλησης και δόλιων πρακτικών των οποίων μοναδικός σκοπός είναι να αποφευχθεί ή να παρακαμφθεί το εργατικό δίκαιο και άλλες νομικές διατάξεις.

| 4.9 | Η ΕΟΚΕ συνιστά να αποτελέσει η διευθέτηση των συγκεκριμένων προβλημάτων των αυτοαπασχολούμενων αντικείμενο εξέτασης στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου –τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο– και να παρασχεθεί στις οργανώσεις εκπροσώπησης των συμφερόντων τους δυνατότητα συμμετοχής στον κοινωνικό διάλογο. |
| --- | --- |

4.9

Η ΕΟΚΕ συνιστά να αποτελέσει η διευθέτηση των συγκεκριμένων προβλημάτων των αυτοαπασχολούμενων αντικείμενο εξέτασης στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου –τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο– και να παρασχεθεί στις οργανώσεις εκπροσώπησης των συμφερόντων τους δυνατότητα συμμετοχής στον κοινωνικό διάλογο.

Βρυξέλλες, 21 Μαρτίου 2013.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Staffan NILSSON

---

(1)  ΕΕ C 18, της 19.01.2011, σελ. 44.

1

(2)  Όπ. πρ.

2

(3)  Σε μία πρόσφατη δημοσίευση καταδεικνύεται ότι γίνεται χρήση του καθεστώτος αυτοαπασχόλησης και για την παράκαμψη, μεταξύ άλλων, των περιορισμών που τίθενται στην αγορά εργασίας στο πλαίσιο της διαδικασίας διεύρυνσης. Σύμφωνα με τoν Béla Galgóczi (κ. ά..) «Ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα ζητήματα στη συζήτηση με αντικείμενο την κινητικότητα του εργατικού δυναμικού στην ΕΕ –συν τοις άλλοις, ως προς τα μεταβατικά μέτρα που επιβάλλουν ορισμένα κράτη μέλη– είναι η πιθανή υποκατάσταση των εργαζομένων με αυτοαπασχολούμενους, μέσω της αξιοποίησης της ελευθερίας παροχής υπηρεσιών, με σκοπό την παράκαμψη των περιορισμών που επιβάλλονται ως μεταβατικά μέτρα στη μισθωτή απασχόληση» (σελ. 23). Δεν γίνεται, συνολικά, υπερβολική χρήση (ψευδούς) αυτοαπασχόλησης, αλλά σε χώρες όπου υπάρχουν περιορισμοί λόγω της επιβολής μεταβατικών μέτρων «αποτελεί σαφώς μία στρατηγική προσαρμογής που χρησιμοποιείται» (σελ. 25). Το ποσοστό των αυτοαπασχολούμενων από χώρες της ΕΕ2 έχει αυξηθεί από το 2008, και το 2011 διέφερε σημαντικά στη Γερμανία, το Βέλγιο και την Αυστρία, σε σύγκριση με αυτό των αυτόχθονων αυτοαπασχολούμενων και των αυτοαπασχολούμενων από χώρες της ΕΕ8. Καθώς στο Ηνωμένο Βασίλειο εξακολουθούν να ισχύουν περιορισμοί για τους Ρουμάνους εργαζόμενους, ένα υψηλό ποσοστό από αυτούς εισέρχεται, ακριβώς, μέσω της χρήσης του καθεστώτος αυτοαπασχόλησης (σχεδόν το 45 %). Στους εργαζόμενους από τις χώρες της ΕΕ8, που δεν χρειάζονται πλέον άδεια, περιλαμβάνεται σήμερα, κατά μέσο όρο, ποσοστό αυτοαπασχολούμενων το οποίο έχει πλέον μειωθεί στο επίπεδο του εθνικού μέσου όρου του Ηνωμένου Βασιλείου. Η χρήση αυτής της ‘παράκαμψης’ είναι εμφανής στην περίπτωση της Ιταλίας: ενώ δεν υπάρχουν περιορισμοί στους τομείς της παροχής φροντίδας και των κατασκευών, οι διακινούμενοι εργαζόμενοι από την ΕΕ2, κυρίως δε από τη Ρουμανία, που εργάζονται κατά κύριο λόγο σε αυτούς τους τομείς, παρουσιάζουν, κατά μέσο όρο, χαμηλότερο ποσοστό αυτοαπασχόλησης σε σχέση με τους αυτόχθονες ή τους άλλους διακινούμενους εργαζόμενους από την ΕΕ ή από τρίτες χώρες (Béla Galgóczi, Janine Leschke, Andrew Watt [επιμ.], EU Labour Migration in Troubled Times - Skills Mismatch, Return and Policy Response, Ashgate, 2012).

3

EU Labour Migration in Troubled Times - Skills Mismatch, Return and Policy Response

(4)  Στην έκθεση Supiot του 1999 αναφέρεται ήδη ότι διαπιστώθηκε η εμφάνιση ενός «νέου» τύπου αυτοαπασχολούμενου σε διάφορα κράτη μέλη της ΕΕ, γεγονός το οποίο χαρακτηρίζεται προβληματικό για δύο λόγους: η αυτοαπασχόληση μπορεί να λειτουργήσει ως μέσο για να αποφεύγονται οι υποχρεώσεις που βαρύνουν τους εργοδότες, όταν δε κατάλληλα καταρτισμένοι νέοι εργαζόμενοι επιλέγουν την οδό της επιχειρηματικότητας, δεν συμμετέχουν στην αλληλεγγύη στην οποία βασίζονται τα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης των εργαζομένων. Την ίδια στιγμή, ωστόσο, υπάρχει επίσης μια θετική πλευρά στο «νέο» φαινόμενο της αυτοαπασχόλησης. Η αυτοαπασχόληση μπορεί να προσφέρει περισσότερα περιθώρια για την ανάπτυξη των δυνατοτήτων πραγματικά αυτόνομων και συνήθως υψηλά ειδικευμένων εργαζομένων και, ως εκ τούτου, να οδηγήσει σε αύξηση της ποιότητας της εργασίας και σε καινοτόμους τρόπους οργάνωσής της. Για να τονιστεί η σκοτεινή πλευρά αυτού του τύπου αυτοαπασχόλησης χρησιμοποιούνται χαρακτηρισμοί όπως «ψευδής» και «εξαρτημένη»: «ψευδής», για να καταδειχθεί ότι ο όρος αυτοαπασχολούμενος που χρησιμοποιείται εδώ δύσκολα μπορεί να χαρακτηριστεί ως πραγματική αυτοαπασχόληση, και «εξαρτημένος», διότι στην πράξη οι λεγόμενοι αυτοαπασχολούμενοι δεν είναι ανεξάρτητοι, ούτε οικονομικά ούτε όσον αφορά τον έλεγχο των όρων και των συνθηκών εργασίας τους (Μ. Westerveld, http://www.uva-aias.net/news_agenda/agenda/522).

4

(5)  Στη Γαλλία, ο ‘αρχαϊκός’ αυτός τύπος σχέσης εργασίας ονομάζεται «marchandage de main-d'œuvre [παζάρεμα εργατικού δυναμικού]». Οι πρώτες νομικές πράξεις για την απαγόρευση αυτού του είδους προσλήψεων αποκλειστικά για την παροχή εργασίας (labour-only recruitment) διατυπώθηκαν για πρώτη φορά στη Γαλλία ήδη από τα μέσα του 19ου αιώνα.

5

(6)  Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή περιγράφει ορισμένα είδη καταχρήσεων: «Στη Γαλλία, το νέο καθεστώς του ‘αυτοεπιχειρηματία’ έχει αποτελέσει αντικείμενο κατάχρησης από ορισμένους εργοδότες, οι οποίοι με τον τρόπο αυτό πληρώνουν λιγότερους φόρους για τους εργαζόμενους οι οποίοι υποχρεώνονται να αποδεχθούν το νέο καθεστώς. Σε άλλα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένων των Κάτω Χωρών και του Βελγίου, παρατηρείται το φαινόμενο της «ψευδούς αυτοαπασχόλησης», δηλ. δήθεν αυτοαπασχολούμενοι των οποίων το καθεστώς (αυτοαπασχολούμενων ή εργαζόμενων) είναι ασαφές. Στη θεωρία, είναι αυτοαπασχολούμενοι (ο εργοδότης πληρώνει μόνο ένα κατ’ αποκοπή ποσό από το οποίο ο εργαζόμενος πρέπει να πληρώσει ο ίδιος τη δική του ασφάλιση και να καλύψει άλλα έξοδα), αλλά, στην πράξη, δεν υπάρχει καμία διαφορά μεταξύ αυτών και των άλλων εργαζομένων που κάνουν την ίδια δουλειά» (ΕΚ, Έκθεση του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου Απασχόλησης: Self-employment in Europe 2010 [Η αυτοαπασχόληση σε Ευρώπη 2010], σελ. 29).

6

Self-employment in Europe 2010

Η αυτοαπασχόληση σε Ευρώπη 2010

(7)  Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρατηρεί (ό.π., σελ. 6) ότι υπάρχουν διαφορετικές αντιλήψεις και ορισμοί της έννοιας αυτοαπασχόληση στις χώρες της ΕΕ, με μια σειρά από διαφορετικές υποκατηγορίες που ορίζονται: για παράδειγμα, σύμφωνα με το νομικό καθεστώς της επιχείρησης, εάν η επιχείρηση έχει εργαζόμενους ή όχι (σε σχέση με τους εργοδότες για ίδιο λογαριασμό των εργαζομένων) και / ή τον τομέα στον οποίο δραστηριοποιείται η επιχείρηση (π.χ. γεωργία). Ορισμένες χώρες κάνουν επίσης τη διάκριση μεταξύ αυτοαπασχολούμενων κατάσταση και την κατάσταση της «εξαρτώμενης αυτοαπασχόλησης» (π.χ. Ισπανία, Ιταλία), όπου ο μη μισθωτός εργαζόμενος δουλεύει για ένα μόνο πελάτη. Άλλοι διακρίνουν αυτοαπασχόλησης που διεξάγεται παράλληλα με την αμειβόμενη απασχόληση (π.χ. Βέλγιο).

7

ό.π.,

(8)  Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο Εργασιακών Σχέσεων, «Self employed workers: industrial relations and working conditions» [«Αυτοαπασχολούμενοι: εργασιακές σχέσεις και συνθήκες εργασίας»], 2009.

8

(9)  Από νομική άποψη, στα κράτη μέλη της ΕΕ έχουν διατυπωθεί διάφορα κριτήρια για τον ορισμό της εργασιακής σχέσης – ο εργαζόμενος: υπάγεται σε έμμεσο εργοδότη· υπακούει σε εντολές και οδηγίες κατά την εκτέλεση της εργασίας του· εντάσσεται σε ένα (συλλογικό) σύστημα σχεδιασμού, εκτέλεσης και ελέγχου που σχεδιάστηκε από άλλους· εξαρτάται οικονομικά και κοινωνικά, ως προς την εργασία που επιτέλεσε για λογαριασμό μιας επιχείρησης, από αυτήν ακριβώς την επιχείρηση η οποία ανήκει σε κάποιον άλλο· εξαρτάται οικονομικά από έναν (μόνον) εργοδότη (http://www.clr-news.org/CLR-News/CLR%20News%202-2007 %20ISSN.pdf, σελ. 35).

9

(10)  Η σύσταση αυτή έγινε δεκτή με 71 % των εκπεφρασμένων ψήφων. Αξίζει να σημειωθεί ότι η αντιπροσωπεία των εργοδοτών συνεργάστηκε κατά την προετοιμασία της εν λόγω σύστασης και τελικά αποφάσισε να απόσχει από την ψηφοφορία.

10

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

στη γνωμοδοτηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Οι ακόλουθες τροπολογίες, οι οποίες έλαβαν τουλάχιστον το ένα τέταρτο των εκπεφρασμένων ψήφων, απορρίφθηκαν κατά τις συζητήσεις (Άρθρο 54 του Εσωτερικού Κανονισμού):

Σημείο 1.3

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| 1.3 | Η σύσταση της ΔΟΕ του 2006 υιοθετεί μία ευρεία προσέγγιση της έννοιας «σχέση εργασίας», προκειμένου να καταστεί δυνατή η λήψη μέτρων κατά της ψευδοαυτοαπασχόλησης. Κατά τη διερεύνηση του κατά πόσον υπάρχει ή όχι σχέση εργασίας, η προσοχή θα πρέπει, καταρχάς, να στρέφεται στις δραστηριότητες και στις αποδοχές του εργαζομένου, ανεξάρτητα από το πώς η σχέση χαρακτηρίζεται, για παράδειγμα, στους συμβατικούς όρους. Υπάρχει κρυφή σχέση εργασίας όταν ο εργοδότης μεταχειρίζεται έναν εργαζόμενο κατά τρόπο ώστε, αφενός, να αποκρύπτεται το αληθινό του νομικό καθεστώς ως εργαζόμενου και, αφετέρου, οι συμβατικοί όροι να μπορούν να καταργούν την προστασία την οποία δικαιούται ο εν λόγω εργαζόμενος. Πρέπει να σημειωθεί, ωστόσο, ότι οι συστάσεις της ΔΟΕ απευθύνονται στις εθνικές κυβερνήσεις και όχι στην ΕΕ. |
| --- | --- |

1.3

Σημείο 4.6

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| 4.6 | Η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας (ΔΟΕ) έστειλε ένα έγκαιρο προειδοποιητικό μήνυμα προς τις εθνικές κυβερνήσειςότι πιθανόν να σημειωθούν περιπτώσεις κατάχρησης της αυτοαπασχόλησης, πράγμα που έχει ως αποτέλεσμα την καταστρατήγηση των δικαιωμάτων των εργαζομένων και της νομικής προστασίας που συνήθως συνδέεται με τη σχέση εργασίας. Η ΔΟΕ αναφέρθηκε στη δυνατότητα κατάχρησης που μπορεί να προκύψει από έναν συνδυασμό παραγόντων, συγκεκριμένα όταν: η νομοθεσία είναι είτε πάρα πολύ στενή ή ερμηνεύεται πολύ στενά· η νομοθεσία διατυπώνεται κατά τέτοιο τρόπο, ώστε το πεδίο εφαρμογής και τα αποτελέσματά της είναι εξαιρετικά περιορισμένα· μολονότι υπάρχει σχέση εργασίας, είναι ασαφές ποιος είναι ο εργοδότης· διάφορες μορφές ψευδοαυτοαπασχόλησης δεν καλύπτονται· η παρακολούθηση της συμμόρφωσης είναι γενικώς ανεπιτυχής. |
| --- | --- |

4.6

Αιτιολογία

Ο εισηγητής στηρίζει μέρος των επιχειρημάτων του υπέρ της ανάληψης δράσης σε επίπεδο ΕΕ στη σύσταση που εξέδωσε ΔΟΕ το 2006 με θέμα τη σχέση εργασίας. Εντούτοις, η ΔΟΕ περιορίζει ρητά το φάσμα της σύστασής της στις εθνικές πολιτικές και νομοθεσία. Επίσης, αξίζει να σημειωθεί ότι η υιοθέτηση της εν λόγω σύστασης –σε αντίθεση με τα ειωθότα στη ΔΟΕ– δεν ήταν τόσο συναινετική καθότι υπερψηφίστηκε μόλις από το 71 % των ψηφισάντων· καταψηφίστηκε δε από σύσσωμη την ομάδα των εργοδοτών.

Σε συμφωνία με το άρθρο 51, παρ. 4 του ΕΚ, οι δύο αυτές τροπολογίες εξετάστηκαν από κοινού.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Ψήφοι υπέρ | : | 73 |
| --- | --- | --- |
| Ψήφοι κατά | : | 122 |
| Αποχές | : | 12 |

Ψήφοι υπέρ

:

73

Ψήφοι κατά

:

122

Αποχές

:

12

---

| 6.6.2013 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 161/20 |
| --- | --- | --- | --- |

6.6.2013

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 161/20

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Εσωτερική αγορά και περιφερειακές ενισχύσεις» (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

2013/C 161/04

Εισηγητής: ο κ. IOZIA

Στις 12 Ιουλίου 2012, και σύμφωνα με το άρθρο 29, παράγραφος 2, του Εσωτερικού Κανονισμού της, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση πρωτοβουλίας με θέμα:

Εσωτερική αγορά και περιφερειακές ενισχύσεις.

Το ειδικευμένο τμήμα «Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 7 Μαρτίου 2013.

Κατά την 488η σύνοδο ολομέλειάς της, της 20ής και 21ης Μαρτίου 2013 (συνεδρίαση της 21ης Μαρτίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 156 ψήφους υπέρ, 6 ψήφους κατά και 2 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Καθώς πλησιάζει η στιγμή της αλλαγής του συστήματος των κρατικών ενισχύσεων, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) θεώρησε χρήσιμη την κατάρτιση γνωμοδότησης πρωτοβουλίας με θέμα τις περιφερειακές ενισχύσεις, οι οποίες εξετάζονται υπό το πρίσμα της κοινωνίας των πολιτών, και την ευθυγράμμισή τους με τις θεμελιώδεις αρχές της εσωτερικής αγοράς. |
| --- | --- |

1.1

Καθώς πλησιάζει η στιγμή της αλλαγής του συστήματος των κρατικών ενισχύσεων, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) θεώρησε χρήσιμη την κατάρτιση γνωμοδότησης πρωτοβουλίας με θέμα τις περιφερειακές ενισχύσεις, οι οποίες εξετάζονται υπό το πρίσμα της κοινωνίας των πολιτών, και την ευθυγράμμισή τους με τις θεμελιώδεις αρχές της εσωτερικής αγοράς.

| 1.2 | Αυτό το εξαιρετικά σημαντικό θέμα έχει βαρύνουσα σημασία σε μια περίοδο κρίσης και εκτεταμένης οικονομικής ύφεσης κατά την οποία απαιτούνται ευπροσάρμοστα εργαλεία στήριξης και παρέμβασης, σύμφωνα προς τους κανόνες του ανταγωνισμού. Κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, η Επιτροπή υιοθέτησε ορισμένα προσωρινά πλαίσια παρέμβασης με σκοπό ακριβώς την ενδεδειγμένη στήριξη του τραπεζικού συστήματος και των επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

1.2

Αυτό το εξαιρετικά σημαντικό θέμα έχει βαρύνουσα σημασία σε μια περίοδο κρίσης και εκτεταμένης οικονομικής ύφεσης κατά την οποία απαιτούνται ευπροσάρμοστα εργαλεία στήριξης και παρέμβασης, σύμφωνα προς τους κανόνες του ανταγωνισμού. Κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, η Επιτροπή υιοθέτησε ορισμένα προσωρινά πλαίσια παρέμβασης με σκοπό ακριβώς την ενδεδειγμένη στήριξη του τραπεζικού συστήματος και των επιχειρήσεων.

| 1.3 | Οι περιφερειακές ενισχύσεις –οι οποίες αποσκοπούν στην αντιστάθμιση των αδυναμιών των μειονεκτουσών περιφερειών και άρα στην προαγωγή της οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής των κρατών μελών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνολικώς – αποτελούν πολύτιμο βοήθημα για την έξοδο από την κρίση και την οικονομική ανάκαμψη των περιφερειών της Ευρώπης. Ειδικότερα όσον αφορά τις ΜΜΕ, καθίσταται ακόμη περισσότερο αναγκαία η ύπαρξη αποδοτικών και αποτελεσματικών εργαλείων του είδους, καθώς και η διευκόλυνση της πρόσβασης στο συγκεκριμένο σύστημα ενισχύσεων, μέσω της απλούστευσης των όρων πρόσβασης, της βελτίωσης της προσαρμοστικότητας του εν λόγω εργαλείου και της διασφάλισης επαρκούς ενημέρωσης σχετικά με τις παρεχόμενες δυνατότητες. |
| --- | --- |

1.3

Οι περιφερειακές ενισχύσεις –οι οποίες αποσκοπούν στην αντιστάθμιση των αδυναμιών των μειονεκτουσών περιφερειών και άρα στην προαγωγή της οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής των κρατών μελών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνολικώς – αποτελούν πολύτιμο βοήθημα για την έξοδο από την κρίση και την οικονομική ανάκαμψη των περιφερειών της Ευρώπης. Ειδικότερα όσον αφορά τις ΜΜΕ, καθίσταται ακόμη περισσότερο αναγκαία η ύπαρξη αποδοτικών και αποτελεσματικών εργαλείων του είδους, καθώς και η διευκόλυνση της πρόσβασης στο συγκεκριμένο σύστημα ενισχύσεων, μέσω της απλούστευσης των όρων πρόσβασης, της βελτίωσης της προσαρμοστικότητας του εν λόγω εργαλείου και της διασφάλισης επαρκούς ενημέρωσης σχετικά με τις παρεχόμενες δυνατότητες.

| 1.4 | Συνεπώς, η ΕΟΚΕ επικροτεί πλήρως το γεγονός ότι, κατά τη διαδικασία εκσυγχρονισμού των κρατικών ενισχύσεων (1) που εγκαινιάστηκε από τον Επίτροπο κ. Almunia, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χάραξε μια πορεία επικαιροποίησης και εκσυγχρονισμού και αυτής ακόμη της δέσμης κανόνων που αποσκοπούν στην καθοδήγηση των δημόσιων παρεμβάσεων για τη στήριξη των επιχειρήσεων που εδρεύουν σε μειονεκτούσες περιφέρειες κρίνει δε απαραίτητη την υλοποίηση της εν λόγω αναθεώρησης με γνώμονα τόσο τη συνοχή μεταξύ περιφερειακής πολιτικής και πολιτικής ανταγωνισμού, όσο και την τήρηση της αρχής της επικουρικότητας. |
| --- | --- |

1.4

Συνεπώς, η ΕΟΚΕ επικροτεί πλήρως το γεγονός ότι, κατά τη διαδικασία εκσυγχρονισμού των κρατικών ενισχύσεων (1) που εγκαινιάστηκε από τον Επίτροπο κ. Almunia, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χάραξε μια πορεία επικαιροποίησης και εκσυγχρονισμού και αυτής ακόμη της δέσμης κανόνων που αποσκοπούν στην καθοδήγηση των δημόσιων παρεμβάσεων για τη στήριξη των επιχειρήσεων που εδρεύουν σε μειονεκτούσες περιφέρειες κρίνει δε απαραίτητη την υλοποίηση της εν λόγω αναθεώρησης με γνώμονα τόσο τη συνοχή μεταξύ περιφερειακής πολιτικής και πολιτικής ανταγωνισμού, όσο και την τήρηση της αρχής της επικουρικότητας.

| 1.5 | Η ΕΟΚΕ συνιστά επομένως στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επιδιώξει την αρτιότερη συνεκτικότητα μεταξύ των πολιτικών της ΕΕ και της πολιτικής ανταγωνισμού, έτσι ώστε η τελευταία να μην παρεμποδίσει την επίτευξη στόχων κοινού ευρωπαϊκού συμφέροντος, όπως η αρμονική και ολοκληρωμένη ανάπτυξη των περιφερειών της Ευρώπης, αλλά αντίθετα να αποτελέσει ευκαιρία για την αναζωογόνηση των περιφερειακών οικονομιών εντός της εσωτερικής αγοράς μετά την πάροδο της κρίσης. |
| --- | --- |

1.5

Η ΕΟΚΕ συνιστά επομένως στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επιδιώξει την αρτιότερη συνεκτικότητα μεταξύ των πολιτικών της ΕΕ και της πολιτικής ανταγωνισμού, έτσι ώστε η τελευταία να μην παρεμποδίσει την επίτευξη στόχων κοινού ευρωπαϊκού συμφέροντος, όπως η αρμονική και ολοκληρωμένη ανάπτυξη των περιφερειών της Ευρώπης, αλλά αντίθετα να αποτελέσει ευκαιρία για την αναζωογόνηση των περιφερειακών οικονομιών εντός της εσωτερικής αγοράς μετά την πάροδο της κρίσης.

| 1.6 | Στις 14 Ιανουαρίου 2013, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δρομολόγησε δημόσια διαβούλευση σχετικά με το έγγραφο που περιέχει το σχέδιο νέων κατευθυντηρίων γραμμών για τις περιφερειακές ενισχύσεις 2014-2020 (2): το έγγραφο αυτό αντικατοπτρίζει σε μεγάλο βαθμό την προσέγγιση που υιοθετήθηκε στο ανεπίσημο έγγραφο το οποίο διαβιβάσθηκε ήδη στα κράτη μέλη, τον Δεκέμβριο του 2011, και απετέλεσε αντικείμενο μιας πρώτης πολυμερούς συνάντησης κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έδειξε σημάδια ευρύτητας πνεύματος έναντι ορισμένων αιτημάτων που υποβλήθηκαν από τα κράτη μέλη, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται το μέγιστο ποσοστό του ενισχυόμενου πληθυσμού σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Σε αυτό το πλαίσιο, η γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ προσλαμβάνει στρατηγική σημασία για την κοινοποίηση του δικού της μηνύματος προς την Επιτροπή. |
| --- | --- |

1.6

Στις 14 Ιανουαρίου 2013, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δρομολόγησε δημόσια διαβούλευση σχετικά με το έγγραφο που περιέχει το σχέδιο νέων κατευθυντηρίων γραμμών για τις περιφερειακές ενισχύσεις 2014-2020 (2): το έγγραφο αυτό αντικατοπτρίζει σε μεγάλο βαθμό την προσέγγιση που υιοθετήθηκε στο ανεπίσημο έγγραφο το οποίο διαβιβάσθηκε ήδη στα κράτη μέλη, τον Δεκέμβριο του 2011, και απετέλεσε αντικείμενο μιας πρώτης πολυμερούς συνάντησης κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έδειξε σημάδια ευρύτητας πνεύματος έναντι ορισμένων αιτημάτων που υποβλήθηκαν από τα κράτη μέλη, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται το μέγιστο ποσοστό του ενισχυόμενου πληθυσμού σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Σε αυτό το πλαίσιο, η γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ προσλαμβάνει στρατηγική σημασία για την κοινοποίηση του δικού της μηνύματος προς την Επιτροπή.

| 1.7 | Προς το σκοπό αυτό, η ΕΟΚΕ ζητά οι νέες κατευθυντήριες γραμμές για τις περιφερειακές ενισχύσεις να προσφέρουν στα κράτη μέλη ένα ευπροσάρμοστο εργαλείο οριζόντιας παρέμβασης για την υλοποίηση των στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», χάρη στην αξιοποίηση των περιφερειακών στοιχείων αριστείας, ανεξάρτητα από τον τομέα ή το μέγεθος των επιχειρήσεων που συμμετέχουν σε επενδυτικά σχέδια με σκοπό την ανάπτυξη των μειονεκτουσών περιοχών. |
| --- | --- |

1.7

Προς το σκοπό αυτό, η ΕΟΚΕ ζητά οι νέες κατευθυντήριες γραμμές για τις περιφερειακές ενισχύσεις να προσφέρουν στα κράτη μέλη ένα ευπροσάρμοστο εργαλείο οριζόντιας παρέμβασης για την υλοποίηση των στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», χάρη στην αξιοποίηση των περιφερειακών στοιχείων αριστείας, ανεξάρτητα από τον τομέα ή το μέγεθος των επιχειρήσεων που συμμετέχουν σε επενδυτικά σχέδια με σκοπό την ανάπτυξη των μειονεκτουσών περιοχών.

| 1.8 | Το ισχύον σύστημα, το οποίο παρέμεινε ουσιαστικά αμετάβλητο για διάστημα μεγαλύτερο των 40 ετών, είναι ακατάλληλο και άκαμπτο και επιπλέον βασίζεται στη χαρτογράφηση της γεωγραφικής επικράτειας της ΕΕ· σε περίπτωση χρησιμοποίησης της υφισταμένης μεθόδου στο επί του παρόντος μεταλλασσόμενο οικονομικό και κοινωνικό περιβάλλον της ΕΕ, υπάρχει ενδεχόμενο να αναχαιτιστεί η ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς. |
| --- | --- |

1.8

Το ισχύον σύστημα, το οποίο παρέμεινε ουσιαστικά αμετάβλητο για διάστημα μεγαλύτερο των 40 ετών, είναι ακατάλληλο και άκαμπτο και επιπλέον βασίζεται στη χαρτογράφηση της γεωγραφικής επικράτειας της ΕΕ· σε περίπτωση χρησιμοποίησης της υφισταμένης μεθόδου στο επί του παρόντος μεταλλασσόμενο οικονομικό και κοινωνικό περιβάλλον της ΕΕ, υπάρχει ενδεχόμενο να αναχαιτιστεί η ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς.

| 1.9 | Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να υιοθετήσει παραμέτρους αναφοράς πιο ευπροσάρμοστες και ενδεδειγμένες για ένα ταχέως μεταλλασσόμενο οικονομικό περιβάλλον. Οι παράμετροι αυτές θα πρέπει να βασίζονται στην επιλογή των μονάδων παρέμβασης σύμφωνα με τις προτεραιότητες, τις ανάγκες, την εδαφική συγκρότηση των οικονομικών αδυναμιών και των παγίδων κοινωνικού αποκλεισμού, καθώς και σύμφωνα με το θεσμικό περιβάλλον, αλλά ανεξάρτητα από διοικητικά όρια. |
| --- | --- |

1.9

Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να υιοθετήσει παραμέτρους αναφοράς πιο ευπροσάρμοστες και ενδεδειγμένες για ένα ταχέως μεταλλασσόμενο οικονομικό περιβάλλον. Οι παράμετροι αυτές θα πρέπει να βασίζονται στην επιλογή των μονάδων παρέμβασης σύμφωνα με τις προτεραιότητες, τις ανάγκες, την εδαφική συγκρότηση των οικονομικών αδυναμιών και των παγίδων κοινωνικού αποκλεισμού, καθώς και σύμφωνα με το θεσμικό περιβάλλον, αλλά ανεξάρτητα από διοικητικά όρια.

| 1.10 | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ως εκ τούτου την ανάγκη επικαιροποίησης του εργαλείου των περιφερειακών ενισχύσεων, στο πλαίσιο της εκτεταμένης διαδικασίας εκσυγχρονισμού και με παράλληλη συνεκτίμηση της δυναμικής και του ρυθμού ανάπτυξης της οικονομίας μετά την πάροδο της κρίσης που, αφενός, επιβάλλουν μεγαλύτερη προσαρμοστικότητα κατά τον προσδιορισμό των περιφερειακών μειονεκτημάτων και, αφετέρου, καθιστούν ακατάλληλη τη χρήση ενός χάρτη για τον άκαμπτο καθορισμό των μειονεκτουσών περιοχών καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου προγραμματισμού (7 έτη). |
| --- | --- |

1.10

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ως εκ τούτου την ανάγκη επικαιροποίησης του εργαλείου των περιφερειακών ενισχύσεων, στο πλαίσιο της εκτεταμένης διαδικασίας εκσυγχρονισμού και με παράλληλη συνεκτίμηση της δυναμικής και του ρυθμού ανάπτυξης της οικονομίας μετά την πάροδο της κρίσης που, αφενός, επιβάλλουν μεγαλύτερη προσαρμοστικότητα κατά τον προσδιορισμό των περιφερειακών μειονεκτημάτων και, αφετέρου, καθιστούν ακατάλληλη τη χρήση ενός χάρτη για τον άκαμπτο καθορισμό των μειονεκτουσών περιοχών καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου προγραμματισμού (7 έτη).

| 1.11 | Προς το σκοπό αυτό, η ΕΟΚΕ ζητά ο προσδιορισμός των μειονεκτουσών περιοχών βάσει της παρέκκλισης που προβλέπεται στο άρθρο 107, παράγραφος 3, στοιχείο γ) να μην πραγματοποιείται με απλή αφαίρεση του πληθυσμού ο οποίος καλύπτεται από την παρέκκλιση που προβλέπεται στο άρθρο 107, παράγραφος 3, στοιχείο α) από τον συνολικό ενισχυόμενο πληθυσμό εκφραζόμενο ως ποσοστό του ευρωπαϊκού πληθυσμού και να τεθεί, αντ’ αυτού, στη διάθεση των κρατών μελών ένα ευρύ φάσμα παραμέτρων για τον προσδιορισμό των περιφερειακών μειονεκτημάτων. |
| --- | --- |

1.11

Προς το σκοπό αυτό, η ΕΟΚΕ ζητά ο προσδιορισμός των μειονεκτουσών περιοχών βάσει της παρέκκλισης που προβλέπεται στο άρθρο 107, παράγραφος 3, στοιχείο γ) να μην πραγματοποιείται με απλή αφαίρεση του πληθυσμού ο οποίος καλύπτεται από την παρέκκλιση που προβλέπεται στο άρθρο 107, παράγραφος 3, στοιχείο α) από τον συνολικό ενισχυόμενο πληθυσμό εκφραζόμενο ως ποσοστό του ευρωπαϊκού πληθυσμού και να τεθεί, αντ’ αυτού, στη διάθεση των κρατών μελών ένα ευρύ φάσμα παραμέτρων για τον προσδιορισμό των περιφερειακών μειονεκτημάτων.

| 1.12 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί εσφαλμένη την εξαίρεση των μεγάλων επιχειρήσεων από τη στήριξη που παρέχεται σε επενδυτικά σχέδια με σκοπό την περιφερειακή ανάπτυξη και συνοχή διότι η εξαίρεση αυτή ενέχει υψηλό κίνδυνο απώλειας της αναπτυξιακής δυνατότητας που απορρέει μόνον από την καθιέρωση συνεργιών και από την οριζόντια ολοκλήρωση του συνολικού συστήματος λειτουργίας των επιχειρήσεων, ανεξάρτητα από το μέγεθος της εκάστοτε επιχείρησης. |
| --- | --- |

1.12

Η ΕΟΚΕ θεωρεί εσφαλμένη την εξαίρεση των μεγάλων επιχειρήσεων από τη στήριξη που παρέχεται σε επενδυτικά σχέδια με σκοπό την περιφερειακή ανάπτυξη και συνοχή διότι η εξαίρεση αυτή ενέχει υψηλό κίνδυνο απώλειας της αναπτυξιακής δυνατότητας που απορρέει μόνον από την καθιέρωση συνεργιών και από την οριζόντια ολοκλήρωση του συνολικού συστήματος λειτουργίας των επιχειρήσεων, ανεξάρτητα από το μέγεθος της εκάστοτε επιχείρησης.

| 1.13 | Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να θεσμοθετήσει έναν μηχανισμό ικανό να συνεκτιμά εκ των προτέρων τις αρνητικές εξωγενείς επιπτώσεις που ενδέχεται να έχουν οι περιφερειακές ενισχύσεις, από την άποψη της εκτεταμένης απώλειας θέσεων εργασίας σε ήδη υφιστάμενες εγκαταστάσεις εντός της ΕΕ, στο πλαίσιο όχι μόνο της συγκριτικής αξιολόγησης στην οποία προβαίνει η Επιτροπή κατά το στάδιο της κοινοποίησης και που πραγματοποιείται επί του παρόντος αποκλειστικά για μεγάλα επενδυτικά σχέδια (3), αλλά και του γενικού κανονισμού απαλλαγής κατά κατηγορία. |
| --- | --- |

1.13

Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να θεσμοθετήσει έναν μηχανισμό ικανό να συνεκτιμά εκ των προτέρων τις αρνητικές εξωγενείς επιπτώσεις που ενδέχεται να έχουν οι περιφερειακές ενισχύσεις, από την άποψη της εκτεταμένης απώλειας θέσεων εργασίας σε ήδη υφιστάμενες εγκαταστάσεις εντός της ΕΕ, στο πλαίσιο όχι μόνο της συγκριτικής αξιολόγησης στην οποία προβαίνει η Επιτροπή κατά το στάδιο της κοινοποίησης και που πραγματοποιείται επί του παρόντος αποκλειστικά για μεγάλα επενδυτικά σχέδια (3), αλλά και του γενικού κανονισμού απαλλαγής κατά κατηγορία.

| 1.14 | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι απαιτείται να συμπεριληφθούν στο εργαλείο των περιφερειακών ενισχύσεων τα μέτρα που κρίνονται αναγκαία για την αποτροπή φαινομένων εκτοπισμού και μετεγκατάστασης επιχειρήσεων λόγω της ύπαρξης τεράστιων διαφορών ως προς την ένταση των ενισχύσεων μεταξύ των παραμεθόριων και των γεωγραφικά όμορων περιφερειών που κατακερματίζουν την αγορά εξαιτίας του λεγόμενου «αγώνα δρόμου για επιδοτήσεις» (subsidy races). |
| --- | --- |

1.14

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι απαιτείται να συμπεριληφθούν στο εργαλείο των περιφερειακών ενισχύσεων τα μέτρα που κρίνονται αναγκαία για την αποτροπή φαινομένων εκτοπισμού και μετεγκατάστασης επιχειρήσεων λόγω της ύπαρξης τεράστιων διαφορών ως προς την ένταση των ενισχύσεων μεταξύ των παραμεθόριων και των γεωγραφικά όμορων περιφερειών που κατακερματίζουν την αγορά εξαιτίας του λεγόμενου «αγώνα δρόμου για επιδοτήσεις» (subsidy races).

| 1.15 | Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή:






  — | να επανεξετάσει την πρόθεσή της να μειώσει την ένταση των ενισχύσεων για τις μεγάλες επιχειρήσεις από 40 % σε 30 % και 25 %. Η προτεινόμενη μείωση θα περιορίσει την προσέλκυση ξένων επενδύσεων· |
| --- | --- | --- |

1.15

Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή:

—

να επανεξετάσει την πρόθεσή της να μειώσει την ένταση των ενισχύσεων για τις μεγάλες επιχειρήσεις από 40 % σε 30 % και 25 %. Η προτεινόμενη μείωση θα περιορίσει την προσέλκυση ξένων επενδύσεων·

| — | να μην περιορίσει την ένταση των ενισχύσεων στο ύψος του πρόσθετου κόστους και να εγκαταλείψει την πρόθεσή της να θεσπίσει αυστηρότερες διατάξεις σχετικά με τη δημιουργία κινήτρων για τις μεγάλες επιχειρήσεις· |
| --- | --- |

—

να μην περιορίσει την ένταση των ενισχύσεων στο ύψος του πρόσθετου κόστους και να εγκαταλείψει την πρόθεσή της να θεσπίσει αυστηρότερες διατάξεις σχετικά με τη δημιουργία κινήτρων για τις μεγάλες επιχειρήσεις·

| — | να εξασφαλίσει ότι οι περιφέρειες της κατηγορίας α) δεν θα απολέσουν την ικανότητά τους να προσελκύουν ξένες επενδύσεις και να δημιουργούν νέες θέσεις εργασίας και αξίες, καθώς και να μην απολέσουν την ανταγωνιστικότητά τους έναντι άλλων περιφερειών εκτός Ευρώπης, όπου συχνά η νομοθεσία περί ενισχύσεων είναι πολύ πιο γενναιόδωρη. |
| --- | --- |

—

να εξασφαλίσει ότι οι περιφέρειες της κατηγορίας α) δεν θα απολέσουν την ικανότητά τους να προσελκύουν ξένες επενδύσεις και να δημιουργούν νέες θέσεις εργασίας και αξίες, καθώς και να μην απολέσουν την ανταγωνιστικότητά τους έναντι άλλων περιφερειών εκτός Ευρώπης, όπου συχνά η νομοθεσία περί ενισχύσεων είναι πολύ πιο γενναιόδωρη.

| 1.16 | Παράλληλα, η Επιτροπή οφείλει να θεσπίσει μια ρήτρα διασφάλισης η οποία να υποχρεώνει ειδικότερα τις μεγάλες επιχειρήσεις που λαμβάνουν περιφερειακές ενισχύσεις για τη δημιουργία νέων εγκαταστάσεων ή για την απόκτηση περιουσιακών στοιχείων που συνδέονται άμεσα με μια συγκεκριμένη εγκατάσταση, να εγγυώνται –κατά την πενταετία που έπεται της χορήγησης των ενισχύσεων– τα εξής:






  — | τη διατήρηση του επιπέδου της απασχόλησης στις εγκαταστάσεις που βρίσκονται σε κράτη μέλη διάφορα εκείνου στο οποίο η ενδιαφερόμενη επιχείρηση υποβάλλει αίτηση καταβολής περιφερειακών ενισχύσεων δυνάμει του άρθρου 107, παράγραφος 3, στοιχείο α)· ή |
| --- | --- | --- |

1.16

Παράλληλα, η Επιτροπή οφείλει να θεσπίσει μια ρήτρα διασφάλισης η οποία να υποχρεώνει ειδικότερα τις μεγάλες επιχειρήσεις που λαμβάνουν περιφερειακές ενισχύσεις για τη δημιουργία νέων εγκαταστάσεων ή για την απόκτηση περιουσιακών στοιχείων που συνδέονται άμεσα με μια συγκεκριμένη εγκατάσταση, να εγγυώνται –κατά την πενταετία που έπεται της χορήγησης των ενισχύσεων– τα εξής:

—

τη διατήρηση του επιπέδου της απασχόλησης στις εγκαταστάσεις που βρίσκονται σε κράτη μέλη διάφορα εκείνου στο οποίο η ενδιαφερόμενη επιχείρηση υποβάλλει αίτηση καταβολής περιφερειακών ενισχύσεων δυνάμει του άρθρου 107, παράγραφος 3, στοιχείο α)· ή

| — | τη μείωση του επιπέδου της απασχόλησης στις εγκαταστάσεις που βρίσκονται σε κράτη μέλη διάφορα εκείνου στο οποίο η ενδιαφερόμενη επιχείρηση υποβάλλει αίτηση καταβολής περιφερειακών ενισχύσεων δυνάμει του άρθρου 107, παράγραφος 3, στοιχείο α) μόνο κατόπιν και βάσει συμφωνίας με τους κοινωνικούς εταίρους των ενδιαφερόμενων κρατών μελών, σε περιφερειακή ή ενδεχομένως σε εθνική κλίμακα. |
| --- | --- |

—

τη μείωση του επιπέδου της απασχόλησης στις εγκαταστάσεις που βρίσκονται σε κράτη μέλη διάφορα εκείνου στο οποίο η ενδιαφερόμενη επιχείρηση υποβάλλει αίτηση καταβολής περιφερειακών ενισχύσεων δυνάμει του άρθρου 107, παράγραφος 3, στοιχείο α) μόνο κατόπιν και βάσει συμφωνίας με τους κοινωνικούς εταίρους των ενδιαφερόμενων κρατών μελών, σε περιφερειακή ή ενδεχομένως σε εθνική κλίμακα.

| 1.17 | Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να προβεί σε πιο σταδιακή, προοδευτική και ισορροπημένη μείωση της έντασης των ενισχύσεων από ό,τι προτείνεται. Η μείωση αυτή θα πρέπει να ευθυγραμμιστεί με τη μείωση των ενισχύσεων που θα καθοριστεί για τα κονδύλια που λαμβάνουν οι περιφέρειες στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής. |
| --- | --- |

1.17

Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να προβεί σε πιο σταδιακή, προοδευτική και ισορροπημένη μείωση της έντασης των ενισχύσεων από ό,τι προτείνεται. Η μείωση αυτή θα πρέπει να ευθυγραμμιστεί με τη μείωση των ενισχύσεων που θα καθοριστεί για τα κονδύλια που λαμβάνουν οι περιφέρειες στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής.

| 1.18 | Η ΕΟΚΕ προτείνει να προστεθούν στο κατά κεφαλήν ΑΕΠ –στη μοναδική σημερινή παράμετρο η οποία δεν αντικατοπτρίζει την πραγματική πορεία της περιφερειακής οικονομίας– και ορισμένες άλλες παράμετροι, όπως: το ποσοστό ανεργίας, η σχέση μεταξύ της απώλειας θέσεων εργασίας και του συνολικού αριθμού απασχολουμένων, καθώς και ορισμένες επιπλέον παράμετροι οι οποίες αντικατοπτρίζουν ενδεχομένως καλύτερα την πραγματικά επικρατούσα κατάσταση. |
| --- | --- |

1.18

Η ΕΟΚΕ προτείνει να προστεθούν στο κατά κεφαλήν ΑΕΠ –στη μοναδική σημερινή παράμετρο η οποία δεν αντικατοπτρίζει την πραγματική πορεία της περιφερειακής οικονομίας– και ορισμένες άλλες παράμετροι, όπως: το ποσοστό ανεργίας, η σχέση μεταξύ της απώλειας θέσεων εργασίας και του συνολικού αριθμού απασχολουμένων, καθώς και ορισμένες επιπλέον παράμετροι οι οποίες αντικατοπτρίζουν ενδεχομένως καλύτερα την πραγματικά επικρατούσα κατάσταση.

2.   Μεταλλαγή του οικονομικού περιβάλλοντος μετά την πάροδο της κρίσης

| 2.1 | Στο πλαίσιο της πολιτικής ανταγωνισμού, ο έλεγχος των κρατικών ενισχύσεων αποτελεί απαραίτητο εργαλείο για τη διασφάλιση του γεγονότος ότι η ενιαία αγορά διέπεται από αποτελεσματικές αρχές όσον αφορά τις ελεύθερες συναλλαγές και τον ανταγωνισμό και ανταποκρίνεται στην ανάγκη εξασφάλισης ισότιμων όρων ανταγωνισμού για το σύνολο των επιχειρήσεων που λειτουργούν εντός της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς. Το άρθρο 107 της ΣΛΕΕ απαγορεύει ως εκ τούτου στα κράτη να χορηγούν ενισχύσεις σε επιχειρήσεις, στο βαθμό που αυτές επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές, νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό, παρέχοντας σε ορισμένες επιχειρήσεις αδικαιολόγητα επιλεκτικά πλεονεκτήματα που εμποδίζουν την ανταμοιβή των προσπαθειών των πλέον ανταγωνιστικών επιχειρήσεων από τις δυνάμεις της αγοράς, με αποτέλεσμα να επιβραδύνεται η συνολική ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα. |
| --- | --- |

2.1

Στο πλαίσιο της πολιτικής ανταγωνισμού, ο έλεγχος των κρατικών ενισχύσεων αποτελεί απαραίτητο εργαλείο για τη διασφάλιση του γεγονότος ότι η ενιαία αγορά διέπεται από αποτελεσματικές αρχές όσον αφορά τις ελεύθερες συναλλαγές και τον ανταγωνισμό και ανταποκρίνεται στην ανάγκη εξασφάλισης ισότιμων όρων ανταγωνισμού για το σύνολο των επιχειρήσεων που λειτουργούν εντός της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς. Το άρθρο 107 της ΣΛΕΕ απαγορεύει ως εκ τούτου στα κράτη να χορηγούν ενισχύσεις σε επιχειρήσεις, στο βαθμό που αυτές επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές, νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό, παρέχοντας σε ορισμένες επιχειρήσεις αδικαιολόγητα επιλεκτικά πλεονεκτήματα που εμποδίζουν την ανταμοιβή των προσπαθειών των πλέον ανταγωνιστικών επιχειρήσεων από τις δυνάμεις της αγοράς, με αποτέλεσμα να επιβραδύνεται η συνολική ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα.

| 2.2 | Ωστόσο, η Συνθήκη αναγνωρίζει δυνατότητα παρέκκλισης από την προαναφερθείσα απαγόρευση, εφόσον οι ενισχύσεις αυτές αποσκοπούν στην υλοποίηση στόχων κοινού ευρωπαϊκού συμφέροντος τους οποίους οι δυνάμεις της αγοράς δεν θα μπορούσαν από μόνες τους να επιτύχουν. Στις παραγράφους 2 και 3 του άρθρου 107 προσδιορίζονται οι κυριότερες ανεπάρκειες της αγοράς και απαριθμούνται οι παρεκκλίσεις βάσει των οποίων ορισμένες ενισχύσεις «είναι συμβατές» ή «μπορεί να είναι συμβατές», σύμφωνα με κριτήρια που καθορίζονται αποκλειστικά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. |
| --- | --- |

2.2

Ωστόσο, η Συνθήκη αναγνωρίζει δυνατότητα παρέκκλισης από την προαναφερθείσα απαγόρευση, εφόσον οι ενισχύσεις αυτές αποσκοπούν στην υλοποίηση στόχων κοινού ευρωπαϊκού συμφέροντος τους οποίους οι δυνάμεις της αγοράς δεν θα μπορούσαν από μόνες τους να επιτύχουν. Στις παραγράφους 2 και 3 του άρθρου 107 προσδιορίζονται οι κυριότερες ανεπάρκειες της αγοράς και απαριθμούνται οι παρεκκλίσεις βάσει των οποίων ορισμένες ενισχύσεις «είναι συμβατές» ή «μπορεί να είναι συμβατές», σύμφωνα με κριτήρια που καθορίζονται αποκλειστικά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

| 2.3 | Βάσει του άρθρου 107, παράγραφος 3, στοιχεία α) και γ), η Επιτροπή μπορεί να θεωρήσει ως συμβατές με την εσωτερική αγορά τις κρατικές ενισχύσεις που χορηγούνται για την προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης ορισμένων μειονεκτουσών περιοχών της ΕΕ, οι οποίες είναι γνωστές ως περιφερειακές ενισχύσεις. Πρόκειται για ενισχύσεις οι οποίες μπορούν να διατεθούν πρωτίστως προς όφελος των μεγάλων επιχειρήσεων με σκοπό τη στήριξη των επενδύσεων και τη δημιουργία θέσεων εργασίας ή, σε ορισμένες ειδικές περιστάσεις, για ενισχύσεις λειτουργίας· αμφότερες οι ενισχύσεις αυτές προορίζονται για συγκεκριμένες περιφέρειες με σκοπό την εξάλειψη περιφερειακών ανισοτήτων, ενθαρρύνοντας κυρίως τις επιχειρήσεις για τη δημιουργία νέων εγκαταστάσεων. |
| --- | --- |

2.3

Βάσει του άρθρου 107, παράγραφος 3, στοιχεία α) και γ), η Επιτροπή μπορεί να θεωρήσει ως συμβατές με την εσωτερική αγορά τις κρατικές ενισχύσεις που χορηγούνται για την προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης ορισμένων μειονεκτουσών περιοχών της ΕΕ, οι οποίες είναι γνωστές ως περιφερειακές ενισχύσεις. Πρόκειται για ενισχύσεις οι οποίες μπορούν να διατεθούν πρωτίστως προς όφελος των μεγάλων επιχειρήσεων με σκοπό τη στήριξη των επενδύσεων και τη δημιουργία θέσεων εργασίας ή, σε ορισμένες ειδικές περιστάσεις, για ενισχύσεις λειτουργίας· αμφότερες οι ενισχύσεις αυτές προορίζονται για συγκεκριμένες περιφέρειες με σκοπό την εξάλειψη περιφερειακών ανισοτήτων, ενθαρρύνοντας κυρίως τις επιχειρήσεις για τη δημιουργία νέων εγκαταστάσεων.

| 2.4 | Οι περιφερειακές ενισχύσεις, εφόσον αποσκοπούν στην αντιστάθμιση των αδυναμιών των μειονεκτουσών περιφερειών, προάγουν την οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή των κρατών μελών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο σύνολό της· με τις ενισχύσεις αυτές επιδιώκεται η υλοποίηση στόχων που συνάδουν με εκείνους των διαρθρωτικών ταμείων, που αποτελούν ένα από τα πιθανά χαρτοφυλάκια για την εφαρμογή της πολιτικής περιφερειακής ανάπτυξης, από κοινού με τους κρατικούς προϋπολογισμούς. |
| --- | --- |

2.4

Οι περιφερειακές ενισχύσεις, εφόσον αποσκοπούν στην αντιστάθμιση των αδυναμιών των μειονεκτουσών περιφερειών, προάγουν την οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή των κρατών μελών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο σύνολό της· με τις ενισχύσεις αυτές επιδιώκεται η υλοποίηση στόχων που συνάδουν με εκείνους των διαρθρωτικών ταμείων, που αποτελούν ένα από τα πιθανά χαρτοφυλάκια για την εφαρμογή της πολιτικής περιφερειακής ανάπτυξης, από κοινού με τους κρατικούς προϋπολογισμούς.

| 2.5 | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει την επιτακτική ανάγκη διατήρησης και, σε ορισμένες περιπτώσεις, ενίσχυσης του συστήματος ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων, οι οποίες ενδέχεται να καταφέρουν σοβαρό πλήγμα στην εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς· θεωρεί εντούτοις απαραίτητο να εξασφαλιστεί ότι οι κανόνες που διέπουν τις κρατικές ενισχύσεις συμβάλουν πραγματικά στην αποτροπή τόσο του κατακερματισμού της εν λόγω αγοράς όσο και του κινδύνου στρέβλωσης του ανταγωνισμού και των εμπορικών συναλλαγών, εξαιτίας των διαφορετικών δυνατοτήτων που διαθέτουν τα κράτη μέλη για τη χορήγηση επενδυτικών ενισχύσεων. |
| --- | --- |

2.5

Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει την επιτακτική ανάγκη διατήρησης και, σε ορισμένες περιπτώσεις, ενίσχυσης του συστήματος ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων, οι οποίες ενδέχεται να καταφέρουν σοβαρό πλήγμα στην εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς· θεωρεί εντούτοις απαραίτητο να εξασφαλιστεί ότι οι κανόνες που διέπουν τις κρατικές ενισχύσεις συμβάλουν πραγματικά στην αποτροπή τόσο του κατακερματισμού της εν λόγω αγοράς όσο και του κινδύνου στρέβλωσης του ανταγωνισμού και των εμπορικών συναλλαγών, εξαιτίας των διαφορετικών δυνατοτήτων που διαθέτουν τα κράτη μέλη για τη χορήγηση επενδυτικών ενισχύσεων.

| 2.6 | Η ΕΟΚΕ κρίνει συγχρόνως αναγκαίο να καταστούν τα διαθέσιμα εργαλεία αποτελεσματικά και ευπροσάρμοστα για την ανάληψη έκτακτων παρεμβάσεων, με σκοπό είτε την υποστήριξη προβληματικών περιοχών είτε την αντιμετώπιση καταστάσεων κρίσης. |
| --- | --- |

2.6

Η ΕΟΚΕ κρίνει συγχρόνως αναγκαίο να καταστούν τα διαθέσιμα εργαλεία αποτελεσματικά και ευπροσάρμοστα για την ανάληψη έκτακτων παρεμβάσεων, με σκοπό είτε την υποστήριξη προβληματικών περιοχών είτε την αντιμετώπιση καταστάσεων κρίσης.

| 2.7 | Το ισχύον σύστημα των κατευθυντηρίων γραμμών για τις περιφερειακές ενισχύσεις παρουσιάζει καταφανείς αδυναμίες, λόγω της άκαμπτης δομής του που βασίζεται στη χαρτογράφηση της γεωγραφικής επικράτειας της ΕΕ, και δεν ανταποκρίνεται πλήρως στους στόχους της Συνθήκης που ορίζονται στο άρθρο 107, παράγραφος 3, στοιχείο γ), με συνακόλουθη δυνητική στρέβλωση του ανταγωνισμού. Σε περίπτωση χρησιμοποίησης της υφισταμένης μεθόδου στο επί του παρόντος μεταλλασσόμενο οικονομικό και κοινωνικό περιβάλλον της ΕΕ, υπάρχει ενδεχόμενο να αναχαιτιστεί η ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς. |
| --- | --- |

2.7

Το ισχύον σύστημα των κατευθυντηρίων γραμμών για τις περιφερειακές ενισχύσεις παρουσιάζει καταφανείς αδυναμίες, λόγω της άκαμπτης δομής του που βασίζεται στη χαρτογράφηση της γεωγραφικής επικράτειας της ΕΕ, και δεν ανταποκρίνεται πλήρως στους στόχους της Συνθήκης που ορίζονται στο άρθρο 107, παράγραφος 3, στοιχείο γ), με συνακόλουθη δυνητική στρέβλωση του ανταγωνισμού. Σε περίπτωση χρησιμοποίησης της υφισταμένης μεθόδου στο επί του παρόντος μεταλλασσόμενο οικονομικό και κοινωνικό περιβάλλον της ΕΕ, υπάρχει ενδεχόμενο να αναχαιτιστεί η ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς.

| 2.8 | Ο εκσυγχρονισμός των κρατικών ενισχύσεων οφείλει επίσης να επεκταθεί σε αυτό το σημαντικό εργαλείο, το οποίο συμπληρώνει το φάσμα των πιθανών δράσεων παρέμβασης στις μειονεκτούσες περιοχές. Θεωρείται τουλάχιστον περίεργο το γεγονός ότι η Επιτροπή όχι μόνο προτίθεται να εδραιώσει το υφιστάμενο πρότυπο το οποίο ανάγεται στο 1971, μαζί με τις μεταγενέστερες τροποποιήσεις του, αλλά και επιδιώκει να καταστήσει ακόμη πιο περιοριστική την εφαρμογή του. Οι στόχοι τους οποίους επανειλημμένα επικαλείται η Επιτροπή για την ανάπτυξη και την προαγωγή της απασχόλησης αντικρούονται από ασυνεπείς πολιτικές που περιορίζουν αντικειμενικά τις δυνατότητες που συνεπάγεται μια στοχοθετημένη μεταρρύθμιση των συγκεκριμένων κατευθυντηρίων γραμμών. |
| --- | --- |

2.8

Ο εκσυγχρονισμός των κρατικών ενισχύσεων οφείλει επίσης να επεκταθεί σε αυτό το σημαντικό εργαλείο, το οποίο συμπληρώνει το φάσμα των πιθανών δράσεων παρέμβασης στις μειονεκτούσες περιοχές. Θεωρείται τουλάχιστον περίεργο το γεγονός ότι η Επιτροπή όχι μόνο προτίθεται να εδραιώσει το υφιστάμενο πρότυπο το οποίο ανάγεται στο 1971, μαζί με τις μεταγενέστερες τροποποιήσεις του, αλλά και επιδιώκει να καταστήσει ακόμη πιο περιοριστική την εφαρμογή του. Οι στόχοι τους οποίους επανειλημμένα επικαλείται η Επιτροπή για την ανάπτυξη και την προαγωγή της απασχόλησης αντικρούονται από ασυνεπείς πολιτικές που περιορίζουν αντικειμενικά τις δυνατότητες που συνεπάγεται μια στοχοθετημένη μεταρρύθμιση των συγκεκριμένων κατευθυντηρίων γραμμών.

| 2.9 | Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει –στη στρατηγική «Ευρώπη 2020»– ότι η οικονομική πραγματικότητα προτρέχει της πολιτικής πραγματικότητας και, κατά συνέπεια, η Ευρώπη χρειάζεται μια ανανεωμένη προσέγγιση για την επάνοδο σε διατηρήσιμη ανάπτυξη και διατηρήσιμα δημόσια οικονομικά μετά την πάροδο της κρίσης, η οποία πρέπει να βασίζεται στη θεματική και ιεραρχημένη συγκέντρωση των πόρων. Όπως πρόσφατα επισημάνθηκε και πάλι στο έγγραφο συζήτησης της ΓΔ «Ανταγωνισμός», της 23ης Φεβρουαρίου 2012, με θέμα τον εκσυγχρονισμό των κρατικών ενισχύσεων στην ΕΕ (4): «ο εκσυγχρονισμός υλοποιείται μέσα από μεταρρυθμίσεις συνδεδεμένες μεταξύ τους στους διάφορους τομείς, με έμβλημα τη συνεργασία με τα κράτη μέλη και τα ενδιαφερόμενα μέρη για την επίτευξη μιας ολοκληρωμένης και ισορροπημένης συμφωνίας σχετικά με την ακολουθητέα πορεία». |
| --- | --- |

2.9

Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει –στη στρατηγική «Ευρώπη 2020»– ότι η οικονομική πραγματικότητα προτρέχει της πολιτικής πραγματικότητας και, κατά συνέπεια, η Ευρώπη χρειάζεται μια ανανεωμένη προσέγγιση για την επάνοδο σε διατηρήσιμη ανάπτυξη και διατηρήσιμα δημόσια οικονομικά μετά την πάροδο της κρίσης, η οποία πρέπει να βασίζεται στη θεματική και ιεραρχημένη συγκέντρωση των πόρων. Όπως πρόσφατα επισημάνθηκε και πάλι στο έγγραφο συζήτησης της ΓΔ «Ανταγωνισμός», της 23ης Φεβρουαρίου 2012, με θέμα τον εκσυγχρονισμό των κρατικών ενισχύσεων στην ΕΕ (4): «ο εκσυγχρονισμός υλοποιείται μέσα από μεταρρυθμίσεις συνδεδεμένες μεταξύ τους στους διάφορους τομείς, με έμβλημα τη συνεργασία με τα κράτη μέλη και τα ενδιαφερόμενα μέρη για την επίτευξη μιας ολοκληρωμένης και ισορροπημένης συμφωνίας σχετικά με την ακολουθητέα πορεία».

| 2.10 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη συγκεκριμένη προσέγγιση, την οποία θεωρεί πιο ευπροσάρμοστη, πιο δυναμική και άρα πιο κατάλληλη για την αντιμετώπιση της ταχέως και διαρκώς εξελισσόμενης κρίσης που διέρχεται επί του παρόντος η ΕΕ και ζητά την υιοθέτηση της προσέγγισης αυτής ιδίως έναντι των παρεκκλίσεων που προβλέπονται από τη Συνθήκη στον τομέα των περιφερειακών ενισχύσεων. |
| --- | --- |

2.10

Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη συγκεκριμένη προσέγγιση, την οποία θεωρεί πιο ευπροσάρμοστη, πιο δυναμική και άρα πιο κατάλληλη για την αντιμετώπιση της ταχέως και διαρκώς εξελισσόμενης κρίσης που διέρχεται επί του παρόντος η ΕΕ και ζητά την υιοθέτηση της προσέγγισης αυτής ιδίως έναντι των παρεκκλίσεων που προβλέπονται από τη Συνθήκη στον τομέα των περιφερειακών ενισχύσεων.

3.   Συνεκτικότητα της περιφερειακής πολιτικής και της πολιτικής ανταγωνισμού

| 3.1 | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι από την πρώτη συστηματοποίηση των αρχών που διέπουν τις περιφερειακές ενισχύσεις, η οποία πραγματοποιήθηκε με τις κατευθυντήριες γραμμές του 1998 (5), η Επιτροπή τονίζει αδιάλειπτα την ανάγκη ενίσχυσης της συγκέντρωσης και της συνεκτικότητας της περιφερειακής πολιτικής και της πολιτικής ανταγωνισμού (6). |
| --- | --- |

3.1

Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι από την πρώτη συστηματοποίηση των αρχών που διέπουν τις περιφερειακές ενισχύσεις, η οποία πραγματοποιήθηκε με τις κατευθυντήριες γραμμές του 1998 (5), η Επιτροπή τονίζει αδιάλειπτα την ανάγκη ενίσχυσης της συγκέντρωσης και της συνεκτικότητας της περιφερειακής πολιτικής και της πολιτικής ανταγωνισμού (6).

| 3.2 | Η προσέγγιση αυτή διασφάλισε τη συνεκτικότητα μεταξύ των δύο συστημάτων κατά την περίοδο προγραμματισμού 2000-2006, κατά τη διάρκεια της οποίας –για πολιτικούς και οικονομικούς λόγους– οι χάρτες των επιλέξιμων περιφερειών για διαρθρωτική στήριξη στο πλαίσιο των τότε στόχων 1 και 2 συνέπιπταν με τους χάρτες των περιφερειών που διέθεταν δυνατότητα παρέκκλισης στον τομέα των περιφερειακών ενισχύσεων, πράγμα το οποίο έπαψε να ισχύει από την περίοδο προγραμματισμού 2007-2013. |
| --- | --- |

3.2

Η προσέγγιση αυτή διασφάλισε τη συνεκτικότητα μεταξύ των δύο συστημάτων κατά την περίοδο προγραμματισμού 2000-2006, κατά τη διάρκεια της οποίας –για πολιτικούς και οικονομικούς λόγους– οι χάρτες των επιλέξιμων περιφερειών για διαρθρωτική στήριξη στο πλαίσιο των τότε στόχων 1 και 2 συνέπιπταν με τους χάρτες των περιφερειών που διέθεταν δυνατότητα παρέκκλισης στον τομέα των περιφερειακών ενισχύσεων, πράγμα το οποίο έπαψε να ισχύει από την περίοδο προγραμματισμού 2007-2013.

| 3.3 | Από τη μία πλευρά, παρατηρήθηκε μια εξέλιξη της περιφερειακής πολιτικής υπαγορευόμενη από την ανάγκη υιοθέτησης μιας πολυτομεακής και ενιαίας προσέγγισης, κατάλληλης για την «αναγνώριση των ειδικών προβλημάτων που οφείλονται στις διαφορετικές γεωγραφικές συνθήκες», καθώς και «από τη χάραξη ενιαίας στρατηγικής η οποία θα θέτει το πλαίσιο εντός του οποίου θα επιδιώκονται ειδικοί στόχοι και δράσεις»
   (7). Στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1083/2006 (8) καθορίστηκε εν συνεχεία το νέο μοντέλο για την υλοποίηση των διαρθρωτικών παρεμβάσεων στην εδαφική επικράτεια, βάσει του οποίου οι παρεμβάσεις αποφασίζονται από κάθε μεμονωμένο κράτος μέλος στο ενδεικνυόμενο εδαφικό επίπεδο, σύμφωνα τόσο με την ιδιαίτερη οργάνωσή του όσο και με τα χαρακτηριστικά γνωρίσματά του και τις συγκεκριμένες κοινωνικοοικονομικές του ανάγκες. |
| --- | --- |

3.3

Από τη μία πλευρά, παρατηρήθηκε μια εξέλιξη της περιφερειακής πολιτικής υπαγορευόμενη από την ανάγκη υιοθέτησης μιας πολυτομεακής και ενιαίας προσέγγισης, κατάλληλης για την «αναγνώριση των ειδικών προβλημάτων που οφείλονται στις διαφορετικές γεωγραφικές συνθήκες», καθώς και «από τη χάραξη ενιαίας στρατηγικής η οποία θα θέτει το πλαίσιο εντός του οποίου θα επιδιώκονται ειδικοί στόχοι και δράσεις»
   (7). Στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1083/2006 (8) καθορίστηκε εν συνεχεία το νέο μοντέλο για την υλοποίηση των διαρθρωτικών παρεμβάσεων στην εδαφική επικράτεια, βάσει του οποίου οι παρεμβάσεις αποφασίζονται από κάθε μεμονωμένο κράτος μέλος στο ενδεικνυόμενο εδαφικό επίπεδο, σύμφωνα τόσο με την ιδιαίτερη οργάνωσή του όσο και με τα χαρακτηριστικά γνωρίσματά του και τις συγκεκριμένες κοινωνικοοικονομικές του ανάγκες.

| 3.4 | Από την άλλη πλευρά όμως, στο πλαίσιο της πολιτικής ανταγωνισμού, διατηρήθηκε το σύστημα του εκ των προτέρων καθορισμού των περιφερειών που έχουν δυνατότητα παρέκκλισης στον τομέα των περιφερειακών ενισχύσεων, με τη χρήση χαρτών επταετούς διάρκειας· η διατήρηση αυτού του συστήματος είχε ως αποτέλεσμα να μην καταστεί δυνατό να εφοδιαστεί η περιφερειακή πολιτική και η πολιτική συνοχής με ένα εξίσου ευπροσάρμοστο εργαλείο στον τομέα του ανταγωνισμού, πράγμα το οποίο θέτει σε κίνδυνο την ακεραιότητα της εσωτερικής αγοράς και καταδεικνύει την ύπαρξη δυσανάλογων πολιτικών με τις οποίες επιδιώκεται ωστόσο ο ίδιος στόχος όσον αφορά τη συνοχή. |
| --- | --- |

3.4

Από την άλλη πλευρά όμως, στο πλαίσιο της πολιτικής ανταγωνισμού, διατηρήθηκε το σύστημα του εκ των προτέρων καθορισμού των περιφερειών που έχουν δυνατότητα παρέκκλισης στον τομέα των περιφερειακών ενισχύσεων, με τη χρήση χαρτών επταετούς διάρκειας· η διατήρηση αυτού του συστήματος είχε ως αποτέλεσμα να μην καταστεί δυνατό να εφοδιαστεί η περιφερειακή πολιτική και η πολιτική συνοχής με ένα εξίσου ευπροσάρμοστο εργαλείο στον τομέα του ανταγωνισμού, πράγμα το οποίο θέτει σε κίνδυνο την ακεραιότητα της εσωτερικής αγοράς και καταδεικνύει την ύπαρξη δυσανάλογων πολιτικών με τις οποίες επιδιώκεται ωστόσο ο ίδιος στόχος όσον αφορά τη συνοχή.

| 3.5 | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει εξάλλου ότι, στην Πράσινη Βίβλο του 2008 για την εδαφική συνοχή (9), η Επιτροπή αναγνώρισε ότι η επιλεξιμότητα για την παροχή στήριξης όσον αφορά τις διαρθρωτικές πολιτικές πρέπει να καθορίζεται πρωτίστως σε περιφερειακό επίπεδο, έχοντας ολοένα και μεγαλύτερη επίγνωση του γεγονότος ότι για τη βελτίωση της διαχείρισης της πολιτικής συνοχής απαιτείται να καταστεί η συγκεκριμένη πολιτική, «πιο ευέλικτη, πιο ικανή να προσαρμόζεται στην καταλληλότερη εδαφική κλίμακα, πιο προσαρμοσμένη στις τοπικές προτιμήσεις και ανάγκες και καλύτερα συντονισμένη με άλλες πολιτικές, σε όλα τα επίπεδα σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας». |
| --- | --- |

3.5

Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει εξάλλου ότι, στην Πράσινη Βίβλο του 2008 για την εδαφική συνοχή (9), η Επιτροπή αναγνώρισε ότι η επιλεξιμότητα για την παροχή στήριξης όσον αφορά τις διαρθρωτικές πολιτικές πρέπει να καθορίζεται πρωτίστως σε περιφερειακό επίπεδο, έχοντας ολοένα και μεγαλύτερη επίγνωση του γεγονότος ότι για τη βελτίωση της διαχείρισης της πολιτικής συνοχής απαιτείται να καταστεί η συγκεκριμένη πολιτική, «πιο ευέλικτη, πιο ικανή να προσαρμόζεται στην καταλληλότερη εδαφική κλίμακα, πιο προσαρμοσμένη στις τοπικές προτιμήσεις και ανάγκες και καλύτερα συντονισμένη με άλλες πολιτικές, σε όλα τα επίπεδα σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας».

| 3.6 | Η Επιτροπή κατέληξε επίσης στο συμπέρασμα ότι για την αποτελεσματική διευθέτηση των προβλημάτων που αντιμετωπίζει η ΕΕ στον τομέα της οικονομικής ανάπτυξης «απαιτείται στην πράξη μια απάντηση πολιτικής σε μια μεταβλητή γεωγραφική κλίμακα» (10). |
| --- | --- |

3.6

Η Επιτροπή κατέληξε επίσης στο συμπέρασμα ότι για την αποτελεσματική διευθέτηση των προβλημάτων που αντιμετωπίζει η ΕΕ στον τομέα της οικονομικής ανάπτυξης «απαιτείται στην πράξη μια απάντηση πολιτικής σε μια μεταβλητή γεωγραφική κλίμακα» (10).

| 3.7 | Εάν, όπως αναγνωρίζει η Επιτροπή, η πολιτική ανταγωνισμού επηρεάζει «την εδαφική κατανομή της οικονομικής δραστηριότητας εξασφαλίζοντας ότι η περιφερειακή βοήθεια συγκεντρώνεται στις πιο μειονεκτούσες περιοχές και με προσαρμογή του ρυθμού των χορηγούμενων ενισχύσεων ανάλογα με τη φύση και την κλίμακα των προβλημάτων» (11), τότε η πολιτική αυτή δεν μπορεί παρά να συμπορευθεί με τις εξελίξεις που έχουν ήδη δρομολογηθεί στο πλαίσιο της περιφερειακής πολιτικής, η οποία βασίζεται σε παρεμβάσεις που διακρίνονται τόσο για τη θεματική τους συγκέντρωση στις προτεραιότητες της ΕΕ όσο και για τη γεωγραφική τους συγκέντρωση σε μια μεταβλητή κλίμακα· ως εκ τούτου, καθίσταται αναγκαία η επανεξέταση της μεθόδου προσδιορισμού των περιοχών που είναι επιλέξιμες για τις περιφερειακές παρεκκλίσεις που προβλέπονται στο άρθρο 107, παράγραφος 3. |
| --- | --- |

3.7

Εάν, όπως αναγνωρίζει η Επιτροπή, η πολιτική ανταγωνισμού επηρεάζει «την εδαφική κατανομή της οικονομικής δραστηριότητας εξασφαλίζοντας ότι η περιφερειακή βοήθεια συγκεντρώνεται στις πιο μειονεκτούσες περιοχές και με προσαρμογή του ρυθμού των χορηγούμενων ενισχύσεων ανάλογα με τη φύση και την κλίμακα των προβλημάτων» (11), τότε η πολιτική αυτή δεν μπορεί παρά να συμπορευθεί με τις εξελίξεις που έχουν ήδη δρομολογηθεί στο πλαίσιο της περιφερειακής πολιτικής, η οποία βασίζεται σε παρεμβάσεις που διακρίνονται τόσο για τη θεματική τους συγκέντρωση στις προτεραιότητες της ΕΕ όσο και για τη γεωγραφική τους συγκέντρωση σε μια μεταβλητή κλίμακα· ως εκ τούτου, καθίσταται αναγκαία η επανεξέταση της μεθόδου προσδιορισμού των περιοχών που είναι επιλέξιμες για τις περιφερειακές παρεκκλίσεις που προβλέπονται στο άρθρο 107, παράγραφος 3.

4.   Αιτιολόγηση της ακαταλληλότητας της σημερινής μεθόδου χαρτογράφησης των μειονεκτουσών περιοχών

| 4.1 | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η μέθοδος που χρησιμοποιείται από την Επιτροπή για τον προσδιορισμό των περιοχών της ΕΕ οι οποίες μπορούν να επωφεληθούν από τις περιφερειακές παρεκκλίσεις που προβλέπονται στο άρθρο 107, παράγραφος 3, αποδίδει προτεραιότητα στις περιοχές που αντιμετωπίζουν τα σοβαρότερα προβλήματα –τα οποία εκτίθενται στο στοιχείο α)– με βάση το επίπεδο του ΑΕΠ σε τιμές ΠΑΔ (Πρότυπα Αγοραστικής Δύναμης) σε σχέση με τον συνολικό μέσο όρο της ΕΕ. Η μέθοδος αυτή θα πρέπει να εμπλουτιστεί με πρόσθετα κριτήρια για τη μέτρηση της σοβαρής υποαπασχόλησης, στην οποία η Συνθήκη κάνει ρητή αναφορά: στην πράξη το κριτήριο που χρησιμοποιείται από την Επιτροπή υποδεικνύει ένα ασυνήθιστα χαμηλό βιοτικό επίπεδο, αλλά δεν αντικατοπτρίζει πάντοτε τις διάφορες μορφές σοβαρής υποαπασχόλησης. Το ποσοστό ανεργίας θα μπορούσε να αποτελέσει ενδεδειγμένη παράμετρο διόρθωσης του ΑΕΠ. Η ΕΟΚΕ ερωτά την Επιτροπή για ποιο λόγο ο προσδιορισμός των μειονεκτουσών περιοχών βάσει της παρέκκλισης που προβλέπεται στο άρθρο 107, παράγραφος 3, στοιχείο γ) πραγματοποιείται με απλή αφαίρεση της πληθυσμιακής κάλυψης των περιοχών που ορίζονται στο άρθρο 107, παράγραφος 3, στοιχείο α) από τον συνολικό πληθυσμό του ενδιαφερόμενου κράτους μέλους. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η αντικειμενική δυνατότητα παρέμβασης στις μειονεκτούσες περιοχές που περιλαμβάνονται στο στοιχείο γ) εξαρτάται από την έκταση των μειονεκτουσών περιοχών που περιλαμβάνονται στο στοιχείο α), με αποτέλεσμα τη δημιουργία σοβαρών ανισοτήτων μεταξύ των κρατών μελών και μάλιστα χωρίς οι διαφορές αυτές να προκύπτουν από συγκριτική αξιολόγηση των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι επιλεγμένες περιφέρειες. |
| --- | --- |

4.1

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η μέθοδος που χρησιμοποιείται από την Επιτροπή για τον προσδιορισμό των περιοχών της ΕΕ οι οποίες μπορούν να επωφεληθούν από τις περιφερειακές παρεκκλίσεις που προβλέπονται στο άρθρο 107, παράγραφος 3, αποδίδει προτεραιότητα στις περιοχές που αντιμετωπίζουν τα σοβαρότερα προβλήματα –τα οποία εκτίθενται στο στοιχείο α)– με βάση το επίπεδο του ΑΕΠ σε τιμές ΠΑΔ (Πρότυπα Αγοραστικής Δύναμης) σε σχέση με τον συνολικό μέσο όρο της ΕΕ. Η μέθοδος αυτή θα πρέπει να εμπλουτιστεί με πρόσθετα κριτήρια για τη μέτρηση της σοβαρής υποαπασχόλησης, στην οποία η Συνθήκη κάνει ρητή αναφορά: στην πράξη το κριτήριο που χρησιμοποιείται από την Επιτροπή υποδεικνύει ένα ασυνήθιστα χαμηλό βιοτικό επίπεδο, αλλά δεν αντικατοπτρίζει πάντοτε τις διάφορες μορφές σοβαρής υποαπασχόλησης. Το ποσοστό ανεργίας θα μπορούσε να αποτελέσει ενδεδειγμένη παράμετρο διόρθωσης του ΑΕΠ. Η ΕΟΚΕ ερωτά την Επιτροπή για ποιο λόγο ο προσδιορισμός των μειονεκτουσών περιοχών βάσει της παρέκκλισης που προβλέπεται στο άρθρο 107, παράγραφος 3, στοιχείο γ) πραγματοποιείται με απλή αφαίρεση της πληθυσμιακής κάλυψης των περιοχών που ορίζονται στο άρθρο 107, παράγραφος 3, στοιχείο α) από τον συνολικό πληθυσμό του ενδιαφερόμενου κράτους μέλους. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η αντικειμενική δυνατότητα παρέμβασης στις μειονεκτούσες περιοχές που περιλαμβάνονται στο στοιχείο γ) εξαρτάται από την έκταση των μειονεκτουσών περιοχών που περιλαμβάνονται στο στοιχείο α), με αποτέλεσμα τη δημιουργία σοβαρών ανισοτήτων μεταξύ των κρατών μελών και μάλιστα χωρίς οι διαφορές αυτές να προκύπτουν από συγκριτική αξιολόγηση των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι επιλεγμένες περιφέρειες.

| 4.2 | Η μέθοδος αυτή προκαλεί εκ των πραγμάτων συνθήκες στρέβλωσης: σε ορισμένες χώρες καθίστανται επιλέξιμες περιφέρειες οι οποίες εμφανίζουν σημαντικά υψηλότερα επίπεδα ανάπτυξης από περιφέρειες άλλων χωρών, στις οποίες δεν θα μπορούσε να καταστεί δυνατή η χορήγηση περιφερειακών ενισχύσεων διότι ανήκουν σε χώρες όπου το ανώτατο όριο που ορίζεται στο άρθρο 107, παράγραφος 3, στοιχείο γ) είναι χαμηλό. Η πρόκληση στρεβλώσεων των εμπορικών συναλλαγών εξαιτίας οποιασδήποτε μορφής ενίσχυσης, εκτός από το γεγονός ότι δεν μπορεί να αιτιολογηθεί για λόγους κοινού συμφέροντος, θα καθίστατο λοιπόν ολοσχερής και αδικαιολόγητη. |
| --- | --- |

4.2

Η μέθοδος αυτή προκαλεί εκ των πραγμάτων συνθήκες στρέβλωσης: σε ορισμένες χώρες καθίστανται επιλέξιμες περιφέρειες οι οποίες εμφανίζουν σημαντικά υψηλότερα επίπεδα ανάπτυξης από περιφέρειες άλλων χωρών, στις οποίες δεν θα μπορούσε να καταστεί δυνατή η χορήγηση περιφερειακών ενισχύσεων διότι ανήκουν σε χώρες όπου το ανώτατο όριο που ορίζεται στο άρθρο 107, παράγραφος 3, στοιχείο γ) είναι χαμηλό. Η πρόκληση στρεβλώσεων των εμπορικών συναλλαγών εξαιτίας οποιασδήποτε μορφής ενίσχυσης, εκτός από το γεγονός ότι δεν μπορεί να αιτιολογηθεί για λόγους κοινού συμφέροντος, θα καθίστατο λοιπόν ολοσχερής και αδικαιολόγητη.

| 4.3 | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι είναι σημαντικό, κατά τον προσδιορισμό των περιοχών του στοιχείου γ), να εξακολουθήσει να γίνεται σύγκριση με το εθνικό επίπεδο ανάπτυξης δεδομένου ότι το επίπεδο αυτό αποτελεί τη μοναδική παράμετρο σύγκρισης η οποία παρέχει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να παρεμβαίνουν για την αντιμετώπιση των περιφερειακών ανισοτήτων εντός της επικράτειάς τους και να θέτουν σε εφαρμογή εθνικές περιφερειακές πολιτικές με σκοπό την αποτροπή του κατακερματισμού της εσωτερικής αγοράς. |
| --- | --- |

4.3

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι είναι σημαντικό, κατά τον προσδιορισμό των περιοχών του στοιχείου γ), να εξακολουθήσει να γίνεται σύγκριση με το εθνικό επίπεδο ανάπτυξης δεδομένου ότι το επίπεδο αυτό αποτελεί τη μοναδική παράμετρο σύγκρισης η οποία παρέχει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να παρεμβαίνουν για την αντιμετώπιση των περιφερειακών ανισοτήτων εντός της επικράτειάς τους και να θέτουν σε εφαρμογή εθνικές περιφερειακές πολιτικές με σκοπό την αποτροπή του κατακερματισμού της εσωτερικής αγοράς.

| 4.4 | Σε ένα ευρέως παγκοσμιοποιημένο διεθνές περιβάλλον και σε ένα ευρωπαϊκό σκηνικό με χαρακτηριστικό γνώρισμα την προοδευτική και ταχεία άρση των εσωτερικών φραγμών, οι ανισότητες στο εσωτερικό της Ένωσης γίνονται όλο και περισσότερο αισθητές σε περιφερειακό και εθνικό επίπεδο, σε περιοχές στις οποίες τα κοινωνικοοικονομικά προβλήματα εκφεύγουν των διοικητικών ορίων και οφείλονται σε συγκεκριμένες δομικές και συστημικές αδυναμίες περισσότερο οικονομικής παρά πολιτικής φύσεως. |
| --- | --- |

4.4

Σε ένα ευρέως παγκοσμιοποιημένο διεθνές περιβάλλον και σε ένα ευρωπαϊκό σκηνικό με χαρακτηριστικό γνώρισμα την προοδευτική και ταχεία άρση των εσωτερικών φραγμών, οι ανισότητες στο εσωτερικό της Ένωσης γίνονται όλο και περισσότερο αισθητές σε περιφερειακό και εθνικό επίπεδο, σε περιοχές στις οποίες τα κοινωνικοοικονομικά προβλήματα εκφεύγουν των διοικητικών ορίων και οφείλονται σε συγκεκριμένες δομικές και συστημικές αδυναμίες περισσότερο οικονομικής παρά πολιτικής φύσεως.

| 4.5 | Ο εντοπισμός των «πιο αδύναμων περιοχών» μέσω ενός γεωγραφικού χάρτη που σχεδιάστηκε με βάση στοιχεία που αναφέρονται στο μέσο όρο των ετών 2008-2010, και μάλιστα για διάστημα επτά ετών, θα σήμαινε ότι ο προγραμματισμός είναι τελείως αναχρονιστικός και άκαμπτος ενώ το οικονομικό και κοινωνικό πλαίσιο εξελίσσεται συνεχώς και ταχέως. |
| --- | --- |

4.5

Ο εντοπισμός των «πιο αδύναμων περιοχών» μέσω ενός γεωγραφικού χάρτη που σχεδιάστηκε με βάση στοιχεία που αναφέρονται στο μέσο όρο των ετών 2008-2010, και μάλιστα για διάστημα επτά ετών, θα σήμαινε ότι ο προγραμματισμός είναι τελείως αναχρονιστικός και άκαμπτος ενώ το οικονομικό και κοινωνικό πλαίσιο εξελίσσεται συνεχώς και ταχέως.

| 4.6 | Επιπλέον, η προσπάθεια «εξισορρόπησης» της γεωγραφικής κατανομής της οικονομικής δραστηριότητας με την πραγματοποίηση επενδύσεων στις πιο μειονεκτούσες περιοχές, ενέχει υψηλό κίνδυνο «καταναγκασμού» ανεξάρτητα από το ενεργό δυναμικό των περιοχών αυτών, παρεμποδίζοντας την αποδοτική συσσώρευση δραστηριοτήτων στις περιοχές του στοιχείου γ) και αποβαίνοντας προς όφελος των επονομαζόμενων «κυνηγών τοπικών επιδοτήσεων» στις περιοχές του στοιχείου α). Ο στατιστικός προκαθορισμός των μειονεκτουσών περιοχών δημιουργεί εντελώς αρνητικό κλίμα για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία, αναστέλλοντας την εκδίπλωση συσπειρώσεων καινοτομίας, οι οποίες θεωρούνται από τη στρατηγική «Ευρώπη 2020» ως βασικές συνιστώσες των στρατηγικών έξυπνης εξειδίκευσης για την περιφερειακή ανάπτυξη, και των οποίων η υποστήριξη και η περαιτέρω ανάπτυξη ενθαρρύνεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή η οποία εκτιμά ότι «η στήριξη για την ανάπτυξή τους πρέπει να επικεντρωθεί σε τομείς συγκριτικού πλεονεκτήματος» (12), δηλαδή στους τομείς της οικονομίας στους οποίους οι παρεμβάσεις εμφανίζουν την καλύτερη σχέση κόστους/οφέλους. |
| --- | --- |

4.6

Επιπλέον, η προσπάθεια «εξισορρόπησης» της γεωγραφικής κατανομής της οικονομικής δραστηριότητας με την πραγματοποίηση επενδύσεων στις πιο μειονεκτούσες περιοχές, ενέχει υψηλό κίνδυνο «καταναγκασμού» ανεξάρτητα από το ενεργό δυναμικό των περιοχών αυτών, παρεμποδίζοντας την αποδοτική συσσώρευση δραστηριοτήτων στις περιοχές του στοιχείου γ) και αποβαίνοντας προς όφελος των επονομαζόμενων «κυνηγών τοπικών επιδοτήσεων» στις περιοχές του στοιχείου α). Ο στατιστικός προκαθορισμός των μειονεκτουσών περιοχών δημιουργεί εντελώς αρνητικό κλίμα για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία, αναστέλλοντας την εκδίπλωση συσπειρώσεων καινοτομίας, οι οποίες θεωρούνται από τη στρατηγική «Ευρώπη 2020» ως βασικές συνιστώσες των στρατηγικών έξυπνης εξειδίκευσης για την περιφερειακή ανάπτυξη, και των οποίων η υποστήριξη και η περαιτέρω ανάπτυξη ενθαρρύνεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή η οποία εκτιμά ότι «η στήριξη για την ανάπτυξή τους πρέπει να επικεντρωθεί σε τομείς συγκριτικού πλεονεκτήματος» (12), δηλαδή στους τομείς της οικονομίας στους οποίους οι παρεμβάσεις εμφανίζουν την καλύτερη σχέση κόστους/οφέλους.

| 4.7 | Έχει επίσης καταδειχθεί (13) ευρέως ότι μια περιφερειακή αναπτυξιακή πολιτική βασισμένη κατ’ εξοχήν στην αντιστάθμιση των περιφερειακών ανισοτήτων που σχετίζονται με τη διαφορά παραγωγικότητας, η οποία κατά συνέπεια περιορίζεται στην ανακατανομή των οικονομικών πόρων από τις πλουσιότερες στις φτωχότερες περιοχές, παρακωλύει αισθητά την κινητικότητα και τις διαδικασίες αποδοτικής συσσώρευσης δραστηριοτήτων. Η προσέγγιση αυτή πρέπει απαραιτήτως να αφήνει περιθώρια για μια τοποκεντρική (place based) αναπτυξιακή στρατηγική, στο πλαίσιο της οποίας τα όρια των περιφερειών και των περιοχών «είναι ανεξάρτητα από τα διοικητικά όρια και μπορούν να μεταβληθούν με την πάροδο του χρόνου». |
| --- | --- |

4.7

Έχει επίσης καταδειχθεί (13) ευρέως ότι μια περιφερειακή αναπτυξιακή πολιτική βασισμένη κατ’ εξοχήν στην αντιστάθμιση των περιφερειακών ανισοτήτων που σχετίζονται με τη διαφορά παραγωγικότητας, η οποία κατά συνέπεια περιορίζεται στην ανακατανομή των οικονομικών πόρων από τις πλουσιότερες στις φτωχότερες περιοχές, παρακωλύει αισθητά την κινητικότητα και τις διαδικασίες αποδοτικής συσσώρευσης δραστηριοτήτων. Η προσέγγιση αυτή πρέπει απαραιτήτως να αφήνει περιθώρια για μια τοποκεντρική (place based) αναπτυξιακή στρατηγική, στο πλαίσιο της οποίας τα όρια των περιφερειών και των περιοχών «είναι ανεξάρτητα από τα διοικητικά όρια και μπορούν να μεταβληθούν με την πάροδο του χρόνου».

5.   Ανάγκη τροποποίησης της μεθόδου προσδιορισμού των μειονεκτουσών περιοχών: προτάσεις

| 5.1 | Η ΕΟΚΕ πιστεύει λοιπόν ότι η χαρτογράφηση των λεγόμενων «μειονεκτουσών περιοχών» οφείλει να παρέχει σε κάθε διοικητική περιφέρεια δυνατότητα παρέμβασης σε όλες τις περιοχές όπου υπάρχουν ενδείξεις μειονεξίας κατά την περίοδο προγραμματισμού, οι οποίες γίνονται αντιληπτές με τη βοήθεια εκ των προτέρων καθορισμένων, αναγνωρισμένων και κοινά αποδεκτών παραμέτρων. |
| --- | --- |

5.1

Η ΕΟΚΕ πιστεύει λοιπόν ότι η χαρτογράφηση των λεγόμενων «μειονεκτουσών περιοχών» οφείλει να παρέχει σε κάθε διοικητική περιφέρεια δυνατότητα παρέμβασης σε όλες τις περιοχές όπου υπάρχουν ενδείξεις μειονεξίας κατά την περίοδο προγραμματισμού, οι οποίες γίνονται αντιληπτές με τη βοήθεια εκ των προτέρων καθορισμένων, αναγνωρισμένων και κοινά αποδεκτών παραμέτρων.

| 5.2 | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει το μοντέλο εκσυγχρονισμού της περιφερειακής πολιτικής που συνιστά ο Fabrizio Barca στην έκθεσή του για την πολιτική συνοχής του 2009 (14), το οποίο βασίζεται στην επιλογή των μονάδων παρέμβασης σύμφωνα με τις προτεραιότητες, τις ανάγκες, την εδαφική συγκρότηση των οικονομικών αδυναμιών και των παγίδων κοινωνικού αποκλεισμού, καθώς και σύμφωνα με το θεσμικό περιβάλλον, αλλά ανεξάρτητα από διοικητικά όρια. |
| --- | --- |

5.2

Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει το μοντέλο εκσυγχρονισμού της περιφερειακής πολιτικής που συνιστά ο Fabrizio Barca στην έκθεσή του για την πολιτική συνοχής του 2009 (14), το οποίο βασίζεται στην επιλογή των μονάδων παρέμβασης σύμφωνα με τις προτεραιότητες, τις ανάγκες, την εδαφική συγκρότηση των οικονομικών αδυναμιών και των παγίδων κοινωνικού αποκλεισμού, καθώς και σύμφωνα με το θεσμικό περιβάλλον, αλλά ανεξάρτητα από διοικητικά όρια.

| 5.3 | Η ΕΟΚΕ προτείνει στην Επιτροπή να υιοθετήσει την ίδια προσέγγιση για την πολιτική ανταγωνισμού, μέσω μιας νέας μεθόδου προσδιορισμού των «οικονομικών περιοχών» που εμπίπτουν στο άρθρο 107, παράγραφος 3, στοιχείο γ), ανεξάρτητης από γεωγραφικά και διοικητικά όρια, αλλά ωστόσο ικανής να συνεκτιμά τις πραγματικές συνθήκες που επικρατούν κατά καιρούς στις διάφορες περιοχές. |
| --- | --- |

5.3

Η ΕΟΚΕ προτείνει στην Επιτροπή να υιοθετήσει την ίδια προσέγγιση για την πολιτική ανταγωνισμού, μέσω μιας νέας μεθόδου προσδιορισμού των «οικονομικών περιοχών» που εμπίπτουν στο άρθρο 107, παράγραφος 3, στοιχείο γ), ανεξάρτητης από γεωγραφικά και διοικητικά όρια, αλλά ωστόσο ικανής να συνεκτιμά τις πραγματικές συνθήκες που επικρατούν κατά καιρούς στις διάφορες περιοχές.

| 5.4 | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι αυτό το μοντέλο είναι σε θέση να διασφαλίσει τόσο τους στόχους της περιφερειακής ανάπτυξης μέσω της θεματικής συγκέντρωσης, όσο και τις αρχές του ανταγωνισμού και της ακεραιότητας της αγοράς, μέσω του ποσοτικού περιορισμού των πόρων που προορίζονται για το εργαλείο των περιφερειακών ενισχύσεων, έπειτα από τη λήψη σχετικής απόφασης ανά κράτος μέλος και ανά περιφέρεια NUTS II (Nomenclature of Territorial Units for Statistics - Στατιστική ονοματολογία των εδαφικών μονάδων) σε ένα πρώιμο στάδιο, όπως συμβαίνει ήδη στο πλαίσιο του μηχανισμού που χρησιμοποιείται στον τομέα της αλιείας και της γεωργίας για τον καθορισμό του εθνικού ανώτατου ορίου «de minimis». |
| --- | --- |

5.4

Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι αυτό το μοντέλο είναι σε θέση να διασφαλίσει τόσο τους στόχους της περιφερειακής ανάπτυξης μέσω της θεματικής συγκέντρωσης, όσο και τις αρχές του ανταγωνισμού και της ακεραιότητας της αγοράς, μέσω του ποσοτικού περιορισμού των πόρων που προορίζονται για το εργαλείο των περιφερειακών ενισχύσεων, έπειτα από τη λήψη σχετικής απόφασης ανά κράτος μέλος και ανά περιφέρεια NUTS II (Nomenclature of Territorial Units for Statistics - Στατιστική ονοματολογία των εδαφικών μονάδων) σε ένα πρώιμο στάδιο, όπως συμβαίνει ήδη στο πλαίσιο του μηχανισμού που χρησιμοποιείται στον τομέα της αλιείας και της γεωργίας για τον καθορισμό του εθνικού ανώτατου ορίου «de minimis».

| 5.5 | Η ΕΟΚΕ προτείνει ο καθορισμός του ανώτατου ορίου να συνοδεύεται από τον προσδιορισμό παραμέτρων για την αξιολόγηση καταστάσεων κρίσης, οι οποίες να εγγυώνται ότι οι παρεμβάσεις που πραγματοποιούνται για τη στήριξη των επιχειρήσεων εκπληρώνουν τον στόχο της ανάπτυξης των πιο αδύναμων περιφερειών, καθώς και ότι οι εδαφικές περιοχές στις οποίες χρειάζεται να καταβάλλονται περιστασιακά περιφερειακές ενισχύσεις, διαμορφώνονται με βάση ένα ευρύ φάσμα δεικτών και αντίστοιχων κατώτατων ορίων που έχουν λάβει προγενέστερη έγκριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. |
| --- | --- |

5.5

Η ΕΟΚΕ προτείνει ο καθορισμός του ανώτατου ορίου να συνοδεύεται από τον προσδιορισμό παραμέτρων για την αξιολόγηση καταστάσεων κρίσης, οι οποίες να εγγυώνται ότι οι παρεμβάσεις που πραγματοποιούνται για τη στήριξη των επιχειρήσεων εκπληρώνουν τον στόχο της ανάπτυξης των πιο αδύναμων περιφερειών, καθώς και ότι οι εδαφικές περιοχές στις οποίες χρειάζεται να καταβάλλονται περιστασιακά περιφερειακές ενισχύσεις, διαμορφώνονται με βάση ένα ευρύ φάσμα δεικτών και αντίστοιχων κατώτατων ορίων που έχουν λάβει προγενέστερη έγκριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

| 5.6 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί περισσότερο συνεκτική και ενδεδειγμένη μια μέθοδο οριοθέτησης των μειονεκτουσών περιοχών η οποία να αντικατοπτρίζει την οικονομική και κοινωνική πραγματικότητα της εκάστοτε εδαφικής περιοχής, με συνεκτίμηση της υπέρβασης του εθνικού μέσου όρου όσον αφορά τους δείκτες ανεργίας σε επίπεδο NUTS III και μετατροπή του πληθυσμού που κατοικεί στις επιλεγόμενες περιοχές NUTS III σε μέγιστο όριο για τον καθορισμό των ενισχύσεων που θα διατίθενται στις επιχειρήσεις οι οποίες εδρεύουν στις ίδιες περιοχές NUTS III, μέσω ενός πολλαπλασιαστικού συντελεστή ο οποίος θα αποφασίζεται κατόπιν συμφωνίας με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. |
| --- | --- |

5.6

Η ΕΟΚΕ θεωρεί περισσότερο συνεκτική και ενδεδειγμένη μια μέθοδο οριοθέτησης των μειονεκτουσών περιοχών η οποία να αντικατοπτρίζει την οικονομική και κοινωνική πραγματικότητα της εκάστοτε εδαφικής περιοχής, με συνεκτίμηση της υπέρβασης του εθνικού μέσου όρου όσον αφορά τους δείκτες ανεργίας σε επίπεδο NUTS III και μετατροπή του πληθυσμού που κατοικεί στις επιλεγόμενες περιοχές NUTS III σε μέγιστο όριο για τον καθορισμό των ενισχύσεων που θα διατίθενται στις επιχειρήσεις οι οποίες εδρεύουν στις ίδιες περιοχές NUTS III, μέσω ενός πολλαπλασιαστικού συντελεστή ο οποίος θα αποφασίζεται κατόπιν συμφωνίας με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

| 5.7 | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, η μέθοδος αυτή παρέχει στην Επιτροπή τη δυνατότητα αποτελεσματικότερης προστασίας του ανταγωνισμού σε σχέση με τη μέθοδο που εφαρμόζεται σήμερα, διότι πληροί τις προϋποθέσεις συμβατότητας που ορίζονται στις κατευθυντήριες γραμμές και συγχρόνως επιβάλλει ένα ποσοτικό και συγκεκριμένο όριο για τις ενισχύσεις που μπορούν να χορηγούν τα κράτη μέλη σε μια δεδομένη εδαφική περιοχή, προκειμένου να αποτρέπει το ενδεχόμενο οι χώρες που διαθέτουν περισσότερους πόρους να μπορούν να παρεμβαίνουν υπέρ των δικών τους επιχειρήσεων σε βαθμό δυσανάλογο προς άλλες χώρες, ενώ οι ισχύοντες κανόνες επιτρέπουν στα κράτη μέλη να συγκεντρώνουν σε μια δεδομένη επιλέξιμη εδαφική περιοχή περιφερειακές ενισχύσεις το συνολικό ποσό των οποίων θα μπορούσε να νοθεύσει τον ανταγωνισμό. |
| --- | --- |

5.7

Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, η μέθοδος αυτή παρέχει στην Επιτροπή τη δυνατότητα αποτελεσματικότερης προστασίας του ανταγωνισμού σε σχέση με τη μέθοδο που εφαρμόζεται σήμερα, διότι πληροί τις προϋποθέσεις συμβατότητας που ορίζονται στις κατευθυντήριες γραμμές και συγχρόνως επιβάλλει ένα ποσοτικό και συγκεκριμένο όριο για τις ενισχύσεις που μπορούν να χορηγούν τα κράτη μέλη σε μια δεδομένη εδαφική περιοχή, προκειμένου να αποτρέπει το ενδεχόμενο οι χώρες που διαθέτουν περισσότερους πόρους να μπορούν να παρεμβαίνουν υπέρ των δικών τους επιχειρήσεων σε βαθμό δυσανάλογο προς άλλες χώρες, ενώ οι ισχύοντες κανόνες επιτρέπουν στα κράτη μέλη να συγκεντρώνουν σε μια δεδομένη επιλέξιμη εδαφική περιοχή περιφερειακές ενισχύσεις το συνολικό ποσό των οποίων θα μπορούσε να νοθεύσει τον ανταγωνισμό.

6.   Ανάγκη διατήρησης των ενισχύσεων ακόμη και προς όφελος των μεγάλων επιχειρήσεων στις περιοχές που εμπίπτουν στο άρθρο 107, παράγραφος 3, στοιχείο γ)

| 6.1 | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι οι περιφερειακές ενισχύσεις είχαν αρχικά προβλεφθεί για τη στήριξη των μεγάλων επιχειρήσεων, των οποίων ο στρατηγικός ρόλος στην αναπτυξιακή δυναμική των περιφερειακών οικονομιών προβάλλεται δεόντως από την Επιτροπή στην ανακοίνωσή της του 1998 σχετικά με την περιφερειακή πολιτική και την πολιτική ανταγωνισμού (15)· στην ανακοίνωση αυτή επισημαίνεται η ανάγκη συνεκτικότητας μεταξύ των εν λόγω δύο πολιτικών με σκοπό «να προσελκύσουν τις επενδύσεις των μεγάλων επιχειρήσεων» που αναγνωρίζεται ρητά ότι «έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την περιφερειακή ανάπτυξη, λόγω των έμμεσων επιπτώσεών τους και του ανοίγματος στην παγκόσμια αγορά». |
| --- | --- |

6.1

Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι οι περιφερειακές ενισχύσεις είχαν αρχικά προβλεφθεί για τη στήριξη των μεγάλων επιχειρήσεων, των οποίων ο στρατηγικός ρόλος στην αναπτυξιακή δυναμική των περιφερειακών οικονομιών προβάλλεται δεόντως από την Επιτροπή στην ανακοίνωσή της του 1998 σχετικά με την περιφερειακή πολιτική και την πολιτική ανταγωνισμού (15)· στην ανακοίνωση αυτή επισημαίνεται η ανάγκη συνεκτικότητας μεταξύ των εν λόγω δύο πολιτικών με σκοπό «να προσελκύσουν τις επενδύσεις των μεγάλων επιχειρήσεων» που αναγνωρίζεται ρητά ότι «έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την περιφερειακή ανάπτυξη, λόγω των έμμεσων επιπτώσεών τους και του ανοίγματος στην παγκόσμια αγορά».

| 6.2 | Υπό το πρίσμα των παρατηρήσεων που διατυπώθηκαν ανωτέρω, η ΕΟΚΕ κρίνει αναγκαίο να διατηρηθεί η δυνατότητα χορήγησης περιφερειακών ενισχύσεων ακόμη και προς τις μεγάλες επιχειρήσεις στις περιοχές που εμπίπτουν στο άρθρο 107, παράγραφος 3, στοιχείο γ), σύμφωνα με τους όρους που προβλέπονται στις υφιστάμενες κατευθυντήριες γραμμές. |
| --- | --- |

6.2

Υπό το πρίσμα των παρατηρήσεων που διατυπώθηκαν ανωτέρω, η ΕΟΚΕ κρίνει αναγκαίο να διατηρηθεί η δυνατότητα χορήγησης περιφερειακών ενισχύσεων ακόμη και προς τις μεγάλες επιχειρήσεις στις περιοχές που εμπίπτουν στο άρθρο 107, παράγραφος 3, στοιχείο γ), σύμφωνα με τους όρους που προβλέπονται στις υφιστάμενες κατευθυντήριες γραμμές.

| 6.3 | Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο γεγονός ότι η εξαίρεση των μεγάλων επιχειρήσεων από τις περιφερειακές ενισχύσεις που χορηγούνται στις περιοχές του στοιχείου γ) ενδέχεται να προκαλέσει επικίνδυνη ανισορροπία στους δημοσίους πόρους των περιοχών του στοιχείου α), σε ορισμένες χώρες οι οποίες όχι μόνο διαθέτουν τη μέγιστη ένταση ενίσχυσης, αλλά επιπλέον επωφελούνται από σημαντικούς πόρους της ΕΕ και έχουν πολύ χαμηλότερο κόστος εργασίας, με αναπόφευκτες στρεβλωτικές επιπτώσεις στον ανταγωνισμό. |
| --- | --- |

6.3

Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο γεγονός ότι η εξαίρεση των μεγάλων επιχειρήσεων από τις περιφερειακές ενισχύσεις που χορηγούνται στις περιοχές του στοιχείου γ) ενδέχεται να προκαλέσει επικίνδυνη ανισορροπία στους δημοσίους πόρους των περιοχών του στοιχείου α), σε ορισμένες χώρες οι οποίες όχι μόνο διαθέτουν τη μέγιστη ένταση ενίσχυσης, αλλά επιπλέον επωφελούνται από σημαντικούς πόρους της ΕΕ και έχουν πολύ χαμηλότερο κόστος εργασίας, με αναπόφευκτες στρεβλωτικές επιπτώσεις στον ανταγωνισμό.

| 6.4 | Η ελευθέρωση των χρηματοπιστωτικών αγορών και η επέκταση της ενιαίας αγοράς παρέχουν σήμερα τη δυνατότητα στις επιχειρήσεις να εφαρμόζουν στρατηγικές για την ελαχιστοποίηση των φορολογικών τους επιβαρύνσεων και να προβαίνουν σε ένα είδος «νομοθετικής αγοράς», αναζητώντας τον πιο πρόσφορο από φορολογική άποψη τόπο εγκατάστασης (16)· εν αναμονή της επίτευξης μιας φορολογικής εναρμόνισης ικανής να ελαχιστοποιήσει τον επιζήμιο φορολογικό ανταγωνισμό, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η Επιτροπή θα πρέπει να προτιμήσει, εν προκειμένω, τις μορφές και τα καθεστώτα ενισχύσεων (π.χ. μακροπρόθεσμες φορολογικές ελαφρύνσεις που βασίζονται σε επαρκώς «δεσμευτικούς» όρους) που μπορούν να συμβάλλουν στην ελαχιστοποίηση των στρεβλώσεων της αγοράς καλύτερα απ' ό,τι η μείωση των ενισχύσεων. Το κανονιστικό πλαίσιο του νέου προγράμματος ενισχύει τους κανόνες για την αποτροπή της μετεγκατάστασης επιχειρήσεων και διασφαλίζει την ύπαρξη διόδων που διευκολύνουν τον ενδεδειγμένο συντονισμό της χρήσης των χρηματοδοτικών πόρων της ΕΕ για τη συνοχή, επιτρέποντας συγχρόνως τη χορήγηση των περιφερειακών ενισχύσεων προς όφελος της ίδιας επιχείρησης. |
| --- | --- |

6.4

Η ελευθέρωση των χρηματοπιστωτικών αγορών και η επέκταση της ενιαίας αγοράς παρέχουν σήμερα τη δυνατότητα στις επιχειρήσεις να εφαρμόζουν στρατηγικές για την ελαχιστοποίηση των φορολογικών τους επιβαρύνσεων και να προβαίνουν σε ένα είδος «νομοθετικής αγοράς», αναζητώντας τον πιο πρόσφορο από φορολογική άποψη τόπο εγκατάστασης (16)· εν αναμονή της επίτευξης μιας φορολογικής εναρμόνισης ικανής να ελαχιστοποιήσει τον επιζήμιο φορολογικό ανταγωνισμό, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η Επιτροπή θα πρέπει να προτιμήσει, εν προκειμένω, τις μορφές και τα καθεστώτα ενισχύσεων (π.χ. μακροπρόθεσμες φορολογικές ελαφρύνσεις που βασίζονται σε επαρκώς «δεσμευτικούς» όρους) που μπορούν να συμβάλλουν στην ελαχιστοποίηση των στρεβλώσεων της αγοράς καλύτερα απ' ό,τι η μείωση των ενισχύσεων. Το κανονιστικό πλαίσιο του νέου προγράμματος ενισχύει τους κανόνες για την αποτροπή της μετεγκατάστασης επιχειρήσεων και διασφαλίζει την ύπαρξη διόδων που διευκολύνουν τον ενδεδειγμένο συντονισμό της χρήσης των χρηματοδοτικών πόρων της ΕΕ για τη συνοχή, επιτρέποντας συγχρόνως τη χορήγηση των περιφερειακών ενισχύσεων προς όφελος της ίδιας επιχείρησης.

| 6.5 | Η ΕΟΚΕ συνιστά θερμά στην Επιτροπή να εξετάσει προσεκτικά το κανονιστικό μοντέλο που χρησιμοποιείται για τη στήριξη της οικονομικής ανάπτυξης των μειονεκτουσών εδαφικών περιοχών από έναν από τους σημαντικότερους ανταγωνιστές μας, τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (Code of Federal Regulations, τίτλος 13, Business Credit and Assistance). Ο μηχανισμός για την υπόδειξη των περιοχών που χρήζουν δημόσιας παρέμβασης βασίζεται στον προσδιορισμό των σημείων οικονομικής ανάπτυξης (economic development districts) και των οικονομικά μειονεκτουσών περιοχών (economic distressed areas), καθώς και στην επιλογή έργων εστιασμένων στην ανάπτυξή τους, όχι βάσει γεωγραφικών και διοικητικών ορίων, αλλά σύμφωνα τόσο με τις προτεραιότητες και τους στόχους της εκάστοτε παρέμβασης όσο και με ένα σύνολο παραμέτρων που προσδιορίζονται κατά κανόνα σε ομοσπονδιακό επίπεδο και στη συνέχεια διαμορφώνονται λεπτομερέστερα από κάθε ενδιαφερόμενη Πολιτεία, ανάλογα με την οικονομική δομή της. |
| --- | --- |

6.5

Η ΕΟΚΕ συνιστά θερμά στην Επιτροπή να εξετάσει προσεκτικά το κανονιστικό μοντέλο που χρησιμοποιείται για τη στήριξη της οικονομικής ανάπτυξης των μειονεκτουσών εδαφικών περιοχών από έναν από τους σημαντικότερους ανταγωνιστές μας, τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (Code of Federal Regulations, τίτλος 13, Business Credit and Assistance). Ο μηχανισμός για την υπόδειξη των περιοχών που χρήζουν δημόσιας παρέμβασης βασίζεται στον προσδιορισμό των σημείων οικονομικής ανάπτυξης (economic development districts) και των οικονομικά μειονεκτουσών περιοχών (economic distressed areas), καθώς και στην επιλογή έργων εστιασμένων στην ανάπτυξή τους, όχι βάσει γεωγραφικών και διοικητικών ορίων, αλλά σύμφωνα τόσο με τις προτεραιότητες και τους στόχους της εκάστοτε παρέμβασης όσο και με ένα σύνολο παραμέτρων που προσδιορίζονται κατά κανόνα σε ομοσπονδιακό επίπεδο και στη συνέχεια διαμορφώνονται λεπτομερέστερα από κάθε ενδιαφερόμενη Πολιτεία, ανάλογα με την οικονομική δομή της.

7.   Απόψεις των ενδιαφερομένων μερών

| 7.1 | Κατά τη διάρκεια της δημόσιας ακρόασης που πραγματοποιήθηκε στις 29 Ιανουαρίου 2013 με θέμα τις περιφερειακές ενισχύσεις για την ανάπτυξη των περιφερειών της Ευρώπης, κατά την οποία εξέθεσαν τις απόψεις τους οι εκπρόσωποι ορισμένων περιφερειών της Ευρώπης (από την Ισπανία, τη Γερμανία και την Ιταλία: Ανδαλουσία, Βαυαρία και Emilia Romagna), κάποιοι εκπρόσωποι τοπικών και εθνικών ενώσεων επιχειρήσεων, ένας εκπρόσωπος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, καθώς και ο εμπειρογνώμονας του εισηγητή της Επιτροπής των Περιφερειών, ο οποίος παρουσίασε τη γνωμοδότηση που εγκρίθηκε από το εν λόγω συμβουλευτικό όργανο της ΕΕ την 1η Φεβρουαρίου 2013 (17)· στη γνωμοδότηση αυτή υποβάλλονται προς την Επιτροπή ερωτήματα και προτάσεις που συμμερίζονται ευρέως την ανάγκη εκσυγχρονισμού των κανόνων που διέπουν τις κρατικές ενισχύσεις περιφερειακού χαρακτήρα. |
| --- | --- |

7.1

Κατά τη διάρκεια της δημόσιας ακρόασης που πραγματοποιήθηκε στις 29 Ιανουαρίου 2013 με θέμα τις περιφερειακές ενισχύσεις για την ανάπτυξη των περιφερειών της Ευρώπης, κατά την οποία εξέθεσαν τις απόψεις τους οι εκπρόσωποι ορισμένων περιφερειών της Ευρώπης (από την Ισπανία, τη Γερμανία και την Ιταλία: Ανδαλουσία, Βαυαρία και Emilia Romagna), κάποιοι εκπρόσωποι τοπικών και εθνικών ενώσεων επιχειρήσεων, ένας εκπρόσωπος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, καθώς και ο εμπειρογνώμονας του εισηγητή της Επιτροπής των Περιφερειών, ο οποίος παρουσίασε τη γνωμοδότηση που εγκρίθηκε από το εν λόγω συμβουλευτικό όργανο της ΕΕ την 1η Φεβρουαρίου 2013 (17)· στη γνωμοδότηση αυτή υποβάλλονται προς την Επιτροπή ερωτήματα και προτάσεις που συμμερίζονται ευρέως την ανάγκη εκσυγχρονισμού των κανόνων που διέπουν τις κρατικές ενισχύσεις περιφερειακού χαρακτήρα.

| 7.2 | Παρά τις διαφορετικές θεωρήσεις και απόψεις τους, οι εκπρόσωποι τόσο των περιφερειών όσο και των επιχειρήσεων επεσήμαναν την αδυναμία της πρότασης της Επιτροπής να ικανοποιήσει, κατά τρόπο πρόσφορο και αποδεκτό, τα πολυάριθμα αιτήματα για τον εκσυγχρονισμό και τη βελτίωση του συστήματος των περιφερειακών ενισχύσεων, ιδιαίτερα κατά την παρούσα οξύτατη κρίση. Ο εκπρόσωπος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου συμφώνησε με την πρόταση που περιλαμβάνεται στην παρούσα γνωμοδότηση, κρίνοντάς την περισσότερο ενδεδειγμένη και καλύτερα προσαρμοσμένη στις ανάγκες της εδαφικής επανεξισορρόπησης. Διατυπώθηκαν επίσης ορισμένες ενδιαφέρουσες προτάσεις σχετικά με την προσθήκη στο επί του παρόντος μοναδικό κριτήριο του ΑΕΠ και άλλων παραμέτρων, με σκοπό τον υπολογισμό των αποκλίσεων σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και της επιλεξιμότητας των ενισχυόμενων περιφερειών βάσει της παρέκκλισης που προβλέπεται στο άρθρο 107, παράγραφος 3, όπως π.χ. το ποσοστό ανεργίας μιας περιφέρειας. Οι προτάσεις αυτές υποστηρίζονται πλήρως από την ΕΟΚΕ. |
| --- | --- |

7.2

Παρά τις διαφορετικές θεωρήσεις και απόψεις τους, οι εκπρόσωποι τόσο των περιφερειών όσο και των επιχειρήσεων επεσήμαναν την αδυναμία της πρότασης της Επιτροπής να ικανοποιήσει, κατά τρόπο πρόσφορο και αποδεκτό, τα πολυάριθμα αιτήματα για τον εκσυγχρονισμό και τη βελτίωση του συστήματος των περιφερειακών ενισχύσεων, ιδιαίτερα κατά την παρούσα οξύτατη κρίση. Ο εκπρόσωπος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου συμφώνησε με την πρόταση που περιλαμβάνεται στην παρούσα γνωμοδότηση, κρίνοντάς την περισσότερο ενδεδειγμένη και καλύτερα προσαρμοσμένη στις ανάγκες της εδαφικής επανεξισορρόπησης. Διατυπώθηκαν επίσης ορισμένες ενδιαφέρουσες προτάσεις σχετικά με την προσθήκη στο επί του παρόντος μοναδικό κριτήριο του ΑΕΠ και άλλων παραμέτρων, με σκοπό τον υπολογισμό των αποκλίσεων σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και της επιλεξιμότητας των ενισχυόμενων περιφερειών βάσει της παρέκκλισης που προβλέπεται στο άρθρο 107, παράγραφος 3, όπως π.χ. το ποσοστό ανεργίας μιας περιφέρειας. Οι προτάσεις αυτές υποστηρίζονται πλήρως από την ΕΟΚΕ.

| 7.3 | Τέλος, οι επιχειρήσεις –τόσο σε τοπικό όσο και σε περιφερειακό επίπεδο– υπογράμμισαν την ανάγκη διαμόρφωσης ενός ευπροσάρμοστου εργαλείου: η πρόσβαση στις περιφερειακές ενισχύσεις θα πρέπει να αξιολογείται σε συνάρτηση με την ποιότητα της εκάστοτε επένδυσης, τον αναμενόμενο αντίκτυπό της στην οικονομία και τις επιπτώσεις της στον ανταγωνισμό, χωρίς να εξαρτάται από το μέγεθος της ενδιαφερόμενης επιχείρησης. Επιπλέον, υπενθυμίστηκε ότι –για την αποτελεσματικότερη αξιολόγηση των επιπτώσεων που συνεπάγονται για τον ανταγωνισμό οι ενισχύσεις προς όφελος επιχειρήσεων μεγαλύτερων διαστάσεων από τις ΜΜΕ– θα ήταν σκόπιμο να επικαιροποιηθεί ο προσδιορισμός των παραμέτρων που σχετίζονται με τις διαστάσεις των επιχειρήσεων, σύμφωνα με σύσταση της Επιτροπής του 2003 (18), δεδομένου ότι στην κατηγορία των επιχειρήσεων «μη ΜΜΕ» περιλαμβάνονται πολλές επιχειρήσεις που δεν είναι μεγάλες πολυεθνικές και, εφόσον έχουν διαστάσεις πολύ μικρότερες από εκείνες των μεγάλων πολυεθνικών εταιρειών, δεν μπορούν να αξιολογούνται κατά τον ίδιο τρόπο με αυτές. |
| --- | --- |

7.3

Τέλος, οι επιχειρήσεις –τόσο σε τοπικό όσο και σε περιφερειακό επίπεδο– υπογράμμισαν την ανάγκη διαμόρφωσης ενός ευπροσάρμοστου εργαλείου: η πρόσβαση στις περιφερειακές ενισχύσεις θα πρέπει να αξιολογείται σε συνάρτηση με την ποιότητα της εκάστοτε επένδυσης, τον αναμενόμενο αντίκτυπό της στην οικονομία και τις επιπτώσεις της στον ανταγωνισμό, χωρίς να εξαρτάται από το μέγεθος της ενδιαφερόμενης επιχείρησης. Επιπλέον, υπενθυμίστηκε ότι –για την αποτελεσματικότερη αξιολόγηση των επιπτώσεων που συνεπάγονται για τον ανταγωνισμό οι ενισχύσεις προς όφελος επιχειρήσεων μεγαλύτερων διαστάσεων από τις ΜΜΕ– θα ήταν σκόπιμο να επικαιροποιηθεί ο προσδιορισμός των παραμέτρων που σχετίζονται με τις διαστάσεις των επιχειρήσεων, σύμφωνα με σύσταση της Επιτροπής του 2003 (18), δεδομένου ότι στην κατηγορία των επιχειρήσεων «μη ΜΜΕ» περιλαμβάνονται πολλές επιχειρήσεις που δεν είναι μεγάλες πολυεθνικές και, εφόσον έχουν διαστάσεις πολύ μικρότερες από εκείνες των μεγάλων πολυεθνικών εταιρειών, δεν μπορούν να αξιολογούνται κατά τον ίδιο τρόπο με αυτές.

8.   Ανάγκη διατήρησης του επιπέδου στήριξης των μεγάλων επιχειρήσεων στις περιοχές που εμπίπτουν στο άρθρο 107, παράγραφος 3, στοιχείο α)

| 8.1 | Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να επανεξετάσει την πρόθεσή της για περιορισμό της έντασης της ενίσχυσης σε μεγάλες επιχειρήσεις από 40 % σε 35 % και 25 %. Η επιχειρηματολογία της Επιτροπής για περιορισμό της ενίσχυσης δεν είναι ορθή. Ο προτεινόμενος περιορισμός θα οδηγούσε τελικά στην καταστροφή των υφιστάμενων προγραμμάτων στις περιοχές του στοιχείου α), τα οποία έχουν δημιουργηθεί για την προσέλκυση ξένων επενδύσεων. |
| --- | --- |

8.1

Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να επανεξετάσει την πρόθεσή της για περιορισμό της έντασης της ενίσχυσης σε μεγάλες επιχειρήσεις από 40 % σε 35 % και 25 %. Η επιχειρηματολογία της Επιτροπής για περιορισμό της ενίσχυσης δεν είναι ορθή. Ο προτεινόμενος περιορισμός θα οδηγούσε τελικά στην καταστροφή των υφιστάμενων προγραμμάτων στις περιοχές του στοιχείου α), τα οποία έχουν δημιουργηθεί για την προσέλκυση ξένων επενδύσεων.

| 8.2 | Η ΕΟΚΕ ανησυχεί επίσης σοβαρά για την πρόθεση της Επιτροπής να περιορίσει την ένταση της ενίσχυσης στο ποσό των συμπληρωματικών δαπανών και να καταστήσει αυστηρότερη τη διαδικασία με την οποία θα πρέπει να αποδεικνύεται ότι οι ενισχύσεις που χορηγούνται αποτελούν όντως κίνητρα για τις μεγάλες επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

8.2

Η ΕΟΚΕ ανησυχεί επίσης σοβαρά για την πρόθεση της Επιτροπής να περιορίσει την ένταση της ενίσχυσης στο ποσό των συμπληρωματικών δαπανών και να καταστήσει αυστηρότερη τη διαδικασία με την οποία θα πρέπει να αποδεικνύεται ότι οι ενισχύσεις που χορηγούνται αποτελούν όντως κίνητρα για τις μεγάλες επιχειρήσεις.

| 8.3 | Τα μέτρα που εκτίθενται πιο πάνω θα έχουν, στην πράξη, ως αποτέλεσμα την υπονόμευση της ικανότητας των περιοχών του στοιχείου α) να προσελκύουν ξένες επενδύσεις, να δημιουργούν νέες θέσεις εργασίας και να παράγουν αξίες, θα θέσουν δε τις περιοχές αυτές σε μειονεκτική θέση από ανταγωνιστική άποψη έναντι άλλων περιοχών εκτός Ευρώπης με επενδυτικά σχέδια συχνά πολύ πιο γενναιόδωρα. |
| --- | --- |

8.3

Τα μέτρα που εκτίθενται πιο πάνω θα έχουν, στην πράξη, ως αποτέλεσμα την υπονόμευση της ικανότητας των περιοχών του στοιχείου α) να προσελκύουν ξένες επενδύσεις, να δημιουργούν νέες θέσεις εργασίας και να παράγουν αξίες, θα θέσουν δε τις περιοχές αυτές σε μειονεκτική θέση από ανταγωνιστική άποψη έναντι άλλων περιοχών εκτός Ευρώπης με επενδυτικά σχέδια συχνά πολύ πιο γενναιόδωρα.

Βρυξέλλες, 21 Μαρτίου 2013.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Staffan NILSSON

---

(1)  EE C 11 της 15.01.2013, σελ. 49.

1

(2)  http://ec.europa.eu/competition/consultations/2013_regional_aid_guidelines/explanatory_note_el.pdf.

2

(3)  2009/C 223/02, σελ. 54.

3

(4)  Έγγραφο συζήτησης Comp/DG/2012/012588 της 23ης Φεβρουαρίου 2012.

4

(5)  ΕΕ C 90 της 26.3.1998, σελ. 3.

5

(6)  Ανακοίνωση της Επιτροπής προς τα κράτη μέλη σχετικά με την περιφερειακή πολιτική και την πολιτική ανταγωνισμού – Για την ενίσχυση της συγκέντρωσης και της συνεκτικότητάς τους, 98/C 90/03, σημ. 1.

6

(7)  Ανακοίνωση της Επιτροπής με θέμα «Πολιτική της συνοχής για την ενίσχυση της ανάπτυξης και της απασχόλησης: Στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές της Κοινότητας, 2007-2013», COM(2005) 299 της 5ης Ιουλίου 2005, σημείο 5.

7

(8)  Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1083/2006 του Συμβουλίου περί καθορισμού γενικών διατάξεων για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και το Ταμείο Συνοχής και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1260/1999, άρθρο 12.

8

(9)  COM(2008) 616 final της 6ης Οκτωβρίου 2008, σημείο 1.

9

(10)  Αυτόθι, σημείο 2.3.

10

(11)  Αυτόθι, σημείο 3.1.

11

(12)  COM(2010) 553 final, της 6ης Οκτωβρίου 2010, με θέμα «Η περιφερειακή πολιτική συμβάλλει στην έξυπνη ανάπτυξη στο πλαίσιο της Ευρώπης 2020», σημείο 3.1.

12

(13)  Βλ. υποσημείωση αριθ. 14.

13

(14)  «Ατζέντα για μια μεταρρύθμιση της πολιτικής συνοχής – Μια εδαφική προσέγγιση για την αντιμετώπιση των προκλήσεων και προσδοκιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης», ανεξάρτητη έκθεση που εκπονήθηκε, κατόπιν αιτήματος της Danuta Hübner, Επιτρόπου Περιφερειακής Πολιτικής, από τον Fabrizio Barca, τον Απρίλιο 2009.

14

(15)  Πρβλ. υποσημείωση αριθ. 5.

15

(16)  «Μια νέα στρατηγική για την ενιαία αγορά – Στην υπηρεσία της οικονομίας και της κοινωνίας της Ευρώπης», Έκθεση του Mario Monti προς τον Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, José Manuel Barroso, στις 9 Μαΐου 2010.

16

(17)  http://www.toad.cor.europa.eu/corwipdetail.aspx?folderpath=COTER-V/034&id=21792.

17

(18)  Σύσταση 2003/361/ΕΚ της Επιτροπής, της 6ης Μαΐου 2003, σχετικά με τον ορισμό των πολύ μικρών, των μικρών και των μεσαίων επιχειρήσεων, πλήρες κείμενο της πράξεως (ΕΕ L 124 της l 20.5.2003).

18

---

| 6.6.2013 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 161/27 |
| --- | --- | --- | --- |

6.6.2013

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 161/27

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Η δημιουργία απασχόλησης μέσω της μαθητείας και της διά βίου επαγγελματικής κατάρτισης — Ο ρόλος των επιχειρήσεων στην εκπαίδευση στην ΕΕ» (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

2013/C 161/05

Εισηγήτρια: η κ. Vladimíra DRBALOVÁ

Στις 12 Ιουλίου 2012, και σύμφωνα με το άρθρο 29 παράγραφος 2 του Εσωτερικού της Κανονισμού, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση πρωτοβουλίας με θέμα:

Η δημιουργία απασχόλησης μέσω της μαθητείας και της διά βίου επαγγελματικής κατάρτισης - Ο ρόλος των επιχειρήσεων στην εκπαίδευση στην ΕΕ.

Το ειδικευμένο τμήμα «Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη», στο οποίο ανατέθηκαν οι σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 26 Φεβρουαρίου 2013.

Κατά την 488η σύνοδο ολομέλειας, της 20ής και 21ης Μαρτίου 2013 (συνεδρίαση της 20ής Μαρτίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 83 ψήφους υπέρ, μία κατά και 6 αποχές.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Η ΕΟΚΕ εξετάζει τον ενεργό τρόπο με τον οποίο οι εργοδότες και οι επιχειρηματίες αντιμετωπίζουν την προσπάθεια που γίνεται σε όλη την Ευρώπη για την καλλιέργεια των δεξιοτήτων και τη σύζευξή τους με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας. Τούτο δε με την προοπτική της ανάκαμψης της ανάπτυξης, της τόνωσης της απασχόλησης και ιδίως της αναβάθμισης της θέσης των νέων στην αγορά εργασίας. |
| --- | --- |

1.1

Η ΕΟΚΕ εξετάζει τον ενεργό τρόπο με τον οποίο οι εργοδότες και οι επιχειρηματίες αντιμετωπίζουν την προσπάθεια που γίνεται σε όλη την Ευρώπη για την καλλιέργεια των δεξιοτήτων και τη σύζευξή τους με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας. Τούτο δε με την προοπτική της ανάκαμψης της ανάπτυξης, της τόνωσης της απασχόλησης και ιδίως της αναβάθμισης της θέσης των νέων στην αγορά εργασίας.

| 1.2 | Η εκπαίδευση και η επαγγελματική κατάρτιση είναι δαπανηρές δραστηριότητες με πολυάριθμους αποδέκτες. Τα δε συστήματα επιμερισμού αυτού του κόστους ανά την ΕΕ είναι πολλά και ποικίλα. Θα ήταν σκόπιμο να συνδεθούν και οι εργοδότες με αυτά τα συστήματα αναλόγως με τις πρακτικές που ακολουθούνται και την κατάσταση που επικρατεί σε κάθε κράτος μέλος. |
| --- | --- |

1.2

Η εκπαίδευση και η επαγγελματική κατάρτιση είναι δαπανηρές δραστηριότητες με πολυάριθμους αποδέκτες. Τα δε συστήματα επιμερισμού αυτού του κόστους ανά την ΕΕ είναι πολλά και ποικίλα. Θα ήταν σκόπιμο να συνδεθούν και οι εργοδότες με αυτά τα συστήματα αναλόγως με τις πρακτικές που ακολουθούνται και την κατάσταση που επικρατεί σε κάθε κράτος μέλος.

| 1.3 | Η ΕΟΚΕ καλεί τους εργοδότες και τους επιχειρηματίες να στηρίξουν την αρχή της εταιρικής σχέσης και της συνεργασίας όλων των αρμόδιων φορέων στην προσπάθεια αφ’ ενός μεν μεταρρύθμισης των εκπαιδευτικών συστημάτων και των συστημάτων επαγγελματικής κατάρτισης, αφ’ ετέρου δε εκπόνησης στρατηγικών διά βίου μάθησης. Μέσα σε αυτό το περίγραμμα η EOKE αναγνωρίζει τον ρόλο του κοινωνικού διαλόγου και των καρπών που έχει αποφέρει μέχρι στιγμής η συνεργασία των κοινωνικών εταίρων σε όλα τα επίπεδα. |
| --- | --- |

1.3

Η ΕΟΚΕ καλεί τους εργοδότες και τους επιχειρηματίες να στηρίξουν την αρχή της εταιρικής σχέσης και της συνεργασίας όλων των αρμόδιων φορέων στην προσπάθεια αφ’ ενός μεν μεταρρύθμισης των εκπαιδευτικών συστημάτων και των συστημάτων επαγγελματικής κατάρτισης, αφ’ ετέρου δε εκπόνησης στρατηγικών διά βίου μάθησης. Μέσα σε αυτό το περίγραμμα η EOKE αναγνωρίζει τον ρόλο του κοινωνικού διαλόγου και των καρπών που έχει αποφέρει μέχρι στιγμής η συνεργασία των κοινωνικών εταίρων σε όλα τα επίπεδα.

| 1.4 | H EOKE καλεί τους εργοδότες και τους επιχειρηματίες, με την προοπτική να διατηρήσουν και να ενισχύσουν τη θέση της βιομηχανίας στην Ευρώπη, να λάβουν μέρος στη βελτίωση της εικόνας της βιομηχανίας, των τεχνικών γνωστικών πεδίων, καθώς και των επιστημονικών και τεχνικών δεξιοτήτων (1). Επίσης τους καλεί να αναλύσουν, να προβλέψουν και να γνωστοποιήσουν τις ανάγκες καθενός από τους επιμέρους κλάδους, συμβάλλοντας έτσι ενεργά στην καλύτερη αντιστοίχιση των δεξιοτήτων με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας. |
| --- | --- |

1.4

H EOKE καλεί τους εργοδότες και τους επιχειρηματίες, με την προοπτική να διατηρήσουν και να ενισχύσουν τη θέση της βιομηχανίας στην Ευρώπη, να λάβουν μέρος στη βελτίωση της εικόνας της βιομηχανίας, των τεχνικών γνωστικών πεδίων, καθώς και των επιστημονικών και τεχνικών δεξιοτήτων (1). Επίσης τους καλεί να αναλύσουν, να προβλέψουν και να γνωστοποιήσουν τις ανάγκες καθενός από τους επιμέρους κλάδους, συμβάλλοντας έτσι ενεργά στην καλύτερη αντιστοίχιση των δεξιοτήτων με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας.

| 1.5 | Παράλληλα, οι εργοδότες και οι ενώσεις επιχειρηματιών πρέπει να σέβονται τις ειδικές ανάγκες των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων, δεδομένων των διόλου ευκαταφρόνητων δυνατοτήτων τους να δημιουργούν θέσεις εργασίας. Συν τοις άλλοις, πρέπει να τις βοηθούν να καταγράφουν οι ίδιες τις ανάγκες τους, παρουσιάζοντας λεπτομερώς τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν ως πιο δυναμικές και ευπροσάρμοστες επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

1.5

Παράλληλα, οι εργοδότες και οι ενώσεις επιχειρηματιών πρέπει να σέβονται τις ειδικές ανάγκες των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων, δεδομένων των διόλου ευκαταφρόνητων δυνατοτήτων τους να δημιουργούν θέσεις εργασίας. Συν τοις άλλοις, πρέπει να τις βοηθούν να καταγράφουν οι ίδιες τις ανάγκες τους, παρουσιάζοντας λεπτομερώς τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν ως πιο δυναμικές και ευπροσάρμοστες επιχειρήσεις.

| 1.6 | Η ΕΟΚΕ συνιστά οι επιχειρήσεις, από κοινού με άλλους φορείς της αγοράς εργασίας, να συνεργάζονται στενά με τις σχολές και τα λοιπά εκπαιδευτικά ιδρύματα και να συμμετέχουν ενεργά στην εκπόνηση προγραμμάτων σπουδών και λοιπών προγραμμάτων επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, σε συνάρτηση με τα προσδοκώμενα αποτελέσματα. Αυτή η συνεργασία πρέπει να αντανακλάται επίσης και στην κατάρτιση των εκπαιδευτικών και λοιπών διδασκόντων που δραστηριοποιούνται στα πεδία της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης. |
| --- | --- |

1.6

Η ΕΟΚΕ συνιστά οι επιχειρήσεις, από κοινού με άλλους φορείς της αγοράς εργασίας, να συνεργάζονται στενά με τις σχολές και τα λοιπά εκπαιδευτικά ιδρύματα και να συμμετέχουν ενεργά στην εκπόνηση προγραμμάτων σπουδών και λοιπών προγραμμάτων επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, σε συνάρτηση με τα προσδοκώμενα αποτελέσματα. Αυτή η συνεργασία πρέπει να αντανακλάται επίσης και στην κατάρτιση των εκπαιδευτικών και λοιπών διδασκόντων που δραστηριοποιούνται στα πεδία της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης.

| 1.7 | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι μια αποτελεσματική συνεργασία των επιχειρήσεων με τις δημόσιες υπηρεσίες εργασίας και τις ιδιωτικές εταιρείες εξεύρεσης εργασίας θα ενισχύσει τη συνάφεια της μαθητείας στις επιχειρήσεις με τις αρχές μιας ενεργού πολιτικής απασχόλησης, μεγεθύνοντας έτσι τη συμμετοχή στη διά βίου μάθηση. |
| --- | --- |

1.7

Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι μια αποτελεσματική συνεργασία των επιχειρήσεων με τις δημόσιες υπηρεσίες εργασίας και τις ιδιωτικές εταιρείες εξεύρεσης εργασίας θα ενισχύσει τη συνάφεια της μαθητείας στις επιχειρήσεις με τις αρχές μιας ενεργού πολιτικής απασχόλησης, μεγεθύνοντας έτσι τη συμμετοχή στη διά βίου μάθηση.

| 1.8 | Στο πλαίσιο της προτεινόμενης ευρωπαϊκής μαθησιακής σύμπραξης, οι εργοδότες και οι επιχειρηματίες θα πρέπει να δεσμευθούν, με στόχο την προαγωγή της ποιότητας, τη βελτίωση της εικόνας και τη μεγιστοποίηση της ελκυστικότητας της μαθητείας στην Ευρώπη· θα πρέπει επίσης να αναλάβουν τις ευθύνες που τους αναλογούν δημιουργώντας επαρκή αριθμό θέσεων για ασκούμενους επαγγελματίες και μαθητευόμενους, βάσει διττών συστημάτων τα οποία να συνδέουν τη σχολική εκπαίδευση με την πρακτική των επιχειρήσεων, καθώς και άλλες μορφές πρακτικής άσκησης και απόκτησης δεξιοτήτων. Εντούτοις, θα ήταν σκόπιμο να δημιουργηθούν προς τούτο σε εθνικό επίπεδο πρόσφορες συνθήκες για τις επιχειρήσεις παρέχοντας τα αντίστοιχα κίνητρα. |
| --- | --- |

1.8

Στο πλαίσιο της προτεινόμενης ευρωπαϊκής μαθησιακής σύμπραξης, οι εργοδότες και οι επιχειρηματίες θα πρέπει να δεσμευθούν, με στόχο την προαγωγή της ποιότητας, τη βελτίωση της εικόνας και τη μεγιστοποίηση της ελκυστικότητας της μαθητείας στην Ευρώπη· θα πρέπει επίσης να αναλάβουν τις ευθύνες που τους αναλογούν δημιουργώντας επαρκή αριθμό θέσεων για ασκούμενους επαγγελματίες και μαθητευόμενους, βάσει διττών συστημάτων τα οποία να συνδέουν τη σχολική εκπαίδευση με την πρακτική των επιχειρήσεων, καθώς και άλλες μορφές πρακτικής άσκησης και απόκτησης δεξιοτήτων. Εντούτοις, θα ήταν σκόπιμο να δημιουργηθούν προς τούτο σε εθνικό επίπεδο πρόσφορες συνθήκες για τις επιχειρήσεις παρέχοντας τα αντίστοιχα κίνητρα.

| 1.9 | Στο πλαίσιο της κοινωνικής σύμπραξης, η ΕΟΚΕ επισημαίνει το μερίδιο ευθύνης που αναλογεί στους εργοδότες ως προς την εκπόνηση και εφαρμογή ενωσιακών μέσων όπως το ΕΠΕΠ (2), η ΕΤΔΙΕ (3), το ΕΣΑΜΕΕΚ (4), το EUROPASS κ.ά. σε κλίμακα κρατών μελών. Δεν παύει δε να υπογραμμίζει την ανάγκη προσαρμογής αυτών των μέσων στα δεδομένα των μικρών, των πολύ μικρών επιχειρήσεων και των βιοτεχνών. |
| --- | --- |

1.9

Στο πλαίσιο της κοινωνικής σύμπραξης, η ΕΟΚΕ επισημαίνει το μερίδιο ευθύνης που αναλογεί στους εργοδότες ως προς την εκπόνηση και εφαρμογή ενωσιακών μέσων όπως το ΕΠΕΠ (2), η ΕΤΔΙΕ (3), το ΕΣΑΜΕΕΚ (4), το EUROPASS κ.ά. σε κλίμακα κρατών μελών. Δεν παύει δε να υπογραμμίζει την ανάγκη προσαρμογής αυτών των μέσων στα δεδομένα των μικρών, των πολύ μικρών επιχειρήσεων και των βιοτεχνών.

| 1.10 | Η ΕΟΚΕ προτρέπει επίσης τους εργοδότες και τους επιχειρηματίες να αξιοποιήσουν περισσότερο τις δυνατότητες των γυναικών και να τις ενθαρρύνουν να ασχοληθούν με τις θετικές επιστήμες έτσι ώστε να έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες πρόσληψης και να είναι ευκολότερη η μετάβασή τους στην αγορά εργασίας. |
| --- | --- |

1.10

Η ΕΟΚΕ προτρέπει επίσης τους εργοδότες και τους επιχειρηματίες να αξιοποιήσουν περισσότερο τις δυνατότητες των γυναικών και να τις ενθαρρύνουν να ασχοληθούν με τις θετικές επιστήμες έτσι ώστε να έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες πρόσληψης και να είναι ευκολότερη η μετάβασή τους στην αγορά εργασίας.

| 1.11 | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει τους εργοδότες και τους επιχειρηματίες να διεκδικούν πιο αποτελεσματικά επιδοτήσεις από τα ενωσιακά Διαρθρωτικά Ταμεία όπως το ΕΤΠΑ, το ΕΓΤΑΑ, και πρωτίστως το νέας γενιάς ΕΚΤ (5) καθώς και το Εrasmus για Όλους. Παράλληλα διατυπώνει το αίτημα να αυξηθούν τα μέσα των προγραμμάτων COSME και HORIZON. |
| --- | --- |

1.11

Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει τους εργοδότες και τους επιχειρηματίες να διεκδικούν πιο αποτελεσματικά επιδοτήσεις από τα ενωσιακά Διαρθρωτικά Ταμεία όπως το ΕΤΠΑ, το ΕΓΤΑΑ, και πρωτίστως το νέας γενιάς ΕΚΤ (5) καθώς και το Εrasmus για Όλους. Παράλληλα διατυπώνει το αίτημα να αυξηθούν τα μέσα των προγραμμάτων COSME και HORIZON.

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Η παρούσα γνωμοδότηση αποτελεί τη συνέχεια των γνωμοδοτήσεων της ΕΟΚΕ με θέμα τη στρατηγική «Ευρώπη 2020», τις συναφείς εμβληματικές πρωτοβουλίες (6), καθώς και τις γνωμοδοτήσεις του οργάνου που πραγματεύονται την καλλιέργεια δεξιοτήτων, τον ρόλο της εκπαίδευσης και της επαγγελματικής κατάρτισης (7). |
| --- | --- |

2.1

Η παρούσα γνωμοδότηση αποτελεί τη συνέχεια των γνωμοδοτήσεων της ΕΟΚΕ με θέμα τη στρατηγική «Ευρώπη 2020», τις συναφείς εμβληματικές πρωτοβουλίες (6), καθώς και τις γνωμοδοτήσεις του οργάνου που πραγματεύονται την καλλιέργεια δεξιοτήτων, τον ρόλο της εκπαίδευσης και της επαγγελματικής κατάρτισης (7).

| 2.2 | Με την παρούσα γνωμοδότηση η ΕΟΚΕ ανταποκρίνεται θετικά στο αίτημα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (8) να δημιουργηθούν στέρεες συμπράξεις εμπιστοσύνης μεταξύ όλων των άμεσα ενδιαφερομένων. Η γνωμοδότηση σέβεται τον ρόλο της κοινωνίας πολιτών και την αυτονομία των κοινωνικών εταίρων (9) και έρχεται να συμπληρώσει τις συναφείς γνωμοδοτήσεις που έχει υιοθετήσει παλαιότερα η ΕΟΚΕ (10). |
| --- | --- |

2.2

Με την παρούσα γνωμοδότηση η ΕΟΚΕ ανταποκρίνεται θετικά στο αίτημα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (8) να δημιουργηθούν στέρεες συμπράξεις εμπιστοσύνης μεταξύ όλων των άμεσα ενδιαφερομένων. Η γνωμοδότηση σέβεται τον ρόλο της κοινωνίας πολιτών και την αυτονομία των κοινωνικών εταίρων (9) και έρχεται να συμπληρώσει τις συναφείς γνωμοδοτήσεις που έχει υιοθετήσει παλαιότερα η ΕΟΚΕ (10).

| 2.3 | Η παρούσα γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ αποσκοπεί στην ανάδειξη της ενεργού συμβολής των εργοδοτών και των επιχειρηματιών στην υλοποίηση των συναφών με την απασχόληση, την εκπαίδευση, και τις ευκαιρίες για τους νέους μέτρων που αποφασίστηκαν σε επίπεδο ΕΕ. Πρόκειται δηλαδή για τη σύγκριση των εφαρμοζόμενων πολιτικών και των μέτρων με την πραγματικότητα και τις απαιτήσεις του τρόπου λειτουργίας των επιχειρήσεων. Οι επιχειρήσεις της ΕΕ έχουν καθοριστική σημασία στην προσπάθεια απεμπλοκής από την κρίση που μαστίζει την αγορά εργασίας (11). |
| --- | --- |

2.3

Η παρούσα γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ αποσκοπεί στην ανάδειξη της ενεργού συμβολής των εργοδοτών και των επιχειρηματιών στην υλοποίηση των συναφών με την απασχόληση, την εκπαίδευση, και τις ευκαιρίες για τους νέους μέτρων που αποφασίστηκαν σε επίπεδο ΕΕ. Πρόκειται δηλαδή για τη σύγκριση των εφαρμοζόμενων πολιτικών και των μέτρων με την πραγματικότητα και τις απαιτήσεις του τρόπου λειτουργίας των επιχειρήσεων. Οι επιχειρήσεις της ΕΕ έχουν καθοριστική σημασία στην προσπάθεια απεμπλοκής από την κρίση που μαστίζει την αγορά εργασίας (11).

| 2.4 | Η ΕΕ οφείλει να θέσει σε λειτουργία όλους τους μοχλούς ανάπτυξης που διαθέτει. Ένας από αυτούς είναι το ειδικευμένο εργατικό δυναμικό, το οποίο θα καλύπτει, χάρη στη δομή και στο μέγεθός του, τις τρέχουσες ανάγκες της αγοράς εργασίας. Γι’ αυτόν τον λόγο, η προσοχή πρέπει να στραφεί και στις πρακτικές επαγγελματικές δεξιότητες (αποτελέσματα), στην επαγγελματική κατάρτιση, στη μαθητεία και στα τεχνικά γνωστικά πεδία. |
| --- | --- |

2.4

Η ΕΕ οφείλει να θέσει σε λειτουργία όλους τους μοχλούς ανάπτυξης που διαθέτει. Ένας από αυτούς είναι το ειδικευμένο εργατικό δυναμικό, το οποίο θα καλύπτει, χάρη στη δομή και στο μέγεθός του, τις τρέχουσες ανάγκες της αγοράς εργασίας. Γι’ αυτόν τον λόγο, η προσοχή πρέπει να στραφεί και στις πρακτικές επαγγελματικές δεξιότητες (αποτελέσματα), στην επαγγελματική κατάρτιση, στη μαθητεία και στα τεχνικά γνωστικά πεδία.

| 2.5 | Τα τελευταία έτη η ΕΟΚΕ έχει εντείνει τις προσπάθειές της για να ενισχυθεί η αποτελεσματική σύνδεση των εκπαιδευτικών συστημάτων με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας (12) με σκοπό να ενισχύσει την απασχολησιμότητα των εργαζομένων, να διευκολύνει τις επιχειρήσεις να εντοπίζουν ειδικευμένο εργατικό δυναμικό και να περιορίσει τις δυσκολίες που παρατηρούνται στη μετάβαση από το σχολείο στην εργασία. Ως προς όλα αυτά, η ΕΟΚΕ έχει διατυπώσει πολλαπλές προτάσεις προς τους εργοδότες και τους επιχειρηματίες, όπως:






  — | να συμμετέχουν –στο πλαίσιο των τριμερών διαπραγματεύσεων με την κυβέρνηση και μέσω του κοινωνικού διαλόγου– στις μεταρρυθμίσεις της αγοράς εργασίας και στον εκσυγχρονισμό των εκπαιδευτικών συστημάτων· |
| --- | --- | --- |

2.5

Τα τελευταία έτη η ΕΟΚΕ έχει εντείνει τις προσπάθειές της για να ενισχυθεί η αποτελεσματική σύνδεση των εκπαιδευτικών συστημάτων με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας (12) με σκοπό να ενισχύσει την απασχολησιμότητα των εργαζομένων, να διευκολύνει τις επιχειρήσεις να εντοπίζουν ειδικευμένο εργατικό δυναμικό και να περιορίσει τις δυσκολίες που παρατηρούνται στη μετάβαση από το σχολείο στην εργασία. Ως προς όλα αυτά, η ΕΟΚΕ έχει διατυπώσει πολλαπλές προτάσεις προς τους εργοδότες και τους επιχειρηματίες, όπως:

—

να συμμετέχουν –στο πλαίσιο των τριμερών διαπραγματεύσεων με την κυβέρνηση και μέσω του κοινωνικού διαλόγου– στις μεταρρυθμίσεις της αγοράς εργασίας και στον εκσυγχρονισμό των εκπαιδευτικών συστημάτων·

| — | να συμμετέχουν στη στάθμιση των μελλοντικών αναγκών της αγοράς εργασίας· |
| --- | --- |

—

να συμμετέχουν στη στάθμιση των μελλοντικών αναγκών της αγοράς εργασίας·

| — | να συμβάλλουν στον σχεδιασμό αποτελεσματικών στρατηγικών διά βίου μάθησης· |
| --- | --- |

—

να συμβάλλουν στον σχεδιασμό αποτελεσματικών στρατηγικών διά βίου μάθησης·

| — | να ξεκινήσουν και να παγιώσουν, από κοινού με άλλους φορείς της αγοράς εργασίας, τη συνεργασία των επιχειρήσεων με τις σχολές και τα λοιπά εκπαιδευτικά ιδρύματα· |
| --- | --- |

—

να ξεκινήσουν και να παγιώσουν, από κοινού με άλλους φορείς της αγοράς εργασίας, τη συνεργασία των επιχειρήσεων με τις σχολές και τα λοιπά εκπαιδευτικά ιδρύματα·

| — | να ενθαρρύνουν την αναγνώριση των αποτελεσμάτων της μη τυπικής και άτυπης εκπαίδευσης· |
| --- | --- |

—

να ενθαρρύνουν την αναγνώριση των αποτελεσμάτων της μη τυπικής και άτυπης εκπαίδευσης·

| — | να συνεργαστούν με τις οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στην αγορά εργασίας (ιδίως τις δημόσιες υπηρεσίες εργασίας και τις ιδιωτικές εταιρείες εξεύρεσης εργασίας) και να συμμετέχουν πιο ενεργά στα συστήματα επαγγελματικού προσανατολισμού των νέων και όσων αναζητούν εργασία· |
| --- | --- |

—

να συνεργαστούν με τις οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στην αγορά εργασίας (ιδίως τις δημόσιες υπηρεσίες εργασίας και τις ιδιωτικές εταιρείες εξεύρεσης εργασίας) και να συμμετέχουν πιο ενεργά στα συστήματα επαγγελματικού προσανατολισμού των νέων και όσων αναζητούν εργασία·

| — | να βελτιώσουν την εικόνα των κλάδων της βιομηχανίας προσφέροντας περισσότερες θέσεις μαθητείας και επαγγελματικής κατάρτισης καθώς και δυνατότητες πρακτικής άσκησης· |
| --- | --- |

—

να βελτιώσουν την εικόνα των κλάδων της βιομηχανίας προσφέροντας περισσότερες θέσεις μαθητείας και επαγγελματικής κατάρτισης καθώς και δυνατότητες πρακτικής άσκησης·

| — | να παρέχουν τη δυνατότητα επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών και των λοιπών διδασκόντων στις επιχειρήσεις· |
| --- | --- |

—

να παρέχουν τη δυνατότητα επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών και των λοιπών διδασκόντων στις επιχειρήσεις·

| — | να συνεργάζονται με τις οικογένειες και τα άτομα και να συντελούν στην αντιστοίχιση των φιλοδοξιών τους με τις πραγματικές ανάγκες των επιχειρήσεων· |
| --- | --- |

—

να συνεργάζονται με τις οικογένειες και τα άτομα και να συντελούν στην αντιστοίχιση των φιλοδοξιών τους με τις πραγματικές ανάγκες των επιχειρήσεων·

| — | να δημιουργήσουν τις απαραίτητες δομές και συνθήκες έτσι ώστε να μπορούν οι εργαζόμενοι να μεταδίδουν τις γνώσεις τους στους μαθητευόμενους και στους ασκούμενους ή να γίνονται οι ίδιοι προσωρινά εκπαιδευτές σε θέματα επαγγελματικής κατάρτισης· |
| --- | --- |

—

να δημιουργήσουν τις απαραίτητες δομές και συνθήκες έτσι ώστε να μπορούν οι εργαζόμενοι να μεταδίδουν τις γνώσεις τους στους μαθητευόμενους και στους ασκούμενους ή να γίνονται οι ίδιοι προσωρινά εκπαιδευτές σε θέματα επαγγελματικής κατάρτισης·

| — | να διευκολύνουν από την πλευρά τους την κινητικότητα των εργαζομένων, των μαθητευόμενων και των εκπαιδευτών μεταξύ αφ’ ενός μεν των διαφόρων εκπαιδευτικών συστημάτων και των συστημάτων επαγγελματικής κατάρτισης, αφ’ ετέρου δε των κρατών μελών (με τη βοήθεια των μέσων που παρέχουν τα ΕΠΕΠ, ΕΣΑΜΕΕΚ, ΕΠΑΔΠ, το EUROPASS κ.λπ.)· |
| --- | --- |

—

να διευκολύνουν από την πλευρά τους την κινητικότητα των εργαζομένων, των μαθητευόμενων και των εκπαιδευτών μεταξύ αφ’ ενός μεν των διαφόρων εκπαιδευτικών συστημάτων και των συστημάτων επαγγελματικής κατάρτισης, αφ’ ετέρου δε των κρατών μελών (με τη βοήθεια των μέσων που παρέχουν τα ΕΠΕΠ, ΕΣΑΜΕΕΚ, ΕΠΑΔΠ, το EUROPASS κ.λπ.)·

| — | να συμμετέχουν στις πρωτοβουλίες για την εφαρμογή των εθνικών κατηγοριοποιήσεων προσόντων και των εθνικών κατηγοριοποιήσεων επαγγελμάτων· |
| --- | --- |

—

να συμμετέχουν στις πρωτοβουλίες για την εφαρμογή των εθνικών κατηγοριοποιήσεων προσόντων και των εθνικών κατηγοριοποιήσεων επαγγελμάτων·

| — | να αντλούν χρηματοδότηση από τα ενωσιακά ταμεία για την ενίσχυση της εκπαίδευσης και της κινητικότητας των μαθητών στην Ευρώπη· |
| --- | --- |

—

να αντλούν χρηματοδότηση από τα ενωσιακά ταμεία για την ενίσχυση της εκπαίδευσης και της κινητικότητας των μαθητών στην Ευρώπη·

| — | να ευνοούν τον εθελοντισμό στην εκπαίδευση και στην κατάρτιση των μαθητευόμενων· |
| --- | --- |

—

να ευνοούν τον εθελοντισμό στην εκπαίδευση και στην κατάρτιση των μαθητευόμενων·

| — | να χρησιμοποιούν αποτελεσματικά τα μέσα που παρέχουν τα Διαρθρωτικά Ταμεία και δη το ΕΚΤ. |
| --- | --- |

—

να χρησιμοποιούν αποτελεσματικά τα μέσα που παρέχουν τα Διαρθρωτικά Ταμεία και δη το ΕΚΤ.

3.   Εξελισσόμενες πρωτοβουλίες σε κλίμακα ΕΕ

| 3.1 | Στην «Ατζέντα για νέες δεξιότητες και θέσεις εργασίας» δίνεται έμφαση στην ανάγκη να πραγματοποιηθούν επενδύσεις στα εκπαιδευτικά συστήματα και στα συστήματα επαγγελματικής κατάρτισης, να προβλεφθούν οι απαιτούμενες δεξιότητες και να βελτιωθεί η διά βίου μάθηση, ενώ παράλληλα προτείνεται η εκπόνηση σχετικών συνολικών στρατηγικών. |
| --- | --- |

3.1

Στην «Ατζέντα για νέες δεξιότητες και θέσεις εργασίας» δίνεται έμφαση στην ανάγκη να πραγματοποιηθούν επενδύσεις στα εκπαιδευτικά συστήματα και στα συστήματα επαγγελματικής κατάρτισης, να προβλεφθούν οι απαιτούμενες δεξιότητες και να βελτιωθεί η διά βίου μάθηση, ενώ παράλληλα προτείνεται η εκπόνηση σχετικών συνολικών στρατηγικών.

| 3.2 | Στην πρωτοβουλία Νεολαία σε κίνηση
   (13) αποδίδεται σημασία στην ποιοτική εκπαίδευση με την επιτυχή ενσωμάτωση των νέων στην αγοράς εργασίας και την εντατικοποίηση της κινητικότητάς τους. Επίσης, προτείνεται η εκπαίδευση να γίνει πιο ελκυστική, να αυξηθεί η ποικιλία της προσφοράς και να αναβαθμιστεί η ποιότητα της εκπαίδευσης και της επαγγελματικής κατάρτισης, να διευκολυνθεί η πρόσβαση στις πρακτικές ασκήσεις υψηλής ποιότητας και να δοθούν κίνητρα στις επιχειρήσεις ώστε να δέχονται κατάλληλα τους ασκούμενους στους κόλπους τους. |
| --- | --- |

3.2

Στην πρωτοβουλία Νεολαία σε κίνηση
   (13) αποδίδεται σημασία στην ποιοτική εκπαίδευση με την επιτυχή ενσωμάτωση των νέων στην αγοράς εργασίας και την εντατικοποίηση της κινητικότητάς τους. Επίσης, προτείνεται η εκπαίδευση να γίνει πιο ελκυστική, να αυξηθεί η ποικιλία της προσφοράς και να αναβαθμιστεί η ποιότητα της εκπαίδευσης και της επαγγελματικής κατάρτισης, να διευκολυνθεί η πρόσβαση στις πρακτικές ασκήσεις υψηλής ποιότητας και να δοθούν κίνητρα στις επιχειρήσεις ώστε να δέχονται κατάλληλα τους ασκούμενους στους κόλπους τους.

| 3.3 | Η ανακοίνωση με τίτλο «Στοχεύοντας σε μια ανάκαμψη με άφθονες θέσεις απασχόλησης» (14) αποσκοπεί στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας –και δη στους κλάδους με πολλές προοπτικές ανάπτυξης–, στην τόνωση του δυναμισμού των αγορών εργασίας, στην ανάπτυξη της διά βίου μάθησης, στην κατοχύρωση της εργασιακής ασφάλειας, καθώς και στη δημιουργία ευκαιριών για τους νέους. |
| --- | --- |

3.3

Η ανακοίνωση με τίτλο «Στοχεύοντας σε μια ανάκαμψη με άφθονες θέσεις απασχόλησης» (14) αποσκοπεί στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας –και δη στους κλάδους με πολλές προοπτικές ανάπτυξης–, στην τόνωση του δυναμισμού των αγορών εργασίας, στην ανάπτυξη της διά βίου μάθησης, στην κατοχύρωση της εργασιακής ασφάλειας, καθώς και στη δημιουργία ευκαιριών για τους νέους.

| 3.4 | Δεδομένης της παρούσας ανόδου της ανεργίας και υποτυπώδους οικονομικής ανάπτυξης, προβάλλει επιτακτική η ανάγκη να παρέχεται η δυνατότητα για νέες μορφές μαθητείας και εκτός του επίσημου εκπαιδευτικού συστήματος. Γι’ αυτόν τον λόγο, η πρόταση-σύσταση του Συμβουλίου με θέμα την επικύρωση της μη τυπικής και της άτυπης μάθησης (15) συνιστά αξιοπρόσεκτη συμβολή σε κλίμακα ΕΕ στην προσπάθεια επιτάχυνσης των μεταρρυθμίσεων. |
| --- | --- |

3.4

Δεδομένης της παρούσας ανόδου της ανεργίας και υποτυπώδους οικονομικής ανάπτυξης, προβάλλει επιτακτική η ανάγκη να παρέχεται η δυνατότητα για νέες μορφές μαθητείας και εκτός του επίσημου εκπαιδευτικού συστήματος. Γι’ αυτόν τον λόγο, η πρόταση-σύσταση του Συμβουλίου με θέμα την επικύρωση της μη τυπικής και της άτυπης μάθησης (15) συνιστά αξιοπρόσεκτη συμβολή σε κλίμακα ΕΕ στην προσπάθεια επιτάχυνσης των μεταρρυθμίσεων.

| 3.5 | Στην ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με θέμα «Ανασχεδιασμός της εκπαίδευσης: επενδύοντας στις δεξιότητες για καλύτερα κοινωνικοοικονομικά αποτελέσματα» (16) διατυπώνονται πολλές συγκεκριμένες προτάσεις και ρηξικέλευθα μέτρα στους τομείς της εκπαίδευσης, της επαγγελματικής κατάρτισης, των επιχειρήσεων και της κινητικότητας. Πρέπει να γίνουν σύντονες προσπάθειες έτσι ώστε τα ενωσιακά εκπαιδευτικά συστήματα και τα συστήματα επαγγελματικής κατάρτισης να συγκαταλέγονται στα κορυφαία παγκοσμίως τόσο ως προς τις προδιαγραφές όσο και ως προς τις πραγματικές τους επιδόσεις (17). |
| --- | --- |

3.5

Στην ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με θέμα «Ανασχεδιασμός της εκπαίδευσης: επενδύοντας στις δεξιότητες για καλύτερα κοινωνικοοικονομικά αποτελέσματα» (16) διατυπώνονται πολλές συγκεκριμένες προτάσεις και ρηξικέλευθα μέτρα στους τομείς της εκπαίδευσης, της επαγγελματικής κατάρτισης, των επιχειρήσεων και της κινητικότητας. Πρέπει να γίνουν σύντονες προσπάθειες έτσι ώστε τα ενωσιακά εκπαιδευτικά συστήματα και τα συστήματα επαγγελματικής κατάρτισης να συγκαταλέγονται στα κορυφαία παγκοσμίως τόσο ως προς τις προδιαγραφές όσο και ως προς τις πραγματικές τους επιδόσεις (17).

| 3.6 | Η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με θέμα «Ωθώντας τη νεολαία προς την απασχόληση» (18) βασίζεται στις προτάσεις που έχουν υποβληθεί μέχρι στιγμής όπως «Το ευρωπαϊκό ποιοτικό πλαίσιο για περιόδους άσκησης» (19) και οι «Εγγυήσεις για τη νεολαία» και προτείνει τη συγκρότηση μιας Ευρωπαϊκής σύμπραξης για τη μαθητεία (20). |
| --- | --- |

3.6

Η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με θέμα «Ωθώντας τη νεολαία προς την απασχόληση» (18) βασίζεται στις προτάσεις που έχουν υποβληθεί μέχρι στιγμής όπως «Το ευρωπαϊκό ποιοτικό πλαίσιο για περιόδους άσκησης» (19) και οι «Εγγυήσεις για τη νεολαία» και προτείνει τη συγκρότηση μιας Ευρωπαϊκής σύμπραξης για τη μαθητεία (20).

| 3.7 | Το Πρόγραμμα δράσης για την «Επιχειρηματικότητα 2020 - Επιστροφή του επιχειρηματικού πνεύματος στην Ευρώπη» αναφέρεται στην επιμόρφωση και στην επαγγελματική κατάρτιση των επιχειρηματιών, καθώς και στην υλοποίηση μιας πανευρωπαϊκής πρωτοβουλίας για την απόκτηση επιχειρηματικών δεξιοτήτων (21) με σκοπό την καλλιέργεια επιχειρηματικών γνώσεων, δεξιοτήτων και προσόντων. |
| --- | --- |

3.7

Το Πρόγραμμα δράσης για την «Επιχειρηματικότητα 2020 - Επιστροφή του επιχειρηματικού πνεύματος στην Ευρώπη» αναφέρεται στην επιμόρφωση και στην επαγγελματική κατάρτιση των επιχειρηματιών, καθώς και στην υλοποίηση μιας πανευρωπαϊκής πρωτοβουλίας για την απόκτηση επιχειρηματικών δεξιοτήτων (21) με σκοπό την καλλιέργεια επιχειρηματικών γνώσεων, δεξιοτήτων και προσόντων.

4.   Ο ρόλος των εργοδοτών και των επιχειρηματιών

| 4.1 | Οι προσπάθειες για την ενίσχυση της βιομηχανίας και του τομέα υπηρεσιών στην ΕΕ προϋποθέτουν την αναδιάρθρωση της οργάνωσης των προσόντων και των δεξιοτήτων που αντιστοιχούν σε κάθε κλάδο βάσει σαφώς προκαθορισμένων αποτελεσμάτων. |
| --- | --- |

4.1

Οι προσπάθειες για την ενίσχυση της βιομηχανίας και του τομέα υπηρεσιών στην ΕΕ προϋποθέτουν την αναδιάρθρωση της οργάνωσης των προσόντων και των δεξιοτήτων που αντιστοιχούν σε κάθε κλάδο βάσει σαφώς προκαθορισμένων αποτελεσμάτων.

| 4.2 | Η αναδιοργάνωση αρκετών κλάδων, φυσικό γνώρισμα μιας μη στάσιμης οικονομίας, συνεπιφέρει απώλειες θέσεων εργασίας, αλλά γεννά και νέες. Ωστόσο, ο αριθμός των νέων θέσεων εργασίας είναι σαφώς κατώτερος όσων χάνονται (22). Για τους εργοδότες αυτό σημαίνει ότι, σε συνεργασία με τις κυβερνήσεις των κρατών μελών και στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου, θα πρέπει να μπορούν να προβλέπουν και να κατευθύνουν τις αλλαγές κατά τέτοιο τρόπο ώστε να περιορίζονται οι επιπτώσεις για το κοινωνικό σύνολο και να αυξάνονται οι θετικές επιδράσεις των αναδιαρθρώσεων. Τούτο σημαίνει επίσης ότι πρέπει να συμμετέχουν σε μεγάλο βαθμό στις επενδύσεις υπέρ της εκπαίδευσης και της επιμόρφωσης. |
| --- | --- |

4.2

Η αναδιοργάνωση αρκετών κλάδων, φυσικό γνώρισμα μιας μη στάσιμης οικονομίας, συνεπιφέρει απώλειες θέσεων εργασίας, αλλά γεννά και νέες. Ωστόσο, ο αριθμός των νέων θέσεων εργασίας είναι σαφώς κατώτερος όσων χάνονται (22). Για τους εργοδότες αυτό σημαίνει ότι, σε συνεργασία με τις κυβερνήσεις των κρατών μελών και στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου, θα πρέπει να μπορούν να προβλέπουν και να κατευθύνουν τις αλλαγές κατά τέτοιο τρόπο ώστε να περιορίζονται οι επιπτώσεις για το κοινωνικό σύνολο και να αυξάνονται οι θετικές επιδράσεις των αναδιαρθρώσεων. Τούτο σημαίνει επίσης ότι πρέπει να συμμετέχουν σε μεγάλο βαθμό στις επενδύσεις υπέρ της εκπαίδευσης και της επιμόρφωσης.

| 4.3 | Γι’ αυτούς τους λόγους πρέπει να γίνεται πρόγνωση των μελλοντικών αναγκών της αγοράς εργασίας. Ακόμα και όταν οι ειδικές διεθνείς μελέτες δείχνουν ότι, εξαιτίας του ιδιαίτερα δυναμικού χαρακτήρα της παγκόσμιας ανάπτυξης, είναι αρκετά δύσκολη η αξιόπιστη πρόγνωση αυτών των αναγκών σε βάθος χρόνου, οι ενώσεις των εργοδοτών και των επιχειρηματιών πρέπει: να προβαίνουν –στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου– σε αναλύσεις βραχυπρόθεσμου και μεσοπρόθεσμου χαρακτήρα των αναγκών κάθε τομέα, να επισημαίνουν τις αποκλίσεις από περιοχή σε περιοχή και να αντιδρούν στις συνεχώς μεταλλασσόμενες ανάγκες των επιχειρήσεων σε ειδικευμένο εργατικό δυναμικό. Αυτές οι αναλύσεις και προγνώσεις αφορούν όλες τις οικονομικές οντότητες, συμπεριλαμβανομένων των συνεταιρισμών και των βιοτεχνών. |
| --- | --- |

4.3

Γι’ αυτούς τους λόγους πρέπει να γίνεται πρόγνωση των μελλοντικών αναγκών της αγοράς εργασίας. Ακόμα και όταν οι ειδικές διεθνείς μελέτες δείχνουν ότι, εξαιτίας του ιδιαίτερα δυναμικού χαρακτήρα της παγκόσμιας ανάπτυξης, είναι αρκετά δύσκολη η αξιόπιστη πρόγνωση αυτών των αναγκών σε βάθος χρόνου, οι ενώσεις των εργοδοτών και των επιχειρηματιών πρέπει: να προβαίνουν –στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου– σε αναλύσεις βραχυπρόθεσμου και μεσοπρόθεσμου χαρακτήρα των αναγκών κάθε τομέα, να επισημαίνουν τις αποκλίσεις από περιοχή σε περιοχή και να αντιδρούν στις συνεχώς μεταλλασσόμενες ανάγκες των επιχειρήσεων σε ειδικευμένο εργατικό δυναμικό. Αυτές οι αναλύσεις και προγνώσεις αφορούν όλες τις οικονομικές οντότητες, συμπεριλαμβανομένων των συνεταιρισμών και των βιοτεχνών.

| 4.3.1 | Ο ιδανικός τρόπος αντιμετώπισης του ζητήματος έγκειται στην οριοθέτηση στρατηγικών στόχων και στην εκπόνηση σχεδίων δράσης. Αυτά τα σχέδια δράσης συνίστανται γενικά σε μια πιο επισταμένη μελέτη αγοράς του κάθε κλάδου· στην υποβολή μιας εκπαιδευτικής πρότασης και στον καθορισμό των σχετικών απαιτήσεων· στην από κοινού ανάληψη της ευθύνης και στην επίτευξη της συμμετοχής του Δημοσίου και άλλων ενδιαφερομένων στη χρηματοδότηση των δράσεων εκπαίδευσης και κατάρτισης των διπλωματούχων· στην προαγωγή της σύμπραξης μεταξύ των επιχειρήσεων, των σχολών και των λοιπών φορέων με σκοπό τη σύνδεση της θεωρίας με την πράξη· στην οργάνωση προγραμμάτων πρακτικής άσκησης των φοιτητών σε επιχειρήσεις, καθώς και στην προαγωγή της νοοτροπίας της κινητικότητας σε κάθε επιχείρηση. |
| --- | --- |

4.3.1

Ο ιδανικός τρόπος αντιμετώπισης του ζητήματος έγκειται στην οριοθέτηση στρατηγικών στόχων και στην εκπόνηση σχεδίων δράσης. Αυτά τα σχέδια δράσης συνίστανται γενικά σε μια πιο επισταμένη μελέτη αγοράς του κάθε κλάδου· στην υποβολή μιας εκπαιδευτικής πρότασης και στον καθορισμό των σχετικών απαιτήσεων· στην από κοινού ανάληψη της ευθύνης και στην επίτευξη της συμμετοχής του Δημοσίου και άλλων ενδιαφερομένων στη χρηματοδότηση των δράσεων εκπαίδευσης και κατάρτισης των διπλωματούχων· στην προαγωγή της σύμπραξης μεταξύ των επιχειρήσεων, των σχολών και των λοιπών φορέων με σκοπό τη σύνδεση της θεωρίας με την πράξη· στην οργάνωση προγραμμάτων πρακτικής άσκησης των φοιτητών σε επιχειρήσεις, καθώς και στην προαγωγή της νοοτροπίας της κινητικότητας σε κάθε επιχείρηση.

| 4.3.1.1 | Αυτή η εκπαιδευτική πρόταση μπορεί να συνίσταται στην αξιολόγηση του επιπέδου των διπλωματούχων διαφόρων επιστημών που προσιδιάζουν στις ανάγκες του εκάστοτε κλάδου, στον καθορισμό των αναγκών σε ειδικότητες που μπορούν να καλυφθούν μέσω των επιμορφωτικών δράσεων, τον καταρτισμό καταλόγου των ιδρυμάτων πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με τα οποία υφίσταται σχετική συνεργασία, την εξασφάλιση της συμμετοχής σε αυτές τις διαδικασίες των συμβούλων επαγγελματικού προσανατολισμού, τη διεξαγωγή ερευνών με ερωτηματολόγια προκειμένου να εκτιμηθούν οι ιδέες και τα κίνητρα των τελειοφοίτων ως προς τη μελλοντική επαγγελματική τους σταδιοδρομία κ.λπ. |
| --- | --- |

4.3.1.1

Αυτή η εκπαιδευτική πρόταση μπορεί να συνίσταται στην αξιολόγηση του επιπέδου των διπλωματούχων διαφόρων επιστημών που προσιδιάζουν στις ανάγκες του εκάστοτε κλάδου, στον καθορισμό των αναγκών σε ειδικότητες που μπορούν να καλυφθούν μέσω των επιμορφωτικών δράσεων, τον καταρτισμό καταλόγου των ιδρυμάτων πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με τα οποία υφίσταται σχετική συνεργασία, την εξασφάλιση της συμμετοχής σε αυτές τις διαδικασίες των συμβούλων επαγγελματικού προσανατολισμού, τη διεξαγωγή ερευνών με ερωτηματολόγια προκειμένου να εκτιμηθούν οι ιδέες και τα κίνητρα των τελειοφοίτων ως προς τη μελλοντική επαγγελματική τους σταδιοδρομία κ.λπ.

| 4.3.1.2 | Πρέπει να οργανωθεί ο τρόπος κατάρτισης των φοιτητών μέσα στην επιχείρηση, δηλαδή να εφαρμοστούν –μεταξύ άλλων– ειδικά προγράμματα, να δημιουργηθούν οι συνθήκες για την ένταξή τους στις δραστηριότητες της επιχείρησης και να τεθούν κανόνες αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας της μαθητείας τους. Επίσης, οι επιχειρήσεις πρέπει να υποστηρίζουν την κινητικότητα και τις ανταλλαγές φοιτητών και μαθητευόμενων. |
| --- | --- |

4.3.1.2

Πρέπει να οργανωθεί ο τρόπος κατάρτισης των φοιτητών μέσα στην επιχείρηση, δηλαδή να εφαρμοστούν –μεταξύ άλλων– ειδικά προγράμματα, να δημιουργηθούν οι συνθήκες για την ένταξή τους στις δραστηριότητες της επιχείρησης και να τεθούν κανόνες αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας της μαθητείας τους. Επίσης, οι επιχειρήσεις πρέπει να υποστηρίζουν την κινητικότητα και τις ανταλλαγές φοιτητών και μαθητευόμενων.

| 4.3.1.3 | Η εκπαίδευση και η επαγγελματική κατάρτιση είναι δαπανηρές δραστηριότητες με πολυάριθμους αποδέκτες (23). Το Δημόσιο φέρει σημαντικό μέρος της ευθύνης για τη συγχρηματοδότηση της ενίσχυσης των ενηλίκων στην προσπάθειά τους να αποκτήσουν τόσο τις βασικές δεξιότητες όσο και τις αναγκαίες δεξιότητες και προσόντα για την ένταξη ή την επιστροφή τους στην αγορά εργασίας. Από την εργοδοσία προσδοκάται να ανταποκριθεί στην υποχρέωσή της να καλύψει –αυτή πρωτίστως– οικονομικά την καλλιέργεια των συγκεκριμένων δεξιοτήτων που απαιτούνται ανά περίπτωση. Στο δε άτομο θα πρέπει επίσης να αναλογεί η ευθύνη να πράξει ό,τι είναι δυνατό για να καταστεί απασχολήσιμο και να αναπτύξει τις δεξιότητές του. |
| --- | --- |

4.3.1.3

Η εκπαίδευση και η επαγγελματική κατάρτιση είναι δαπανηρές δραστηριότητες με πολυάριθμους αποδέκτες (23). Το Δημόσιο φέρει σημαντικό μέρος της ευθύνης για τη συγχρηματοδότηση της ενίσχυσης των ενηλίκων στην προσπάθειά τους να αποκτήσουν τόσο τις βασικές δεξιότητες όσο και τις αναγκαίες δεξιότητες και προσόντα για την ένταξη ή την επιστροφή τους στην αγορά εργασίας. Από την εργοδοσία προσδοκάται να ανταποκριθεί στην υποχρέωσή της να καλύψει –αυτή πρωτίστως– οικονομικά την καλλιέργεια των συγκεκριμένων δεξιοτήτων που απαιτούνται ανά περίπτωση. Στο δε άτομο θα πρέπει επίσης να αναλογεί η ευθύνη να πράξει ό,τι είναι δυνατό για να καταστεί απασχολήσιμο και να αναπτύξει τις δεξιότητές του.

| 4.3.1.4 | Σε πολλά κράτη μέλη το Δημόσιο συμμετέχει στην εφαρμογή –και στη χρηματοδότηση– εκπαιδευτικών και επιμορφωτικών προγραμμάτων. Αυτή η δημόσια ευθύνη είναι αναντικατάστατη και είναι δυνατό να βελτιωθεί διασφαλίζοντας δυνατότητες χρηματοδότησης μέσω των ενωσιακών κονδυλίων ή αξιοποίησης και σύνδεσης των ήδη υλοποιημένων προγραμμάτων. Εντούτοις, η δημόσια χρηματοδότηση επ’ ουδενί δεν μπορεί να απαλλάξει κάποιον από τους άμεσα ενδιαφερομένους –και δη τους εργοδότες– των ευθυνών τους. |
| --- | --- |

4.3.1.4

Σε πολλά κράτη μέλη το Δημόσιο συμμετέχει στην εφαρμογή –και στη χρηματοδότηση– εκπαιδευτικών και επιμορφωτικών προγραμμάτων. Αυτή η δημόσια ευθύνη είναι αναντικατάστατη και είναι δυνατό να βελτιωθεί διασφαλίζοντας δυνατότητες χρηματοδότησης μέσω των ενωσιακών κονδυλίων ή αξιοποίησης και σύνδεσης των ήδη υλοποιημένων προγραμμάτων. Εντούτοις, η δημόσια χρηματοδότηση επ’ ουδενί δεν μπορεί να απαλλάξει κάποιον από τους άμεσα ενδιαφερομένους –και δη τους εργοδότες– των ευθυνών τους.

| 4.4 | Στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου, οι εργοδότες θα πρέπει να συμμετέχουν αποτελεσματικότερα στη χάραξη και στην υλοποίηση των εθνικών εκπαιδευτικών πολιτικών, με στόχο τόσο τη βελτίωση της πρόσβασης στην προσχολική εκπαίδευση όσο και τον εκσυγχρονισμό και την αποκατάσταση της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και της τριτοβάθμιας επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης. |
| --- | --- |

4.4

Στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου, οι εργοδότες θα πρέπει να συμμετέχουν αποτελεσματικότερα στη χάραξη και στην υλοποίηση των εθνικών εκπαιδευτικών πολιτικών, με στόχο τόσο τη βελτίωση της πρόσβασης στην προσχολική εκπαίδευση όσο και τον εκσυγχρονισμό και την αποκατάσταση της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και της τριτοβάθμιας επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης.

| 4.4.1 | Η ποιοτική και προσιτή προσχολική φροντίδα αποτελεί τμήμα της αρχικής κατάρτισης. Οι εργοδότες μπορούν να συνεργαστούν με τους προσχολικούς φορείς και να ευνοήσουν την ανάπτυξη ταλέντων - για παράδειγμα μέσω τεχνικών παιχνιδιών - σε διάφορα σχολικά μαθήματα, σε συνεργασία με ειδικευμένους οργανισμούς και τους γονείς. |
| --- | --- |

4.4.1

Η ποιοτική και προσιτή προσχολική φροντίδα αποτελεί τμήμα της αρχικής κατάρτισης. Οι εργοδότες μπορούν να συνεργαστούν με τους προσχολικούς φορείς και να ευνοήσουν την ανάπτυξη ταλέντων - για παράδειγμα μέσω τεχνικών παιχνιδιών - σε διάφορα σχολικά μαθήματα, σε συνεργασία με ειδικευμένους οργανισμούς και τους γονείς.

| 4.4.2 | Κρίνεται σκόπιμο η εκπαίδευση να καλύπτει, από το δημοτικό, την εισαγωγή στις θεμελιώδεις πρακτικές δεξιότητες των διαφόρων επαγγελμάτων, συμπεριλαμβανομένων των τεχνικών επαγγελμάτων, την παρουσίαση των τάσεων στους διάφορους κλάδους της βιομηχανίας και των υπηρεσιών, καθώς και την ενημέρωση σχετικά με τις τρέχουσες απαιτήσεις γνώσεων και δεξιοτήτων. Εάν δεν σημειωθεί καμία πρόοδος όσον αφορά τις δεξιότητες στις επιστημονικές και τεχνικές κατευθύνσεις και τις πρακτικές δεξιότητες, θα είναι δύσκολο να βελτιωθεί η επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση και η μαθητεία. Αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει έναν από τους τρόπους διευκόλυνσης της ένταξης των νέων στην αγορά εργασίας του σήμερα. |
| --- | --- |

4.4.2

Κρίνεται σκόπιμο η εκπαίδευση να καλύπτει, από το δημοτικό, την εισαγωγή στις θεμελιώδεις πρακτικές δεξιότητες των διαφόρων επαγγελμάτων, συμπεριλαμβανομένων των τεχνικών επαγγελμάτων, την παρουσίαση των τάσεων στους διάφορους κλάδους της βιομηχανίας και των υπηρεσιών, καθώς και την ενημέρωση σχετικά με τις τρέχουσες απαιτήσεις γνώσεων και δεξιοτήτων. Εάν δεν σημειωθεί καμία πρόοδος όσον αφορά τις δεξιότητες στις επιστημονικές και τεχνικές κατευθύνσεις και τις πρακτικές δεξιότητες, θα είναι δύσκολο να βελτιωθεί η επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση και η μαθητεία. Αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει έναν από τους τρόπους διευκόλυνσης της ένταξης των νέων στην αγορά εργασίας του σήμερα.

| 4.4.3 | Η πιο πρόσφατη έρευνα Cedefop (24) έδειξε ότι πολλές χώρες της Ευρώπης έχουν ήδη λάβει μέτρα για να ενισχύσουν την ελκυστικότητα της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης· ωστόσο, η εν λόγω έρευνα υπογραμμίζει ότι οι προσπάθειες δεν είναι επαρκείς σε σειρά τομέων καθοριστικής σημασίας, ιδίως σε ότι αφορά την καλύτερη σύνδεση της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης με τις ανώτερες βαθμίδες σπουδών, την επανεξέταση και τον εκσυγχρονισμό των εκπαιδευτικών προγραμμάτων, τη βελτίωση των υποδομών των ιδρυμάτων επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, τη διευκόλυνση της πρόσβασης συγκεκριμένων ομάδων, την υλοποίηση διαρθρωτικών μεταλλαγών και τη βελτίωση της συνεργασίας μεταξύ των διαφόρων επιπέδων, τη βελτίωση του συστήματος μαθητείας και ιδίως τη μεγαλύτερη συμμετοχή των εργοδοτών και των κοινωνικών εταίρων. |
| --- | --- |

4.4.3

Η πιο πρόσφατη έρευνα Cedefop (24) έδειξε ότι πολλές χώρες της Ευρώπης έχουν ήδη λάβει μέτρα για να ενισχύσουν την ελκυστικότητα της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης· ωστόσο, η εν λόγω έρευνα υπογραμμίζει ότι οι προσπάθειες δεν είναι επαρκείς σε σειρά τομέων καθοριστικής σημασίας, ιδίως σε ότι αφορά την καλύτερη σύνδεση της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης με τις ανώτερες βαθμίδες σπουδών, την επανεξέταση και τον εκσυγχρονισμό των εκπαιδευτικών προγραμμάτων, τη βελτίωση των υποδομών των ιδρυμάτων επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, τη διευκόλυνση της πρόσβασης συγκεκριμένων ομάδων, την υλοποίηση διαρθρωτικών μεταλλαγών και τη βελτίωση της συνεργασίας μεταξύ των διαφόρων επιπέδων, τη βελτίωση του συστήματος μαθητείας και ιδίως τη μεγαλύτερη συμμετοχή των εργοδοτών και των κοινωνικών εταίρων.

| 4.4.4 | Η ικανότητα των ευρωπαϊκών ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης να εκπληρώνουν τον ρόλο τους στην κοινωνία και να συμβάλλουν στην ευημερία της Ευρώπης, παραμένει αναξιοποίητη (25). Η οικονομία της γνώσης χρειάζεται άτομα με σωστό συνδυασμό δεξιοτήτων: εγκάρσιες ικανότητες, δεξιότητες ΗΥ για την ψηφιακή εποχή, δημιουργικότητα και ευελιξία και άριστη κατανόηση του τομέα που έχουν επιλέξει. Για αυτόν το λόγο, κατάλληλα επιλεγμένα σχολεία και επιχειρήσεις πρέπει να συνεργάζονται και σε επίπεδο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Οι εργοδότες δεν μπορούν να αναμένουν από τις σχολές να δημιουργήσουν απόφοιτους "επί παραγγελία". Οι εργοδότες θα πρέπει, με βάση τις δεξιότητές τους, να συμμετέχουν στην κατάρτιση των προγραμμάτων εκπαίδευσης και να συμβάλουν στην αναβάθμιση των εγκαταστάσεων των σχολείων. Ταυτόχρονα, η αυτονομία των σχολών – οι οποίες εκτελούν και άλλα σημαντικά καθήκοντα για το σύνολο της κοινωνίας – πρέπει να γίνεται σεβαστή. |
| --- | --- |

4.4.4

Η ικανότητα των ευρωπαϊκών ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης να εκπληρώνουν τον ρόλο τους στην κοινωνία και να συμβάλλουν στην ευημερία της Ευρώπης, παραμένει αναξιοποίητη (25). Η οικονομία της γνώσης χρειάζεται άτομα με σωστό συνδυασμό δεξιοτήτων: εγκάρσιες ικανότητες, δεξιότητες ΗΥ για την ψηφιακή εποχή, δημιουργικότητα και ευελιξία και άριστη κατανόηση του τομέα που έχουν επιλέξει. Για αυτόν το λόγο, κατάλληλα επιλεγμένα σχολεία και επιχειρήσεις πρέπει να συνεργάζονται και σε επίπεδο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Οι εργοδότες δεν μπορούν να αναμένουν από τις σχολές να δημιουργήσουν απόφοιτους "επί παραγγελία". Οι εργοδότες θα πρέπει, με βάση τις δεξιότητές τους, να συμμετέχουν στην κατάρτιση των προγραμμάτων εκπαίδευσης και να συμβάλουν στην αναβάθμιση των εγκαταστάσεων των σχολείων. Ταυτόχρονα, η αυτονομία των σχολών – οι οποίες εκτελούν και άλλα σημαντικά καθήκοντα για το σύνολο της κοινωνίας – πρέπει να γίνεται σεβαστή.

| 4.5 | Η έλλειψη δεξιοτήτων στις επιστημονικές και τεχνικές κατευθύνσεις θα αποτελέσει ένα από τα βασικά εμπόδια στην οικονομική ανάπτυξη. Διαπιστώνεται γήρανση του εργατικού δυναμικού. Σε πολλά επαγγέλματα σε αυτούς τους τομείς η διαδοχή των γενεών εξασφαλίζεται όταν οι έμπειροι εργαζόμενοι αποχωρούν από την επιχείρηση προκειμένου να συνταξιοδοτηθούν. Τα επόμενα χρόνια, τα σχολικά συστήματα δεν θα έχουν ακόμα προσαρμοστεί κατά τρόπον ώστε η αγορά εργασίας να διαθέτει ειδικευμένους εργαζόμενους σε τεχνικούς τομείς τους οποίους χρειάζεται επειγόντως. |
| --- | --- |

4.5

Η έλλειψη δεξιοτήτων στις επιστημονικές και τεχνικές κατευθύνσεις θα αποτελέσει ένα από τα βασικά εμπόδια στην οικονομική ανάπτυξη. Διαπιστώνεται γήρανση του εργατικού δυναμικού. Σε πολλά επαγγέλματα σε αυτούς τους τομείς η διαδοχή των γενεών εξασφαλίζεται όταν οι έμπειροι εργαζόμενοι αποχωρούν από την επιχείρηση προκειμένου να συνταξιοδοτηθούν. Τα επόμενα χρόνια, τα σχολικά συστήματα δεν θα έχουν ακόμα προσαρμοστεί κατά τρόπον ώστε η αγορά εργασίας να διαθέτει ειδικευμένους εργαζόμενους σε τεχνικούς τομείς τους οποίους χρειάζεται επειγόντως.

| 4.5.1 | Για αυτόν το λόγο οι εργοδότες πρέπει να καταρρίψουν τον μύθο σύμφωνα με τον οποίο αυτές οι επιστημονικές δεξιότητες δεν έχουν μέλλον· πρέπει, αντίθετα, να δείξουν ότι η διάδοση αυτών των κατευθύνσεων στα σχολεία σε κάθε βαθμίδα θα αυξήσει τις δυνατότητες των μαθητών στο μέλλον και θα τους παράσχει την απαραίτητη ευελιξία για να χαράξουν τη σταδιοδρομία τους. Πρέπει να προβάλλουν καλύτερα τις μελλοντικές δεξιότητες τις οποίες χρειάζονται οι επιχειρήσεις και πρέπει να συμβάλλουν στη διά βίου κατάρτιση των εκπαιδευτικών (26). |
| --- | --- |

4.5.1

Για αυτόν το λόγο οι εργοδότες πρέπει να καταρρίψουν τον μύθο σύμφωνα με τον οποίο αυτές οι επιστημονικές δεξιότητες δεν έχουν μέλλον· πρέπει, αντίθετα, να δείξουν ότι η διάδοση αυτών των κατευθύνσεων στα σχολεία σε κάθε βαθμίδα θα αυξήσει τις δυνατότητες των μαθητών στο μέλλον και θα τους παράσχει την απαραίτητη ευελιξία για να χαράξουν τη σταδιοδρομία τους. Πρέπει να προβάλλουν καλύτερα τις μελλοντικές δεξιότητες τις οποίες χρειάζονται οι επιχειρήσεις και πρέπει να συμβάλλουν στη διά βίου κατάρτιση των εκπαιδευτικών (26).

| 4.5.2 | Εντούτοις, δεν πρέπει να κατηγορούμε μόνο τα εκπαιδευτικά συστήματα, ως τέτοια. Οι εργοδότες πρέπει να προβλέψουν έγκαιρα τις μελλοντικές εξελίξεις, να ανταπεξέλθουν στις παγκόσμιες και τεχνολογικές προκλήσεις, να εκσυγχρονίσουν τις εγκαταστάσεις παραγωγής και να δημιουργήσουν δυνατότητες εργασίας για τους διπλωματούχους, προκειμένου να αποκτήσουν δεξιότητες παγκοσμίου επιπέδου. |
| --- | --- |

4.5.2

Εντούτοις, δεν πρέπει να κατηγορούμε μόνο τα εκπαιδευτικά συστήματα, ως τέτοια. Οι εργοδότες πρέπει να προβλέψουν έγκαιρα τις μελλοντικές εξελίξεις, να ανταπεξέλθουν στις παγκόσμιες και τεχνολογικές προκλήσεις, να εκσυγχρονίσουν τις εγκαταστάσεις παραγωγής και να δημιουργήσουν δυνατότητες εργασίας για τους διπλωματούχους, προκειμένου να αποκτήσουν δεξιότητες παγκοσμίου επιπέδου.

| 4.5.3 | Οι εργοδότες πρέπει επίσης να καταρρίψουν τους μύθους, σύμφωνα με τους οποίους οι γυναίκες δεν είναι κατάλληλες για ορισμένους τομείς και πρέπει να αξιοποιήσουν καλύτερα το δυναμικό των γυναικών υποστηρίζοντας, για παράδειγμα, την ανάπτυξη της σταδιοδρομίας των ταλέντων, την καθοδήγηση, την χορηγία, την επαγγελματική κατάρτιση και παραδείγματα καλών πρακτικών. Εξακολουθούν να υφίστανται σημαντικές διαφορές μεταξύ των μορφών κατάρτισης των γυναικών και των ανδρών. Οι γυναίκες εξακολουθούν να μην εκπροσωπούνται επαρκώς στις επιστημονικές κατευθύνσεις. |
| --- | --- |

4.5.3

Οι εργοδότες πρέπει επίσης να καταρρίψουν τους μύθους, σύμφωνα με τους οποίους οι γυναίκες δεν είναι κατάλληλες για ορισμένους τομείς και πρέπει να αξιοποιήσουν καλύτερα το δυναμικό των γυναικών υποστηρίζοντας, για παράδειγμα, την ανάπτυξη της σταδιοδρομίας των ταλέντων, την καθοδήγηση, την χορηγία, την επαγγελματική κατάρτιση και παραδείγματα καλών πρακτικών. Εξακολουθούν να υφίστανται σημαντικές διαφορές μεταξύ των μορφών κατάρτισης των γυναικών και των ανδρών. Οι γυναίκες εξακολουθούν να μην εκπροσωπούνται επαρκώς στις επιστημονικές κατευθύνσεις.

| 4.5.4 | Ταυτόχρονα με την εξαφάνιση των τεχνικών σχολών, διαπιστώνεται έλλειψη διδασκόντων στην επαγγελματική κατάρτιση. Για αυτόν το λόγο πρέπει να εξασφαλιστεί επαρκής αριθμός ποιοτικών διδασκόντων και εκπαιδευτικών. Αυτοί θα πρέπει να γνωρίζουν τις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και να μπορούν να μεταδώσουν τις τεχνικές γνώσεις τους στους μαθητές τους. Θα πρέπει να ενθαρρυνθεί η διά βίου εκπαίδευση και η πρακτική άσκηση των εκπαιδευτικών και των διδασκόντων. Επομένως, οι εργοδότες θα πρέπει να επιτρέψουν στα άτομα του προσωπικού τους που είναι ικανά και το επιθυμούν, να εργαστούν ως διδάσκοντες στην επιχείρησή τους για τους μαθητευόμενους και τους εκπαιδευόμενους, παρέχοντάς τους την αντίστοιχη παιδαγωγική και ψυχολογική κατάρτιση. |
| --- | --- |

4.5.4

Ταυτόχρονα με την εξαφάνιση των τεχνικών σχολών, διαπιστώνεται έλλειψη διδασκόντων στην επαγγελματική κατάρτιση. Για αυτόν το λόγο πρέπει να εξασφαλιστεί επαρκής αριθμός ποιοτικών διδασκόντων και εκπαιδευτικών. Αυτοί θα πρέπει να γνωρίζουν τις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και να μπορούν να μεταδώσουν τις τεχνικές γνώσεις τους στους μαθητές τους. Θα πρέπει να ενθαρρυνθεί η διά βίου εκπαίδευση και η πρακτική άσκηση των εκπαιδευτικών και των διδασκόντων. Επομένως, οι εργοδότες θα πρέπει να επιτρέψουν στα άτομα του προσωπικού τους που είναι ικανά και το επιθυμούν, να εργαστούν ως διδάσκοντες στην επιχείρησή τους για τους μαθητευόμενους και τους εκπαιδευόμενους, παρέχοντάς τους την αντίστοιχη παιδαγωγική και ψυχολογική κατάρτιση.

| 4.6 | Στο πλαίσιο της κοινωνικής εταιρικής σχέσης, πρώτα απ’ όλα οι εργοδότες πρέπει να συμμετέχουν στη χάραξη των εθνικών στρατηγικών διά βίου μάθησης και στη δημιουργία του πλαισίου αναγνώρισης των αποτελεσμάτων της άτυπης και ανεπίσημης εκπαίδευσης. Πρέπει να υποστηριχθούν και να αναγνωριστούν τα προσόντα και οι δεξιότητες που αποκτώνται μέσω της άτυπης και ανεπίσημης εκπαίδευσης με σκοπό τη βελτίωση των δεξιοτήτων των νέων, καθώς και ο ρόλος των εν λόγω νέων στην αγορά εργασίας (27)
   (28). Αυτές οι στρατηγικές διά βίου μάθησης, παράλληλα με τις στρατηγικές αγροτικής ανάπτυξης, θα πρέπει επίσης να ρυθμίσουν το ζήτημα της προσβασιμότητας της συνέχειας της εκπαίδευσης και της επανειδίκευσης για τα άτομα που εκδηλώνουν ενδιαφέρον αλλά κατοικούν σε αγροτικές περιοχές. |
| --- | --- |

4.6

Στο πλαίσιο της κοινωνικής εταιρικής σχέσης, πρώτα απ’ όλα οι εργοδότες πρέπει να συμμετέχουν στη χάραξη των εθνικών στρατηγικών διά βίου μάθησης και στη δημιουργία του πλαισίου αναγνώρισης των αποτελεσμάτων της άτυπης και ανεπίσημης εκπαίδευσης. Πρέπει να υποστηριχθούν και να αναγνωριστούν τα προσόντα και οι δεξιότητες που αποκτώνται μέσω της άτυπης και ανεπίσημης εκπαίδευσης με σκοπό τη βελτίωση των δεξιοτήτων των νέων, καθώς και ο ρόλος των εν λόγω νέων στην αγορά εργασίας (27)
   (28). Αυτές οι στρατηγικές διά βίου μάθησης, παράλληλα με τις στρατηγικές αγροτικής ανάπτυξης, θα πρέπει επίσης να ρυθμίσουν το ζήτημα της προσβασιμότητας της συνέχειας της εκπαίδευσης και της επανειδίκευσης για τα άτομα που εκδηλώνουν ενδιαφέρον αλλά κατοικούν σε αγροτικές περιοχές.

| 4.6.1 | Οι εργοδότες δικαιούνται να αναμένουν από το εκπαιδευτικό σύστημα ότι οι απόφοιτοι δέχονται να συνεχίσουν να εκπαιδεύονται και διαθέτουν επαρκείς και ευρέως εφαρμόσιμες ικανότητες, έτσι ώστε η κατάρτισή τους στο χώρο εργασίας να μην κοστίζει ούτε να διαρκεί πολύ και ταυτόχρονα να μπορεί να ολοκληρωθεί μέσω της συνεχούς κατάρτισης. |
| --- | --- |

4.6.1

Οι εργοδότες δικαιούνται να αναμένουν από το εκπαιδευτικό σύστημα ότι οι απόφοιτοι δέχονται να συνεχίσουν να εκπαιδεύονται και διαθέτουν επαρκείς και ευρέως εφαρμόσιμες ικανότητες, έτσι ώστε η κατάρτισή τους στο χώρο εργασίας να μην κοστίζει ούτε να διαρκεί πολύ και ταυτόχρονα να μπορεί να ολοκληρωθεί μέσω της συνεχούς κατάρτισης.

| 4.6.2 | Οι εργοδότες πρέπει να αναλάβουν το μερίδιο ευθύνης τους για το τμήμα της επαγγελματικής κατάρτισης που αναλογεί ειδικά στην επιχείρηση, ή το οποίο αφορά χρονικά περιορισμένη ζήτηση δεξιοτήτων για επαγγέλματα που ορίζονται πιο στενά. |
| --- | --- |

4.6.2

Οι εργοδότες πρέπει να αναλάβουν το μερίδιο ευθύνης τους για το τμήμα της επαγγελματικής κατάρτισης που αναλογεί ειδικά στην επιχείρηση, ή το οποίο αφορά χρονικά περιορισμένη ζήτηση δεξιοτήτων για επαγγέλματα που ορίζονται πιο στενά.

| 4.6.3 | Επιπλέον, οι πολύ μικρές και οι μικρές επιχειρήσεις, καθώς και οι βιοτέχνες, έχουν περισσότερη ανάγκη από ένα δυναμικό και ελαστικό εκπαιδευτικό σύστημα, το οποίο θα καλύπτει τις πραγματικές ανάγκες τόσο των νέων εργαζόμενων, όσο και των πιο έμπειρων που επιθυμούν ή έχουν ανάγκη να συνεχίσουν την εκπαίδευση και κατάρτισή τους (διά βίου μάθηση). |
| --- | --- |

4.6.3

Επιπλέον, οι πολύ μικρές και οι μικρές επιχειρήσεις, καθώς και οι βιοτέχνες, έχουν περισσότερη ανάγκη από ένα δυναμικό και ελαστικό εκπαιδευτικό σύστημα, το οποίο θα καλύπτει τις πραγματικές ανάγκες τόσο των νέων εργαζόμενων, όσο και των πιο έμπειρων που επιθυμούν ή έχουν ανάγκη να συνεχίσουν την εκπαίδευση και κατάρτισή τους (διά βίου μάθηση).

| 4.6.4 | Η χαμηλή συμμετοχή στη διά βίου εκπαίδευση εξηγείται επίσης από την έλλειψη λογικής ακολουθίας μεταξύ της κατάρτισης στις επιχειρήσεις και των αρχών μιας ενεργού πολιτικής για την απασχόληση, καθώς και της αναντιστοιχίας μεταξύ των τρεχουσών μεθόδων επανεκπαίδευσης και των αναγκών των εργοδοτών. Οι ελλείψεις που διαπιστώνονται στην επαγγελματική επιμόρφωση περιορίζουν τις δυνατότητες προσαρμογής στους έντονους ρυθμούς τεχνολογικής αλλαγής, οι οποίοι έχουν επιπτώσεις στον τεχνικό εξοπλισμό των επιχειρήσεων και στα σχετικά συγκριτικά οικονομικά πλεονεκτήματα. |
| --- | --- |

4.6.4

Η χαμηλή συμμετοχή στη διά βίου εκπαίδευση εξηγείται επίσης από την έλλειψη λογικής ακολουθίας μεταξύ της κατάρτισης στις επιχειρήσεις και των αρχών μιας ενεργού πολιτικής για την απασχόληση, καθώς και της αναντιστοιχίας μεταξύ των τρεχουσών μεθόδων επανεκπαίδευσης και των αναγκών των εργοδοτών. Οι ελλείψεις που διαπιστώνονται στην επαγγελματική επιμόρφωση περιορίζουν τις δυνατότητες προσαρμογής στους έντονους ρυθμούς τεχνολογικής αλλαγής, οι οποίοι έχουν επιπτώσεις στον τεχνικό εξοπλισμό των επιχειρήσεων και στα σχετικά συγκριτικά οικονομικά πλεονεκτήματα.

| 4.6.5 | Είναι αναγκαίο να παγιωθεί η συνεργασία των εργοδοτών με τις υπηρεσίες απασχόλησης. Η ικανότητα, οι υποδομές και η μεθοδολογία των υπηρεσιών απασχόλησης αποτελούν σημαντικό στοιχείο της υποστήριξης στη ζήτηση για συνεχή εκπαίδευση και έχουν επιπτώσεις στην προσφορά συνεχούς εκπαίδευσης. |
| --- | --- |

4.6.5

Είναι αναγκαίο να παγιωθεί η συνεργασία των εργοδοτών με τις υπηρεσίες απασχόλησης. Η ικανότητα, οι υποδομές και η μεθοδολογία των υπηρεσιών απασχόλησης αποτελούν σημαντικό στοιχείο της υποστήριξης στη ζήτηση για συνεχή εκπαίδευση και έχουν επιπτώσεις στην προσφορά συνεχούς εκπαίδευσης.

| 4.7 | Ανάλογα με τις εθνικές δυνατότητες και πρακτικές, ενδέχεται να προκύψουν πολλές ευκαιρίες για να ενισχυθεί η επιρροή των εργοδοτών στην αποτελεσματικότητα του εκπαιδευτικού συστήματος για την τόνωση της ανάπτυξης και της απασχόλησης, καθώς και την προσαρμογή της στις ανάγκες της αγοράς εργασίας. |
| --- | --- |

4.7

Ανάλογα με τις εθνικές δυνατότητες και πρακτικές, ενδέχεται να προκύψουν πολλές ευκαιρίες για να ενισχυθεί η επιρροή των εργοδοτών στην αποτελεσματικότητα του εκπαιδευτικού συστήματος για την τόνωση της ανάπτυξης και της απασχόλησης, καθώς και την προσαρμογή της στις ανάγκες της αγοράς εργασίας.

| 4.7.1 | Στο πλαίσιο της κοινωνικής εταιρικής σχέσης, οι εργοδότες είτε συνεργάζονται με τα δημόσια και ιδιωτικά σχολεία μιας περιοχής ή τοπικής κοινότητας στο πλαίσιο κοινών φόρουμ σχολείων-επιχειρήσεων, περιφερειακών ή τομεακών συμβουλίων, ή συμφωνιών για την υποστήριξη της απασχόλησης και των δεξιοτήτων, είτε συνεταιρίζονται για την ίδρυση και τη διαχείριση σχολείων και κέντρων εκπαίδευσης, ή ακόμα ιδρύουν τα δικά τους σχολεία ή κέντρα εκπαίδευσης εντός των επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

4.7.1

Στο πλαίσιο της κοινωνικής εταιρικής σχέσης, οι εργοδότες είτε συνεργάζονται με τα δημόσια και ιδιωτικά σχολεία μιας περιοχής ή τοπικής κοινότητας στο πλαίσιο κοινών φόρουμ σχολείων-επιχειρήσεων, περιφερειακών ή τομεακών συμβουλίων, ή συμφωνιών για την υποστήριξη της απασχόλησης και των δεξιοτήτων, είτε συνεταιρίζονται για την ίδρυση και τη διαχείριση σχολείων και κέντρων εκπαίδευσης, ή ακόμα ιδρύουν τα δικά τους σχολεία ή κέντρα εκπαίδευσης εντός των επιχειρήσεων.

| 4.7.2 | Αυτό ισχύει για όλες τις οικονομικές οντότητες, συμπεριλαμβανομένων των πολύ μικρών και των μικρών επιχειρήσεων, των συνεταιρισμών και των βιοτεχνιών. Ως εκ τούτου, αυτές οι πρωτοβουλίες θα πρέπει να αναπτυχθούν με τον πιο αποτελεσματικό δυνατό τρόπο, προκειμένου να ενισχύσουν τα αποτελέσματα και να αναπτυχθούν σε συντονισμό με τα θεσμικά όργανα του κράτους και της τοπικής αυτοδιοίκησης, αφού είναι τόσο αναγκαίο να γίνει σεβαστό το δημόσιο συμφέρον και η συμμετοχή σε μια ενεργό πολιτική απασχόλησης, όσο και να διατηρηθούν βιώσιμες και ποιοτικές θέσεις εργασίας. |
| --- | --- |

4.7.2

Αυτό ισχύει για όλες τις οικονομικές οντότητες, συμπεριλαμβανομένων των πολύ μικρών και των μικρών επιχειρήσεων, των συνεταιρισμών και των βιοτεχνιών. Ως εκ τούτου, αυτές οι πρωτοβουλίες θα πρέπει να αναπτυχθούν με τον πιο αποτελεσματικό δυνατό τρόπο, προκειμένου να ενισχύσουν τα αποτελέσματα και να αναπτυχθούν σε συντονισμό με τα θεσμικά όργανα του κράτους και της τοπικής αυτοδιοίκησης, αφού είναι τόσο αναγκαίο να γίνει σεβαστό το δημόσιο συμφέρον και η συμμετοχή σε μια ενεργό πολιτική απασχόλησης, όσο και να διατηρηθούν βιώσιμες και ποιοτικές θέσεις εργασίας.

| 4.8 | Η πρακτική άσκηση σε επιχειρήσεις αποτελεί σημαντικό στοιχείο της διαδικασίας κατάρτισης. |
| --- | --- |

4.8

Η πρακτική άσκηση σε επιχειρήσεις αποτελεί σημαντικό στοιχείο της διαδικασίας κατάρτισης.

| 4.8.1 | Οι εργοδότες αντιλαμβάνονται την πρακτική άσκηση ως διαδικασία η οποία έχει ως στόχο να αποκτήσουν οι νέοι πρακτική εμπειρία και εργασιακές συνήθειες. Είναι προς το συμφέρον των επιχειρήσεων να διευκολύνουν τη μετάβαση των νέων από το εκπαιδευτικό σύστημα στην αγορά εργασίας και να μην εκμεταλλευτούν καταχρηστικά τη θέση των ασκούμενων επαγγελματιών, αλλά να τους προσφέρουν εργασία που αντιστοιχεί στο στόχο της πρακτικής μάθησης και να εξασφαλίσουν τις αντίστοιχες συνθήκες εργασίας. |
| --- | --- |

4.8.1

Οι εργοδότες αντιλαμβάνονται την πρακτική άσκηση ως διαδικασία η οποία έχει ως στόχο να αποκτήσουν οι νέοι πρακτική εμπειρία και εργασιακές συνήθειες. Είναι προς το συμφέρον των επιχειρήσεων να διευκολύνουν τη μετάβαση των νέων από το εκπαιδευτικό σύστημα στην αγορά εργασίας και να μην εκμεταλλευτούν καταχρηστικά τη θέση των ασκούμενων επαγγελματιών, αλλά να τους προσφέρουν εργασία που αντιστοιχεί στο στόχο της πρακτικής μάθησης και να εξασφαλίσουν τις αντίστοιχες συνθήκες εργασίας.

| 4.8.2 | Για αυτόν το λόγο, η ΕΟΚΕ εγκρίνει τις προκαταρκτικές εργασίες του σχεδίου δράσης για την απασχόληση των νέων στο πλαίσιο του κοινού προγράμματος των Ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων (29), το οποίο θα ρυθμίσει και τα θέματα της πρακτικής άσκησης, της εμπειρίας που αποκτάται στον χώρο εργασίας και της μαθητείας, στο πλαίσιο των κοινά προσδιορισμένων προτεραιοτήτων. |
| --- | --- |

4.8.2

Για αυτόν το λόγο, η ΕΟΚΕ εγκρίνει τις προκαταρκτικές εργασίες του σχεδίου δράσης για την απασχόληση των νέων στο πλαίσιο του κοινού προγράμματος των Ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων (29), το οποίο θα ρυθμίσει και τα θέματα της πρακτικής άσκησης, της εμπειρίας που αποκτάται στον χώρο εργασίας και της μαθητείας, στο πλαίσιο των κοινά προσδιορισμένων προτεραιοτήτων.

| 4.9 | Οι γνώσεις και εμπειρίες που αποκτώνται μέσω της μη τυπικής και άτυπης εκπαίδευσης στο πλαίσιο της εθελοντικής εργασίας μπορούν να αυξήσουν τη δημιουργικότητα και την ικανότητα καινοτομίας των νέων, να συμβάλουν στην αύξηση της απασχολησιμότητάς τους και στη διευκόλυνση της μετάβασής τους στην αγορά εργασίας. Οι επιχειρήσεις, στο πλαίσιο των στρατηγικών εταιρικής κοινωνικής ευθύνης, υποστηρίζουν τις εθελοντικές δραστηριότητες των εργαζομένων τους. Ωστόσο, οι εργαζόμενοι δεν μπορούν να παρέχουν εθελοντική εργασία με συστηματικό τρόπο, λόγω της έλλειψης νομικού πλαισίου, εργαλείων για την αξιολόγηση και την αναγνώριση των δεξιοτήτων που έχουν αποκτηθεί μέσω του εθελοντισμού και κυρίως λόγω χρηματοδοτικών και φορολογικών εμποδίων (30). |
| --- | --- |

4.9

Οι γνώσεις και εμπειρίες που αποκτώνται μέσω της μη τυπικής και άτυπης εκπαίδευσης στο πλαίσιο της εθελοντικής εργασίας μπορούν να αυξήσουν τη δημιουργικότητα και την ικανότητα καινοτομίας των νέων, να συμβάλουν στην αύξηση της απασχολησιμότητάς τους και στη διευκόλυνση της μετάβασής τους στην αγορά εργασίας. Οι επιχειρήσεις, στο πλαίσιο των στρατηγικών εταιρικής κοινωνικής ευθύνης, υποστηρίζουν τις εθελοντικές δραστηριότητες των εργαζομένων τους. Ωστόσο, οι εργαζόμενοι δεν μπορούν να παρέχουν εθελοντική εργασία με συστηματικό τρόπο, λόγω της έλλειψης νομικού πλαισίου, εργαλείων για την αξιολόγηση και την αναγνώριση των δεξιοτήτων που έχουν αποκτηθεί μέσω του εθελοντισμού και κυρίως λόγω χρηματοδοτικών και φορολογικών εμποδίων (30).

5.   Συμβολή των εργοδοτών στη δημιουργία ευρωπαϊκών εργαλείων σε εθνικό επίπεδο

| 5.1 | Στο πλαίσιο της κοινωνικής εταιρικής σχέσης, οι εργοδότες δεσμεύονται να συμβάλουν στη δημιουργία και την καθιέρωση κοινών ευρωπαϊκών αρχών (σε ό,τι αφορά την παροχή συμβουλών, την προβολή και την επικύρωση της μη τυπικής και άτυπης εκπαίδευσης) και των σχετικών εργαλείων (31) (CEQ, ECVET, CERAQ, Europass). Οι εν λόγω αρχές και τα εργαλεία στοχεύουν στην ενίσχυση της κινητικότητας των εργαζομένων, των μαθητευόμενων και των εκπαιδευτών μεταξύ των διαφορετικών συστημάτων εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης, καθώς και μεταξύ των διαφόρων χωρών. |
| --- | --- |

5.1

Στο πλαίσιο της κοινωνικής εταιρικής σχέσης, οι εργοδότες δεσμεύονται να συμβάλουν στη δημιουργία και την καθιέρωση κοινών ευρωπαϊκών αρχών (σε ό,τι αφορά την παροχή συμβουλών, την προβολή και την επικύρωση της μη τυπικής και άτυπης εκπαίδευσης) και των σχετικών εργαλείων (31) (CEQ, ECVET, CERAQ, Europass). Οι εν λόγω αρχές και τα εργαλεία στοχεύουν στην ενίσχυση της κινητικότητας των εργαζομένων, των μαθητευόμενων και των εκπαιδευτών μεταξύ των διαφορετικών συστημάτων εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης, καθώς και μεταξύ των διαφόρων χωρών.

| 5.2 | Τα κράτη μέλη της ΕΕ έχουν υιοθετήσει το Ευρωπαϊκό πλαίσιο επαγγελματικών προσόντων (ΕΠΕΠ)
   (32), το οποίο ορίζει οκτώ επίπεδα πιστοποίησης στη βάση των γνώσεων, των δεξιοτήτων και των γενικευμένων γνώσεων. Εναπόκειται σε κάθε κράτος μέλος να ταξινομήσει καθεμία από τις πιστοποιήσεις του σε ένα από αυτά τα οκτώ επίπεδα.






  — | Οι εκπρόσωποι των εργοδοτών μπορούν - για παράδειγμα - χάρη στα τομεακά συμβούλια και σε συνεργασία με άλλους φορείς, να καταρτίσουν περιγραφές των προσόντων που αντιστοιχούν στις θέσεις εργασίας του τομέα τους. Αυτά τα εθνικά πλαίσια (ταξινομήσεις) των πιστοποιήσεων, ή τα πρότυπά τους, αποτελούν θεμέλιο για την εκπαίδευση και κριτήριο για την αναγνώριση των προσόντων. Αποτελούν επίσης θεμέλιο για την κατάρτιση των εθνικών εκπαιδευτικών προγραμμάτων της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και των εθνικών εκπαιδευτικών προγραμμάτων των άλλων παρόχων υπηρεσιών. Στη συνέχεια, είναι δυνατόν να θεσπιστούν εθνικές ταξινομήσεις των επαγγελμάτων, οι οποίες ακολουθούν και εντοπίζουν τις προϋποθέσεις για την άσκηση του κάθε επαγγέλματος στην αγορά εργασίας και, επομένως αποτελούν ουσιαστική πηγή πληροφόρησης στον τομέα των ανθρώπινων πόρων και της επαγγελματικής κατάρτισης. |
| --- | --- | --- |

5.2

Τα κράτη μέλη της ΕΕ έχουν υιοθετήσει το Ευρωπαϊκό πλαίσιο επαγγελματικών προσόντων (ΕΠΕΠ)
   (32), το οποίο ορίζει οκτώ επίπεδα πιστοποίησης στη βάση των γνώσεων, των δεξιοτήτων και των γενικευμένων γνώσεων. Εναπόκειται σε κάθε κράτος μέλος να ταξινομήσει καθεμία από τις πιστοποιήσεις του σε ένα από αυτά τα οκτώ επίπεδα.

—

Οι εκπρόσωποι των εργοδοτών μπορούν - για παράδειγμα - χάρη στα τομεακά συμβούλια και σε συνεργασία με άλλους φορείς, να καταρτίσουν περιγραφές των προσόντων που αντιστοιχούν στις θέσεις εργασίας του τομέα τους. Αυτά τα εθνικά πλαίσια (ταξινομήσεις) των πιστοποιήσεων, ή τα πρότυπά τους, αποτελούν θεμέλιο για την εκπαίδευση και κριτήριο για την αναγνώριση των προσόντων. Αποτελούν επίσης θεμέλιο για την κατάρτιση των εθνικών εκπαιδευτικών προγραμμάτων της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και των εθνικών εκπαιδευτικών προγραμμάτων των άλλων παρόχων υπηρεσιών. Στη συνέχεια, είναι δυνατόν να θεσπιστούν εθνικές ταξινομήσεις των επαγγελμάτων, οι οποίες ακολουθούν και εντοπίζουν τις προϋποθέσεις για την άσκηση του κάθε επαγγέλματος στην αγορά εργασίας και, επομένως αποτελούν ουσιαστική πηγή πληροφόρησης στον τομέα των ανθρώπινων πόρων και της επαγγελματικής κατάρτισης.

| 5.3 | Ένα από τα μέτρα που προέβλεπε το πρόγραμμα για νέες δεξιότητες και θέσεις εργασίας αφορούσε την ολοκλήρωση, στο τέλος του έτους 2012, του ευρωπαϊκού πλαισίου δεξιοτήτων, προσόντων και επαγγελμάτων (ESCO) υπό μορφή κοινής πλατφόρμας για τον τομέα της εργασίας και αυτόν της εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης. Το εν λόγω σχέδιο θα έπρεπε να αντικαταστήσει ή να συμπληρώσει τις υφιστάμενες εθνικές και διεθνείς τομεακές κατατάξεις και να αποτελέσει εργαλείο που θα διευκόλυνε τη δημιουργία μιας δυναμικής αγοράς εργασίας, η οποία θα χαρακτηριζόταν από μεταβάσεις χωρίς προβλήματα, πρώτα απ' όλα από μια θέση εργασίας σε μια άλλη, αλλά και από την εκπαίδευση σε μια πρώτη θέση εργασίας. |
| --- | --- |

5.3

Ένα από τα μέτρα που προέβλεπε το πρόγραμμα για νέες δεξιότητες και θέσεις εργασίας αφορούσε την ολοκλήρωση, στο τέλος του έτους 2012, του ευρωπαϊκού πλαισίου δεξιοτήτων, προσόντων και επαγγελμάτων (ESCO) υπό μορφή κοινής πλατφόρμας για τον τομέα της εργασίας και αυτόν της εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης. Το εν λόγω σχέδιο θα έπρεπε να αντικαταστήσει ή να συμπληρώσει τις υφιστάμενες εθνικές και διεθνείς τομεακές κατατάξεις και να αποτελέσει εργαλείο που θα διευκόλυνε τη δημιουργία μιας δυναμικής αγοράς εργασίας, η οποία θα χαρακτηριζόταν από μεταβάσεις χωρίς προβλήματα, πρώτα απ' όλα από μια θέση εργασίας σε μια άλλη, αλλά και από την εκπαίδευση σε μια πρώτη θέση εργασίας.

| 5.3.1 | Εντούτοις, αυτό το πλαίσιο δεν παρουσιάζει ενδιαφέρον για τις πολύ μικρές και τις μικρές επιχειρήσεις, αφού τα πρότυπά του προϋποθέτουν ότι όλα τα άτομα που κατέχουν συγκεκριμένη θέση και διαθέτουν τα ίδια προσόντα, ασκούν όλα τα ίδια καθήκοντα, ανεξαρτήτως της επιχείρησης στην οποία εργάζονται. Ωστόσο, σήμερα, σε μια αγορά εργασίας που μεταβάλλεται ραγδαία, οι διάφορες τεχνολογίες, οι απαιτήσεις των πελατών, οι μέθοδοι εργασίας και η διαθεσιμότητα ικανών εργαζόμενων έχουν ως άμεση συνέπεια ότι η κατανομή των καθηκόντων στους εργαζομένους απαιτεί από αυτούς να είναι ευέλικτοι σε ότι αφορά την εκτέλεση των εν λόγω καθηκόντων και να είναι έτοιμοι να προσαρμόσουν τις μεθόδους εργασίας τους για να ανταπεξέλθουν στις συνεχείς μεταβολές της τεχνολογίας και των ΤΠΕ, με τις οποίες λειτουργούν στην πράξη οι επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

5.3.1

Εντούτοις, αυτό το πλαίσιο δεν παρουσιάζει ενδιαφέρον για τις πολύ μικρές και τις μικρές επιχειρήσεις, αφού τα πρότυπά του προϋποθέτουν ότι όλα τα άτομα που κατέχουν συγκεκριμένη θέση και διαθέτουν τα ίδια προσόντα, ασκούν όλα τα ίδια καθήκοντα, ανεξαρτήτως της επιχείρησης στην οποία εργάζονται. Ωστόσο, σήμερα, σε μια αγορά εργασίας που μεταβάλλεται ραγδαία, οι διάφορες τεχνολογίες, οι απαιτήσεις των πελατών, οι μέθοδοι εργασίας και η διαθεσιμότητα ικανών εργαζόμενων έχουν ως άμεση συνέπεια ότι η κατανομή των καθηκόντων στους εργαζομένους απαιτεί από αυτούς να είναι ευέλικτοι σε ότι αφορά την εκτέλεση των εν λόγω καθηκόντων και να είναι έτοιμοι να προσαρμόσουν τις μεθόδους εργασίας τους για να ανταπεξέλθουν στις συνεχείς μεταβολές της τεχνολογίας και των ΤΠΕ, με τις οποίες λειτουργούν στην πράξη οι επιχειρήσεις.

| 5.3.2 | Οι εργοδότες και οι ενώσεις επιχειρηματιών πρέπει να σεβαστούν τις ειδικές ανάγκες των πολύ μικρών και των μικρών επιχειρήσεων, για να βοηθήσουν αυτές τις πιο ευπροσάρμοστες και δυναμικές επιχειρήσεις να χαρτογραφήσουν λεπτομερώς τον τρόπο με τον οποίο εργάζονται. Αυτή η καταγραφή πρέπει να γίνει κατά τρόπον ώστε τα "αποτελέσματά" της να εκφράζονται υπό μορφή καθηκόντων και όχι γενικών αρμοδιοτήτων. Τότε μόνον θα είναι δυνατό να σχεδιαστούν οι εξελίξεις της εκπαίδευσης και της κατάρτισης με βάση αυτές τις περιγραφές καθηκόντων και να δημιουργηθεί έτσι μια ανιχνεύσιμη διαδρομή ελέγχου από τη θέση εργασίας μέχρι τα τελικά προσόντα. |
| --- | --- |

5.3.2

Οι εργοδότες και οι ενώσεις επιχειρηματιών πρέπει να σεβαστούν τις ειδικές ανάγκες των πολύ μικρών και των μικρών επιχειρήσεων, για να βοηθήσουν αυτές τις πιο ευπροσάρμοστες και δυναμικές επιχειρήσεις να χαρτογραφήσουν λεπτομερώς τον τρόπο με τον οποίο εργάζονται. Αυτή η καταγραφή πρέπει να γίνει κατά τρόπον ώστε τα "αποτελέσματά" της να εκφράζονται υπό μορφή καθηκόντων και όχι γενικών αρμοδιοτήτων. Τότε μόνον θα είναι δυνατό να σχεδιαστούν οι εξελίξεις της εκπαίδευσης και της κατάρτισης με βάση αυτές τις περιγραφές καθηκόντων και να δημιουργηθεί έτσι μια ανιχνεύσιμη διαδρομή ελέγχου από τη θέση εργασίας μέχρι τα τελικά προσόντα.

| 5.4 | Οι εργοδότες, οι επιχειρήσεις και οι άλλοι οικονομικοί φορείς θα πρέπει να χρησιμοποιήσουν το σύνολο των σχεδίων που χρηματοδοτούνται από τους εθνικούς προϋπολογισμούς και τα διαρθρωτικά ταμεία της ΕΕ, ιδίως στο πλαίσιο του ΕΚΤ, του προγράμματος "Erasmus για όλους". Στο πλαίσιο των ενεργών πολιτικών απασχόλησης, τα κράτη μέλη δρομολογούν επί του παρόντος σειρά σχεδίων με σκοπό τη διατήρηση της απασχόλησης, την ενημέρωση και την αύξηση των δεξιοτήτων των εργαζομένων, καθώς και τη στήριξη της μετάβασης των νέων στην αγορά εργασίας (33). Η υιοθέτηση του νέου πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου επιτρέπει επίσης σειρά νέων προγραμμάτων (όπως τα "Erasmus για όλους", COSME και "Ορίζοντας 2020") τα οποία έχουν ως στόχο την υποστήριξη της εκπαίδευσης, της κινητικότητας και της καινοτομίας. |
| --- | --- |

5.4

Οι εργοδότες, οι επιχειρήσεις και οι άλλοι οικονομικοί φορείς θα πρέπει να χρησιμοποιήσουν το σύνολο των σχεδίων που χρηματοδοτούνται από τους εθνικούς προϋπολογισμούς και τα διαρθρωτικά ταμεία της ΕΕ, ιδίως στο πλαίσιο του ΕΚΤ, του προγράμματος "Erasmus για όλους". Στο πλαίσιο των ενεργών πολιτικών απασχόλησης, τα κράτη μέλη δρομολογούν επί του παρόντος σειρά σχεδίων με σκοπό τη διατήρηση της απασχόλησης, την ενημέρωση και την αύξηση των δεξιοτήτων των εργαζομένων, καθώς και τη στήριξη της μετάβασης των νέων στην αγορά εργασίας (33). Η υιοθέτηση του νέου πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου επιτρέπει επίσης σειρά νέων προγραμμάτων (όπως τα "Erasmus για όλους", COSME και "Ορίζοντας 2020") τα οποία έχουν ως στόχο την υποστήριξη της εκπαίδευσης, της κινητικότητας και της καινοτομίας.

6.   Προοπτικές και προκλήσεις των διττών συστημάτων στην Ευρώπη

| 6.1 | Σήμερα, η Ευρώπη εναποθέτει τις ελπίδες της στην υποστήριξη και την ανάπτυξη διττών συστημάτων (μαθητείας). Είναι προφανές ότι τα κράτη μέλη που εφαρμόζουν τα εν λόγω συστήματα μακροπρόθεσμα, παρουσιάζουν καλές επιδόσεις και το ποσοστό ανεργίας των νέων που εμφανίζουν είναι κατά πολύ κατώτερο του μέσου όρου της ΕΕ (34). |
| --- | --- |

6.1

Σήμερα, η Ευρώπη εναποθέτει τις ελπίδες της στην υποστήριξη και την ανάπτυξη διττών συστημάτων (μαθητείας). Είναι προφανές ότι τα κράτη μέλη που εφαρμόζουν τα εν λόγω συστήματα μακροπρόθεσμα, παρουσιάζουν καλές επιδόσεις και το ποσοστό ανεργίας των νέων που εμφανίζουν είναι κατά πολύ κατώτερο του μέσου όρου της ΕΕ (34).

| 6.2 | Στη γνωμοδότησή της με θέμα "Δέσμη μέτρων για την απασχόληση", η ΕΟΚΕ δηλώνει σαφώς ότι ένας από τους τρόπους για την κάλυψη του χάσματος μεταξύ των αναγκών της αγοράς εργασίας, της εκπαίδευσης και των προσδοκιών των νέων είναι η υποστήριξη της ανάπτυξης αυτών των σχολικών συστημάτων μαθητείας πολύ υψηλής ποιότητας. |
| --- | --- |

6.2

Στη γνωμοδότησή της με θέμα "Δέσμη μέτρων για την απασχόληση", η ΕΟΚΕ δηλώνει σαφώς ότι ένας από τους τρόπους για την κάλυψη του χάσματος μεταξύ των αναγκών της αγοράς εργασίας, της εκπαίδευσης και των προσδοκιών των νέων είναι η υποστήριξη της ανάπτυξης αυτών των σχολικών συστημάτων μαθητείας πολύ υψηλής ποιότητας.

| 6.3 | Μια έρευνα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την κατάσταση της μαθητείας στην ΕΕ (35) εφιστά την προσοχή ιδίως σε ορισμένες προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπίσουν αυτά τα προγράμματα μαθητείας. Για παράδειγμα, αναφέρει ότι το πλεονέκτημα μιας γρήγορης μετάβασης από το σχολείο στην αγορά εργασίας είναι μόνο προσωρινό· μακροπρόθεσμα, οι προοπτικές εργασίας είναι πιο περιορισμένες. Ένα άλλο ερώτημα που τίθεται αφορά τη δυνατότητα "μεταφοράς" σε μια άλλη επιχείρηση (του ίδιου ή ενός άλλου τομέα) των δεξιοτήτων και προσόντων που έχουν αποκτηθεί. |
| --- | --- |

6.3

Μια έρευνα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την κατάσταση της μαθητείας στην ΕΕ (35) εφιστά την προσοχή ιδίως σε ορισμένες προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπίσουν αυτά τα προγράμματα μαθητείας. Για παράδειγμα, αναφέρει ότι το πλεονέκτημα μιας γρήγορης μετάβασης από το σχολείο στην αγορά εργασίας είναι μόνο προσωρινό· μακροπρόθεσμα, οι προοπτικές εργασίας είναι πιο περιορισμένες. Ένα άλλο ερώτημα που τίθεται αφορά τη δυνατότητα "μεταφοράς" σε μια άλλη επιχείρηση (του ίδιου ή ενός άλλου τομέα) των δεξιοτήτων και προσόντων που έχουν αποκτηθεί.

| 6.4 | Η εν λόγω μελέτη εφιστά επίσης την προσοχή στο γεγονός ότι, το 2008, λόγω της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης, ο αριθμός των φοιτητών στην εκπαίδευση και την επαγγελματική κατάρτιση αυξήθηκε, ενώ ο αριθμός των θέσεων για μαθητευόμενους και ασκούμενους μειώθηκε σε πολλά κράτη μέλη, λόγω του αβέβαιου επιχειρηματικού κλίματος. Μια τέτοια κατάσταση απαιτεί ως εκ τούτου την κινητοποίηση όλων των φορέων και για την κοινή ευθύνη τους για την εφαρμογή νέων θέσεων μαθητείας σε εταιρείες ή άλλων λύσεων που υποστηρίζονται από το κράτος. |
| --- | --- |

6.4

Η εν λόγω μελέτη εφιστά επίσης την προσοχή στο γεγονός ότι, το 2008, λόγω της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης, ο αριθμός των φοιτητών στην εκπαίδευση και την επαγγελματική κατάρτιση αυξήθηκε, ενώ ο αριθμός των θέσεων για μαθητευόμενους και ασκούμενους μειώθηκε σε πολλά κράτη μέλη, λόγω του αβέβαιου επιχειρηματικού κλίματος. Μια τέτοια κατάσταση απαιτεί ως εκ τούτου την κινητοποίηση όλων των φορέων και για την κοινή ευθύνη τους για την εφαρμογή νέων θέσεων μαθητείας σε εταιρείες ή άλλων λύσεων που υποστηρίζονται από το κράτος.

| 6.5 | Η έρευνα BUSINESSEUROPE (36) σχετικά με την πρακτική εμπειρία στο επίπεδο κάθε κράτους μέλους έδειξε τις διαφορετικές προσεγγίσεις που υιοθετούνται στην ανάπτυξη συστημάτων που συνδέουν τη σχολική εκπαίδευση με τις πρακτικές των επιχειρήσεων. Διατυπώθηκε σειρά συστάσεων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που απευθύνονται στους ίδιους τους εργοδότες, ιδίως:






  — | συμμετοχή στη διαχείριση των διττών προγραμμάτων και συμβολή στο σχεδιασμό των προγραμμάτων και τη διαχρονική προσαρμογή τους - που αποτελεί σημαντικό παράγοντα για τη διασφάλιση της συνοχής τους με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας - λαμβάνοντας ταυτόχρονα υπόψη την ανάγκη περιορισμού της γραφειοκρατίας στις επιχειρήσεις· |
| --- | --- | --- |

6.5

Η έρευνα BUSINESSEUROPE (36) σχετικά με την πρακτική εμπειρία στο επίπεδο κάθε κράτους μέλους έδειξε τις διαφορετικές προσεγγίσεις που υιοθετούνται στην ανάπτυξη συστημάτων που συνδέουν τη σχολική εκπαίδευση με τις πρακτικές των επιχειρήσεων. Διατυπώθηκε σειρά συστάσεων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που απευθύνονται στους ίδιους τους εργοδότες, ιδίως:

—

συμμετοχή στη διαχείριση των διττών προγραμμάτων και συμβολή στο σχεδιασμό των προγραμμάτων και τη διαχρονική προσαρμογή τους - που αποτελεί σημαντικό παράγοντα για τη διασφάλιση της συνοχής τους με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας - λαμβάνοντας ταυτόχρονα υπόψη την ανάγκη περιορισμού της γραφειοκρατίας στις επιχειρήσεις·

| — | ενημέρωση των επιχειρήσεων και παροχή κινήτρων σε αυτές προκειμένου να συμμετέχουν στα διττά συστήματα, παροχή συμβουλών σε αυτές και οργάνωση της συνεργασίας μεταξύ επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

—

ενημέρωση των επιχειρήσεων και παροχή κινήτρων σε αυτές προκειμένου να συμμετέχουν στα διττά συστήματα, παροχή συμβουλών σε αυτές και οργάνωση της συνεργασίας μεταξύ επιχειρήσεων.

| 6.6 | Για αυτόν το λόγο, οι εργοδότες επικροτούν την υποστήριξη από την Επιτροπή της συμμαχίας που έχει ως στόχο την ανάπτυξη της ποιότητας, τη βελτίωση της εικόνας και την αύξηση της ελκυστικότητας της μαθητείας στην Ευρώπη. Δηλώνουν επίσης ότι είναι έτοιμοι να αναλάβουν το μερίδιο ευθυνών που τους αναλογεί για τη δημιουργία θέσεων πρακτικής άσκησης στη βάση διττών συστημάτων, τα οποία συνδέουν τη σχολική εκπαίδευση με την πρακτική εντός των επιχειρήσεων (37). |
| --- | --- |

6.6

Για αυτόν το λόγο, οι εργοδότες επικροτούν την υποστήριξη από την Επιτροπή της συμμαχίας που έχει ως στόχο την ανάπτυξη της ποιότητας, τη βελτίωση της εικόνας και την αύξηση της ελκυστικότητας της μαθητείας στην Ευρώπη. Δηλώνουν επίσης ότι είναι έτοιμοι να αναλάβουν το μερίδιο ευθυνών που τους αναλογεί για τη δημιουργία θέσεων πρακτικής άσκησης στη βάση διττών συστημάτων, τα οποία συνδέουν τη σχολική εκπαίδευση με την πρακτική εντός των επιχειρήσεων (37).

| 6.7 | Η υποστήριξη της μαθητείας παρέχει στους εργοδότες όχι μόνο έναν τρόπο αξιολόγησης των δυνάμει υποψηφίων ενόψει νέων προσλήψεων, αλλά παρουσιάζει ευρύτερα οικονομικά πλεονεκτήματα μακροπρόθεσμα, ενώ ταυτόχρονα αποτελεί έκφραση της κοινωνικής ευθύνης. |
| --- | --- |

6.7

Η υποστήριξη της μαθητείας παρέχει στους εργοδότες όχι μόνο έναν τρόπο αξιολόγησης των δυνάμει υποψηφίων ενόψει νέων προσλήψεων, αλλά παρουσιάζει ευρύτερα οικονομικά πλεονεκτήματα μακροπρόθεσμα, ενώ ταυτόχρονα αποτελεί έκφραση της κοινωνικής ευθύνης.

Βρυξέλλες, 20 Μαρτίου 2013.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Staffan NILSSON

---

(1)  Δηλαδή τις θετικές επιστήμες, την τεχνολογία, τη μηχανολογία και τα μαθηματικά.

1

(2)  Ευρωπαϊκό πλαίσιο επαγγελματικών προσόντων.

2

(3)  Ευρωπαϊκή ταξινόμηση δεξιοτήτων, ικανοτήτων και επαγγελμάτων

3

(4)  Το Ευρωπαϊκό σύστημα ακαδημαϊκών μονάδων για την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση συμβάλλει στην επαλήθευση, αναγνώριση και συγκέντρωση των επαγγελματικών προσόντων και γνώσεων.

4

(5)  Δηλαδή το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης, καθώς και το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο.

5

(6)  Βλ επίσης: COM(2010) 682 final, 23. 11. 2010, COM(2010) 477 final, 15.9.2010, COM(2010) 614 final, 28. 10. 2010, etc, κ.λπ.

6

(7)  Βλ. ΕΕ C 68, 6.3.2012, σ. 1–10, ΕΕ C 318, 29.10.2011, σ. 142–149, ΕΕ C 68, 6.3.2012, σ. 11–14, ΕΕ C 132/55, 3.5.2011.

7

(8)  Βλ. COM(2012) 727 final.

8

(9)  Βλ. σχετικά τη Συμφωνία-πλαίσιο περί αγορών εργασίας χωρίς αποκλεισμούς του 2010, καθώς και το Πλαίσιο δράσεων με σκοπό την ανάπτυξη προσόντων και δεξιοτήτων διά βίου μάθησης του 2002.

9

το

(10)  ΕΕ C 143,της 22/5/2012, σ. 94–101, EE C 318, της 29.10.2011, σ. 69–75 και ΕΕ C 11, της 15.1.2013, σ. 65–70

10

(11)  ΕΕ C 11, της 15.1.2013, σ. 65–70

11

(12)  Η ΕΟΚΕ έχει αναλάβει πλήθος δράσεων βασισμένων σε θετικά παραδείγματα συνεργασίας σχολείων-επιχειρήσεων, στη διασύνδεση της επαγγελματικής κατάρτισης με το επαγγελματικό γίγνεσθαι, καθώς και στη στήριξη των νέων επιχειρηματιών. Nunc Thermo Fisher Scientific, Ροσκίλντε (Δανία), 6/2/2012«Από το σχολείο στον επαγγελματικό βίο»· Πολυτεχνική Σχολή Γκουάρντα (Πορτογαλία), 5/6/2012 Φόρουμ ενόψει της νέας χιλιετίας. ESC Βερσαλίες (Γαλλία), 29/8/2012, ημερίδα με θέμα «Η ευρωπαϊκή νεολαία - ελπιδοφόρος ή απελπισμένη γενιά;» καθώς και τα φόρουμ με θέμα τη στήριξη των νέων και των γυναικών επιχειρηματιών.

12

Nunc Thermo Fisher Scientific, Ροσκίλντε (Δανία)

Πολυτεχνική Σχολή Γκουάρντα (Πορτογαλία)

ESC Βερσαλίες (Γαλλία)

(13)  Βλ. COM(2010) 477 final της 15/9/2011

13

(14)  Βλ. COM(2012) 173 final της 18/4/2012

14

(15)  Βλ. COM(2012) 485 final της 5.9.2012, «Πρόταση σύσταση του Συμβουλίου για την επικύρωση της μη τυπικής και της άτυπης μάθησης».

15

(16)  Βλ. COM(2012) 669 final. «Ανασχεδιασμός της εκπαίδευσης: επενδύοντας στις δεξιότητες για καλύτερα κοινωνικοοικονομικά αποτελέσματα».

16

(17)  SWD(2012) 375 final, "Επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση για καλύτερες δεξιότητες, ανάπτυξη και απασχόληση που συνοδεύει την Ανακοίνωση της Επιτροπής - Ανασχεδιασμός της εκπαίδευσης: επενδύοντας στις δεξιότητες για καλύτερα κοινωνικοοικονομικά αποτελέσματα".

17

(18)  COM(2012) 727 «Ωθώντας τη νεολαία προς την απασχόληση», συμπεριλαμβανομένου του εγγράφου εργασίας SWD(2012) 406 «Ένα ποιοτικό πλαίσιο για περιόδους άσκησης».

18

(19)  Όπως προβλέπει το άρθρο 153, παρ. 5 της ΣλΕΕ, η δεύτερη φάση διαβούλευσης με τους Ευρωπαίους κοινωνικούς εταίρους ξεκίνησε στις 5 Δεκεμβρίου 2012.

19

(20)  Στις 10 και 11 Δεκεμβρίου 2012 συνεδρίασαν οι Υπουργοί Παιδείας στο Βερολίνο και υιοθέτησαν, με σκοπό την ενίσχυση της σύμπραξης, ένα μνημόνιο με δέκα συγκεκριμένα προτεινόμενα μέτρα προκειμένου να καταστούν η εκπαίδευση και η επαγγελματική κατάρτιση πιο ελκυστικές, να αναβαθμιστεί η ποιότητά τους, καθώς και για να αναπτυχθούν συστήματα εναλλασσόμενης κατάρτισης.

20

(21)  COM(2012) 795 final, «ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ 2020 - Επιστροφή του επιχειρηματικού πνεύματος στην Ευρώπη», της 9/2/2013.

21

(22)  Ο Ευρωπαίος παρατηρητής των αναδιαρθρώσεων του Eurofound κατέγραψε, για την περίοδο Ιουλίου-Σεπτεμβρίου 2012, 274 περιπτώσεις αναδιαρθρώσεων, οι οποίες συνοδεύτηκαν από την απώλεια 105 076 θέσεων και τη δημιουργία 30 520 νέων.

22

(23)  Βλ. http://adult-learning-investment.eu/docs/BackgroundReport.pdf (διαθέσιμο μόνο στα αγγλικά).

23

(24)  Εργαστήριο της 9ης και 10ης Οκτωβρίου 2012, με θέμα "Que dit Bruxelles sur l'attrait de l'enseignement et à la formation professionnels initiaux?", μελέτη του κέντρου SKOPE του πανεπιστημίου της Οξφόρδης, βλ.: www.cedefop.org.

24

(25)  Βλ: COM(2011) 567 final της 20ης Σεπτεμβρίου 2011, "Στήριξη της οικονομικής ανάπτυξης και της απασχόλησης — ένα θεματολόγιο για τον εκσυγχρονισμό των συστημάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης της Ευρώπης".

25

Στήριξη της οικονομικής ανάπτυξης και της απασχόλησης — ένα θεματολόγιο για τον εκσυγχρονισμό των συστημάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης της Ευρώπης

(26)  Βλ. δημοσίευση BUSINESSEUROPE: "Plugging the skills gap: the clock is ticking" ("Κάλυψη του χάσματος στις δεξιότητες: η αντίστροφη μέτρηση έχει ήδη αρχίσει"), 2011.

26

Plugging the skills gap: the clock is ticking

(27)  Cedefop: ευρωπαϊκές κατευθυντήριες γραμμές για την επικύρωση της μη τυπικής και της άτυπης μάθησης.

27

(28)  Βλ. EE C 181/154, 21.06.2012: "Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ ζητά να δοθεί ένας σαφής λειτουργικός ορισμός της διά βίου μάθησης και να προβλεφθούν πιο συγκεκριμένες ανά στόχο πολιτικές με σκοπό τη διευκόλυνση όλων των ομάδων μαθητών".

28

(29)  Βλ. το κοινό πολυετές πρόγραμμα εργασίας των Ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων για την περίοδο 2012-2014, το οποίο προβλέπει τη δημιουργία ενός πλαισίου δράσης για την απασχόληση των νέων.

29

(30)  Βλ: COM(2011) 568 final της 20 Σεπτεμβρίου 2011, "Ανακοίνωση σχετικά με τις πολιτικές της ΕΕ και τον εθελοντισμό".

30

Ανακοίνωση σχετικά με τις πολιτικές της ΕΕ και τον εθελοντισμό

(31)  Ευρωπαϊκό πλαίσιο επαγγελματικών προσόντων (ΕΠΕΠ), Ευρωπαϊκό σύστημα ακαδημαϊκών μονάδων για την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση (ECVET), Ευρωπαϊκό Πλαίσιο αναφοράς για τη διασφάλιση της ποιότητας στην ΕΕΚ (CERAQ), EUROPASS (έγγραφα για την υποστήριξη της απασχόλησης και της γεωγραφικής κινητικότητας).

31

(32)  Η πρόσφατη έκθεση (2012) σχετικά με την υλοποίηση της διαδικασίας της Μπολόνια, υπογραμμίζει ότι μόνο μια μειοψηφία κρατών μελών της ΕΕ έχουν εφαρμόσει μέχρι στιγμής διαδικασίες πιστοποίησης συγκρίσιμες με το σχετικό ευρωπαϊκό πλαίσιο.

32

(33)  Μπορούμε να αναφερθούμε, για παράδειγμα, στα σχέδια Vzdělání je šance ("Η εκπαίδευση αποτελεί ευκαιρία"), Vzdělávejte se pro růst ("Εκπαίδευση για την ανάπτυξη") ή Stáže v podnicích ("Πρακτική άσκηση στις επιχειρήσεις") στην Τσεχία.

33

Vzdělání je šance

Vzdělávejte se pro růst

Stáže v podnicích

(34)  Αξίζει να αναφερθεί εδώ ένα παράδειγμα καλής πρακτικής: το κοινό σεμινάριο της μόνιμης αντιπροσωπείας της Αυστρίας στην ΕΕ και του οικονομικού επιμελητηρίου της Αυστρίας, το οποίο πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες στις 3 Δεκεμβρίου 2012 με θέμα "Διττά συστήματα: τα επιτυχημένα πρότυπα", ως συμβολή των εργοδοτών στη συζήτηση σε ευρωπαϊκό και σε εθνικό επίπεδο σχετικά με τις προοπτικές απασχόλησης των νέων στην Ευρώπη.

34

(35)  Βλ. μελέτη της Επιτροπής σχετικά με την προσφορά θέσεων πρακτικής άσκησης στα κράτη μέλη της ΕΕ, Ιανουάριος 2012, IKEI Research & Consultancy, http://ec.europa.eu/social/main.jsp?catId=738&langId=en&pubId=6633&type=2&furtherPubs=no.

35

(36)  Βλ. το δημοσίευμα BUSINESSEUROPE σχετικά με τη δημιουργία ευκαιριών για τους νέους και τους τρόπους για την αύξηση της ελκυστικότητας και της εικόνας της πρακτικής άσκησης, Μάρτιος 2012.

36

(37)  Σε παγκόσμιο επίπεδο, η ανάληψη αυτής της δέσμευσης μπορεί να λάβει τη μορφή κοινού σχεδίου - "Παγκόσμια συμμαχία για την επαγγελματική κατάρτιση".

37

---

| 6.6.2013 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 161/35 |
| --- | --- | --- | --- |

6.6.2013

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 161/35

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Η συμμετοχή και η συμβολή των εργαζομένων ως πυλώνας της χρηστής εταιρικής διακυβέρνησης και της ισορροπημένης εξόδου από την κρίση» (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

2013/C 161/06

Εισηγητής: ο κ. Wolfgang GREIF

Στις 12 Ιουλίου 2012, και σύμφωνα με το άρθρο 29, παράγραφος 2 του Εσωτερικού της Κανονισμού, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση πρωτοβουλίας με θέμα:

«Η συμμετοχή και η συμβολή των εργαζομένων ως πυλώνας της χρηστής εταιρικής διακυβέρνησης και της ισορροπημένης εξόδου από την κρίση»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας).

Το ειδικευμένο τμήμα «Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη» στο οποίο ανατέθηκαν οι σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 26 Φεβρουαρίου 2013.

Κατά την 488η σύνοδο ολομέλειας της 20ής και 21ης Μαρτίου 2013 (συνεδρίαση της 20ής Μαρτίου 2013), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 85 ψήφους υπέρ, 3 κατά και 8 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση:

1.   Σύνοψη

| 1.1 | Η χρηματοπιστωτική κρίση έχει φθάσει στις επιχειρήσεις. Η αντιμετώπισή της, η οποία είναι προς το συμφέρον όλων των ενδιαφερόμενων ομάδων, των επενδυτών, των εργοδοτών, των εργαζομένων, των περιφερειών («προσέγγιση πολλών ενδιαφερόμενων φορέων»), απαιτεί κοινές προσπάθειες, και στόχους συνεκτικούς μεταξύ τους, που αφορούν την μακροπρόθεσμη ανάπτυξη των επιχειρήσεων, την ύπαρξη αποτελεσματικού κοινωνικού διαλόγου σε πνεύμα εμπιστοσύνης, καθώς και την τήρηση θετικής στάσης. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να δώσει ώθηση, ώστε να επιλεγούν νέες οδοί σχετικά με το εν λόγω ζήτημα, επιδίωξη που αφορά και το ευρωπαϊκό πλαίσιο εταιρικής διακυβέρνησης («corporate governance»). |
| --- | --- |

1.1

Η χρηματοπιστωτική κρίση έχει φθάσει στις επιχειρήσεις. Η αντιμετώπισή της, η οποία είναι προς το συμφέρον όλων των ενδιαφερόμενων ομάδων, των επενδυτών, των εργοδοτών, των εργαζομένων, των περιφερειών («προσέγγιση πολλών ενδιαφερόμενων φορέων»), απαιτεί κοινές προσπάθειες, και στόχους συνεκτικούς μεταξύ τους, που αφορούν την μακροπρόθεσμη ανάπτυξη των επιχειρήσεων, την ύπαρξη αποτελεσματικού κοινωνικού διαλόγου σε πνεύμα εμπιστοσύνης, καθώς και την τήρηση θετικής στάσης. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να δώσει ώθηση, ώστε να επιλεγούν νέες οδοί σχετικά με το εν λόγω ζήτημα, επιδίωξη που αφορά και το ευρωπαϊκό πλαίσιο εταιρικής διακυβέρνησης («corporate governance»).

| 1.2 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την πεποίθηση ότι η «χρηστή», και υπό την έννοια αυτή «βιώσιμη», εταιρική διακυβέρνηση πρέπει να βασίζεται στις νομικές δομές οι οποίες έχουν αποδείξει την αξία τους στην εσωτερική αγορά και σε πρακτικές συμμετοχής των εργαζομένων μέσω της ενημέρωσης, της διαβούλευσης και, κατά περίπτωση, της συμμετοχής στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων. |
| --- | --- |

1.2

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την πεποίθηση ότι η «χρηστή», και υπό την έννοια αυτή «βιώσιμη», εταιρική διακυβέρνηση πρέπει να βασίζεται στις νομικές δομές οι οποίες έχουν αποδείξει την αξία τους στην εσωτερική αγορά και σε πρακτικές συμμετοχής των εργαζομένων μέσω της ενημέρωσης, της διαβούλευσης και, κατά περίπτωση, της συμμετοχής στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων.

| 1.3 | Η βιωσιμότητα πρέπει να προκύψει από τη συμβατότητα της οικονομικής αποδοτικότητας με κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς στόχους. Προϋπόθεση είναι να θεωρείται μία επιχείρηση ως ένας θεσμός στο πλαίσιο του οποίου οι ενδιαφερόμενοι φορείς συνεργάζονται και οι συμμετέχοντες αναζητούν από κοινού μία βιώσιμη επιχειρηματική προοπτική, την οικονομική ανταγωνιστικότητα και την κοινωνική ισορροπία, και προσανατολίζουν τη δράση τους προς τα στοιχεία αυτά. Για τον σκοπό αυτόν, η ΕΟΚΕ θέτει προς συζήτηση το διοικητικό πρότυπο της «βιώσιμης επιχείρησης». Το πρότυπο αυτό συνεπάγεται και τον σεβασμό της άποψης των εργαζομένων κατά τη λήψη εταιρικών αποφάσεων. |
| --- | --- |

1.3

Η βιωσιμότητα πρέπει να προκύψει από τη συμβατότητα της οικονομικής αποδοτικότητας με κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς στόχους. Προϋπόθεση είναι να θεωρείται μία επιχείρηση ως ένας θεσμός στο πλαίσιο του οποίου οι ενδιαφερόμενοι φορείς συνεργάζονται και οι συμμετέχοντες αναζητούν από κοινού μία βιώσιμη επιχειρηματική προοπτική, την οικονομική ανταγωνιστικότητα και την κοινωνική ισορροπία, και προσανατολίζουν τη δράση τους προς τα στοιχεία αυτά. Για τον σκοπό αυτόν, η ΕΟΚΕ θέτει προς συζήτηση το διοικητικό πρότυπο της «βιώσιμης επιχείρησης». Το πρότυπο αυτό συνεπάγεται και τον σεβασμό της άποψης των εργαζομένων κατά τη λήψη εταιρικών αποφάσεων.

| 1.4 | Σύμφωνα με το εν λόγω πρότυπο, μία επιτυχημένη διοίκηση επιχειρήσεων πρέπει να βασίζεται στην αρχή της «δίκαιης σχέσης» μεταξύ των εργαζομένων, της διοίκησης και των ιδιοκτητών, γεγονός που εξασφαλίζει τη δυνατότητα από κοινού διαμόρφωσης της αλλαγής από όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς με στοχευμένο τρόπο επίλυσης των προβλημάτων, και με τον δέοντα σεβασμό στις εξουσίες της διοίκησης. Για τον σκοπό αυτόν, υπάρχει ήδη σήμερα ένα σύνολο εργαλείων σε εθνικό και σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την υποχρεωτική συμμετοχή των εκπροσώπων των εργαζομένων, το οποίο θα πρέπει να αξιοποιείται αποτελεσματικά. Έτσι βελτιώνονται αποδεδειγμένα η διαχείριση και η πρόβλεψη των αναδιαρθρώσεων σε επιχειρήσεις, και μάλιστα ακριβώς σε περιόδους κρίσεων. |
| --- | --- |

1.4

Σύμφωνα με το εν λόγω πρότυπο, μία επιτυχημένη διοίκηση επιχειρήσεων πρέπει να βασίζεται στην αρχή της «δίκαιης σχέσης» μεταξύ των εργαζομένων, της διοίκησης και των ιδιοκτητών, γεγονός που εξασφαλίζει τη δυνατότητα από κοινού διαμόρφωσης της αλλαγής από όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς με στοχευμένο τρόπο επίλυσης των προβλημάτων, και με τον δέοντα σεβασμό στις εξουσίες της διοίκησης. Για τον σκοπό αυτόν, υπάρχει ήδη σήμερα ένα σύνολο εργαλείων σε εθνικό και σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την υποχρεωτική συμμετοχή των εκπροσώπων των εργαζομένων, το οποίο θα πρέπει να αξιοποιείται αποτελεσματικά. Έτσι βελτιώνονται αποδεδειγμένα η διαχείριση και η πρόβλεψη των αναδιαρθρώσεων σε επιχειρήσεις, και μάλιστα ακριβώς σε περιόδους κρίσεων.

| 1.5 | Για να εδραιωθεί στην πράξη και να ενισχυθεί το προτεινόμενο πρότυπο, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ευρωπαϊκή πολιτική οφείλει, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της για τη διαχείριση της εσωτερικής αγοράς, να δημιουργήσει αντίστοιχα κίνητρα και να βελτιώσει το απαιτούμενο ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο, χωρίς να παραβιάσει τις εθνικές αρμοδιότητες. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ υποβάλλει προτάσεις, ώστε να εφαρμοστεί με καλύτερο τρόπο στο εθνικό δίκαιο το υφιστάμενο ευρωπαϊκό θεμελιώδες δικαίωμα της συμμετοχής των εργαζομένων. |
| --- | --- |

1.5

Για να εδραιωθεί στην πράξη και να ενισχυθεί το προτεινόμενο πρότυπο, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ευρωπαϊκή πολιτική οφείλει, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της για τη διαχείριση της εσωτερικής αγοράς, να δημιουργήσει αντίστοιχα κίνητρα και να βελτιώσει το απαιτούμενο ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο, χωρίς να παραβιάσει τις εθνικές αρμοδιότητες. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ υποβάλλει προτάσεις, ώστε να εφαρμοστεί με καλύτερο τρόπο στο εθνικό δίκαιο το υφιστάμενο ευρωπαϊκό θεμελιώδες δικαίωμα της συμμετοχής των εργαζομένων.

| 1.6 | Παράλληλα, οι δυνατότητες συμμετοχής των εργαζομένων στον στρατηγικό προσανατολισμό των επιχειρήσεων θα πρέπει να καταστούν γενικό στοιχείο του ευρωπαϊκού εταιρικού δικαίου, το οποίο, σύμφωνα με τον σχεδιασμό της Επιτροπής, πρόκειται να αναθεωρηθεί στο εγγύς μέλλον. Επιπλέον, οι διατάξεις για την υποχρεωτική συμμετοχή των εργαζομένων θα πρέπει να ενοποιηθούν και να εφαρμοστούν γενικότερα στο ενωσιακό δίκαιο, βάσει προτύπων που έχουν ήδη επιτευχθεί· θα πρέπει δε ιδίως να ευθυγραμμιστούν, ει δυνατόν, και λαμβανομένων υπόψη των διαφορετικών συναφών ζητημάτων, οι ορισμοί της ενημέρωσης, της διαβούλευσης και της συμμετοχής. |
| --- | --- |

1.6

Παράλληλα, οι δυνατότητες συμμετοχής των εργαζομένων στον στρατηγικό προσανατολισμό των επιχειρήσεων θα πρέπει να καταστούν γενικό στοιχείο του ευρωπαϊκού εταιρικού δικαίου, το οποίο, σύμφωνα με τον σχεδιασμό της Επιτροπής, πρόκειται να αναθεωρηθεί στο εγγύς μέλλον. Επιπλέον, οι διατάξεις για την υποχρεωτική συμμετοχή των εργαζομένων θα πρέπει να ενοποιηθούν και να εφαρμοστούν γενικότερα στο ενωσιακό δίκαιο, βάσει προτύπων που έχουν ήδη επιτευχθεί· θα πρέπει δε ιδίως να ευθυγραμμιστούν, ει δυνατόν, και λαμβανομένων υπόψη των διαφορετικών συναφών ζητημάτων, οι ορισμοί της ενημέρωσης, της διαβούλευσης και της συμμετοχής.

| 1.7 | Η απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 15ης Ιανουαρίου 2013 σηματοδοτεί, προσωρινά, ένα νέο στάδιο αυτής της συζήτησης. Στην απόφαση αυτή, που υιοθετήθηκε με μεγάλη πλειοψηφία, συνιστάται η θέσπιση νομικού πλαισίου με ελάχιστα πρότυπα σε περίπτωση αναδιαρθρώσεων, ώστε να περιορίζεται στο ελάχιστο το κοινωνικό και το οικονομικό κόστος και να ενθαρρύνεται η πρόβλεψη. Τα μέτρα αυτά θα συμπεριλαμβάνουν μεταξύ άλλων, την υποχρέωση για στρατηγικό προγραμματισμό και τη λήψη προληπτικών μέτρων για την εκπαίδευση και τη συνεχή κατάρτιση που σε περίπτωση αναδιαρθρώσεων συμβάλλουν στη διατήρηση των θέσεων εργασίας και του εργατικού δυναμικού, καθώς και διατάξεις που υποχρεώνουν τις επιχειρήσεις, σε περίπτωση αναδιαρθρώσεων, να συνεργαστούν με περιφερειακές αρχές (δημόσια διοίκηση, γραφεία εργασίας) και τους τοπικούς προμηθευτές τους. |
| --- | --- |

1.7

Η απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 15ης Ιανουαρίου 2013 σηματοδοτεί, προσωρινά, ένα νέο στάδιο αυτής της συζήτησης. Στην απόφαση αυτή, που υιοθετήθηκε με μεγάλη πλειοψηφία, συνιστάται η θέσπιση νομικού πλαισίου με ελάχιστα πρότυπα σε περίπτωση αναδιαρθρώσεων, ώστε να περιορίζεται στο ελάχιστο το κοινωνικό και το οικονομικό κόστος και να ενθαρρύνεται η πρόβλεψη. Τα μέτρα αυτά θα συμπεριλαμβάνουν μεταξύ άλλων, την υποχρέωση για στρατηγικό προγραμματισμό και τη λήψη προληπτικών μέτρων για την εκπαίδευση και τη συνεχή κατάρτιση που σε περίπτωση αναδιαρθρώσεων συμβάλλουν στη διατήρηση των θέσεων εργασίας και του εργατικού δυναμικού, καθώς και διατάξεις που υποχρεώνουν τις επιχειρήσεις, σε περίπτωση αναδιαρθρώσεων, να συνεργαστούν με περιφερειακές αρχές (δημόσια διοίκηση, γραφεία εργασίας) και τους τοπικούς προμηθευτές τους.

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Με την παρούσα γνωμοδότηση η ΕΟΚΕ επιθυμεί να καταδείξει τον τρόπο με τον οποίο οι επιχειρήσεις και οι επενδυτές βρίσκουν, σε συνεργασία με τους εργαζομένους τους, ισορροπημένες και βιώσιμες διεξόδους από τη χρηματοπιστωτική και οικονομική κρίση, καθώς και τρόπους αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής. Επίσης περιγράφονται οι κοινωνικές και νομικές γενικές συνθήκες που χρειάζονται οι εν λόγω φορείς ώστε να επιτύχουν τα ανωτέρω, καθώς και τα σημεία στα οποία απαιτείται, κατά περίπτωση, η βελτίωση και του ευρωπαϊκού νομικού πλαισίου, με τον δέοντα σεβασμό στην πολυμορφία των συνθηκών και των ρυθμίσεων που επικρατούν σε εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

2.1

Με την παρούσα γνωμοδότηση η ΕΟΚΕ επιθυμεί να καταδείξει τον τρόπο με τον οποίο οι επιχειρήσεις και οι επενδυτές βρίσκουν, σε συνεργασία με τους εργαζομένους τους, ισορροπημένες και βιώσιμες διεξόδους από τη χρηματοπιστωτική και οικονομική κρίση, καθώς και τρόπους αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής. Επίσης περιγράφονται οι κοινωνικές και νομικές γενικές συνθήκες που χρειάζονται οι εν λόγω φορείς ώστε να επιτύχουν τα ανωτέρω, καθώς και τα σημεία στα οποία απαιτείται, κατά περίπτωση, η βελτίωση και του ευρωπαϊκού νομικού πλαισίου, με τον δέοντα σεβασμό στην πολυμορφία των συνθηκών και των ρυθμίσεων που επικρατούν σε εθνικό επίπεδο.

| 2.2 | Η εταιρική διακυβέρνηση που προσανατολίζεται προς τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη στηρίζεται στον νομικά εξασφαλισμένο διάλογο, σε κλίμα εμπιστοσύνης, μεταξύ της διοίκησης και των εργαζομένων. Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει μία σχετική πολιτική συναίνεση μεταξύ των κυβερνήσεων, των κοινωνικών εταίρων και της κοινωνίας των πολιτών, η οποία είναι βαθιά ριζωμένη στην ιστορία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης: η υποχρεωτική συμμετοχή των εργαζομένων στην οικονομική δραστηριότητα αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της κοινωνικά υπεύθυνης οικονομικής διαχείρισης, όπως άλλωστε καθορίζεται σε πολυάριθμες ευρωπαϊκές οδηγίες. Χιλιάδες εκπρόσωποι συμφερόντων στις επιχειρήσεις και τις εταιρίες στην Ευρώπη, καθώς και περίπου 17 000 ενδιαφερόμενοι φορείς σε περίπου 1 000 ευρωπαϊκά συμβούλια εργαζομένων καταδεικνύουν ότι η εν λόγω αρχή της εταιρικής διακυβέρνησης που προσανατολίζεται προς τη συμμετοχή εφαρμόζεται στην πράξη. |
| --- | --- |

2.2

Η εταιρική διακυβέρνηση που προσανατολίζεται προς τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη στηρίζεται στον νομικά εξασφαλισμένο διάλογο, σε κλίμα εμπιστοσύνης, μεταξύ της διοίκησης και των εργαζομένων. Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει μία σχετική πολιτική συναίνεση μεταξύ των κυβερνήσεων, των κοινωνικών εταίρων και της κοινωνίας των πολιτών, η οποία είναι βαθιά ριζωμένη στην ιστορία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης: η υποχρεωτική συμμετοχή των εργαζομένων στην οικονομική δραστηριότητα αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της κοινωνικά υπεύθυνης οικονομικής διαχείρισης, όπως άλλωστε καθορίζεται σε πολυάριθμες ευρωπαϊκές οδηγίες. Χιλιάδες εκπρόσωποι συμφερόντων στις επιχειρήσεις και τις εταιρίες στην Ευρώπη, καθώς και περίπου 17 000 ενδιαφερόμενοι φορείς σε περίπου 1 000 ευρωπαϊκά συμβούλια εργαζομένων καταδεικνύουν ότι η εν λόγω αρχή της εταιρικής διακυβέρνησης που προσανατολίζεται προς τη συμμετοχή εφαρμόζεται στην πράξη.

| 2.3 | Διάφορες ευρωπαϊκές πηγές δικαίου, οι οποίες προέκυψαν σε διαφορετικές ιστορικές φάσεις, αντικατοπτρίζουν την εν λόγω πολιτική συναίνεση: η ενημέρωση των εργαζομένων και η διαβούλευση με αυτούς δεν προβλέπεται μόνο σε εθνικό επίπεδο –και στον τομέα των ΜΜΕ– μέσω ενωσιακού δικαίου (1), αλλά και σε διακρατικό επίπεδο (2). Στο επίπεδο αυτό, η δυνατότητα συμμετοχής των εργαζομένων σε επίπεδο επιχείρησης εφαρμόζεται επιπλέον κατά κανόνα στις ευρωπαϊκές εταιρίες (SE) και στους ευρωπαϊκούς συνεταιρισμούς (SCE) (3). Η ενημέρωση και η διαβούλευση προβλέπονται σε πολλές ακόμη οδηγίες της ΕΕ (4) και στους τομείς της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία, καθώς και στο ευρωπαϊκό εταιρικό δίκαιο. Το άρθρο 27 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ καθιστά το ατομικό θεμελιώδες δικαίωμα στην ενημέρωση και τη διαβούλευση δεσμευτική συνιστώσα του ενωσιακού δικαίου. Δεν υπάρχει λοιπόν αμφιβολία ότι η υποχρεωτική συμμετοχή των εργαζομένων στην οικονομική δραστηριότητα αποτελεί μέρος των νομικών θεμελίων της δημοκρατίας στην Ευρώπη. |
| --- | --- |

2.3

Διάφορες ευρωπαϊκές πηγές δικαίου, οι οποίες προέκυψαν σε διαφορετικές ιστορικές φάσεις, αντικατοπτρίζουν την εν λόγω πολιτική συναίνεση: η ενημέρωση των εργαζομένων και η διαβούλευση με αυτούς δεν προβλέπεται μόνο σε εθνικό επίπεδο –και στον τομέα των ΜΜΕ– μέσω ενωσιακού δικαίου (1), αλλά και σε διακρατικό επίπεδο (2). Στο επίπεδο αυτό, η δυνατότητα συμμετοχής των εργαζομένων σε επίπεδο επιχείρησης εφαρμόζεται επιπλέον κατά κανόνα στις ευρωπαϊκές εταιρίες (SE) και στους ευρωπαϊκούς συνεταιρισμούς (SCE) (3). Η ενημέρωση και η διαβούλευση προβλέπονται σε πολλές ακόμη οδηγίες της ΕΕ (4) και στους τομείς της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία, καθώς και στο ευρωπαϊκό εταιρικό δίκαιο. Το άρθρο 27 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ καθιστά το ατομικό θεμελιώδες δικαίωμα στην ενημέρωση και τη διαβούλευση δεσμευτική συνιστώσα του ενωσιακού δικαίου. Δεν υπάρχει λοιπόν αμφιβολία ότι η υποχρεωτική συμμετοχή των εργαζομένων στην οικονομική δραστηριότητα αποτελεί μέρος των νομικών θεμελίων της δημοκρατίας στην Ευρώπη.

| 2.4 | Αυτό το θεσμοθετημένο μέσο, η χρήση του οποίου έχει αποδειχτεί αποδοτική στην οικονομική καθημερινότητα, πρέπει να ενισχυθεί υπέρ της κερδοφορίας, αλλά κυρίως υπέρ της κοινωνικής συνοχής στην Ευρώπη, με σκοπό την υπέρβαση της τρέχουσας κρίσης. Αυτό ισχύει διότι οι εταιρίες, οι οποίες δεν υπάρχουν μόνο για να εξυπηρετούν τους επενδυτές τους, αλλά και για να συμβάλλουν στην κοινωνία, εκτίθενται σήμερα σε επισφαλέστερες συνθήκες:






  — | Η επιταγή της ανταγωνιστικότητας στις παγκόσμιες αγορές έχει αυξήσει τον διακρατικό χαρακτήρα των αλυσίδων αξίας. Αυτό καθιστά δυσκολότερη τη διαχείριση των επιχειρήσεων. Τα θιγόμενα μέρη, και ιδίως οι εργαζόμενοι, δυσκολεύονται ακόμα περισσότερο να κατανοήσουν τη λογική των αναδιαρθρώσεων ή των μετεγκαταστάσεων. |
| --- | --- | --- |

2.4

Αυτό το θεσμοθετημένο μέσο, η χρήση του οποίου έχει αποδειχτεί αποδοτική στην οικονομική καθημερινότητα, πρέπει να ενισχυθεί υπέρ της κερδοφορίας, αλλά κυρίως υπέρ της κοινωνικής συνοχής στην Ευρώπη, με σκοπό την υπέρβαση της τρέχουσας κρίσης. Αυτό ισχύει διότι οι εταιρίες, οι οποίες δεν υπάρχουν μόνο για να εξυπηρετούν τους επενδυτές τους, αλλά και για να συμβάλλουν στην κοινωνία, εκτίθενται σήμερα σε επισφαλέστερες συνθήκες:

—

Η επιταγή της ανταγωνιστικότητας στις παγκόσμιες αγορές έχει αυξήσει τον διακρατικό χαρακτήρα των αλυσίδων αξίας. Αυτό καθιστά δυσκολότερη τη διαχείριση των επιχειρήσεων. Τα θιγόμενα μέρη, και ιδίως οι εργαζόμενοι, δυσκολεύονται ακόμα περισσότερο να κατανοήσουν τη λογική των αναδιαρθρώσεων ή των μετεγκαταστάσεων.

| — | Η χρηματοδότηση των εταιριών από αμιγώς οικονομικούς επενδυτές αποσκοπεί κατά κύριο λόγο σε βραχυπρόθεσμα κέρδη, περιορίζοντας τον μακροπρόθεσμο επιχειρηματικό σχεδιασμό για το μέλλον. Αυτό εμποδίζει σε υπέρτατο βαθμό την ανάπτυξη σχέσεων συνεργασίας και εμπιστοσύνης μεταξύ των εταιρικών διοικήσεων και των εργαζομένων τους. |
| --- | --- |

—

Η χρηματοδότηση των εταιριών από αμιγώς οικονομικούς επενδυτές αποσκοπεί κατά κύριο λόγο σε βραχυπρόθεσμα κέρδη, περιορίζοντας τον μακροπρόθεσμο επιχειρηματικό σχεδιασμό για το μέλλον. Αυτό εμποδίζει σε υπέρτατο βαθμό την ανάπτυξη σχέσεων συνεργασίας και εμπιστοσύνης μεταξύ των εταιρικών διοικήσεων και των εργαζομένων τους.

| — | Οι φιλόδοξοι στόχοι για το κλίμα απαιτούν καινοτομία και, γενικώς, νέα προϊόντα και υπηρεσίες. Αυτό υποχρεώνει συχνά σε ακραίες διαρθρωτικές αλλαγές που δημιουργούν μεγάλη ένταση στους θιγόμενους εργαζόμενους και στις επιχειρήσεις, θέτοντάς τους ενώπιον νέων οργανωτικών καθηκόντων. |
| --- | --- |

—

Οι φιλόδοξοι στόχοι για το κλίμα απαιτούν καινοτομία και, γενικώς, νέα προϊόντα και υπηρεσίες. Αυτό υποχρεώνει συχνά σε ακραίες διαρθρωτικές αλλαγές που δημιουργούν μεγάλη ένταση στους θιγόμενους εργαζόμενους και στις επιχειρήσεις, θέτοντάς τους ενώπιον νέων οργανωτικών καθηκόντων.

| — | Με την υποστήριξη του ευρωπαϊκού εταιρικού δικαίου και της νομοθεσίας για τις χρηματοπιστωτικές αγορές, οι εταιρίες κινούνται σήμερα με όλο και μεγαλύτερη άνεση πέραν των εθνικών συνόρων στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής εσωτερικής αγοράς. Συνεπώς μπορεί να ατονήσουν τα δικαιώματα συμμετοχής στα όργανα της επιχείρησης και οι πρακτικές συνεργασίας σε κλίμα εμπιστοσύνης που ισχύουν σε εθνικό επίπεδο, εάν δεν ισχύουν με αντίστοιχο τρόπο και πέραν των εθνικών συνόρων. |
| --- | --- |

—

Με την υποστήριξη του ευρωπαϊκού εταιρικού δικαίου και της νομοθεσίας για τις χρηματοπιστωτικές αγορές, οι εταιρίες κινούνται σήμερα με όλο και μεγαλύτερη άνεση πέραν των εθνικών συνόρων στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής εσωτερικής αγοράς. Συνεπώς μπορεί να ατονήσουν τα δικαιώματα συμμετοχής στα όργανα της επιχείρησης και οι πρακτικές συνεργασίας σε κλίμα εμπιστοσύνης που ισχύουν σε εθνικό επίπεδο, εάν δεν ισχύουν με αντίστοιχο τρόπο και πέραν των εθνικών συνόρων.

| 2.5 | Όλα αυτά υπογραμμίζουν την ανάγκη λήψης διορθωτικών μέτρων κατά της υπονόμευσης των εταιρικών αξιών από μια νοοτροπία βραχυπρόθεσμων οφελών. Είναι ανάγκη να καταδειχθούν τρόποι με τους οποίους θα μπορέσει η ευρωπαϊκή πολιτική να ξεπεράσει την τάση που κυριαρχεί σήμερα για μονομερή διαφάνεια των εταιριών προς όφελος των μετόχων τους, αντιμετωπίζοντας περισσότερο την επιχείρηση ως «βιώσιμη εταιρία» προς όφελος μιας μακροπρόθεσμης εταιρικής ανάπτυξης (5). |
| --- | --- |

2.5

Όλα αυτά υπογραμμίζουν την ανάγκη λήψης διορθωτικών μέτρων κατά της υπονόμευσης των εταιρικών αξιών από μια νοοτροπία βραχυπρόθεσμων οφελών. Είναι ανάγκη να καταδειχθούν τρόποι με τους οποίους θα μπορέσει η ευρωπαϊκή πολιτική να ξεπεράσει την τάση που κυριαρχεί σήμερα για μονομερή διαφάνεια των εταιριών προς όφελος των μετόχων τους, αντιμετωπίζοντας περισσότερο την επιχείρηση ως «βιώσιμη εταιρία» προς όφελος μιας μακροπρόθεσμης εταιρικής ανάπτυξης (5).

| 2.6 | Η αντιμετώπιση της κρίσης, ο μακροπρόθεσμος προσανατολισμός, η χρηστή εταιρική διακυβέρνηση, η ικανότητα για καινοτομία και η συνεργασία μεταξύ εργοδοτών και εργαζομένων σε κλίμα εμπιστοσύνης, βάσει κατοχυρωμένων και δεσμευτικών δικαιωμάτων συμμετοχής, εμπίπτουν στο ένα και το αυτό πλαίσιο για το μέλλον της Ευρώπης. Η ΕΟΚΕ προτείνει την παγίωση και την ενίσχυση της έννοιας της «βιώσιμης εταιρίας» ως νέου προτύπου στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής πολιτικής. Με αυτόν τον τρόπο θα ανοιχτούν νέοι ορίζοντες για τη νομοθεσία και θα θεσπιστούν επιχειρησιακά και πολιτικά μέτρα που θα παράσχουν σε όσους το εφαρμόζουν κίνητρα και καθοδήγηση για την υλοποίηση μιας βιώσιμης εταιρικής διακυβέρνησης. Πρέπει να υπάρχει συμφωνία σχετικά με τα χαρακτηριστικά της «βιώσιμης εταιρίας». Η υλοποίησή της θα πρέπει να ανταποκρίνεται στην εκάστοτε κατάσταση που επικρατεί στις επιχειρήσεις. Στην πράξη θα υπάρχουν διαφορές από χώρα σε χώρα. |
| --- | --- |

2.6

Η αντιμετώπιση της κρίσης, ο μακροπρόθεσμος προσανατολισμός, η χρηστή εταιρική διακυβέρνηση, η ικανότητα για καινοτομία και η συνεργασία μεταξύ εργοδοτών και εργαζομένων σε κλίμα εμπιστοσύνης, βάσει κατοχυρωμένων και δεσμευτικών δικαιωμάτων συμμετοχής, εμπίπτουν στο ένα και το αυτό πλαίσιο για το μέλλον της Ευρώπης. Η ΕΟΚΕ προτείνει την παγίωση και την ενίσχυση της έννοιας της «βιώσιμης εταιρίας» ως νέου προτύπου στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής πολιτικής. Με αυτόν τον τρόπο θα ανοιχτούν νέοι ορίζοντες για τη νομοθεσία και θα θεσπιστούν επιχειρησιακά και πολιτικά μέτρα που θα παράσχουν σε όσους το εφαρμόζουν κίνητρα και καθοδήγηση για την υλοποίηση μιας βιώσιμης εταιρικής διακυβέρνησης. Πρέπει να υπάρχει συμφωνία σχετικά με τα χαρακτηριστικά της «βιώσιμης εταιρίας». Η υλοποίησή της θα πρέπει να ανταποκρίνεται στην εκάστοτε κατάσταση που επικρατεί στις επιχειρήσεις. Στην πράξη θα υπάρχουν διαφορές από χώρα σε χώρα.

3.   Το πρότυπο της «βιώσιμης εταιρίας»

| 3.1 | Το πρότυπο της «βιώσιμης εταιρίας» (6) ενδείκνυται για τη μετατροπή των προδιαγραφών της ευρωπαϊκής πολιτικής σε μια ολοκληρωμένη μέθοδο εταιρικής διακυβέρνησης, στο πλαίσιο της οποίας, οι στόχοι οικονομικής αποδοτικότητας θα συνδυάζονται με κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς στόχους δημιουργώντας μια συνεκτική έννοια. Η «βιώσιμη εταιρία» ακολουθεί τη λογική που θέλει τις εταιρίες να είναι «κοινωνικές οργανώσεις», στο πλαίσιο της οποίας οι απόψεις των εργαζομένων πρέπει να γίνονται σεβαστές. Με τον τρόπο αυτόν, οι αποφάσεις της επιχείρησης είναι πιο προβλέψιμες και για τις δύο πλευρές, καθώς και για τους πελάτες. Η εν λόγω επιχείρηση κινδυνεύει λιγότερο από εξωτερικές παρεμβάσεις που αποσκοπούν αποκλειστικά σε βραχυπρόθεσμα οφέλη. |
| --- | --- |

3.1

Το πρότυπο της «βιώσιμης εταιρίας» (6) ενδείκνυται για τη μετατροπή των προδιαγραφών της ευρωπαϊκής πολιτικής σε μια ολοκληρωμένη μέθοδο εταιρικής διακυβέρνησης, στο πλαίσιο της οποίας, οι στόχοι οικονομικής αποδοτικότητας θα συνδυάζονται με κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς στόχους δημιουργώντας μια συνεκτική έννοια. Η «βιώσιμη εταιρία» ακολουθεί τη λογική που θέλει τις εταιρίες να είναι «κοινωνικές οργανώσεις», στο πλαίσιο της οποίας οι απόψεις των εργαζομένων πρέπει να γίνονται σεβαστές. Με τον τρόπο αυτόν, οι αποφάσεις της επιχείρησης είναι πιο προβλέψιμες και για τις δύο πλευρές, καθώς και για τους πελάτες. Η εν λόγω επιχείρηση κινδυνεύει λιγότερο από εξωτερικές παρεμβάσεις που αποσκοπούν αποκλειστικά σε βραχυπρόθεσμα οφέλη.

| 3.2 | Η «βιώσιμη εταιρία» φέρει τα ακόλουθα βασικά χαρακτηριστικά (7):






  1) | Η έννοιά της βασίζεται σε μια προσέγγιση «πολλών ενδιαφερόμενων φορέων»: Οι ιδιοκτήτες μίας επιχείρησης λειτουργούν σε συνεργασία με άλλους σημαντικούς φορείς, όπως είναι οι εργαζόμενοι ή οι φορείς της περιφέρειας στην οποία δραστηριοποιείται η επιχείρηση. |
| --- | --- | --- |

3.2

Η «βιώσιμη εταιρία» φέρει τα ακόλουθα βασικά χαρακτηριστικά (7):

1)

Η έννοιά της βασίζεται σε μια προσέγγιση «πολλών ενδιαφερόμενων φορέων»: Οι ιδιοκτήτες μίας επιχείρησης λειτουργούν σε συνεργασία με άλλους σημαντικούς φορείς, όπως είναι οι εργαζόμενοι ή οι φορείς της περιφέρειας στην οποία δραστηριοποιείται η επιχείρηση.

| 2) | Ο ορισμός και η υλοποίηση των στόχων της εταιρίας είναι αποτέλεσμα κοινών προσπαθειών εργαζομένων και διοίκησης, χωρίς διάθεση παρέμβασης στα διευθυντικά δικαιώματα της διοίκησης· για να επιτευχθεί αυτό, υπάρχουν διάφορες μορφές συμμετοχής των εργαζομένων που έχουν αποδειχτεί αποτελεσματικές στην πράξη. |
| --- | --- |

2)

Ο ορισμός και η υλοποίηση των στόχων της εταιρίας είναι αποτέλεσμα κοινών προσπαθειών εργαζομένων και διοίκησης, χωρίς διάθεση παρέμβασης στα διευθυντικά δικαιώματα της διοίκησης· για να επιτευχθεί αυτό, υπάρχουν διάφορες μορφές συμμετοχής των εργαζομένων που έχουν αποδειχτεί αποτελεσματικές στην πράξη.

| 3) | Η εταιρική διακυβέρνηση προσανατολίζεται σε μακροπρόθεσμα αποτελέσματα. Ο ορισμός των στόχων της εταιρίας συνάδει με τους στόχους βιωσιμότητάς της. |
| --- | --- |

3)

Η εταιρική διακυβέρνηση προσανατολίζεται σε μακροπρόθεσμα αποτελέσματα. Ο ορισμός των στόχων της εταιρίας συνάδει με τους στόχους βιωσιμότητάς της.

| 4) | Για να είναι σε θέση να ηγηθεί μιας «βιώσιμης εταιρίας», η διοίκηση πρέπει να διαθέτει απαραιτήτως ολοκληρωμένη εικόνα της επιχείρησης. Οι προδιαγραφές για το σύστημα υποβολής εκθέσεων πρέπει να ενσωματώνουν υποχρεωτικά τις διάφορες διαστάσεις της βιώσιμης εταιρικής διαχείρισης. (8) |
| --- | --- |

4)

Για να είναι σε θέση να ηγηθεί μιας «βιώσιμης εταιρίας», η διοίκηση πρέπει να διαθέτει απαραιτήτως ολοκληρωμένη εικόνα της επιχείρησης. Οι προδιαγραφές για το σύστημα υποβολής εκθέσεων πρέπει να ενσωματώνουν υποχρεωτικά τις διάφορες διαστάσεις της βιώσιμης εταιρικής διαχείρισης. (8)

| 5) | Οι αποδοχές των διοικητικών και των διευθυντικών στελεχών πρέπει να συναρτώνται με την πρόθεσή τους για την επίτευξη στόχων βιωσιμότητας. Σε αυτούς περιλαμβάνονται και προσπάθειες που καταβάλλονται σε κοινωνικό επίπεδο, λόγου χάρη για την υγεία και ασφάλεια στην εργασία, την επαγγελματική κατάρτιση και την επαγγελματική επιμόρφωση ή την ισότητα ευκαιριών. |
| --- | --- |

5)

Οι αποδοχές των διοικητικών και των διευθυντικών στελεχών πρέπει να συναρτώνται με την πρόθεσή τους για την επίτευξη στόχων βιωσιμότητας. Σε αυτούς περιλαμβάνονται και προσπάθειες που καταβάλλονται σε κοινωνικό επίπεδο, λόγου χάρη για την υγεία και ασφάλεια στην εργασία, την επαγγελματική κατάρτιση και την επαγγελματική επιμόρφωση ή την ισότητα ευκαιριών.

| 6) | Η «βιώσιμη εταιρία» χρειάζεται επενδυτές που ενδιαφέρονται κυρίως για την επίτευξη μακροπρόθεσμων στόχων κέρδους. |
| --- | --- |

6)

Η «βιώσιμη εταιρία» χρειάζεται επενδυτές που ενδιαφέρονται κυρίως για την επίτευξη μακροπρόθεσμων στόχων κέρδους.

| 3.3 | Η «βιώσιμη εταιρία» μπορεί να λειτουργήσει με επιτυχία μόνον εάν ακολουθεί μια συγκεκριμένη αρχή διακυβέρνησης: τη «δίκαιη σχέση». Σύμφωνα με αυτήν, παρέχεται η δυνατότητα σε όλους τους συμμετέχοντες (διοίκηση, εκπρόσωποι των εργαζομένων, επενδυτές και ενδιαφερόμενες περιφέρειες) να συνδιαμορφώσουν το νέο πρόσωπο των εταιριών, με τρόπο που να συμβάλλει στην επίτευξη των στόχων και στην επίλυση των προβλημάτων, και λαμβανομένων υπόψη των διευθυντικών δικαιωμάτων της διοίκησης. Έτσι βελτιώνεται η διαχείριση και η πρόβλεψη της αναδιάρθρωσης, και μάλιστα ακριβώς σε περιόδους κρίσεων. |
| --- | --- |

3.3

Η «βιώσιμη εταιρία» μπορεί να λειτουργήσει με επιτυχία μόνον εάν ακολουθεί μια συγκεκριμένη αρχή διακυβέρνησης: τη «δίκαιη σχέση». Σύμφωνα με αυτήν, παρέχεται η δυνατότητα σε όλους τους συμμετέχοντες (διοίκηση, εκπρόσωποι των εργαζομένων, επενδυτές και ενδιαφερόμενες περιφέρειες) να συνδιαμορφώσουν το νέο πρόσωπο των εταιριών, με τρόπο που να συμβάλλει στην επίτευξη των στόχων και στην επίλυση των προβλημάτων, και λαμβανομένων υπόψη των διευθυντικών δικαιωμάτων της διοίκησης. Έτσι βελτιώνεται η διαχείριση και η πρόβλεψη της αναδιάρθρωσης, και μάλιστα ακριβώς σε περιόδους κρίσεων.

| 3.4 | Στις περιπτώσεις πώλησης και εξαγοράς επιχειρήσεων, η εν λόγω έννοια της «δίκαιης σχέσης» βασίζεται σε δεσμευτικές συμφωνίες μεταξύ των ενδιαφερόμενων μερών για μακροπρόθεσμες επιχειρηματικές προοπτικές, καθώς και για την κοινωνική διάσταση, η οποία εγγυάται στο μέτρο του δυνατού τη διατήρηση εγκαταστάσεων και θέσεων εργασίας. Ιδίως κατά την αγορά και πώληση επιχειρήσεων ή μεριδίων επιχειρήσεων σε διασυνοριακό επίπεδο και κατά την αναδιάρθρωση θα πρέπει τα ακόλουθα καίρια σημεία να χρησιμοποιούνται ως δεσμευτική βάση:






  — | μία ουσιαστική μακροπρόθεσμη οικονομική και βιομηχανική προσέγγιση, |
| --- | --- | --- |

3.4

Στις περιπτώσεις πώλησης και εξαγοράς επιχειρήσεων, η εν λόγω έννοια της «δίκαιης σχέσης» βασίζεται σε δεσμευτικές συμφωνίες μεταξύ των ενδιαφερόμενων μερών για μακροπρόθεσμες επιχειρηματικές προοπτικές, καθώς και για την κοινωνική διάσταση, η οποία εγγυάται στο μέτρο του δυνατού τη διατήρηση εγκαταστάσεων και θέσεων εργασίας. Ιδίως κατά την αγορά και πώληση επιχειρήσεων ή μεριδίων επιχειρήσεων σε διασυνοριακό επίπεδο και κατά την αναδιάρθρωση θα πρέπει τα ακόλουθα καίρια σημεία να χρησιμοποιούνται ως δεσμευτική βάση:

—

μία ουσιαστική μακροπρόθεσμη οικονομική και βιομηχανική προσέγγιση,

| — | δεσμευτικές εγγυήσεις όσον αφορά τις επενδύσεις, τη διατήρηση των εγκαταστάσεων και την απασχόληση, |
| --- | --- |

—

δεσμευτικές εγγυήσεις όσον αφορά τις επενδύσεις, τη διατήρηση των εγκαταστάσεων και την απασχόληση,

| — | σε περιπτώσεις αναδιαρθρώσεων, εξέταση όλων των εναλλακτικών στις απολύσεις, |
| --- | --- |

—

σε περιπτώσεις αναδιαρθρώσεων, εξέταση όλων των εναλλακτικών στις απολύσεις,

| — | διατήρηση των κεκτημένων κοινωνικών επιτευγμάτων και των συλλογικών συμβάσεων, |
| --- | --- |

—

διατήρηση των κεκτημένων κοινωνικών επιτευγμάτων και των συλλογικών συμβάσεων,

| — | δυνατότητα ελέγχου της τήρησης των συμφωνιών και των δεσμεύσεων. |
| --- | --- |

—

δυνατότητα ελέγχου της τήρησης των συμφωνιών και των δεσμεύσεων.

| 3.5 | Η υλοποίηση της «βιώσιμης εταιρίας» συμβαδίζει, σε εθνικό και διεθνές επίπεδο, με τη δεσμευτική συμμετοχή των εργαζομένων μέσω της ενημέρωσης, της διαβούλευσης και, κατά περίπτωση, της συμμετοχής στα διοικητικά συμβούλια των εταιριών. Η εμπειρία έχει δείξει επίσης εν προκειμένω ότι χώρες με ισχυρά δικαιώματα συμμετοχής των εργαζομένων και λειτουργικές σχέσεις μεταξύ των κοινωνικών εταίρων αντιμετώπισαν καλύτερα την πρόσφατη κρίση από ό, τι άλλες. Η αξιοποίηση αυτής της εμπειρίας με σκοπό τη μακροπρόθεσμη εταιρική ανάπτυξη προϋποθέτει ότι η ευρωπαϊκή πολιτική, στο πλαίσιο της αρμοδιότητάς της για τη διαχείριση της εσωτερικής αγοράς, θα παρέχει κατάλληλα κίνητρα και θα θεσπίζει νομικές υποχρεώσεις όσον αφορά την εταιρική διακυβέρνηση. |
| --- | --- |

3.5

Η υλοποίηση της «βιώσιμης εταιρίας» συμβαδίζει, σε εθνικό και διεθνές επίπεδο, με τη δεσμευτική συμμετοχή των εργαζομένων μέσω της ενημέρωσης, της διαβούλευσης και, κατά περίπτωση, της συμμετοχής στα διοικητικά συμβούλια των εταιριών. Η εμπειρία έχει δείξει επίσης εν προκειμένω ότι χώρες με ισχυρά δικαιώματα συμμετοχής των εργαζομένων και λειτουργικές σχέσεις μεταξύ των κοινωνικών εταίρων αντιμετώπισαν καλύτερα την πρόσφατη κρίση από ό, τι άλλες. Η αξιοποίηση αυτής της εμπειρίας με σκοπό τη μακροπρόθεσμη εταιρική ανάπτυξη προϋποθέτει ότι η ευρωπαϊκή πολιτική, στο πλαίσιο της αρμοδιότητάς της για τη διαχείριση της εσωτερικής αγοράς, θα παρέχει κατάλληλα κίνητρα και θα θεσπίζει νομικές υποχρεώσεις όσον αφορά την εταιρική διακυβέρνηση.

4.   Ανάγκη δράσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο – Πολιτικές συστάσεις

4.1   Βελτίωση του νομικού πλαισίου στο πνεύμα της βιώσιμης εταιρικής διακυβέρνησης

| 4.1.1 | Η εργασία, οι επενδύσεις και η επιχειρηματικότητα πρέπει να αποφέρουν οφέλη στην Ευρώπη. Η «βιώσιμη εταιρία» παρέχει το κατάλληλο πρότυπο για τον σκοπό αυτόν. Επιδιώκει εξίσου οικονομικούς, κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς στόχους, σε μακροπρόθεσμη βάση. Μια τέτοια εταιρία διέπεται από την αρχή της «δίκαιης σχέσης», στο πλαίσιο της οποίας η αλλαγή της θεωρείται πρόκληση και επωφελές επιχειρηματικό καθήκον και οι κοινωνικές κατακτήσεις και τα δικαιώματα των εργαζομένων της εταιρίας δεν αμφισβητούνται. |
| --- | --- |

4.1.1

Η εργασία, οι επενδύσεις και η επιχειρηματικότητα πρέπει να αποφέρουν οφέλη στην Ευρώπη. Η «βιώσιμη εταιρία» παρέχει το κατάλληλο πρότυπο για τον σκοπό αυτόν. Επιδιώκει εξίσου οικονομικούς, κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς στόχους, σε μακροπρόθεσμη βάση. Μια τέτοια εταιρία διέπεται από την αρχή της «δίκαιης σχέσης», στο πλαίσιο της οποίας η αλλαγή της θεωρείται πρόκληση και επωφελές επιχειρηματικό καθήκον και οι κοινωνικές κατακτήσεις και τα δικαιώματα των εργαζομένων της εταιρίας δεν αμφισβητούνται.

| 4.1.2 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ευρωπαϊκή πολιτική είναι υποχρεωμένη να ενισχύσει ακόμα περισσότερο τη βάση της συνεργασίας των σημαντικότερων ομάδων της οικονομίας. Θα είναι ιδιαιτέρως ικανοποιημένη εάν η Επιτροπή, στηριζόμενη στα κεκτημένα πρότυπα συμμετοχής των εργαζομένων στην Ευρώπη, αναλάβει εκ νέου δράση με στόχο την προσαρμογή και την εδραίωση των δικαιωμάτων των εργαζομένων και των εκπροσώπων τους στις τρέχουσες συνθήκες της ευρωπαϊκής εσωτερικής αγοράς. Σε αυτό περιλαμβάνονται νομοθετικές πρωτοβουλίες για τη βελτίωση του πλαισίου εφαρμογής του νέου προτύπου όπως περιγράφηκε παραπάνω. |
| --- | --- |

4.1.2

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ευρωπαϊκή πολιτική είναι υποχρεωμένη να ενισχύσει ακόμα περισσότερο τη βάση της συνεργασίας των σημαντικότερων ομάδων της οικονομίας. Θα είναι ιδιαιτέρως ικανοποιημένη εάν η Επιτροπή, στηριζόμενη στα κεκτημένα πρότυπα συμμετοχής των εργαζομένων στην Ευρώπη, αναλάβει εκ νέου δράση με στόχο την προσαρμογή και την εδραίωση των δικαιωμάτων των εργαζομένων και των εκπροσώπων τους στις τρέχουσες συνθήκες της ευρωπαϊκής εσωτερικής αγοράς. Σε αυτό περιλαμβάνονται νομοθετικές πρωτοβουλίες για τη βελτίωση του πλαισίου εφαρμογής του νέου προτύπου όπως περιγράφηκε παραπάνω.

| 4.1.3 | Οι εταιρίες που εφαρμόζουν την αρχή της «δίκαιης σχέσης» αποδεικνύονται πολύ καλές στην πρόβλεψη και τη διαχείριση των δομικών αλλαγών. Συνεπώς, και από οικονομική άποψη, είναι λογική και επιβαλλόμενη η ενίσχυση της συμμετοχής των εργαζομένων στη διαχείριση και την πρόβλεψη της αλλαγής. Για τους παραπάνω λόγους, πρέπει να βελτιωθεί το ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο. Στο πνεύμα της στρατηγικής για τη βιωσιμότητα που περιλαμβάνεται στη στρατηγική «Ευρώπη 2020», τέτοιου είδους μέτρα θα προωθήσουν τη συνεργασία των σημαντικότερων ομάδων της οικονομίας προς όφελος της ευρωπαϊκής δημοκρατίας και της επιτυχημένης ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας. |
| --- | --- |

4.1.3

Οι εταιρίες που εφαρμόζουν την αρχή της «δίκαιης σχέσης» αποδεικνύονται πολύ καλές στην πρόβλεψη και τη διαχείριση των δομικών αλλαγών. Συνεπώς, και από οικονομική άποψη, είναι λογική και επιβαλλόμενη η ενίσχυση της συμμετοχής των εργαζομένων στη διαχείριση και την πρόβλεψη της αλλαγής. Για τους παραπάνω λόγους, πρέπει να βελτιωθεί το ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο. Στο πνεύμα της στρατηγικής για τη βιωσιμότητα που περιλαμβάνεται στη στρατηγική «Ευρώπη 2020», τέτοιου είδους μέτρα θα προωθήσουν τη συνεργασία των σημαντικότερων ομάδων της οικονομίας προς όφελος της ευρωπαϊκής δημοκρατίας και της επιτυχημένης ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας.

4.2   Ενοποίηση και ορθή εφαρμογή των ευρωπαϊκών δικαιωμάτων συμμετοχής των εργαζομένων

| 4.2.1 | Προκειμένου να βελτιωθεί η ελευθερία εγκατάστασης και η κινητικότητα των επιχειρήσεων εντός της εσωτερικής αγοράς, το ευρωπαϊκό εταιρικό δίκαιο αναπτύσσεται διαρκώς. Καταρτίζονται όλο και περισσότεροι κανόνες για την εταιρική διακυβέρνηση (corporate governance) σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ευρωπαϊκή πολιτική οφείλει να αποδώσει, στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, την ίδια σημασία σε όλους τους σχετικούς οικονομικούς φορείς (εταιρίες, επενδυτές και εργαζομένους) όσον αφορά τη δράση τους σε εθνικό και διακρατικό επίπεδο (9). Ο έλεγχος καταλληλότητας («Fitness-Check») των ευρωπαϊκών οδηγιών που αφορούν την υποχρεωτική συμμετοχή των εργαζομένων, ο οποίος ανακοινώθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, δεν πρέπει να αποτελέσει άλλοθι για την αποφυγή ανάληψης ουσιαστικών πολιτικών πρωτοβουλιών. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την άποψη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το οποίο ζητεί να καταβληθούν νέες πολιτικές προσπάθειες με στόχο την ενίσχυση των δυνατοτήτων συμμετοχής των εργαζομένων, σε διακρατικό επίπεδο, στον χώρο εργασίας και στις επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

4.2.1

Προκειμένου να βελτιωθεί η ελευθερία εγκατάστασης και η κινητικότητα των επιχειρήσεων εντός της εσωτερικής αγοράς, το ευρωπαϊκό εταιρικό δίκαιο αναπτύσσεται διαρκώς. Καταρτίζονται όλο και περισσότεροι κανόνες για την εταιρική διακυβέρνηση (corporate governance) σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ευρωπαϊκή πολιτική οφείλει να αποδώσει, στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, την ίδια σημασία σε όλους τους σχετικούς οικονομικούς φορείς (εταιρίες, επενδυτές και εργαζομένους) όσον αφορά τη δράση τους σε εθνικό και διακρατικό επίπεδο (9). Ο έλεγχος καταλληλότητας («Fitness-Check») των ευρωπαϊκών οδηγιών που αφορούν την υποχρεωτική συμμετοχή των εργαζομένων, ο οποίος ανακοινώθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, δεν πρέπει να αποτελέσει άλλοθι για την αποφυγή ανάληψης ουσιαστικών πολιτικών πρωτοβουλιών. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την άποψη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το οποίο ζητεί να καταβληθούν νέες πολιτικές προσπάθειες με στόχο την ενίσχυση των δυνατοτήτων συμμετοχής των εργαζομένων, σε διακρατικό επίπεδο, στον χώρο εργασίας και στις επιχειρήσεις.

| 4.2.2 | Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ κρίνει ότι απαιτείται καλύτερη εφαρμογή του ευρωπαϊκού θεμελιώδους δικαιώματος συμμετοχής των εργαζομένων στο εθνικό δίκαιο και η καλύτερη διατύπωσή του στο ευρωπαϊκό δίκαιο, και ιδιαίτερα η εναρμόνιση των ευρωπαϊκών νομοθετικών διατάξεων που αφορούν την υποχρεωτική συμμετοχή των εργαζομένων με βάση όσα έχουν ήδη επιτευχθεί (10).






  — | Πρόσφατα εκπονήθηκε μελέτη για λογαριασμό του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, στην οποία προτείνεται η γενική συμπλήρωση της ευρωπαϊκής οδηγίας 2002/14/ΕΚ, με την οποία θεσπίστηκε πλαίσιο για την ενημέρωση και τη διαβούλευση, ώστε να περιλαμβάνει την συμμετοχή των εκπροσώπων των εργαζομένων στα όργανα της εταιρίας. |
| --- | --- | --- |

4.2.2

Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ κρίνει ότι απαιτείται καλύτερη εφαρμογή του ευρωπαϊκού θεμελιώδους δικαιώματος συμμετοχής των εργαζομένων στο εθνικό δίκαιο και η καλύτερη διατύπωσή του στο ευρωπαϊκό δίκαιο, και ιδιαίτερα η εναρμόνιση των ευρωπαϊκών νομοθετικών διατάξεων που αφορούν την υποχρεωτική συμμετοχή των εργαζομένων με βάση όσα έχουν ήδη επιτευχθεί (10).

—

Πρόσφατα εκπονήθηκε μελέτη για λογαριασμό του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, στην οποία προτείνεται η γενική συμπλήρωση της ευρωπαϊκής οδηγίας 2002/14/ΕΚ, με την οποία θεσπίστηκε πλαίσιο για την ενημέρωση και τη διαβούλευση, ώστε να περιλαμβάνει την συμμετοχή των εκπροσώπων των εργαζομένων στα όργανα της εταιρίας.

| — | Οι υφιστάμενες οδηγίες σχετικά με τη συμμετοχή των εργαζομένων σε περίπτωση μεταβιβάσεων και εξαγορών επιχειρήσεων (11), σχετικά με τα πρότυπα ενημέρωσης και διαβούλευσης (12), σχετικά με την ίδρυση ευρωπαϊκών συμβουλίων εργαζομένων (13) και σχετικά με τη συμμετοχή των εργαζομένων σε ευρωπαϊκή εταιρία/ευρωπαϊκό συνεταιρισμό (SE/SCE) (14) προέκυψαν σε διαφορετικές χρονικές στιγμές. Η ΕΟΚΕ προτείνει να εξεταστεί σοβαρά ο βαθμός στον οποίο η ενοποίηση σε μία ευρωπαϊκή οδηγία πλαίσιο θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα τουλάχιστον την αντικατάσταση των διαφορετικών ορισμών της ενημέρωσης, της διαβούλευσης και, κατά περίπτωση, της συμμετοχής στα όργανα της εταιρίας από έναν ενιαίο ορισμό. |
| --- | --- |

—

Οι υφιστάμενες οδηγίες σχετικά με τη συμμετοχή των εργαζομένων σε περίπτωση μεταβιβάσεων και εξαγορών επιχειρήσεων (11), σχετικά με τα πρότυπα ενημέρωσης και διαβούλευσης (12), σχετικά με την ίδρυση ευρωπαϊκών συμβουλίων εργαζομένων (13) και σχετικά με τη συμμετοχή των εργαζομένων σε ευρωπαϊκή εταιρία/ευρωπαϊκό συνεταιρισμό (SE/SCE) (14) προέκυψαν σε διαφορετικές χρονικές στιγμές. Η ΕΟΚΕ προτείνει να εξεταστεί σοβαρά ο βαθμός στον οποίο η ενοποίηση σε μία ευρωπαϊκή οδηγία πλαίσιο θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα τουλάχιστον την αντικατάσταση των διαφορετικών ορισμών της ενημέρωσης, της διαβούλευσης και, κατά περίπτωση, της συμμετοχής στα όργανα της εταιρίας από έναν ενιαίο ορισμό.

| 4.2.3 | Αυτά τα μέτρα θα βελτίωναν το ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο. Έτσι, θα διευκολύνονταν οι επενδύσεις, η παραγωγή και η εργασία στην Ευρώπη. Η ΕΟΚΕ επικροτεί, συνεπώς, με έμφαση τις συστάσεις αυτές και αναμένει την ταχεία ανάληψη δράσης από τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα για την εφαρμογή των παραπάνω προτάσεων.






  — | Ως εκ τούτου, στο πλαίσιο της μελλοντικής νομοθεσίας, τα υφιστάμενα δικαιώματα υποχρεωτικής συμμετοχής θα έχουν εξ ορισμού γενικευμένη εφαρμογή και θα πρέπει να εφαρμοστούν στο εθνικό δίκαιο (15). Συνεπώς, θα υπάρχει μεγαλύτερη ασφάλεια δικαίου για τις εταιρίες. |
| --- | --- | --- |

4.2.3

Αυτά τα μέτρα θα βελτίωναν το ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο. Έτσι, θα διευκολύνονταν οι επενδύσεις, η παραγωγή και η εργασία στην Ευρώπη. Η ΕΟΚΕ επικροτεί, συνεπώς, με έμφαση τις συστάσεις αυτές και αναμένει την ταχεία ανάληψη δράσης από τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα για την εφαρμογή των παραπάνω προτάσεων.

—

Ως εκ τούτου, στο πλαίσιο της μελλοντικής νομοθεσίας, τα υφιστάμενα δικαιώματα υποχρεωτικής συμμετοχής θα έχουν εξ ορισμού γενικευμένη εφαρμογή και θα πρέπει να εφαρμοστούν στο εθνικό δίκαιο (15). Συνεπώς, θα υπάρχει μεγαλύτερη ασφάλεια δικαίου για τις εταιρίες.

| — | Δίνεται επίσης ώθηση για την επίτευξη της αναγκαίας συνεκτικότητας του ευρωπαϊκού κεκτημένου. Η αρχή της συμμετοχής των εργαζομένων περιλαμβάνεται σε αρκετές οδηγίες της ΕΕ. Οι εν λόγω οδηγίες καταρτίσθηκαν σε διαφορετικές χρονικές στιγμές και περιέχουν αποκλίνοντες μεταξύ τους ορισμούς της ενημέρωσης, της διαβούλευσης και, κατά περίπτωση, της συμμετοχής των εργαζομένων στα όργανα της εταιρίας. |
| --- | --- |

—

Δίνεται επίσης ώθηση για την επίτευξη της αναγκαίας συνεκτικότητας του ευρωπαϊκού κεκτημένου. Η αρχή της συμμετοχής των εργαζομένων περιλαμβάνεται σε αρκετές οδηγίες της ΕΕ. Οι εν λόγω οδηγίες καταρτίσθηκαν σε διαφορετικές χρονικές στιγμές και περιέχουν αποκλίνοντες μεταξύ τους ορισμούς της ενημέρωσης, της διαβούλευσης και, κατά περίπτωση, της συμμετοχής των εργαζομένων στα όργανα της εταιρίας.

| 4.2.4 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την ενοποίηση των διατάξεων που αφορούν τη συμμετοχή των εργαζομένων και περιέχονται στο σύνολο του δικαίου της ΕΕ, εφόσον ληφθούν συγχρόνως υπόψη τα διάφορα συναφή ζητήματα. Όσον αφορά το περιεχόμενο των εν λόγω δικαιωμάτων, θα πρέπει να αξιοποιηθούν ως σημείο αναφοράς οι ακόλουθες νομοθετικές πράξεις: η αναδιατυπωμένη οδηγία 2009/38/ΕΚ για τα ευρωπαϊκά συμβούλια εργαζομένων, (ιδίως όσον αφορά τον ορισμό της ενημέρωσης και της διαβούλευσης, καθώς και των δομικών αλλαγών) και η οδηγία πλαίσιο 2002/14/ΕΚ για τη συμμετοχή των εργαζομένων στην ευρωπαϊκή εταιρία (ιδιαίτερα τη συμμετοχή τους στα όργανα της επιχείρησης). |
| --- | --- |

4.2.4

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την ενοποίηση των διατάξεων που αφορούν τη συμμετοχή των εργαζομένων και περιέχονται στο σύνολο του δικαίου της ΕΕ, εφόσον ληφθούν συγχρόνως υπόψη τα διάφορα συναφή ζητήματα. Όσον αφορά το περιεχόμενο των εν λόγω δικαιωμάτων, θα πρέπει να αξιοποιηθούν ως σημείο αναφοράς οι ακόλουθες νομοθετικές πράξεις: η αναδιατυπωμένη οδηγία 2009/38/ΕΚ για τα ευρωπαϊκά συμβούλια εργαζομένων, (ιδίως όσον αφορά τον ορισμό της ενημέρωσης και της διαβούλευσης, καθώς και των δομικών αλλαγών) και η οδηγία πλαίσιο 2002/14/ΕΚ για τη συμμετοχή των εργαζομένων στην ευρωπαϊκή εταιρία (ιδιαίτερα τη συμμετοχή τους στα όργανα της επιχείρησης).

| 4.2.5 | Όλα αυτά τα μέτρα πρέπει, κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, να διασφαλίζουν και να εδραιώνουν, σε επίπεδο ευρωπαϊκού δικαίου, τα ισχύοντα εθνικά δικαιώματα συμμετοχής και τις ισχύουσες ευρωπαϊκές διατάξεις. Αυτό αφορά ιδίως τη συμμετοχή των εργαζομένων στα διοικητικά συμβούλια των εταιριών. Ωστόσο, λόγω της πολυμορφίας των συνθηκών και των ρυθμίσεων που επικρατούν σε εθνικό επίπεδο, θα ήταν άσκοπη και αντιπαραγωγική η επιβολή ενιαίου ευρωπαϊκού προτύπου συμμετοχής των εργαζομένων






  — | Το ευρωπαϊκό δίκαιο το οποίο ρυθμίζει τη διασυνοριακή αλλαγή έδρας της εταιριών ή τις συγχωνεύσεις και δημιουργεί ευρωπαϊκές μορφές εταιριών, δεν πρέπει να οδηγεί σε «αποφυγή της συμμετοχής σε επίπεδο διοικητικού συμβουλίου». |
| --- | --- | --- |

4.2.5

Όλα αυτά τα μέτρα πρέπει, κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, να διασφαλίζουν και να εδραιώνουν, σε επίπεδο ευρωπαϊκού δικαίου, τα ισχύοντα εθνικά δικαιώματα συμμετοχής και τις ισχύουσες ευρωπαϊκές διατάξεις. Αυτό αφορά ιδίως τη συμμετοχή των εργαζομένων στα διοικητικά συμβούλια των εταιριών. Ωστόσο, λόγω της πολυμορφίας των συνθηκών και των ρυθμίσεων που επικρατούν σε εθνικό επίπεδο, θα ήταν άσκοπη και αντιπαραγωγική η επιβολή ενιαίου ευρωπαϊκού προτύπου συμμετοχής των εργαζομένων

—

Το ευρωπαϊκό δίκαιο το οποίο ρυθμίζει τη διασυνοριακή αλλαγή έδρας της εταιριών ή τις συγχωνεύσεις και δημιουργεί ευρωπαϊκές μορφές εταιριών, δεν πρέπει να οδηγεί σε «αποφυγή της συμμετοχής σε επίπεδο διοικητικού συμβουλίου».

| — | Υπάρχουν σημαντικοί λόγοι για τη γενική θέσπιση της δεσμευτικής συμμετοχής των εργαζομένων ως τυποποιημένου χαρακτηριστικού στο ευρωπαϊκό εταιρικό δίκαιο· πρέπει ωστόσο να γίνει σεβαστή η πολυμορφία των εθνικών εταιρικών δικαίων. |
| --- | --- |

—

Υπάρχουν σημαντικοί λόγοι για τη γενική θέσπιση της δεσμευτικής συμμετοχής των εργαζομένων ως τυποποιημένου χαρακτηριστικού στο ευρωπαϊκό εταιρικό δίκαιο· πρέπει ωστόσο να γίνει σεβαστή η πολυμορφία των εθνικών εταιρικών δικαίων.

4.3   Ορισμός δεσμευτικών ελάχιστων προτύπων για τις αναδιαρθρώσεις

| 4.3.1 | Με δεδομένη την αυξανόμενη συχνότητα των αναδιαρθρώσεων (16) και το επιθετικότερο περιβάλλον χρηματοδότησης των επιχειρήσεων, απαιτούνται, κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, καινοτόμες προσεγγίσεις, που αφενός θα σηματοδοτούν τον ανοιχτό χαρακτήρα και την ελκυστικότητα της Ευρώπης για τους επενδυτές, και αφετέρου θα προετοιμάζουν, όπως τονίζεται και στη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ για την Πράσινη Βίβλο με τίτλο «Αναδιάρθρωση και πρόβλεψη της αλλαγής», τόσο τις επιχειρήσεις όσο και τους εργαζομένους για τις νέες προκλήσεις, ώστε να ελαχιστοποιηθούν οι αρνητικές κοινωνικές επιπτώσεις της αλλαγής και να μεγιστοποιηθούν οι προοπτικές για μία επιτυχή αναδιάρθρωση (17). |
| --- | --- |

4.3.1

Με δεδομένη την αυξανόμενη συχνότητα των αναδιαρθρώσεων (16) και το επιθετικότερο περιβάλλον χρηματοδότησης των επιχειρήσεων, απαιτούνται, κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, καινοτόμες προσεγγίσεις, που αφενός θα σηματοδοτούν τον ανοιχτό χαρακτήρα και την ελκυστικότητα της Ευρώπης για τους επενδυτές, και αφετέρου θα προετοιμάζουν, όπως τονίζεται και στη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ για την Πράσινη Βίβλο με τίτλο «Αναδιάρθρωση και πρόβλεψη της αλλαγής», τόσο τις επιχειρήσεις όσο και τους εργαζομένους για τις νέες προκλήσεις, ώστε να ελαχιστοποιηθούν οι αρνητικές κοινωνικές επιπτώσεις της αλλαγής και να μεγιστοποιηθούν οι προοπτικές για μία επιτυχή αναδιάρθρωση (17).

| 4.3.2 | Η χρηματοπιστωτική κρίση κατέδειξε ότι χρειάζεται μία νέα προσέγγιση, προκειμένου στις επιχειρήσεις να προέχει ο στόχος της μακροπρόθεσμης δημιουργίας αξιών, έναντι βραχυπρόθεσμων προσδοκιών κέρδους. Για να υπάρξει αποτελεσματική απάντηση της πολιτικής στις προκλήσεις που δημιουργούν οι αναδιαρθρώσεις χρειάζεται μία ολοκληρωμένη προσέγγιση με την επιστράτευση πολλών τομέων πολιτικής (π.χ. πολιτική απασχόλησης, εκπαίδευσης, καινοτομίας και βιομηχανίας). Σε αυτό το πλαίσιο θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και τα συμφέροντα των εργαζομένων, στον βαθμό που θίγονται από τις αποφάσεις της επιχείρησης. Το πρότυπο της «βιώσιμης εταιρίας» έχει μακροπρόθεσμο προσανατολισμό και προσφέρει μία ρεαλιστική απάντηση στην έκκληση προς την ευρωπαϊκή πολιτική να στηρίξει τις επιχειρήσεις στην προσπάθεια για βιώσιμη ανάπτυξη. |
| --- | --- |

4.3.2

Η χρηματοπιστωτική κρίση κατέδειξε ότι χρειάζεται μία νέα προσέγγιση, προκειμένου στις επιχειρήσεις να προέχει ο στόχος της μακροπρόθεσμης δημιουργίας αξιών, έναντι βραχυπρόθεσμων προσδοκιών κέρδους. Για να υπάρξει αποτελεσματική απάντηση της πολιτικής στις προκλήσεις που δημιουργούν οι αναδιαρθρώσεις χρειάζεται μία ολοκληρωμένη προσέγγιση με την επιστράτευση πολλών τομέων πολιτικής (π.χ. πολιτική απασχόλησης, εκπαίδευσης, καινοτομίας και βιομηχανίας). Σε αυτό το πλαίσιο θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και τα συμφέροντα των εργαζομένων, στον βαθμό που θίγονται από τις αποφάσεις της επιχείρησης. Το πρότυπο της «βιώσιμης εταιρίας» έχει μακροπρόθεσμο προσανατολισμό και προσφέρει μία ρεαλιστική απάντηση στην έκκληση προς την ευρωπαϊκή πολιτική να στηρίξει τις επιχειρήσεις στην προσπάθεια για βιώσιμη ανάπτυξη.

| 4.3.3 | Η πρόβλεψη της αλλαγής είναι, κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, εφικτή μόνον εφόσον δημιουργηθεί ένα κλίμα αμοιβαίας εμπιστοσύνης και επιτευχθεί η συμμετοχή τόσο των κοινωνικών εταίρων όσο και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. (18) Αυτό σημαίνει επίσης, ότι οι εργαζόμενοι θα πρέπει να συμμετέχουν στην προετοιμασία των αποφάσεων της επιχείρησης αξιοποιώντας τα δικαιώματά τους όσον αφορά την ενημέρωση και τη διαβούλευση, συμβάλλοντας έτσι στην αποτελεσματική επίλυση προβλημάτων σε τοπικό επίπεδο. (19) Άλλωστε, η οδηγία για τις ευρωπαϊκές επιτροπές επιχειρήσεων του 2009, προβλέπει επίσης και την έγκαιρη συμμετοχή σε ζητήματα διασυνοριακού χαρακτήρα. |
| --- | --- |

4.3.3

Η πρόβλεψη της αλλαγής είναι, κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, εφικτή μόνον εφόσον δημιουργηθεί ένα κλίμα αμοιβαίας εμπιστοσύνης και επιτευχθεί η συμμετοχή τόσο των κοινωνικών εταίρων όσο και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. (18) Αυτό σημαίνει επίσης, ότι οι εργαζόμενοι θα πρέπει να συμμετέχουν στην προετοιμασία των αποφάσεων της επιχείρησης αξιοποιώντας τα δικαιώματά τους όσον αφορά την ενημέρωση και τη διαβούλευση, συμβάλλοντας έτσι στην αποτελεσματική επίλυση προβλημάτων σε τοπικό επίπεδο. (19) Άλλωστε, η οδηγία για τις ευρωπαϊκές επιτροπές επιχειρήσεων του 2009, προβλέπει επίσης και την έγκαιρη συμμετοχή σε ζητήματα διασυνοριακού χαρακτήρα.

| 4.3.4 | Η κατάλληλη διαχείριση της αναδιάρθρωσης ήδη αποτελεί αντικείμενο μακροχρόνιων συζητήσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, στις οποίες συμμετέχουν εντατικά, εκτός από την Επιτροπή, κυρίως οι ευρωπαϊκοί κοινωνικοί εταίροι και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αλλά και η ΕΟΚΕ. |
| --- | --- |

4.3.4

Η κατάλληλη διαχείριση της αναδιάρθρωσης ήδη αποτελεί αντικείμενο μακροχρόνιων συζητήσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, στις οποίες συμμετέχουν εντατικά, εκτός από την Επιτροπή, κυρίως οι ευρωπαϊκοί κοινωνικοί εταίροι και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αλλά και η ΕΟΚΕ.

| 4.3.5 | Η απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 15ης Ιανουαρίου 2013, σηματοδοτεί, προσωρινά, ένα νέο στάδιο αυτής της συζήτησης. Στην απόφαση αυτή, που υιοθετήθηκε με μεγάλη πλειοψηφία, συνιστάται η θέσπιση νομικού πλαισίου με ελάχιστα πρότυπα σε περίπτωση αναδιαρθρώσεων, ώστε να περιορίζεται στο ελάχιστο το κοινωνικό και το οικονομικό κόστος και να ενθαρρύνεται η πρόβλεψη (20). Τα μέτρα αυτά θα συμπεριλαμβάνουν μεταξύ άλλων, την υποχρέωση για στρατηγικό προγραμματισμό και τη λήψη προληπτικών μέτρων για την εκπαίδευση και τη συνεχή κατάρτιση που σε περίπτωση αναδιαρθρώσεων συμβάλλουν στη διατήρηση των θέσεων εργασίας και του εργατικού δυναμικού, καθώς και διατάξεις που υποχρεώνουν τις επιχειρήσεις, σε περίπτωση αναδιαρθρώσεων, να συνεργαστούν με περιφερειακές αρχές (δημόσια διοίκηση, γραφεία εργασίας) και τους τοπικούς προμηθευτές τους. |
| --- | --- |

4.3.5

Η απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 15ης Ιανουαρίου 2013, σηματοδοτεί, προσωρινά, ένα νέο στάδιο αυτής της συζήτησης. Στην απόφαση αυτή, που υιοθετήθηκε με μεγάλη πλειοψηφία, συνιστάται η θέσπιση νομικού πλαισίου με ελάχιστα πρότυπα σε περίπτωση αναδιαρθρώσεων, ώστε να περιορίζεται στο ελάχιστο το κοινωνικό και το οικονομικό κόστος και να ενθαρρύνεται η πρόβλεψη (20). Τα μέτρα αυτά θα συμπεριλαμβάνουν μεταξύ άλλων, την υποχρέωση για στρατηγικό προγραμματισμό και τη λήψη προληπτικών μέτρων για την εκπαίδευση και τη συνεχή κατάρτιση που σε περίπτωση αναδιαρθρώσεων συμβάλλουν στη διατήρηση των θέσεων εργασίας και του εργατικού δυναμικού, καθώς και διατάξεις που υποχρεώνουν τις επιχειρήσεις, σε περίπτωση αναδιαρθρώσεων, να συνεργαστούν με περιφερειακές αρχές (δημόσια διοίκηση, γραφεία εργασίας) και τους τοπικούς προμηθευτές τους.

Βρυξέλλες, 20 Μαρτίου 2013.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Staffan NILSSON

---

(1)  Οδηγία 2002/14/ΕΚ

1

(2)  Οδηγία 2009/38/ΕΚ για τη θέσπιση ευρωπαϊκού συμβουλίου εργαζομένων.

2

(3)  Οδηγίες 2001/86/ΕΚ και 2003/72/ΕΚ (για τη συμμετοχή των εργαζομένων στις ευρωπαϊκές εταιρείες και στους ευρωπαϊκούς συνεταιρισμούς)

3

(4)  Μεταξύ άλλων και στην οδηγία 77/187/ΕΟΚ (ομαδικές απολύσεις) και στην οδηγία 2001/23/ΕΚ (μεταβιβάσεις επιχειρήσεων).

4

(5)  Βλ. και τις δηλώσεις του κ. Barnier, Επιτρόπου Εσωτερικής Αγοράς και Υπηρεσιών: «Πρέπει να μειώσουμε τις επιβλαβείς βραχυπρόθεσμες τάσεις. Η ορθή εταιρική διακυβέρνηση μπορεί να βοηθήσει να το επιτύχουμε αυτό». Εναρκτήρια ομιλία κατά την 11η Ευρωπαϊκή Διάσκεψη Εταιρικής Διακυβέρνησης (European Corporate Governance Conference), στη Βαρσοβία, στις 15 Νοεμβρίου 2011.

5

Πρέπει να μειώσουμε τις επιβλαβείς βραχυπρόθεσμες τάσεις. Η ορθή εταιρική διακυβέρνηση μπορεί να βοηθήσει να το επιτύχουμε αυτό

(6)  Vitols, Sigurt/Norbert Kluge (Hg.) Vitols, Sigurt/Norbert Kluge (eds) (2011) The Sustainable Company: a new approach to corporate governance. («Η Βιώσιμη Εταιρία: μία νέα προσέγγιση στην εταιρική διακυβέρνηση»). Βρυξέλλες: ETUI.

6

The Sustainable Company: a new approach to corporate governance

(7)  Πρβλ. Vitols, S. (2011): «What is the Sustainable Company?» («Τι είναι η Βιώσιμη Εταιρία;»)Vitols, S. και N. Kluge (eds): The Sustainable Company: a new approach to corporate governance («Η Βιώσιμη Εταιρία: μία νέα προσέγγιση στην εταιρική διακυβέρνηση»). Βρυξέλλες, σ. 15-37.

7

«What is the Sustainable Company?»

(8)  Φιλόδοξο παράδειγμα αποτελεί η έκθεση βιωσιμότητας της Volkswagen AG για το 2011 http://www.volkswagen.de/de/Volkswagen/nachhaltigkeit.html.

8

(9)  Πρβλ. Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (2012) Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 14ης Ιουνίου 2012 σχετικά με το μέλλον του ευρωπαϊκού εταιρικού δικαίου.

9

(10)  Βλ. επίσης ΕΚ 2012/2061.

10

(11)  (Οδηγία 2001/23/ΕΚ).

11

(12)  (Οδηγία 2002/14/ΕΚ).

12

(13)  (Οδηγία 2009/38/ΕΚ).

13

(14)  (Οδηγία 2001/86/ΕΚ και οδηγία 2003/72/ΕΚ).

14

(15)  Βλ. επίσης τη μελέτη: «Relations between company supervisory bodies and the management. National systems and proposed instruments at the EU level with a view to improving legal efficiency» («Σχέσεις μεταξύ εποπτικών οργάνων της εταιρίας και της διοίκησης. Εθνικά συστήματα και προτεινόμενα μέσα σε επίπεδο ΕΕ με στόχο τη βελτίωση της νομικής αποτελεσματικότητας»). (Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (2012) PE 462.454), http://www.europarl.europa.eu/committees/en/juri/studiesdownload.html?languageDocument=EN&file=75509.

15

Relations between company supervisory bodies and the management. National systems and proposed instruments at the EU level with a view to improving legal efficiency

(16)  Eurofound 2012: Έκθεση του Εποπτικού Οργάνου Αναδιαρθρώσεων (ERM): "After restructuring: labour markets, working conditions and life satisfaction" («Μετά την αναδιάρθρωση: αγορές εργασίας, συνθήκες εργασίας και ικανοποίηση από το επίπεδο ζωής»).

16

After restructuring: labour markets, working conditions and life satisfaction

(17)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ της 11.7.2012 με θέμα «Αναδιάρθρωση και πρόβλεψη της αλλαγής», (ΕΕ C 299, 4 Οκτωβρίου 2012), σημείο 1.3.

17

(18)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ της 11ης Ιουλίου 2012 με θέμα «Αναδιάρθρωση και πρόβλεψη της αλλαγής», (ΕΕ C 299, 4 Οκτωβρίου 2012), σημείο 1.3.

18

(19)  Ευρωπαϊκοί Κοινωνικοί Εταίροι: Κατευθυντήριες γραμμές για την αντιμετώπιση της αλλαγής και των κοινωνικών συνεπειών της (Orientations for reference in managing change and ist social consequences), που υιοθετήθηκαν στις 16 Οκτωβρίου 2003.

19

Orientations for reference in managing change and ist social consequences

http://ec.europa.eu/social/BlobServlet?docId=2750&langId=en.

(20)  Απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 15ης Ιανουαρίου 2013 με συστάσεις προς την Επιτροπή σχετικά με την ενημέρωση και τη διαβούλευση με τους εργαζομένους, την πρόβλεψη και τη διαχείριση των αναδιαρθρώσεων, P7_TA-PROV(2013)005.

20

---

| 6.6.2013 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 161/40 |
| --- | --- | --- | --- |

6.6.2013

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 161/40

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ο κοινωνικός διάλογος στις χώρες της ανατολικής εταιρικής σχέσης»

2013/C 161/07

Εισηγητής: ο κ. MITOV

Κατά τη σύνοδο ολομέλειας στις 18 και 19 Ιανουαρίου 2012 και σύμφωνα με το άρθρο 29 παράγραφος 2 του Εσωτερικού της Κανονισμού, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή απεφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση πρωτοβουλίας με θέμα:

Ο κοινωνικός διάλογος στις χώρες της ανατολικής εταιρικής σχέσης

Το ειδικευμένο τμήμα "Εξωτερικές σχέσεις", στο οποίο ανατέθηκαν οι σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 21 Φεβρουαρίου 2013.

Κατά την 488η σύνοδο ολομέλειας της, της 20ής και 21ης Μαρτίου 2013 (συνεδρίαση της 20ής Μαρτίου 2013), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε, με 91 ψήφους υπέρ, και 3 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την υποστήριξή της προς την Ανατολική Εταιρική Σχέση (εφεξής: ΑΕΣ), η οποία φιλοδοξεί να συμβάλει στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη των χωρών που γειτονεύουν με την Ανατολική Ευρώπη, να ενδυναμώσει τους δημοκρατικούς θεσμούς και να προωθήσει μια βάση κοινών κανόνων και αξιών που αποτελούν συστατικά στοιχεία του Κοινού Ευρωπαϊκού Σχεδίου.
  Υπενθυμίζει από αυτή την άποψη τη σημασία που έχει η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και τον απαραίτητο ρόλο του κοινωνικού διαλόγου, στο πλαίσιο του οποίου οι κοινωνικοί εταίροι (οργανώσεις εργοδοτών και συνδικάτα) επιδιώκουν την επίτευξη συναινετικών λύσεων συμφιλιώνοντας με αυτόν τον τρόπο τα διάφορα κοινωνικά και οικονομικά συμφέροντα των επιχειρήσεων και των εργαζομένων. |
| --- | --- |

1.1

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την υποστήριξή της προς την Ανατολική Εταιρική Σχέση (εφεξής: ΑΕΣ), η οποία φιλοδοξεί να συμβάλει στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη των χωρών που γειτονεύουν με την Ανατολική Ευρώπη, να ενδυναμώσει τους δημοκρατικούς θεσμούς και να προωθήσει μια βάση κοινών κανόνων και αξιών που αποτελούν συστατικά στοιχεία του Κοινού Ευρωπαϊκού Σχεδίου.

Υπενθυμίζει από αυτή την άποψη τη σημασία που έχει η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και τον απαραίτητο ρόλο του κοινωνικού διαλόγου, στο πλαίσιο του οποίου οι κοινωνικοί εταίροι (οργανώσεις εργοδοτών και συνδικάτα) επιδιώκουν την επίτευξη συναινετικών λύσεων συμφιλιώνοντας με αυτόν τον τρόπο τα διάφορα κοινωνικά και οικονομικά συμφέροντα των επιχειρήσεων και των εργαζομένων.

| 1.2 | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την ιδιαιτερότητα του κοινωνικού διαλόγου, ο οποίος πρέπει να μπορεί να διεξάγεται στα διάφορα επίπεδα και στους διαφόρους τομείς στους οποίους οι κοινωνικοί εταίροι μπορούν να επικαλεστούν νόμιμα συμφέροντα. Ο εν λόγω διάλογος διεξάγεται παράλληλα και συμπληρωματικά προς τον διάλογο με τους πολίτες, στόχος του οποίου είναι η προώθηση της συμμετοχικής δημοκρατίας με την ευρύτερη έννοια. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι τόσο ο κοινωνικός διάλογος όσο και ο διάλογος με τους πολίτες βασίζονται στην ανεξαρτησία των κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και ζητά αυτή η ανεξαρτησία να γίνει σεβαστή ως θεμελιώδες ατομικό και κοινωνικό δικαίωμα, όπως ορίζουν οι διεθνείς και ευρωπαϊκοί οργανισμοί. |
| --- | --- |

1.2

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την ιδιαιτερότητα του κοινωνικού διαλόγου, ο οποίος πρέπει να μπορεί να διεξάγεται στα διάφορα επίπεδα και στους διαφόρους τομείς στους οποίους οι κοινωνικοί εταίροι μπορούν να επικαλεστούν νόμιμα συμφέροντα. Ο εν λόγω διάλογος διεξάγεται παράλληλα και συμπληρωματικά προς τον διάλογο με τους πολίτες, στόχος του οποίου είναι η προώθηση της συμμετοχικής δημοκρατίας με την ευρύτερη έννοια. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι τόσο ο κοινωνικός διάλογος όσο και ο διάλογος με τους πολίτες βασίζονται στην ανεξαρτησία των κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και ζητά αυτή η ανεξαρτησία να γίνει σεβαστή ως θεμελιώδες ατομικό και κοινωνικό δικαίωμα, όπως ορίζουν οι διεθνείς και ευρωπαϊκοί οργανισμοί.

| 1.3 | Η ΕΟΚΕ ζητά να αναγνωριστεί πλήρως στην ΑΕΣ ο σεβασμός αυτών των θεμελιωδών ελευθεριών - ιδίως δε της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι και της ελευθερίας σύναψης συλλογικών διαπραγματεύσεων. Ζητά από τις εμπλεκόμενες χώρες να καταβάλουν τις απαραίτητες προσπάθειες προκειμένου αφενός μεν να σημειωθεί πρόοδος στον τομέα της ενσωμάτωσης των ευρωπαϊκών και των διεθνών προτύπων, όπως αυτά ορίζονται από τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τον Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Χάρτη (του Συμβουλίου της Ευρώπης) και την Διεθνή Οργάνωση Εργασίας (ΔΟΕ), αφετέρου δε να καθιερωθεί ένα "Κοινωνικό κράτος δικαίου". Ο σεβασμός των εν λόγω κανόνων πρέπει ως εκ τούτου να συμπεριληφθεί στα τυπικά κριτήρια που χρησιμοποιούνται για την κατάρτιση και την αξιολόγηση των συμφωνιών συνδέσεως. Η ΑΕΣ θα μπορούσε σε αυτό το σημείο να εμπνευστεί από την προσέγγιση που υιοθέτησε η Επιτροπή για την κατάρτιση του "Συστήματος Γενικευμένων Προτιμήσεων" της (ΣΓΠ+) σε εμπορικό επίπεδο. |
| --- | --- |

1.3

Η ΕΟΚΕ ζητά να αναγνωριστεί πλήρως στην ΑΕΣ ο σεβασμός αυτών των θεμελιωδών ελευθεριών - ιδίως δε της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι και της ελευθερίας σύναψης συλλογικών διαπραγματεύσεων. Ζητά από τις εμπλεκόμενες χώρες να καταβάλουν τις απαραίτητες προσπάθειες προκειμένου αφενός μεν να σημειωθεί πρόοδος στον τομέα της ενσωμάτωσης των ευρωπαϊκών και των διεθνών προτύπων, όπως αυτά ορίζονται από τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τον Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Χάρτη (του Συμβουλίου της Ευρώπης) και την Διεθνή Οργάνωση Εργασίας (ΔΟΕ), αφετέρου δε να καθιερωθεί ένα "Κοινωνικό κράτος δικαίου". Ο σεβασμός των εν λόγω κανόνων πρέπει ως εκ τούτου να συμπεριληφθεί στα τυπικά κριτήρια που χρησιμοποιούνται για την κατάρτιση και την αξιολόγηση των συμφωνιών συνδέσεως. Η ΑΕΣ θα μπορούσε σε αυτό το σημείο να εμπνευστεί από την προσέγγιση που υιοθέτησε η Επιτροπή για την κατάρτιση του "Συστήματος Γενικευμένων Προτιμήσεων" της (ΣΓΠ+) σε εμπορικό επίπεδο.

| 1.4 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ΑΕΣ θα πρέπει να συμβάλει πράγματι στην ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου σε επίπεδο χωρών εταίρων και ζητά, γι’ αυτόν τον σκοπό, να ζητείται η γνώμη των υφιστάμενων φορέων διαβούλευσης, τόσο κατά την προετοιμασία, όσο και κατά την αξιολόγηση των συμφωνιών σύνδεσης. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει επ'αυτού ότι τα σχέδια δράσης που προτείνει η ΑΕΣ καλύπτουν μια σειρά ζητημάτων που αφορούν τον τομέα της ενέργειας, τους διάφορους τομείς της οικονομικής ζωής και τον ρόλο των δημόσιων υπηρεσιών, επηρεάζουν δε άμεσα τα συμφέροντα των μισθωτών και των οικονομικών φορέων και δικαιολογούν διαβούλευση, όχι μόνο σε επίπεδο γενικής οικονομικής πολιτικής, αλλά και σε επίπεδο των διαφόρων ενδιαφερόμενων τομέων και περιοχών. |
| --- | --- |

1.4

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ΑΕΣ θα πρέπει να συμβάλει πράγματι στην ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου σε επίπεδο χωρών εταίρων και ζητά, γι’ αυτόν τον σκοπό, να ζητείται η γνώμη των υφιστάμενων φορέων διαβούλευσης, τόσο κατά την προετοιμασία, όσο και κατά την αξιολόγηση των συμφωνιών σύνδεσης. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει επ'αυτού ότι τα σχέδια δράσης που προτείνει η ΑΕΣ καλύπτουν μια σειρά ζητημάτων που αφορούν τον τομέα της ενέργειας, τους διάφορους τομείς της οικονομικής ζωής και τον ρόλο των δημόσιων υπηρεσιών, επηρεάζουν δε άμεσα τα συμφέροντα των μισθωτών και των οικονομικών φορέων και δικαιολογούν διαβούλευση, όχι μόνο σε επίπεδο γενικής οικονομικής πολιτικής, αλλά και σε επίπεδο των διαφόρων ενδιαφερόμενων τομέων και περιοχών.

| 1.5 | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την απόφαση του Φόρουμ της Κοινωνίας των Πολιτών (εφεξής: ΦΚΠ), να δημιουργήσει μια πέμπτη ομάδα εργασίας για τον κοινωνικό διάλογο, η οποία συνεδρίασε για πρώτη φορά τον Νοέμβριου του 2012 στη Στοκχόλμη. |
| --- | --- |

1.5

Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την απόφαση του Φόρουμ της Κοινωνίας των Πολιτών (εφεξής: ΦΚΠ), να δημιουργήσει μια πέμπτη ομάδα εργασίας για τον κοινωνικό διάλογο, η οποία συνεδρίασε για πρώτη φορά τον Νοέμβριου του 2012 στη Στοκχόλμη.

| 1.6 | Η ΕΟΚΕ ζητά την επανεξέταση του εσωτερικού κανονισμού και των λεπτομερειών επιλογής των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών του ΦΚΠ, προκειμένου να δοθεί η δυνατότητα στους εκπροσώπους των κοινωνικών εταίρων να συμμετάσχουν με τρόπο ανάλογο προς τον ρόλο των οργανώσεών τους στη ζωή των εκάστοτε χωρών. Όσον αφορά τις τρεις βασικές ομάδες που συνυπάρχουν στο εσωτερικό της, υπογραμμίζει ότι η ισόρροπη εκπροσώπηση των κοινωνικών εταίρων και των άλλων οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών θα πρέπει να επιτρέψει να ενισχυθεί η αντιπροσωπευτικότητα και η νομιμότητα του ΦΚΠ, ως συνομιλητή των εθνικών και των ευρωπαϊκών αρχών που συμμετέχουν στην ΑΕΣ. |
| --- | --- |

1.6

Η ΕΟΚΕ ζητά την επανεξέταση του εσωτερικού κανονισμού και των λεπτομερειών επιλογής των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών του ΦΚΠ, προκειμένου να δοθεί η δυνατότητα στους εκπροσώπους των κοινωνικών εταίρων να συμμετάσχουν με τρόπο ανάλογο προς τον ρόλο των οργανώσεών τους στη ζωή των εκάστοτε χωρών. Όσον αφορά τις τρεις βασικές ομάδες που συνυπάρχουν στο εσωτερικό της, υπογραμμίζει ότι η ισόρροπη εκπροσώπηση των κοινωνικών εταίρων και των άλλων οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών θα πρέπει να επιτρέψει να ενισχυθεί η αντιπροσωπευτικότητα και η νομιμότητα του ΦΚΠ, ως συνομιλητή των εθνικών και των ευρωπαϊκών αρχών που συμμετέχουν στην ΑΕΣ.

| 1.7 | Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να θεσπισθούν μέτρα συντονισμού μεταξύ του ΦΚΠ, των εθνικών πλατφορμών του και των εθνικών φορέων κοινωνικού διαλόγου, προκειμένου να αποφευχθεί ο περιττός και επιζήμιος ανταγωνισμός μεταξύ των φορέων αυτών. Οι εκπρόσωποι των κοινωνικών εταίρων, οι οποίοι είναι παρόντες στο επίπεδο των εθνικών πλατφορμών, θα μπορούσαν να μεσολαβήσουν μεταξύ αυτών και των υφιστάμενων διμερών ή τριμερών φορέων. |
| --- | --- |

1.7

Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να θεσπισθούν μέτρα συντονισμού μεταξύ του ΦΚΠ, των εθνικών πλατφορμών του και των εθνικών φορέων κοινωνικού διαλόγου, προκειμένου να αποφευχθεί ο περιττός και επιζήμιος ανταγωνισμός μεταξύ των φορέων αυτών. Οι εκπρόσωποι των κοινωνικών εταίρων, οι οποίοι είναι παρόντες στο επίπεδο των εθνικών πλατφορμών, θα μπορούσαν να μεσολαβήσουν μεταξύ αυτών και των υφιστάμενων διμερών ή τριμερών φορέων.

| 1.8 | Η ΕΟΚΕ προτείνει να δημιουργηθεί, στο πλαίσιο της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης, μια ειδική ομάδα, η οποία θα επικεντρώσει τη δράση της στην κοινωνική πολιτική και την πολιτική απασχόλησης. Η ομάδα αυτή, η οποία θα πρέπει να συντονίζεται από τη ΓΔ "Απασχόληση, Κοινωνικές Υποθέσεις και Ένταξη" της Επιτροπής, θα έχει ως αποστολή την υλοποίηση ενός συστηματικού προγράμματος ενθάρρυνσης των ανταλλαγών και εντοπισμού των ορθών πρακτικών μεταξύ της ΕΕ και των χωρών εταίρων στον τομέα της κοινωνικής πολιτικής και της πολιτικής απασχόλησης εν σχέσει προς τους στόχους που τέθηκαν σε αυτό το πρόγραμμα από τη θεματική πλατφόρμα ΙΙ ("Οικονομική ολοκλήρωση και σύγκλιση με τις τομεακές πολιτικές της ΕΕ"). Η ΕΟΚΕ εύχεται να μετεξελιχθεί η ειδική αυτή ομάδα σε θεματική πλατφόρμα. Η πέμπτη αυτή θεματική πλατφόρμα, θα επιτρέψει τη διεξοδική εξέταση θεμάτων της κοινωνικής πολιτικής και της πολιτικής απασχόλησης, και ως εκ τούτου θα αναγνωριστεί η σημασία της παράλληλα με τις τέσσερις άλλες προτεραιότητες που έχει ορίσει το Συμβούλιο Υπουργών της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης |
| --- | --- |

1.8

Η ΕΟΚΕ προτείνει να δημιουργηθεί, στο πλαίσιο της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης, μια ειδική ομάδα, η οποία θα επικεντρώσει τη δράση της στην κοινωνική πολιτική και την πολιτική απασχόλησης. Η ομάδα αυτή, η οποία θα πρέπει να συντονίζεται από τη ΓΔ "Απασχόληση, Κοινωνικές Υποθέσεις και Ένταξη" της Επιτροπής, θα έχει ως αποστολή την υλοποίηση ενός συστηματικού προγράμματος ενθάρρυνσης των ανταλλαγών και εντοπισμού των ορθών πρακτικών μεταξύ της ΕΕ και των χωρών εταίρων στον τομέα της κοινωνικής πολιτικής και της πολιτικής απασχόλησης εν σχέσει προς τους στόχους που τέθηκαν σε αυτό το πρόγραμμα από τη θεματική πλατφόρμα ΙΙ ("Οικονομική ολοκλήρωση και σύγκλιση με τις τομεακές πολιτικές της ΕΕ"). Η ΕΟΚΕ εύχεται να μετεξελιχθεί η ειδική αυτή ομάδα σε θεματική πλατφόρμα. Η πέμπτη αυτή θεματική πλατφόρμα, θα επιτρέψει τη διεξοδική εξέταση θεμάτων της κοινωνικής πολιτικής και της πολιτικής απασχόλησης, και ως εκ τούτου θα αναγνωριστεί η σημασία της παράλληλα με τις τέσσερις άλλες προτεραιότητες που έχει ορίσει το Συμβούλιο Υπουργών της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης

| 1.9 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη δημιουργία ενός μηχανισμού για την κοινωνία των πολιτών και ενός ευρωπαϊκού ταμείου για τη δημοκρατία, και ζητά το εν λόγω ταμείο να καταστεί λειτουργικό όσο το συντομότερο δυνατό. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί, μέσω του ορισμού αντικειμενικών και διαφανών κριτηρίων, αυτά τα ταμεία να συμβάλουν πραγματικά στην ενίσχυση της κοινωνίας των πολιτών και της δράσης της, ιδίως δε στην ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου στις εκάστοτε χώρες. Η χρηματοδότηση μίας έρευνας σχετικά με την κατάσταση του κοινωνικού διαλόγου σε κάθε επιμέρους χώρα, θα επιτρέψει τον προσδιορισμό στόχων και δεικτών προόδου για τον διάλογο αυτό, και θα μπορούσε να περιληφθεί στα προγράμματα του εν λόγω ευρωπαϊκού ταμείου για τη δημοκρατία. Η ΕΟΚΕ ζητά επίσης να καταρτισθεί για τις χώρες της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης ένα συνολικό πρόγραμμα κατά το πρότυπο της πρωτοβουλίας κοινωνικής συνοχής στις χώρες της νοτιοανατολικής Ευρώπης. |
| --- | --- |

1.9

Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη δημιουργία ενός μηχανισμού για την κοινωνία των πολιτών και ενός ευρωπαϊκού ταμείου για τη δημοκρατία, και ζητά το εν λόγω ταμείο να καταστεί λειτουργικό όσο το συντομότερο δυνατό. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί, μέσω του ορισμού αντικειμενικών και διαφανών κριτηρίων, αυτά τα ταμεία να συμβάλουν πραγματικά στην ενίσχυση της κοινωνίας των πολιτών και της δράσης της, ιδίως δε στην ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου στις εκάστοτε χώρες. Η χρηματοδότηση μίας έρευνας σχετικά με την κατάσταση του κοινωνικού διαλόγου σε κάθε επιμέρους χώρα, θα επιτρέψει τον προσδιορισμό στόχων και δεικτών προόδου για τον διάλογο αυτό, και θα μπορούσε να περιληφθεί στα προγράμματα του εν λόγω ευρωπαϊκού ταμείου για τη δημοκρατία. Η ΕΟΚΕ ζητά επίσης να καταρτισθεί για τις χώρες της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης ένα συνολικό πρόγραμμα κατά το πρότυπο της πρωτοβουλίας κοινωνικής συνοχής στις χώρες της νοτιοανατολικής Ευρώπης.

2.   Η Ανατολική Εταιρική Σχέση και η συμβολή της κοινωνίας των πολιτών: ιστορική αναδρομή

| 2.1 | Η ΑΕΣ δημιουργήθηκε ως εμβάθυνση της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Γειτονίας για τις όμορες χώρες στα ανατολικά της ΕΕ (Αρμενία, Αζερμπαϊτζάν, Λευκορωσία, Γεωργία, Μολδαβία και Ουκρανία), όπως η Ένωση για τη Μεσόγειο δημιουργήθηκε με στόχο την ενίσχυση της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Γειτονίας όσον αφορά τις όμορες χώρες στον νότο της ΕΕ, προκειμένου να προωθηθεί η πολιτική σύνδεση και η οικονομική ενοποίηση των έξι χωρών εταίρων (1). Η ΑΕΣ δρομολογήθηκε στις 7 Μαΐου 2009, επ’ ευκαιρία της συνόδου κορυφής των αρχηγών κρατών των έξι κρατών εταίρων, των αντιπροσώπων της ΕΕ και των κρατών μελών, στην Πράγα. |
| --- | --- |

2.1

Η ΑΕΣ δημιουργήθηκε ως εμβάθυνση της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Γειτονίας για τις όμορες χώρες στα ανατολικά της ΕΕ (Αρμενία, Αζερμπαϊτζάν, Λευκορωσία, Γεωργία, Μολδαβία και Ουκρανία), όπως η Ένωση για τη Μεσόγειο δημιουργήθηκε με στόχο την ενίσχυση της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Γειτονίας όσον αφορά τις όμορες χώρες στον νότο της ΕΕ, προκειμένου να προωθηθεί η πολιτική σύνδεση και η οικονομική ενοποίηση των έξι χωρών εταίρων (1). Η ΑΕΣ δρομολογήθηκε στις 7 Μαΐου 2009, επ’ ευκαιρία της συνόδου κορυφής των αρχηγών κρατών των έξι κρατών εταίρων, των αντιπροσώπων της ΕΕ και των κρατών μελών, στην Πράγα.

| 2.2 | Η ΑΕΣ προτείνει μια διπλή προσέγγιση: (1) μία προσέγγιση διμερούς χαρακτήρα με στόχο την ανάπτυξη στενότερων σχέσεων μεταξύ της ΕΕ και της κάθε χώρας εταίρου και (2) μία προσέγγιση πολυμερούς χαρακτήρα με στόχο την εξασφάλιση του πλαισίου εκείνου που είναι απαραίτητο για την αντιμετώπιση των κοινών προκλήσεων. Προς τούτο, η Επιτροπή πρότεινε τη δημιουργία "τεσσάρων θεματικών πλατφορμών" στις οποίες θα συμμετέχουν οι εκπρόσωποι των χωρών εταίρων, των κρατών μελών της ΕΕ και των Οργάνων της ΕΕ: (1) δημοκρατία, χρηστή διακυβέρνηση και σταθερότητα, (2) οικονομική ολοκλήρωση και σύγκλιση με τις πολιτικές της ΕΕ, (3) ενεργειακή ασφάλεια και (4) επαφές μεταξύ των λαών. Επιπλέον, για την υποστήριξη της προτεινόμενης προσέγγισης, προτείνονται "εμβληματικές πρωτοβουλίες" και "προγράμματα ενίσχυσης θεσμών". |
| --- | --- |

2.2

Η ΑΕΣ προτείνει μια διπλή προσέγγιση: (1) μία προσέγγιση διμερούς χαρακτήρα με στόχο την ανάπτυξη στενότερων σχέσεων μεταξύ της ΕΕ και της κάθε χώρας εταίρου και (2) μία προσέγγιση πολυμερούς χαρακτήρα με στόχο την εξασφάλιση του πλαισίου εκείνου που είναι απαραίτητο για την αντιμετώπιση των κοινών προκλήσεων. Προς τούτο, η Επιτροπή πρότεινε τη δημιουργία "τεσσάρων θεματικών πλατφορμών" στις οποίες θα συμμετέχουν οι εκπρόσωποι των χωρών εταίρων, των κρατών μελών της ΕΕ και των Οργάνων της ΕΕ: (1) δημοκρατία, χρηστή διακυβέρνηση και σταθερότητα, (2) οικονομική ολοκλήρωση και σύγκλιση με τις πολιτικές της ΕΕ, (3) ενεργειακή ασφάλεια και (4) επαφές μεταξύ των λαών. Επιπλέον, για την υποστήριξη της προτεινόμενης προσέγγισης, προτείνονται "εμβληματικές πρωτοβουλίες" και "προγράμματα ενίσχυσης θεσμών".

| 2.3 | Η ΑΕΣ προέβλεπε ότι στις εργασίες της θα συμμετείχαν "κυβερνητικοί εκπρόσωποι, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και άλλα όργανα της ΕΕ, διεθνείς οργανισμοί (όπως ο ΟΑΣΕ και το Συμβούλιο της Ευρώπης), διεθνείς χρηματοδοτικοί οργανισμοί, κοινοβούλια, εκπρόσωποι του επιχειρηματικού κόσμου, τοπικές αρχές και ευρύ φάσμα ενδιαφερομένων φορέων στους τομείς που καλύπτονται από τις θεματικές πλατφόρμες" (2). Πρότεινε ειδικότερα τη δημιουργία ενός φόρουμ της κοινωνίας των πολιτών για "την προώθηση των επαφών μεταξύ των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και τη διευκόλυνση του διαλόγου τους με τις δημόσιες αρχές". |
| --- | --- |

2.3

Η ΑΕΣ προέβλεπε ότι στις εργασίες της θα συμμετείχαν "κυβερνητικοί εκπρόσωποι, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και άλλα όργανα της ΕΕ, διεθνείς οργανισμοί (όπως ο ΟΑΣΕ και το Συμβούλιο της Ευρώπης), διεθνείς χρηματοδοτικοί οργανισμοί, κοινοβούλια, εκπρόσωποι του επιχειρηματικού κόσμου, τοπικές αρχές και ευρύ φάσμα ενδιαφερομένων φορέων στους τομείς που καλύπτονται από τις θεματικές πλατφόρμες" (2). Πρότεινε ειδικότερα τη δημιουργία ενός φόρουμ της κοινωνίας των πολιτών για "την προώθηση των επαφών μεταξύ των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και τη διευκόλυνση του διαλόγου τους με τις δημόσιες αρχές".

| 2.4 | Σκοπός του φόρουμ ήταν η διευκόλυνση της συμμετοχή μιας ευρείας σειράς φορέων, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται τα συνδικάτα, οι οργανώσεις εργοδοτών, οι επαγγελματικές οργανώσεις, οι ΜΚΟ, τα εργαστήρια ιδεών, τα μη κερδοσκοπικά ιδρύματα, οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, τα εθνικά και διεθνή δίκτυα και κάθε άλλος φορέας της κοινωνίας των πολιτών (3). Το ΦΚΠ συνεδρίασε για πρώτη φορά στις Βρυξέλλες τον Νοέμβριο του 2009, μετά από μια διαδικασία επιλογής των ενδιαφερόμενων οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών που είχε διοργανωθεί από την Επιτροπή και το Συμβούλιο. Υιοθέτησε τον εσωτερικό κανονισμό του, καθόρισε τις μεθόδους εργασίας και εξέλεξε διοικητικό συμβούλιο. Έκτοτε, πραγματοποιεί κάθε χρόνο μία σύνοδο ολομέλειας (Νοέμβριος 2010 στο Βερολίνο· Νοέμβριος 2011 στο Πόζναν, Στοκχόλμη, Νοέμβριος 2012) και ενθαρρύνει τη δημιουργία "εθνικών πλατφορμών" για την αποκέντρωση της δράσης του στο επίπεδο των έξι κρατών εταίρων. |
| --- | --- |

2.4

Σκοπός του φόρουμ ήταν η διευκόλυνση της συμμετοχή μιας ευρείας σειράς φορέων, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται τα συνδικάτα, οι οργανώσεις εργοδοτών, οι επαγγελματικές οργανώσεις, οι ΜΚΟ, τα εργαστήρια ιδεών, τα μη κερδοσκοπικά ιδρύματα, οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, τα εθνικά και διεθνή δίκτυα και κάθε άλλος φορέας της κοινωνίας των πολιτών (3). Το ΦΚΠ συνεδρίασε για πρώτη φορά στις Βρυξέλλες τον Νοέμβριο του 2009, μετά από μια διαδικασία επιλογής των ενδιαφερόμενων οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών που είχε διοργανωθεί από την Επιτροπή και το Συμβούλιο. Υιοθέτησε τον εσωτερικό κανονισμό του, καθόρισε τις μεθόδους εργασίας και εξέλεξε διοικητικό συμβούλιο. Έκτοτε, πραγματοποιεί κάθε χρόνο μία σύνοδο ολομέλειας (Νοέμβριος 2010 στο Βερολίνο· Νοέμβριος 2011 στο Πόζναν, Στοκχόλμη, Νοέμβριος 2012) και ενθαρρύνει τη δημιουργία "εθνικών πλατφορμών" για την αποκέντρωση της δράσης του στο επίπεδο των έξι κρατών εταίρων.

| 2.5 | Η ΑΕΣ, το σχέδιο της οποίας η ΕΟΚΕ επικρότησε εξαρχής (4), μετρά σήμερα τέσσερα χρόνια λειτουργίας, στη διάρκεια των οποίων υποστήριξε μια σειρά ιδιαίτερα χρήσιμων μεταρρυθμίσεων στους τομείς της οικονομίας, του εμπορίου, της ενέργειας και της ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων. Ωστόσο, σε ό,τι αφορά τη συμβολή της κοινωνίας των πολιτών στην ΑΕΣ, κυρίως μέσω του ΦΚΠ, η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για τη συνεχώς φθίνουσα συμμετοχή εκπροσώπων των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών των κρατών μελών της ΕΕ στις δραστηριότητες του ΦΚΠ και ζητά να αρχίσει ένας προβληματισμός τόσο σε επίπεδο ΦΚΠ όσο και σε επίπεδο της Επιτροπής σχετικά με τα μέτρα και τα κίνητρα που πρέπει να θεσπιστούν προκειμένου να αποκατασταθεί η ισορροπία. Η ΕΟΚΕ, σε γνωμοδότηση που εξέδωσε στις 16 Ιουνίου 2011 (5), εξέφρασε επίσης τη λύπη της για το γεγονός ότι οι εργοδότες, τα συνδικάτα και οι υπόλοιπες κοινωνικο-οικονομικές οργανώσεις εθνικού επιπέδου (γεωργοί, καταναλωτές, εκπρόσωποι των ΜΜΕ, κλπ.) δεν συμμετέχουν καθόλου - ή σε εξαιρετικά περιορισμένο βαθμό - στις δραστηριότητές του ΦΚΠ. |
| --- | --- |

2.5

Η ΑΕΣ, το σχέδιο της οποίας η ΕΟΚΕ επικρότησε εξαρχής (4), μετρά σήμερα τέσσερα χρόνια λειτουργίας, στη διάρκεια των οποίων υποστήριξε μια σειρά ιδιαίτερα χρήσιμων μεταρρυθμίσεων στους τομείς της οικονομίας, του εμπορίου, της ενέργειας και της ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων. Ωστόσο, σε ό,τι αφορά τη συμβολή της κοινωνίας των πολιτών στην ΑΕΣ, κυρίως μέσω του ΦΚΠ, η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για τη συνεχώς φθίνουσα συμμετοχή εκπροσώπων των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών των κρατών μελών της ΕΕ στις δραστηριότητες του ΦΚΠ και ζητά να αρχίσει ένας προβληματισμός τόσο σε επίπεδο ΦΚΠ όσο και σε επίπεδο της Επιτροπής σχετικά με τα μέτρα και τα κίνητρα που πρέπει να θεσπιστούν προκειμένου να αποκατασταθεί η ισορροπία. Η ΕΟΚΕ, σε γνωμοδότηση που εξέδωσε στις 16 Ιουνίου 2011 (5), εξέφρασε επίσης τη λύπη της για το γεγονός ότι οι εργοδότες, τα συνδικάτα και οι υπόλοιπες κοινωνικο-οικονομικές οργανώσεις εθνικού επιπέδου (γεωργοί, καταναλωτές, εκπρόσωποι των ΜΜΕ, κλπ.) δεν συμμετέχουν καθόλου - ή σε εξαιρετικά περιορισμένο βαθμό - στις δραστηριότητές του ΦΚΠ.

| 2.6 | Η ΕΟΚΕ απηχούσε έτσι ορισμένες ανησυχίες που είχαν εκφρασθεί επανειλημμένως από ευρωπαϊκές και διεθνείς οργανώσεις εργοδοτών και συνδικάτων. Σε σχετική επιστολή που απηύθυνε τον Μάιο του 2011 προς το διοικητικό συμβούλιο του ΦΚΠ, ο τότε Πρόεδρος της ΕΟΚΕ, κ. Mario Sepi, υπενθύμιζε ότι η έννοια της "κοινωνίας των πολιτών" δεν περιλαμβάνει μόνο τις ΜΚΟ και τις οργανώσεις σε επίπεδο κοινοτήτων, αλλά και τους "φορείς της αγοράς εργασίας (τα συνδικάτα και τους εργοδότες) και τις οργανώσεις που εκπροσωπούν τους κοινωνικούς και οικονομικούς φορείς που δεν αποτελούν κοινωνικούς εταίρους με τη στενή έννοια (για παράδειγμα: οι οργανώσεις καταναλωτών)" (6). |
| --- | --- |

2.6

Η ΕΟΚΕ απηχούσε έτσι ορισμένες ανησυχίες που είχαν εκφρασθεί επανειλημμένως από ευρωπαϊκές και διεθνείς οργανώσεις εργοδοτών και συνδικάτων. Σε σχετική επιστολή που απηύθυνε τον Μάιο του 2011 προς το διοικητικό συμβούλιο του ΦΚΠ, ο τότε Πρόεδρος της ΕΟΚΕ, κ. Mario Sepi, υπενθύμιζε ότι η έννοια της "κοινωνίας των πολιτών" δεν περιλαμβάνει μόνο τις ΜΚΟ και τις οργανώσεις σε επίπεδο κοινοτήτων, αλλά και τους "φορείς της αγοράς εργασίας (τα συνδικάτα και τους εργοδότες) και τις οργανώσεις που εκπροσωπούν τους κοινωνικούς και οικονομικούς φορείς που δεν αποτελούν κοινωνικούς εταίρους με τη στενή έννοια (για παράδειγμα: οι οργανώσεις καταναλωτών)" (6).

| 2.7 | Στην απάντησή του, το ΦΚΠ συμφώνησε: (1) να καταστούν πιο ευέλικτοι οι κανόνες επιλογής των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, διότι, περιορίζοντας τη συμμετοχή των οργανώσεων στη συνέλευση του ΦΚΠ σε δύο μονοετείς θητείες, περιθωριοποιούνται τελικά οι πιο δραστήριες οργανώσεις εργοδοτών ή συνδικάτων και (2) να δημιουργηθεί στο εσωτερικό της, μία πέμπτη ομάδα εργασίας, αφιερωμένη στον "κοινωνικό διάλογο", που θα είναι ανοιχτή σε όλους ανεξαιρέτως εκπροσώπους των οργανώσεων εργοδοτών ή συνδικάτων. Η εν λόγω ομάδα εργασίας συστάθηκε κατά τη σύνοδο ολομέλειας του ΦΚΠ, η οποία πραγματοποιήθηκε στη Στοκχόλμη τον Νοέμβριο του 2012. |
| --- | --- |

2.7

Στην απάντησή του, το ΦΚΠ συμφώνησε: (1) να καταστούν πιο ευέλικτοι οι κανόνες επιλογής των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, διότι, περιορίζοντας τη συμμετοχή των οργανώσεων στη συνέλευση του ΦΚΠ σε δύο μονοετείς θητείες, περιθωριοποιούνται τελικά οι πιο δραστήριες οργανώσεις εργοδοτών ή συνδικάτων και (2) να δημιουργηθεί στο εσωτερικό της, μία πέμπτη ομάδα εργασίας, αφιερωμένη στον "κοινωνικό διάλογο", που θα είναι ανοιχτή σε όλους ανεξαιρέτως εκπροσώπους των οργανώσεων εργοδοτών ή συνδικάτων. Η εν λόγω ομάδα εργασίας συστάθηκε κατά τη σύνοδο ολομέλειας του ΦΚΠ, η οποία πραγματοποιήθηκε στη Στοκχόλμη τον Νοέμβριο του 2012.

| 2.8 | Κατά την τελευταία συνεδρίασή της, στο Πόζναν, τον Νοέμβριο του 2011, η ΦΚΠ συζήτησε επίσης τους τρόπους ενίσχυσης του ρόλου και της δράσης της. Αποφάσισε έτσι να ιδρύσει μια "Ένωση" με νομικά αναγνωρισμένη ιδιότητα, η οποία της επιτρέπει να συμμετάσχει στα προγράμματα συνεργασίας της Επιτροπής για την ΑΕΣ, καθώς και μια "Μόνιμη Γραμματεία", ικανή να εξασφαλίσει τις εργασίες συντονισμού που είναι εγγενείς του ρόλου του ΦΚΠ. Ζητά επίσης να ιδρυθεί μια "Διευκόλυνση" για την υποστήριξη της κοινωνίας των πολιτών και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. Επίσης, επιμένει να αναγνωριστεί η πλήρης συμμετοχή των εκπροσώπων της στις διάφορες δραστηριότητες της ΑΕΣ – από τις συνεδριάσεις των πολυμερών πλατφορμών έως εκείνες της Υπουργικής Συνόδου. |
| --- | --- |

2.8

Κατά την τελευταία συνεδρίασή της, στο Πόζναν, τον Νοέμβριο του 2011, η ΦΚΠ συζήτησε επίσης τους τρόπους ενίσχυσης του ρόλου και της δράσης της. Αποφάσισε έτσι να ιδρύσει μια "Ένωση" με νομικά αναγνωρισμένη ιδιότητα, η οποία της επιτρέπει να συμμετάσχει στα προγράμματα συνεργασίας της Επιτροπής για την ΑΕΣ, καθώς και μια "Μόνιμη Γραμματεία", ικανή να εξασφαλίσει τις εργασίες συντονισμού που είναι εγγενείς του ρόλου του ΦΚΠ. Ζητά επίσης να ιδρυθεί μια "Διευκόλυνση" για την υποστήριξη της κοινωνίας των πολιτών και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. Επίσης, επιμένει να αναγνωριστεί η πλήρης συμμετοχή των εκπροσώπων της στις διάφορες δραστηριότητες της ΑΕΣ – από τις συνεδριάσεις των πολυμερών πλατφορμών έως εκείνες της Υπουργικής Συνόδου.

3.   Η συμπληρωματικότητα του κοινωνικού διαλόγου και του διαλόγου με την κοινωνία των πολιτών

| 3.1 | Ο κοινωνικός διάλογος είναι ο διάλογος μεταξύ των αντιπροσωπευτικών οργανώσεων εργοδοτών και εργαζομένων, είτε απευθείας μεταξύ αυτών, είτε από κοινού μεταξύ αυτών και της κυβέρνησης ή των εκπροσώπων της (συμπεριλαμβανόμενων των τοπικών και/ή των περιφερειακών αρχών) με στόχο την προαγωγή της οικονομικής και κοινωνικής προόδου και της εποικοδομητικής επίλυσης των συγκρούσεων που σχετίζονται με διαφορές κοινωνικών και οικονομικών συμφερόντων. Ο κοινωνικός διάλογος αποσκοπεί συνήθως στη χάραξη ενός κανονιστικού πλαισίου, υπό μορφή νομοθετικών κειμένων, κυβερνητικών διαταγμάτων ή συλλογικών συμβάσεων εργασίας, που δεσμεύουν τους υπογράφοντες και τους εντολείς τους, αλλά των οποίων ο σκοπός μπορεί επίσης να επεκταθεί στο σύνολο των φορέων της κοινωνικο-οικονομικής ζωής με απόφαση της κυβέρνησης και των κοινωνικών εταίρων. Ο διάλογος αυτός πραγματοποιείται σε επίπεδο εθνικού κράτους, σύμφωνα με τους κανόνες και τις διαδικασίες που αυτά θεσπίζουν, στη δε πλειοψηφία των χωρών της ΕΕ και των γειτονικών χωρών, βασίζεται στην ύπαρξη διμερών ή τριμερών δομών διαβούλευσης και διαπραγμάτευσης. |
| --- | --- |

3.1

Ο κοινωνικός διάλογος είναι ο διάλογος μεταξύ των αντιπροσωπευτικών οργανώσεων εργοδοτών και εργαζομένων, είτε απευθείας μεταξύ αυτών, είτε από κοινού μεταξύ αυτών και της κυβέρνησης ή των εκπροσώπων της (συμπεριλαμβανόμενων των τοπικών και/ή των περιφερειακών αρχών) με στόχο την προαγωγή της οικονομικής και κοινωνικής προόδου και της εποικοδομητικής επίλυσης των συγκρούσεων που σχετίζονται με διαφορές κοινωνικών και οικονομικών συμφερόντων. Ο κοινωνικός διάλογος αποσκοπεί συνήθως στη χάραξη ενός κανονιστικού πλαισίου, υπό μορφή νομοθετικών κειμένων, κυβερνητικών διαταγμάτων ή συλλογικών συμβάσεων εργασίας, που δεσμεύουν τους υπογράφοντες και τους εντολείς τους, αλλά των οποίων ο σκοπός μπορεί επίσης να επεκταθεί στο σύνολο των φορέων της κοινωνικο-οικονομικής ζωής με απόφαση της κυβέρνησης και των κοινωνικών εταίρων. Ο διάλογος αυτός πραγματοποιείται σε επίπεδο εθνικού κράτους, σύμφωνα με τους κανόνες και τις διαδικασίες που αυτά θεσπίζουν, στη δε πλειοψηφία των χωρών της ΕΕ και των γειτονικών χωρών, βασίζεται στην ύπαρξη διμερών ή τριμερών δομών διαβούλευσης και διαπραγμάτευσης.

| 3.2 | Ο κοινωνικός διάλογος συνεπάγεται την αναγνώριση των θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων που ορίζουν η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας (ΔΟΕ), ο Ευρωπαϊκός Κοινωνικός Χάρτη (Συμβούλιο της Ευρώπης) και ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ως εκ τούτου, περιλαμβάνει εκ των πραγμάτων, την αναγνώριση της ανεξαρτησίας των συνδικαλιστικών οργανώσεων και των οργανώσεων εργοδοτών, καθώς και του δικαιώματος των εργαζομένων και των εργοδοτών να εγγραφονται στην οργάνωση της επιλογής τους (Σύμβαση 87 της ΔΟΕ). |
| --- | --- |

3.2

Ο κοινωνικός διάλογος συνεπάγεται την αναγνώριση των θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων που ορίζουν η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας (ΔΟΕ), ο Ευρωπαϊκός Κοινωνικός Χάρτη (Συμβούλιο της Ευρώπης) και ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ως εκ τούτου, περιλαμβάνει εκ των πραγμάτων, την αναγνώριση της ανεξαρτησίας των συνδικαλιστικών οργανώσεων και των οργανώσεων εργοδοτών, καθώς και του δικαιώματος των εργαζομένων και των εργοδοτών να εγγραφονται στην οργάνωση της επιλογής τους (Σύμβαση 87 της ΔΟΕ).

| 3.3 | Ο διάλογος των πολιτών είναι ο διάλογος των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, καθώς και ο διάλογος μεταξύ αυτών και της κυβέρνησης ή των εκπροσώπων της, έχει δε ως στόχο την προώθηση της συμμετοχικής δημοκρατίας, με βάση την εμπειρογνωμοσύνη και τη συμμετοχή των πολιτών μέσα από οργανώσεις που αυτοί συγκροτούν, είτε για την υπεράσπιση συγκεκριμένων συμφερόντων, είτε για την προώθηση ορισμένων στόχων ή αξιών. Σε πολλές χώρες της ΕΕ ή γειτονικές χώρες, ο διάλογος με τους πολίτες πραγματοποιείται σε εθνικό επίπεδο μέσω δομών όπως τα οικονομικά και κοινωνικά συμβούλια, ή οι επιτροπές διαβούλευσης με την κοινωνία των πολιτών. |
| --- | --- |

3.3

Ο διάλογος των πολιτών είναι ο διάλογος των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, καθώς και ο διάλογος μεταξύ αυτών και της κυβέρνησης ή των εκπροσώπων της, έχει δε ως στόχο την προώθηση της συμμετοχικής δημοκρατίας, με βάση την εμπειρογνωμοσύνη και τη συμμετοχή των πολιτών μέσα από οργανώσεις που αυτοί συγκροτούν, είτε για την υπεράσπιση συγκεκριμένων συμφερόντων, είτε για την προώθηση ορισμένων στόχων ή αξιών. Σε πολλές χώρες της ΕΕ ή γειτονικές χώρες, ο διάλογος με τους πολίτες πραγματοποιείται σε εθνικό επίπεδο μέσω δομών όπως τα οικονομικά και κοινωνικά συμβούλια, ή οι επιτροπές διαβούλευσης με την κοινωνία των πολιτών.

| 3.4 | Ο διάλογος με τους πολίτες απαιτεί την αναγνώριση των θεμελιωδών ανθρώπινων και πολιτικών δικαιωμάτων, ιδίως δε της ελευθερίας έκφρασης, συνέρχεσθαι και συνεταιρίζεσθαι. Τα εν λόγω δικαιώματα ορίζονται από τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. |
| --- | --- |

3.4

Ο διάλογος με τους πολίτες απαιτεί την αναγνώριση των θεμελιωδών ανθρώπινων και πολιτικών δικαιωμάτων, ιδίως δε της ελευθερίας έκφρασης, συνέρχεσθαι και συνεταιρίζεσθαι. Τα εν λόγω δικαιώματα ορίζονται από τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

| 3.5 | Αν και ο κοινωνικός διάλογος και ο διάλογος με τους πολίτες πραγματοποιούνται πρώτα σε επίπεδο εθνικού κράτους, η σημασία τους αναγνωρίζεται επίσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όπου πραγματοποιούνται με διαφορετικούς τρόπους. Δεδομένου ότι η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή είναι συμβουλευτικό όργανο της κοινωνίας των πολιτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και συγκροτείται ισομερώς από εκπροσώπους οργανώσεων των Εργοδοτών (Ομάδα Ι), των Εργαζομένων (Ομάδα ΙΙ) και άλλων οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών (Ομάδα ΙΙΙ) "βρίσκεται στο "σταυροδρόμι" μεταξύ κοινωνικού διαλόγου και διαλόγου με τους πολίτες" και, για αυτόν τον λόγο, μπορεί να "διευκολύνει τη διαδικασία της από κοινού ανάπτυξης απόψεων με τη συμμετοχή των διάφορων κατηγοριών οικονομικών, κοινωνικών και πολιτικών δραστηριοτήτων τις οποίες εκπροσωπεί" (7). |
| --- | --- |

3.5

Αν και ο κοινωνικός διάλογος και ο διάλογος με τους πολίτες πραγματοποιούνται πρώτα σε επίπεδο εθνικού κράτους, η σημασία τους αναγνωρίζεται επίσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όπου πραγματοποιούνται με διαφορετικούς τρόπους. Δεδομένου ότι η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή είναι συμβουλευτικό όργανο της κοινωνίας των πολιτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και συγκροτείται ισομερώς από εκπροσώπους οργανώσεων των Εργοδοτών (Ομάδα Ι), των Εργαζομένων (Ομάδα ΙΙ) και άλλων οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών (Ομάδα ΙΙΙ) "βρίσκεται στο "σταυροδρόμι" μεταξύ κοινωνικού διαλόγου και διαλόγου με τους πολίτες" και, για αυτόν τον λόγο, μπορεί να "διευκολύνει τη διαδικασία της από κοινού ανάπτυξης απόψεων με τη συμμετοχή των διάφορων κατηγοριών οικονομικών, κοινωνικών και πολιτικών δραστηριοτήτων τις οποίες εκπροσωπεί" (7).

4.   Ο κοινωνικός διάλογος στις έξι χώρες της ανατολικής εταιρικής σχέσης

| 4.1 | Η ΕΟΚΕ εξέτασε σε διάφορες γνωμοδοτήσεις της την κατάσταση των κοινωνικών εταίρων και του κοινωνικού διαλόγου στις έξι χώρες της ΑΕΣ. Δεν κατέστη δυνατό να αναλυθεί στο πλαίσιο της παρούσας γνωμοδότησης η κατάσταση σε κάθε επιμέρους χώρα, πόσο μάλλον που, ως γνωστόν, οι διαφορές μεταξύ των χωρών είναι μερικές φορές σημαντικές. Η ΕΟΚΕ παραπέμπει σχετικά σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις που ασχολούνται διεξοδικά με τα θέματα αυτά (8), προτίθεται δε να περιορισθεί ακολούθως στην προβολή μιας σειράς κοινών σημείων στις διάφορες χώρες της ΑΕΣ. |
| --- | --- |

4.1

Η ΕΟΚΕ εξέτασε σε διάφορες γνωμοδοτήσεις της την κατάσταση των κοινωνικών εταίρων και του κοινωνικού διαλόγου στις έξι χώρες της ΑΕΣ. Δεν κατέστη δυνατό να αναλυθεί στο πλαίσιο της παρούσας γνωμοδότησης η κατάσταση σε κάθε επιμέρους χώρα, πόσο μάλλον που, ως γνωστόν, οι διαφορές μεταξύ των χωρών είναι μερικές φορές σημαντικές. Η ΕΟΚΕ παραπέμπει σχετικά σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις που ασχολούνται διεξοδικά με τα θέματα αυτά (8), προτίθεται δε να περιορισθεί ακολούθως στην προβολή μιας σειράς κοινών σημείων στις διάφορες χώρες της ΑΕΣ.

| 4.2 | Και στις έξι χώρες εταίρους υπάρχουν οργανώσεις εργοδοτών και εργαζομένων. Ορισμένες από αυτές τις οργανώσεις προέρχονται από κοινωνικές ή οικονομικές οργανώσεις που υπήρχαν υπό σοβιετικό καθεστώς, μετά από μια διαδικασία "επανίδρυσης" την οποία δρομολόγησαν στην αρχή της δεκαετίας του '90. Άλλες ιδρύθηκαν κατά τη διαδικασία εκδημοκρατισμού και οικονομικής ελευθέρωσης που δρομολογήθηκε σε αυτές τις χώρες μετά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ. Σε ορισμένες χώρες επικράτησε πλουραλισμός, με πληθώρα οργανώσεων. Σε άλλες, μια μόνο οργάνωση εκπροσωπεί του εργοδότες (Αζερμπαϊτζάν, Γεωργία και Μολδαβία) ή τους μισθωτούς (Αρμενία, Αζερμπαϊτζάν, Γεωργία και Μολδαβία). |
| --- | --- |

4.2

Και στις έξι χώρες εταίρους υπάρχουν οργανώσεις εργοδοτών και εργαζομένων. Ορισμένες από αυτές τις οργανώσεις προέρχονται από κοινωνικές ή οικονομικές οργανώσεις που υπήρχαν υπό σοβιετικό καθεστώς, μετά από μια διαδικασία "επανίδρυσης" την οποία δρομολόγησαν στην αρχή της δεκαετίας του '90. Άλλες ιδρύθηκαν κατά τη διαδικασία εκδημοκρατισμού και οικονομικής ελευθέρωσης που δρομολογήθηκε σε αυτές τις χώρες μετά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ. Σε ορισμένες χώρες επικράτησε πλουραλισμός, με πληθώρα οργανώσεων. Σε άλλες, μια μόνο οργάνωση εκπροσωπεί του εργοδότες (Αζερμπαϊτζάν, Γεωργία και Μολδαβία) ή τους μισθωτούς (Αρμενία, Αζερμπαϊτζάν, Γεωργία και Μολδαβία).

| 4.3 | Η ανεξαρτησία αυτών των οργανώσεων από την κυβέρνηση και τις εθνικές αρχές διαφέρει από χώρα σε χώρα και από οργάνωση σε οργάνωση. Στη Λευκορωσία, το ισχύον καθεστώς δεν δίστασε να επέμβει άμεσα στη λειτουργία και τις δραστηριότητες των οργανώσεων εργοδοτών ή των συνδικαλιστικών οργανώσεων. Στις χώρες στις οποίες υπάρχει μόνο μια οργάνωση εργοδοτών ή μισθωτών, το μονοπώλιο που ασκούν εκ των πραγμάτων οι εν λόγω οργανώσεις, περιορίζει ορισμένες φορές την πλήρη άσκηση της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι και της συλλογικής διαπραγμάτευσης. Τέλος, πρέπει να σημειωθεί ότι οι κυβερνήσεις όλων των χωρών της περιοχής - συμπεριλαμβανομένων και όσων ισχυρίζονται επισήμως ότι λειτουργούν σε πλαίσιο δημοκρατίας και οικονομίας της αγοράς - δυσκολεύονται συχνά να αποδεχθούν την ανεξαρτησία και τη νομιμότητα των οργανώσεων που εκπροσωπούν εργοδότες ή μισθωτούς. Αυτό δεν αφορά μόνο τους κοινωνικούς εταίρους. Ισχύει και για τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που ασκούν κριτική στις δημόσιες αρχές και τις πρακτικές τους. |
| --- | --- |

4.3

Η ανεξαρτησία αυτών των οργανώσεων από την κυβέρνηση και τις εθνικές αρχές διαφέρει από χώρα σε χώρα και από οργάνωση σε οργάνωση. Στη Λευκορωσία, το ισχύον καθεστώς δεν δίστασε να επέμβει άμεσα στη λειτουργία και τις δραστηριότητες των οργανώσεων εργοδοτών ή των συνδικαλιστικών οργανώσεων. Στις χώρες στις οποίες υπάρχει μόνο μια οργάνωση εργοδοτών ή μισθωτών, το μονοπώλιο που ασκούν εκ των πραγμάτων οι εν λόγω οργανώσεις, περιορίζει ορισμένες φορές την πλήρη άσκηση της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι και της συλλογικής διαπραγμάτευσης. Τέλος, πρέπει να σημειωθεί ότι οι κυβερνήσεις όλων των χωρών της περιοχής - συμπεριλαμβανομένων και όσων ισχυρίζονται επισήμως ότι λειτουργούν σε πλαίσιο δημοκρατίας και οικονομίας της αγοράς - δυσκολεύονται συχνά να αποδεχθούν την ανεξαρτησία και τη νομιμότητα των οργανώσεων που εκπροσωπούν εργοδότες ή μισθωτούς. Αυτό δεν αφορά μόνο τους κοινωνικούς εταίρους. Ισχύει και για τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που ασκούν κριτική στις δημόσιες αρχές και τις πρακτικές τους.

| 4.4 | Σε όλες τις χώρες υπάρχουν εθνικές δομές διαβούλευσης και συνεννόησης, συνήθως σε τριμερές επίπεδο. Σε τομεακό επίπεδο υπάρχουν επίσης διμερείς δομές, αλλά κατά τρόπο σαφώς πιο ανομοιογενή. Σε αυτόν τον τομέα η ΔΟΕ αποτελεί κινητήριο δύναμη, ιδίως μέσω της θέσπισης των εθνικών προγραμμάτων για την προαγωγή της αξιοπρεπούς εργασίας. Αν και οι δομές υπάρχουν, η λειτουργία τους δεν είναι ακόμα αρκετά ικανοποιητική. Ο κοινωνικός διάλογος εξακολουθεί πολύ συχνά να είναι, κατά την άποψη της πλειονότητας των οργανώσεων, τυπικός, περιστασιακός και πολύ περιορισμένος από την άποψη των ερωτημάτων που θίγει. Οι τριμερείς δομές λειτουργούν πιο συχνά ως τόποι ενημέρωσης των κοινωνικών εταίρων από τις κυβερνήσεις, σχετικά με αποφάσεις που - σε πολλές περιπτώσεις - έχουν ήδη ληφθεί και δεν μπορούν να τροποποιηθούν. Η ΑΕΣ και τα προγράμματα που τη συνοδεύουν δεν ενσωματώθηκαν σχεδόν ποτέ στην ημερήσια διάταξη αυτών των συνεδριάσεων. |
| --- | --- |

4.4

Σε όλες τις χώρες υπάρχουν εθνικές δομές διαβούλευσης και συνεννόησης, συνήθως σε τριμερές επίπεδο. Σε τομεακό επίπεδο υπάρχουν επίσης διμερείς δομές, αλλά κατά τρόπο σαφώς πιο ανομοιογενή. Σε αυτόν τον τομέα η ΔΟΕ αποτελεί κινητήριο δύναμη, ιδίως μέσω της θέσπισης των εθνικών προγραμμάτων για την προαγωγή της αξιοπρεπούς εργασίας. Αν και οι δομές υπάρχουν, η λειτουργία τους δεν είναι ακόμα αρκετά ικανοποιητική. Ο κοινωνικός διάλογος εξακολουθεί πολύ συχνά να είναι, κατά την άποψη της πλειονότητας των οργανώσεων, τυπικός, περιστασιακός και πολύ περιορισμένος από την άποψη των ερωτημάτων που θίγει. Οι τριμερείς δομές λειτουργούν πιο συχνά ως τόποι ενημέρωσης των κοινωνικών εταίρων από τις κυβερνήσεις, σχετικά με αποφάσεις που - σε πολλές περιπτώσεις - έχουν ήδη ληφθεί και δεν μπορούν να τροποποιηθούν. Η ΑΕΣ και τα προγράμματα που τη συνοδεύουν δεν ενσωματώθηκαν σχεδόν ποτέ στην ημερήσια διάταξη αυτών των συνεδριάσεων.

| 4.5 | Και οι έξι χώρες εταίροι έχουν κυρώσει τις θεμελιώδεις συμβάσεις της ΔΟΕ, καθώς και ορισμένες άλλες σημαντικές συμβάσεις. Ωστόσο, σε ό,τι αφορά την ενσωμάτωση των εν λόγω συμβάσεων από αυτά τα κράτη, παρατηρούνται σημαντικές αποκλίσεις (η Ουκρανία έχει κυρώσει 69 συμβάσεις, από τις οποίες εφαρμόζονται οι 61, ενώ η Γεωργία έχει επικυρώσει και εφαρμόσει μόνο 16). Οι έξι χώρες έχουν επίσης ενσωματώσει τις σημαντικότερες διατάξεις του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη (αν και έχουν διατυπώσει ορισμένες επιφυλάξεις σχετικά με το πρωτόκολλο των συλλογικών προσφυγών, τις οποίες θα μπορούσαν να άρουν). Εντούτοις, αυτό δεν σημαίνει ότι τα θεμελιώδη κοινωνικά δικαιώματα γίνονται πλήρως σεβαστά, κάθε άλλο μάλιστα. Εκτός από την περίπτωση της Λευκορωσίας, της Μολδαβίας και της Ουκρανίας, η ΔΟΕ δέχθηκε πολλές καταγγελίες σχετικά με τη Γεωργία. Η δυσκολία εγκαθίδρυσης ενός κράτους δικαίου στον κοινωνικό τομέα και η ελάχιστη προσοχή που δίδουν ορισμένες κυβερνήσεις στα ευρωπαϊκά και τα διεθνή πρότυπα, έχουν άμεσες συνέπειες στην άσκηση της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι, στον κοινωνικό διάλογο, στα κοινωνικά δικαιώματα και γενικότερα στο καθεστώς των εργαζομένων. Πρέπει επίσης να τονιστεί σε όλες αυτές τις χώρες, η βραδύτητα και πολλές φορές η δυσλειτουργία των δικαστικών θεσμών, οι οποίοι αποδεικνύονται ανίκανοι να απονείμουν το δίκαιο στον κοινωνικό τομέα σε εύθετο χρόνο και με αποτρεπτικό τρόπο. |
| --- | --- |

4.5

Και οι έξι χώρες εταίροι έχουν κυρώσει τις θεμελιώδεις συμβάσεις της ΔΟΕ, καθώς και ορισμένες άλλες σημαντικές συμβάσεις. Ωστόσο, σε ό,τι αφορά την ενσωμάτωση των εν λόγω συμβάσεων από αυτά τα κράτη, παρατηρούνται σημαντικές αποκλίσεις (η Ουκρανία έχει κυρώσει 69 συμβάσεις, από τις οποίες εφαρμόζονται οι 61, ενώ η Γεωργία έχει επικυρώσει και εφαρμόσει μόνο 16). Οι έξι χώρες έχουν επίσης ενσωματώσει τις σημαντικότερες διατάξεις του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη (αν και έχουν διατυπώσει ορισμένες επιφυλάξεις σχετικά με το πρωτόκολλο των συλλογικών προσφυγών, τις οποίες θα μπορούσαν να άρουν). Εντούτοις, αυτό δεν σημαίνει ότι τα θεμελιώδη κοινωνικά δικαιώματα γίνονται πλήρως σεβαστά, κάθε άλλο μάλιστα. Εκτός από την περίπτωση της Λευκορωσίας, της Μολδαβίας και της Ουκρανίας, η ΔΟΕ δέχθηκε πολλές καταγγελίες σχετικά με τη Γεωργία. Η δυσκολία εγκαθίδρυσης ενός κράτους δικαίου στον κοινωνικό τομέα και η ελάχιστη προσοχή που δίδουν ορισμένες κυβερνήσεις στα ευρωπαϊκά και τα διεθνή πρότυπα, έχουν άμεσες συνέπειες στην άσκηση της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι, στον κοινωνικό διάλογο, στα κοινωνικά δικαιώματα και γενικότερα στο καθεστώς των εργαζομένων. Πρέπει επίσης να τονιστεί σε όλες αυτές τις χώρες, η βραδύτητα και πολλές φορές η δυσλειτουργία των δικαστικών θεσμών, οι οποίοι αποδεικνύονται ανίκανοι να απονείμουν το δίκαιο στον κοινωνικό τομέα σε εύθετο χρόνο και με αποτρεπτικό τρόπο.

| 4.6 | Το 2010, το ΦΚΠ υπεστήριξε ένα σχέδιο έρευνας το οποίο είχε προταθεί από το Ιδρυμα Ευρω-ασιατικής εταιρικής σχέσης (FPE) με στόχο τη μελέτη της κατάστασης του κοινωνικού διαλόγου στις διάφορες χώρες. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τον σκοπό του εν λόγω σχεδίου, το οποίο συνδέεται με το σχέδιο που είχε αναπτυχθεί στο πλαίσιο του μηχανισμού χρηματοδότησης για την κοινωνία των πολιτών, να χαρτογραφηθούν οι οργανώσεις που απαρτίζουν την κοινωνία των πολιτών στις διάφορες χώρες. Το αρχικό σχέδιο, στο οποίο θα έπρεπε να συμμετάσχουν εκ του σύνεγγυς οι εκπρόσωποι των κοινωνικών εταίρων, θα πρέπει να μπορεί να ενσωματωθεί σε αυτή την έρευνα για την κοινωνία των πολιτών. Θα πρέπει να καλύψει τα διάφορα επίπεδα του κοινωνικού διαλόγου (εθνικό, περιφερειακό, τοπικό, τριμερές, διμερές) και να έχει ως στόχο τον εντοπισμό των φραγμών στην υλοποίηση ενός αποτελεσματικού κοινωνικού διαλόγου στις διάφορες χώρες. Η ΕΟΚΕ ζητά αυτό το σχέδιο να ενταχθεί εκ νέου στις προτεραιότητες των προγραμμάτων στα οποία θα πρέπει να δοθεί πρόσβαση στο ΦΚΠ. |
| --- | --- |

4.6

Το 2010, το ΦΚΠ υπεστήριξε ένα σχέδιο έρευνας το οποίο είχε προταθεί από το Ιδρυμα Ευρω-ασιατικής εταιρικής σχέσης (FPE) με στόχο τη μελέτη της κατάστασης του κοινωνικού διαλόγου στις διάφορες χώρες. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τον σκοπό του εν λόγω σχεδίου, το οποίο συνδέεται με το σχέδιο που είχε αναπτυχθεί στο πλαίσιο του μηχανισμού χρηματοδότησης για την κοινωνία των πολιτών, να χαρτογραφηθούν οι οργανώσεις που απαρτίζουν την κοινωνία των πολιτών στις διάφορες χώρες. Το αρχικό σχέδιο, στο οποίο θα έπρεπε να συμμετάσχουν εκ του σύνεγγυς οι εκπρόσωποι των κοινωνικών εταίρων, θα πρέπει να μπορεί να ενσωματωθεί σε αυτή την έρευνα για την κοινωνία των πολιτών. Θα πρέπει να καλύψει τα διάφορα επίπεδα του κοινωνικού διαλόγου (εθνικό, περιφερειακό, τοπικό, τριμερές, διμερές) και να έχει ως στόχο τον εντοπισμό των φραγμών στην υλοποίηση ενός αποτελεσματικού κοινωνικού διαλόγου στις διάφορες χώρες. Η ΕΟΚΕ ζητά αυτό το σχέδιο να ενταχθεί εκ νέου στις προτεραιότητες των προγραμμάτων στα οποία θα πρέπει να δοθεί πρόσβαση στο ΦΚΠ.

| 4.7 | Τo ΦΚΠ επεξεργάστηκε, με την υποστήριξη της κοινωνίας των πολιτών, έναν «δείκτη ευρωπαϊκής ένταξης για τις χώρες της ΑΕΣ», ο οποίος συνιστά εργαλείο ανάλυσης για την ετήσια αξιολόγηση της προόδου που σημειώνεται σε κάθε χώρα της ΑΕΣ, τόσο όσον αφορά τη μεταξύ τους συνεργασία όσο και τη συνεργασία τους με την ΕΕ. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι, αν και ο δείκτης περιλαμβάνει μία σειρά στόχων που αφορούν την ΑΕΣ, λαμβάνει ελάχιστα υπόψη την κοινωνική διάσταση, την απασχόληση, τον σεβασμό των ελευθεριών και των θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων ή την πρόοδο που πρέπει να σημειώνεται όσον αφορά τον αυθεντικό κοινωνικό διάλογο. Η ΕΟΚΕ ζητά συνεπώς την αναθεώρηση και την συμπλήρωση αυτού του δείκτη και καλεί το ΦΚΠ να στηριχτεί για τον σκοπό αυτόν στην εμπειρογνωμοσύνη που διαθέτουν τα ευρωπαϊκά όργανα στον τομέα αυτόν, και συγκεκριμένα στην εμπειρογνωμοσύνη του Συμβουλίου της Ευρώπης και στα κριτήρια που έχει θεσπίσει η Επιτροπή για το «Σύστημα Γενικευμένων Προτιμήσεων» (ΣΓΠ+) στα πλαίσια της πολιτικής της στον τομέα της εμπορικής συνεργασίας. |
| --- | --- |

4.7

Τo ΦΚΠ επεξεργάστηκε, με την υποστήριξη της κοινωνίας των πολιτών, έναν «δείκτη ευρωπαϊκής ένταξης για τις χώρες της ΑΕΣ», ο οποίος συνιστά εργαλείο ανάλυσης για την ετήσια αξιολόγηση της προόδου που σημειώνεται σε κάθε χώρα της ΑΕΣ, τόσο όσον αφορά τη μεταξύ τους συνεργασία όσο και τη συνεργασία τους με την ΕΕ. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι, αν και ο δείκτης περιλαμβάνει μία σειρά στόχων που αφορούν την ΑΕΣ, λαμβάνει ελάχιστα υπόψη την κοινωνική διάσταση, την απασχόληση, τον σεβασμό των ελευθεριών και των θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων ή την πρόοδο που πρέπει να σημειώνεται όσον αφορά τον αυθεντικό κοινωνικό διάλογο. Η ΕΟΚΕ ζητά συνεπώς την αναθεώρηση και την συμπλήρωση αυτού του δείκτη και καλεί το ΦΚΠ να στηριχτεί για τον σκοπό αυτόν στην εμπειρογνωμοσύνη που διαθέτουν τα ευρωπαϊκά όργανα στον τομέα αυτόν, και συγκεκριμένα στην εμπειρογνωμοσύνη του Συμβουλίου της Ευρώπης και στα κριτήρια που έχει θεσπίσει η Επιτροπή για το «Σύστημα Γενικευμένων Προτιμήσεων» (ΣΓΠ+) στα πλαίσια της πολιτικής της στον τομέα της εμπορικής συνεργασίας.

5.   Η συζήτηση σχετικά με τον κοινωνικό διάλογο, την κοινωνική πολιτική και την απασχόληση στο πλαίσιο του ΦΚΠ.

| 5.1 | Η ΕΟΚΕ είχε υπογραμμίσει εξαρχής τη σημασία που έχει η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στο σχέδιο της ΑΕΣ. Το ΦΚΠ συγκροτήθηκε σε αυτό το πνεύμα. Το 2009, πραγματοποιήθηκε επιλογή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών που είχαν εκδηλώσει ενδιαφέρον συμμετοχής, με βάση τα κριτήρια (γεωγραφική προέλευση / εθνικότητα, ποικιλότητα και αναλογικότητα, εμπειρία σε θέματα σχετικά με την ΕΕ, την ΕΠΓ και την ΑΕΣ) του εγγράφου προβληματισμού (Concept Paper) της Επιτροπής (9): Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει με λύπη ότι λείπει οιαδήποτε ίδια απαίτηση αντιπροσωπευτικότητας, πράγμα το οποίο οδήγησε στην υπο-εκπροσώπηση των κοινωνικών εταίρων, παρά το γεγονός ότι το δεύτερο κριτήριο αναφέρεται σαφώς στις οργανώσεις εργοδοτών, τις συνδικαλιστικές οργανώσεις και τις επαγγελματικές ενώσεις. |
| --- | --- |

5.1

Η ΕΟΚΕ είχε υπογραμμίσει εξαρχής τη σημασία που έχει η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στο σχέδιο της ΑΕΣ. Το ΦΚΠ συγκροτήθηκε σε αυτό το πνεύμα. Το 2009, πραγματοποιήθηκε επιλογή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών που είχαν εκδηλώσει ενδιαφέρον συμμετοχής, με βάση τα κριτήρια (γεωγραφική προέλευση / εθνικότητα, ποικιλότητα και αναλογικότητα, εμπειρία σε θέματα σχετικά με την ΕΕ, την ΕΠΓ και την ΑΕΣ) του εγγράφου προβληματισμού (Concept Paper) της Επιτροπής (9): Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει με λύπη ότι λείπει οιαδήποτε ίδια απαίτηση αντιπροσωπευτικότητας, πράγμα το οποίο οδήγησε στην υπο-εκπροσώπηση των κοινωνικών εταίρων, παρά το γεγονός ότι το δεύτερο κριτήριο αναφέρεται σαφώς στις οργανώσεις εργοδοτών, τις συνδικαλιστικές οργανώσεις και τις επαγγελματικές ενώσεις.

| 5.2 | Ο κοινωνικός διάλογος, η κοινωνική πολιτική και η πολιτική απασχόλησης, καθώς και ο σεβασμός των θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων, δεν έχουν αποτελέσει μέχρι στιγμής αντικείμενο ειδικής ομάδας εργασίας του ΦΚΠ. Βέβαια, ορισμένα από αυτά τα ερωτήματα έχουν εξεταστεί στο πλαίσιο της ομάδας εργασίας ΙΙ ("Οικονομική ολοκλήρωση και σύγκλιση με τις ευρωπαϊκές πολιτικές"), καθώς και στο πλαίσιο της ομάδας εργασίας Ι (δημοκρατία, ανθρώπινα δικαιώματα, χρηστή διακυβέρνηση και σταθερότητα). Ωστόσο, δεδομένου ότι αυτά τα ερωτήματα προστίθενται σε μια ήδη φορτωμένη ατζέντα, δεν έχουν τύχει της απαιτούμενης προσοχής. |
| --- | --- |

5.2

Ο κοινωνικός διάλογος, η κοινωνική πολιτική και η πολιτική απασχόλησης, καθώς και ο σεβασμός των θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων, δεν έχουν αποτελέσει μέχρι στιγμής αντικείμενο ειδικής ομάδας εργασίας του ΦΚΠ. Βέβαια, ορισμένα από αυτά τα ερωτήματα έχουν εξεταστεί στο πλαίσιο της ομάδας εργασίας ΙΙ ("Οικονομική ολοκλήρωση και σύγκλιση με τις ευρωπαϊκές πολιτικές"), καθώς και στο πλαίσιο της ομάδας εργασίας Ι (δημοκρατία, ανθρώπινα δικαιώματα, χρηστή διακυβέρνηση και σταθερότητα). Ωστόσο, δεδομένου ότι αυτά τα ερωτήματα προστίθενται σε μια ήδη φορτωμένη ατζέντα, δεν έχουν τύχει της απαιτούμενης προσοχής.

| 5.3 | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ επικροτεί την απόφαση του ΦΚΠ να δημιουργήσει μια πέμπτη ομάδα εργασίας για τον κοινωνικό διάλογο - η οποία παρεμπιπτόντως δεν θα πρέπει περιοριστεί στην ενθάρρυνση του κοινωνικού διαλόγου στο επίπεδο των έξι χωρών εταίρων, αλλά θα πρέπει να μπορεί να επικεντρωθεί κυρίως στην οικονομική και κοινωνική πολιτική με την ευρεία έννοια, στον ρόλο των δημόσιων υπηρεσιών, στη λειτουργία της αγοράς εργασίας, στην επαγγελματική κατάρτιση, στις συνθήκες εργασίας, στις εργασιακές σχέσεις, δηλαδή με λίγα λόγια, σε ό,τι αποτελεί συνήθως το περιεχόμενο του κοινωνικού διαλόγου, συμπεριλαμβανομένης της κοινωνικής προστασίας, των κοινωνικών δικαιωμάτων, της ισότητας των δύο φύλων, της καταπολέμησης της παραοικονομίας, της αντιμετώπισης της φτώχειας και των προβλημάτων που δημιουργούνται από τη (συχνά μαζική) μετανάστευση. |
| --- | --- |

5.3

Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ επικροτεί την απόφαση του ΦΚΠ να δημιουργήσει μια πέμπτη ομάδα εργασίας για τον κοινωνικό διάλογο - η οποία παρεμπιπτόντως δεν θα πρέπει περιοριστεί στην ενθάρρυνση του κοινωνικού διαλόγου στο επίπεδο των έξι χωρών εταίρων, αλλά θα πρέπει να μπορεί να επικεντρωθεί κυρίως στην οικονομική και κοινωνική πολιτική με την ευρεία έννοια, στον ρόλο των δημόσιων υπηρεσιών, στη λειτουργία της αγοράς εργασίας, στην επαγγελματική κατάρτιση, στις συνθήκες εργασίας, στις εργασιακές σχέσεις, δηλαδή με λίγα λόγια, σε ό,τι αποτελεί συνήθως το περιεχόμενο του κοινωνικού διαλόγου, συμπεριλαμβανομένης της κοινωνικής προστασίας, των κοινωνικών δικαιωμάτων, της ισότητας των δύο φύλων, της καταπολέμησης της παραοικονομίας, της αντιμετώπισης της φτώχειας και των προβλημάτων που δημιουργούνται από τη (συχνά μαζική) μετανάστευση.

| 5.4 | Εννοείται ότι σε πολλά από αυτά τα ερωτήματα, η ομάδα εργασίας για τον κοινωνικό διάλογο θα πρέπει να συντονιστεί με τις άλλες ομάδες εργασίας, ιδίως εκείνες που εξετάζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη χρηστή διακυβέρνηση ή την οικονομική ολοκλήρωση. Πρέπει να προστεθεί ότι, αν και η σύνθεση αυτής της ομάδας εργασίας προϋποθέτει τη συμμετοχή εκπροσώπων των κοινωνικών εταίρων, αυτή πρέπει γίνει νοητή χωρίς αποκλεισμούς: θα πρέπει να μπορούν να συμμετάσχουν και άλλοι εκπρόσωποι, οργανώσεις καταναλωτών και αγροτών, καθώς και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που δραστηριοποιούνται στον κοινωνικό τομέα. Αυτό ισχύει βέβαια και σε ότι αφορά τη σύνθεση των άλλων ομάδων εργασίας, στις οποίες θα πρέπει να μπορούν συμπεριληφθούν εκπρόσωποι οργανώσεων εργοδοτών ή συνδικαλιστικών οργανώσεων, οι οποίοι εκδηλώνουν ενδιαφέρον σε ότι αφορά τα ζητήματα με τα οποία ασχολούνται οι εν λόγω ομάδες. |
| --- | --- |

5.4

Εννοείται ότι σε πολλά από αυτά τα ερωτήματα, η ομάδα εργασίας για τον κοινωνικό διάλογο θα πρέπει να συντονιστεί με τις άλλες ομάδες εργασίας, ιδίως εκείνες που εξετάζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη χρηστή διακυβέρνηση ή την οικονομική ολοκλήρωση. Πρέπει να προστεθεί ότι, αν και η σύνθεση αυτής της ομάδας εργασίας προϋποθέτει τη συμμετοχή εκπροσώπων των κοινωνικών εταίρων, αυτή πρέπει γίνει νοητή χωρίς αποκλεισμούς: θα πρέπει να μπορούν να συμμετάσχουν και άλλοι εκπρόσωποι, οργανώσεις καταναλωτών και αγροτών, καθώς και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που δραστηριοποιούνται στον κοινωνικό τομέα. Αυτό ισχύει βέβαια και σε ότι αφορά τη σύνθεση των άλλων ομάδων εργασίας, στις οποίες θα πρέπει να μπορούν συμπεριληφθούν εκπρόσωποι οργανώσεων εργοδοτών ή συνδικαλιστικών οργανώσεων, οι οποίοι εκδηλώνουν ενδιαφέρον σε ότι αφορά τα ζητήματα με τα οποία ασχολούνται οι εν λόγω ομάδες.

| 5.5 | Η δημιουργία αυτής της πέμπτης ομάδας εργασίας συνεπάγεται τη συμμετοχή των στελεχών της στο διοικητικό συμβούλιο του ΦΚΠ (ένα μέλος από την ΕΕ και ένα από τις χώρες εταίρους). Τα μέλη του εν λόγω διοικητικού συμβουλίου θα πρέπει να αυξηθούν από 17 σε 19. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει, ωστόσο, ότι δεν είναι αρκετή για την επαρκή εκπροσώπηση των κοινωνικών εταίρων στη διοίκηση του ΦΚΠ. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ ζητά να αναθεωρηθεί ο εσωτερικός κανονισμός του ΦΚΠ, προκειμένου να εξασφαλιστεί η καταλληλότερη εκπροσώπηση των κοινωνικών εταίρων. Θα ήταν επίσης επιθυμητό, κάθε "Ομάδα" - η οποία γίνεται αντιληπτή εδώ με την έννοια που της δίνει η ΕΟΚΕ ("Εργοδότες", "Συνδικαλιστικές οργανώσεις", "Άλλες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών") - να μπορεί να είναι υπεύθυνη για την επιλογή των μελών της, στο πλαίσιο κριτηρίων τα οποία είναι προσαρμοσμένα στην κατάσταση των οργανώσεων που ανήκουν στην καθεμία από αυτές τις "Ομάδες". |
| --- | --- |

5.5

Η δημιουργία αυτής της πέμπτης ομάδας εργασίας συνεπάγεται τη συμμετοχή των στελεχών της στο διοικητικό συμβούλιο του ΦΚΠ (ένα μέλος από την ΕΕ και ένα από τις χώρες εταίρους). Τα μέλη του εν λόγω διοικητικού συμβουλίου θα πρέπει να αυξηθούν από 17 σε 19. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει, ωστόσο, ότι δεν είναι αρκετή για την επαρκή εκπροσώπηση των κοινωνικών εταίρων στη διοίκηση του ΦΚΠ. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ ζητά να αναθεωρηθεί ο εσωτερικός κανονισμός του ΦΚΠ, προκειμένου να εξασφαλιστεί η καταλληλότερη εκπροσώπηση των κοινωνικών εταίρων. Θα ήταν επίσης επιθυμητό, κάθε "Ομάδα" - η οποία γίνεται αντιληπτή εδώ με την έννοια που της δίνει η ΕΟΚΕ ("Εργοδότες", "Συνδικαλιστικές οργανώσεις", "Άλλες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών") - να μπορεί να είναι υπεύθυνη για την επιλογή των μελών της, στο πλαίσιο κριτηρίων τα οποία είναι προσαρμοσμένα στην κατάσταση των οργανώσεων που ανήκουν στην καθεμία από αυτές τις "Ομάδες".

| 5.6 | Η ΑΕΣ θα πρέπει να αποτελέσει ευκαιρία για την ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου ο οποίος πραγματοποιείται στις δομές που υπάρχουν τυπικά στις χώρες εταίρους. Μέχρι σήμερα, το ΦΚΠ προσπάθησε να αποκεντρώσει τη δράση του μέσω της δημιουργίας "εθνικών πλατφορμών", οι οποίες ανέπτυξαν ενεργό δραστηριότητα στην πλειονότητα των κρατών, αλλά των οποίων το καθεστώς έναντι των δημόσιων αρχών μένει να καθοριστεί. Θα ήταν επιθυμητό, δίπλα σε αυτές τις πλατφόρμες που έχουν ως στόχο την προώθηση του κοινωνικού διαλόγου, να αναγνωριστούν οι τρέχουσες τριμερείς εθνικές δομές, στο ρόλο τον οποίο διαδραματίζουν σε ότι αφορά την προαγωγή του κοινωνικού διαλόγου, καθώς και να δημιουργηθεί ένας δεσμός με το ΦΚΠ και τις εθνικές πλατφόρμες. Προς αυτή την κατεύθυνση, η ΑΕΣ θα πρέπει να ενθαρρύνει τις χώρες εταίρους να προωθούν συστηματικά τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στο πλαίσιο του εθνικού κοινωνικού διαλόγου, σε ότι αφορά τις κοινωνικές και τις οικονομικές πτυχές που συνδέονται με τις δραστηριότητές της, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται οι συμφωνίες σύνδεσης που συνάπτονται σε διμερή βάση. |
| --- | --- |

5.6

Η ΑΕΣ θα πρέπει να αποτελέσει ευκαιρία για την ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου ο οποίος πραγματοποιείται στις δομές που υπάρχουν τυπικά στις χώρες εταίρους. Μέχρι σήμερα, το ΦΚΠ προσπάθησε να αποκεντρώσει τη δράση του μέσω της δημιουργίας "εθνικών πλατφορμών", οι οποίες ανέπτυξαν ενεργό δραστηριότητα στην πλειονότητα των κρατών, αλλά των οποίων το καθεστώς έναντι των δημόσιων αρχών μένει να καθοριστεί. Θα ήταν επιθυμητό, δίπλα σε αυτές τις πλατφόρμες που έχουν ως στόχο την προώθηση του κοινωνικού διαλόγου, να αναγνωριστούν οι τρέχουσες τριμερείς εθνικές δομές, στο ρόλο τον οποίο διαδραματίζουν σε ότι αφορά την προαγωγή του κοινωνικού διαλόγου, καθώς και να δημιουργηθεί ένας δεσμός με το ΦΚΠ και τις εθνικές πλατφόρμες. Προς αυτή την κατεύθυνση, η ΑΕΣ θα πρέπει να ενθαρρύνει τις χώρες εταίρους να προωθούν συστηματικά τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στο πλαίσιο του εθνικού κοινωνικού διαλόγου, σε ότι αφορά τις κοινωνικές και τις οικονομικές πτυχές που συνδέονται με τις δραστηριότητές της, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται οι συμφωνίες σύνδεσης που συνάπτονται σε διμερή βάση.

6.   Τα ερωτήματα που συνδέονται με τον κοινωνικό διάλογο σε επίπεδο ΑΕΣ

| 6.1 | Το 2011, η Επιτροπή και η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ) αξιολόγησαν τη δράση της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Γειτονίας στις χώρες που βρίσκονται τόσο ανατολικά όσο και νότια της ΕΕ, και πρότειναν "Μια νέα απάντηση σε μια γειτονιά που αλλάζει" (10). Αυτή η νέα στρατηγική, επιμένει δικαίως στην εμβάθυνση της δημοκρατίας, τη σύναψη εταιρικών σχέσεων με την κοινωνία των πολιτών αλλά υπογραμμίζει επίσης την ανάγκη υποστήριξης της αειφόρου οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης, ιδίως σε ότι αφορά την οικονομική μεγέθυνση και τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης. Η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ υπογραμμίζουν επ’ αυτού ότι "Η χαμηλή ανάπτυξη, η αυξανόμενη ανεργία και το αυξανόμενο χάσμα μεταξύ πλούσιων και φτωχών είναι πιθανόν να πυροδοτήσουν την αστάθεια" σε αυτές τις χώρες. Αυτό απαιτεί να προστεθεί στον μακροοικονομικό διάλογο με τις χώρες εταίρους ένας "ενισχυμένος διάλογος σχετικά με την απασχόληση και τις κοινωνικές πολιτικές". |
| --- | --- |

6.1

Το 2011, η Επιτροπή και η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ) αξιολόγησαν τη δράση της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Γειτονίας στις χώρες που βρίσκονται τόσο ανατολικά όσο και νότια της ΕΕ, και πρότειναν "Μια νέα απάντηση σε μια γειτονιά που αλλάζει" (10). Αυτή η νέα στρατηγική, επιμένει δικαίως στην εμβάθυνση της δημοκρατίας, τη σύναψη εταιρικών σχέσεων με την κοινωνία των πολιτών αλλά υπογραμμίζει επίσης την ανάγκη υποστήριξης της αειφόρου οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης, ιδίως σε ότι αφορά την οικονομική μεγέθυνση και τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης. Η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ υπογραμμίζουν επ’ αυτού ότι "Η χαμηλή ανάπτυξη, η αυξανόμενη ανεργία και το αυξανόμενο χάσμα μεταξύ πλούσιων και φτωχών είναι πιθανόν να πυροδοτήσουν την αστάθεια" σε αυτές τις χώρες. Αυτό απαιτεί να προστεθεί στον μακροοικονομικό διάλογο με τις χώρες εταίρους ένας "ενισχυμένος διάλογος σχετικά με την απασχόληση και τις κοινωνικές πολιτικές".

| 6.2 | Η αξιολόγηση της Επιτροπής και της ΕΥΕΔ λαμβάνει βέβαια υπόψη τους σημαντικούς κλυδωνισμούς στις χώρες νότια της Μεσογείου. Ωστόσο, η επισήμανση έχει ευρύτερο περιεχόμενο. Τα προβλήματα της ανεργίας, της ενδημικής φτώχειας, της άτυπης οικονομίας, της μετανάστευσης, της εμπορίας ανθρώπων, κλπ. αποτελούν πραγματικότητα τόσο ανατολικά, όσο και νότια της Ευρώπης, πραγματικότητα της οποίας οι αποσταθεροποιητικές συνέπειες έχουν επιπτώσεις όχι μόνο στους πολιτικούς θεσμούς των εν λόγω χωρών, αλλά και στο σύνολο της περιοχής. Η ΕΟΚΕ, η οποία εξέφρασε το 2011 την υποστήριξή της στην προτεινόμενη νέα στρατηγική (11), επιθυμεί, συνεπώς, να ληφθούν πλήρως υπόψη στις κατευθυντήριες γραμμές της ΑΕΣ οι προτεραιότητες για ισόρροπη και βιώσιμη ανάπτυξη, με δημιουργία θέσεων εργασίας και βελτίωση της κοινωνικής ασφάλισης. |
| --- | --- |

6.2

Η αξιολόγηση της Επιτροπής και της ΕΥΕΔ λαμβάνει βέβαια υπόψη τους σημαντικούς κλυδωνισμούς στις χώρες νότια της Μεσογείου. Ωστόσο, η επισήμανση έχει ευρύτερο περιεχόμενο. Τα προβλήματα της ανεργίας, της ενδημικής φτώχειας, της άτυπης οικονομίας, της μετανάστευσης, της εμπορίας ανθρώπων, κλπ. αποτελούν πραγματικότητα τόσο ανατολικά, όσο και νότια της Ευρώπης, πραγματικότητα της οποίας οι αποσταθεροποιητικές συνέπειες έχουν επιπτώσεις όχι μόνο στους πολιτικούς θεσμούς των εν λόγω χωρών, αλλά και στο σύνολο της περιοχής. Η ΕΟΚΕ, η οποία εξέφρασε το 2011 την υποστήριξή της στην προτεινόμενη νέα στρατηγική (11), επιθυμεί, συνεπώς, να ληφθούν πλήρως υπόψη στις κατευθυντήριες γραμμές της ΑΕΣ οι προτεραιότητες για ισόρροπη και βιώσιμη ανάπτυξη, με δημιουργία θέσεων εργασίας και βελτίωση της κοινωνικής ασφάλισης.

| 6.3 | Η ΑΕΣ περιλαμβάνει ορισμένους στόχους στον τομέα της κοινωνικής πολιτικής και της πολιτικής απασχόλησης, σε συνδυασμό την πολιτική για την «Οικονομική ολοκλήρωση και σύγκλιση με τις πολιτικές της ΕΕ» (θεματική πλατφόρμα ΙΙ). Η ΓΔ Απασχόλησης, Κοινωνικών Υποθέσεων και Ένταξης της Επιτροπής έχει αναπτύξει στο πλαίσιο αυτό διάφορες δραστηριότητες που αποσκοπούν στην προώθηση των βέλτιστων πρακτικών στον τομέα της κοινωνικής πολιτικής και της πολιτικής για την απασχόληση. Ωστόσο, δεν μπόρεσε μέχρι στιγμής να αναπτύξει ένα πιο δομημένο πρόγραμμα, λόγω της εναντίωσης μιας από τις χώρες εταίρους, η οποία αμφισβήτησε ανοιχτά την αξία αυτών των θεμάτων για την ΑΕΣ. Η ΕΟΚΕ εύχεται να υπερβληθεί το εμπόδιο αυτό και καλεί την Επιτροπή και ξεκινήσει συζήτηση με την νέα κυβέρνηση της χώρας αυτής, με στόχο η εν λόγω κυβέρνηση να υιοθετήσει μια πιο εποικοδομητική στάση. |
| --- | --- |

6.3

Η ΑΕΣ περιλαμβάνει ορισμένους στόχους στον τομέα της κοινωνικής πολιτικής και της πολιτικής απασχόλησης, σε συνδυασμό την πολιτική για την «Οικονομική ολοκλήρωση και σύγκλιση με τις πολιτικές της ΕΕ» (θεματική πλατφόρμα ΙΙ). Η ΓΔ Απασχόλησης, Κοινωνικών Υποθέσεων και Ένταξης της Επιτροπής έχει αναπτύξει στο πλαίσιο αυτό διάφορες δραστηριότητες που αποσκοπούν στην προώθηση των βέλτιστων πρακτικών στον τομέα της κοινωνικής πολιτικής και της πολιτικής για την απασχόληση. Ωστόσο, δεν μπόρεσε μέχρι στιγμής να αναπτύξει ένα πιο δομημένο πρόγραμμα, λόγω της εναντίωσης μιας από τις χώρες εταίρους, η οποία αμφισβήτησε ανοιχτά την αξία αυτών των θεμάτων για την ΑΕΣ. Η ΕΟΚΕ εύχεται να υπερβληθεί το εμπόδιο αυτό και καλεί την Επιτροπή και ξεκινήσει συζήτηση με την νέα κυβέρνηση της χώρας αυτής, με στόχο η εν λόγω κυβέρνηση να υιοθετήσει μια πιο εποικοδομητική στάση.

| 6.4 | Η ΕΟΚΕ, επαναλαμβάνει τη σημασία της κοινωνικής διάστασης, η οποία πρέπει να εξεταστεί από κοινού με την οικονομική πτυχή του προγράμματος μεταρρυθμίσεων που προτείνει η ΑΕΣ. Ως εκ τούτου, επιθυμεί να συγκροτηθεί άμεσα η ομάδα εργασίας που έχει προτείνει η ΓΔ Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων. Αυτή η ομάδα εργασίας θα πρέπει να έχει ως στόχο να προωθήσει ορισμένα πρότυπα και καλές πρακτικές, τα οποίες οι χώρες εταίροι και οι εκπρόσωποι της ΕΕ θα συμφωνήσουν να θεωρήσουν ως δείκτες της κοινωνικής προόδου που πρέπει να συνοδεύσει την οικονομική. Το ΦΚΠ, μέσω της πέμπτης ομάδας εργασίας του, θα μπορούσε να συμμετάσχει σε αυτές τις εργασίες. Μακροπρόθεσμα, η ΕΟΚΕ επιθυμεί να επανεξεταστεί η κατανομή των προτεραιοτήτων της ΑΕΣ σε τέσσερεις πλατφόρμες και να θεσμοθετηθεί μία πέμπτη πλατφόρμα, αφιερωμένη στην κοινωνική πολιτική και στην πολιτική απασχόλησης. |
| --- | --- |

6.4

Η ΕΟΚΕ, επαναλαμβάνει τη σημασία της κοινωνικής διάστασης, η οποία πρέπει να εξεταστεί από κοινού με την οικονομική πτυχή του προγράμματος μεταρρυθμίσεων που προτείνει η ΑΕΣ. Ως εκ τούτου, επιθυμεί να συγκροτηθεί άμεσα η ομάδα εργασίας που έχει προτείνει η ΓΔ Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων. Αυτή η ομάδα εργασίας θα πρέπει να έχει ως στόχο να προωθήσει ορισμένα πρότυπα και καλές πρακτικές, τα οποίες οι χώρες εταίροι και οι εκπρόσωποι της ΕΕ θα συμφωνήσουν να θεωρήσουν ως δείκτες της κοινωνικής προόδου που πρέπει να συνοδεύσει την οικονομική. Το ΦΚΠ, μέσω της πέμπτης ομάδας εργασίας του, θα μπορούσε να συμμετάσχει σε αυτές τις εργασίες. Μακροπρόθεσμα, η ΕΟΚΕ επιθυμεί να επανεξεταστεί η κατανομή των προτεραιοτήτων της ΑΕΣ σε τέσσερεις πλατφόρμες και να θεσμοθετηθεί μία πέμπτη πλατφόρμα, αφιερωμένη στην κοινωνική πολιτική και στην πολιτική απασχόλησης.

| 6.5 | Η συμπερίληψη της κοινωνικής πολιτικής και πολιτικής για την απασχόληση στις προτεραιότητες της ΑΕΣ θα πρέπει να οδηγήσει σε επαρκή χρηματοδότηση και προσαρμοσμένα προγράμματα υλοποίησης των εν λόγω προτεραιοτήτων. Η Επιτροπή θα μπορούσε να εμπνευστεί για αυτό από το πρόγραμμα "Πρωτοβουλία για την κοινωνική συνοχή", το οποίο υλοποιήθηκε μερικά χρόνια πριν, στο πλαίσιο του "Συμφώνου σταθερότητας για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη". Ο στόχος αυτού του προγράμματος συνίσταται στην καλύτερη ενσωμάτωση της κοινωνικής διάστασης στην οικονομική ανάπτυξη και τις προσπάθειες ανοικοδόμησης στην περιοχή, καθώς και στην προώθηση (για αυτόν το σκοπό) των μεταρρυθμίσεων του κοινωνικού τομέα, οι οποίες εμπνέονται από τις "βέλτιστες ευρωπαϊκές πρακτικές". |
| --- | --- |

6.5

Η συμπερίληψη της κοινωνικής πολιτικής και πολιτικής για την απασχόληση στις προτεραιότητες της ΑΕΣ θα πρέπει να οδηγήσει σε επαρκή χρηματοδότηση και προσαρμοσμένα προγράμματα υλοποίησης των εν λόγω προτεραιοτήτων. Η Επιτροπή θα μπορούσε να εμπνευστεί για αυτό από το πρόγραμμα "Πρωτοβουλία για την κοινωνική συνοχή", το οποίο υλοποιήθηκε μερικά χρόνια πριν, στο πλαίσιο του "Συμφώνου σταθερότητας για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη". Ο στόχος αυτού του προγράμματος συνίσταται στην καλύτερη ενσωμάτωση της κοινωνικής διάστασης στην οικονομική ανάπτυξη και τις προσπάθειες ανοικοδόμησης στην περιοχή, καθώς και στην προώθηση (για αυτόν το σκοπό) των μεταρρυθμίσεων του κοινωνικού τομέα, οι οποίες εμπνέονται από τις "βέλτιστες ευρωπαϊκές πρακτικές".

| 6.6 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη δημιουργία (την οποία αποφάσισαν η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ) μιας "Διευκόλυνσης για την κοινωνία των πολιτών" και ενός "Ευρωπαϊκού ιδρύματος για τη δημοκρατία", τα οποία θα πρέπει να συμβάλουν στην ενίσχυση της κοινωνίας των πολιτών, των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και της ικανότητας ανάληψης δράσης τους. Ωστόσο, επιμένει, όπως το έπραξε ήδη το 2003 (12) και το 2011 (13), ότι η Επιτροπή πρέπει να "διδαχθεί από τις εμπειρίες που απεκόμισε κατά την εφαρμογή της Διευκόλυνσης για την Κοινωνία των Πολιτών των Δυτικών Βαλκανίων, προς αποφυγή ορισμένων αδυναμιών" και ιδίως να λάβει περισσότερο υπόψη την ιδιαιτερότητα των κοινωνικών εταίρων, καθώς και των άλλων οργανώσεων κοινωνικού και οικονομικού σκοπού, στην πρόσβαση σε αυτές τις πηγές χρηματοδότησης. |
| --- | --- |

6.6

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη δημιουργία (την οποία αποφάσισαν η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ) μιας "Διευκόλυνσης για την κοινωνία των πολιτών" και ενός "Ευρωπαϊκού ιδρύματος για τη δημοκρατία", τα οποία θα πρέπει να συμβάλουν στην ενίσχυση της κοινωνίας των πολιτών, των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και της ικανότητας ανάληψης δράσης τους. Ωστόσο, επιμένει, όπως το έπραξε ήδη το 2003 (12) και το 2011 (13), ότι η Επιτροπή πρέπει να "διδαχθεί από τις εμπειρίες που απεκόμισε κατά την εφαρμογή της Διευκόλυνσης για την Κοινωνία των Πολιτών των Δυτικών Βαλκανίων, προς αποφυγή ορισμένων αδυναμιών" και ιδίως να λάβει περισσότερο υπόψη την ιδιαιτερότητα των κοινωνικών εταίρων, καθώς και των άλλων οργανώσεων κοινωνικού και οικονομικού σκοπού, στην πρόσβαση σε αυτές τις πηγές χρηματοδότησης.

| 6.7 | Τέλος, η ΕΟΚΕ επιθυμεί η κοινωνική διάσταση να ληφθεί καλύτερα υπόψη από τις οργανώσεις που συμμετέχουν ήδη στην ΑΕΣ. Συνεπώς, ζητά από το Συμβούλιο της Ευρώπης να ενσωματώσει στο μέλλον στις εκθέσεις και τις συστάσεις του, μια αποτίμηση της κατάστασης όσον αφορά τα κοινωνικά δικαιώματα, από την άποψη των αρχών του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη και των άρθρων που έχουν κυρώσει ή δεν έχουν κυρώσει τα σχετικά κράτη. Κατ’ αυτόν τον τρόπο επιθυμεί από εδώ και στο εξής, μια οργάνωση όπως η ΔΟΕ, ως τριμερής οργάνωση με ενεργό δράση στις εν λόγω χώρες, να συμμετάσχει πιο στενά στις εργασίας της ΑΕΣ. |
| --- | --- |

6.7

Τέλος, η ΕΟΚΕ επιθυμεί η κοινωνική διάσταση να ληφθεί καλύτερα υπόψη από τις οργανώσεις που συμμετέχουν ήδη στην ΑΕΣ. Συνεπώς, ζητά από το Συμβούλιο της Ευρώπης να ενσωματώσει στο μέλλον στις εκθέσεις και τις συστάσεις του, μια αποτίμηση της κατάστασης όσον αφορά τα κοινωνικά δικαιώματα, από την άποψη των αρχών του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη και των άρθρων που έχουν κυρώσει ή δεν έχουν κυρώσει τα σχετικά κράτη. Κατ’ αυτόν τον τρόπο επιθυμεί από εδώ και στο εξής, μια οργάνωση όπως η ΔΟΕ, ως τριμερής οργάνωση με ενεργό δράση στις εν λόγω χώρες, να συμμετάσχει πιο στενά στις εργασίας της ΑΕΣ.

Βρυξέλλες, 20 Μαρτίου 2013.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Staffan NILSSON

---

(1)  Jose Manuel BARROSO, Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Συνέντευξη Τύπου της 3ης Δεκεμβρίου 2008.

1

(2)  Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο "Ανατολική Εταιρική Σχέση", 3 Δεκεμβρίου 2008, COM(2008) 823 final, σελ. 14.

2

(3)  http://eeas.europa.eu/eastern/civil_society/docs/results_en.pdf

3

(4)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στην ανατολική εταιρική σχέση», ΕΕ C 277 της 17.11.2009, σ. 30-36

4

(5)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Η συμβολή της κοινωνίας των πολιτών στην ανατολική εταιρική σχέση», ΕΕ C 248 της 25.8.2011, σ. 37-42

5

(6)  Επιστολή του κ. Mario Sepi, Προέδρου της ΕΟΚΕ, προς τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου του ΦΚΠ, 19 Μαΐου 2011. Ο Πρόεδρος της ΕΟΚΕ παραθέτει στην επιστολή του τον ορισμό που έδωσε η Επιτροπή στις "Γενικές αρχές και ελάχιστες προδιαγραφές για τη διαβούλευση των ενδιαφερομένων μερών από την Επιτροπή" (COM(2002) 704).

6

(7)  Εναρκτήρια προσφώνηση του κ. Roger BRIESCH, Προέδρου της ΕΟΚΕ, επ’ ευκαιρία του σεμιναρίου "Κοινωνικός διάλογος και διάλογος με τους πολίτες: διαφορές και συμπληρωματικότητες", το οποίο πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες στις 10 Ιουνίου 2003. Η σύνθεση της ΕΟΚΕ καθορίζεται από το άρθρο 300, παρ. 2 της Συνθήκης της Λισαβόνας.

7

(8)  Βλ. ιδίως: "Σχέσεις ΕΕ-Ουκρανίας: ένας νέος δυναμικός ρόλος για την κοινωνία των πολιτών" (ΕΕ C 77 της 31.3.2009, σελ. 157), "Οι σχέσεις ΕΕ-Μολδαβίας: Ποιος θα πρέπει να είναι ο ρόλος της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών;" (EE C 120 της 15.5.2008, σελ. 89) και (ΕΕ C 299 της 4.10.2012, σελ. 34), "Η κοινωνία των πολιτών στη Λευκορωσία" (ΕΕ C 318 της 23.12.2006, σελ. 123). "Η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στην υλοποίηση σχεδίων δράσης της ευρωπαϊκής πολιτικής γειτονίας στις χώρες του Νότιου Καυκάσου: Αρμενία, Αζερμπαϊτζάν και Γεωργία" (ΕΕ C 277 της 17.11.2009, σελ. 37).

8

(9)  http://eeas.europa.eu/eastern/civil_society/docs/results_en.pdf

9

(10)  Κοινή ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών "Μια νέα απάντηση σε μια γειτονιά που αλλάζει" COM(2011) 303 final.

10

(11)  Γνωμοδότηση CESE με θέμα "Μια νέα απάντηση σε μια γειτονιά που αλλάζει". ΕΕ C 43 της 15ης Φεβρουαρίου 2012, σελ. 89-93.

11

(12)  Γνωμοδότηση CESE με θέμα "Ο ρόλος της κοινωνίας των πολιτών στο πλαίσιο της νέας στρατηγικής για τα Δυτικά Βαλκάνια", EE C 80 της 30ης Μαρτίου 2004, σελ. 158-167.

12

(13)  Γνωμοδότηση CESE με θέμα "Η συμβολή της κοινωνίας των πολιτών στην ανατολική εταιρική σχέση", EE C 248 της 25ης Αυγούστου 2011, σελ. 37-42.

13

---

| 6.6.2013 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 161/46 |
| --- | --- | --- | --- |

6.6.2013

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 161/46

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Η συμβολή της κοινωνίας πολιτών σε μια στρατηγική πρόληψης και μείωσης της απώλειας και της σπατάλης τροφίμων» (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

2013/C 161/08

Εισηγητής: ο κ. SOMVILLE

Στις 12 Ιουλίου 2012, και σύμφωνα με το άρθρο 29 παράγραφος 2 του Εσωτερικού της Κανονισμού, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση πρωτοβουλίας με θέμα

Η συμβολή της κοινωνίας πολιτών σε μια στρατηγική πρόληψης και μείωσης της απώλειας και της σπατάλης τροφίμων.

Το ειδικευμένο τμήμα «Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον», στο οποίο ανατέθηκαν οι σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 29 Ιανουαρίου 2013.

Κατά την 488η σύνοδο ολομέλειας, της 20ής και 21ης Μαρτίου 2013 (συνεδρίαση της 20ής Μαρτίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 159 ψήφους υπέρ, 1 κατά και 1 αποχή.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Σε έναν κόσμο όπου οι άνθρωποι που πεινούν είναι πολλοί και οι πόροι περιορισμένοι, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) θεωρεί ότι έχει καίρια σημασία να τεθεί ως προτεραιότητα στο πολιτικό πρόγραμμα το ζήτημα της πρόληψης και της μείωσης της απώλειας και της σπατάλης τροφίμων. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τη δέσμευση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και τις πρόσφατες πρωτοβουλίες της Επιτροπής στον τομέα αυτόν. |
| --- | --- |

1.1

Σε έναν κόσμο όπου οι άνθρωποι που πεινούν είναι πολλοί και οι πόροι περιορισμένοι, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) θεωρεί ότι έχει καίρια σημασία να τεθεί ως προτεραιότητα στο πολιτικό πρόγραμμα το ζήτημα της πρόληψης και της μείωσης της απώλειας και της σπατάλης τροφίμων. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τη δέσμευση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και τις πρόσφατες πρωτοβουλίες της Επιτροπής στον τομέα αυτόν.

| 1.2 | Για λόγους συνεκτικότητας των προς ανάπτυξη πολιτικών, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι απαιτείται ενιαίος ορισμός και μεθοδολογία σε επίπεδο ΕΕ, προκειμένου να εκτιμηθούν ποσοτικά η απώλεια και η σπατάλη τροφίμων. Ωστόσο, λαμβανομένης υπόψη της κατάστασης και των ταχθέντων στόχων, εκτιμά ότι πρέπει ήδη να αναληφθούν συγκεκριμένες δράσεις, χωρίς καθυστέρηση για την αναμονή των αποτελεσμάτων των τρεχόντων προγραμμάτων. |
| --- | --- |

1.2

Για λόγους συνεκτικότητας των προς ανάπτυξη πολιτικών, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι απαιτείται ενιαίος ορισμός και μεθοδολογία σε επίπεδο ΕΕ, προκειμένου να εκτιμηθούν ποσοτικά η απώλεια και η σπατάλη τροφίμων. Ωστόσο, λαμβανομένης υπόψη της κατάστασης και των ταχθέντων στόχων, εκτιμά ότι πρέπει ήδη να αναληφθούν συγκεκριμένες δράσεις, χωρίς καθυστέρηση για την αναμονή των αποτελεσμάτων των τρεχόντων προγραμμάτων.

| 1.3 | Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της ανάπτυξης και της λειτουργίας βημάτων ανταλλαγής εμπειριών σχετικά με την καταπολέμηση της σπατάλης τροφίμων στις διάφορες περιφέρειες και κράτη μέλη της Ένωσης, με στόχο τη βελτιστοποίηση των μέσων που παρέχονται στα σχετικά προγράμματα και την προώθηση των πρωτοβουλιών που αποδεικνύονται αποτελεσματικές. |
| --- | --- |

1.3

Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της ανάπτυξης και της λειτουργίας βημάτων ανταλλαγής εμπειριών σχετικά με την καταπολέμηση της σπατάλης τροφίμων στις διάφορες περιφέρειες και κράτη μέλη της Ένωσης, με στόχο τη βελτιστοποίηση των μέσων που παρέχονται στα σχετικά προγράμματα και την προώθηση των πρωτοβουλιών που αποδεικνύονται αποτελεσματικές.

| 1.4 | Η ΕΟΚΕ τονίζει όλως ιδιαιτέρως ότι οι τράπεζες τροφίμων, μέσα σε μια ατυχή συγκυρία περιορισμού των πόρων τους και σε εποχή όπου η οικονομική κρίση προκαλεί μεγάλη αύξηση των αναγκών τους, πρέπει να μπορούν να επωφελούνται όσο το δυνατόν περισσότερο από μεταφορές τροφίμων που είναι ακόμη βρώσιμα εκ μέρους της διανομής και των υπηρεσιών εστίασης και παροχής έτοιμων φαγητών. Ειδικότερα, θα ήταν σκόπιμο να διαδοθούν οι πρωτοβουλίες που έχουν αναπτυχθεί σε ορισμένα κράτη μέλη όσον αφορά ζητήματα φορολογικά, απαλλαγής των δωρητών από ευθύνη ή ακόμη προσαρμογής ορισμένων διοικητικών απαιτήσεων, ώστε να διευκολύνονται οι δωρεές χωρίς να διακυβεύεται η εγγύηση της ασφάλειας των εν λόγω τροφίμων. |
| --- | --- |

1.4

Η ΕΟΚΕ τονίζει όλως ιδιαιτέρως ότι οι τράπεζες τροφίμων, μέσα σε μια ατυχή συγκυρία περιορισμού των πόρων τους και σε εποχή όπου η οικονομική κρίση προκαλεί μεγάλη αύξηση των αναγκών τους, πρέπει να μπορούν να επωφελούνται όσο το δυνατόν περισσότερο από μεταφορές τροφίμων που είναι ακόμη βρώσιμα εκ μέρους της διανομής και των υπηρεσιών εστίασης και παροχής έτοιμων φαγητών. Ειδικότερα, θα ήταν σκόπιμο να διαδοθούν οι πρωτοβουλίες που έχουν αναπτυχθεί σε ορισμένα κράτη μέλη όσον αφορά ζητήματα φορολογικά, απαλλαγής των δωρητών από ευθύνη ή ακόμη προσαρμογής ορισμένων διοικητικών απαιτήσεων, ώστε να διευκολύνονται οι δωρεές χωρίς να διακυβεύεται η εγγύηση της ασφάλειας των εν λόγω τροφίμων.

| 1.5 | Η κατάρτιση μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο σε θέματα περιορισμού της σπατάλης. Θα ήταν ευκταία η συμπερίληψη του σχετικού προβληματισμού στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα των μελλοντικών επαγγελματιών της συλλογικής και ιδιωτικής εστίασης, καθώς και στα προγράμματα επιμόρφωσής τους. Το ίδιο θα μπορούσε να ισχύει και στις σχολές όπου φοιτούν οι σχεδιαστές συσκευασιών, όσον αφορά τη συντήρηση των τροφίμων και την μέγιστη χρήση του περιεχομένου. |
| --- | --- |

1.5

Η κατάρτιση μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο σε θέματα περιορισμού της σπατάλης. Θα ήταν ευκταία η συμπερίληψη του σχετικού προβληματισμού στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα των μελλοντικών επαγγελματιών της συλλογικής και ιδιωτικής εστίασης, καθώς και στα προγράμματα επιμόρφωσής τους. Το ίδιο θα μπορούσε να ισχύει και στις σχολές όπου φοιτούν οι σχεδιαστές συσκευασιών, όσον αφορά τη συντήρηση των τροφίμων και την μέγιστη χρήση του περιεχομένου.

| 1.6 | Κατά την ΕΟΚΕ, οι επικοινωνιακές δράσεις προς τους καταναλωτές είναι ασφαλώς καθοριστικές και θα είναι εύστοχες εάν προηγηθεί καλή ανάλυση των αιτιών της σπατάλης. Πέρα από τη γενική ευαισθητοποίηση σχετικά με τις συνέπειες του φαινομένου, ιδιαίτερη έμφαση πρέπει να δοθεί, μεταξύ άλλων, στην ορθή ερμηνεία της ημερομηνίας λήξης των προϊόντων, στον ορθό προγραμματισμό των αγορών, στην ορθή αποθήκευση των τροφίμων και στην αξιοποίηση των υπολειμμάτων τροφίμων. Θα πρέπει να διαδοθούν μηνύματα κατάλληλα προσαρμοσμένα στην τυπολογία των νοικοκυριών. |
| --- | --- |

1.6

Κατά την ΕΟΚΕ, οι επικοινωνιακές δράσεις προς τους καταναλωτές είναι ασφαλώς καθοριστικές και θα είναι εύστοχες εάν προηγηθεί καλή ανάλυση των αιτιών της σπατάλης. Πέρα από τη γενική ευαισθητοποίηση σχετικά με τις συνέπειες του φαινομένου, ιδιαίτερη έμφαση πρέπει να δοθεί, μεταξύ άλλων, στην ορθή ερμηνεία της ημερομηνίας λήξης των προϊόντων, στον ορθό προγραμματισμό των αγορών, στην ορθή αποθήκευση των τροφίμων και στην αξιοποίηση των υπολειμμάτων τροφίμων. Θα πρέπει να διαδοθούν μηνύματα κατάλληλα προσαρμοσμένα στην τυπολογία των νοικοκυριών.

| 1.7 | Η έρευνα, στο σύνολό της, θα πρέπει να αποδώσει ιδιαίτερη σημασία στη θεματολογία αυτή, δεδομένου ότι αφορά όλους τους κρίκους της αλυσίδας τροφίμων. Λόγου χάρη, η εφαρμοσμένη γεωργική έρευνα καλείται να αναλάβει σημαντικό ρόλο για την περαιτέρω βελτίωση των τεχνικών παραγωγής. Ως προς τα επόμενα στάδια, οι εξελίξεις σε θέματα συσκευασίας αναμένεται επίσης να συμβάλουν στην πρόληψη και τον περιορισμό της σπατάλης (διατήρηση, έξυπνη επισήμανση κ.λπ.). |
| --- | --- |

1.7

Η έρευνα, στο σύνολό της, θα πρέπει να αποδώσει ιδιαίτερη σημασία στη θεματολογία αυτή, δεδομένου ότι αφορά όλους τους κρίκους της αλυσίδας τροφίμων. Λόγου χάρη, η εφαρμοσμένη γεωργική έρευνα καλείται να αναλάβει σημαντικό ρόλο για την περαιτέρω βελτίωση των τεχνικών παραγωγής. Ως προς τα επόμενα στάδια, οι εξελίξεις σε θέματα συσκευασίας αναμένεται επίσης να συμβάλουν στην πρόληψη και τον περιορισμό της σπατάλης (διατήρηση, έξυπνη επισήμανση κ.λπ.).

| 1.8 | Σε επίπεδο πρωτογενούς παραγωγής, πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες για την αποτελεσματικότητα των διεπαγγελματικών μηχανισμών που συνιστώνται από την Κοινή Γεωργική Πολιτική (ΚΓΠ) και για την εξέλιξή τους προς την κατεύθυνση της βιωσιμότητας. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στις πρωτοβουλίες ανάπτυξης των βραχέων αλυσίδων εφοδιασμού τροφίμων, που μπορούν να συμβάλουν στη μείωση των απωλειών και της σπατάλης. |
| --- | --- |

1.8

Σε επίπεδο πρωτογενούς παραγωγής, πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες για την αποτελεσματικότητα των διεπαγγελματικών μηχανισμών που συνιστώνται από την Κοινή Γεωργική Πολιτική (ΚΓΠ) και για την εξέλιξή τους προς την κατεύθυνση της βιωσιμότητας. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στις πρωτοβουλίες ανάπτυξης των βραχέων αλυσίδων εφοδιασμού τροφίμων, που μπορούν να συμβάλουν στη μείωση των απωλειών και της σπατάλης.

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Από την επισιτιστική κρίση του 2008-2009, το θέμα της επισιτιστικής ασφάλειας κατέχει πάντα εξέχουσα θέση ανάμεσα στους προβληματισμούς που απασχολούν τους περισσότερους κύκλους λήψης αποφάσεων και διεθνείς οργανώσεις. Η έξαρση των τιμών των δημητριακών και άλλων καλλιεργειών το 2012 τονώνει το ενδιαφέρον αυτό. |
| --- | --- |

2.1

Από την επισιτιστική κρίση του 2008-2009, το θέμα της επισιτιστικής ασφάλειας κατέχει πάντα εξέχουσα θέση ανάμεσα στους προβληματισμούς που απασχολούν τους περισσότερους κύκλους λήψης αποφάσεων και διεθνείς οργανώσεις. Η έξαρση των τιμών των δημητριακών και άλλων καλλιεργειών το 2012 τονώνει το ενδιαφέρον αυτό.

| 2.2 | Η αποτελεσματικότητα της παραγωγής γεωργικών προϊόντων θα εξακολουθήσει να κατέχει καίριο ρόλο στον εφοδιασμό με τρόφιμα του παγκόσμιου πληθυσμού. |
| --- | --- |

2.2

Η αποτελεσματικότητα της παραγωγής γεωργικών προϊόντων θα εξακολουθήσει να κατέχει καίριο ρόλο στον εφοδιασμό με τρόφιμα του παγκόσμιου πληθυσμού.

| 2.3 | Όμως, η αναγκαία αύξηση της γεωργικής παραγωγής κατά 60 %, δεδομένου ότι ο παγκόσμιος πληθυσμός αναμένεται να πλησιάσει τα 9 δισ. άτομα έως το 2050, σε μια συγκυρία κλιματικών αλλαγών και αυξανόμενης έλλειψης φυσικών πόρων, θα πρέπει να συνοδεύεται από αποτελεσματική καταπολέμηση της απώλειας και της σπατάλης τροφίμων. |
| --- | --- |

2.3

Όμως, η αναγκαία αύξηση της γεωργικής παραγωγής κατά 60 %, δεδομένου ότι ο παγκόσμιος πληθυσμός αναμένεται να πλησιάσει τα 9 δισ. άτομα έως το 2050, σε μια συγκυρία κλιματικών αλλαγών και αυξανόμενης έλλειψης φυσικών πόρων, θα πρέπει να συνοδεύεται από αποτελεσματική καταπολέμηση της απώλειας και της σπατάλης τροφίμων.

| 2.4 | Η απώλεια και η σπατάλη, που αφορούν όλους τους κρίκους της αλυσίδας τροφίμων, παρότι σε διαφορετικό βαθμό, εκτιμώνται συνολικά στο 1/3 του συνολικού όγκου τροφίμων που προορίζονται για ανθρώπινη κατανάλωση (Global food losses and food waste, FAO). |
| --- | --- |

2.4

Η απώλεια και η σπατάλη, που αφορούν όλους τους κρίκους της αλυσίδας τροφίμων, παρότι σε διαφορετικό βαθμό, εκτιμώνται συνολικά στο 1/3 του συνολικού όγκου τροφίμων που προορίζονται για ανθρώπινη κατανάλωση (Global food losses and food waste, FAO).

| 2.5 | Στην ΕΕ, το 2011, λόγω της οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης, το 24,2 % του πληθυσμού, δηλ. 119,6 εκ. άτομα, βρίσκονταν στα όρια του κοινωνικού αποκλεισμού. Ο αριθμός των δικαιούχων του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Βοήθειας στους Ενδεέστερους (PEAD), από 13 εκ. άτομα το 2008 ανήλθε σε 18 εκ. το 2010 (1). Επομένως, οι τράπεζες τροφίμων έχουν όλο και μεγαλύτερες ανάγκες. |
| --- | --- |

2.5

Στην ΕΕ, το 2011, λόγω της οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης, το 24,2 % του πληθυσμού, δηλ. 119,6 εκ. άτομα, βρίσκονταν στα όρια του κοινωνικού αποκλεισμού. Ο αριθμός των δικαιούχων του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Βοήθειας στους Ενδεέστερους (PEAD), από 13 εκ. άτομα το 2008 ανήλθε σε 18 εκ. το 2010 (1). Επομένως, οι τράπεζες τροφίμων έχουν όλο και μεγαλύτερες ανάγκες.

| 2.6 | Η παρούσα γνωμοδότηση εντάσσεται στον στρατηγικό προβληματισμό «Ευρώπη 2020». Γι’ αυτό ακριβώς, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στην ανακοίνωσή της σχετικά με την αποδοτική χρήση των πόρων (2), αφιερώνει ένα σημείο στο πρόβλημα των τροφίμων και στην ανάγκη περιορισμού της σπατάλης τους. |
| --- | --- |

2.6

Η παρούσα γνωμοδότηση εντάσσεται στον στρατηγικό προβληματισμό «Ευρώπη 2020». Γι’ αυτό ακριβώς, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στην ανακοίνωσή της σχετικά με την αποδοτική χρήση των πόρων (2), αφιερώνει ένα σημείο στο πρόβλημα των τροφίμων και στην ανάγκη περιορισμού της σπατάλης τους.

3.   Σφαιρική άποψη του ζητήματος

3.1   Ορισμοί

| 3.1.1 | Οι έννοιες της απώλειας και της σπατάλης τροφίμων πρέπει να μελετηθούν σφαιρικά, από το στάδιο της παραγωγής έως το στάδιο της κατανάλωσης, με εξέταση όλων των ενδιάμεσων κρίκων: μεταποίηση, διανομή καθώς και εστίαση εκτός οικίας. |
| --- | --- |

3.1.1

Οι έννοιες της απώλειας και της σπατάλης τροφίμων πρέπει να μελετηθούν σφαιρικά, από το στάδιο της παραγωγής έως το στάδιο της κατανάλωσης, με εξέταση όλων των ενδιάμεσων κρίκων: μεταποίηση, διανομή καθώς και εστίαση εκτός οικίας.

| 3.1.2 | Στην ΕΕ, το στάδιο της παραγωγής έχει μικρό μερίδιο στην απώλεια τροφίμων. Πολύ περισσότερο μάλιστα που τα προϊόντα τα οποία δεν ανταποκρίνονται στα οριζόμενα από την νομοθεσία ή από την αγορά πρότυπα παραγωγής και δεν μπορούν να διατεθούν άμεσα για ανθρώπινη κατανάλωση, χρησιμοποιούνται εξ ολοκλήρου ή εν μέρει στη μεταποίηση. Όταν δεν είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθούν ούτε εκεί, θα πρέπει να διατίθενται για ζωοτροφές ή για βιοενέργεια ή ακόμη για εμπλουτισμό των εδαφών σε οργανικές ουσίες. |
| --- | --- |

3.1.2

Στην ΕΕ, το στάδιο της παραγωγής έχει μικρό μερίδιο στην απώλεια τροφίμων. Πολύ περισσότερο μάλιστα που τα προϊόντα τα οποία δεν ανταποκρίνονται στα οριζόμενα από την νομοθεσία ή από την αγορά πρότυπα παραγωγής και δεν μπορούν να διατεθούν άμεσα για ανθρώπινη κατανάλωση, χρησιμοποιούνται εξ ολοκλήρου ή εν μέρει στη μεταποίηση. Όταν δεν είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθούν ούτε εκεί, θα πρέπει να διατίθενται για ζωοτροφές ή για βιοενέργεια ή ακόμη για εμπλουτισμό των εδαφών σε οργανικές ουσίες.

| 3.1.3 | Η απώλεια και η σπατάλη τροφίμων θα μπορούσε να οριστεί ως κάθε προϊόν αρχικά προοριζόμενο για ανθρώπινη κατανάλωση, με εξαίρεση τα προϊόντα που προορίζονται για χρήσεις εκτός της διατροφής, το οποίο καταλήγει στα απορρίμματα ή καταστρέφεται, σε οποιοδήποτε στάδιο της αλυσίδας τροφίμων, από το αγρόκτημα έως τον καταναλωτή. Σύμφωνα με τον ορισμό του Οργανισμού Επισιτισμού και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO), η απώλεια τροφίμων διαπιστώνεται στην αρχή της αλυσίδας τροφίμων (πρωτογενής παραγωγή, στάδια μετά τη συγκομιδή και κατά τη μεταποίηση), ενώ η σπατάλη τροφίμων παρατηρείται κυρίως προς το τέλος της αλυσίδας (στάδια διανομής και τελικού καταναλωτή). |
| --- | --- |

3.1.3

Η απώλεια και η σπατάλη τροφίμων θα μπορούσε να οριστεί ως κάθε προϊόν αρχικά προοριζόμενο για ανθρώπινη κατανάλωση, με εξαίρεση τα προϊόντα που προορίζονται για χρήσεις εκτός της διατροφής, το οποίο καταλήγει στα απορρίμματα ή καταστρέφεται, σε οποιοδήποτε στάδιο της αλυσίδας τροφίμων, από το αγρόκτημα έως τον καταναλωτή. Σύμφωνα με τον ορισμό του Οργανισμού Επισιτισμού και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO), η απώλεια τροφίμων διαπιστώνεται στην αρχή της αλυσίδας τροφίμων (πρωτογενής παραγωγή, στάδια μετά τη συγκομιδή και κατά τη μεταποίηση), ενώ η σπατάλη τροφίμων παρατηρείται κυρίως προς το τέλος της αλυσίδας (στάδια διανομής και τελικού καταναλωτή).

| 3.1.4 | Έτσι, τα υπολείμματα συγκομιδής και τα υποπροϊόντα της μεταποίησης, ως μη βρώσιμα, δεν εντάσσονται στην έννοια της απώλειας και της σπατάλης τροφίμων. Ωστόσο, ό,τι δεν είναι βρώσιμο ούτε μεταποιήσιμο σήμερα, θα μπορούσε να είναι αύριο, ανάλογα με τις προόδους της γνώσης και των τεχνικών. Οι ορισμοί αυτοί πρέπει, συνεπώς, να θεωρούνται ως εξελικτικοί. |
| --- | --- |

3.1.4

Έτσι, τα υπολείμματα συγκομιδής και τα υποπροϊόντα της μεταποίησης, ως μη βρώσιμα, δεν εντάσσονται στην έννοια της απώλειας και της σπατάλης τροφίμων. Ωστόσο, ό,τι δεν είναι βρώσιμο ούτε μεταποιήσιμο σήμερα, θα μπορούσε να είναι αύριο, ανάλογα με τις προόδους της γνώσης και των τεχνικών. Οι ορισμοί αυτοί πρέπει, συνεπώς, να θεωρούνται ως εξελικτικοί.

| 3.1.5 | Όσον αφορά πάντα το στάδιο της παραγωγής, οι διαδοχικές μεταρρυθμίσεις της ΚΓΠ των τελευταίων χρόνων οδήγησαν σε προσαρμογή των μέσων πρόληψης και καλύτερης διαχείρισης των καταστάσεων υπερπροσφοράς στην αγορά. Οι βελτιώσεις, όμως, σε επίπεδο λειτουργίας της αλυσίδας, όπως λ.χ. μια πραγματική τόνωση της διαπραγματευτικής ισχύος των παραγωγών γεωργικών προϊόντων, δεν έχουν ακόμη γίνει πραγματικότητα. |
| --- | --- |

3.1.5

Όσον αφορά πάντα το στάδιο της παραγωγής, οι διαδοχικές μεταρρυθμίσεις της ΚΓΠ των τελευταίων χρόνων οδήγησαν σε προσαρμογή των μέσων πρόληψης και καλύτερης διαχείρισης των καταστάσεων υπερπροσφοράς στην αγορά. Οι βελτιώσεις, όμως, σε επίπεδο λειτουργίας της αλυσίδας, όπως λ.χ. μια πραγματική τόνωση της διαπραγματευτικής ισχύος των παραγωγών γεωργικών προϊόντων, δεν έχουν ακόμη γίνει πραγματικότητα.

3.2   Εύρος του φαινομένου εντός της αλυσίδας τροφίμων

| 3.2.1 | Η απώλεια και η σπατάλη τροφίμων είναι παγκόσμιο φαινόμενο. Σύμφωνα, όμως, με τον FAO, παρατηρείται ότι στις αναπτυσσόμενες χώρες, ένα ποσοστό άνω του 40 % αφορά τα στάδια μετά τη συγκομιδή και κατά τη μεταποίηση, ενώ στις εκβιομηχανισμένες χώρες το φαινόμενο αφορά κυρίως τα στάδια της διανομής και της κατανάλωσης. |
| --- | --- |

3.2.1

Η απώλεια και η σπατάλη τροφίμων είναι παγκόσμιο φαινόμενο. Σύμφωνα, όμως, με τον FAO, παρατηρείται ότι στις αναπτυσσόμενες χώρες, ένα ποσοστό άνω του 40 % αφορά τα στάδια μετά τη συγκομιδή και κατά τη μεταποίηση, ενώ στις εκβιομηχανισμένες χώρες το φαινόμενο αφορά κυρίως τα στάδια της διανομής και της κατανάλωσης.

| 3.2.2 | Σε έρευνα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που δημοσιεύτηκε το 2010, ο όγκος των απορριμμάτων τροφίμων εκτιμάται σε 179 kg/κάτοικο/έτος. Η κατανομή μεταξύ των διαφόρων κρίκων της αλυσίδας αποδίδει 42 % στα νοικοκυριά, 39 % στη βιομηχανία τροφίμων, 5 % στη διανομή και 14 % στην εστίαση εκτός οικίας. Εάν δεν μεταβληθεί η σχετική πολιτική, αναμένεται αύξηση του όγκου αυτού κατά 40 % έως το 2020. Σημειωτέον ότι ότι η απώλεια και η σπατάλη τροφίμων στα στάδια της γεωργίας και της αλιείας δεν έχουν ληφθεί υπόψη στην ανωτέρω μελέτη. |
| --- | --- |

3.2.2

Σε έρευνα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που δημοσιεύτηκε το 2010, ο όγκος των απορριμμάτων τροφίμων εκτιμάται σε 179 kg/κάτοικο/έτος. Η κατανομή μεταξύ των διαφόρων κρίκων της αλυσίδας αποδίδει 42 % στα νοικοκυριά, 39 % στη βιομηχανία τροφίμων, 5 % στη διανομή και 14 % στην εστίαση εκτός οικίας. Εάν δεν μεταβληθεί η σχετική πολιτική, αναμένεται αύξηση του όγκου αυτού κατά 40 % έως το 2020. Σημειωτέον ότι ότι η απώλεια και η σπατάλη τροφίμων στα στάδια της γεωργίας και της αλιείας δεν έχουν ληφθεί υπόψη στην ανωτέρω μελέτη.

| 3.2.3 | Σύμφωνα με έρευνα που διεξήχθη στις Βρυξέλλες σχετικά με το περιεχόμενο των οικιακών απορριμμάτων, η σπατάλη τροφίμων ανέρχεται σε 11,7 % του ακαθάριστου όγκου των οικιακών απορριμμάτων. Κατανέμεται σε ημι-χρησιμοποιημένα προϊόντα, σε ληγμένα προϊόντα και σε υπολείμματα μαγειρεμένων τροφών, σε ποσοστά, αντιστοίχως, 47,7 %, 26,7 % και 25,5 % της συνολικής σπατάλης. |
| --- | --- |

3.2.3

Σύμφωνα με έρευνα που διεξήχθη στις Βρυξέλλες σχετικά με το περιεχόμενο των οικιακών απορριμμάτων, η σπατάλη τροφίμων ανέρχεται σε 11,7 % του ακαθάριστου όγκου των οικιακών απορριμμάτων. Κατανέμεται σε ημι-χρησιμοποιημένα προϊόντα, σε ληγμένα προϊόντα και σε υπολείμματα μαγειρεμένων τροφών, σε ποσοστά, αντιστοίχως, 47,7 %, 26,7 % και 25,5 % της συνολικής σπατάλης.

3.3   Αίτια της απώλειας και της σπατάλης τροφίμων

| 3.3.1 | Στις αναπτυσσόμενες χώρες και στις χώρες με χαμηλά εισοδήματα, η πλειονότητα της απώλειας παρατηρείται στο στάδιο της παραγωγής και μετά τη συγκομιδή, λόγω έλλειψης οικονομικών πόρων για κάλυψη των ελλείψεων υποδομών υπό την ευρεία έννοια. |
| --- | --- |

3.3.1

Στις αναπτυσσόμενες χώρες και στις χώρες με χαμηλά εισοδήματα, η πλειονότητα της απώλειας παρατηρείται στο στάδιο της παραγωγής και μετά τη συγκομιδή, λόγω έλλειψης οικονομικών πόρων για κάλυψη των ελλείψεων υποδομών υπό την ευρεία έννοια.

| 3.3.2 | Αντιθέτως, στις εκβιομηχανισμένες χώρες, πρόκειται περισσότερο για πρόβλημα συμπεριφοράς. Στην Ένωση, κατά τις τελευταίες δεκαετίες, η αύξηση παραγωγικότητας της γεωργίας εξασφάλισε τον εφοδιασμό του πληθυσμού σε τρόφιμα σε λογικές τιμές. Χάρη στην εξέλιξη αυτή, σε συνδυασμό με την αύξηση των διαθέσιμων εισοδημάτων, το ποσοστό του προϋπολογισμού που διατίθεται για τη διατροφή έχει περιοριστεί σημαντικά. Η τάση αυτή μπορεί να εξηγήσει εν μέρει την αύξηση της σπατάλης εκ μέρους των καταναλωτών. |
| --- | --- |

3.3.2

Αντιθέτως, στις εκβιομηχανισμένες χώρες, πρόκειται περισσότερο για πρόβλημα συμπεριφοράς. Στην Ένωση, κατά τις τελευταίες δεκαετίες, η αύξηση παραγωγικότητας της γεωργίας εξασφάλισε τον εφοδιασμό του πληθυσμού σε τρόφιμα σε λογικές τιμές. Χάρη στην εξέλιξη αυτή, σε συνδυασμό με την αύξηση των διαθέσιμων εισοδημάτων, το ποσοστό του προϋπολογισμού που διατίθεται για τη διατροφή έχει περιοριστεί σημαντικά. Η τάση αυτή μπορεί να εξηγήσει εν μέρει την αύξηση της σπατάλης εκ μέρους των καταναλωτών.

| 3.3.3 | Κοινωνιολογικά αίτια, καθώς και μεταβολές στην οικογενειακή δομή και στον ρυθμό ζωής, συμβάλλουν επίσης στο φαινόμενο της σπατάλης τροφίμων. |
| --- | --- |

3.3.3

Κοινωνιολογικά αίτια, καθώς και μεταβολές στην οικογενειακή δομή και στον ρυθμό ζωής, συμβάλλουν επίσης στο φαινόμενο της σπατάλης τροφίμων.

| 3.3.4 | Ορισμένα «εμφανισιακά» πρότυπα που εφαρμόζονται στα νωπά προϊόντα από τις αλυσίδες διανομής μπορούν επίσης να οδηγήσουν σε σπατάλη, καθώς οδηγούν σε απόρριψη βρώσιμων προϊόντων στο στάδιο της παραγωγής για λόγους που δεν έχουν ουδεμία σχέση με την υγεία. |
| --- | --- |

3.3.4

Ορισμένα «εμφανισιακά» πρότυπα που εφαρμόζονται στα νωπά προϊόντα από τις αλυσίδες διανομής μπορούν επίσης να οδηγήσουν σε σπατάλη, καθώς οδηγούν σε απόρριψη βρώσιμων προϊόντων στο στάδιο της παραγωγής για λόγους που δεν έχουν ουδεμία σχέση με την υγεία.

| 3.3.5 | Από την πλευρά ορισμένων μεταποιητών, η προσαρμογή ορισμένων τεχνικών θα μπορούσε να συμβάλει στον περιορισμό της σπατάλης. Ορισμένες συσκευασίες είναι δύσκολο να κενωθούν πλήρως, δεν ανταποκρίνονται στην κοινωνιολογική εξέλιξη των νοικοκυριών ή ακόμη δεν κλείνουν καλά όταν έχουν ανοιχτεί κ.λπ. |
| --- | --- |

3.3.5

Από την πλευρά ορισμένων μεταποιητών, η προσαρμογή ορισμένων τεχνικών θα μπορούσε να συμβάλει στον περιορισμό της σπατάλης. Ορισμένες συσκευασίες είναι δύσκολο να κενωθούν πλήρως, δεν ανταποκρίνονται στην κοινωνιολογική εξέλιξη των νοικοκυριών ή ακόμη δεν κλείνουν καλά όταν έχουν ανοιχτεί κ.λπ.

| 3.3.6 | Παρότι οι εμπορικές πρακτικές αποσκοπούν κυρίως στην προώθηση των πωλήσεων, ορισμένες από αυτές ενδέχεται να αποτελούν επίσης παράγοντα όξυνσης κάποιας μορφής σπατάλης (για παράδειγμα, επικοινωνία αποκλειστικά σχετικά με την τιμή, τρία προϊόντα στην τιμή των δύο κ.λπ.). Κι εδώ, όμως, οι έρευνες έχουν φέρει στο φως σημαντικές διαφορές συμπεριφοράς ανάλογα με τα χαρακτηριστικά των νοικοκυριών. |
| --- | --- |

3.3.6

Παρότι οι εμπορικές πρακτικές αποσκοπούν κυρίως στην προώθηση των πωλήσεων, ορισμένες από αυτές ενδέχεται να αποτελούν επίσης παράγοντα όξυνσης κάποιας μορφής σπατάλης (για παράδειγμα, επικοινωνία αποκλειστικά σχετικά με την τιμή, τρία προϊόντα στην τιμή των δύο κ.λπ.). Κι εδώ, όμως, οι έρευνες έχουν φέρει στο φως σημαντικές διαφορές συμπεριφοράς ανάλογα με τα χαρακτηριστικά των νοικοκυριών.

| 3.3.7 | Από πλευράς καταναλωτών, υπάρχει μεγάλη σύγχυση των ενδείξεων «ανάλωση πριν από ...» και «ανάλωση κατά προτίμηση πριν από ...», γεγονός που συντελεί στη σπατάλη τροφίμων. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, έρευνες σχετικά με την επισήμανση έδειξαν ότι το 45 % έως 49 % των καταναλωτών παραβλέπουν τις ημερομηνίες λήξης των προϊόντων, γεγονός που προκαλεί το 20 % του συνόλου της αποτρέψιμης σπατάλης τροφίμων (WRAP –Waste and Resources Action Programme) [πρόγραμμα δράσης για τα απόβλητα και τις πλουτοπαραγωγικές πηγές]. |
| --- | --- |

3.3.7

Από πλευράς καταναλωτών, υπάρχει μεγάλη σύγχυση των ενδείξεων «ανάλωση πριν από ...» και «ανάλωση κατά προτίμηση πριν από ...», γεγονός που συντελεί στη σπατάλη τροφίμων. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, έρευνες σχετικά με την επισήμανση έδειξαν ότι το 45 % έως 49 % των καταναλωτών παραβλέπουν τις ημερομηνίες λήξης των προϊόντων, γεγονός που προκαλεί το 20 % του συνόλου της αποτρέψιμης σπατάλης τροφίμων (WRAP –Waste and Resources Action Programme) [πρόγραμμα δράσης για τα απόβλητα και τις πλουτοπαραγωγικές πηγές].

3.4   Συνέπειες της απώλειας και της σπατάλης τροφίμων

| 3.4.1 | Οι συνέπειες της απώλειας και της σπατάλης τροφίμων είναι τριών ειδών: οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές. |
| --- | --- |

3.4.1

Οι συνέπειες της απώλειας και της σπατάλης τροφίμων είναι τριών ειδών: οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές.

| 3.4.2 | Οι περιβαλλοντικές συνέπειες είναι οι πιο αισθητές, καθώς εκφράζονται άμεσα με αύξηση του ζυμώσιμου ποσοστού των οικιακών απορριμμάτων. Εκτός του ότι προκαλεί απορρίματα, κάθε σπατάλη τροφίμων σημαίνει και απώλεια των αναγκαίων πόρων για την παραγωγή, τη μεταποίηση και τη διανομή του προϊόντος. Όσο η σπατάλη συντελείται πλησιέστερα προς το τέλος της αλυσίδας τροφίμων, τόσο μεγαλύτερη είναι η σπατάλη πόρων. |
| --- | --- |

3.4.2

Οι περιβαλλοντικές συνέπειες είναι οι πιο αισθητές, καθώς εκφράζονται άμεσα με αύξηση του ζυμώσιμου ποσοστού των οικιακών απορριμμάτων. Εκτός του ότι προκαλεί απορρίματα, κάθε σπατάλη τροφίμων σημαίνει και απώλεια των αναγκαίων πόρων για την παραγωγή, τη μεταποίηση και τη διανομή του προϊόντος. Όσο η σπατάλη συντελείται πλησιέστερα προς το τέλος της αλυσίδας τροφίμων, τόσο μεγαλύτερη είναι η σπατάλη πόρων.

| 3.4.3 | Η εκπομπή αερίων του θερμοκηπίου (ΑΘ) έχει δυσμενή επίπτωση στις κλιματικές αλλαγές. Το στάδιο «νοικοκυριό» παρουσιάζει την πιο σημαντική επίπτωση από την άποψη αυτή, με 45 % των εκτιμώμενων εκπομπών που συνδέονται με τη σπατάλη τροφίμων, ενώ στον κλάδο της μεταποίησης αντιστοιχούν περίπου 35 % των ετήσιων εκπομπών. Σύμφωνα με την ίδια μελέτη, όμως, οι σχετικές εκτιμήσεις πρέπει να αντιμετωπίζονται με επιφύλαξη, δεδομένου ότι εξαρτώνται από την αξιοπιστία των στοιχείων ποσοτικής εκτίμησης της σπατάλης τροφίμων (Συνοπτική παρουσίαση της προπαρασκευαστικής έρευνας για την απώλεια τροφίμων στην ΕΕ των 27, Οκτώβριος 2010). |
| --- | --- |

3.4.3

Η εκπομπή αερίων του θερμοκηπίου (ΑΘ) έχει δυσμενή επίπτωση στις κλιματικές αλλαγές. Το στάδιο «νοικοκυριό» παρουσιάζει την πιο σημαντική επίπτωση από την άποψη αυτή, με 45 % των εκτιμώμενων εκπομπών που συνδέονται με τη σπατάλη τροφίμων, ενώ στον κλάδο της μεταποίησης αντιστοιχούν περίπου 35 % των ετήσιων εκπομπών. Σύμφωνα με την ίδια μελέτη, όμως, οι σχετικές εκτιμήσεις πρέπει να αντιμετωπίζονται με επιφύλαξη, δεδομένου ότι εξαρτώνται από την αξιοπιστία των στοιχείων ποσοτικής εκτίμησης της σπατάλης τροφίμων (Συνοπτική παρουσίαση της προπαρασκευαστικής έρευνας για την απώλεια τροφίμων στην ΕΕ των 27, Οκτώβριος 2010).

| 3.4.4 | Για τον καταναλωτή, αλλά και για όλους τους κρίκους της αλυσίδας, οποιαδήποτε σπατάλη ισοδυναμεί με οικονομική απώλεια. Οι σχετικές με τα απόβλητα πολιτικές, που στο μέλλον θα ενισχυθούν, θα προκαλέσουν πρόσθετο κόστος για τους διάφορους παράγοντες της αλυσίδας (έξοδα απόρριψης των αποβλήτων, τέλη κ.λπ.). Η προοπτική αυτή συνηγορεί υπέρ της επένδυσης στην πρόληψη. |
| --- | --- |

3.4.4

Για τον καταναλωτή, αλλά και για όλους τους κρίκους της αλυσίδας, οποιαδήποτε σπατάλη ισοδυναμεί με οικονομική απώλεια. Οι σχετικές με τα απόβλητα πολιτικές, που στο μέλλον θα ενισχυθούν, θα προκαλέσουν πρόσθετο κόστος για τους διάφορους παράγοντες της αλυσίδας (έξοδα απόρριψης των αποβλήτων, τέλη κ.λπ.). Η προοπτική αυτή συνηγορεί υπέρ της επένδυσης στην πρόληψη.

| 3.4.5 | Από κοινωνική και δεοντολογική άποψη, είναι αδιανόητο να μην υπάρξει πολιτική δράση για τον περιορισμό του εύρους της απώλειας και της σπατάλης τροφίμων, ιδιαίτερα μάλιστα σε εποχές όπου η οικονομική κρίση οδηγεί σε όλο και πιο επισφαλή κατάσταση όλο και περισσότερους ευρωπαίους. Οι συνεχώς διογκούμενες ανάγκες των τραπεζών τροφίμων καθιστούν σαφή την ανησυχητική αυτή τάση. |
| --- | --- |

3.4.5

Από κοινωνική και δεοντολογική άποψη, είναι αδιανόητο να μην υπάρξει πολιτική δράση για τον περιορισμό του εύρους της απώλειας και της σπατάλης τροφίμων, ιδιαίτερα μάλιστα σε εποχές όπου η οικονομική κρίση οδηγεί σε όλο και πιο επισφαλή κατάσταση όλο και περισσότερους ευρωπαίους. Οι συνεχώς διογκούμενες ανάγκες των τραπεζών τροφίμων καθιστούν σαφή την ανησυχητική αυτή τάση.

4.   Κάποιες πρωτοβουλίες υπό εξέλιξη

| 4.1 | Πολλές πρωτοβουλίες αναπτύσσονται σε παγκόσμιο, σε ευρωπαϊκό, σε εθνικό και σε τοπικό επίπεδο. Το εύρος τους εκτείνεται από συμπεριφορικές μελέτες και μελέτες εκτίμησης του εύρους του φαινομένου έως συγκεκριμένες επιτόπιες δράσεις. |
| --- | --- |

4.1

Πολλές πρωτοβουλίες αναπτύσσονται σε παγκόσμιο, σε ευρωπαϊκό, σε εθνικό και σε τοπικό επίπεδο. Το εύρος τους εκτείνεται από συμπεριφορικές μελέτες και μελέτες εκτίμησης του εύρους του φαινομένου έως συγκεκριμένες επιτόπιες δράσεις.

| 4.2 | Μεταξύ των διεθνών προγραμμάτων, ας σημειωθεί η παγκόσμια πρωτοβουλία του FAO σχετικά με την απώλεια τροφίμων και τη μείωση των απορριμμάτων (Save Food), που προβλέπει συμπράξεις ιδιωτικού και δημόσιου τομέα, χάραξη πολιτικών στηριζόμενη σε βάσιμα στοιχεία, καθώς και στήριξη των επενδύσεων χάρη: στην αξιοποίηση των πόρων, των συνεκτικών και συντονισμένων αξιολογήσεων και μιας ανάλυσης των δεδομένων σχετικά με την απώλεια και τη σπατάλη τροφίμων· στην ευαισθητοποίηση· στη σύσταση δικτύων και την ενίσχυση των ικανοτήτων μεταξύ των φορέων του συστήματος γεωργίας και τροφίμων. |
| --- | --- |

4.2

Μεταξύ των διεθνών προγραμμάτων, ας σημειωθεί η παγκόσμια πρωτοβουλία του FAO σχετικά με την απώλεια τροφίμων και τη μείωση των απορριμμάτων (Save Food), που προβλέπει συμπράξεις ιδιωτικού και δημόσιου τομέα, χάραξη πολιτικών στηριζόμενη σε βάσιμα στοιχεία, καθώς και στήριξη των επενδύσεων χάρη: στην αξιοποίηση των πόρων, των συνεκτικών και συντονισμένων αξιολογήσεων και μιας ανάλυσης των δεδομένων σχετικά με την απώλεια και τη σπατάλη τροφίμων· στην ευαισθητοποίηση· στη σύσταση δικτύων και την ενίσχυση των ικανοτήτων μεταξύ των φορέων του συστήματος γεωργίας και τροφίμων.

| 4.3 | Ήδη από τις 19 Ιανουαρίου του 2012, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (ΕΚ) ενέκρινε ψήφισμα σχετικά με τη στρατηγική για μια αποδοτικότερη η αλυσίδα τροφίμων. Ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να λάβει πρακτικά μέτρα ώστε να μειωθεί κατά 50 % η σπατάλη τροφίμων έως το 2025. Το ΕΚ επιθυμεί την εφαρμογή μιας συντονισμένης στρατηγικής που να συνδυάζει ευρωπαϊκά και εθνικά μέτρα, προκειμένου να μειωθούν οι απώλειες στο καθένα από τα στάδια της αλυσίδας τροφίμων. |
| --- | --- |

4.3

Ήδη από τις 19 Ιανουαρίου του 2012, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (ΕΚ) ενέκρινε ψήφισμα σχετικά με τη στρατηγική για μια αποδοτικότερη η αλυσίδα τροφίμων. Ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να λάβει πρακτικά μέτρα ώστε να μειωθεί κατά 50 % η σπατάλη τροφίμων έως το 2025. Το ΕΚ επιθυμεί την εφαρμογή μιας συντονισμένης στρατηγικής που να συνδυάζει ευρωπαϊκά και εθνικά μέτρα, προκειμένου να μειωθούν οι απώλειες στο καθένα από τα στάδια της αλυσίδας τροφίμων.

| 4.4 | Στην ανακοίνωσή της σχετικά με την αποδοτική χρήση των πόρων (3), η Επιτροπή αφιερώνει ένα κεφάλαιο στα τρόφιμα και καλεί τα κράτη μέλη να αντιμετωπίσουν τη σπατάλη τροφίμων στο πλαίσιο των οικείων εθνικών προγραμμάτων πρόληψης των αποβλήτων. Διευκρινίζει δε ότι η σπατάλη τροφίμων θα πρέπει να έχει μειωθεί κατά το ήμισυ έως το 2020. |
| --- | --- |

4.4

Στην ανακοίνωσή της σχετικά με την αποδοτική χρήση των πόρων (3), η Επιτροπή αφιερώνει ένα κεφάλαιο στα τρόφιμα και καλεί τα κράτη μέλη να αντιμετωπίσουν τη σπατάλη τροφίμων στο πλαίσιο των οικείων εθνικών προγραμμάτων πρόληψης των αποβλήτων. Διευκρινίζει δε ότι η σπατάλη τροφίμων θα πρέπει να έχει μειωθεί κατά το ήμισυ έως το 2020.

| 4.5 | Τον Αύγουστο του 2011, η Επιτροπή δημοσίευσε κατευθυντήριες γραμμές για την προετοιμασία των προγραμμάτων πρόληψης της απώλειας τροφίμων, προκειμένου να συνδράμει τα κράτη μέλη στη χάραξη των εθνικών προγραμμάτων πρόληψης των αποβλήτων στον τομέα της απώλειας τροφίμων. Επιπλέον, η Επιτροπή δημιούργησε ειδικό ιστότοπο για την απώλεια τροφίμων με πληροφορίες για την πρόληψή της (π.χ. 10 τρόποι μείωσης της σπατάλης τροφίμων, διευκρινίσεις ως προς τη διαφορά μεταξύ της "ημερομηνίας λήξης" και της "ανάλωσης κατά προτίμηση πριν από ...", συλλογή βέλτιστων πρακτικών κλπ.). |
| --- | --- |

4.5

Τον Αύγουστο του 2011, η Επιτροπή δημοσίευσε κατευθυντήριες γραμμές για την προετοιμασία των προγραμμάτων πρόληψης της απώλειας τροφίμων, προκειμένου να συνδράμει τα κράτη μέλη στη χάραξη των εθνικών προγραμμάτων πρόληψης των αποβλήτων στον τομέα της απώλειας τροφίμων. Επιπλέον, η Επιτροπή δημιούργησε ειδικό ιστότοπο για την απώλεια τροφίμων με πληροφορίες για την πρόληψή της (π.χ. 10 τρόποι μείωσης της σπατάλης τροφίμων, διευκρινίσεις ως προς τη διαφορά μεταξύ της "ημερομηνίας λήξης" και της "ανάλωσης κατά προτίμηση πριν από ...", συλλογή βέλτιστων πρακτικών κλπ.).

| 4.6 | Τέλος, η Επιτροπή εκπονεί επί του παρόντος ανακοίνωση για τα βιώσιμα τρόφιμα, που αναμένεται για τα τέλη του 2013, και ένα σημαντικό κεφάλαιο της οποίας θα αφορά τη σπατάλη τροφίμων. Εντός της συμβουλευτικής ομάδας για την αλυσίδα τροφίμων και την υγεία των ζώων και των φυτών, συστάθηκε ομάδα εργασίας με αντικείμενο την απώλεια και τη σπατάλη τροφίμων, προκειμένου να προωθηθούν ανταλλαγές απόψεων επί του θέματος μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και όλων των σημαντικών ενδιαφερομένων μερών της αλυσίδας τροφίμων. |
| --- | --- |

4.6

Τέλος, η Επιτροπή εκπονεί επί του παρόντος ανακοίνωση για τα βιώσιμα τρόφιμα, που αναμένεται για τα τέλη του 2013, και ένα σημαντικό κεφάλαιο της οποίας θα αφορά τη σπατάλη τροφίμων. Εντός της συμβουλευτικής ομάδας για την αλυσίδα τροφίμων και την υγεία των ζώων και των φυτών, συστάθηκε ομάδα εργασίας με αντικείμενο την απώλεια και τη σπατάλη τροφίμων, προκειμένου να προωθηθούν ανταλλαγές απόψεων επί του θέματος μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και όλων των σημαντικών ενδιαφερομένων μερών της αλυσίδας τροφίμων.

| 4.7 | Αξίζει, επίσης, να αναφερθεί η πρωτοβουλία «GreenCook», που συγχρηματοδοτείται από το ΕΓΤΑΑ (Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης), στόχος της οποίας είναι ο περιορισμός της σπατάλης τροφίμων. Χάρη στην πολυτομεακή σύμπραξη, πραγματοποιείται ανταλλαγή απόψεων σχετικά με διάφορες πρωτοβουλίες που έχουν εφαρμοστεί στην πράξη, με στόχο τη μετάβαση από το στάδιο του πειραματισμού στο στάδιο της γενικευμένης στρατηγικής. Οι ενδιάμεσες εκθέσεις ήταν ενθαρρυντικές, ενώ τα τελικά συμπεράσματα αναμένονται για το 2014. |
| --- | --- |

4.7

Αξίζει, επίσης, να αναφερθεί η πρωτοβουλία «GreenCook», που συγχρηματοδοτείται από το ΕΓΤΑΑ (Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης), στόχος της οποίας είναι ο περιορισμός της σπατάλης τροφίμων. Χάρη στην πολυτομεακή σύμπραξη, πραγματοποιείται ανταλλαγή απόψεων σχετικά με διάφορες πρωτοβουλίες που έχουν εφαρμοστεί στην πράξη, με στόχο τη μετάβαση από το στάδιο του πειραματισμού στο στάδιο της γενικευμένης στρατηγικής. Οι ενδιάμεσες εκθέσεις ήταν ενθαρρυντικές, ενώ τα τελικά συμπεράσματα αναμένονται για το 2014.

| 4.8 | Το Συμβούλιο ασχολείται επίσης με θέματα που αφορούν τη βιώσιμη παραγωγή τροφίμων. Η ιδέα σχετικά με ένα νέο πρότυπο τροφίμων που υπέβαλε πρόσφατα η Αυστρία, και η οποία υποστηρίζεται από 16 κράτη μέλη, αναφέρεται, μεταξύ άλλων, στο θέμα του καθορισμού των τιμών των τροφίμων και θα πρέπει συνεπώς να συμβάλει στην πρόληψη της σπατάλης (πρβλ. 16821/12). |
| --- | --- |

4.8

Το Συμβούλιο ασχολείται επίσης με θέματα που αφορούν τη βιώσιμη παραγωγή τροφίμων. Η ιδέα σχετικά με ένα νέο πρότυπο τροφίμων που υπέβαλε πρόσφατα η Αυστρία, και η οποία υποστηρίζεται από 16 κράτη μέλη, αναφέρεται, μεταξύ άλλων, στο θέμα του καθορισμού των τιμών των τροφίμων και θα πρέπει συνεπώς να συμβάλει στην πρόληψη της σπατάλης (πρβλ. 16821/12).

| 4.9 | Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το πρόγραμμα WRAP δραστηριοποιείται εδώ και αρκετά χρόνια στον τομέα της ποσοτικής εκτίμησης και της διενέργειας εκστρατειών για την πρόληψη της απώλειας και της σπατάλης τροφίμων. Η ένωση αυτή ήταν ο εμπνευστής μιας συμφωνίας (Courtauld Commitment) ανάμεσα στις κυριότερες επιχειρήσεις λιανικού εμπορίου της χώρας και σε μεγάλο αριθμό από τους σημαντικότερους παραγωγούς τροφίμων και ποτών, με στόχο την προώθηση και εφαρμογή οιασδήποτε δράσης ικανής να μειώσει τη σπατάλη. Από την εκκίνησή της, το 2006/2007, παρατηρείται βελτίωση της κατάστασης στον χώρο της αλυσίδας τροφίμων. |
| --- | --- |

4.9

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το πρόγραμμα WRAP δραστηριοποιείται εδώ και αρκετά χρόνια στον τομέα της ποσοτικής εκτίμησης και της διενέργειας εκστρατειών για την πρόληψη της απώλειας και της σπατάλης τροφίμων. Η ένωση αυτή ήταν ο εμπνευστής μιας συμφωνίας (Courtauld Commitment) ανάμεσα στις κυριότερες επιχειρήσεις λιανικού εμπορίου της χώρας και σε μεγάλο αριθμό από τους σημαντικότερους παραγωγούς τροφίμων και ποτών, με στόχο την προώθηση και εφαρμογή οιασδήποτε δράσης ικανής να μειώσει τη σπατάλη. Από την εκκίνησή της, το 2006/2007, παρατηρείται βελτίωση της κατάστασης στον χώρο της αλυσίδας τροφίμων.

| 4.10 | Το στάδιο της εστίασης συνιστά επίσης κρίσιμο σημείο για την απώλεια τροφίμων. Έκθεση που δημοσίευσε στη Μεγάλη Βρετανία η Sustainable Restaurant Association (SRA) (Restaurant Food Waste Survey Report - 2010) παρέχει μια καλύτερη εικόνα της κατάστασης στο στάδιο αυτό. Η αρχική ιδέα ήταν να εκτιμηθούν με μεγαλύτερη ποσοτική ακρίβεια τα απορρίμματα τροφίμων δέκα εστιατορίων μελών της SRA, σε τρία επίπεδα: επιστροφές από τον καταναλωτή, σπατάλη κατά την παρασκευή και προϊόντα κατεστραμμένα ή μη χρησιμοποιήσιμα για διάφορους λόγους. Τέλος, η ανάλυση έπρεπε να καταλήγει σε πρακτικές συστάσεις για τη μείωση των παρατηρούμενων απωλειών. |
| --- | --- |

4.10

Το στάδιο της εστίασης συνιστά επίσης κρίσιμο σημείο για την απώλεια τροφίμων. Έκθεση που δημοσίευσε στη Μεγάλη Βρετανία η Sustainable Restaurant Association (SRA) (Restaurant Food Waste Survey Report - 2010) παρέχει μια καλύτερη εικόνα της κατάστασης στο στάδιο αυτό. Η αρχική ιδέα ήταν να εκτιμηθούν με μεγαλύτερη ποσοτική ακρίβεια τα απορρίμματα τροφίμων δέκα εστιατορίων μελών της SRA, σε τρία επίπεδα: επιστροφές από τον καταναλωτή, σπατάλη κατά την παρασκευή και προϊόντα κατεστραμμένα ή μη χρησιμοποιήσιμα για διάφορους λόγους. Τέλος, η ανάλυση έπρεπε να καταλήγει σε πρακτικές συστάσεις για τη μείωση των παρατηρούμενων απωλειών.

| 4.11 | Με την οικονομική και τη χρηματοπιστωτική κρίση, οι τράπεζες τροφίμων διαμαρτύρονται ότι οι πόροι τους ελαττώνονται τη στιγμή ακριβώς που οι ανάγκες τους διογκώνονται, με διαφοροποιήσεις ανάλογα με τα κράτη μέλη. Υπάρχουν συμφωνίες διαφόρων ανθρωπιστικών οργανώσεων με φορείς διανομής και μεταποίησης, με στόχο την αξιοποίηση τροφίμων που αποσύρονται από την αγορά. Βεβαίως, πρόκειται για τρόφιμα που πληρούν ακόμη όλες τις απαιτήσεις ασφάλειας για την υγεία. |
| --- | --- |

4.11

Με την οικονομική και τη χρηματοπιστωτική κρίση, οι τράπεζες τροφίμων διαμαρτύρονται ότι οι πόροι τους ελαττώνονται τη στιγμή ακριβώς που οι ανάγκες τους διογκώνονται, με διαφοροποιήσεις ανάλογα με τα κράτη μέλη. Υπάρχουν συμφωνίες διαφόρων ανθρωπιστικών οργανώσεων με φορείς διανομής και μεταποίησης, με στόχο την αξιοποίηση τροφίμων που αποσύρονται από την αγορά. Βεβαίως, πρόκειται για τρόφιμα που πληρούν ακόμη όλες τις απαιτήσεις ασφάλειας για την υγεία.

5.   Γενικές παρατηρήσεις

| 5.1 | Ενώπιον των προκλήσεων της δημογραφικής εξέλιξης, της κλιματικής αλλαγής και της αναγκαιότητας αποτελεσματικής χρήσης των πόρων, η καταπολέμηση της απώλειας και της σπατάλης τροφίμων πρέπει να θεωρείται ως μέρος της λύσης του προβλήματος της επισιτιστικής ασφάλειας. |
| --- | --- |

5.1

Ενώπιον των προκλήσεων της δημογραφικής εξέλιξης, της κλιματικής αλλαγής και της αναγκαιότητας αποτελεσματικής χρήσης των πόρων, η καταπολέμηση της απώλειας και της σπατάλης τροφίμων πρέπει να θεωρείται ως μέρος της λύσης του προβλήματος της επισιτιστικής ασφάλειας.

| 5.2 | Εκ προοιμίου, πρέπει να γίνει διάκριση της προσέγγισης που υιοθετείται για τις «αναπτυσσόμενες χώρες» και για τις «εκβιομηχανισμένες χώρες». |
| --- | --- |

5.2

Εκ προοιμίου, πρέπει να γίνει διάκριση της προσέγγισης που υιοθετείται για τις «αναπτυσσόμενες χώρες» και για τις «εκβιομηχανισμένες χώρες».

| 5.3 | Στις αναπτυσσόμενες χώρες, καθώς η απώλεια αφορά κυρίως τους πρώτους κρίκους της αλυσίδας τροφίμων, οι συνιστώμενες λύσεις είναι άλλης τάξεως και έχουν ήδη αποτελέσει αντικείμενο συστάσεων σε διάφορα έγγραφα της ΕΟΚΕ. Στις εκβιομηχανισμένες χώρες, μεταξύ των οποίων και οι χώρες της ΕΕ, η καταπολέμηση της απώλειας και της σπατάλης τροφίμων πρέπει να στοχεύει κατά προτεραιότητα τα στάδια της μεταποίησης, της διανομής, των καταναλωτών και της εστίασης. |
| --- | --- |

5.3

Στις αναπτυσσόμενες χώρες, καθώς η απώλεια αφορά κυρίως τους πρώτους κρίκους της αλυσίδας τροφίμων, οι συνιστώμενες λύσεις είναι άλλης τάξεως και έχουν ήδη αποτελέσει αντικείμενο συστάσεων σε διάφορα έγγραφα της ΕΟΚΕ. Στις εκβιομηχανισμένες χώρες, μεταξύ των οποίων και οι χώρες της ΕΕ, η καταπολέμηση της απώλειας και της σπατάλης τροφίμων πρέπει να στοχεύει κατά προτεραιότητα τα στάδια της μεταποίησης, της διανομής, των καταναλωτών και της εστίασης.

| 5.4 | Στις εκβιομηχανισμένες χώρες, παρατηρείται κυρίως πρόβλημα συμπεριφοράς, λόγω της μείωσης του ποσοστού των εξόδων διατροφής στο καλάθι της νοικοκυράς κατά τα τελευταία σαράντα χρόνια, που καθιστά, πιθανότατα, τον τελικό καταναλωτή λιγότερο προσεκτικό έναντι των τροφίμων. Ορισμένες έρευνες δείχνουν ότι η αντιμετώπιση των τροφίμων, τόσο κατά την αγορά όσο και κατά την κατανάλωση, παρουσιάζει διακυμάνσεις ανάλογα με τα χαρακτηριστικά του νοικοκυριού (επίπεδο εισοδημάτων, μέγεθος και ηλικία του νοικοκυριού κ.λπ.). Πρόκειται για στοιχείο που θα πρέπει να ληφθεί υπόψη για τη βελτιστοποίηση των δράσεων εκπαίδευσης, ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης που θα αναληφθούν. |
| --- | --- |

5.4

Στις εκβιομηχανισμένες χώρες, παρατηρείται κυρίως πρόβλημα συμπεριφοράς, λόγω της μείωσης του ποσοστού των εξόδων διατροφής στο καλάθι της νοικοκυράς κατά τα τελευταία σαράντα χρόνια, που καθιστά, πιθανότατα, τον τελικό καταναλωτή λιγότερο προσεκτικό έναντι των τροφίμων. Ορισμένες έρευνες δείχνουν ότι η αντιμετώπιση των τροφίμων, τόσο κατά την αγορά όσο και κατά την κατανάλωση, παρουσιάζει διακυμάνσεις ανάλογα με τα χαρακτηριστικά του νοικοκυριού (επίπεδο εισοδημάτων, μέγεθος και ηλικία του νοικοκυριού κ.λπ.). Πρόκειται για στοιχείο που θα πρέπει να ληφθεί υπόψη για τη βελτιστοποίηση των δράσεων εκπαίδευσης, ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης που θα αναληφθούν.

| 5.5 | Με βάση τις πολυάριθμες μελέτες και πρωτοβουλίες που έχουν αναπτυχθεί για την καταπολέμηση της απώλειας και της σπατάλης τροφίμων, διαπιστώνεται ότι χρειάζονται αξιόπιστα και συγκρίσιμα στοιχεία. Επομένως, προτεραιότητα σε επίπεδο Ένωσης έχει η ύπαρξη ενιαίου ορισμού και κοινής μεθοδολογίας για την ποσοτική εκτίμηση της απώλειας και της σπατάλης. Το έργο αυτό θα αναληφθεί στα πλαίσια του προγράμματος «Fusions» του Έβδομου προγράμματος πλαισίου έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης (ΠΠ7), που ξεκίνησε τον Αύγουστο του 2012. Το πρόγραμμα αυτό ασχολείται επίσης με την ανταλλαγή και ανάπτυξη ορθών πρακτικών, τη διοργάνωση εκδηλώσεων μεταξύ διαφόρων εταίρων, τη βελτίωση της ευαισθητοποίησης και την προώθηση πολιτικών συστάσεων. Ωστόσο, ο επείγων χαρακτήρας της κατάστασης και οι ταχθέντες στόχοι συνηγορούν υπέρ της άμεσης έναρξης συγκεκριμένων δράσεων, παράλληλα με τη διεξαγωγή ερευνών για βελτίωση της συλλογής στοιχείων. |
| --- | --- |

5.5

Με βάση τις πολυάριθμες μελέτες και πρωτοβουλίες που έχουν αναπτυχθεί για την καταπολέμηση της απώλειας και της σπατάλης τροφίμων, διαπιστώνεται ότι χρειάζονται αξιόπιστα και συγκρίσιμα στοιχεία. Επομένως, προτεραιότητα σε επίπεδο Ένωσης έχει η ύπαρξη ενιαίου ορισμού και κοινής μεθοδολογίας για την ποσοτική εκτίμηση της απώλειας και της σπατάλης. Το έργο αυτό θα αναληφθεί στα πλαίσια του προγράμματος «Fusions» του Έβδομου προγράμματος πλαισίου έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης (ΠΠ7), που ξεκίνησε τον Αύγουστο του 2012. Το πρόγραμμα αυτό ασχολείται επίσης με την ανταλλαγή και ανάπτυξη ορθών πρακτικών, τη διοργάνωση εκδηλώσεων μεταξύ διαφόρων εταίρων, τη βελτίωση της ευαισθητοποίησης και την προώθηση πολιτικών συστάσεων. Ωστόσο, ο επείγων χαρακτήρας της κατάστασης και οι ταχθέντες στόχοι συνηγορούν υπέρ της άμεσης έναρξης συγκεκριμένων δράσεων, παράλληλα με τη διεξαγωγή ερευνών για βελτίωση της συλλογής στοιχείων.

| 5.6 | Για να αξιοποιηθούν στον μέγιστο βαθμό τα συμπεράσματα από τις διάφορες εμπειρίες σε ευρωπαϊκό, σε εθνικό και σε τοπικό επίπεδο, απαιτείται η δημιουργία πλαισίου που να ευνοεί την ανταλλαγή πληροφοριών και εποικοδομητικών πρωτοβουλιών. |
| --- | --- |

5.6

Για να αξιοποιηθούν στον μέγιστο βαθμό τα συμπεράσματα από τις διάφορες εμπειρίες σε ευρωπαϊκό, σε εθνικό και σε τοπικό επίπεδο, απαιτείται η δημιουργία πλαισίου που να ευνοεί την ανταλλαγή πληροφοριών και εποικοδομητικών πρωτοβουλιών.

| 5.7 | Σε γενικές γραμμές:






  — | Οι προσπάθειες περιορισμού της απώλειας και της σπατάλης τροφίμων θα πρέπει να τηρούν σειρά προτεραιότητας ανάλογα με το είδος της απώλειας: κατά πρώτο λόγο η πρόληψη, έπειτα η χρήση για ανθρώπινη κατανάλωση (λ.χ. δωρεές στις τράπεζες τροφίμων), κατόπιν η χρήση για ζωοτροφές και, τέλος, για παραγωγή ενέργειας και λιπασματοποίηση. |
| --- | --- | --- |

5.7

Σε γενικές γραμμές:

—

Οι προσπάθειες περιορισμού της απώλειας και της σπατάλης τροφίμων θα πρέπει να τηρούν σειρά προτεραιότητας ανάλογα με το είδος της απώλειας: κατά πρώτο λόγο η πρόληψη, έπειτα η χρήση για ανθρώπινη κατανάλωση (λ.χ. δωρεές στις τράπεζες τροφίμων), κατόπιν η χρήση για ζωοτροφές και, τέλος, για παραγωγή ενέργειας και λιπασματοποίηση.

| — | Θα πρέπει να αναπτυχθούν δράσεις σε όλα τα επίπεδα της αλυσίδας τροφίμων, με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη προτεραιότητα σε προσεγγίσεις δημιουργίας κινήτρων. |
| --- | --- |

—

Θα πρέπει να αναπτυχθούν δράσεις σε όλα τα επίπεδα της αλυσίδας τροφίμων, με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη προτεραιότητα σε προσεγγίσεις δημιουργίας κινήτρων.

| — | Σε οιαδήποτε δράση για τον περιορισμό της απώλειας και της σπατάλης δεν είναι δυνατόν να διακυβεύονται οι απαιτήσεις ασφάλειας των τροφίμων. |
| --- | --- |

—

Σε οιαδήποτε δράση για τον περιορισμό της απώλειας και της σπατάλης δεν είναι δυνατόν να διακυβεύονται οι απαιτήσεις ασφάλειας των τροφίμων.

| 5.8 | Οι μεγάλοι διανομείς, παρότι δεν αντιπροσωπεύουν το στάδιο όπου η σπατάλη τροφίμων είναι η πιο σημαντική, μπορούν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στον περιορισμό της, προσαρμόζοντας ορισμένες εμπορικές πρακτικές και συνεπικουρώντας καλύτερα τους καταναλωτές σε επίπεδο ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης. |
| --- | --- |

5.8

Οι μεγάλοι διανομείς, παρότι δεν αντιπροσωπεύουν το στάδιο όπου η σπατάλη τροφίμων είναι η πιο σημαντική, μπορούν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στον περιορισμό της, προσαρμόζοντας ορισμένες εμπορικές πρακτικές και συνεπικουρώντας καλύτερα τους καταναλωτές σε επίπεδο ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης.

| 5.9 | Ωστόσο, από την ανάλυση των ερευνών που μελετούν τις εμπορικές πρακτικές πώλησης, δεν είναι πάντα εύκολο να εντοπιστούν εκείνες που επηρεάζουν σαφώς τη σπατάλη τροφίμων προς τη μία ή προς την άλλη κατεύθυνση. Η επίδρασή τους είναι θετική ή αρνητική σε συνάρτηση με διάφορες παραμέτρους, όπως το μέγεθος του νοικοκυριού, τα χαρακτηριστικά του ή ακόμη το είδος του εκάστοτε προϊόντος. |
| --- | --- |

5.9

Ωστόσο, από την ανάλυση των ερευνών που μελετούν τις εμπορικές πρακτικές πώλησης, δεν είναι πάντα εύκολο να εντοπιστούν εκείνες που επηρεάζουν σαφώς τη σπατάλη τροφίμων προς τη μία ή προς την άλλη κατεύθυνση. Η επίδρασή τους είναι θετική ή αρνητική σε συνάρτηση με διάφορες παραμέτρους, όπως το μέγεθος του νοικοκυριού, τα χαρακτηριστικά του ή ακόμη το είδος του εκάστοτε προϊόντος.

| 5.10 | Στα συμπεράσματα μιας έρευνας του CRIOC (Centre de Recherche et d’Information des Organisations de Consommateurs) (Κέντρο έρευνας και ενημέρωσης των οργανώσεων καταναλωτών, Βέλγιο) σχετικά με τις εμπορικές πρακτικές στο Βέλγιο, προτείνονται ορισμένες πρωτοβουλίες που θα μπορούσαν να αναπτυχθούν σε συνεργασία με τον κλάδο της διανομής ώστε να ωθούνται οι καταναλωτές σε υπεύθυνες επιλογές. Ανάμεσα στις διάφορες προτεινόμενες κατευθύνσεις, ας σημειωθούν οι εξής: διάλογος με τον καταναλωτή σχετικά με την προέλευση, τις μεθόδους παραγωγής και τη διατροφική αξία μάλλον και όχι αποκλειστικά με τον παράγοντα της τιμής, ή ακόμη διευκόλυνση της ορθής ερμηνείας των ημερομηνιών λήξης που αναγράφονται στην επισήμανση. |
| --- | --- |

5.10

Στα συμπεράσματα μιας έρευνας του CRIOC (Centre de Recherche et d’Information des Organisations de Consommateurs) (Κέντρο έρευνας και ενημέρωσης των οργανώσεων καταναλωτών, Βέλγιο) σχετικά με τις εμπορικές πρακτικές στο Βέλγιο, προτείνονται ορισμένες πρωτοβουλίες που θα μπορούσαν να αναπτυχθούν σε συνεργασία με τον κλάδο της διανομής ώστε να ωθούνται οι καταναλωτές σε υπεύθυνες επιλογές. Ανάμεσα στις διάφορες προτεινόμενες κατευθύνσεις, ας σημειωθούν οι εξής: διάλογος με τον καταναλωτή σχετικά με την προέλευση, τις μεθόδους παραγωγής και τη διατροφική αξία μάλλον και όχι αποκλειστικά με τον παράγοντα της τιμής, ή ακόμη διευκόλυνση της ορθής ερμηνείας των ημερομηνιών λήξης που αναγράφονται στην επισήμανση.

| 5.11 | Σε μια εποχή όπου οι τράπεζες τροφίμων αντιμετωπίζουν μείωση των πόρων τους και ταυτόχρονη αύξηση αιτημάτων, οι αρχές πρέπει να καταβάλουν κάθε προσπάθεια για τη διευκόλυνση της μεταφοράς τροφίμων υπέρ των τραπεζών. Η ασφάλεια των τροφίμων πρέπει να παραμένει προτεραιότητα, παράλληλα όμως οι αρχές πρέπει να προσαρμόσουν ορισμένες διοικητικές απαιτήσεις ώστε να διευκολύνουν το έργο των διανομέων που προτιμούν να τροφοδοτούν τις τράπεζες τροφίμων παρά να απορρίπτουν τρόφιμα που είναι ακόμη βρώσιμα. Το ίδιο ισχύει και για τις υπηρεσίες εστίασης και παροχής έτοιμων φαγητών. Πρέπει να ενθαρρυνθεί η προώθηση εμπειριών που έχουν αναπτυχθεί σε ορισμένα κράτη μέλη, τόσο σε θέματα απαλλαγής των δωρητών από ευθύνη, υπό την επιφύλαξη κάποιων όρων, όσο και σε θέματα φορολογικών κινήτρων. |
| --- | --- |

5.11

Σε μια εποχή όπου οι τράπεζες τροφίμων αντιμετωπίζουν μείωση των πόρων τους και ταυτόχρονη αύξηση αιτημάτων, οι αρχές πρέπει να καταβάλουν κάθε προσπάθεια για τη διευκόλυνση της μεταφοράς τροφίμων υπέρ των τραπεζών. Η ασφάλεια των τροφίμων πρέπει να παραμένει προτεραιότητα, παράλληλα όμως οι αρχές πρέπει να προσαρμόσουν ορισμένες διοικητικές απαιτήσεις ώστε να διευκολύνουν το έργο των διανομέων που προτιμούν να τροφοδοτούν τις τράπεζες τροφίμων παρά να απορρίπτουν τρόφιμα που είναι ακόμη βρώσιμα. Το ίδιο ισχύει και για τις υπηρεσίες εστίασης και παροχής έτοιμων φαγητών. Πρέπει να ενθαρρυνθεί η προώθηση εμπειριών που έχουν αναπτυχθεί σε ορισμένα κράτη μέλη, τόσο σε θέματα απαλλαγής των δωρητών από ευθύνη, υπό την επιφύλαξη κάποιων όρων, όσο και σε θέματα φορολογικών κινήτρων.

| 5.12 | Στον τρέχοντα προβληματισμό σχετικά με την προτίμηση των τοπικών προϊόντων για τη συλλογική εστίαση, διαπιστώνεται ότι οι τοπικοί παραγωγοί και συνεταιρισμοί ενδέχεται να αποθαρρυνθούν από τις επαχθείς διαδικασίες. Η ευχερέστερη πρόσβαση των παραγόντων αυτών στις δημόσιες συμβάσεις θα μπορούσε να αποτελέσει μέρος της λύσης. Στο επίπεδο αυτό, οι τοπικές αρχές μπορούν επίσης να αναλάβουν ρόλο, τόσο ως προς την εισαγωγή ειδικών κριτηρίων για τα κυλικεία που υπάγονται στην ευθύνη τους, όσο και ως προς την κατάρτιση του προσωπικού για μια πιο βιώσιμη διατροφή. |
| --- | --- |

5.12

Στον τρέχοντα προβληματισμό σχετικά με την προτίμηση των τοπικών προϊόντων για τη συλλογική εστίαση, διαπιστώνεται ότι οι τοπικοί παραγωγοί και συνεταιρισμοί ενδέχεται να αποθαρρυνθούν από τις επαχθείς διαδικασίες. Η ευχερέστερη πρόσβαση των παραγόντων αυτών στις δημόσιες συμβάσεις θα μπορούσε να αποτελέσει μέρος της λύσης. Στο επίπεδο αυτό, οι τοπικές αρχές μπορούν επίσης να αναλάβουν ρόλο, τόσο ως προς την εισαγωγή ειδικών κριτηρίων για τα κυλικεία που υπάγονται στην ευθύνη τους, όσο και ως προς την κατάρτιση του προσωπικού για μια πιο βιώσιμη διατροφή.

| 5.13 | Στον τομέα της εστίασης πάντα, από τις διάφορες πρωτοβουλίες έχει προκύψει ότι απαιτούνται επικοινωνιακές δράσεις έναντι του προσωπικού και του καταναλωτή, με στόχο την αλλαγή συμπεριφοράς. |
| --- | --- |

5.13

Στον τομέα της εστίασης πάντα, από τις διάφορες πρωτοβουλίες έχει προκύψει ότι απαιτούνται επικοινωνιακές δράσεις έναντι του προσωπικού και του καταναλωτή, με στόχο την αλλαγή συμπεριφοράς.

| 5.14 | Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα των μαγείρων θα πρέπει να προσαρμοστεί καταλλήλως. Θα μπορούσε να περιλαμβάνει ευαισθητοποίηση στις διάφορες πτυχές που σχετίζονται με τη σπατάλη τροφίμων, όπως η διαχείριση των αποθεμάτων, η διαλογή των απορριμμάτων, το δυνατό οικονομικό κέρδος ή ακόμη η προσέγγιση από την άποψη του καταναλωτή. |
| --- | --- |

5.14

Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα των μαγείρων θα πρέπει να προσαρμοστεί καταλλήλως. Θα μπορούσε να περιλαμβάνει ευαισθητοποίηση στις διάφορες πτυχές που σχετίζονται με τη σπατάλη τροφίμων, όπως η διαχείριση των αποθεμάτων, η διαλογή των απορριμμάτων, το δυνατό οικονομικό κέρδος ή ακόμη η προσέγγιση από την άποψη του καταναλωτή.

| 5.15 | Οιαδήποτε πολιτική πρόληψης πρέπει να στηρίζεται σε κοινή και συντονισμένη δράση του συνόλου των ενδιαφερομένων φορέων, δεδομένου ότι τα προς λήψη μέτρα πρέπει να διαφοροποιούνται ανά φορέα, είδος προϊόντος και τρόπο κατανάλωσης, προκειμένου να επιτευχθούν απτά αποτελέσματα το ταχύτερο δυνατόν. |
| --- | --- |

5.15

Οιαδήποτε πολιτική πρόληψης πρέπει να στηρίζεται σε κοινή και συντονισμένη δράση του συνόλου των ενδιαφερομένων φορέων, δεδομένου ότι τα προς λήψη μέτρα πρέπει να διαφοροποιούνται ανά φορέα, είδος προϊόντος και τρόπο κατανάλωσης, προκειμένου να επιτευχθούν απτά αποτελέσματα το ταχύτερο δυνατόν.

| 5.16 | Ως παράδειγμα μπορεί να αναφερθεί η ανάγκη έναρξης διαλόγου με τη βιομηχανία μεταποίησης προκειμένου να διαθέτει στην αγορά προϊόντα που συμβάλλουν σε μείωση της σπατάλης τροφίμων εκ μέρους των οικογενειών (σχεδιασμός των συσκευασιών, ποσότητες και μορφή κατάλληλα προσαρμοσμένες για ορισμένα τρόφιμα κ.λπ.). Η προβληματική αυτή θα πρέπει να περιλαμβάνεται και στα προγράμματα κατάρτισης των σχεδιαστών συσκευασιών. |
| --- | --- |

5.16

Ως παράδειγμα μπορεί να αναφερθεί η ανάγκη έναρξης διαλόγου με τη βιομηχανία μεταποίησης προκειμένου να διαθέτει στην αγορά προϊόντα που συμβάλλουν σε μείωση της σπατάλης τροφίμων εκ μέρους των οικογενειών (σχεδιασμός των συσκευασιών, ποσότητες και μορφή κατάλληλα προσαρμοσμένες για ορισμένα τρόφιμα κ.λπ.). Η προβληματική αυτή θα πρέπει να περιλαμβάνεται και στα προγράμματα κατάρτισης των σχεδιαστών συσκευασιών.

| 5.17 | Για το στάδιο της πρωτογενούς παραγωγής, θα μπορούσαν να προωθηθούν και να αναπτυχθούν διάφορες κατευθύνσεις:






  — | συνέχιση και μάλιστα εντατικοποίηση της εφαρμοσμένης έρευνας, και για τα ζώα και για τα φυτά, με στόχο τη μείωση των απωλειών που οφείλονται σε ασθένειες, σε τεχνική υστέρηση ή σε κλιματική αστάθεια· η ευρωπαϊκή σύμπραξη καινοτομίας «για την παραγωγικότητα και τη βιωσιμότητα της γεωργίας» θα μπορούσε να ενταχθεί στις διεργασίες αυτές· |
| --- | --- | --- |

5.17

Για το στάδιο της πρωτογενούς παραγωγής, θα μπορούσαν να προωθηθούν και να αναπτυχθούν διάφορες κατευθύνσεις:

—

συνέχιση και μάλιστα εντατικοποίηση της εφαρμοσμένης έρευνας, και για τα ζώα και για τα φυτά, με στόχο τη μείωση των απωλειών που οφείλονται σε ασθένειες, σε τεχνική υστέρηση ή σε κλιματική αστάθεια· η ευρωπαϊκή σύμπραξη καινοτομίας «για την παραγωγικότητα και τη βιωσιμότητα της γεωργίας» θα μπορούσε να ενταχθεί στις διεργασίες αυτές·

| — | προώθηση της σύναψης διεπαγγελματικών συμφωνιών, οι οποίες εξάλλου συνιστώνται από την ισχύουσα και από τη μέλλουσα ΚΓΠ, με μέριμνα για την αποτελεσματικότητά τους και την εξέλιξή τους προς την κατεύθυνση της βιωσιμότητας· |
| --- | --- |

—

προώθηση της σύναψης διεπαγγελματικών συμφωνιών, οι οποίες εξάλλου συνιστώνται από την ισχύουσα και από τη μέλλουσα ΚΓΠ, με μέριμνα για την αποτελεσματικότητά τους και την εξέλιξή τους προς την κατεύθυνση της βιωσιμότητας·

| — | ο ρόλος της γεωργίας ως προμηθευτή της βιομηχανίας γεωργικών προϊόντων διατροφής θα εξακολουθήσει να είναι καθοριστικός, αλλά η προώθηση και περαιτέρω ανάπτυξη των βραχέων αλυσίδων εφοδιασμού τροφίμων μπορεί να συμβάλει στη μείωση των απωλειών και της σπατάλης, χάρη στην κατάργηση μεσαζόντων μεταξύ των σταδίων της παραγωγής και της κατανάλωσης. |
| --- | --- |

—

ο ρόλος της γεωργίας ως προμηθευτή της βιομηχανίας γεωργικών προϊόντων διατροφής θα εξακολουθήσει να είναι καθοριστικός, αλλά η προώθηση και περαιτέρω ανάπτυξη των βραχέων αλυσίδων εφοδιασμού τροφίμων μπορεί να συμβάλει στη μείωση των απωλειών και της σπατάλης, χάρη στην κατάργηση μεσαζόντων μεταξύ των σταδίων της παραγωγής και της κατανάλωσης.

| 5.18 | Σήμερα, το εύρος της απώλειας και της σπατάλης τροφίμων καθώς και τα αίτιά τους είναι, κατά γενικό κανόνα, γνωστά. Θα ήταν, όμως, σκόπιμο να διευκρινιστούν καλύτερα οι απώλειες ανάλογα με την αιτία. Είναι σαφές ότι οι διάφορες μελέτες ποσοτικής εκτίμησης της απώλειας και της σπατάλης σε διάφορα στάδια είναι καίριες για την καλύτερη κατανόηση του φαινομένου και τη δρομολόγηση δράσεων πρόληψης, με βάση σοβαρά και επαληθεύσιμα επιχειρήματα. Οι διαδικασίες αυτές έχουν ακόμη μεγαλύτερη σημασία, δεδομένου ότι το κόστος που συνδέεται με τη σπατάλη, λόγω του όγκου των παραγόμενων απορριμμάτων, είναι βέβαιο ότι στο μέλλον θα αυξηθεί. |
| --- | --- |

5.18

Σήμερα, το εύρος της απώλειας και της σπατάλης τροφίμων καθώς και τα αίτιά τους είναι, κατά γενικό κανόνα, γνωστά. Θα ήταν, όμως, σκόπιμο να διευκρινιστούν καλύτερα οι απώλειες ανάλογα με την αιτία. Είναι σαφές ότι οι διάφορες μελέτες ποσοτικής εκτίμησης της απώλειας και της σπατάλης σε διάφορα στάδια είναι καίριες για την καλύτερη κατανόηση του φαινομένου και τη δρομολόγηση δράσεων πρόληψης, με βάση σοβαρά και επαληθεύσιμα επιχειρήματα. Οι διαδικασίες αυτές έχουν ακόμη μεγαλύτερη σημασία, δεδομένου ότι το κόστος που συνδέεται με τη σπατάλη, λόγω του όγκου των παραγόμενων απορριμμάτων, είναι βέβαιο ότι στο μέλλον θα αυξηθεί.

| 5.19 | Στην πραγματικότητα, η σπατάλη τροφίμων στο στάδιο του καταναλωτή οφείλεται σε πλήθος παραγόντων, που διαφοροποιούνται ανά κράτος μέλος, σύμφωνα με τις παραδόσεις, το κλίμα, τις διατροφικές συνήθειες και τα χαρακτηριστικά των νοικοκυριών. Το γεγονός αυτό περιπλέκει ακόμη περισσότερο την επιλογή κατάλληλων επικοινωνιακών δράσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. |
| --- | --- |

5.19

Στην πραγματικότητα, η σπατάλη τροφίμων στο στάδιο του καταναλωτή οφείλεται σε πλήθος παραγόντων, που διαφοροποιούνται ανά κράτος μέλος, σύμφωνα με τις παραδόσεις, το κλίμα, τις διατροφικές συνήθειες και τα χαρακτηριστικά των νοικοκυριών. Το γεγονός αυτό περιπλέκει ακόμη περισσότερο την επιλογή κατάλληλων επικοινωνιακών δράσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Βρυξέλλες, 20 Μαρτίου 2013.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Staffan NILSSON

---

(1)  Γνωμοδότηση ΕΟΚΕ με θέμα Διανομή τροφίμων στους απόρους της Ένωσης (ΕΕ C 43 της 15.02.2012, σ. 94-98)

1

(2)  «Χάρτης πορείας για μια αποδοτική, από πλευράς πόρων, Ευρώπη», [COM(2011) 571 final], σημείο 5.1.

2

(3)  «Χάρτης πορείας για μια αποδοτική, από πλευράς πόρων, Ευρώπη», [COM(2011) 571 final].

3

---

III Προπαρασκευαστικές πράξεις

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

488η σύνοδος ολομέλειας της 20ής και 21ης Μαρτίου 2013

| 6.6.2013 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 161/52 |
| --- | --- | --- | --- |

6.6.2013

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 161/52

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής: “Οι εξόχως απόκεντρες περιοχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης: Προς μια εταιρική σχέση για μια έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη”»

COM(2012) 287 final

2013/C 161/09

Εισηγητής: ο κ. MALOSSE

Στις 20 Ιουνίου 2012, και σύμφωνα με το άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την

Ανακοίνωση της Επιτροπής – Οι εξόχως απόκεντρες περιοχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης: προς μια εταιρική σχέση για μια έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη

COM(2012) 287 final.

Το ειδικευμένο τμήμα «Οικονομική και Νομισματική Ένωση, Οικονομική και Κοινωνική Συνοχή», στο οποίο ανατέθηκαν οι σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 4 Μαρτίου 2013.

Κατά την 488η σύνοδο ολομέλειας, της 20ής και 21ης Μαρτίου 2013 (συνεδρίαση της 20ής Μαρτίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 165 ψήφους υπέρ, 2 κατά και 6 αποχές.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις – «Πώς θα γίνουν οι ΕΑΠ Πλατφόρμες της Ευρώπης»

| 1.1 | Η προτεραιότητα της ΕΕ για τις εξόχως απόκεντρες περιοχές (στο εξής ΕΑΠ) πρέπει σήμερα να είναι η ενίσχυση των δεσμών που τις συνδέουν με την ηπειρωτική Ευρώπη και της αίσθησης των πολιτών τους ότι το ευρωπαϊκό εγχείρημα τους αφορά και τους περιλαμβάνει. Σε ορισμένους τομείς —όπως η βιοποικιλότητα, η παρατήρηση της Γης, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η ενσωμάτωση των πολιτισμών—, οι ΕΑΠ μπορούν να αποτελέσουν εργαστήρι, τόπο πειραματισμού, ακόμη και πρότυπο για την Ευρώπη. |
| --- | --- |

1.1

Η προτεραιότητα της ΕΕ για τις εξόχως απόκεντρες περιοχές (στο εξής ΕΑΠ) πρέπει σήμερα να είναι η ενίσχυση των δεσμών που τις συνδέουν με την ηπειρωτική Ευρώπη και της αίσθησης των πολιτών τους ότι το ευρωπαϊκό εγχείρημα τους αφορά και τους περιλαμβάνει. Σε ορισμένους τομείς —όπως η βιοποικιλότητα, η παρατήρηση της Γης, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η ενσωμάτωση των πολιτισμών—, οι ΕΑΠ μπορούν να αποτελέσουν εργαστήρι, τόπο πειραματισμού, ακόμη και πρότυπο για την Ευρώπη.

| 1.2 | Οι ΕΑΠ έχουν να προσφέρουν σημαντικά πλεονεκτήματα για το μέλλον της Ευρώπης, όπως, μεταξύ άλλων: τις ικανότητες των γυναικών και των ανδρών τους, τα προϊόντα της γεωργίας, της αλιείας και της βιομηχανίας τους, τον ποιοτικό τους τουρισμό, τη γεωγραφική τους θέση που τις καθιστά πλατφόρμες της Ευρώπης στην περιοχή τους. Οι ΕΑΠ πρέπει να έχουν πρόσβαση σε όλα τα πλεονεκτήματα της εσωτερικής αγοράς, υπό ισότιμους όρους με τις άλλες ευρωπαϊκές περιφέρειες. |
| --- | --- |

1.2

Οι ΕΑΠ έχουν να προσφέρουν σημαντικά πλεονεκτήματα για το μέλλον της Ευρώπης, όπως, μεταξύ άλλων: τις ικανότητες των γυναικών και των ανδρών τους, τα προϊόντα της γεωργίας, της αλιείας και της βιομηχανίας τους, τον ποιοτικό τους τουρισμό, τη γεωγραφική τους θέση που τις καθιστά πλατφόρμες της Ευρώπης στην περιοχή τους. Οι ΕΑΠ πρέπει να έχουν πρόσβαση σε όλα τα πλεονεκτήματα της εσωτερικής αγοράς, υπό ισότιμους όρους με τις άλλες ευρωπαϊκές περιφέρειες.

| 1.3 | Παρότι η παρούσα συγκυρία είναι ιδιαίτερα περιοριστική από δημοσιονομική άποψη, η ειδική στήριξη προς τις ΕΑΠ δεν πρέπει να μειωθεί. Οι περιοχές αυτές πρέπει να διαθέτουν κατάλληλα χρηματοοικονομικά μέσα ώστε να επιτύχουν τους στόχους της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» και να αντισταθμίσουν τις επιπτώσεις των μειονεκτημάτων τους, που συνδέονται κυρίως με την απομακρυσμένη θέση τους. |
| --- | --- |

1.3

Παρότι η παρούσα συγκυρία είναι ιδιαίτερα περιοριστική από δημοσιονομική άποψη, η ειδική στήριξη προς τις ΕΑΠ δεν πρέπει να μειωθεί. Οι περιοχές αυτές πρέπει να διαθέτουν κατάλληλα χρηματοοικονομικά μέσα ώστε να επιτύχουν τους στόχους της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» και να αντισταθμίσουν τις επιπτώσεις των μειονεκτημάτων τους, που συνδέονται κυρίως με την απομακρυσμένη θέση τους.

| 1.4 | Η ευρωπαϊκή πολιτική υπέρ των ΕΑΠ έχει βέβαια να παρουσιάσει καλά αποτελέσματα, πρέπει όμως να δοθεί νέα πνοή στην έννοια της εξόχως απόκεντρης θέσης, δυνάμει της ειδικής νομικής βάσης που προσφέρει η Συνθήκη για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής ΣΛΕΕ), ώστε να αποκτήσει μια πιο στρατηγική και πιο φιλόδοξη διάσταση. Λόγου χάρη, δεν γίνεται πλέον να είναι αποκλεισμένες οι περιοχές αυτές από τις ευρωπαϊκές πολιτικές για τα μεγάλα δίκτυα, την έρευνα, την κινητικότητα, την παρατήρηση της Γης. |
| --- | --- |

1.4

Η ευρωπαϊκή πολιτική υπέρ των ΕΑΠ έχει βέβαια να παρουσιάσει καλά αποτελέσματα, πρέπει όμως να δοθεί νέα πνοή στην έννοια της εξόχως απόκεντρης θέσης, δυνάμει της ειδικής νομικής βάσης που προσφέρει η Συνθήκη για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής ΣΛΕΕ), ώστε να αποκτήσει μια πιο στρατηγική και πιο φιλόδοξη διάσταση. Λόγου χάρη, δεν γίνεται πλέον να είναι αποκλεισμένες οι περιοχές αυτές από τις ευρωπαϊκές πολιτικές για τα μεγάλα δίκτυα, την έρευνα, την κινητικότητα, την παρατήρηση της Γης.

| 1.5 | Ο μηχανισμός POSEI (προγράμματα ειδικών μέτρων λόγω του απομακρυσμένου και νησιωτικού χαρακτήρα ορισμένων περιφερειών) πρέπει να αξιολογηθεί και να διευρυνθεί ώστε να εφαρμόζεται σε όλα τα προϊόντα των ΕΑΠ, αγροτικά και μη. |
| --- | --- |

1.5

Ο μηχανισμός POSEI (προγράμματα ειδικών μέτρων λόγω του απομακρυσμένου και νησιωτικού χαρακτήρα ορισμένων περιφερειών) πρέπει να αξιολογηθεί και να διευρυνθεί ώστε να εφαρμόζεται σε όλα τα προϊόντα των ΕΑΠ, αγροτικά και μη.

| 1.6 | Το άρθρο 349 της ΣΛΕΕ πρέπει να εφαρμοστεί πραγματικά σε ορισμένες ευρωπαϊκές πολιτικές —λ.χ. αυτές που αφορούν τον ανταγωνισμό, τις δημόσιες συμβάσεις, την αλιεία, το περιβάλλον—, ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαίτερες γεωγραφικές και κλιματολογικές συνθήκες των ΕΑΠ. Οι ενδοιασμοί της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επί του θέματος φαίνεται πως δεν ευσταθούν βάσει της Συνθήκης. Η ΕΟΚΕ ζητά από την Επιτροπή να καταρτίσει και να δημοσιεύσει μελέτη σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 349. |
| --- | --- |

1.6

Το άρθρο 349 της ΣΛΕΕ πρέπει να εφαρμοστεί πραγματικά σε ορισμένες ευρωπαϊκές πολιτικές —λ.χ. αυτές που αφορούν τον ανταγωνισμό, τις δημόσιες συμβάσεις, την αλιεία, το περιβάλλον—, ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαίτερες γεωγραφικές και κλιματολογικές συνθήκες των ΕΑΠ. Οι ενδοιασμοί της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επί του θέματος φαίνεται πως δεν ευσταθούν βάσει της Συνθήκης. Η ΕΟΚΕ ζητά από την Επιτροπή να καταρτίσει και να δημοσιεύσει μελέτη σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 349.

| 1.7 | Η απασχόληση και η νεολαία αποτελούν καίριες προκλήσεις για τις ΕΑΠ. Η κοινωνική διάσταση πρέπει να αναχθεί σε μία από τις προτεραιότητες των ευρωπαϊκών πολιτικών υπέρ των ΕΑΠ. Επομένως, απαιτείται πραγματική ανάπτυξη της πτυχής αυτής μέσω της εφαρμογής βραχυπρόθεσμων, μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων μέτρων και μέσω προγραμμάτων στήριξης της εκπαίδευσης και της επαγγελματικής κατάρτισης, αφενός, και των δραστηριοτήτων που δημιουργούν απασχόληση και πλούτο, αφετέρου. |
| --- | --- |

1.7

Η απασχόληση και η νεολαία αποτελούν καίριες προκλήσεις για τις ΕΑΠ. Η κοινωνική διάσταση πρέπει να αναχθεί σε μία από τις προτεραιότητες των ευρωπαϊκών πολιτικών υπέρ των ΕΑΠ. Επομένως, απαιτείται πραγματική ανάπτυξη της πτυχής αυτής μέσω της εφαρμογής βραχυπρόθεσμων, μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων μέτρων και μέσω προγραμμάτων στήριξης της εκπαίδευσης και της επαγγελματικής κατάρτισης, αφενός, και των δραστηριοτήτων που δημιουργούν απασχόληση και πλούτο, αφετέρου.

| 1.8 | Εξάλλου, χάρη σε προγράμματα που θα εφαρμοστούν στις ΕΑΠ, η Ευρώπη μπορεί να βελτιώσει την ανταγωνιστικότητά της – για παράδειγμα, σε θέματα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και επιστημών της θάλασσας, μελετών της βιοποικιλότητας, δασολογίας, υγείας και καταπολέμησης των τροπικών ασθενειών. |
| --- | --- |

1.8

Εξάλλου, χάρη σε προγράμματα που θα εφαρμοστούν στις ΕΑΠ, η Ευρώπη μπορεί να βελτιώσει την ανταγωνιστικότητά της – για παράδειγμα, σε θέματα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και επιστημών της θάλασσας, μελετών της βιοποικιλότητας, δασολογίας, υγείας και καταπολέμησης των τροπικών ασθενειών.

| 1.9 | Η καλύτερη ένταξη των ΕΑΠ στο γεωγραφικό τους περιβάλλον αποτελεί προφανή στόχο. Πολλά είναι τα παραδείγματα που αποδεικνύουν τη δυσχέρεια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να σχηματίσει μια σφαιρική αντίληψη του στρατηγικού ρόλου των ΕΑΠ ως ευρωπαϊκής πλατφόρμας στον τομέα των εξωτερικών πολιτικών της ΕΕ, ιδίως σε θέματα εμπορικά, αλιευτικής πολιτικής, αναπτυξιακής συνεργασίας. Η αποφασιστική στήριξη της περιφερειακής συνεργασίας, κατά τρόπο πιο αισθητό και δυναμικό, εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αποτελεί επιτακτική ανάγκη. |
| --- | --- |

1.9

Η καλύτερη ένταξη των ΕΑΠ στο γεωγραφικό τους περιβάλλον αποτελεί προφανή στόχο. Πολλά είναι τα παραδείγματα που αποδεικνύουν τη δυσχέρεια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να σχηματίσει μια σφαιρική αντίληψη του στρατηγικού ρόλου των ΕΑΠ ως ευρωπαϊκής πλατφόρμας στον τομέα των εξωτερικών πολιτικών της ΕΕ, ιδίως σε θέματα εμπορικά, αλιευτικής πολιτικής, αναπτυξιακής συνεργασίας. Η αποφασιστική στήριξη της περιφερειακής συνεργασίας, κατά τρόπο πιο αισθητό και δυναμικό, εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αποτελεί επιτακτική ανάγκη.

| 1.10 | Η ενεργός συμμετοχή της κοινωνίας πολιτών στη στρατηγική της ΕΕ πρέπει να είναι κάτι παραπάνω από απλό σύνθημα. Η ΕΟΚΕ προτείνει να οργανωθούν συναντήσεις στρογγυλής τραπέζης στην κάθε ΕΑΠ, με τη συμμετοχή των παραγόντων της κοινωνίας πολιτών, για την προετοιμασία των «σχεδίων δράσης» όπου θα ορίζονται οι στόχοι και τα στάδια εφαρμογής της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Η ΕΟΚΕ είναι πρόθυμη να πρωτοστατήσει στη διαδικασία αυτή, σε συνεργασία με τη Διάσκεψη των Προέδρων των ΕΑΠ και με τις Οικονομικές και Κοινωνικές Επιτροπές των ΕΑΠ. |
| --- | --- |

1.10

Η ενεργός συμμετοχή της κοινωνίας πολιτών στη στρατηγική της ΕΕ πρέπει να είναι κάτι παραπάνω από απλό σύνθημα. Η ΕΟΚΕ προτείνει να οργανωθούν συναντήσεις στρογγυλής τραπέζης στην κάθε ΕΑΠ, με τη συμμετοχή των παραγόντων της κοινωνίας πολιτών, για την προετοιμασία των «σχεδίων δράσης» όπου θα ορίζονται οι στόχοι και τα στάδια εφαρμογής της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Η ΕΟΚΕ είναι πρόθυμη να πρωτοστατήσει στη διαδικασία αυτή, σε συνεργασία με τη Διάσκεψη των Προέδρων των ΕΑΠ και με τις Οικονομικές και Κοινωνικές Επιτροπές των ΕΑΠ.

| 1.11 | Εξάλλου, η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της οργάνωσης διαρθρωμένου διαλόγου ανάμεσα στην κοινωνία πολιτών της εκάστοτε ΕΑΠ και των γειτονικών της χωρών (Λατινική Αμερική, Ατλαντικός, Καραϊβική, Ινδικός Ωκεανός). Στόχος είναι, ειδικότερα, να συμμετέχουν οι εκπρόσωποι των ΕΑΠ στον διάλογο που έχει θεσπίσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στα πλαίσια των συμφωνιών οικονομικής εταιρικής σχέσης (ΣΟΕΣ). Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της σύστασης επιτροπών παρακολούθησης, σε συνεργασία με την κοινωνία πολιτών, στα πλαίσια όλων των ΣΟΕΣ και διεκδικεί τη συμμετοχή των ΕΑΠ στις επιτροπές αυτές, όποτε τις αφορούν. |
| --- | --- |

1.11

Εξάλλου, η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της οργάνωσης διαρθρωμένου διαλόγου ανάμεσα στην κοινωνία πολιτών της εκάστοτε ΕΑΠ και των γειτονικών της χωρών (Λατινική Αμερική, Ατλαντικός, Καραϊβική, Ινδικός Ωκεανός). Στόχος είναι, ειδικότερα, να συμμετέχουν οι εκπρόσωποι των ΕΑΠ στον διάλογο που έχει θεσπίσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στα πλαίσια των συμφωνιών οικονομικής εταιρικής σχέσης (ΣΟΕΣ). Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της σύστασης επιτροπών παρακολούθησης, σε συνεργασία με την κοινωνία πολιτών, στα πλαίσια όλων των ΣΟΕΣ και διεκδικεί τη συμμετοχή των ΕΑΠ στις επιτροπές αυτές, όποτε τις αφορούν.

| 1.12 | Η ΕΟΚΕ προτείνει τη σύσταση τοπικών γραφείων της ΕΕ στην κάθε ΕΑΠ, ώστε να γίνουν πιο απτοί, ορατοί και άμεσοι οι δεσμοί που συνδέουν την ΕΕ με τις περιφέρειές της. |
| --- | --- |

1.12

Η ΕΟΚΕ προτείνει τη σύσταση τοπικών γραφείων της ΕΕ στην κάθε ΕΑΠ, ώστε να γίνουν πιο απτοί, ορατοί και άμεσοι οι δεσμοί που συνδέουν την ΕΕ με τις περιφέρειές της.

2.   Εισαγωγή και γενικές παρατηρήσεις

| 2.1 | Η ΣΛΕΕ, στα άρθρα 349 και 355, προσδιορίζει και αναγνωρίζει την ιδιαιτερότητα των εξόχως απόκεντρων περιφερειών, υπέρ των οποίων, επιπλέον, έχει θεσπιστεί από το 1989 ειδικό πρόγραμμα για τη στήριξη κοινωνικο-οικονομικών μέτρων με στόχο τη βελτίωση της σύγκλισης των περιφερειών αυτών με την υπόλοιπη ΕΕ. |
| --- | --- |

2.1

Η ΣΛΕΕ, στα άρθρα 349 και 355, προσδιορίζει και αναγνωρίζει την ιδιαιτερότητα των εξόχως απόκεντρων περιφερειών, υπέρ των οποίων, επιπλέον, έχει θεσπιστεί από το 1989 ειδικό πρόγραμμα για τη στήριξη κοινωνικο-οικονομικών μέτρων με στόχο τη βελτίωση της σύγκλισης των περιφερειών αυτών με την υπόλοιπη ΕΕ.

| 2.2 | Οι ΕΑΠ επεκτείνουν σημαντικά το έδαφος της ΕΕ και τη γεωγραφική της παρουσία παγκοσμίως, διευρύνοντας έτσι την πολιτική, οικονομική και πολιτισμική επιρροή της Ευρώπης και προσφέροντας ευρείες αλιευτικές ζώνες στον Ατλαντικό και τον Ινδικό. Ο ρόλος που διαδραματίζουν ως πλατφόρμες της Ευρώπης πρέπει να αξιοποιηθεί περαιτέρω: οι ΕΑΠ πρέπει να ενσωματωθούν στα διευρωπαϊκά δίκτυα (ΔΕΔ μεταφορών, ψηφιακά δίκτυα), να αποκτήσουν προνομιούχο πρόσβαση σε ευρωπαϊκά προγράμματα παρατήρησης της Γης (GMES, GALILEO) και στα ευρωπαϊκά ερευνητικά προγράμματα για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και για τη βιοποικιλότητα. Μέσω των διαφόρων προγραμμάτων κινητικότητας και συνεργασίας, οι ΕΑΠ πρέπει επίσης να αναδειχθούν ως «αναμεταδότες» της ευρωπαϊκής επιρροής παγκοσμίως. Η παρουσία ειδικών αντιπροσώπων της ΕΕ στις περιοχές αυτές, που δικαιολογείται λόγω της απόστασης, θα μπορούσε επίσης να αποτελέσει πολιτικό μήνυμα, αλλά και αποτελεσματικό μέσον προώθησης του ρόλου πλατφόρμας που διαδραματίζουν. |
| --- | --- |

2.2

Οι ΕΑΠ επεκτείνουν σημαντικά το έδαφος της ΕΕ και τη γεωγραφική της παρουσία παγκοσμίως, διευρύνοντας έτσι την πολιτική, οικονομική και πολιτισμική επιρροή της Ευρώπης και προσφέροντας ευρείες αλιευτικές ζώνες στον Ατλαντικό και τον Ινδικό. Ο ρόλος που διαδραματίζουν ως πλατφόρμες της Ευρώπης πρέπει να αξιοποιηθεί περαιτέρω: οι ΕΑΠ πρέπει να ενσωματωθούν στα διευρωπαϊκά δίκτυα (ΔΕΔ μεταφορών, ψηφιακά δίκτυα), να αποκτήσουν προνομιούχο πρόσβαση σε ευρωπαϊκά προγράμματα παρατήρησης της Γης (GMES, GALILEO) και στα ευρωπαϊκά ερευνητικά προγράμματα για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και για τη βιοποικιλότητα. Μέσω των διαφόρων προγραμμάτων κινητικότητας και συνεργασίας, οι ΕΑΠ πρέπει επίσης να αναδειχθούν ως «αναμεταδότες» της ευρωπαϊκής επιρροής παγκοσμίως. Η παρουσία ειδικών αντιπροσώπων της ΕΕ στις περιοχές αυτές, που δικαιολογείται λόγω της απόστασης, θα μπορούσε επίσης να αποτελέσει πολιτικό μήνυμα, αλλά και αποτελεσματικό μέσον προώθησης του ρόλου πλατφόρμας που διαδραματίζουν.

| 2.3 | Η ΕΟΚΕ, από την πλευρά της, εδώ και πάνω από είκοσι χρόνια υποστηρίζει δράσεις που αναπτύσσει η κοινωνία πολιτών των ΕΑΠ για να προσεγγίσει την ΕΕ, να εισακούεται καλύτερα και να ζητείται η γνώμη της. Επί του προκειμένου, ας τονιστούν ιδιαιτέρως οι ενδεχόμενες αρνητικές συνέπειες για τις ΕΑΠ της εμπορικής πολιτικής της ΕΕ, ειδικότερα με τις συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών και τις ΣΟΕΣ με γειτονικές των ΕΑΠ χώρες (1). Δυστυχώς, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παραβλέπει εντελώς το ζήτημα αυτό στην ανακοίνωσή της και δεν υιοθετεί τις συστάσεις που διατύπωνε η ΕΟΚΕ στη γνωμοδότηση του κ. Coupeau (2), της 17ης Φεβρουαρίου 2010, ειδικότερα όσον αφορά τα συνοδευτικά μέτρα. |
| --- | --- |

2.3

Η ΕΟΚΕ, από την πλευρά της, εδώ και πάνω από είκοσι χρόνια υποστηρίζει δράσεις που αναπτύσσει η κοινωνία πολιτών των ΕΑΠ για να προσεγγίσει την ΕΕ, να εισακούεται καλύτερα και να ζητείται η γνώμη της. Επί του προκειμένου, ας τονιστούν ιδιαιτέρως οι ενδεχόμενες αρνητικές συνέπειες για τις ΕΑΠ της εμπορικής πολιτικής της ΕΕ, ειδικότερα με τις συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών και τις ΣΟΕΣ με γειτονικές των ΕΑΠ χώρες (1). Δυστυχώς, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παραβλέπει εντελώς το ζήτημα αυτό στην ανακοίνωσή της και δεν υιοθετεί τις συστάσεις που διατύπωνε η ΕΟΚΕ στη γνωμοδότηση του κ. Coupeau (2), της 17ης Φεβρουαρίου 2010, ειδικότερα όσον αφορά τα συνοδευτικά μέτρα.

| 2.4 | Άλλο αδύνατο σημείο της ανακοίνωσης αυτής είναι ότι δεν λαμβάνει υπόψη τις συνέπειες της μείζονος πολιτικής πραγματικότητας που συνιστά το γεγονός ότι οι ΕΑΠ ανήκουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η ακρόαση στη Ρεϋνιόν έφερε στο φως την αφοσίωση των δυνάμεων της κοινωνίας πολιτών στην ευρωπαϊκή οικοδόμηση, που ουδέποτε ετέθη υπό αμφισβήτηση. Κατά την ΕΟΚΕ, προτεραιότητα της στρατηγικής της ΕΕ για τις ΕΑΠ θα πρέπει να είναι να βελτιώσει την ένταξή τους στο ευρωπαϊκό σύνολο, συνεκτιμώντας ταυτόχρονα τις ιδιαιτερότητές τους. |
| --- | --- |

2.4

Άλλο αδύνατο σημείο της ανακοίνωσης αυτής είναι ότι δεν λαμβάνει υπόψη τις συνέπειες της μείζονος πολιτικής πραγματικότητας που συνιστά το γεγονός ότι οι ΕΑΠ ανήκουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η ακρόαση στη Ρεϋνιόν έφερε στο φως την αφοσίωση των δυνάμεων της κοινωνίας πολιτών στην ευρωπαϊκή οικοδόμηση, που ουδέποτε ετέθη υπό αμφισβήτηση. Κατά την ΕΟΚΕ, προτεραιότητα της στρατηγικής της ΕΕ για τις ΕΑΠ θα πρέπει να είναι να βελτιώσει την ένταξή τους στο ευρωπαϊκό σύνολο, συνεκτιμώντας ταυτόχρονα τις ιδιαιτερότητές τους.

3.   Ειδικά σημεία

| 3.1 | Κατά την υλοποίηση της πολιτικής για τη συνοχή, η απλούστευση και η επιτάχυνση των διαδικασιών επιλογής και χορήγησης των πιστώσεων αποτελεί πλέον επιτακτική ανάγκη. Η ευθύνη για τις υπερβολικές καθυστερήσεις βαρύνει συχνά, κατά πρώτο λόγο, την ΕΕ και τις εθνικές αρχές. Αυτό υπονομεύει σοβαρά την αξιοπιστία της ΕΕ και πρέπει να διευθετηθεί επειγόντως, πριν από οιαδήποτε εξέταση των μελλοντικών δημοσιονομικών προοπτικών. |
| --- | --- |

3.1

Κατά την υλοποίηση της πολιτικής για τη συνοχή, η απλούστευση και η επιτάχυνση των διαδικασιών επιλογής και χορήγησης των πιστώσεων αποτελεί πλέον επιτακτική ανάγκη. Η ευθύνη για τις υπερβολικές καθυστερήσεις βαρύνει συχνά, κατά πρώτο λόγο, την ΕΕ και τις εθνικές αρχές. Αυτό υπονομεύει σοβαρά την αξιοπιστία της ΕΕ και πρέπει να διευθετηθεί επειγόντως, πριν από οιαδήποτε εξέταση των μελλοντικών δημοσιονομικών προοπτικών.

| 3.2 | Άλλη σημαντική ανάγκη για τα μελλοντικά προγράμματα της ΕΕ είναι η εξασφάλιση καλύτερης προβολής και συγκέντρωσης των ευρωπαϊκών ενισχύσεων. Ο διασκορπισμός αποτελεί επίσης παράγοντα αναποτελεσματικότητας και πηγή επικρίσεων. Όπως αναφέρεται και στην προαναφερθείσα γνωμοδότηση του κ. Coupeau, η ΕΟΚΕ συνιστά, στην φάση αυτή, να επικεντρωθεί η προσοχή σε τρεις θεμελιώδεις προτεραιότητες. Πρώτον: παιδεία και κατάρτιση υπέρ της απασχολησιμότητας ειδικά των νέων —μεταξύ άλλων, μέσω της στήριξης βασικών υποδομών—, δεδομένου ότι ο κύριος πλούτος των περιοχών αυτών έγκειται βέβαια στις δυνατότητες και το επιχειρηματικό πνεύμα των γυναικών και των ανδρών που τις κατοικούν. Δεύτερον: στήριξη του ιδιωτικού τομέα ως παράγοντα δημιουργίας πλούτου και απασχόλησης: μικρομεσαίες επιχειρήσεις και βιομηχανίες (ΜΜΕ/ΜΜΒ), τουρισμός, υπηρεσίες προς τους συντελεστές παραγωγής, γεωργία, δασολογία και αλιεία. Τρίτον: επενδύσεις στα μεγάλα δίκτυα (τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών – ΤΠΕ, μεταφορές, απόβλητα, ύδατα, ενέργεια κ.λπ.), οι οποίες συνιστούν επίσης προτεραιότητα για να εξασφαλιστεί στους πολίτες ισότιμη πρόσβαση σε οικονομικού χαρακτήρα υπηρεσίες κοινής ωφέλειας που συντελούν στην ανταγωνιστικότητα των περιοχών. |
| --- | --- |

3.2

Άλλη σημαντική ανάγκη για τα μελλοντικά προγράμματα της ΕΕ είναι η εξασφάλιση καλύτερης προβολής και συγκέντρωσης των ευρωπαϊκών ενισχύσεων. Ο διασκορπισμός αποτελεί επίσης παράγοντα αναποτελεσματικότητας και πηγή επικρίσεων. Όπως αναφέρεται και στην προαναφερθείσα γνωμοδότηση του κ. Coupeau, η ΕΟΚΕ συνιστά, στην φάση αυτή, να επικεντρωθεί η προσοχή σε τρεις θεμελιώδεις προτεραιότητες. Πρώτον: παιδεία και κατάρτιση υπέρ της απασχολησιμότητας ειδικά των νέων —μεταξύ άλλων, μέσω της στήριξης βασικών υποδομών—, δεδομένου ότι ο κύριος πλούτος των περιοχών αυτών έγκειται βέβαια στις δυνατότητες και το επιχειρηματικό πνεύμα των γυναικών και των ανδρών που τις κατοικούν. Δεύτερον: στήριξη του ιδιωτικού τομέα ως παράγοντα δημιουργίας πλούτου και απασχόλησης: μικρομεσαίες επιχειρήσεις και βιομηχανίες (ΜΜΕ/ΜΜΒ), τουρισμός, υπηρεσίες προς τους συντελεστές παραγωγής, γεωργία, δασολογία και αλιεία. Τρίτον: επενδύσεις στα μεγάλα δίκτυα (τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών – ΤΠΕ, μεταφορές, απόβλητα, ύδατα, ενέργεια κ.λπ.), οι οποίες συνιστούν επίσης προτεραιότητα για να εξασφαλιστεί στους πολίτες ισότιμη πρόσβαση σε οικονομικού χαρακτήρα υπηρεσίες κοινής ωφέλειας που συντελούν στην ανταγωνιστικότητα των περιοχών.

| 3.3 | Η βιώσιμη ανάπτυξη αποτελεί μείζον ζήτημα, πρέπει όμως να διευρυνθεί και σε πολλούς άλλους τομείς, πέραν του περιβάλλοντος. Για παράδειγμα, στον τομέα του τουρισμού, η βιώσιμη ανάπτυξη συμπεριλαμβάνει τον σεβασμό της κατά τόπους ταυτότητας, την περιφερειακή τεχνογνωσία, τη διαφύλαξη των παραδοσιακών τρόπων ζωής, τη γλώσσα ή ακόμη τα χαρακτηριστικά τοπικά προϊόντα. Τα ζητήματα της καθολικής πρόσβασης, των δημογραφικών εξελίξεων και της διαχείρισης της εξάρτησης έχουν ιδιαίτερη σημασία στις ΕΑΠ, και δεν αναπτύσσονται επαρκώς από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην ανακοίνωσή της. |
| --- | --- |

3.3

Η βιώσιμη ανάπτυξη αποτελεί μείζον ζήτημα, πρέπει όμως να διευρυνθεί και σε πολλούς άλλους τομείς, πέραν του περιβάλλοντος. Για παράδειγμα, στον τομέα του τουρισμού, η βιώσιμη ανάπτυξη συμπεριλαμβάνει τον σεβασμό της κατά τόπους ταυτότητας, την περιφερειακή τεχνογνωσία, τη διαφύλαξη των παραδοσιακών τρόπων ζωής, τη γλώσσα ή ακόμη τα χαρακτηριστικά τοπικά προϊόντα. Τα ζητήματα της καθολικής πρόσβασης, των δημογραφικών εξελίξεων και της διαχείρισης της εξάρτησης έχουν ιδιαίτερη σημασία στις ΕΑΠ, και δεν αναπτύσσονται επαρκώς από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην ανακοίνωσή της.

| 3.4 | Η ΕΟΚΕ παροτρύνει την Επιτροπή να μελετήσει το ενδεχόμενο να εντάξει την εξόχως απόκεντρη διάσταση στους κανόνες σύναψης των δημοσίων συμβάσεων. Οι ιδιαίτερες συνθήκες των ΕΑΠ δικαιολογούν τη μέριμνα για την τοπική απασχόληση, αλλά και για την αποτροπή του κοινωνικού ντάμπινγκ από γειτονικές χώρες με σαφώς χαμηλότερο κόστος εργασίας ή ακόμη των επιθετικών πρακτικών χαμηλών τιμών που εφαρμόζουν ορισμένοι οικονομικοί φορείς, οι οποίοι, αφού εξαλείψουν σε πρώτη φάση οποιονδήποτε τοπικό ανταγωνισμό, επιδίδονται κατόπιν σε μονοπωλιακή πολιτική με υψηλές τιμές. |
| --- | --- |

3.4

Η ΕΟΚΕ παροτρύνει την Επιτροπή να μελετήσει το ενδεχόμενο να εντάξει την εξόχως απόκεντρη διάσταση στους κανόνες σύναψης των δημοσίων συμβάσεων. Οι ιδιαίτερες συνθήκες των ΕΑΠ δικαιολογούν τη μέριμνα για την τοπική απασχόληση, αλλά και για την αποτροπή του κοινωνικού ντάμπινγκ από γειτονικές χώρες με σαφώς χαμηλότερο κόστος εργασίας ή ακόμη των επιθετικών πρακτικών χαμηλών τιμών που εφαρμόζουν ορισμένοι οικονομικοί φορείς, οι οποίοι, αφού εξαλείψουν σε πρώτη φάση οποιονδήποτε τοπικό ανταγωνισμό, επιδίδονται κατόπιν σε μονοπωλιακή πολιτική με υψηλές τιμές.

| 3.5 | Όσον αφορά τις σχέσεις με τις γειτονικές τρίτες χώρες, η ΕΟΚΕ λυπάται για το γεγονός ότι στην ανακοίνωση της Επιτροπής δεν υιοθετείται σαφής άποψη, όπως είχε προταθεί στη γνωμοδότηση του κ. Coupeau. Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία των δράσεων συνεργασίας μεταξύ των ΕΑΠ και των γειτονικών τους χωρών, ιδίως των χωρών της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού (χώρες ΑΚΕ), με τη μορφή κοινών προγραμμάτων συνεργασίας που να χρησιμοποιούν πόρους του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης (ΕΤΑ), του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ), του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (EKT), του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Θάλασσας και Αλιείας (ΕΤΘΑ). Πολλές μελέτες έχουν εκπονηθεί στον τομέα αυτόν, αλλά τα συγκεκριμένα προγράμματα συνεργασίας που έχουν εφαρμοστεί είναι λίγα, λόγω της απουσίας λειτουργικών κανόνων. Ωστόσο, υπάρχουν πολλές δυνατότητες συνεργασίας στους τομείς των μεταφορών, του τουρισμού, της παιδείας, της υγείας, της γεωργίας και της αλιείας, της έρευνας και ανάπτυξης ή ακόμη της προστασίας του περιβάλλοντος. Παράλληλα, το ζήτημα της εμπορικής πολιτικής της ΕΕ δεν έχει ακόμη βρει λύση. Οι συμφωνίες ή προοπτικές συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών ή συμφωνιών οικονομικής εταιρικής σχέσης (ΣΟΕΣ) αποτελούν πραγματική απειλή για την ευάλωτη οικονομία ορισμένων ΕΑΠ. Χωρίς συνυπολογισμό των πραγματικών συμφερόντων των ΕΑΠ στην εμπορική πολιτική της ΕΕ, το σχέδιο στρατηγικής της ΕΕ υπέρ των ΕΑΠ στερείται παντελώς νοήματος. |
| --- | --- |

3.5

Όσον αφορά τις σχέσεις με τις γειτονικές τρίτες χώρες, η ΕΟΚΕ λυπάται για το γεγονός ότι στην ανακοίνωση της Επιτροπής δεν υιοθετείται σαφής άποψη, όπως είχε προταθεί στη γνωμοδότηση του κ. Coupeau. Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία των δράσεων συνεργασίας μεταξύ των ΕΑΠ και των γειτονικών τους χωρών, ιδίως των χωρών της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού (χώρες ΑΚΕ), με τη μορφή κοινών προγραμμάτων συνεργασίας που να χρησιμοποιούν πόρους του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης (ΕΤΑ), του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ), του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (EKT), του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Θάλασσας και Αλιείας (ΕΤΘΑ). Πολλές μελέτες έχουν εκπονηθεί στον τομέα αυτόν, αλλά τα συγκεκριμένα προγράμματα συνεργασίας που έχουν εφαρμοστεί είναι λίγα, λόγω της απουσίας λειτουργικών κανόνων. Ωστόσο, υπάρχουν πολλές δυνατότητες συνεργασίας στους τομείς των μεταφορών, του τουρισμού, της παιδείας, της υγείας, της γεωργίας και της αλιείας, της έρευνας και ανάπτυξης ή ακόμη της προστασίας του περιβάλλοντος. Παράλληλα, το ζήτημα της εμπορικής πολιτικής της ΕΕ δεν έχει ακόμη βρει λύση. Οι συμφωνίες ή προοπτικές συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών ή συμφωνιών οικονομικής εταιρικής σχέσης (ΣΟΕΣ) αποτελούν πραγματική απειλή για την ευάλωτη οικονομία ορισμένων ΕΑΠ. Χωρίς συνυπολογισμό των πραγματικών συμφερόντων των ΕΑΠ στην εμπορική πολιτική της ΕΕ, το σχέδιο στρατηγικής της ΕΕ υπέρ των ΕΑΠ στερείται παντελώς νοήματος.

| 3.6 | Τέλος, είναι λυπηρό ότι η ανακοίνωση πολύ λίγο ασχολείται με τον καθορισμό μιας εταιρικής σχέσης με την κοινωνία πολιτών των ΕΑΠ, με αντικείμενο την καθιέρωση διαρθρωμένης διαβούλευσης με την κοινωνία πολιτών για τη χάραξη των δράσεων συνοχής και την ανάπτυξη προγραμμάτων με στόχο την ενίσχυση του αισθήματος της ευρωπαϊκής ταυτότητας στον πληθυσμό, μέσω εκστρατειών ενημέρωσης, ιδιότητας του Ευρωπαίου πολίτη και προγραμμάτων κινητικότητας. Η ΕΟΚΕ παραπέμπει στη γνωμοδότησή της για τον κώδικα δεοντολογίας σχετικά με την εταιρική σχέση (3). |
| --- | --- |

3.6

Τέλος, είναι λυπηρό ότι η ανακοίνωση πολύ λίγο ασχολείται με τον καθορισμό μιας εταιρικής σχέσης με την κοινωνία πολιτών των ΕΑΠ, με αντικείμενο την καθιέρωση διαρθρωμένης διαβούλευσης με την κοινωνία πολιτών για τη χάραξη των δράσεων συνοχής και την ανάπτυξη προγραμμάτων με στόχο την ενίσχυση του αισθήματος της ευρωπαϊκής ταυτότητας στον πληθυσμό, μέσω εκστρατειών ενημέρωσης, ιδιότητας του Ευρωπαίου πολίτη και προγραμμάτων κινητικότητας. Η ΕΟΚΕ παραπέμπει στη γνωμοδότησή της για τον κώδικα δεοντολογίας σχετικά με την εταιρική σχέση (3).

4.   Προτάσεις για το μέλλον

4.1   Μηχανισμός POSEI (προγράμματα ειδικών μέτρων λόγω του απομακρυσμένου και νησιωτικού χαρακτήρα ορισμένων περιφερειών)

4.1.1   Η εφαρμογή του μηχανισμού αυτού θα πρέπει να υποβάλλεται σε προσεκτική αξιολόγηση. Παράλληλα με τους σημαντικούς πόρους που παρέχει ο μηχανισμός POSEI σε δύο προϊόντα των ΕΑΠ (ζάχαρη και μπανάνα), θα πρέπει να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι υπάρχει πλήθος άλλων τοπικών προϊόντων των οποίων θα μπορούσε να υποστηριχθεί η εξαγωγή (βανίλια, οπωροκηπευτικά, προϊόντα αλιείας κ.λπ.).

4.1.2   Οι πιστώσεις που εκχωρούνται στα προγράμματα POSEI για τη γεωργία θα πρέπει να διατηρηθούν, και μάλιστα να αυξηθούν, ώστε να μπορέσει να συνεχιστεί η ανάπτυξη τόσο των προϊόντων για εξαγωγή όσο και εκείνων που προορίζονται για την τοπική αγορά, και να εξασφαλιστεί παράλληλα ο εφοδιασμός σε πρώτες ύλες και βασικά προϊόντα.

4.2   Οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή

| 4.2.1 | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει το γεγονός ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εξακολουθεί να εξασφαλίζει ιδιαίτερη αντιμετώπιση στις ΕΑΠ ώστε να επωφελούνται στον μέγιστο δυνατό βαθμό από τους διαθέσιμους πόρους, προτείνοντας ποσοστό συγχρηματοδότησης της τάξεως του 85 %, ανεξάρτητα από το επίπεδο εισοδημάτων. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι το ποσοστό συγχρηματοδότησης για την ειδική πίστωση που έχει στόχο να αντισταθμίζει το πρόσθετο κόστος που προκύπτει από την εξόχως απόκεντρη θέση διατηρείται στο 50 %· προτείνει, λοιπόν, στην Επιτροπή να ενεργεί με επαρκή ευελιξία ώστε να εξασφαλίζει την πλήρη αποτελεσματικότητα της ειδικής αυτής πίστωσης. |
| --- | --- |

4.2.1

Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει το γεγονός ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εξακολουθεί να εξασφαλίζει ιδιαίτερη αντιμετώπιση στις ΕΑΠ ώστε να επωφελούνται στον μέγιστο δυνατό βαθμό από τους διαθέσιμους πόρους, προτείνοντας ποσοστό συγχρηματοδότησης της τάξεως του 85 %, ανεξάρτητα από το επίπεδο εισοδημάτων. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι το ποσοστό συγχρηματοδότησης για την ειδική πίστωση που έχει στόχο να αντισταθμίζει το πρόσθετο κόστος που προκύπτει από την εξόχως απόκεντρη θέση διατηρείται στο 50 %· προτείνει, λοιπόν, στην Επιτροπή να ενεργεί με επαρκή ευελιξία ώστε να εξασφαλίζει την πλήρη αποτελεσματικότητα της ειδικής αυτής πίστωσης.

| 4.2.2 | Τέλος, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι οι προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για θέματα εδαφικής συνεργασίας δεν προσφέρουν συγκεκριμένες λύσεις για την αναγκαία περιφερειακή ένταξη των ΕΑΠ. |
| --- | --- |

4.2.2

Τέλος, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι οι προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για θέματα εδαφικής συνεργασίας δεν προσφέρουν συγκεκριμένες λύσεις για την αναγκαία περιφερειακή ένταξη των ΕΑΠ.

4.3   Προγράμματα κινητικότητας: η ΕΕ πρέπει οπωσδήποτε να εξασφαλίσει στους πολίτες των ΕΑΠ ισότιμη πρόσβαση στα προγράμματα αυτά, είτε αφορούν εργασία είτε σπουδές. Για παράδειγμα, είναι απαράδεκτη η καταφανής αντίφαση ανάμεσα στη βούληση να επιτραπεί στους νέους και στους πανεπιστημιακούς των ΕΑΠ να επωφελούνται πλήρως από τα προγράμματα κινητικότητας της ΕΕ, όπως το πρόγραμμα «Erasmus για όλους», και στο γεγονός ότι αγνοείται η γεωγραφική τους θέση, δεδομένου ότι δεν καλύπτονται τα μεταφορικά έξοδα που συνδέονται με τη μεγάλη απόσταση, ούτε για τους φοιτητές που επισκέπτονται τις ΕΑΠ ούτε για όσους φεύγουν από αυτές για άλλη χώρα της ΕΕ.

4.3.1   Άλλο παράδοξο: το πρόγραμμα «Erasmus για όλους» δεν λαμβάνει υπόψη ούτε τις τρίτες χώρες που γειτονεύουν με τις ΕΑΠ. Αποτελεί πλέον επιτακτική ανάγκη να δοθεί τέλος στις αντιφάσεις αυτές. Ένα ειδικό πρόγραμμα «Erasmus Mundus» για τις ΕΑΠ θα επέτρεπε τη διοργάνωση ανταλλαγών νέων με τις γειτονικές χώρες, ώστε να εξασφαλιστεί η προώθηση της ευρωπαϊκής ταυτότητας και του ευρωπαϊκού πολιτισμού με αφετηρία τις πλατφόρμες αυτές της Ευρώπης.

4.4   Προσβασιμότητα

| 4.4.1 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει, όπως και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την ανάγκη θέσπισης ειδικού πλαισίου για τις μεταφορές και για τις τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών (ΤΠΕ), ώστε να μπορέσουν οι ΕΑΠ να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά το πρόβλημα της εδαφικής ασυνέχειας και του ψηφιακού χάσματος. |
| --- | --- |

4.4.1

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει, όπως και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την ανάγκη θέσπισης ειδικού πλαισίου για τις μεταφορές και για τις τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών (ΤΠΕ), ώστε να μπορέσουν οι ΕΑΠ να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά το πρόβλημα της εδαφικής ασυνέχειας και του ψηφιακού χάσματος.

4.5   Περιφερειακή ένταξη

| 4.5.1 | Οι ΕΑΠ πρέπει να είναι αυτόματα επιλέξιμες για τη διασυνοριακή συνεργασία, ανεξάρτητα από το κριτήριο της απόστασης 150 km των θαλασσίων συνόρων. |
| --- | --- |

4.5.1

Οι ΕΑΠ πρέπει να είναι αυτόματα επιλέξιμες για τη διασυνοριακή συνεργασία, ανεξάρτητα από το κριτήριο της απόστασης 150 km των θαλασσίων συνόρων.

| 4.5.2 | Η πραγματική περιφερειακή ένταξη των ΕΑΠ απαιτεί την υιοθέτηση μέτρων που να βελτιώνουν τη σύνδεση των περιοχών αυτών με τις τρίτες χώρες του γεωγραφικού τους περίγυρου και να προωθούν την αναγκαία διεθνοποίηση των ΜΜΕ των περιοχών αυτών. |
| --- | --- |

4.5.2

Η πραγματική περιφερειακή ένταξη των ΕΑΠ απαιτεί την υιοθέτηση μέτρων που να βελτιώνουν τη σύνδεση των περιοχών αυτών με τις τρίτες χώρες του γεωγραφικού τους περίγυρου και να προωθούν την αναγκαία διεθνοποίηση των ΜΜΕ των περιοχών αυτών.

| 4.5.3 | Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει οπωσδήποτε να διενεργεί μελέτες αντικτύπου στα πλαίσια της σύναψης εμπορικών ή αλιευτικών συμφωνιών ανάμεσα στην ΕΕ και τις γειτονικές με τις ΕΑΠ χώρες, να τηρεί ενήμερες τις πολιτικές αρχές και την κοινωνία πολιτών των ΕΑΠ σχετικά με τις διαπραγματεύσεις και να τις καλεί να συμμετέχουν για τα ζητήματα που τις αφορούν άμεσα. |
| --- | --- |

4.5.3

Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει οπωσδήποτε να διενεργεί μελέτες αντικτύπου στα πλαίσια της σύναψης εμπορικών ή αλιευτικών συμφωνιών ανάμεσα στην ΕΕ και τις γειτονικές με τις ΕΑΠ χώρες, να τηρεί ενήμερες τις πολιτικές αρχές και την κοινωνία πολιτών των ΕΑΠ σχετικά με τις διαπραγματεύσεις και να τις καλεί να συμμετέχουν για τα ζητήματα που τις αφορούν άμεσα.

| 4.5.4 | Οι επαγγελματικοί και νομικοί κύκλοι των ΕΑΠ ενδιαφέρονται επίσης για το θέμα της ασφάλειας των επενδύσεων στο γεωγραφικό τους περιβάλλον. Επί του προκειμένου, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη σύσταση διάσκεψης των δικηγορικών συλλόγων των ΕΑΠ, καθώς και οιαδήποτε άλλη ανάλογη πρωτοβουλία, όπως το κέντρο διαιτησίας του Ατλαντικού και άλλες. |
| --- | --- |

4.5.4

Οι επαγγελματικοί και νομικοί κύκλοι των ΕΑΠ ενδιαφέρονται επίσης για το θέμα της ασφάλειας των επενδύσεων στο γεωγραφικό τους περιβάλλον. Επί του προκειμένου, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη σύσταση διάσκεψης των δικηγορικών συλλόγων των ΕΑΠ, καθώς και οιαδήποτε άλλη ανάλογη πρωτοβουλία, όπως το κέντρο διαιτησίας του Ατλαντικού και άλλες.

| 4.5.5 | Σε πολλούς τομείς (μεταφορές, διαχείριση των αποβλήτων κ.ά.), η περιφερειακή ενοποίηση θα επέτρεπε οικονομίες κλίμακας, με την προϋπόθεση ότι η ΕΕ θα επιδείξει μεγαλύτερη βούληση απ’ ό,τι σήμερα για την ανάδειξη των ΕΑΠ σε πλατφόρμες της Ευρώπης. |
| --- | --- |

4.5.5

Σε πολλούς τομείς (μεταφορές, διαχείριση των αποβλήτων κ.ά.), η περιφερειακή ενοποίηση θα επέτρεπε οικονομίες κλίμακας, με την προϋπόθεση ότι η ΕΕ θα επιδείξει μεγαλύτερη βούληση απ’ ό,τι σήμερα για την ανάδειξη των ΕΑΠ σε πλατφόρμες της Ευρώπης.

4.6   Ενίσχυση των επιχειρήσεων

| 4.6.1 | Το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο α) της ΣΛΕΕ σηματοδοτεί μια πραγματική εννοιολογική πρόοδο, καθώς επιτρέπει στην Επιτροπή τη διαφοροποιημένη αντιμετώπιση των οικονομιών των ΕΑΠ κατά τη διαμόρφωση του πλαισίου των κρατικών ενισχύσεων περιφερειακού χαρακτήρα, καθώς και τον συνυπολογισμό των προφανών ανεπαρκειών όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις που επιδιώκουν άλλους στόχους (έρευνα, καινοτομία, μεταφορές, περιβάλλον κ.λπ.). Η ΕΟΚΕ τονίζει την αντίφαση που παρατηρείται σήμερα ανάμεσα στις προτεραιότητες της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» και τις ελλείψεις των πλαισίων ανταγωνισμού όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις για έρευνα και καινοτομία ή για το περιβάλλον στις ΕΑΠ. Για την προσεχή περίοδο, πρέπει να βρεθούν λύσεις για τις αντιφάσεις αυτές. |
| --- | --- |

4.6.1

Το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο α) της ΣΛΕΕ σηματοδοτεί μια πραγματική εννοιολογική πρόοδο, καθώς επιτρέπει στην Επιτροπή τη διαφοροποιημένη αντιμετώπιση των οικονομιών των ΕΑΠ κατά τη διαμόρφωση του πλαισίου των κρατικών ενισχύσεων περιφερειακού χαρακτήρα, καθώς και τον συνυπολογισμό των προφανών ανεπαρκειών όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις που επιδιώκουν άλλους στόχους (έρευνα, καινοτομία, μεταφορές, περιβάλλον κ.λπ.). Η ΕΟΚΕ τονίζει την αντίφαση που παρατηρείται σήμερα ανάμεσα στις προτεραιότητες της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» και τις ελλείψεις των πλαισίων ανταγωνισμού όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις για έρευνα και καινοτομία ή για το περιβάλλον στις ΕΑΠ. Για την προσεχή περίοδο, πρέπει να βρεθούν λύσεις για τις αντιφάσεις αυτές.

| 4.6.2 | Σε εποχή όπου το ευρωπαϊκό πλαίσιο που διέπει τις κρατικές ενισχύσεις βρίσκεται υπό αναθεώρηση, οι ΕΑΠ εκφράζουν ανησυχίες σχετικά με τη διατήρηση του υφιστάμενου πλαισίου. Ζητούν να διατηρηθεί η όσο το δυνατόν πιο ευνοϊκή μεταχείριση και η συνεκτικότητα μεταξύ των διαφόρων ενισχύσεων παντός είδους (ενισχύσεις για επένδυση στις επιχειρήσεις με αυξημένα ποσοστά έντασης ενίσχυσης και ενισχύσεις λειτουργίας μη υποκείμενες σε προοδευτική μείωση ούτε σε χρονικό περιορισμό, ώστε να αντισταθμίζεται το πρόσθετο κόστος που οφείλεται στην εξόχως απόκεντρη θέση, σύμφωνα με το άρθρο 349 ΣΛΕΕ) και να αναζητηθούν απλές και ευέλικτες διαδικασίες. |
| --- | --- |

4.6.2

Σε εποχή όπου το ευρωπαϊκό πλαίσιο που διέπει τις κρατικές ενισχύσεις βρίσκεται υπό αναθεώρηση, οι ΕΑΠ εκφράζουν ανησυχίες σχετικά με τη διατήρηση του υφιστάμενου πλαισίου. Ζητούν να διατηρηθεί η όσο το δυνατόν πιο ευνοϊκή μεταχείριση και η συνεκτικότητα μεταξύ των διαφόρων ενισχύσεων παντός είδους (ενισχύσεις για επένδυση στις επιχειρήσεις με αυξημένα ποσοστά έντασης ενίσχυσης και ενισχύσεις λειτουργίας μη υποκείμενες σε προοδευτική μείωση ούτε σε χρονικό περιορισμό, ώστε να αντισταθμίζεται το πρόσθετο κόστος που οφείλεται στην εξόχως απόκεντρη θέση, σύμφωνα με το άρθρο 349 ΣΛΕΕ) και να αναζητηθούν απλές και ευέλικτες διαδικασίες.

| 4.6.3 | Οι ΕΑΠ έχουν σημαντικές ανάγκες απασχόλησης, για να απαλλαγούν από μια διαρθρωτική ανεργία που πλήττει όλα τα στρώματα του πληθυσμού. Οι επιχειρήσεις τους είναι εξ ορισμού μικρομεσαίες επιχειρήσεις, που συχνά δραστηριοποιούνται σε περιορισμένες γεωγραφικά αγορές. Τα χαρακτηριστικά τους, λοιπόν, διαφέρουν σημαντικά από τα αντίστοιχα της ηπειρωτικής Ευρώπης. Είναι σημαντικό να διατηρηθεί η δυνατότητα χορήγησης ενισχύσεων σε όλα τα είδη επιχειρήσεων, όπως ίσχυε κατά την περίοδο 2007-2013. |
| --- | --- |

4.6.3

Οι ΕΑΠ έχουν σημαντικές ανάγκες απασχόλησης, για να απαλλαγούν από μια διαρθρωτική ανεργία που πλήττει όλα τα στρώματα του πληθυσμού. Οι επιχειρήσεις τους είναι εξ ορισμού μικρομεσαίες επιχειρήσεις, που συχνά δραστηριοποιούνται σε περιορισμένες γεωγραφικά αγορές. Τα χαρακτηριστικά τους, λοιπόν, διαφέρουν σημαντικά από τα αντίστοιχα της ηπειρωτικής Ευρώπης. Είναι σημαντικό να διατηρηθεί η δυνατότητα χορήγησης ενισχύσεων σε όλα τα είδη επιχειρήσεων, όπως ίσχυε κατά την περίοδο 2007-2013.

| 4.6.4 | Τα ποσοστά έντασης των ενισχύσεων για επενδύσεις στις ΕΑΠ φαίνεται να σταθεροποιούνται στα επίπεδα της περιόδου 2007-2013, με διατήρηση των κατώτατων ορίων και της πρόσθετης ενίσχυσης για τις ΕΑΠ και στο μέλλον. Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι αυτό δεν αλλοιώνει τις συναλλαγές εντός της εσωτερικής αγοράς, κυρίως επειδή οι αγορές της ΕΑΠ εμφανίζουν πολύ περιορισμένη ελκυστικότητα για τους ξένους επενδυτές. Η ΕΟΚΕ συνιστά, λοιπόν, να συνεχιστεί να επιτρέπεται η χορήγηση ενισχύσεων λειτουργίας μη υποκείμενων σε προοδευτική μείωση ούτε σε χρονικό περιορισμό. |
| --- | --- |

4.6.4

Τα ποσοστά έντασης των ενισχύσεων για επενδύσεις στις ΕΑΠ φαίνεται να σταθεροποιούνται στα επίπεδα της περιόδου 2007-2013, με διατήρηση των κατώτατων ορίων και της πρόσθετης ενίσχυσης για τις ΕΑΠ και στο μέλλον. Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι αυτό δεν αλλοιώνει τις συναλλαγές εντός της εσωτερικής αγοράς, κυρίως επειδή οι αγορές της ΕΑΠ εμφανίζουν πολύ περιορισμένη ελκυστικότητα για τους ξένους επενδυτές. Η ΕΟΚΕ συνιστά, λοιπόν, να συνεχιστεί να επιτρέπεται η χορήγηση ενισχύσεων λειτουργίας μη υποκείμενων σε προοδευτική μείωση ούτε σε χρονικό περιορισμό.

| 4.6.5 | Η δημόσια στήριξη, συμπεριλαμβανομένων των ευρωπαϊκών ενισχύσεων, και οι επενδύσεις των επιχειρήσεων των ΕΑΠ σε καινοτομία, στο ψηφιακό θεματολόγιο, καθώς και στην αναζήτηση συμπράξεων στο γεωγραφικό τους περιβάλλον, θα πρέπει να αποτελούν προτεραιότητα. |
| --- | --- |

4.6.5

Η δημόσια στήριξη, συμπεριλαμβανομένων των ευρωπαϊκών ενισχύσεων, και οι επενδύσεις των επιχειρήσεων των ΕΑΠ σε καινοτομία, στο ψηφιακό θεματολόγιο, καθώς και στην αναζήτηση συμπράξεων στο γεωγραφικό τους περιβάλλον, θα πρέπει να αποτελούν προτεραιότητα.

| 4.6.6 | Η ιδιαίτερη διάρθρωση της αγοράς των ΕΑΠ χαρακτηρίζεται από επιχειρηματικό ιστό αποτελούμενο σχεδόν αποκλειστικά από πολύ μικρές επιχειρήσεις. Η Επιτροπή, στη στρατηγική της, θα πρέπει να δώσει έμφαση στην εφαρμογή στην πράξη της «νομοθετικής πράξης για τις μικρές επιχειρήσεις» και στην τήρηση της αρχής «προτεραιότητα στις μικρές επιχειρήσεις», κυρίως όσον αφορά τις διαδικασίες και τους ελέγχους. Οι κανόνες περί ανταγωνισμού πρέπει να τυγχάνουν προσεκτικής επιτήρησης στις ΕΑΠ, ώστε να διαφυλάσσονται τα συμφέροντα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

4.6.6

Η ιδιαίτερη διάρθρωση της αγοράς των ΕΑΠ χαρακτηρίζεται από επιχειρηματικό ιστό αποτελούμενο σχεδόν αποκλειστικά από πολύ μικρές επιχειρήσεις. Η Επιτροπή, στη στρατηγική της, θα πρέπει να δώσει έμφαση στην εφαρμογή στην πράξη της «νομοθετικής πράξης για τις μικρές επιχειρήσεις» και στην τήρηση της αρχής «προτεραιότητα στις μικρές επιχειρήσεις», κυρίως όσον αφορά τις διαδικασίες και τους ελέγχους. Οι κανόνες περί ανταγωνισμού πρέπει να τυγχάνουν προσεκτικής επιτήρησης στις ΕΑΠ, ώστε να διαφυλάσσονται τα συμφέροντα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.

4.7   Ενέργεια

| 4.7.1 | Λόγω της γεωγραφικής τους θέσης, οι ΕΑΠ είναι ιδιαίτερα ευάλωτες και καλούνται να ανταποκριθούν στην ενεργειακή πρόκληση κατά διαφορετικό τρόπο απ’ ό,τι η ηπειρωτική Ευρώπη. Η ΕΕ οφείλει να διευκολύνει τις ΕΑΠ ώστε να εξασφαλίσουν τον ενεργειακό εφοδιασμό σε περιβάλλον και συνθήκες πολυσύνθετες, που προκαλούν σημαντική αύξηση των τιμών και περιορίζουν την ανταγωνιστικότητα. |
| --- | --- |

4.7.1

Λόγω της γεωγραφικής τους θέσης, οι ΕΑΠ είναι ιδιαίτερα ευάλωτες και καλούνται να ανταποκριθούν στην ενεργειακή πρόκληση κατά διαφορετικό τρόπο απ’ ό,τι η ηπειρωτική Ευρώπη. Η ΕΕ οφείλει να διευκολύνει τις ΕΑΠ ώστε να εξασφαλίσουν τον ενεργειακό εφοδιασμό σε περιβάλλον και συνθήκες πολυσύνθετες, που προκαλούν σημαντική αύξηση των τιμών και περιορίζουν την ανταγωνιστικότητα.

| 4.7.2 | Η απόκτηση και εκμετάλλευση ίδιων ενεργειακών πόρων είναι ζωτική για τις ΕΑΠ. Τούτο αφορά τόσο την ενέργεια που προέρχεται από πετρέλαιο ή φυσικό αέριο όσο και τις καθαρές μορφές ενέργειας, χωρίς ανθρακούχες εκπομπές, όπως η αιολική, η θερμική, η ηλιακή, η υδραυλική και η θαλάσσια (παλίρροια, κύματα, ρεύματα, διαφορές θερμοκρασίας). |
| --- | --- |

4.7.2

Η απόκτηση και εκμετάλλευση ίδιων ενεργειακών πόρων είναι ζωτική για τις ΕΑΠ. Τούτο αφορά τόσο την ενέργεια που προέρχεται από πετρέλαιο ή φυσικό αέριο όσο και τις καθαρές μορφές ενέργειας, χωρίς ανθρακούχες εκπομπές, όπως η αιολική, η θερμική, η ηλιακή, η υδραυλική και η θαλάσσια (παλίρροια, κύματα, ρεύματα, διαφορές θερμοκρασίας).

| 4.7.3 | Η ΕΟΚΕ προτείνει την προώθηση της έρευνας για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στις περιοχές αυτές και την ενίσχυση των ενεργειακών προγραμμάτων των ΕΑΠ μέσω των χρηματοδοτικών μηχανισμών της ΕΕ, με συνυπολογισμό της ιδιαιτερότητάς τους. |
| --- | --- |

4.7.3

Η ΕΟΚΕ προτείνει την προώθηση της έρευνας για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στις περιοχές αυτές και την ενίσχυση των ενεργειακών προγραμμάτων των ΕΑΠ μέσω των χρηματοδοτικών μηχανισμών της ΕΕ, με συνυπολογισμό της ιδιαιτερότητάς τους.

4.8   Γεωργία

| 4.8.1 | Ο καίριος χαρακτήρας της γεωργίας στις ΕΑΠ είναι προφανής. Αποτελεί παράγοντα απασχόλησης, προβολής και διαφύλαξης του περιβάλλοντος και των παραδοσιακών τρόπων ζωής. Πέρα από τη ζάχαρη και τη μπανάνα, η ΕΕ πρέπει να συνεχίσει τις προσπάθειές της υπέρ της διαφοροποίησης των καλλιεργειών και της επισιτιστικής αυτάρκειας των ΕΑΠ. Είναι απαραίτητο, επίσης, να διατηρηθεί η υφιστάμενη ισορροπία ανάμεσα στις γεωργικές καλλιέργειες που προορίζονται για εξαγωγή και εκείνες που προορίζονται για τον εφοδιασμό των τοπικών αγορών. |
| --- | --- |

4.8.1

Ο καίριος χαρακτήρας της γεωργίας στις ΕΑΠ είναι προφανής. Αποτελεί παράγοντα απασχόλησης, προβολής και διαφύλαξης του περιβάλλοντος και των παραδοσιακών τρόπων ζωής. Πέρα από τη ζάχαρη και τη μπανάνα, η ΕΕ πρέπει να συνεχίσει τις προσπάθειές της υπέρ της διαφοροποίησης των καλλιεργειών και της επισιτιστικής αυτάρκειας των ΕΑΠ. Είναι απαραίτητο, επίσης, να διατηρηθεί η υφιστάμενη ισορροπία ανάμεσα στις γεωργικές καλλιέργειες που προορίζονται για εξαγωγή και εκείνες που προορίζονται για τον εφοδιασμό των τοπικών αγορών.

| 4.8.2 | Οι ευρωπαϊκές ενισχύσεις, λόγω των διαδικασιών τους, ευνοούν ενίοτε τις μεγάλες δομές ή την προσφυγή σε μεσάζοντες. Η τάση αυτή πρέπει να διορθωθεί, καθώς παραμελεί τα συμφέροντα των μικρών ανεξάρτητων παραγωγών, που αντιπροσωπεύουν τη μεγάλη πλειονότητα στις ΕΑΠ. Επίσης, οι ευρωπαϊκές ενισχύσεις πρέπει να αξιοποιούνται για τη βελτίωση της λειτουργίας της αλυσίδας διατροφής και για την προώθηση της συμμετοχής των γεωργών και των οργανώσεών τους. |
| --- | --- |

4.8.2

Οι ευρωπαϊκές ενισχύσεις, λόγω των διαδικασιών τους, ευνοούν ενίοτε τις μεγάλες δομές ή την προσφυγή σε μεσάζοντες. Η τάση αυτή πρέπει να διορθωθεί, καθώς παραμελεί τα συμφέροντα των μικρών ανεξάρτητων παραγωγών, που αντιπροσωπεύουν τη μεγάλη πλειονότητα στις ΕΑΠ. Επίσης, οι ευρωπαϊκές ενισχύσεις πρέπει να αξιοποιούνται για τη βελτίωση της λειτουργίας της αλυσίδας διατροφής και για την προώθηση της συμμετοχής των γεωργών και των οργανώσεών τους.

4.9   Αλιεία

| 4.9.1 | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τη θέση της Επιτροπής όσον αφορά τη μέριμνα ώστε η λήψη αποφάσεων στον τομέα αυτόν να αποκτήσει πιο περιφερειακό χαρακτήρα, χάρη στον συνυπολογισμό των θαλάσσιων περιφερειακών ζωνών και των τοπικών αποθεμάτων και στη σύσταση γνωμοδοτικού συμβουλίου για τις ΕΑΠ. Επειδή, όμως, τα αλιευτικά πεδία των ΕΑΠ παρουσιάζουν μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ τους, το γνωμοδοτικό συμβούλιο θα πρέπει να οργανωθεί ανά λεκάνη ΕΑΠ, ώστε να λαμβάνονται περισσότερο υπόψη οι ιδιαίτερες συνθήκες της εκάστοτε περιοχής. |
| --- | --- |

4.9.1

Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τη θέση της Επιτροπής όσον αφορά τη μέριμνα ώστε η λήψη αποφάσεων στον τομέα αυτόν να αποκτήσει πιο περιφερειακό χαρακτήρα, χάρη στον συνυπολογισμό των θαλάσσιων περιφερειακών ζωνών και των τοπικών αποθεμάτων και στη σύσταση γνωμοδοτικού συμβουλίου για τις ΕΑΠ. Επειδή, όμως, τα αλιευτικά πεδία των ΕΑΠ παρουσιάζουν μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ τους, το γνωμοδοτικό συμβούλιο θα πρέπει να οργανωθεί ανά λεκάνη ΕΑΠ, ώστε να λαμβάνονται περισσότερο υπόψη οι ιδιαίτερες συνθήκες της εκάστοτε περιοχής.

| 4.9.2 | Η πρόταση για τη μεταρρύθμιση της αλιευτικής πολιτικής δεν προσφέρει ικανοποιητικές λύσεις για την κατάσταση των ΕΑΠ, λόγου χάρη όσον αφορά τις ενισχύσεις για τους στόλους (ναυπήγηση/απόκτηση και εκσυγχρονισμός, διαχείριση της αλιευτικής προσπάθειας, αντίκτυπος στις ΕΑΠ των αλιευτικών συμφωνιών μεταξύ ΕΕ και τρίτων χωρών) ή την απουσία εξέλιξης των προγραμμάτων POSEI για την αλιεία, το περιεχόμενο των οποίων θα άξιζε να αναθεωρηθεί εκ βάθρων, σύμφωνα με το παράδειγμα των προγραμμάτων POSEI για τη γεωργία. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει, εξάλλου, τις ιδέες που έχει αναπτύξει στη γνωμοδότηση πρωτοβουλίας «Η ανάπτυξη των περιφερειακών ζωνών διαχείρισης των αλιευτικών αποθεμάτων και ελέγχου της αλιείας» της 27ης Οκτωβρίου 2011 (εισηγητής: ο κ. BURNS, ΕΕ C 24 της 28.1.2012, σ. 48). |
| --- | --- |

4.9.2

Η πρόταση για τη μεταρρύθμιση της αλιευτικής πολιτικής δεν προσφέρει ικανοποιητικές λύσεις για την κατάσταση των ΕΑΠ, λόγου χάρη όσον αφορά τις ενισχύσεις για τους στόλους (ναυπήγηση/απόκτηση και εκσυγχρονισμός, διαχείριση της αλιευτικής προσπάθειας, αντίκτυπος στις ΕΑΠ των αλιευτικών συμφωνιών μεταξύ ΕΕ και τρίτων χωρών) ή την απουσία εξέλιξης των προγραμμάτων POSEI για την αλιεία, το περιεχόμενο των οποίων θα άξιζε να αναθεωρηθεί εκ βάθρων, σύμφωνα με το παράδειγμα των προγραμμάτων POSEI για τη γεωργία. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει, εξάλλου, τις ιδέες που έχει αναπτύξει στη γνωμοδότηση πρωτοβουλίας «Η ανάπτυξη των περιφερειακών ζωνών διαχείρισης των αλιευτικών αποθεμάτων και ελέγχου της αλιείας» της 27ης Οκτωβρίου 2011 (εισηγητής: ο κ. BURNS, ΕΕ C 24 της 28.1.2012, σ. 48).

4.10   Δασολογία

| 4.10.1 | Το δυναμικό βιώσιμης καλλιέργειας τροπικών και υποτροπικών ειδών σκληρής ξυλείας αποτελεί μια ευκαιρία που πρέπει να μελετηθεί στις ΕΑΠ και στις υπερπόντιες χώρες και εδάφη. Η ιδιαίτερη σχέση τους με την Ευρώπη θα μπορούσε να τους προσφέρει άμεση πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά, χάρη στην ικανότητά τους να διαθέτουν πιστοποιημένη ξυλεία, με εγγύηση τήρησης όλων των κανόνων πιστοποίησης του Συμβουλίου Διαχείρισης των Δασών (FSC – Forest Stewardship Council). |
| --- | --- |

4.10.1

Το δυναμικό βιώσιμης καλλιέργειας τροπικών και υποτροπικών ειδών σκληρής ξυλείας αποτελεί μια ευκαιρία που πρέπει να μελετηθεί στις ΕΑΠ και στις υπερπόντιες χώρες και εδάφη. Η ιδιαίτερη σχέση τους με την Ευρώπη θα μπορούσε να τους προσφέρει άμεση πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά, χάρη στην ικανότητά τους να διαθέτουν πιστοποιημένη ξυλεία, με εγγύηση τήρησης όλων των κανόνων πιστοποίησης του Συμβουλίου Διαχείρισης των Δασών (FSC – Forest Stewardship Council).

| 4.10.2 | Η ξυλεία που προορίζεται για ειδικά προγράμματα αναστήλωσης ιστορικών μνημείων αντιπροσωπεύει μια ιδιαίτερη αγορά, που θα πρέπει να ληφθεί υπόψη, δεδομένου ότι πολλά από τα αρχικά είδη ξυλείας απειλούνται με εξαφάνιση και, συνεπώς, η προμήθειά τους με νόμιμες οδούς είναι πολύ δύσκολη. Μακρόφυλλο μαόνι, ipe, virola, padauk, greenheart, ramin, apitong, wenge είναι λίγα μόνο από τα είδη ξυλείας που χρειάζονται για προγράμματα αναστήλωσης. |
| --- | --- |

4.10.2

Η ξυλεία που προορίζεται για ειδικά προγράμματα αναστήλωσης ιστορικών μνημείων αντιπροσωπεύει μια ιδιαίτερη αγορά, που θα πρέπει να ληφθεί υπόψη, δεδομένου ότι πολλά από τα αρχικά είδη ξυλείας απειλούνται με εξαφάνιση και, συνεπώς, η προμήθειά τους με νόμιμες οδούς είναι πολύ δύσκολη. Μακρόφυλλο μαόνι, ipe, virola, padauk, greenheart, ramin, apitong, wenge είναι λίγα μόνο από τα είδη ξυλείας που χρειάζονται για προγράμματα αναστήλωσης.

| 4.10.3 | Πέρα από την ξυλεία, τα τροπικά και υποτροπικά δάση προσφέρουν ιδανικό περιβάλλον για την καλλιέργεια σπάνιων φυτών που χρησιμοποιούνται σε φαρμακευτικά και καλλυντικά προϊόντα. Η ξυλεία από τροπικά και υποτροπικά δάση δεν αποτελεί προϊόν γρήγορου πλουτισμού, αλλά προσφέρει στις περιοχές αυτές το τεράστιο πλεονέκτημα της μακροπρόθεσμης προοπτικής επένδυσης σε αγορές υψηλής απόδοσης, που αναζητούν πρόσβαση στα σπάνια αυτά είδη φυτών και ξυλείας. |
| --- | --- |

4.10.3

Πέρα από την ξυλεία, τα τροπικά και υποτροπικά δάση προσφέρουν ιδανικό περιβάλλον για την καλλιέργεια σπάνιων φυτών που χρησιμοποιούνται σε φαρμακευτικά και καλλυντικά προϊόντα. Η ξυλεία από τροπικά και υποτροπικά δάση δεν αποτελεί προϊόν γρήγορου πλουτισμού, αλλά προσφέρει στις περιοχές αυτές το τεράστιο πλεονέκτημα της μακροπρόθεσμης προοπτικής επένδυσης σε αγορές υψηλής απόδοσης, που αναζητούν πρόσβαση στα σπάνια αυτά είδη φυτών και ξυλείας.

4.11   Η έρευνα και η ανάπτυξή της

| 4.11.1 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη διατήρηση του ευρωπαϊκού περιβαλλοντικού προγράμματος και του σχεδίου δράσης για τη βιοποικιλότητα (ως προς την οποία το 80 % του ευρωπαϊκού δυναμικού βρίσκεται στις ΕΑΠ) και τάσσεται υπέρ του καλύτερου συνυπολογισμού του δυναμικού των ΕΑΠ στα μελλοντικά προγράμματα της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», ιδίως όσον αφορά τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τη βιώσιμη ανάπτυξη ή τις επιστήμες της θάλασσας. |
| --- | --- |

4.11.1

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη διατήρηση του ευρωπαϊκού περιβαλλοντικού προγράμματος και του σχεδίου δράσης για τη βιοποικιλότητα (ως προς την οποία το 80 % του ευρωπαϊκού δυναμικού βρίσκεται στις ΕΑΠ) και τάσσεται υπέρ του καλύτερου συνυπολογισμού του δυναμικού των ΕΑΠ στα μελλοντικά προγράμματα της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», ιδίως όσον αφορά τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τη βιώσιμη ανάπτυξη ή τις επιστήμες της θάλασσας.

| 4.11.2 | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν αναπτύσσει επαρκώς τις δυνατότητες των ΕΑΠ στους τομείς αυτούς. |
| --- | --- |

4.11.2

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν αναπτύσσει επαρκώς τις δυνατότητες των ΕΑΠ στους τομείς αυτούς.

| 4.11.3 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την ιδέα της σύστασης ευρωπαϊκών δικτύων συνεργατικών σχηματισμών στους τομείς αυτούς, με τη συμμετοχή των ΕΑΠ. |
| --- | --- |

4.11.3

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την ιδέα της σύστασης ευρωπαϊκών δικτύων συνεργατικών σχηματισμών στους τομείς αυτούς, με τη συμμετοχή των ΕΑΠ.

4.12   Ενίσχυση της κοινωνικής διάστασης της ανάπτυξης των ΕΑΠ

| 4.12.1 | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει το γεγονός ότι η Επιτροπή ενδιαφέρεται για την κοινωνική διάσταση του ευρωπαϊκού προτύπου στα πλαίσια της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Το ενδιαφέρον αυτό δεν πρέπει να περιορίζεται σε ευχολόγια· πρέπει να λάβει τη μορφή συγκεκριμένων δεσμεύσεων. Κανένας Ευρωπαίος πολίτης δεν πρέπει να είναι αποκλεισμένος, κανένας δεν πρέπει να μείνει έξω από το τραίνο της ανάπτυξης. Αυτή ακριβώς είναι η έννοια της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση του προέδρου της περιφέρειας των Καναρίων Νήσων σχετικά με τη χάραξη σχεδίου έκτακτης ανάγκης για την καταπολέμηση της μαζικής ανεργίας, που αναπτύσσεται με εξαιρετικούς ρυθμούς. |
| --- | --- |

4.12.1

Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει το γεγονός ότι η Επιτροπή ενδιαφέρεται για την κοινωνική διάσταση του ευρωπαϊκού προτύπου στα πλαίσια της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Το ενδιαφέρον αυτό δεν πρέπει να περιορίζεται σε ευχολόγια· πρέπει να λάβει τη μορφή συγκεκριμένων δεσμεύσεων. Κανένας Ευρωπαίος πολίτης δεν πρέπει να είναι αποκλεισμένος, κανένας δεν πρέπει να μείνει έξω από το τραίνο της ανάπτυξης. Αυτή ακριβώς είναι η έννοια της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση του προέδρου της περιφέρειας των Καναρίων Νήσων σχετικά με τη χάραξη σχεδίου έκτακτης ανάγκης για την καταπολέμηση της μαζικής ανεργίας, που αναπτύσσεται με εξαιρετικούς ρυθμούς.

| 4.12.2 | Η ΕΟΚΕ, πέρα από την εφαρμογή των στρατηγικών αξόνων, τονίζει τα εξής:






  4.12.2.1 | Οι καίριες βασικές ανάγκες —νερό για όλους (τα άτομα και την οικονομία), βιώσιμη ενέργεια, αποχέτευση των λυμάτων, διάθεση των απορριμμάτων— αποτελούν προκλήσεις με ιδιαίτερη σημασία για τις συγκεκριμένες περιοχές. Από την άποψη αυτή, η Επιτροπή δεν τονίζει αρκετά την ανάγκη εύρυθμης λειτουργίας των υπηρεσιών δικτύων στις ΕΑΠ. |
| --- | --- | --- |

4.12.2

Η ΕΟΚΕ, πέρα από την εφαρμογή των στρατηγικών αξόνων, τονίζει τα εξής:

4.12.2.1

Οι καίριες βασικές ανάγκες —νερό για όλους (τα άτομα και την οικονομία), βιώσιμη ενέργεια, αποχέτευση των λυμάτων, διάθεση των απορριμμάτων— αποτελούν προκλήσεις με ιδιαίτερη σημασία για τις συγκεκριμένες περιοχές. Από την άποψη αυτή, η Επιτροπή δεν τονίζει αρκετά την ανάγκη εύρυθμης λειτουργίας των υπηρεσιών δικτύων στις ΕΑΠ.

| 4.12.2.2 | Ιδιαίτερα σημαντική είναι η χάραξη ευρωπαϊκής στρατηγικής για τον τουρισμό, σημαντικό παράγοντα για τις ΕΑΠ, με αναγκαία συμπερίληψη της βιώσιμης ανάπτυξης και του σεβασμού της ταυτότητας ως θεμελιωδών πυλώνων της ανάπτυξης του τομέα αυτού, ώστε να αποτραπούν οι παγίδες της πολιτισμικής αφομοίωσης και της τσιμεντοποίησης των θαλάσσιων περιοχών. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει επ’ αυτού την ανακοίνωση της Επιτροπής για τη γαλάζια ανάπτυξη και τη σχετική γνωμοδότηση που η ίδια εκπονεί επί του παρόντος (4). |
| --- | --- |

4.12.2.2

Ιδιαίτερα σημαντική είναι η χάραξη ευρωπαϊκής στρατηγικής για τον τουρισμό, σημαντικό παράγοντα για τις ΕΑΠ, με αναγκαία συμπερίληψη της βιώσιμης ανάπτυξης και του σεβασμού της ταυτότητας ως θεμελιωδών πυλώνων της ανάπτυξης του τομέα αυτού, ώστε να αποτραπούν οι παγίδες της πολιτισμικής αφομοίωσης και της τσιμεντοποίησης των θαλάσσιων περιοχών. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει επ’ αυτού την ανακοίνωση της Επιτροπής για τη γαλάζια ανάπτυξη και τη σχετική γνωμοδότηση που η ίδια εκπονεί επί του παρόντος (4).

| 4.12.2.3 | Η πολιτισμική διάσταση πρέπει να λαμβάνεται περισσότερο υπόψη από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στη στρατηγική της. Οι ΕΑΠ αντιπροσωπεύουν πολύτιμο κεφάλαιο για την ΕΕ από την άποψη αυτή. Η ΕΟΚΕ συνιστά τη σημαντική ενίσχυση της πτυχής του πολιτισμού στα σχέδια δράσης για την εφαρμογή της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». |
| --- | --- |

4.12.2.3

Η πολιτισμική διάσταση πρέπει να λαμβάνεται περισσότερο υπόψη από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στη στρατηγική της. Οι ΕΑΠ αντιπροσωπεύουν πολύτιμο κεφάλαιο για την ΕΕ από την άποψη αυτή. Η ΕΟΚΕ συνιστά τη σημαντική ενίσχυση της πτυχής του πολιτισμού στα σχέδια δράσης για την εφαρμογή της στρατηγικής «Ευρώπη 2020».

Βρυξέλλες, 20 Μαρτίου 2013.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Staffan NILSSON

---

(1)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Συνέπειες των συμφωνιών οικονομικής εταιρικής σχέσης στις εξόχως απόκεντρες περιοχές (περιοχή της Καραϊβικής)», εισηγητής: ο κ. Coupeau, ΕΕ C 347 της 18.12.2010, σ. 28.

1

(2)  Ανάλογες συστάσεις περιλαμβάνονται και σε άλλες εργασίες, όπως λ.χ. οι εξής:

2

| | Μελέτη της ISMERI EUROPA για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τους παράγοντες ανάπτυξης στις ΕΑΠ, Growth Factors in the Outermost Regions (δύο τόμοι)· |
| --- | --- |

Μελέτη της ISMERI EUROPA για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τους παράγοντες ανάπτυξης στις ΕΑΠ, Growth Factors in the Outermost Regions (δύο τόμοι)·

Growth Factors in the Outermost Regions

| | Έκθεση που παρήγγειλε ο κ. Michel BARNIER, Επίτροπος αρμόδιος για την εσωτερική αγορά, στον κ. Pedro SOLBES MIRA, με θέμα Les régions ultrapériphériques européennes dans le marché unique: Le rayonnement de l'UE dans le monde (Οι ΕΑΠ στην ενιαία αγορά: η ακτινοβολία της ΕΕ παγκοσμίως), βλ. http://ec.europa.eu/internal_market/outermost_regions/docs/report2011_fr.pdf (de, en, es, fr, pt)· |
| --- | --- |

Έκθεση που παρήγγειλε ο κ. Michel BARNIER, Επίτροπος αρμόδιος για την εσωτερική αγορά, στον κ. Pedro SOLBES MIRA, με θέμα Les régions ultrapériphériques européennes dans le marché unique: Le rayonnement de l'UE dans le monde (Οι ΕΑΠ στην ενιαία αγορά: η ακτινοβολία της ΕΕ παγκοσμίως), βλ. http://ec.europa.eu/internal_market/outermost_regions/docs/report2011_fr.pdf (de, en, es, fr, pt)·

Les régions ultrapériphériques européennes dans le marché unique: Le rayonnement de l'UE dans le monde

| | Μελέτη του INED για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής: Les Tendances démographiques et migratoires dans les régions ultrapériphériques: quel impact sur leur cohésion économique, sociale et territoriale? (Οι δημογραφικές και μεταναστευτικές τάσεις στις ΕΑΠ: αντίκτυπος στην οικονομική, κοινωνική και εδαφική τους συνοχή), http://ec.europa.eu/regional_policy/sources/docgener/studies/pdf/rup_migratory/rapport8rup_shs_2_fr.pdf. |
| --- | --- |

Μελέτη του INED για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής: Les Tendances démographiques et migratoires dans les régions ultrapériphériques: quel impact sur leur cohésion économique, sociale et territoriale? (Οι δημογραφικές και μεταναστευτικές τάσεις στις ΕΑΠ: αντίκτυπος στην οικονομική, κοινωνική και εδαφική τους συνοχή), http://ec.europa.eu/regional_policy/sources/docgener/studies/pdf/rup_migratory/rapport8rup_shs_2_fr.pdf.

Les Tendances démographiques et migratoires dans les régions ultrapériphériques: quel impact sur leur cohésion économique, sociale et territoriale?

| | Έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τον ρόλο της πολιτικής συνοχής στις εξόχως απόκεντρες περιφέρειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», εισηγητής: ο κ. Nuno TEIXEIRA, επιτροπή REGI, (2011/2195(INI))· |
| --- | --- |

Έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τον ρόλο της πολιτικής συνοχής στις εξόχως απόκεντρες περιφέρειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», εισηγητής: ο κ. Nuno TEIXEIRA, επιτροπή REGI, (2011/2195(INI))·

| | Μελέτη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου: Le Rôle de la politique régionale dans le traitement des conséquences du changement climatique dans les régions ultrapériphériques (Ο ρόλος της περιφερειακής πολιτικής στη διαχείριση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στις ΕΑΠ), http://www.europarl.europa.eu/committees/fr/studiesdownload.html?languageDocument=FR&file=48935 (fr, en, de). |
| --- | --- |

Μελέτη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου: Le Rôle de la politique régionale dans le traitement des conséquences du changement climatique dans les régions ultrapériphériques (Ο ρόλος της περιφερειακής πολιτικής στη διαχείριση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στις ΕΑΠ), http://www.europarl.europa.eu/committees/fr/studiesdownload.html?languageDocument=FR&file=48935 (fr, en, de).

Le Rôle de la politique régionale dans le traitement des conséquences du changement climatique dans les régions ultrapériphériques

(3)  ΕΕ C 44 της 15.02.2013, σελ. 23.

3

(4)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ "Γαλάζια ανάπτυξη: προοπτικές βιώσιμης ανάπτυξης στους τομείς της θάλασσας και της ναυτιλίας", (Βλέπε σελίδα 87 της παρούσας Επίσημης Εφημερίδας).

4

---

| 6.6.2013 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 161/58 |
| --- | --- | --- | --- |

6.6.2013

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 161/58

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 723/2009 του Συμβουλίου σχετικά με κοινοτικό νομικό πλαίσιο για την κοινοπραξία ευρωπαϊκής ερευνητικής υποδομής (ΚΕΕΥ)»

COM(2012) 682 final — 2012/0321 (NLE)

2013/C 161/10

Εισηγητής: ο κ. STANTIČ

Στις 19 Δεκεμβρίου 2012 και σύμφωνα με τα άρθρα 187 και 188 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την

Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 723/2009 του Συμβουλίου σχετικά με κοινοτικό νομικό πλαίσιο για την κοινοπραξία ευρωπαϊκής ερευνητικής υποδομής (ΚΕΕΥ)

COM(2012) 682 final — 2012/0321 (NLE).

Το ειδικευμένο τμήμα «Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση», στο οποίο ανατέθηκαν οι σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 7 Μαρτίου 2013.

Κατά την 488η σύνοδο ολομέλειας, της 20ής και 21ης Μαρτίου 2013 (συνεδρίαση της 20ής Μαρτίου 2013), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 78 ψήφους υπέρ, μία κατά και 3 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Η ΕΟΚΕ στηρίζει την προτεινόμενη τροποποίηση του άρθρου 9 του κανονισμού με την οποία επιδιώκεται η εξάλειψη των διακρίσεων μεταξύ κρατών μελών και συνδεδεμένων χωρών και η περαιτέρω ενίσχυση της συμμετοχής των συνδεδεμένων χωρών στη διαμόρφωση και στη λειτουργία μελλοντικών ΚΕΕΥ. |
| --- | --- |

1.1

Η ΕΟΚΕ στηρίζει την προτεινόμενη τροποποίηση του άρθρου 9 του κανονισμού με την οποία επιδιώκεται η εξάλειψη των διακρίσεων μεταξύ κρατών μελών και συνδεδεμένων χωρών και η περαιτέρω ενίσχυση της συμμετοχής των συνδεδεμένων χωρών στη διαμόρφωση και στη λειτουργία μελλοντικών ΚΕΕΥ.

| 1.2 | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ισότητα των δικαιωμάτων ψήφου δεν θα επηρεάσει την κοινοτική διάσταση του εν λόγω κανονισμού και ότι η Κοινότητα μπορεί να διατηρήσει επαρκή έλεγχο επί των ουσιαστικότερων στοιχείων των δραστηριοτήτων ΚΕΕΥ μέσω άλλων ισχυουσών διατάξεων του κανονισμού. |
| --- | --- |

1.2

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ισότητα των δικαιωμάτων ψήφου δεν θα επηρεάσει την κοινοτική διάσταση του εν λόγω κανονισμού και ότι η Κοινότητα μπορεί να διατηρήσει επαρκή έλεγχο επί των ουσιαστικότερων στοιχείων των δραστηριοτήτων ΚΕΕΥ μέσω άλλων ισχυουσών διατάξεων του κανονισμού.

| 1.3 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για το βραδύ ρυθμό με τον οποίο το νομικό μέσο ΚΕΕΥ εφαρμόζεται στη σύσταση και στη λειτουργία των έργων ερευνητικών υποδομών ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος στο πλαίσιο του χάρτη πορείας του Ευρωπαϊκού Στρατηγικού Φόρουμ Ερευνητικών Υποδομών (ESFRI). Συνεπώς, καλεί την Επιτροπή να παράσχει τη μέγιστη δυνατή στήριξη στους δυνητικούς εταίρους και να διευκολύνει έτσι τη χρήση της νομικής μορφής της ΚΕΕΥ. |
| --- | --- |

1.3

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για το βραδύ ρυθμό με τον οποίο το νομικό μέσο ΚΕΕΥ εφαρμόζεται στη σύσταση και στη λειτουργία των έργων ερευνητικών υποδομών ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος στο πλαίσιο του χάρτη πορείας του Ευρωπαϊκού Στρατηγικού Φόρουμ Ερευνητικών Υποδομών (ESFRI). Συνεπώς, καλεί την Επιτροπή να παράσχει τη μέγιστη δυνατή στήριξη στους δυνητικούς εταίρους και να διευκολύνει έτσι τη χρήση της νομικής μορφής της ΚΕΕΥ.

| 1.4 | Η ΕΟΚΕ συνιστά, επίσης, να συμβάλλει σε μεγαλύτερο βαθμό η Κοινότητα στη συγχρηματοδότηση των έργων ΚΕΕΥ, εξασφαλίζοντας την καλύτερη συνέργεια μεταξύ των Διαρθρωτικών Ταμείων και του προγράμματος πλαίσιο Ορίζοντας 2020. |
| --- | --- |

1.4

Η ΕΟΚΕ συνιστά, επίσης, να συμβάλλει σε μεγαλύτερο βαθμό η Κοινότητα στη συγχρηματοδότηση των έργων ΚΕΕΥ, εξασφαλίζοντας την καλύτερη συνέργεια μεταξύ των Διαρθρωτικών Ταμείων και του προγράμματος πλαίσιο Ορίζοντας 2020.

2.   Εισαγωγή και ιστορικό

| 2.1 | Οι ερευνητικές υποδομές υψηλού επιπέδου διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη βελτίωση των γνώσεων και των νέων τεχνολογιών για μια ευρωπαϊκή οικονομία πιο ανταγωνιστική και βασιζόμενη στη γνώση. |
| --- | --- |

2.1

Οι ερευνητικές υποδομές υψηλού επιπέδου διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη βελτίωση των γνώσεων και των νέων τεχνολογιών για μια ευρωπαϊκή οικονομία πιο ανταγωνιστική και βασιζόμενη στη γνώση.

| 2.2 | Αν και η υποστήριξη και ανάπτυξη ερευνητικών υποδομών στην Ευρώπη υπήρξε πάγιος στόχος της Κοινότητας κατά την τελευταία δεκαετία, ο σχετικός κατακερματισμός και η περιφερειοποίηση (1) των εν λόγω υποδομών, αποτέλεσαν σταθερά αιτίες για την αδυναμία βελτιστοποίησης των επιδόσεων σε αυτόν τον τομέα. |
| --- | --- |

2.2

Αν και η υποστήριξη και ανάπτυξη ερευνητικών υποδομών στην Ευρώπη υπήρξε πάγιος στόχος της Κοινότητας κατά την τελευταία δεκαετία, ο σχετικός κατακερματισμός και η περιφερειοποίηση (1) των εν λόγω υποδομών, αποτέλεσαν σταθερά αιτίες για την αδυναμία βελτιστοποίησης των επιδόσεων σε αυτόν τον τομέα.

| 2.3 | Το 2006, το ESFRI εντόπισε πολλά βασικά σχέδια υποδομών ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος που θα έπρεπε να αναπτυχθούν μέχρι το 2020 (2). Ένα σημαντικό εμπόδιο στη δημιουργία αυτής της υποδομής μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ ήταν η έλλειψη κατάλληλου νομικού πλαισίου για τη διαμόρφωση ορθών εταιρικών σχέσεων. |
| --- | --- |

2.3

Το 2006, το ESFRI εντόπισε πολλά βασικά σχέδια υποδομών ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος που θα έπρεπε να αναπτυχθούν μέχρι το 2020 (2). Ένα σημαντικό εμπόδιο στη δημιουργία αυτής της υποδομής μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ ήταν η έλλειψη κατάλληλου νομικού πλαισίου για τη διαμόρφωση ορθών εταιρικών σχέσεων.

| 2.4 | Ως εκ τούτου, το 2009, το Συμβούλιο υιοθέτησε τον κανονισμό ΚΕΕΥ (3). Το συγκεκριμένο νομικό μέσο παρέχει στην ΚΕΕΥ νομική προσωπικότητα που αναγνωρίζεται σε όλα τα κράτη μέλη. Επίσης η ΚΕΕΥ θα απαλλάσσεται από τον ΦΠΑ και τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης και μπορεί να θεσπίσει τις δικές της διαδικασίες σύναψης συμβάσεων. |
| --- | --- |

2.4

Ως εκ τούτου, το 2009, το Συμβούλιο υιοθέτησε τον κανονισμό ΚΕΕΥ (3). Το συγκεκριμένο νομικό μέσο παρέχει στην ΚΕΕΥ νομική προσωπικότητα που αναγνωρίζεται σε όλα τα κράτη μέλη. Επίσης η ΚΕΕΥ θα απαλλάσσεται από τον ΦΠΑ και τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης και μπορεί να θεσπίσει τις δικές της διαδικασίες σύναψης συμβάσεων.

3.   Πλαίσιο της πρότασης τροποποίησης του κανονισμού ΚΕΕΥ

| 3.1 | Σύμφωνα με τον ισχύοντα κανονισμό, τα μέλη της ΚΕΕΥ πρέπει να προέρχονται από τουλάχιστον τρία κράτη μέλη, ενώ μπορεί να συμπεριλαμβάνονται συνδεδεμένες χώρες (4), τρίτες χώρες και ειδικευμένοι διακυβερνητικοί οργανισμοί. Τα κράτη μέλη της ΕΕ πάντοτε διατηρούν από κοινού την πλειοψηφία των δικαιωμάτων ψήφου στη συνέλευση των μελών. |
| --- | --- |

3.1

Σύμφωνα με τον ισχύοντα κανονισμό, τα μέλη της ΚΕΕΥ πρέπει να προέρχονται από τουλάχιστον τρία κράτη μέλη, ενώ μπορεί να συμπεριλαμβάνονται συνδεδεμένες χώρες (4), τρίτες χώρες και ειδικευμένοι διακυβερνητικοί οργανισμοί. Τα κράτη μέλη της ΕΕ πάντοτε διατηρούν από κοινού την πλειοψηφία των δικαιωμάτων ψήφου στη συνέλευση των μελών.

| 3.2 | Μια τέτοια διευθέτηση θέτει τις συνδεδεμένες χώρες σε άνιση και υποδεέστερη θέση σε ό,τι αφορά τα δικαιώματα ψήφου, ακόμη και στην περίπτωση που προτίθενται να προβούν σε σημαντική χρηματοδοτική συνεισφορά για τη σύσταση και τη λειτουργία της ΚΕΕΥ (5). |
| --- | --- |

3.2

Μια τέτοια διευθέτηση θέτει τις συνδεδεμένες χώρες σε άνιση και υποδεέστερη θέση σε ό,τι αφορά τα δικαιώματα ψήφου, ακόμη και στην περίπτωση που προτίθενται να προβούν σε σημαντική χρηματοδοτική συνεισφορά για τη σύσταση και τη λειτουργία της ΚΕΕΥ (5).

| 3.3 | Για να ενθαρρυνθούν οι συνδεδεμένες χώρες να συμμετάσχουν ενεργά σε ΚΕΕΥ, η τροποποίηση στο άρθρο 9 προτείνει μια αλλαγή με την οποία απαιτείται μόνο ένα κράτος μέλος (μεταξύ τουλάχιστον τριών μελών) για τη σύσταση κοινοπραξίας. Τα άλλα 2 μέλη μπορεί να ανήκουν σε συνδεδεμένες χώρες. Οι συνδεδεμένες χώρες θα μπορούν επίσης να διαθέτουν ανάλογα δικαιώματα ψήφου. |
| --- | --- |

3.3

Για να ενθαρρυνθούν οι συνδεδεμένες χώρες να συμμετάσχουν ενεργά σε ΚΕΕΥ, η τροποποίηση στο άρθρο 9 προτείνει μια αλλαγή με την οποία απαιτείται μόνο ένα κράτος μέλος (μεταξύ τουλάχιστον τριών μελών) για τη σύσταση κοινοπραξίας. Τα άλλα 2 μέλη μπορεί να ανήκουν σε συνδεδεμένες χώρες. Οι συνδεδεμένες χώρες θα μπορούν επίσης να διαθέτουν ανάλογα δικαιώματα ψήφου.

4.   Γενικές και ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει γενικά την τροποποίηση του κανονισμού ΚΕΕΥ, στο μέτρο που μπορεί να τονώσει την ενεργό συμμετοχή συνδεδεμένων χωρών στη σύσταση και τη λειτουργία ΚΕΕΥ· ωστόσο, επιθυμεί να διατυπώσει τις ακόλουθες παρατηρήσεις: |
| --- | --- |

4.1

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει γενικά την τροποποίηση του κανονισμού ΚΕΕΥ, στο μέτρο που μπορεί να τονώσει την ενεργό συμμετοχή συνδεδεμένων χωρών στη σύσταση και τη λειτουργία ΚΕΕΥ· ωστόσο, επιθυμεί να διατυπώσει τις ακόλουθες παρατηρήσεις:

| 4.1.1 | Το κύριο επιχείρημα για το κατώτατο όριο τριών κρατών μελών στον ισχύοντα κανονισμό ήταν η διασφάλιση της κοινοτικής διάστασης του κανονισμού
   (6). Από αυτή την άποψη, η αλλαγή από τρία σε ένα φαίνεται αρκετά ριζική. |
| --- | --- |

4.1.1

Το κύριο επιχείρημα για το κατώτατο όριο τριών κρατών μελών στον ισχύοντα κανονισμό ήταν η διασφάλιση της κοινοτικής διάστασης του κανονισμού
   (6). Από αυτή την άποψη, η αλλαγή από τρία σε ένα φαίνεται αρκετά ριζική.

| 4.1.2 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι ο κανονισμός είχε ως βασικό λόγο ύπαρξης τη διασφάλιση της αποτελεσματικής εκτέλεσης ευρωπαϊκών ερευνητικών και τεχνολογικών έργων υποδομής. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει την ανάγκη να διατηρήσει η Κοινότητα τον έλεγχο επί ορισμένων θεμελιωδών στοιχείων των δραστηριοτήτων των ΚΕΕΥ. |
| --- | --- |

4.1.2

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι ο κανονισμός είχε ως βασικό λόγο ύπαρξης τη διασφάλιση της αποτελεσματικής εκτέλεσης ευρωπαϊκών ερευνητικών και τεχνολογικών έργων υποδομής. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει την ανάγκη να διατηρήσει η Κοινότητα τον έλεγχο επί ορισμένων θεμελιωδών στοιχείων των δραστηριοτήτων των ΚΕΕΥ.

| 4.1.3 | Εξάλλου, η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι ορισμένες διατάξεις του ισχύοντος κανονισμού μπορούν να αντισταθμίσουν την πιθανή αποδυνάμωση της θέσης των κρατών μελών της ΕΕ, οι οποίες προκαλούνται από την τροποποίηση του άρθρου 9, όπως:






  — | οι οντότητες που επιθυμούν να συστήσουν μια ΚΕΕΥ πρέπει να υποβάλουν αίτηση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή· |
| --- | --- | --- |

4.1.3

Εξάλλου, η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι ορισμένες διατάξεις του ισχύοντος κανονισμού μπορούν να αντισταθμίσουν την πιθανή αποδυνάμωση της θέσης των κρατών μελών της ΕΕ, οι οποίες προκαλούνται από την τροποποίηση του άρθρου 9, όπως:

—

οι οντότητες που επιθυμούν να συστήσουν μια ΚΕΕΥ πρέπει να υποβάλουν αίτηση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή·

| — | οι ΚΕΕΥ διέπονται από το κοινοτικό δίκαιο, επιπλέον του δικαίου του κράτους υποδοχής· |
| --- | --- |

—

οι ΚΕΕΥ διέπονται από το κοινοτικό δίκαιο, επιπλέον του δικαίου του κράτους υποδοχής·

| — | οι ΚΕΕΥ οφείλουν να υποβάλουν την ετήσια έκθεσή τους, καθώς και κάθε πληροφορία σχετικά με ό,τι ενδέχεται να τις εμποδίσει να εκπληρώσουν τα καθήκοντά τους ή να συμμορφωθούν με τις απαιτήσεις έναντι της Επιτροπής, όπως προβλέπει ο κανονισμός· |
| --- | --- |

—

οι ΚΕΕΥ οφείλουν να υποβάλουν την ετήσια έκθεσή τους, καθώς και κάθε πληροφορία σχετικά με ό,τι ενδέχεται να τις εμποδίσει να εκπληρώσουν τα καθήκοντά τους ή να συμμορφωθούν με τις απαιτήσεις έναντι της Επιτροπής, όπως προβλέπει ο κανονισμός·

| — | για την ουσιαστική τροποποίηση του καταστατικού απαιτείται η επίσημη έγκριση της Επιτροπής· |
| --- | --- |

—

για την ουσιαστική τροποποίηση του καταστατικού απαιτείται η επίσημη έγκριση της Επιτροπής·

| — | το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο είναι αρμόδιο για τις ΚΕΕΥ. |
| --- | --- |

—

το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο είναι αρμόδιο για τις ΚΕΕΥ.

Η ΕΟΚΕ ζητεί να της παρασχεθεί πλήρης διαβεβαίωση ότι οι ανωτέρω (διατάξεις) αντισταθμίζουν την προτεινόμενη τροποποίηση του άρθρου 9 και εξασφαλίζουν επαρκή έλεγχο των δραστηριοτήτων των ΚΕΕΥ.

| 4.1.4 | Η ΕΟΚΕ ανησυχεί για το γεγονός ότι, μέχρι στιγμής, καμία συνδεδεμένη ή τρίτη χώρα δεν έχει γίνει μέλος μιας ΚΕΕΥ και ελπίζει ότι η μη ευνοϊκή ρύθμιση σε ό,τι αφορά τα δικαιώματα ψήφου αποτελεί, πράγματι, τον κύριο λόγο της έλλειψης ενδιαφέροντος εκ μέρους τους. |
| --- | --- |

4.1.4

Η ΕΟΚΕ ανησυχεί για το γεγονός ότι, μέχρι στιγμής, καμία συνδεδεμένη ή τρίτη χώρα δεν έχει γίνει μέλος μιας ΚΕΕΥ και ελπίζει ότι η μη ευνοϊκή ρύθμιση σε ό,τι αφορά τα δικαιώματα ψήφου αποτελεί, πράγματι, τον κύριο λόγο της έλλειψης ενδιαφέροντος εκ μέρους τους.

| 4.1.5 | Η ΕΟΚΕ σημειώνει με ικανοποίηση ότι για τη σύσταση και λειτουργία των 19 από τα 51 έργα υποδομής του Χάρτη Πορείας ESFRI έχει ήδη προβλεφθεί η χρήση της νομικής μορφής ΚΕΕΥ. Παράλληλα, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της διότι από την έναρξη ισχύος του κανονισμού το 2009 έχουν συσταθεί μόνο δύο ΚΕΕΥ. |
| --- | --- |

4.1.5

Η ΕΟΚΕ σημειώνει με ικανοποίηση ότι για τη σύσταση και λειτουργία των 19 από τα 51 έργα υποδομής του Χάρτη Πορείας ESFRI έχει ήδη προβλεφθεί η χρήση της νομικής μορφής ΚΕΕΥ. Παράλληλα, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της διότι από την έναρξη ισχύος του κανονισμού το 2009 έχουν συσταθεί μόνο δύο ΚΕΕΥ.

| 4.1.6 | Η ΕΟΚΕ επιθυμεί την επιτάχυνση της διαδικασίας. Θεωρεί ότι η βραδεία αυτή πρόοδος οφείλεται στις σύνθετες και απαιτητικές διοικητικές και νομικές διαδικασίες που χρειάζονται για τη σύσταση ΚΕΕΥ. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να στηρίξει τους δυνητικούς εταίρους και να τους παράσχει εργαλεία διευκόλυνσης του έργου τους (πρότυπα καταστατικού, πρακτικές κατευθυντήριες γραμμές, ειδικά μέτρα στήριξης για ΚΕΕΥ στο πλαίσιο του Ορίζοντα 2020 κλπ). |
| --- | --- |

4.1.6

Η ΕΟΚΕ επιθυμεί την επιτάχυνση της διαδικασίας. Θεωρεί ότι η βραδεία αυτή πρόοδος οφείλεται στις σύνθετες και απαιτητικές διοικητικές και νομικές διαδικασίες που χρειάζονται για τη σύσταση ΚΕΕΥ. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να στηρίξει τους δυνητικούς εταίρους και να τους παράσχει εργαλεία διευκόλυνσης του έργου τους (πρότυπα καταστατικού, πρακτικές κατευθυντήριες γραμμές, ειδικά μέτρα στήριξης για ΚΕΕΥ στο πλαίσιο του Ορίζοντα 2020 κλπ).

| 4.1.7 | Αν και δεν σχετίζεται άμεσα με τις προτεινόμενες τροποποιήσεις του εν λόγω κανονισμού, η ΕΟΚΕ επιθυμεί να επαναλάβει τις συστάσεις της ότι η Κοινότητα οφείλει να συμβάλλει πιο ενεργά στη συγχρηματοδότηση των σχεδίων ΚΕΕΥ, με την αύξηση των κονδυλίων του προγράμματος-πλαίσιο "Ορίζοντας 2020" για ερευνητικές υποδομές και, ιδίως, με την αύξηση της συνέργειας μεταξύ "Ορίζοντα 2020" και Διαρθρωτικών Ταμείων. |
| --- | --- |

4.1.7

Αν και δεν σχετίζεται άμεσα με τις προτεινόμενες τροποποιήσεις του εν λόγω κανονισμού, η ΕΟΚΕ επιθυμεί να επαναλάβει τις συστάσεις της ότι η Κοινότητα οφείλει να συμβάλλει πιο ενεργά στη συγχρηματοδότηση των σχεδίων ΚΕΕΥ, με την αύξηση των κονδυλίων του προγράμματος-πλαίσιο "Ορίζοντας 2020" για ερευνητικές υποδομές και, ιδίως, με την αύξηση της συνέργειας μεταξύ "Ορίζοντα 2020" και Διαρθρωτικών Ταμείων.

Βρυξέλλες, 20 Μαρτίου 2013.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Staffan NILSSON

---

(1)  Το ήμισυ των συνολικών δαπανών για την έρευνα διοχετεύεται σε 30 περιφέρειες από τις 254 συνολικά και η πλειονότητα των έργων του οδικού χάρτη ESFRI υλοποιείται σε μόλις 10 κράτη μέλη.

1

(2)  Ο χάρτης πορείας ESFRI επικαιροποιήθηκε το 2008 και το 2010. Η επόμενη επικαιροποίηση έχει προγραμματιστεί για το 2015.

2

(3)  Κανονισμός (ΕΚ) υπ' αριθ. 723/2009 του Συμβουλίου σχετικά με κοινοτικό νομικό πλαίσιο για την κοινοπραξία ευρωπαϊκής ερευνητικής υποδομής (ΚΕΕΥ)

3

(4)  Επί του παρόντος οι συνδεδεμένες με το 7ο Πρόγραμμα-Πλαίσιο χώρες είναι οι εξής 14: Νορβηγία, Ισλανδία, Λιχτενστάιν (βάσει της συμφωνίας για τον ΕΟΧ), Ισραήλ, Νήσοι Φερόε, Ελβετία (με βάση μια αυτόνομη διεθνή συμφωνία), Μολδαβία, Κροατία, Τουρκία, Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Μαυροβούνιο, Αλβανία, Σερβία και Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας (βάσει μνημονίων συμφωνίας).

4

(5)  Η Νορβηγία ενδιαφέρεται να φιλοξενήσει 3 ΚΕΕΥ για μεγάλα έργα από τον Χάρτη Πορείας ESFRI (CESSDA, SIOS, ECCSEL), με την επιφύλαξη ευνοϊκότερων δικαιωμάτων ψήφου.

5

(6)  Βλ. παράγραφο (14), ΕΕ L 206 της 8ης Αυγούστου 2009, σελ. 1

6

---

| 6.6.2013 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 161/60 |
| --- | --- | --- | --- |

6.6.2013

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 161/60

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πράσινη Βίβλος — Μια ολοκληρωμένη αγορά παράδοσης δεμάτων για την ανάπτυξη του ηλεκτρονικού εμπορίου στην ΕΕ»

COM(2012) 698 final

2013/C 161/11

Εισηγήτρια: η κ. RONDINELLI

Στις 19 Φεβρουαρίου 2013, και σύμφωνα με το άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα:

Πράσινη Βίβλος — Μια ολοκληρωμένη αγορά παράδοσης δεμάτων για την ανάπτυξη του ηλεκτρονικού εμπορίου στην ΕΕ

COM(2012) 698 final.

Το ειδικευμένο τμήμα «Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 7 Μαρτίου 2013.

Κατά την 488η σύνοδο ολομέλειάς της, της 20ής και 21ης Μαρτίου 2013 (συνεδρίαση της 20ής Μαρτίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 156 ψήφους υπέρ και 2 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) θεωρεί σημαντική την ανάκτηση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών που προβαίνουν σε διαδικτυακές παραγγελίες και των ηλεκτρονικών εμπόρων λιανικής πώλησης προς τα συστήματα ολοκληρωμένης εφοδιαστικής που χρησιμοποιούνται στο ηλεκτρονικό εμπόριο, το οποίο είναι ιδιαίτερα ελκυστικό για πληθώρα καταναλωτών λόγω της σπουδαιότητας της ψηφιακής αγοράς και των υψηλών δυνατοτήτων της για οικονομική ανάπτυξη και απασχόληση. |
| --- | --- |

1.1

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) θεωρεί σημαντική την ανάκτηση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών που προβαίνουν σε διαδικτυακές παραγγελίες και των ηλεκτρονικών εμπόρων λιανικής πώλησης προς τα συστήματα ολοκληρωμένης εφοδιαστικής που χρησιμοποιούνται στο ηλεκτρονικό εμπόριο, το οποίο είναι ιδιαίτερα ελκυστικό για πληθώρα καταναλωτών λόγω της σπουδαιότητας της ψηφιακής αγοράς και των υψηλών δυνατοτήτων της για οικονομική ανάπτυξη και απασχόληση.

| 1.2 | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την πρωτοβουλία της Επιτροπής να διερευνήσει ενδελεχώς τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο συγκεκριμένος κλάδος, διαμέσου ευρείας διαβούλευσης με όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς στο πλαίσιο της Πράσινης Βίβλου με θέμα «Μια ολοκληρωμένη αγορά παράδοσης δεμάτων για την ανάπτυξη του ηλεκτρονικού εμπορίου στην ΕΕ», η οποία αποσκοπεί τόσο στην υλοποίηση μιας ολοκληρωμένης αγοράς εφοδιαστικής για την παράδοση δεμάτων που σχετίζονται με διαδικτυακές αγορές όσο και στην περαιτέρω ανάπτυξη του ηλεκτρονικού εμπορίου, όχι μόνο μεταξύ επιχειρήσεων και καταναλωτών (B2C) και μεταξύ επιχειρήσεων (B2B), αλλά και μεταξύ καταναλωτών (C2C). |
| --- | --- |

1.2

Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την πρωτοβουλία της Επιτροπής να διερευνήσει ενδελεχώς τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο συγκεκριμένος κλάδος, διαμέσου ευρείας διαβούλευσης με όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς στο πλαίσιο της Πράσινης Βίβλου με θέμα «Μια ολοκληρωμένη αγορά παράδοσης δεμάτων για την ανάπτυξη του ηλεκτρονικού εμπορίου στην ΕΕ», η οποία αποσκοπεί τόσο στην υλοποίηση μιας ολοκληρωμένης αγοράς εφοδιαστικής για την παράδοση δεμάτων που σχετίζονται με διαδικτυακές αγορές όσο και στην περαιτέρω ανάπτυξη του ηλεκτρονικού εμπορίου, όχι μόνο μεταξύ επιχειρήσεων και καταναλωτών (B2C) και μεταξύ επιχειρήσεων (B2B), αλλά και μεταξύ καταναλωτών (C2C).

| 1.3 | Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να καταρτίσει οδηγία εστιασμένη σε έξι πρωταρχικές ανάγκες:






  — | καθεστώς αλληλέγγυας και εις ολόκληρον ευθύνης που ισχύει για τους ηλεκτρονικούς εμπόρους λιανικής πώλησης και τις επιχειρήσεις παράδοσης στη συνολική αλυσίδα παράδοσης δεμάτων, ιδίως όταν ο καταναλωτής επιστρέφει τα προϊόντα διότι δεν τα επιθυμεί πλέον ή διότι δεν ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις συμμόρφωσης· |
| --- | --- | --- |

1.3

Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να καταρτίσει οδηγία εστιασμένη σε έξι πρωταρχικές ανάγκες:

—

καθεστώς αλληλέγγυας και εις ολόκληρον ευθύνης που ισχύει για τους ηλεκτρονικούς εμπόρους λιανικής πώλησης και τις επιχειρήσεις παράδοσης στη συνολική αλυσίδα παράδοσης δεμάτων, ιδίως όταν ο καταναλωτής επιστρέφει τα προϊόντα διότι δεν τα επιθυμεί πλέον ή διότι δεν ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις συμμόρφωσης·

| — | πλήρης παρακολούθηση της πορείας παραδόσεων και δυνατότητα εντοπισμού τους· |
| --- | --- |

—

πλήρης παρακολούθηση της πορείας παραδόσεων και δυνατότητα εντοπισμού τους·

| — | υποχρέωση εξασφάλισης περιθωρίων επιλογής στους καταναλωτές μεταξύ διαφόρων εναλλακτικών δυνατοτήτων παράδοσης· |
| --- | --- |

—

υποχρέωση εξασφάλισης περιθωρίων επιλογής στους καταναλωτές μεταξύ διαφόρων εναλλακτικών δυνατοτήτων παράδοσης·

| — | καθολική αποδοχή του συστήματος των εθνικών κέντρων επίλυσης προβλημάτων στον τομέα του ηλεκτρονικού εμπορίου· |
| --- | --- |

—

καθολική αποδοχή του συστήματος των εθνικών κέντρων επίλυσης προβλημάτων στον τομέα του ηλεκτρονικού εμπορίου·

| — | υποχρέωση διασφάλισης δίκαιων συνθηκών εργασίας· |
| --- | --- |

—

υποχρέωση διασφάλισης δίκαιων συνθηκών εργασίας·

| — | υποχρέωση διαφάνειας ως προς τις ισχύουσες προϋποθέσεις και τις τιμές· |
| --- | --- |

—

υποχρέωση διαφάνειας ως προς τις ισχύουσες προϋποθέσεις και τις τιμές·

και να υποβάλει έκθεση σχετικά με τα επιτευχθέντα αποτελέσματα στο επίπεδο των μεμονωμένων κρατών μελών και στην περίπτωση των διασυνοριακών παραδόσεων.

| 1.4 | Η ΕΟΚΕ κρίνει απολύτως αναγκαία την αντιμετώπιση των ελλείψεων που παρουσιάζει το υφιστάμενο κανονιστικό πλαίσιο, συνιστά δε τη διεξαγωγή δομημένου διαλόγου μεταξύ των εκπροσώπων της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών, ιδίως δε μεταξύ των οργανώσεων των καταναλωτών και των ΜΜΕ, των ηλεκτρονικών εμπόρων λιανικής πώλησης και των επιχειρήσεων παράδοσης δεμάτων, προκειμένου να εκτιμηθούν οι κατάλληλες ρυθμιστικές και μη ρυθμιστικές επιλογές πολιτικής για την αντιμετώπιση των έξι προαναφερθεισών προτεραιοτήτων. |
| --- | --- |

1.4

Η ΕΟΚΕ κρίνει απολύτως αναγκαία την αντιμετώπιση των ελλείψεων που παρουσιάζει το υφιστάμενο κανονιστικό πλαίσιο, συνιστά δε τη διεξαγωγή δομημένου διαλόγου μεταξύ των εκπροσώπων της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών, ιδίως δε μεταξύ των οργανώσεων των καταναλωτών και των ΜΜΕ, των ηλεκτρονικών εμπόρων λιανικής πώλησης και των επιχειρήσεων παράδοσης δεμάτων, προκειμένου να εκτιμηθούν οι κατάλληλες ρυθμιστικές και μη ρυθμιστικές επιλογές πολιτικής για την αντιμετώπιση των έξι προαναφερθεισών προτεραιοτήτων.

| 1.5 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να δοθεί ισχυρή ώθηση στους ευρωπαϊκούς οργανισμούς τυποποίησης για τη διαμόρφωση –με την ισότιμη συμμετοχή των ομάδων εκπροσώπησης των καταναλωτών, των ΜΜΕ και των λοιπών ενδιαφερομένων φορέων– ευρωπαϊκών τεχνικών και κανονιστικών προτύπων, ικανών να διασφαλίσουν την ποιότητα, την αξιοπιστία και τη βιωσιμότητα των ολοκληρωμένων υπηρεσιών εφοδιαστικής στον τομέα του ηλεκτρονικού εμπορίου, καθώς και την παροχή κοινωνικών εγγυήσεων και εγγυήσεων ασφάλειας στον συγκεκριμένο τομέα. Η καθιέρωση ενός ευρωπαϊκού σήματος ποιότητας και ασφάλειας του συστήματος των παραδόσεων –εκδιδόμενου από το ευρωπαϊκό δίκτυο των κέντρων επίλυσης προβλημάτων κρίνεται άκρως επιθυμητή. |
| --- | --- |

1.5

Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να δοθεί ισχυρή ώθηση στους ευρωπαϊκούς οργανισμούς τυποποίησης για τη διαμόρφωση –με την ισότιμη συμμετοχή των ομάδων εκπροσώπησης των καταναλωτών, των ΜΜΕ και των λοιπών ενδιαφερομένων φορέων– ευρωπαϊκών τεχνικών και κανονιστικών προτύπων, ικανών να διασφαλίσουν την ποιότητα, την αξιοπιστία και τη βιωσιμότητα των ολοκληρωμένων υπηρεσιών εφοδιαστικής στον τομέα του ηλεκτρονικού εμπορίου, καθώς και την παροχή κοινωνικών εγγυήσεων και εγγυήσεων ασφάλειας στον συγκεκριμένο τομέα. Η καθιέρωση ενός ευρωπαϊκού σήματος ποιότητας και ασφάλειας του συστήματος των παραδόσεων –εκδιδόμενου από το ευρωπαϊκό δίκτυο των κέντρων επίλυσης προβλημάτων κρίνεται άκρως επιθυμητή.

| 1.6 | Για την εξασφάλιση της προσβασιμότητας, της αξιοπιστίας και της αποτελεσματικότητας των ολοκληρωμένων υπηρεσιών εφοδιαστικής για τις παραδόσεις, η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι απαιτείται η ενεργοποίηση των ευρωπαϊκών προγραμμάτων για την τεχνολογική έρευνα, το περιβάλλον και τις μεταφορές, και ειδικότερα του προγράμματος Galileo. |
| --- | --- |

1.6

Για την εξασφάλιση της προσβασιμότητας, της αξιοπιστίας και της αποτελεσματικότητας των ολοκληρωμένων υπηρεσιών εφοδιαστικής για τις παραδόσεις, η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι απαιτείται η ενεργοποίηση των ευρωπαϊκών προγραμμάτων για την τεχνολογική έρευνα, το περιβάλλον και τις μεταφορές, και ειδικότερα του προγράμματος Galileo.

| 1.7 | Η πλήρης διαλειτουργικότητα των συστημάτων και των πλατφορμών διασύνδεσης δικτύου είναι αναγκαία για την ανταλλαγή πληροφοριών και τον συντονισμό μεταξύ όλων των ενδιαφερομένων φορέων. |
| --- | --- |

1.7

Η πλήρης διαλειτουργικότητα των συστημάτων και των πλατφορμών διασύνδεσης δικτύου είναι αναγκαία για την ανταλλαγή πληροφοριών και τον συντονισμό μεταξύ όλων των ενδιαφερομένων φορέων.

| 1.8 | Με σκοπό τη διασφάλιση όρων θεμιτού ανταγωνισμού και την αποφυγή της κατάχρησης δεσποζουσών θέσεων, η ΕΟΚΕ συνιστά τη δέουσα υποστήριξη των καινοτόμων μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) που δημιουργούν θέσεις απασχόλησης, μέσω της ενεργοποίησης γραμμών χρηματοδοτικής συνδρομής της ΕΤΕπ ειδικά εστιασμένων στις εν λόγω επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

1.8

Με σκοπό τη διασφάλιση όρων θεμιτού ανταγωνισμού και την αποφυγή της κατάχρησης δεσποζουσών θέσεων, η ΕΟΚΕ συνιστά τη δέουσα υποστήριξη των καινοτόμων μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) που δημιουργούν θέσεις απασχόλησης, μέσω της ενεργοποίησης γραμμών χρηματοδοτικής συνδρομής της ΕΤΕπ ειδικά εστιασμένων στις εν λόγω επιχειρήσεις.

| 1.9 | Η ΕΟΚΕ αιτείται σθεναρά τη δημιουργία ενός –φιλικού προς τον χρήστη– ευρωπαϊκού δικτύου εθνικών κέντρων επίλυσης προβλημάτων παράδοσης στον τομέα του ηλεκτρονικού εμπορίου, με στόχο την εύρεση γρήγορων και μη δαπανηρών λύσεων για όλα τα προβλήματα των πελατών και των ηλεκτρονικών εμπόρων λιανικής πώλησης, καθώς και τη σύσταση ευρωπαϊκού παρατηρητηρίου παρακολούθησης και εποπτείας των προβλημάτων που ανακύπτουν στον εν λόγω τομέα. |
| --- | --- |

1.9

Η ΕΟΚΕ αιτείται σθεναρά τη δημιουργία ενός –φιλικού προς τον χρήστη– ευρωπαϊκού δικτύου εθνικών κέντρων επίλυσης προβλημάτων παράδοσης στον τομέα του ηλεκτρονικού εμπορίου, με στόχο την εύρεση γρήγορων και μη δαπανηρών λύσεων για όλα τα προβλήματα των πελατών και των ηλεκτρονικών εμπόρων λιανικής πώλησης, καθώς και τη σύσταση ευρωπαϊκού παρατηρητηρίου παρακολούθησης και εποπτείας των προβλημάτων που ανακύπτουν στον εν λόγω τομέα.

| 1.10 | Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της θεσμοθέτησης ενός συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης για τις παραδόσεις στο πλαίσιο του ηλεκτρονικού εμπορίου, το οποίο να διαθέτει τις ίδιες δυνατότητες με τα συστήματα RAPEX και ICSMS και να διευκολύνει την ταχεία ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των κρατών μελών και της Επιτροπής σχετικά με τα μέτρα που λαμβάνονται για την απαγόρευση ή τον περιορισμό της διάθεσης στην αγορά ή της χρήσης συστημάτων διανομής που σχετίζονται με το ηλεκτρονικό εμπόριο και εγκυμονούν σοβαρούς κινδύνους για τα δικαιώματα των καταναλωτών και των ηλεκτρονικών εμπόρων λιανικής πώλησης. |
| --- | --- |

1.10

Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της θεσμοθέτησης ενός συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης για τις παραδόσεις στο πλαίσιο του ηλεκτρονικού εμπορίου, το οποίο να διαθέτει τις ίδιες δυνατότητες με τα συστήματα RAPEX και ICSMS και να διευκολύνει την ταχεία ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των κρατών μελών και της Επιτροπής σχετικά με τα μέτρα που λαμβάνονται για την απαγόρευση ή τον περιορισμό της διάθεσης στην αγορά ή της χρήσης συστημάτων διανομής που σχετίζονται με το ηλεκτρονικό εμπόριο και εγκυμονούν σοβαρούς κινδύνους για τα δικαιώματα των καταναλωτών και των ηλεκτρονικών εμπόρων λιανικής πώλησης.

| 1.11 | Ενόψει της επίτευξης μιας ολοκληρωμένης εσωτερικής αγοράς για την παράδοση δεμάτων, η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαία τη διασφάλιση της ποιότητας της απασχόλησης, μέσω μιας σθεναρής και συνεκτικής κοινωνικής διάστασης η οποία να καθιστά δυνατό τον επαναπροσδιορισμό και τον αναχαρακτηρισμό των υπαρχουσών επαγγελματικών δεξιοτήτων, εξασφαλίζοντας δίκαιες συνθήκες εργασίας και αξιοπρεπείς αμοιβές και επιδιώκοντας, συγχρόνως, την καταπολέμηση της αδήλωτης εργασίας με τη διεξαγωγή διαλόγου μεταξύ των κοινωνικών εταίρων του συγκεκριμένου κλάδου σε ευρωπαϊκό, εθνικό και αυτοδιοικητικό επίπεδο. |
| --- | --- |

1.11

Ενόψει της επίτευξης μιας ολοκληρωμένης εσωτερικής αγοράς για την παράδοση δεμάτων, η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαία τη διασφάλιση της ποιότητας της απασχόλησης, μέσω μιας σθεναρής και συνεκτικής κοινωνικής διάστασης η οποία να καθιστά δυνατό τον επαναπροσδιορισμό και τον αναχαρακτηρισμό των υπαρχουσών επαγγελματικών δεξιοτήτων, εξασφαλίζοντας δίκαιες συνθήκες εργασίας και αξιοπρεπείς αμοιβές και επιδιώκοντας, συγχρόνως, την καταπολέμηση της αδήλωτης εργασίας με τη διεξαγωγή διαλόγου μεταξύ των κοινωνικών εταίρων του συγκεκριμένου κλάδου σε ευρωπαϊκό, εθνικό και αυτοδιοικητικό επίπεδο.

| 1.12 | Η ΕΟΚΕ συνιστά τη δημιουργία ενός –φιλικού προς τον χρήστη– ευρωπαϊκού δικτύου εθνικών κέντρων επίλυσης προβλημάτων παράδοσης στον τομέα του ηλεκτρονικού εμπορίου, με στόχο την εύρεση γρήγορων και ανέξοδων λύσεων για όλα τα προβλήματα των χρηστών και των ηλεκτρονικών εμπόρων λιανικής πώλησης, καθώς και τη σύσταση ευρωπαϊκού παρατηρητηρίου για την παρακολούθηση των συστημάτων παράδοσης στο πλαίσιο του ηλεκτρονικού εμπορίου το οποίο θα ήταν σκόπιμο να υποβάλλει τριμηνιαίες εκθέσεις σχετικά με τα προβλήματα που ανακύπτουν κατά την παράδοση αγαθών του ηλεκτρονικού εμπορίου. |
| --- | --- |

1.12

Η ΕΟΚΕ συνιστά τη δημιουργία ενός –φιλικού προς τον χρήστη– ευρωπαϊκού δικτύου εθνικών κέντρων επίλυσης προβλημάτων παράδοσης στον τομέα του ηλεκτρονικού εμπορίου, με στόχο την εύρεση γρήγορων και ανέξοδων λύσεων για όλα τα προβλήματα των χρηστών και των ηλεκτρονικών εμπόρων λιανικής πώλησης, καθώς και τη σύσταση ευρωπαϊκού παρατηρητηρίου για την παρακολούθηση των συστημάτων παράδοσης στο πλαίσιο του ηλεκτρονικού εμπορίου το οποίο θα ήταν σκόπιμο να υποβάλλει τριμηνιαίες εκθέσεις σχετικά με τα προβλήματα που ανακύπτουν κατά την παράδοση αγαθών του ηλεκτρονικού εμπορίου.

| 1.13 | Προκειμένου να προαχθεί η ισόρροπη και βιώσιμη ανάπτυξη του εν λόγω κλάδου, η ανταλλαγή ορθών πρακτικών σχετικά με τις τυποποιημένες συμβάσεις (1) και τα συστήματα ποιότητας και διαιτησίας, καθώς και η ενδυνάμωση της συνεργασίας και της διαλειτουργικότητας μεταξύ όλων των ενδιαφερομένων φορέων σε εθνικό και διασυνοριακό επίπεδο, η ΕΟΚΕ θεωρεί χρήσιμη τη διοργάνωση διοργανικής διάσκεψης σχετικά με τη νέα ολοκληρωμένη εφοδιαστική για τις παραδόσεις στο πλαίσιο του ηλεκτρονικού εμπορίου. |
| --- | --- |

1.13

Προκειμένου να προαχθεί η ισόρροπη και βιώσιμη ανάπτυξη του εν λόγω κλάδου, η ανταλλαγή ορθών πρακτικών σχετικά με τις τυποποιημένες συμβάσεις (1) και τα συστήματα ποιότητας και διαιτησίας, καθώς και η ενδυνάμωση της συνεργασίας και της διαλειτουργικότητας μεταξύ όλων των ενδιαφερομένων φορέων σε εθνικό και διασυνοριακό επίπεδο, η ΕΟΚΕ θεωρεί χρήσιμη τη διοργάνωση διοργανικής διάσκεψης σχετικά με τη νέα ολοκληρωμένη εφοδιαστική για τις παραδόσεις στο πλαίσιο του ηλεκτρονικού εμπορίου.

2.   Ηλεκτρονικό εμπόριο και συστήματα ολοκληρωμένης εφοδιαστικής για τις παραδόσεις

| 2.1 | Ο κύκλος εργασιών του ηλεκτρονικού εμπορίου στην Ευρώπη ανήλθε το 2012 σε 300 δις ευρώ, σημειώνοντας αύξηση κατά 20 % έναντι του προηγούμενου έτους (2), ενώ οι αγορές σε απευθείας σύνδεση αυξήθηκαν από 20 % σε 37 % σε μια πενταετία (3)· η δε εξοικονόμηση πόρων για τους καταναλωτές υπολογίζεται περίπου σε 12 δις ευρώ ετησίως. |
| --- | --- |

2.1

Ο κύκλος εργασιών του ηλεκτρονικού εμπορίου στην Ευρώπη ανήλθε το 2012 σε 300 δις ευρώ, σημειώνοντας αύξηση κατά 20 % έναντι του προηγούμενου έτους (2), ενώ οι αγορές σε απευθείας σύνδεση αυξήθηκαν από 20 % σε 37 % σε μια πενταετία (3)· η δε εξοικονόμηση πόρων για τους καταναλωτές υπολογίζεται περίπου σε 12 δις ευρώ ετησίως.

| 2.2 | Τα πλεονεκτήματα του ηλεκτρονικού εμπορίου είναι μετρήσιμα όσον αφορά τα εξής: εξοικονόμηση πόρων και ταχύτητα των συναλλαγών· διεθνής χαρακτήρας· πληρότητα· ταχύτητα των πληροφοριών· και εμβέλεια της υπηρεσίας που σχετίζεται με τα διακινούμενα αγαθά. Η έμπρακτη διαθεσιμότητα των περισσότερων προϊόντων, εκτός των ψηφιακών, παραμένει ωστόσο συνδεδεμένη με την ικανότητα διαχείρισης των διαδικασιών εφοδιαστικής όσον αφορά την επεξεργασία και τη συσκευασία, την παρακολούθηση της πορείας των παραδόσεων, την αναγνώριση, τη διακίνηση, την αποθήκευση και τη μεταφορά των δεμάτων και των πακέτων. |
| --- | --- |

2.2

Τα πλεονεκτήματα του ηλεκτρονικού εμπορίου είναι μετρήσιμα όσον αφορά τα εξής: εξοικονόμηση πόρων και ταχύτητα των συναλλαγών· διεθνής χαρακτήρας· πληρότητα· ταχύτητα των πληροφοριών· και εμβέλεια της υπηρεσίας που σχετίζεται με τα διακινούμενα αγαθά. Η έμπρακτη διαθεσιμότητα των περισσότερων προϊόντων, εκτός των ψηφιακών, παραμένει ωστόσο συνδεδεμένη με την ικανότητα διαχείρισης των διαδικασιών εφοδιαστικής όσον αφορά την επεξεργασία και τη συσκευασία, την παρακολούθηση της πορείας των παραδόσεων, την αναγνώριση, τη διακίνηση, την αποθήκευση και τη μεταφορά των δεμάτων και των πακέτων.

| 2.3 | Στη στρατηγική της Επιτροπής «για την ενίσχυση της εμπιστοσύνης στην ενιαία ψηφιακή αγορά ηλεκτρονικού εμπορίου και διαδικτυακών υπηρεσιών» (4) προσδιορίζονται «πέντε βασικά εμπόδια στην ενιαία ψηφιακή αγορά» και περιλαμβάνεται «ένα σχέδιο δράσης για την εξάλειψή τους». Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται «τα ανεπαρκή συστήματα πληρωμών και παράδοσης» και επισημαίνεται επιπροσθέτως ότι «επί του παρόντος το 10 % των ατόμων δεν πραγματοποιούν διαδικτυακές αγορές (5) διότι ανησυχούν για το κόστος των υπηρεσιών παράδοσης, ιδίως όταν πρόκειται για διασυνοριακές παραδόσεις, καθώς και για την ποιότητα των υπηρεσιών». Επ’ αυτού, υποστηρίζονται ειδικότερα τα εξής:






  — | «πρέπει να αναπτυχθούν οι διάφορες επιλογές των καταναλωτών και πρέπει να διαδοθούν και να αξιοποιηθούν στα διάφορα κράτη μέλη οι βέλτιστες ευρωπαϊκές πρακτικές, από την κατ’ οίκον παράδοση σε συγκεκριμένες ώρες έως την παραλαβή από συνεργαζόμενο εμπορικό κατάστημα ή από αυτοματοποιημένα συστήματα με παρατεταμένο ωράριο λειτουργίας, κλπ.»· |
| --- | --- | --- |

2.3

Στη στρατηγική της Επιτροπής «για την ενίσχυση της εμπιστοσύνης στην ενιαία ψηφιακή αγορά ηλεκτρονικού εμπορίου και διαδικτυακών υπηρεσιών» (4) προσδιορίζονται «πέντε βασικά εμπόδια στην ενιαία ψηφιακή αγορά» και περιλαμβάνεται «ένα σχέδιο δράσης για την εξάλειψή τους». Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται «τα ανεπαρκή συστήματα πληρωμών και παράδοσης» και επισημαίνεται επιπροσθέτως ότι «επί του παρόντος το 10 % των ατόμων δεν πραγματοποιούν διαδικτυακές αγορές (5) διότι ανησυχούν για το κόστος των υπηρεσιών παράδοσης, ιδίως όταν πρόκειται για διασυνοριακές παραδόσεις, καθώς και για την ποιότητα των υπηρεσιών». Επ’ αυτού, υποστηρίζονται ειδικότερα τα εξής:

—

«πρέπει να αναπτυχθούν οι διάφορες επιλογές των καταναλωτών και πρέπει να διαδοθούν και να αξιοποιηθούν στα διάφορα κράτη μέλη οι βέλτιστες ευρωπαϊκές πρακτικές, από την κατ’ οίκον παράδοση σε συγκεκριμένες ώρες έως την παραλαβή από συνεργαζόμενο εμπορικό κατάστημα ή από αυτοματοποιημένα συστήματα με παρατεταμένο ωράριο λειτουργίας, κλπ.»·

| — | «τόσο από πλευράς πελατών όσο και από πλευράς επιχειρήσεων, αξίζει να διευκρινιστεί το ζήτημα της ευθύνης σε περιπτώσεις άφιξης της αποστολής με φθορές, κλοπής ή απώλειας»· |
| --- | --- |

—

«τόσο από πλευράς πελατών όσο και από πλευράς επιχειρήσεων, αξίζει να διευκρινιστεί το ζήτημα της ευθύνης σε περιπτώσεις άφιξης της αποστολής με φθορές, κλοπής ή απώλειας»·

| — | «πρέπει επίσης να διασφαλιστεί ότι οι υπηρεσίες παράδοσης των αποστολών είναι αποτελεσματικές και προσιτές και σε αγροτικές ή απομονωμένες περιοχές, καθώς και στις εξόχως απόκεντρες περιοχές της Ένωσης, προκειμένου το ηλεκτρονικό εμπόριο να μπορεί να συμβάλει στην εξάλειψη και όχι στην όξυνση των ανισοτήτων από πλευράς εδαφικής συνοχής»· |
| --- | --- |

—

«πρέπει επίσης να διασφαλιστεί ότι οι υπηρεσίες παράδοσης των αποστολών είναι αποτελεσματικές και προσιτές και σε αγροτικές ή απομονωμένες περιοχές, καθώς και στις εξόχως απόκεντρες περιοχές της Ένωσης, προκειμένου το ηλεκτρονικό εμπόριο να μπορεί να συμβάλει στην εξάλειψη και όχι στην όξυνση των ανισοτήτων από πλευράς εδαφικής συνοχής»·

| — | όσον αφορά τις παραδόσεις ψευδεπίγραφων ή/και παραποιημένων φαρμάκων απαιτείται να διασφαλιστεί η «μέριμνα [...] για την επαρκή προστασία των ασθενών που πραγματοποιούν διαδικτυακές αγορές φαρμάκων». |
| --- | --- |

—

όσον αφορά τις παραδόσεις ψευδεπίγραφων ή/και παραποιημένων φαρμάκων απαιτείται να διασφαλιστεί η «μέριμνα [...] για την επαρκή προστασία των ασθενών που πραγματοποιούν διαδικτυακές αγορές φαρμάκων».

| 2.4 | Επιπλέον, τα παραδοσιακά συστήματα εφοδιαστικής που χρησιμοποιούνται στην αλυσίδα παράδοσης καθίστανται παρωχημένα και ενέχουν κίνδυνο επιβράδυνσης της διαδικασίας εξάπλωσης και ανάπτυξης του ηλεκτρονικού εμπορίου, ιδίως όσον αφορά τη διακρατική παράμετρο, ενώ η επιταχυνόμενη ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών παρέχει καινούριες δυνατότητες σύγκλισης. |
| --- | --- |

2.4

Επιπλέον, τα παραδοσιακά συστήματα εφοδιαστικής που χρησιμοποιούνται στην αλυσίδα παράδοσης καθίστανται παρωχημένα και ενέχουν κίνδυνο επιβράδυνσης της διαδικασίας εξάπλωσης και ανάπτυξης του ηλεκτρονικού εμπορίου, ιδίως όσον αφορά τη διακρατική παράμετρο, ενώ η επιταχυνόμενη ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών παρέχει καινούριες δυνατότητες σύγκλισης.

| 2.5 | Η ανάπτυξη του ηλεκτρονικού εμπορίου μεταξύ επιχειρήσεων και καταναλωτών (business to consumer - B2C) στην περίπτωση των προϊόντων που δεν επιδέχονται αποϋλοποίηση ή αποψηφιοποίηση επέφεραν αξιοσημείωτη αύξηση των αποστολών μικρού και μεσαίου μεγέθους προς έναν εξαιρετικά μεγάλο αριθμό μη επαναλαμβανόμενων και δύσκολα προγραμματιζόμενων προορισμών, παρέχοντας μια υπηρεσία ολοένα και περισσότερο προσαρμοσμένη στις ανάγκες του εκάστοτε πελάτη. |
| --- | --- |

2.5

Η ανάπτυξη του ηλεκτρονικού εμπορίου μεταξύ επιχειρήσεων και καταναλωτών (business to consumer - B2C) στην περίπτωση των προϊόντων που δεν επιδέχονται αποϋλοποίηση ή αποψηφιοποίηση επέφεραν αξιοσημείωτη αύξηση των αποστολών μικρού και μεσαίου μεγέθους προς έναν εξαιρετικά μεγάλο αριθμό μη επαναλαμβανόμενων και δύσκολα προγραμματιζόμενων προορισμών, παρέχοντας μια υπηρεσία ολοένα και περισσότερο προσαρμοσμένη στις ανάγκες του εκάστοτε πελάτη.

| 2.6 | Η ταχύτητα της συλλογής των πληροφοριών και της ολοκλήρωσης των συναλλαγών που προκύπτει από τη διαρκώς αμεσότερη διασύνδεση παραγωγών και καταναλωτών δημιουργεί αυξημένες προσδοκίες από πλευράς ταχύτητας και αξιοπιστίας των παραδόσεων, η εκπλήρωση των οποίων οδηγεί στην άσκηση ισχυρών πιέσεων ως προς την αποτελεσματικότητα και το κόστος του συστήματος εφοδιαστικής. |
| --- | --- |

2.6

Η ταχύτητα της συλλογής των πληροφοριών και της ολοκλήρωσης των συναλλαγών που προκύπτει από τη διαρκώς αμεσότερη διασύνδεση παραγωγών και καταναλωτών δημιουργεί αυξημένες προσδοκίες από πλευράς ταχύτητας και αξιοπιστίας των παραδόσεων, η εκπλήρωση των οποίων οδηγεί στην άσκηση ισχυρών πιέσεων ως προς την αποτελεσματικότητα και το κόστος του συστήματος εφοδιαστικής.

| 2.7 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντική την ανάκτηση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών που προβαίνουν σε διαδικτυακές παραγγελίες, οι οποίοι ανησυχούν κατά κύριο λόγο σχετικά με το ενδεχόμενο μη παράδοσης, βλάβης ή απώλειας των αγαθών που έχουν παραγγείλει, αλλά και σχετικά με τη δυνατότητα ανάκτησης του χρηματικού ποσού που έχουν καταβάλει, ιδίως σε διασυνοριακό επίπεδο, και των ηλεκτρονικών εμπόρων λιανικής πώλησης οι οποίοι προβληματίζονται για την απουσία δικτύου διαμορφωμένου σε συνάρτηση με τις ανάγκες των επιχειρήσεων, για την έλλειψη διαλειτουργικότητας και για την ανεπάρκεια του υφιστάμενου κανονιστικού πλαισίου. |
| --- | --- |

2.7

Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντική την ανάκτηση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών που προβαίνουν σε διαδικτυακές παραγγελίες, οι οποίοι ανησυχούν κατά κύριο λόγο σχετικά με το ενδεχόμενο μη παράδοσης, βλάβης ή απώλειας των αγαθών που έχουν παραγγείλει, αλλά και σχετικά με τη δυνατότητα ανάκτησης του χρηματικού ποσού που έχουν καταβάλει, ιδίως σε διασυνοριακό επίπεδο, και των ηλεκτρονικών εμπόρων λιανικής πώλησης οι οποίοι προβληματίζονται για την απουσία δικτύου διαμορφωμένου σε συνάρτηση με τις ανάγκες των επιχειρήσεων, για την έλλειψη διαλειτουργικότητας και για την ανεπάρκεια του υφιστάμενου κανονιστικού πλαισίου.

3.   Πράσινη Βίβλος της Επιτροπής

| 3.1 | Στην Πράσινη Βίβλο της Επιτροπής προτείνονται τρεις άξονες δράσης για την επίλυση των προβλημάτων και την αντιμετώπιση των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι καταναλωτές και οι ηλεκτρονικοί έμποροι λιανικής πώλησης, με σκοπό να υποστηριχθεί η ανάπτυξη του ηλεκτρονικού εμπορίου και να διασφαλιστεί η πρόσβαση του συνόλου των πολιτών και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων όλων των περιφερειών της Ευρώπης στα πλεονεκτήματα αυτού του είδους εμπορίου, χάρη σε ένα βιώσιμο και αποτελεσματικό σύστημα διανομής σε εθνικό, ενωσιακό και διεθνές επίπεδο:






  — | βελτίωση της εξυπηρέτησης των καταναλωτών και των ΜΜΕ στο πλαίσιο των υπηρεσιών παράδοσης· |
| --- | --- | --- |

3.1

Στην Πράσινη Βίβλο της Επιτροπής προτείνονται τρεις άξονες δράσης για την επίλυση των προβλημάτων και την αντιμετώπιση των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι καταναλωτές και οι ηλεκτρονικοί έμποροι λιανικής πώλησης, με σκοπό να υποστηριχθεί η ανάπτυξη του ηλεκτρονικού εμπορίου και να διασφαλιστεί η πρόσβαση του συνόλου των πολιτών και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων όλων των περιφερειών της Ευρώπης στα πλεονεκτήματα αυτού του είδους εμπορίου, χάρη σε ένα βιώσιμο και αποτελεσματικό σύστημα διανομής σε εθνικό, ενωσιακό και διεθνές επίπεδο:

—

βελτίωση της εξυπηρέτησης των καταναλωτών και των ΜΜΕ στο πλαίσιο των υπηρεσιών παράδοσης·

| — | εξασφάλιση πιο αποδοτικών ως προς το κόστος λύσεων παράδοσης και πιο προσιτών τιμών για τους καταναλωτές και τις ΜΜΕ· |
| --- | --- |

—

εξασφάλιση πιο αποδοτικών ως προς το κόστος λύσεων παράδοσης και πιο προσιτών τιμών για τους καταναλωτές και τις ΜΜΕ·

| — | μεγιστοποίηση της διαλειτουργικότητας μεταξύ των επιχειρήσεων υπηρεσιών παράδοσης, με τη βελτίωση των εταιρικών σχέσεων και της συνεργασίας μεταξύ των συγκεκριμένων επιχειρήσεων και των ηλεκτρονικών εμπόρων λιανικής πώλησης, ιδίως δε των ΜΜΕ. |
| --- | --- |

—

μεγιστοποίηση της διαλειτουργικότητας μεταξύ των επιχειρήσεων υπηρεσιών παράδοσης, με τη βελτίωση των εταιρικών σχέσεων και της συνεργασίας μεταξύ των συγκεκριμένων επιχειρήσεων και των ηλεκτρονικών εμπόρων λιανικής πώλησης, ιδίως δε των ΜΜΕ.

4.   Γενικές παρατηρήσεις

| 4.1 | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την πρωτοβουλία της Επιτροπής που αποσκοπεί στη δημιουργία μιας ολοκληρωμένης αγοράς εφοδιαστικής για την παράδοση δεμάτων που σχετίζονται με διαδικτυακές αγορές και στην περαιτέρω ανάπτυξη του ηλεκτρονικού εμπορίου, όχι μόνο μεταξύ επιχειρήσεων και καταναλωτών (B2C) και μεταξύ επιχειρήσεων (B2B), αλλά και μεταξύ καταναλωτών (C2C), προκειμένου να βελτιστοποιηθούν οι σχέσεις εμπιστοσύνης μεταξύ όλων των ενδιαφερομένων επιχειρήσεων και, κυρίως, των Ευρωπαίων πολιτών με στόχο τη διασφάλιση της προσβασιμότητας, της αξιοπιστίας, της διαφάνειας, της αποτελεσματικότητας και της πλήρους τήρησης και προστασίας των αμοιβαίων δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

4.1

Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την πρωτοβουλία της Επιτροπής που αποσκοπεί στη δημιουργία μιας ολοκληρωμένης αγοράς εφοδιαστικής για την παράδοση δεμάτων που σχετίζονται με διαδικτυακές αγορές και στην περαιτέρω ανάπτυξη του ηλεκτρονικού εμπορίου, όχι μόνο μεταξύ επιχειρήσεων και καταναλωτών (B2C) και μεταξύ επιχειρήσεων (B2B), αλλά και μεταξύ καταναλωτών (C2C), προκειμένου να βελτιστοποιηθούν οι σχέσεις εμπιστοσύνης μεταξύ όλων των ενδιαφερομένων επιχειρήσεων και, κυρίως, των Ευρωπαίων πολιτών με στόχο τη διασφάλιση της προσβασιμότητας, της αξιοπιστίας, της διαφάνειας, της αποτελεσματικότητας και της πλήρους τήρησης και προστασίας των αμοιβαίων δικαιωμάτων.

| 4.2 | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι το υφιστάμενο κανονιστικό πλαίσιο παρουσιάζει ελλείψεις που χρήζουν αντιμετώπισης:






  — | όσον αφορά τις ταχυδρομικές υπηρεσίες, με τη «λειτουργία μιας καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας που να εξασφαλίζει την πρόσβαση όλων των πολιτών, ανεξαρτήτως γεωγραφικής θέσης, οικονομικής κατάστασης κλπ., σε αξιόπιστες ταχυδρομικές υπηρεσίες ποιότητας, και σε προσιτές τιμές αποτελεί ουσιαστικό στοιχείο του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου» (6)· |
| --- | --- | --- |

4.2

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι το υφιστάμενο κανονιστικό πλαίσιο παρουσιάζει ελλείψεις που χρήζουν αντιμετώπισης:

—

όσον αφορά τις ταχυδρομικές υπηρεσίες, με τη «λειτουργία μιας καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας που να εξασφαλίζει την πρόσβαση όλων των πολιτών, ανεξαρτήτως γεωγραφικής θέσης, οικονομικής κατάστασης κλπ., σε αξιόπιστες ταχυδρομικές υπηρεσίες ποιότητας, και σε προσιτές τιμές αποτελεί ουσιαστικό στοιχείο του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου» (6)·

| — | όσον αφορά την παροχή υπηρεσιών σε διασυνοριακή βάση και τις υποχρεώσεις ενημέρωσης, με την πλήρη εφαρμογή των διατάξεων της οδηγίας για τις υπηρεσίες (7). |
| --- | --- |

—

όσον αφορά την παροχή υπηρεσιών σε διασυνοριακή βάση και τις υποχρεώσεις ενημέρωσης, με την πλήρη εφαρμογή των διατάξεων της οδηγίας για τις υπηρεσίες (7).

| 4.3 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί κεφαλαιώδους σημασίας την προσαρμογή του κανονιστικού πλαισίου με σκοπό, αφενός, την εξασφάλιση μεγαλύτερων κοινωνικοοικονομικών πλεονεκτημάτων στους Ευρωπαίους καταναλωτές, από την άποψη της αυτονομίας και της πρακτικότητας, της διαφάνειας και του ανταγωνισμού, καθώς και της πρόσβασης σε ένα ευρύτερο φάσμα προϊόντων και υπηρεσιών, και, αφετέρου, τη διεύρυνση των δυνατοτήτων των επιχειρήσεων –ιδίως δε των ΜΜΕ– για την παροχή καινοτόμων προϊόντων και υπηρεσιών, υψηλής ποιότητας και κατάλληλα προσαρμοσμένων στις ανάγκες των καταναλωτών, σε ολόκληρη τη διαδικτυακή εσωτερική αγορά της ΕΕ, ενισχύοντας τη θέση τους και διατηρώντας την ανταγωνιστικότητά τους στην παγκόσμια οικονομία. |
| --- | --- |

4.3

Η ΕΟΚΕ θεωρεί κεφαλαιώδους σημασίας την προσαρμογή του κανονιστικού πλαισίου με σκοπό, αφενός, την εξασφάλιση μεγαλύτερων κοινωνικοοικονομικών πλεονεκτημάτων στους Ευρωπαίους καταναλωτές, από την άποψη της αυτονομίας και της πρακτικότητας, της διαφάνειας και του ανταγωνισμού, καθώς και της πρόσβασης σε ένα ευρύτερο φάσμα προϊόντων και υπηρεσιών, και, αφετέρου, τη διεύρυνση των δυνατοτήτων των επιχειρήσεων –ιδίως δε των ΜΜΕ– για την παροχή καινοτόμων προϊόντων και υπηρεσιών, υψηλής ποιότητας και κατάλληλα προσαρμοσμένων στις ανάγκες των καταναλωτών, σε ολόκληρη τη διαδικτυακή εσωτερική αγορά της ΕΕ, ενισχύοντας τη θέση τους και διατηρώντας την ανταγωνιστικότητά τους στην παγκόσμια οικονομία.

| 4.4 | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, «οι αρμόδιοι για τη χάραξη πολιτικής πρέπει να καθορίζουν ποσοτικούς και ποιοτικούς στόχους με βάση την αρχή SMART (ακρωνύμιο που σχηματίζεται από τα αρχικά γράμματα των αγγλικών λέξεων: συγκεκριμένη, μετρήσιμη, εφικτή, ρεαλιστική και επίκαιρη [δράση]). Η μέτρηση της προόδου με βάση ρεαλιστικούς και κατάλληλους στόχους αποτελεί καίρια προϋπόθεση για την αποτελεσματική διαχείριση των πολιτικών πρωτοβουλιών και την αξιολόγηση των άμεσων συνεπειών τους» (8), πράγμα το οποίο καθιστά δυνατή τη μεγιστοποίηση του επιπέδου εμπιστοσύνης των καταναλωτών, των οικονομικών παραγόντων και των επιχειρήσεων, αλλά και τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας των εργαζομένων σε έναν τομέα παραδοσιακά υψηλής έντασης εργατικού δυναμικού. |
| --- | --- |

4.4

Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, «οι αρμόδιοι για τη χάραξη πολιτικής πρέπει να καθορίζουν ποσοτικούς και ποιοτικούς στόχους με βάση την αρχή SMART (ακρωνύμιο που σχηματίζεται από τα αρχικά γράμματα των αγγλικών λέξεων: συγκεκριμένη, μετρήσιμη, εφικτή, ρεαλιστική και επίκαιρη [δράση]). Η μέτρηση της προόδου με βάση ρεαλιστικούς και κατάλληλους στόχους αποτελεί καίρια προϋπόθεση για την αποτελεσματική διαχείριση των πολιτικών πρωτοβουλιών και την αξιολόγηση των άμεσων συνεπειών τους» (8), πράγμα το οποίο καθιστά δυνατή τη μεγιστοποίηση του επιπέδου εμπιστοσύνης των καταναλωτών, των οικονομικών παραγόντων και των επιχειρήσεων, αλλά και τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας των εργαζομένων σε έναν τομέα παραδοσιακά υψηλής έντασης εργατικού δυναμικού.

| 4.5 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να δοθεί ισχυρή ώθηση στο τρίπτυχο CEN-CENELEC-ETSI (9) με στόχο τη διαμόρφωση –με την ισότιμη συμμετοχή των ομάδων εκπροσώπησης των καταναλωτών, των ΜΜΕ και των λοιπών ενδιαφερομένων φορέων– ευρωπαϊκών τεχνικών και κανονιστικών προτύπων. Η διαμόρφωση των εν λόγω προτύπων αποσκοπεί στη διασφάλιση της ποιότητας, της αξιοπιστίας και της βιωσιμότητας των ολοκληρωμένων υπηρεσιών εφοδιαστικής στον τομέα του ηλεκτρονικού εμπορίου, καθώς και στην παροχή κοινωνικών εγγυήσεων και εγγυήσεων ασφάλειας στον συγκεκριμένο τομέα, σύμφωνα με ακριβές χρονοδιάγραμμα στο πλαίσιο ενδεδειγμένης ενημερωτικής εκστρατείας μέσω του Διαδικτύου και των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Επιπλέον, η καθιέρωση ενός ευρωπαϊκού σήματος ποιότητας και ασφάλειας των παραδόσεων –εκδιδόμενου από το ευρωπαϊκό δίκτυο των κέντρων επίλυσης προβλημάτων (παράλληλα με τη σφραγίδα ασφαλείας «VeriSign») θεωρείται από την ΕΟΚΕ ως βήμα προόδου. |
| --- | --- |

4.5

Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να δοθεί ισχυρή ώθηση στο τρίπτυχο CEN-CENELEC-ETSI (9) με στόχο τη διαμόρφωση –με την ισότιμη συμμετοχή των ομάδων εκπροσώπησης των καταναλωτών, των ΜΜΕ και των λοιπών ενδιαφερομένων φορέων– ευρωπαϊκών τεχνικών και κανονιστικών προτύπων. Η διαμόρφωση των εν λόγω προτύπων αποσκοπεί στη διασφάλιση της ποιότητας, της αξιοπιστίας και της βιωσιμότητας των ολοκληρωμένων υπηρεσιών εφοδιαστικής στον τομέα του ηλεκτρονικού εμπορίου, καθώς και στην παροχή κοινωνικών εγγυήσεων και εγγυήσεων ασφάλειας στον συγκεκριμένο τομέα, σύμφωνα με ακριβές χρονοδιάγραμμα στο πλαίσιο ενδεδειγμένης ενημερωτικής εκστρατείας μέσω του Διαδικτύου και των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Επιπλέον, η καθιέρωση ενός ευρωπαϊκού σήματος ποιότητας και ασφάλειας των παραδόσεων –εκδιδόμενου από το ευρωπαϊκό δίκτυο των κέντρων επίλυσης προβλημάτων (παράλληλα με τη σφραγίδα ασφαλείας «VeriSign») θεωρείται από την ΕΟΚΕ ως βήμα προόδου.

| 4.5.1 | Η ΕΟΚΕ συνιστά τη δημιουργία ενός –φιλικού προς τον χρήστη– ευρωπαϊκού δικτύου εθνικών κέντρων επίλυσης προβλημάτων παράδοσης στον τομέα του ηλεκτρονικού εμπορίου, με στόχο την εύρεση γρήγορων και ανέξοδων λύσεων για όλα τα προβλήματα των χρηστών και των ηλεκτρονικών εμπόρων λιανικής πώλησης, καθώς και τη σύσταση ευρωπαϊκού παρατηρητηρίου για την παρακολούθηση των συστημάτων παράδοσης στο πλαίσιο του ηλεκτρονικού εμπορίου το οποίο θα ήταν σκόπιμο να υποβάλλει τριμηνιαίες εκθέσεις σχετικά με τα προβλήματα που ανακύπτουν κατά την παράδοση αγαθών του ηλεκτρονικού εμπορίου. |
| --- | --- |

4.5.1

Η ΕΟΚΕ συνιστά τη δημιουργία ενός –φιλικού προς τον χρήστη– ευρωπαϊκού δικτύου εθνικών κέντρων επίλυσης προβλημάτων παράδοσης στον τομέα του ηλεκτρονικού εμπορίου, με στόχο την εύρεση γρήγορων και ανέξοδων λύσεων για όλα τα προβλήματα των χρηστών και των ηλεκτρονικών εμπόρων λιανικής πώλησης, καθώς και τη σύσταση ευρωπαϊκού παρατηρητηρίου για την παρακολούθηση των συστημάτων παράδοσης στο πλαίσιο του ηλεκτρονικού εμπορίου το οποίο θα ήταν σκόπιμο να υποβάλλει τριμηνιαίες εκθέσεις σχετικά με τα προβλήματα που ανακύπτουν κατά την παράδοση αγαθών του ηλεκτρονικού εμπορίου.

| 4.5.2 | Η ΕΟΚΕ αιτείται σθεναρά τη θεσμοθέτηση ενός συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης –κατά το πρότυπο των συστημάτων RAPEX (10) και ICSMS (11)– ικανού να αναστέλλει, κατόπιν ελέγχου των καταχρήσεων που καταγγέλλονται από τα εθνικά κέντρα επίλυσης προβλημάτων παράδοσης στον τομέα του ηλεκτρονικού εμπορίου, τυχόν δόλιες εμπορικές πρακτικές στον εν λόγω τομέα, προβαίνοντας στην απόκρυψη του ενεχόμενου δικτυακού τόπου και στην επιβολή κυρώσεων στην υπεύθυνη για την πραγματοποίηση των παραδόσεων επιχείρηση έως την ικανοποιητική, φιλική προς τον χρήστη και μη δαπανηρή επίλυση του προβλήματος. |
| --- | --- |

4.5.2

Η ΕΟΚΕ αιτείται σθεναρά τη θεσμοθέτηση ενός συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης –κατά το πρότυπο των συστημάτων RAPEX (10) και ICSMS (11)– ικανού να αναστέλλει, κατόπιν ελέγχου των καταχρήσεων που καταγγέλλονται από τα εθνικά κέντρα επίλυσης προβλημάτων παράδοσης στον τομέα του ηλεκτρονικού εμπορίου, τυχόν δόλιες εμπορικές πρακτικές στον εν λόγω τομέα, προβαίνοντας στην απόκρυψη του ενεχόμενου δικτυακού τόπου και στην επιβολή κυρώσεων στην υπεύθυνη για την πραγματοποίηση των παραδόσεων επιχείρηση έως την ικανοποιητική, φιλική προς τον χρήστη και μη δαπανηρή επίλυση του προβλήματος.

| 4.6 | Για τη διασφάλιση της προσβασιμότητας, της αξιοπιστίας και της αποτελεσματικότητας των ολοκληρωμένων υπηρεσιών εφοδιαστικής για τις παραδόσεις, η ΕΟΚΕ κρίνει επίσης αναγκαία τα εξής:






  — | την παραχώρηση, στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζοντας 2020», υψηλής προτεραιότητας στην έρευνα σχετικά με τεχνολογίες ολοκληρωμένης εφοδιαστικής, με σκοπό να εξασφαλιστεί η παρακολούθηση της πορείας των παραδόσεων, η ταχεία διεκπεραίωση και η ανάπτυξη διεπαφών συνεργασίας μεταξύ παραγωγών/επιχειρήσεων και αρμόδιων εφοδιαστικής/καταναλωτών για την επίσπευση του πραγματικού χρόνου παράδοσης και τη μείωση του κόστους· |
| --- | --- | --- |

4.6

Για τη διασφάλιση της προσβασιμότητας, της αξιοπιστίας και της αποτελεσματικότητας των ολοκληρωμένων υπηρεσιών εφοδιαστικής για τις παραδόσεις, η ΕΟΚΕ κρίνει επίσης αναγκαία τα εξής:

—

την παραχώρηση, στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζοντας 2020», υψηλής προτεραιότητας στην έρευνα σχετικά με τεχνολογίες ολοκληρωμένης εφοδιαστικής, με σκοπό να εξασφαλιστεί η παρακολούθηση της πορείας των παραδόσεων, η ταχεία διεκπεραίωση και η ανάπτυξη διεπαφών συνεργασίας μεταξύ παραγωγών/επιχειρήσεων και αρμόδιων εφοδιαστικής/καταναλωτών για την επίσπευση του πραγματικού χρόνου παράδοσης και τη μείωση του κόστους·

| — | την επιτάχυνση της έναρξης λειτουργίας του σχηματισμού δορυφόρων Galileo με τα δίκτυα επίγειων σταθμών, σύμφωνα με τις γνωμοδοτήσεις που έχουν υιοθετηθεί από την ΕΟΚΕ επί του θέματος (12)· |
| --- | --- |

—

την επιτάχυνση της έναρξης λειτουργίας του σχηματισμού δορυφόρων Galileo με τα δίκτυα επίγειων σταθμών, σύμφωνα με τις γνωμοδοτήσεις που έχουν υιοθετηθεί από την ΕΟΚΕ επί του θέματος (12)·

| — | την εξασφάλιση της πλήρους διαλειτουργικότητας κυρίως των συστημάτων παρακολούθησης και των απλοποιημένων συστημάτων πληροφορικής για τα δίκτυα των προϊόντων και των εξοφλήσεων, με παράλληλη αξιοποίηση των εμπειριών που αποκτήθηκαν από προγράμματα της ΕΕ, όπως το IDA (Δίκτυα ανταλλαγής δεδομένων μεταξύ διοικήσεων), το IDABC (Πανευρωπαϊκές υπηρεσίες ηλεκτρονικής διακυβέρνησης στις δημόσιες διοικήσεις, τις επιχειρήσεις και τους πολίτες) και το και ISA (Λύσεις διαλειτουργικότητας για τις ευρωπαϊκές δημόσιες διοικήσεις) (13)· |
| --- | --- |

—

την εξασφάλιση της πλήρους διαλειτουργικότητας κυρίως των συστημάτων παρακολούθησης και των απλοποιημένων συστημάτων πληροφορικής για τα δίκτυα των προϊόντων και των εξοφλήσεων, με παράλληλη αξιοποίηση των εμπειριών που αποκτήθηκαν από προγράμματα της ΕΕ, όπως το IDA (Δίκτυα ανταλλαγής δεδομένων μεταξύ διοικήσεων), το IDABC (Πανευρωπαϊκές υπηρεσίες ηλεκτρονικής διακυβέρνησης στις δημόσιες διοικήσεις, τις επιχειρήσεις και τους πολίτες) και το και ISA (Λύσεις διαλειτουργικότητας για τις ευρωπαϊκές δημόσιες διοικήσεις) (13)·

| — | την έναρξη λειτουργίας πλατφορμών διασύνδεσης δικτύου με σκοπό, αφενός, την ανταλλαγή πληροφοριών και τον συντονισμό μεταξύ μεταφορέων και, αφετέρου, τον περιορισμό των περιβαλλοντικών επιπτώσεων του «τελευταίου χιλιομέτρου», βάσει σχεδίων επίδειξης στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζοντας 2020» και του προγράμματος δράσης για το περιβάλλον έως το 2020 «Ευημερία εντός των ορίων του πλανήτη μας»· |
| --- | --- |

—

την έναρξη λειτουργίας πλατφορμών διασύνδεσης δικτύου με σκοπό, αφενός, την ανταλλαγή πληροφοριών και τον συντονισμό μεταξύ μεταφορέων και, αφετέρου, τον περιορισμό των περιβαλλοντικών επιπτώσεων του «τελευταίου χιλιομέτρου», βάσει σχεδίων επίδειξης στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζοντας 2020» και του προγράμματος δράσης για το περιβάλλον έως το 2020 «Ευημερία εντός των ορίων του πλανήτη μας»·

| — | την ενεργοποίηση από την ΕΤΕπ ειδικής γραμμής για την ολοκληρωμένη εφοδιαστική στις ΜΜΕ, στο πλαίσιο των μέτρων χρηματοδοτικής συνδρομής υπέρ των καινοτόμων μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) που δημιουργούν θέσεις απασχόλησης, τα οποία εμπίπτουν στην «Πρωτοβουλία για την ανάπτυξη και την απασχόληση» (14)· |
| --- | --- |

—

την ενεργοποίηση από την ΕΤΕπ ειδικής γραμμής για την ολοκληρωμένη εφοδιαστική στις ΜΜΕ, στο πλαίσιο των μέτρων χρηματοδοτικής συνδρομής υπέρ των καινοτόμων μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) που δημιουργούν θέσεις απασχόλησης, τα οποία εμπίπτουν στην «Πρωτοβουλία για την ανάπτυξη και την απασχόληση» (14)·

| — | την επίτευξη διαφάνειας ως προς τα επιμέρους στοιχεία κόστους για την παρακολούθηση της διάρθρωσης κόστους/τιμών και της ύπαρξης ικανοποιητικών επιπέδων προσβασιμότητας στις υπηρεσίες, με παράλληλη ενίσχυση της εποπτείας προκειμένου να εξασφαλιστεί η πολυμορφία της προσφοράς. |
| --- | --- |

—

την επίτευξη διαφάνειας ως προς τα επιμέρους στοιχεία κόστους για την παρακολούθηση της διάρθρωσης κόστους/τιμών και της ύπαρξης ικανοποιητικών επιπέδων προσβασιμότητας στις υπηρεσίες, με παράλληλη ενίσχυση της εποπτείας προκειμένου να εξασφαλιστεί η πολυμορφία της προσφοράς.

| 4.7 | Ο κλάδος της παράδοσης δεμάτων είναι υψηλής έντασης εργατικού δυναμικού, προερχόμενου κυρίως εκτός της ΕΕ, αλλά και χαμηλής επαγγελματικής εξειδίκευσης. Σε πολλές χώρες της ΕΕ, οι συνθήκες εργασίας των απασχολούμενων στον εν λόγω κλάδο χαρακτηρίζονται από επισφαλείς συμβάσεις, εξαντλητικά ωράρια εργασίας, χαμηλές αμοιβές και περιορισμένη δυνατότητα πρόσβασης στη συνεχή επαγγελματική κατάρτιση. Η κατάσταση αυτή αποτελεί απόρροια των διαδικασιών εξωτερικής ανάθεσης εργασιών στις οποίες καταφεύγουν οι επιχειρήσεις παράδοσης δεμάτων, μέσω συνεταιρισμών ή μεμονωμένων πρακτόρων διαμετακόμισης οι οποίοι –παρότι εργάζονται για κάποια επιχείρηση ταχυδρομικών μεταφορών και χρησιμοποιούν το εμπορικό σήμα και τις στολές της εν λόγω επιχείρησης– διαθέτουν δικό τους φορτηγό για τη μεταφορά των δεμάτων (ψευδοαυτοαπασχολούμενοι εργαζόμενοι) (15). |
| --- | --- |

4.7

Ο κλάδος της παράδοσης δεμάτων είναι υψηλής έντασης εργατικού δυναμικού, προερχόμενου κυρίως εκτός της ΕΕ, αλλά και χαμηλής επαγγελματικής εξειδίκευσης. Σε πολλές χώρες της ΕΕ, οι συνθήκες εργασίας των απασχολούμενων στον εν λόγω κλάδο χαρακτηρίζονται από επισφαλείς συμβάσεις, εξαντλητικά ωράρια εργασίας, χαμηλές αμοιβές και περιορισμένη δυνατότητα πρόσβασης στη συνεχή επαγγελματική κατάρτιση. Η κατάσταση αυτή αποτελεί απόρροια των διαδικασιών εξωτερικής ανάθεσης εργασιών στις οποίες καταφεύγουν οι επιχειρήσεις παράδοσης δεμάτων, μέσω συνεταιρισμών ή μεμονωμένων πρακτόρων διαμετακόμισης οι οποίοι –παρότι εργάζονται για κάποια επιχείρηση ταχυδρομικών μεταφορών και χρησιμοποιούν το εμπορικό σήμα και τις στολές της εν λόγω επιχείρησης– διαθέτουν δικό τους φορτηγό για τη μεταφορά των δεμάτων (ψευδοαυτοαπασχολούμενοι εργαζόμενοι) (15).

| 4.8 | Ενόψει της επίτευξης μιας ολοκληρωμένης εσωτερικής αγοράς για την παράδοση δεμάτων, η ΕΟΚΕ θεωρεί κεφαλαιώδους σημασίας την ύπαρξη μιας σθεναρής και συνεκτικής κοινωνικής διάστασης, την εξασφάλιση της ποιότητας της εργασίας, τη διασφάλιση της συνεχούς κατάρτισης και την καταπολέμηση της αδήλωτης εργασίας. Κατά συνέπεια, η ΕΟΚΕ συνιστά στα κράτη μέλη να μεριμνούν –μέσω και των συλλογικών συμβάσεων– για την απευθείας απασχόληση των εργαζομένων στις επιχειρήσεις παράδοσης δεμάτων, καθώς και για την επικράτηση δίκαιων και αξιοπρεπών συνθηκών εργασίας στο σύνολο του εν λόγω κλάδου. |
| --- | --- |

4.8

Ενόψει της επίτευξης μιας ολοκληρωμένης εσωτερικής αγοράς για την παράδοση δεμάτων, η ΕΟΚΕ θεωρεί κεφαλαιώδους σημασίας την ύπαρξη μιας σθεναρής και συνεκτικής κοινωνικής διάστασης, την εξασφάλιση της ποιότητας της εργασίας, τη διασφάλιση της συνεχούς κατάρτισης και την καταπολέμηση της αδήλωτης εργασίας. Κατά συνέπεια, η ΕΟΚΕ συνιστά στα κράτη μέλη να μεριμνούν –μέσω και των συλλογικών συμβάσεων– για την απευθείας απασχόληση των εργαζομένων στις επιχειρήσεις παράδοσης δεμάτων, καθώς και για την επικράτηση δίκαιων και αξιοπρεπών συνθηκών εργασίας στο σύνολο του εν λόγω κλάδου.

| 4.9 | Επομένως, για την περαιτέρω ανάπτυξη του κλάδου της παράδοσης δεμάτων και της εφοδιαστικής, η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η καθιέρωση δομημένου τομεακού διαλόγου σε ευρωπαϊκό, εθνικό και τοπικό επίπεδο –μεταξύ τόσο των κοινωνικών εταίρων που εκπροσωπούν τον συγκεκριμένο κλάδο όσο και των εκπροσώπων της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών, ιδίως δε των οργανώσεων των καταναλωτών και των ΜΜΕ, των ηλεκτρονικών εμπόρων λιανικής πώλησης και των επιχειρήσεων παράδοσης δεμάτων– είναι στρατηγικής σημασίας για την προώθηση της συνεργασίας και της αμοιβαίας εμπιστοσύνης, καθώς και για τη διασφάλιση της πλήρους βιωσιμότητας και διαλειτουργικότητας της αγοράς παράδοσης των διαδικτυακών παραγγελιών. |
| --- | --- |

4.9

Επομένως, για την περαιτέρω ανάπτυξη του κλάδου της παράδοσης δεμάτων και της εφοδιαστικής, η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η καθιέρωση δομημένου τομεακού διαλόγου σε ευρωπαϊκό, εθνικό και τοπικό επίπεδο –μεταξύ τόσο των κοινωνικών εταίρων που εκπροσωπούν τον συγκεκριμένο κλάδο όσο και των εκπροσώπων της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών, ιδίως δε των οργανώσεων των καταναλωτών και των ΜΜΕ, των ηλεκτρονικών εμπόρων λιανικής πώλησης και των επιχειρήσεων παράδοσης δεμάτων– είναι στρατηγικής σημασίας για την προώθηση της συνεργασίας και της αμοιβαίας εμπιστοσύνης, καθώς και για τη διασφάλιση της πλήρους βιωσιμότητας και διαλειτουργικότητας της αγοράς παράδοσης των διαδικτυακών παραγγελιών.

Βρυξέλλες, 20 Μαρτίου 2013.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Staffan NILSSON

---

(1)  Πρβλ. π.χ. Thuiswinkel: ολλανδική τυποποιημένη σύμβαση που διαμορφώθηκε την 1.1.2012 στο πλαίσιο της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής των Κάτω Χωρών κατόπιν διαβούλευσης με τους καταναλωτές, η οποία χρησιμοποιείται ήδη από το 80 % των ενδιαφερομένων φορέων του ηλεκτρονικού εμπορίου.

1

(2)  Πηγή: McKinsey – 4η ετήσια διάσκεψη με θέμα το ηλεκτρονικό εμπόριο, 14.11.2012, Βρυξέλλες.

2

(3)  Πηγή: EUROSTAT για την περίοδο 2004 - 2009.

3

(4)  COM(/2011) 942 final της 11.01.2012.

4

(5)  Έρευνα Eurostat στα νοικοκυριά 2009.

5

(6)  ΕΕ C 168 της 20.7.2007, σελ. 74.

6

(7)  ΕΕ C 224 της 30.8.2008, σελ. 50.

7

(8)  ΕΕ C 108 της 30.4.2004, σελ. 23.

8

(9)  CEN: Ευρωπαϊκή Επιτροπή Τυποποίησης· CENELEC: Ευρωπαϊκή Επιτροπή Ηλεκτροτεχνικής Τυποποίησης· ETSI: Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Τηλεπικοινωνιακών Προτύπων.

9

(10)  Σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης για τα επικίνδυνα μη εδώδιμα προϊόντα.

10

(11)  ICSMS: Σύστημα Ανταλλαγής Πληροφοριών για την Εποπτεία της Αγοράς.

11

(12)  ΕΕ C 256 της 27.10.2007, σελ. 73· ΕΕ C 324 της 30.12.2006, σελ. 41· ΕΕ C 324 της 30.12.2006, σελ. 37· ΕΕ C 318 της 23.12.2006, σελ. 210· ΕΕ C 221 της 8.9.2005, σελ. 28· ΕΕ C 302 της 7.12.2004, σελ. 35· ΕΕ C 48 της 21.2.2002, σελ. 42

12

(13)  ΕΕ C 218 της 11.9.2009, σελ. 36.

13

(14)  Πρόγραμμα «ETF Start-up» (Ενισχύσεις εκκίνησης του ευρωπαϊκού μηχανισμού για τις τεχνολογίες) - Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων.

14

(15)  Βλ. την υπό εκπόνηση γνωμοδότηση "Κατάχρηση του καθεστώτος των αυτοαπασχολούμενων" (Βλέπε σελίδα 14 της παρούσας Επίσημης Εφημερίδας).

15

---

| 6.6.2013 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 161/64 |
| --- | --- | --- | --- |

6.6.2013

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 161/64

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση προγράμματος της Ένωσης για την υποστήριξη συγκεκριμένων δραστηριοτήτων στον τομέα της χρηματοοικονομικής αναφοράς και του λογιστικού ελέγχου κατά την περίοδο 2014-2020»

COM(2012) 782 final — 2012/0364 (COD)

2013/C 161/12

Εισηγητής: ο κ. PEZZINI

Στις 24 Ιανουαρίου 2013 και 15 Ιανουαρίου 2013 αντιστοίχως, και σύμφωνα με το άρθρο 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την

Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση προγράμματος της Ένωσης για την υποστήριξη συγκεκριμένων δραστηριοτήτων στον τομέα της χρηματοοικονομικής αναφοράς και του λογιστικού ελέγχου κατά την περίοδο 2014-2020

COM(2012) 782 final — 2012/0364 (COD).

Το ειδικευμένο τμήμα «Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση», στο οποίο ανατέθηκαν οι σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 7 Μαρτίου 2013.

Κατά την 488η σύνοδο ολομέλειας της, της 20ής και 21ης Μαρτίου 2013 (συνεδρίαση της 20ής Μαρτίου 2013), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε, με 82 ψήφους υπέρ, 1 ψήφο κατά και 1 αποχή, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Η εν λόγω πρόταση αποτελεί την επέκταση, για την περίοδο 2014-2020, του προγράμματος που εγκαινίασε η Επιτροπή το 2009 για τη χρηματοδότηση των οργανισμών που δραστηριοποιούνται στον τομέα της χρηματοοικονομικής αναφοράς και του λογιστικού ελέγχου. Από την έναρξη του προγράμματος μέχρι σήμερα, ο τομέας έχει υποστεί πολλαπλές μεταβολές. Οι εν λόγω οργανισμοί μειώθηκαν, και είναι σήμερα μόνον τρεις: το Ίδρυμα Διεθνών Προτύπων Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (Ίδρυμα ΔΠΧΑ [IFRS Foundation]), η Ευρωπαϊκή Συμβουλευτική Ομάδα για θέματα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΕΣΟΧΑ [EFRAG]) και το Συμβούλιο Εποπτείας Δημοσίου Συμφέροντος (ΣΕΔΣ [PIOB]). |
| --- | --- |

1.1

Η εν λόγω πρόταση αποτελεί την επέκταση, για την περίοδο 2014-2020, του προγράμματος που εγκαινίασε η Επιτροπή το 2009 για τη χρηματοδότηση των οργανισμών που δραστηριοποιούνται στον τομέα της χρηματοοικονομικής αναφοράς και του λογιστικού ελέγχου. Από την έναρξη του προγράμματος μέχρι σήμερα, ο τομέας έχει υποστεί πολλαπλές μεταβολές. Οι εν λόγω οργανισμοί μειώθηκαν, και είναι σήμερα μόνον τρεις: το Ίδρυμα Διεθνών Προτύπων Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (Ίδρυμα ΔΠΧΑ [IFRS Foundation]), η Ευρωπαϊκή Συμβουλευτική Ομάδα για θέματα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΕΣΟΧΑ [EFRAG]) και το Συμβούλιο Εποπτείας Δημοσίου Συμφέροντος (ΣΕΔΣ [PIOB]).

| 1.2 | Η ΕΟΚΕ εγκρίνει επί της ουσίας το πρόγραμμα, αναγνωρίζοντας την υψηλή αξία της χρηματοοικονομικής αναφοράς και του λογιστικού ελέγχου ως συστατικών μιας σταθερής και διαφανούς αγοράς. Από την άλλη πλευρά, δεν υφίσταται ικανή βάση αξιολόγησης ώστε η ΕΟΚΕ να μπορεί να αποφανθεί επί του ύψους των προβλεπόμενων κονδυλίων για τη λειτουργία κάθε προγράμματος, ούτε δύναται να διαμορφώσει άποψη ως προς την επάρκεια του «προϊόντος» κάθε οργανισμού σε σχέση με τις ανάγκες των χρηστών, οι οποίοι ωστόσο φαίνεται να έχουν απολύτως θετική γνώμη. |
| --- | --- |

1.2

Η ΕΟΚΕ εγκρίνει επί της ουσίας το πρόγραμμα, αναγνωρίζοντας την υψηλή αξία της χρηματοοικονομικής αναφοράς και του λογιστικού ελέγχου ως συστατικών μιας σταθερής και διαφανούς αγοράς. Από την άλλη πλευρά, δεν υφίσταται ικανή βάση αξιολόγησης ώστε η ΕΟΚΕ να μπορεί να αποφανθεί επί του ύψους των προβλεπόμενων κονδυλίων για τη λειτουργία κάθε προγράμματος, ούτε δύναται να διαμορφώσει άποψη ως προς την επάρκεια του «προϊόντος» κάθε οργανισμού σε σχέση με τις ανάγκες των χρηστών, οι οποίοι ωστόσο φαίνεται να έχουν απολύτως θετική γνώμη.

| 1.3 | Η χρηματοπιστωτική κρίση, την οποία η αγορά εξακολουθεί να αγωνίζεται να αντιμετωπίσει, ανέδειξε την αυξημένη ανάγκη ακριβέστερης πληροφόρησης και αποτελεσματικότερων κανόνων ελέγχου· η ύπαρξη αυτών των μέσων, όμως, δε θα έχει κανένα νόημα αν οι «χρήστες» των εν λόγω υπηρεσιών δεν είναι σε θέση να τα αξιοποιούν πλήρως. Εξ ου η ανάγκη κατάρτισης εμπειρογνωμόνων υψηλού επιπέδου από το δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα: ένας σκοπός για τον οποίο τα κράτη μέλη και οι επιχειρήσεις πρέπει να καταβάλουν κάθε δυνατή προσπάθεια, με την αντίστοιχη δαπάνη πόρων. |
| --- | --- |

1.3

Η χρηματοπιστωτική κρίση, την οποία η αγορά εξακολουθεί να αγωνίζεται να αντιμετωπίσει, ανέδειξε την αυξημένη ανάγκη ακριβέστερης πληροφόρησης και αποτελεσματικότερων κανόνων ελέγχου· η ύπαρξη αυτών των μέσων, όμως, δε θα έχει κανένα νόημα αν οι «χρήστες» των εν λόγω υπηρεσιών δεν είναι σε θέση να τα αξιοποιούν πλήρως. Εξ ου η ανάγκη κατάρτισης εμπειρογνωμόνων υψηλού επιπέδου από το δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα: ένας σκοπός για τον οποίο τα κράτη μέλη και οι επιχειρήσεις πρέπει να καταβάλουν κάθε δυνατή προσπάθεια, με την αντίστοιχη δαπάνη πόρων.

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Στις 19 Δεκεμβρίου 2012 η Επιτροπή δημοσίευσε πρόταση κανονισμού του ΕΚ και του Συμβουλίου με στόχο τη στήριξη, για την περίοδο μεταξύ 1ης Ιανουαρίου 2014 και 31ης Δεκεμβρίου 2020, της ανάπτυξης των δραστηριοτήτων των οργανισμών που δραστηριοποιούνται στη θέσπιση αρχών και κανόνων στον τομέα της χρηματοοικονομικής αναφοράς και του λογιστικού ελέγχου. Το προηγούμενο πρόγραμμα, του 2009, θα λήξει στις 31 Δεκεμβρίου 2013. Ορισμένοι από τους οργανισμούς του αρχικού προγράμματος απορροφήθηκαν από άλλους. Η παρούσα πρόταση αφορά, συνεπώς, τους εναπομείναντες δικαιούχους, δηλαδή το Ίδρυμα ΔΠΧΑ (νόμιμο διάδοχο του Ιδρύματος της Επιτροπής Διεθνών Λογιστικών Προτύπων [ΙΕΔΛΠ, αγγλ. IASCF]), την ΕΣΟΧΑ και το ΣΕΔΣ. Το σύνολο των προβλέψεων αφορούν τον ιδιωτικό τομέα. Ο δημόσιος τομέας υπόκειται στον Κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2223/96 του Συμβουλίου της 25ης Ιουνίου 1996 περί του ευρωπαϊκού συστήματος εθνικών και περιφερειακών λογαριασμών της Κοινότητας (SEC 95), όπου τίθενται οι αρχές για την κατάρτιση των δημόσιων προϋπολογισμών. |
| --- | --- |

2.1

Στις 19 Δεκεμβρίου 2012 η Επιτροπή δημοσίευσε πρόταση κανονισμού του ΕΚ και του Συμβουλίου με στόχο τη στήριξη, για την περίοδο μεταξύ 1ης Ιανουαρίου 2014 και 31ης Δεκεμβρίου 2020, της ανάπτυξης των δραστηριοτήτων των οργανισμών που δραστηριοποιούνται στη θέσπιση αρχών και κανόνων στον τομέα της χρηματοοικονομικής αναφοράς και του λογιστικού ελέγχου. Το προηγούμενο πρόγραμμα, του 2009, θα λήξει στις 31 Δεκεμβρίου 2013. Ορισμένοι από τους οργανισμούς του αρχικού προγράμματος απορροφήθηκαν από άλλους. Η παρούσα πρόταση αφορά, συνεπώς, τους εναπομείναντες δικαιούχους, δηλαδή το Ίδρυμα ΔΠΧΑ (νόμιμο διάδοχο του Ιδρύματος της Επιτροπής Διεθνών Λογιστικών Προτύπων [ΙΕΔΛΠ, αγγλ. IASCF]), την ΕΣΟΧΑ και το ΣΕΔΣ. Το σύνολο των προβλέψεων αφορούν τον ιδιωτικό τομέα. Ο δημόσιος τομέας υπόκειται στον Κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2223/96 του Συμβουλίου της 25ης Ιουνίου 1996 περί του ευρωπαϊκού συστήματος εθνικών και περιφερειακών λογαριασμών της Κοινότητας (SEC 95), όπου τίθενται οι αρχές για την κατάρτιση των δημόσιων προϋπολογισμών.

| 2.2 | Τόσο η πρόταση όσο και η συνοδευτική της έκθεση βρίθουν ακρωνυμίων, σε βαθμό που καθίσταται δύσκολος ο προσανατολισμός μέσα στο δάσος των αρκτικόλεξων και των συσχετισμών, καθώς και των διαφόρων οντοτήτων που αναφέρονται στο κείμενο. Για αυτό το λόγο κρίνεται σκόπιμο να δοθεί εδώ ένας επεξηγηματικός οδηγός των ακρωνυμίων και των οργανογραμμάτων για να διευκολυνθεί η ανάγνωση των εγγράφων που, αν και έχουν συνταχθεί με ακριβή τεχνική ορολογία, θέτουν σοβαρές προκλήσεις όσον αφορά την κατανόησή τους ακόμα και από τους ενδιαφερομένους. |
| --- | --- |

2.2

Τόσο η πρόταση όσο και η συνοδευτική της έκθεση βρίθουν ακρωνυμίων, σε βαθμό που καθίσταται δύσκολος ο προσανατολισμός μέσα στο δάσος των αρκτικόλεξων και των συσχετισμών, καθώς και των διαφόρων οντοτήτων που αναφέρονται στο κείμενο. Για αυτό το λόγο κρίνεται σκόπιμο να δοθεί εδώ ένας επεξηγηματικός οδηγός των ακρωνυμίων και των οργανογραμμάτων για να διευκολυνθεί η ανάγνωση των εγγράφων που, αν και έχουν συνταχθεί με ακριβή τεχνική ορολογία, θέτουν σοβαρές προκλήσεις όσον αφορά την κατανόησή τους ακόμα και από τους ενδιαφερομένους.

| 2.3 | Ο οδηγός περιλαμβάνει μία, εξαιρετικά απλουστευμένη, περιγραφή των ακόλουθων δικαιούχων οργανισμών:






  2.3.1 | Ίδρυμα ΔΠΧΑ [IFRS Foundation]: Ίδρυμα Διεθνών Προτύπων Χρηματοοικονομικής Αναφοράς. Αντικατέστησε το παλαιότερο Ίδρυμα της Επιτροπής Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (ΙΕΔΛΠ), αποτελεί δε το όργανο που σε παγκόσμιο επίπεδο, από κοινού με την Επιτροπή Διερμηνειών των Διεθνών Προτύπων Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΕΔΔΠΧΑ [IFRIC]), καταρτίζει τις κύριες λογιστικές αρχές για τη σύνταξη των οικονομικών καταστάσεων των εισηγμένων εταιριών στην ΕΕ. Αυτές οι αρχές είναι ενσωματωμένες στο δίκαιο της Ένωσης. Από το Ίδρυμα ΔΠΧΑ εξαρτώνται οι οργανισμοί που δραστηριοποιούνται σε τεχνικό επίπεδο, ήτοι ο Οργανισμός Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (ΟΔΛΠ· στην πρόταση: ΣΔΛΠ [IASB]) και η Επιτροπή Διερμηνειών των ΔΠΧΑ. Η διοίκηση του Ιδρύματος ΔΠΧΑ ασκείται από σειρά οντοτήτων με μη σαφείς αρμοδιότητες: πέραν του Συμβουλίου (Board), υφίσταται Συμβούλιο Παρακολούθησης (Monitoring Board), Συμβουλευτική Επιτροπή Προτύπων (Standards Advisory Committee) και Επιτροπή Εποπτείας της Δέουσας Διαδικασίας (Due Process Oversight Committee).







  2.3.1.1 | Η Επιτροπή αναγνωρίζει το θεμελιώδη ρόλο του Ιδρύματος ΔΠΧΑ ως οργανισμού καθορισμού προτύπων σε παγκόσμιο επίπεδο και συνιστά τη συνέχιση της στήριξης που ήδη παρεχόταν στο ΙΕΔΛΠ, με καθεστώς σταθερής συγχρηματοδότησης. Ορισμένα κράτη μέλη συμμετέχουν ήδη πλήρως, η δε ΕΕ έχει καλύψει το 17 % των δαπανών του κατά το 2011. |
| --- | --- | --- | --- |

2.3

Ο οδηγός περιλαμβάνει μία, εξαιρετικά απλουστευμένη, περιγραφή των ακόλουθων δικαιούχων οργανισμών:

2.3.1

Ίδρυμα ΔΠΧΑ [IFRS Foundation]: Ίδρυμα Διεθνών Προτύπων Χρηματοοικονομικής Αναφοράς. Αντικατέστησε το παλαιότερο Ίδρυμα της Επιτροπής Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (ΙΕΔΛΠ), αποτελεί δε το όργανο που σε παγκόσμιο επίπεδο, από κοινού με την Επιτροπή Διερμηνειών των Διεθνών Προτύπων Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΕΔΔΠΧΑ [IFRIC]), καταρτίζει τις κύριες λογιστικές αρχές για τη σύνταξη των οικονομικών καταστάσεων των εισηγμένων εταιριών στην ΕΕ. Αυτές οι αρχές είναι ενσωματωμένες στο δίκαιο της Ένωσης. Από το Ίδρυμα ΔΠΧΑ εξαρτώνται οι οργανισμοί που δραστηριοποιούνται σε τεχνικό επίπεδο, ήτοι ο Οργανισμός Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (ΟΔΛΠ· στην πρόταση: ΣΔΛΠ [IASB]) και η Επιτροπή Διερμηνειών των ΔΠΧΑ. Η διοίκηση του Ιδρύματος ΔΠΧΑ ασκείται από σειρά οντοτήτων με μη σαφείς αρμοδιότητες: πέραν του Συμβουλίου (Board), υφίσταται Συμβούλιο Παρακολούθησης (Monitoring Board), Συμβουλευτική Επιτροπή Προτύπων (Standards Advisory Committee) και Επιτροπή Εποπτείας της Δέουσας Διαδικασίας (Due Process Oversight Committee).

2.3.1.1

Η Επιτροπή αναγνωρίζει το θεμελιώδη ρόλο του Ιδρύματος ΔΠΧΑ ως οργανισμού καθορισμού προτύπων σε παγκόσμιο επίπεδο και συνιστά τη συνέχιση της στήριξης που ήδη παρεχόταν στο ΙΕΔΛΠ, με καθεστώς σταθερής συγχρηματοδότησης. Ορισμένα κράτη μέλη συμμετέχουν ήδη πλήρως, η δε ΕΕ έχει καλύψει το 17 % των δαπανών του κατά το 2011.

| 2.3.2 | ΕΣΟΧΑ [EFRAG]: Ευρωπαϊκή Συμβουλευτική Ομάδα για θέματα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς. Είναι ο τεχνικός σύμβουλος της Επιτροπής σε ζητήματα χρηματοοικονομικής αναφοράς. Είναι ιδιωτικός οργανισμός που θεσπίστηκε το 2001, ο δε έλεγχός του αρχικά ήταν κατανεμημένος κατ’ αναλογία προς το ποσό των χρηματικών εισφορών των διαφόρων συμμετεχόντων, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγεται και η Επιτροπή. Από το 2008 η δομή του άλλαξε, προκειμένου να αντικατοπτρίζει καλύτερα το δημόσιο πολιτικό ρόλο που στο μεταξύ απέκτησε η ΕΣΟΧΑ, ως βήμα έκφρασης των απόψεων της Ευρώπης στον τομέα της λογιστικής. Αν και η εκπροσώπηση και το δικαίωμα ψήφου παραμένουν αρμοδιότητα των οργάνων διοίκησης, δηλαδή της Γενικής Συνέλευσης (General Assembly) και του Εποπτικού Συμβουλίου (Supervisory Board), σήμερα η διακυβέρνηση έχει βελτιωθεί μέσω μιας Επιτροπής Σχεδιασμού και Πόρων (Planning and Resource Committee) και κυρίως μέσω ενός ενισχυμένου Εποπτικού Συμβουλίου με 17 μέλη, που εκπροσωπούν τα ενδιαφερόμενα μέρη (όπως συντάκτες και χρήστες οικονομικών καταστάσεων), στα οποία συμπεριλαμβάνονται και τέσσερεις εμπειρογνώμονες δημόσιας πολιτικής που ορίζονται από την Επιτροπή.






  2.3.2.1 | Σύμφωνα με την Επιτροπή, η ΕΣΟΧΑ χρειάζεται ικανή και μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση για να διατηρήσει την αξιοπιστία και την ανεξαρτησία της· διάφορα μεγάλα κράτη μέλη συμμετέχουν άμεσα στη στήριξή της. Η Επιτροπή συγχρηματοδοτεί την ΕΣΟΧΑ για λογαριασμό των μικρότερων κρατών μελών. |
| --- | --- | --- |

2.3.2

ΕΣΟΧΑ [EFRAG]: Ευρωπαϊκή Συμβουλευτική Ομάδα για θέματα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς. Είναι ο τεχνικός σύμβουλος της Επιτροπής σε ζητήματα χρηματοοικονομικής αναφοράς. Είναι ιδιωτικός οργανισμός που θεσπίστηκε το 2001, ο δε έλεγχός του αρχικά ήταν κατανεμημένος κατ’ αναλογία προς το ποσό των χρηματικών εισφορών των διαφόρων συμμετεχόντων, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγεται και η Επιτροπή. Από το 2008 η δομή του άλλαξε, προκειμένου να αντικατοπτρίζει καλύτερα το δημόσιο πολιτικό ρόλο που στο μεταξύ απέκτησε η ΕΣΟΧΑ, ως βήμα έκφρασης των απόψεων της Ευρώπης στον τομέα της λογιστικής. Αν και η εκπροσώπηση και το δικαίωμα ψήφου παραμένουν αρμοδιότητα των οργάνων διοίκησης, δηλαδή της Γενικής Συνέλευσης (General Assembly) και του Εποπτικού Συμβουλίου (Supervisory Board), σήμερα η διακυβέρνηση έχει βελτιωθεί μέσω μιας Επιτροπής Σχεδιασμού και Πόρων (Planning and Resource Committee) και κυρίως μέσω ενός ενισχυμένου Εποπτικού Συμβουλίου με 17 μέλη, που εκπροσωπούν τα ενδιαφερόμενα μέρη (όπως συντάκτες και χρήστες οικονομικών καταστάσεων), στα οποία συμπεριλαμβάνονται και τέσσερεις εμπειρογνώμονες δημόσιας πολιτικής που ορίζονται από την Επιτροπή.

2.3.2.1

Σύμφωνα με την Επιτροπή, η ΕΣΟΧΑ χρειάζεται ικανή και μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση για να διατηρήσει την αξιοπιστία και την ανεξαρτησία της· διάφορα μεγάλα κράτη μέλη συμμετέχουν άμεσα στη στήριξή της. Η Επιτροπή συγχρηματοδοτεί την ΕΣΟΧΑ για λογαριασμό των μικρότερων κρατών μελών.

| 2.3.3 | ΣΕΔΣ [PIOB]: Συμβούλιο Εποπτείας Δημοσίου Συμφέροντος. Είναι ένα ισπανικό ίδρυμα με έδρα τη Μαδρίτη. Παρά τον ιδιωτικό χαρακτήρα του, πρόκειται για οργανισμό με αυξημένο κύρος και βαρύτητα, που εγγυάται την τήρηση των διαδικασιών, της εποπτείας και της διαφάνειας των διεθνών ελεγκτικών προτύπων όπως αυτά ορίζονται από την Διεθνή Ομοσπονδία Λογιστών (ΔΟΛ [IFAC]), ιδιωτικό οργανισμό που εκπροσωπεί τους λογιστές και τους ορκωτούς ελεγκτές σε παγκόσμιο επίπεδο. Κύριοι εταίροι του είναι η Ομάδα Παρακολούθησης (Monitoring Group) και η ίδια η ΔΟΛ· η Ομάδα Παρακολούθησης εκπροσωπεί τις ρυθμιστικές αρχές και τους διεθνείς οργανισμούς στο ύπατο επίπεδο (1). Η διοίκηση του ΣΕΔΣ ασκείται από 10 μέλη, δύο εκ των οποίων ορίζονται από την Επιτροπή.






  2.3.3.1 | Η απόφαση του 2009 εξασφάλιζε στο ΣΕΔΣ χρηματοδότηση που το 2011 κάλυπτε το 22 % των επιλέξιμων δαπανών· η Επιτροπή συνεργάζεται στενά με τον εν λόγω οργανισμό και έχει επίσης συμβάλει στην κατάρτιση του προσωπικού του όσον αφορά τον προϋπολογισμό της ΕΕ. Ωστόσο, κρίνεται πως η δομή των δικτύων χρηματοδότησης χρήζει αναθεώρησης: εκτός της Επιτροπής, μόνον η ΔΟΛ συνεισφέρει, με ποσοστό 78 %, στην κάλυψη του υπολοίπου των δαπανών. Η Επιτροπή αναζητά τρόπους «διαφοροποίησης» της χρηματοδότησης, προκειμένου να ενισχυθεί η ανεξαρτησία του ΣΕΔΣ έναντι της ΔΟΛ: πέραν της δέσμευσης ορισμένων διεθνών οργανισμών για συνεισφορά το 2013, πραγματοποιείται εκστρατεία για τη συγκέντρωση συνεισφορών από δωρητές από όλον τον κόσμο, την οποία συντονίζει ειδική ομάδα εργασίας. |
| --- | --- | --- |

2.3.3

ΣΕΔΣ [PIOB]: Συμβούλιο Εποπτείας Δημοσίου Συμφέροντος. Είναι ένα ισπανικό ίδρυμα με έδρα τη Μαδρίτη. Παρά τον ιδιωτικό χαρακτήρα του, πρόκειται για οργανισμό με αυξημένο κύρος και βαρύτητα, που εγγυάται την τήρηση των διαδικασιών, της εποπτείας και της διαφάνειας των διεθνών ελεγκτικών προτύπων όπως αυτά ορίζονται από την Διεθνή Ομοσπονδία Λογιστών (ΔΟΛ [IFAC]), ιδιωτικό οργανισμό που εκπροσωπεί τους λογιστές και τους ορκωτούς ελεγκτές σε παγκόσμιο επίπεδο. Κύριοι εταίροι του είναι η Ομάδα Παρακολούθησης (Monitoring Group) και η ίδια η ΔΟΛ· η Ομάδα Παρακολούθησης εκπροσωπεί τις ρυθμιστικές αρχές και τους διεθνείς οργανισμούς στο ύπατο επίπεδο (1). Η διοίκηση του ΣΕΔΣ ασκείται από 10 μέλη, δύο εκ των οποίων ορίζονται από την Επιτροπή.

2.3.3.1

Η απόφαση του 2009 εξασφάλιζε στο ΣΕΔΣ χρηματοδότηση που το 2011 κάλυπτε το 22 % των επιλέξιμων δαπανών· η Επιτροπή συνεργάζεται στενά με τον εν λόγω οργανισμό και έχει επίσης συμβάλει στην κατάρτιση του προσωπικού του όσον αφορά τον προϋπολογισμό της ΕΕ. Ωστόσο, κρίνεται πως η δομή των δικτύων χρηματοδότησης χρήζει αναθεώρησης: εκτός της Επιτροπής, μόνον η ΔΟΛ συνεισφέρει, με ποσοστό 78 %, στην κάλυψη του υπολοίπου των δαπανών. Η Επιτροπή αναζητά τρόπους «διαφοροποίησης» της χρηματοδότησης, προκειμένου να ενισχυθεί η ανεξαρτησία του ΣΕΔΣ έναντι της ΔΟΛ: πέραν της δέσμευσης ορισμένων διεθνών οργανισμών για συνεισφορά το 2013, πραγματοποιείται εκστρατεία για τη συγκέντρωση συνεισφορών από δωρητές από όλον τον κόσμο, την οποία συντονίζει ειδική ομάδα εργασίας.

| 2.4 | Το υλικό που επεξεργάζονται οι οργανισμοί για τους οποίους προβλέπεται σημαντική χρηματοδότηση είναι ιδιαίτερα τεχνικής φύσεως και δύσκολα αξιολογήσιμο έξω από το στενό κύκλο των ειδικών του τομέα· η Επιτροπή δεν προέβη, κατά συνέπεια, σε εξωτερικές διαβουλεύσεις και περιορίστηκε σε εκτίμηση της επάρκειας των συνεισφορών υπό το φως των δικών της εμπειριών και γνώσεων. Η αξιολόγηση αντικτύπου κατέδειξε πως το πρόγραμμα χρηματοδότησης ανταποκρίθηκε στις προσδοκίες και πέτυχε τους επιδιωκόμενους στόχους. |
| --- | --- |

2.4

Το υλικό που επεξεργάζονται οι οργανισμοί για τους οποίους προβλέπεται σημαντική χρηματοδότηση είναι ιδιαίτερα τεχνικής φύσεως και δύσκολα αξιολογήσιμο έξω από το στενό κύκλο των ειδικών του τομέα· η Επιτροπή δεν προέβη, κατά συνέπεια, σε εξωτερικές διαβουλεύσεις και περιορίστηκε σε εκτίμηση της επάρκειας των συνεισφορών υπό το φως των δικών της εμπειριών και γνώσεων. Η αξιολόγηση αντικτύπου κατέδειξε πως το πρόγραμμα χρηματοδότησης ανταποκρίθηκε στις προσδοκίες και πέτυχε τους επιδιωκόμενους στόχους.

3.   Παρατηρήσεις και προτάσεις

| 3.1 | Η ΕΟΚΕ έχει ήδη εκφραστεί (2) επί του αρχικού προγράμματος, δηλώνοντας τη στήριξή της στις προτάσεις της Επιτροπής και διατυπώνοντας επιφυλάξεις που θα επαναληφθούν, όπου αυτό κρίνεται αναγκαίο, στο παρόν έγγραφο. Και τώρα, όπως και τότε, η ΕΟΚΕ δεν μπορεί παρά να αναγνωρίσει, καταρχήν, την ανάγκη χρηματοδότησης των δραστηριοτήτων των οργανισμών που αναλαμβάνουν ιδιαίτερα ευαίσθητες και σημαντικές αποστολές. Ωστόσο, δεν είναι σε θέση να εκφέρει ενημερωμένη γνώμη για το ύψος της χρηματοδότησης, καθότι αυτό εξαρτάται από γνώσεις που διαθέτει αποκλειστικά ένας στενός κύκλος ειδικών. |
| --- | --- |

3.1

Η ΕΟΚΕ έχει ήδη εκφραστεί (2) επί του αρχικού προγράμματος, δηλώνοντας τη στήριξή της στις προτάσεις της Επιτροπής και διατυπώνοντας επιφυλάξεις που θα επαναληφθούν, όπου αυτό κρίνεται αναγκαίο, στο παρόν έγγραφο. Και τώρα, όπως και τότε, η ΕΟΚΕ δεν μπορεί παρά να αναγνωρίσει, καταρχήν, την ανάγκη χρηματοδότησης των δραστηριοτήτων των οργανισμών που αναλαμβάνουν ιδιαίτερα ευαίσθητες και σημαντικές αποστολές. Ωστόσο, δεν είναι σε θέση να εκφέρει ενημερωμένη γνώμη για το ύψος της χρηματοδότησης, καθότι αυτό εξαρτάται από γνώσεις που διαθέτει αποκλειστικά ένας στενός κύκλος ειδικών.

| 3.2 | Η χρηματοπιστωτική κρίση είχε ήδη ξεσπάσει το 2009, την εποχή της δημιουργίας του προγράμματος. Τότε, ωστόσο, ήταν ίσως πολύ νωρίς για να διεξαχθεί μακροπρόθεσμη ανάλυση που θα περιελάμβανε τις λιγότερο προφανείς πτυχές των αιτίων, ή μάλλον των συναιτίων, όσων συνέβησαν. Ο χρόνος που πέρασε και τα γεγονότα που μεσολάβησαν μας επιτρέπουν, σήμερα, να προβούμε σε συμπληρωματικές παρατηρήσεις. |
| --- | --- |

3.2

Η χρηματοπιστωτική κρίση είχε ήδη ξεσπάσει το 2009, την εποχή της δημιουργίας του προγράμματος. Τότε, ωστόσο, ήταν ίσως πολύ νωρίς για να διεξαχθεί μακροπρόθεσμη ανάλυση που θα περιελάμβανε τις λιγότερο προφανείς πτυχές των αιτίων, ή μάλλον των συναιτίων, όσων συνέβησαν. Ο χρόνος που πέρασε και τα γεγονότα που μεσολάβησαν μας επιτρέπουν, σήμερα, να προβούμε σε συμπληρωματικές παρατηρήσεις.

| 3.3 | Η χρηματοοικονομική αναφορά και ο λογιστικός έλεγχος αποτελούν δαπανηρές διαδικασίες, πολλώ δε μάλλον όταν αποτελούν τον καρπό της εργασίας ειδικών που σπανίζουν στην αγορά και για τους οποίους η πανεπιστημιακή εκπαίδευση αποτελεί μόλις την αφετηρία για την απόκτηση, στο πρακτικό επίπεδο, δεξιοτήτων υψηλής αξίας. Και όχι μόνο: αυτοί οι ειδικοί πρέπει επίσης να διαθέτουν τα απαραίτητα εχέγγυα ήθους, προκειμένου να διασφαλίζεται το απόρρητο των δεδομένων και η ουδετερότητα των αναλύσεών τους. Από αυτά προκύπτει πως είναι σαφώς χρήσιμη η χρηματοδότηση των λειτουργικών οντοτήτων, είναι ωστόσο απαραίτητη η πρόβλεψη ενός προγράμματος κατάρτισης ειδικών, με ικανή αμοιβή και κίνητρα. |
| --- | --- |

3.3

Η χρηματοοικονομική αναφορά και ο λογιστικός έλεγχος αποτελούν δαπανηρές διαδικασίες, πολλώ δε μάλλον όταν αποτελούν τον καρπό της εργασίας ειδικών που σπανίζουν στην αγορά και για τους οποίους η πανεπιστημιακή εκπαίδευση αποτελεί μόλις την αφετηρία για την απόκτηση, στο πρακτικό επίπεδο, δεξιοτήτων υψηλής αξίας. Και όχι μόνο: αυτοί οι ειδικοί πρέπει επίσης να διαθέτουν τα απαραίτητα εχέγγυα ήθους, προκειμένου να διασφαλίζεται το απόρρητο των δεδομένων και η ουδετερότητα των αναλύσεών τους. Από αυτά προκύπτει πως είναι σαφώς χρήσιμη η χρηματοδότηση των λειτουργικών οντοτήτων, είναι ωστόσο απαραίτητη η πρόβλεψη ενός προγράμματος κατάρτισης ειδικών, με ικανή αμοιβή και κίνητρα.

| 3.3.1 | Με τον όρο «ειδικοί» νοούνται συνήθως οι συντάκτες χρηματοοικονομικών αναφορών ή κανόνων· ωστόσο εξίσου «ειδικοί» πρέπει να θεωρούνται και οι παραλήπτες τους, αυτοί για τους οποίους οι αναφορές αποτελούν εργαλείο εργασίας, οι δε κανόνες οδηγό για τις δραστηριότητές τους. Από αυτά καθίσταται σαφές πως η διαθεσιμότητα επαρκώς κατηρτισμένων ανθρωπίνων πόρων αποτελεί προτεραιότητα, όχι μόνο αναφορικά με όσους συντάσσουν τις αναφορές, αλλά και με όσους καλούνται να τις χρησιμοποιήσουν: ρυθμιστικές και εποπτικές αρχές, νομοθέτες, οργανισμοί, ερευνητικά ιδρύματα. |
| --- | --- |

3.3.1

Με τον όρο «ειδικοί» νοούνται συνήθως οι συντάκτες χρηματοοικονομικών αναφορών ή κανόνων· ωστόσο εξίσου «ειδικοί» πρέπει να θεωρούνται και οι παραλήπτες τους, αυτοί για τους οποίους οι αναφορές αποτελούν εργαλείο εργασίας, οι δε κανόνες οδηγό για τις δραστηριότητές τους. Από αυτά καθίσταται σαφές πως η διαθεσιμότητα επαρκώς κατηρτισμένων ανθρωπίνων πόρων αποτελεί προτεραιότητα, όχι μόνο αναφορικά με όσους συντάσσουν τις αναφορές, αλλά και με όσους καλούνται να τις χρησιμοποιήσουν: ρυθμιστικές και εποπτικές αρχές, νομοθέτες, οργανισμοί, ερευνητικά ιδρύματα.

| 3.4 | Λογικό επακόλουθο της κατάρτισης αποτελεί η ποιότητα των πληροφοριών: στο σημείο 3.1 αναφέρθηκε πως είναι δύσκολο να εκφραστεί γνώμη επί του ύψους της προτεινόμενης χρηματοδότησης· ακόμα δυσκολότερη και αυθαίρετη θα ήταν μια γνώμη που θα βασιζόταν στην προστιθέμενη αξία της χρησιμότητας αυτής της χρηματοδότησης για τους χρήστες. Συνεπώς, δεν απομένει στην ΕΟΚΕ παρά να συναινέσει με την πρόταση της Επιτροπής όσον αφορά το ποσό των συνεισφορών, με μόνη βάση την καλή πίστη και την αξιολόγηση της αιτιολόγησης. |
| --- | --- |

3.4

Λογικό επακόλουθο της κατάρτισης αποτελεί η ποιότητα των πληροφοριών: στο σημείο 3.1 αναφέρθηκε πως είναι δύσκολο να εκφραστεί γνώμη επί του ύψους της προτεινόμενης χρηματοδότησης· ακόμα δυσκολότερη και αυθαίρετη θα ήταν μια γνώμη που θα βασιζόταν στην προστιθέμενη αξία της χρησιμότητας αυτής της χρηματοδότησης για τους χρήστες. Συνεπώς, δεν απομένει στην ΕΟΚΕ παρά να συναινέσει με την πρόταση της Επιτροπής όσον αφορά το ποσό των συνεισφορών, με μόνη βάση την καλή πίστη και την αξιολόγηση της αιτιολόγησης.

| 3.5 | Στην προηγούμενη σχετική γνωμοδότηση (3), που παρουσιάστηκε το 2009 με την ευκαιρία της έναρξης του προγράμματος, η ΕΟΚΕ είχε διατυπώσει τη σύσταση να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή ώστε να αποτραπεί η περίπτωση αθέμιτων επιρροών ή παρεμβάσεων στην κεφαλαιαγορά
   (4) που διέπεται από τους κανόνες του ΙΕΔΛΠ και της ΕΣΟΧΑ η σύσταση έγινε δεκτή από την ίδια την Επιτροπή, η οποία είχε ζητήσει την συνεισφορά της ΕΕ προκειμένου να αποφευχθούν «οι αθέμιτες παρεμβάσεις των ενδιαφερομένων». Αυτή η σημαντική και ευαίσθητη πτυχή απουσιάζει παντελώς από τη νέα πρόταση κανονισμού· κατά συνέπεια, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να επιβεβαιώσει την πλήρη εμπιστοσύνη της στην ανεξαρτησία αυτών των οργανισμών. Το ίδιο ισχύει και για το ΣΕΔΣ
   (5). |
| --- | --- |

3.5

Στην προηγούμενη σχετική γνωμοδότηση (3), που παρουσιάστηκε το 2009 με την ευκαιρία της έναρξης του προγράμματος, η ΕΟΚΕ είχε διατυπώσει τη σύσταση να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή ώστε να αποτραπεί η περίπτωση αθέμιτων επιρροών ή παρεμβάσεων στην κεφαλαιαγορά
   (4) που διέπεται από τους κανόνες του ΙΕΔΛΠ και της ΕΣΟΧΑ η σύσταση έγινε δεκτή από την ίδια την Επιτροπή, η οποία είχε ζητήσει την συνεισφορά της ΕΕ προκειμένου να αποφευχθούν «οι αθέμιτες παρεμβάσεις των ενδιαφερομένων». Αυτή η σημαντική και ευαίσθητη πτυχή απουσιάζει παντελώς από τη νέα πρόταση κανονισμού· κατά συνέπεια, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να επιβεβαιώσει την πλήρη εμπιστοσύνη της στην ανεξαρτησία αυτών των οργανισμών. Το ίδιο ισχύει και για το ΣΕΔΣ
   (5).

| 3.6 | Όσον αφορά την ΕΣΟΧΑ, υπενθυμίζεται πως η Επιτροπή συγχρηματοδοτεί τον εν λόγω οργανισμό για λογαριασμό των μικρότερων κρατών μελών (τα μεγαλύτερα συνεισφέρουν απευθείας). Πιθανότατα, η συνεισφορά της Επιτροπής δε θα εμφάνιζε σημαντικές διακυμάνσεις, αν όλα τα κράτη μέλη κατέβαλλαν το δικό τους ποσοστό, έστω και συμβολικό. Μία τέτοια χειρονομία, ωστόσο, θα έδινε το μήνυμα ότι η Ένωση συμμετέχει, στο σύνολό της, με υπευθυνότητα σε οργανισμούς που είναι εξίσου σημαντικοί για όλους, ανεξάρτητα από τις διαστάσεις κάθε κράτους μέλους. |
| --- | --- |

3.6

Όσον αφορά την ΕΣΟΧΑ, υπενθυμίζεται πως η Επιτροπή συγχρηματοδοτεί τον εν λόγω οργανισμό για λογαριασμό των μικρότερων κρατών μελών (τα μεγαλύτερα συνεισφέρουν απευθείας). Πιθανότατα, η συνεισφορά της Επιτροπής δε θα εμφάνιζε σημαντικές διακυμάνσεις, αν όλα τα κράτη μέλη κατέβαλλαν το δικό τους ποσοστό, έστω και συμβολικό. Μία τέτοια χειρονομία, ωστόσο, θα έδινε το μήνυμα ότι η Ένωση συμμετέχει, στο σύνολό της, με υπευθυνότητα σε οργανισμούς που είναι εξίσου σημαντικοί για όλους, ανεξάρτητα από τις διαστάσεις κάθε κράτους μέλους.

| 3.7 | Οι κανόνες του Ιδρύματος Διεθνών Προτύπων Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ) καθορίζουν τη λογιστική των εταιρειών με βάση την τιμή αγοράς (marked to market). Κατά τη διάρκεια της χρηματοπιστωτικής κρίσης παρατηρήθηκε ότι οι κανόνες αυτοί θα μπορούσαν να έχουν προκυκλικές και βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις. H EOKE προτείνει να πραγματοποιείται μια αξιολόγηση κόστους / οφέλους αυτών των κανόνων, παραδείγματος χάριν, στο πλαίσιο του υπό εξέταση προγράμματος. |
| --- | --- |

3.7

Οι κανόνες του Ιδρύματος Διεθνών Προτύπων Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ) καθορίζουν τη λογιστική των εταιρειών με βάση την τιμή αγοράς (marked to market). Κατά τη διάρκεια της χρηματοπιστωτικής κρίσης παρατηρήθηκε ότι οι κανόνες αυτοί θα μπορούσαν να έχουν προκυκλικές και βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις. H EOKE προτείνει να πραγματοποιείται μια αξιολόγηση κόστους / οφέλους αυτών των κανόνων, παραδείγματος χάριν, στο πλαίσιο του υπό εξέταση προγράμματος.

| 3.8 | Τέλος, η ΕΟΚΕ επισημαίνει για άλλη μια φορά τη σημασία της συλλογής και επεξεργασίας δεδομένων, αλλά πρωτίστως την ανάγκη ορθής κατανόησης και χρήσης τους· αν και αξίζει να αναγνωριστεί το υψηλό επίπεδο επαγγελματισμού των «φορέων παροχής δεδομένων», πολλά ακόμη απομένει να γίνουν ως προς την ποικιλόμορφη κατηγορία των χρηστών, μέσω της κατάρτισης και της ενημέρωσης ικανού ανθρώπινου δυναμικού. |
| --- | --- |

3.8

Τέλος, η ΕΟΚΕ επισημαίνει για άλλη μια φορά τη σημασία της συλλογής και επεξεργασίας δεδομένων, αλλά πρωτίστως την ανάγκη ορθής κατανόησης και χρήσης τους· αν και αξίζει να αναγνωριστεί το υψηλό επίπεδο επαγγελματισμού των «φορέων παροχής δεδομένων», πολλά ακόμη απομένει να γίνουν ως προς την ποικιλόμορφη κατηγορία των χρηστών, μέσω της κατάρτισης και της ενημέρωσης ικανού ανθρώπινου δυναμικού.

Βρυξέλλες, 20 Μαρτίου 2013.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Staffan NILSSON

---

(1)  Μέλη της Ομάδας Παρακολούθησης είναι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η Διεθνής Οργάνωση Επιτροπών Εποπτείας Χρηματιστηρίων (IOSCO), η Επιτροπή Τραπεζικής Εποπτείας της Βασιλείας (BCBS) και σειρά συναφών οργανισμών, σε ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο.

1

(2)  ΕΕ C 228 της 22.09.2009, σ. 75· πβλ. άλλες σημαντικές γνωμοδοτήσεις, ιδίως για ορισμένες εξειδικευμένες πτυχές, ΕΕ C 191 της 29.06.2012, σ. 61.

2

(3)  Βλ. υποσημείωση 2.

3

(4)  Βλ. σημείο 3.2.1 της γνωμοδότησης.

4

(5)  Βλ. σημείο 3.4 της γνωμοδότησης.

5

---

| 6.6.2013 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 161/67 |
| --- | --- | --- | --- |

6.6.2013

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 161/67

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: “Ωθώντας τη νεολαία προς την απασχόληση”»

COM(2012) 727 final

2013/C 161/13

Γενικός εισηγητής: ο κ. Pavel TRANTINA

Γενικός συνεισηγητής: ο κ. Philippe DE BUCK

Στις 19 Δεκεμβρίου 2012, και σύμφωνα με το άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την

"Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: Ωθώντας τη νεολαία προς την απασχόληση"

COM(2012) 727 final

Στις 13 Νοεμβρίου 2012, το Προεδρείο της ΕΟΚΕ ανέθεσε την προετοιμασία των σχετικών εργασιών στο ειδικευμένο τμήμα "Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη".

Δεδομένου του επείγοντα χαρακτήρα του έργου, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή όρισε κατά την 488η σύνοδο ολομέλειας, της 20ής και 21ης Μαρτίου 2013 (συνεδρίαση της 21ης Μαρτίου 2013) τον κ. Pavel Trantina ως εισηγητή και τον κ. Philippe de Buck ως γενικό συνεισηγητή και υιοθέτησε με 174 ψήφους υπέρ, 4 κατά και 1 αποχή την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Σύνοψη των συστάσεων

| 1.1 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει για μια ακόμη φορά πως το υψηλό ποσοστό ανεργίας των νέων έχει καταστροφικές συνέπειες και ζητά από όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς να λάβουν επειγόντως αποτελεσματικά και οριστικά μέτρα για την έξοδο από αυτόν τον φαύλο κύκλο, ο οποίος θέτει σε κίνδυνο το μέλλον μιας ολόκληρης γενιάς. Είναι πλέον καιρός να γίνουν οι σωστές επενδύσεις στους νέους, οι οποίες θα εξασφαλίσουν θετικά αποτελέσματα σε βάθος χρόνου. |
| --- | --- |

1.1

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει για μια ακόμη φορά πως το υψηλό ποσοστό ανεργίας των νέων έχει καταστροφικές συνέπειες και ζητά από όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς να λάβουν επειγόντως αποτελεσματικά και οριστικά μέτρα για την έξοδο από αυτόν τον φαύλο κύκλο, ο οποίος θέτει σε κίνδυνο το μέλλον μιας ολόκληρης γενιάς. Είναι πλέον καιρός να γίνουν οι σωστές επενδύσεις στους νέους, οι οποίες θα εξασφαλίσουν θετικά αποτελέσματα σε βάθος χρόνου.

| 1.2 | Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι απαιτείται να χαραχτεί μια πραγματική στρατηγική ανάπτυξης σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο, προκειμένου να υποστηριχθεί η δημιουργία ολοένα και πιο σταθερών θέσεων εργασίας, αφού αυτές αποτελούν προϋπόθεση για την επιτυχία των μέτρων μείωσης του ποσοστού ανεργίας των νέων. Προς τούτο, χρειάζεται συντονισμένη προσέγγιση, η οποία θα διέπει όλες τις προσπάθειες και τις πολιτικές ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας και αποκατάστασης της εμπιστοσύνης των επενδυτών και των νοικοκυριών. Το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο παρέχει μια ευκαιρία να προταθούν κατάλληλες πολιτικές και μεταρρυθμίσεις προς υλοποίηση σε κάθε κράτος μέλος. |
| --- | --- |

1.2

Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι απαιτείται να χαραχτεί μια πραγματική στρατηγική ανάπτυξης σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο, προκειμένου να υποστηριχθεί η δημιουργία ολοένα και πιο σταθερών θέσεων εργασίας, αφού αυτές αποτελούν προϋπόθεση για την επιτυχία των μέτρων μείωσης του ποσοστού ανεργίας των νέων. Προς τούτο, χρειάζεται συντονισμένη προσέγγιση, η οποία θα διέπει όλες τις προσπάθειες και τις πολιτικές ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας και αποκατάστασης της εμπιστοσύνης των επενδυτών και των νοικοκυριών. Το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο παρέχει μια ευκαιρία να προταθούν κατάλληλες πολιτικές και μεταρρυθμίσεις προς υλοποίηση σε κάθε κράτος μέλος.

| 1.3 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση δέσμης μέτρων για την απασχόληση των νέων και συνιστά να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην εφαρμογή της σε επίπεδο κράτους μέλους, μεριμνώντας ώστε τα μέτρα για την αντιμετώπιση της ανεργίας των νέων να αποτελούν σημαντικό τμήμα των εθνικών προγραμμάτων μεταρρυθμίσεων. |
| --- | --- |

1.3

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση δέσμης μέτρων για την απασχόληση των νέων και συνιστά να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην εφαρμογή της σε επίπεδο κράτους μέλους, μεριμνώντας ώστε τα μέτρα για την αντιμετώπιση της ανεργίας των νέων να αποτελούν σημαντικό τμήμα των εθνικών προγραμμάτων μεταρρυθμίσεων.

| 1.4 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την ιδέα της χρηματοδότησής των προγραμμάτων εγγυήσεων για τη νεολαία στα κράτη μέσω ειδικού Ταμείου της Πρωτοβουλίας για την Απασχόληση των Νέων στο πλαίσιο του πολυετούς χρηματοδοτικού πλαισίου και επικροτεί τη δημιουργία του, σημειώνοντας παράλληλα ότι αυτό πρέπει να συμπληρωθεί σε εθνικό επίπεδο. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι αυτό το Ταμείο δεν αρκεί να χρηματοδοτηθεί μόνο με 6 δις ευρώ, τα οποία θα προέλθουν εν μέρει από υπάρχοντα κονδύλια του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου. Επιπλέον, το εν λόγω Ταμείο θα υποστηρίζει μόνο τις περιφέρειες με ποσοστό ανεργίας των νέων άνω του 25 %. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι στο πλαίσιο των συνήθων διαδικασιών του ΕΚΤ, θα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε χρηματοδοτική υποστήριξη και άλλες περιφέρειες. Επιπλέον, είναι αναγκαίο να αναληφθεί δράση άμεσα και να χρηματοδοτηθούν τα προτεινόμενα μέτρα με νέα κονδύλια, χωρίς να δημιουργείται ανταγωνισμός μεταξύ των νέων και των υπόλοιπων μειονεκτικών κατηγοριών που καλύπτονται από το ΕΚΤ. |
| --- | --- |

1.4

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την ιδέα της χρηματοδότησής των προγραμμάτων εγγυήσεων για τη νεολαία στα κράτη μέσω ειδικού Ταμείου της Πρωτοβουλίας για την Απασχόληση των Νέων στο πλαίσιο του πολυετούς χρηματοδοτικού πλαισίου και επικροτεί τη δημιουργία του, σημειώνοντας παράλληλα ότι αυτό πρέπει να συμπληρωθεί σε εθνικό επίπεδο. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι αυτό το Ταμείο δεν αρκεί να χρηματοδοτηθεί μόνο με 6 δις ευρώ, τα οποία θα προέλθουν εν μέρει από υπάρχοντα κονδύλια του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου. Επιπλέον, το εν λόγω Ταμείο θα υποστηρίζει μόνο τις περιφέρειες με ποσοστό ανεργίας των νέων άνω του 25 %. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι στο πλαίσιο των συνήθων διαδικασιών του ΕΚΤ, θα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε χρηματοδοτική υποστήριξη και άλλες περιφέρειες. Επιπλέον, είναι αναγκαίο να αναληφθεί δράση άμεσα και να χρηματοδοτηθούν τα προτεινόμενα μέτρα με νέα κονδύλια, χωρίς να δημιουργείται ανταγωνισμός μεταξύ των νέων και των υπόλοιπων μειονεκτικών κατηγοριών που καλύπτονται από το ΕΚΤ.

| 1.5 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την προσέγγιση της Επιτροπής, σύμφωνα με την οποία "Η εγγύηση για τη νεολαία θα πρέπει να εφαρμοστεί μέσω ενός ενιαίου και ολοκληρωμένου προγράμματος που θα διασφαλίζει ότι οι νέοι δέχονται καλής ποιότητας προσφορές απασχόλησης, συνεχούς κατάρτισης, μαθητείας ή άσκησης εντός τεσσάρων μηνών αφού αφήσουν το σχολείο ή καταστούν άνεργοι". Η ΕΟΚΕ κατανοεί ότι υπάρχουν διαφορές μεταξύ κρατών μελών και αναγνωρίζει ότι είναι σημαντικό να τους επιτραπεί να καθορίζουν το ανώτατο όριο ηλικίας ανάλογα με τις ανάγκες και τις δυνατότητές τους. Ωστόσο, συνιστά - όποτε είναι δυνατόν - το ανώτατο όριο ηλικίας για την πρόσβαση σε αυτό το καθεστώς να αυξηθεί στα 30 έτη, προκειμένου να καλύψει νέους οι οποίοι αποφοιτούν σε μεγαλύτερη ηλικία ή βρίσκονται σε μεταβατικό στάδιο από την εκπαίδευση στην απασχόληση και διατρέχουν τον κίνδυνο να χάσουν την επαφή με την αγορά εργασίας, ιδίως στις χώρες με το υψηλότερο ποσοστό ανεργίας. |
| --- | --- |

1.5

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την προσέγγιση της Επιτροπής, σύμφωνα με την οποία "Η εγγύηση για τη νεολαία θα πρέπει να εφαρμοστεί μέσω ενός ενιαίου και ολοκληρωμένου προγράμματος που θα διασφαλίζει ότι οι νέοι δέχονται καλής ποιότητας προσφορές απασχόλησης, συνεχούς κατάρτισης, μαθητείας ή άσκησης εντός τεσσάρων μηνών αφού αφήσουν το σχολείο ή καταστούν άνεργοι". Η ΕΟΚΕ κατανοεί ότι υπάρχουν διαφορές μεταξύ κρατών μελών και αναγνωρίζει ότι είναι σημαντικό να τους επιτραπεί να καθορίζουν το ανώτατο όριο ηλικίας ανάλογα με τις ανάγκες και τις δυνατότητές τους. Ωστόσο, συνιστά - όποτε είναι δυνατόν - το ανώτατο όριο ηλικίας για την πρόσβαση σε αυτό το καθεστώς να αυξηθεί στα 30 έτη, προκειμένου να καλύψει νέους οι οποίοι αποφοιτούν σε μεγαλύτερη ηλικία ή βρίσκονται σε μεταβατικό στάδιο από την εκπαίδευση στην απασχόληση και διατρέχουν τον κίνδυνο να χάσουν την επαφή με την αγορά εργασίας, ιδίως στις χώρες με το υψηλότερο ποσοστό ανεργίας.

| 1.6 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί επίσης την πολιτική συμφωνία που επιτεύχθηκε στις 28 Φεβρουαρίου 2013 στο Συμβούλιο "Απασχόληση, Κοινωνική Πολιτική, Υγεία και Καταναλωτές" σε ό,τι αφορά την πρόταση σχετικά με την "Εγγύηση για τη Νεολαία". Ωστόσο, η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η τετράμηνη προθεσμία παρέμβασης είναι υπερβολική. Η Εγγύηση για τη Νεολαία θα πρέπει να ενεργοποιείται το συντομότερο δυνατόν, ιδανικά, κατά την εγγραφή σε ένα γραφείο ευρέσεως εργασίας (1). |
| --- | --- |

1.6

Η ΕΟΚΕ επικροτεί επίσης την πολιτική συμφωνία που επιτεύχθηκε στις 28 Φεβρουαρίου 2013 στο Συμβούλιο "Απασχόληση, Κοινωνική Πολιτική, Υγεία και Καταναλωτές" σε ό,τι αφορά την πρόταση σχετικά με την "Εγγύηση για τη Νεολαία". Ωστόσο, η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η τετράμηνη προθεσμία παρέμβασης είναι υπερβολική. Η Εγγύηση για τη Νεολαία θα πρέπει να ενεργοποιείται το συντομότερο δυνατόν, ιδανικά, κατά την εγγραφή σε ένα γραφείο ευρέσεως εργασίας (1).

| 1.7 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι για την πλήρη και ορθή εφαρμογή της Εγγύησης για τη Νεολαία έχει θεμελιώδη σημασία να προσδιοριστούν καλύτερα και σαφέστερα σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο τα εργαλεία, οι αρμοδιότητες, οι στόχοι και οι δείκτες παρακολούθησης. Για αυτόν τον λόγο, η ΕΟΚΕ προτείνει η εφαρμογή της Εγγύησης για τη Νεολαία να συμπεριληφθεί στους δείκτες της διαδικασίας του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. |
| --- | --- |

1.7

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι για την πλήρη και ορθή εφαρμογή της Εγγύησης για τη Νεολαία έχει θεμελιώδη σημασία να προσδιοριστούν καλύτερα και σαφέστερα σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο τα εργαλεία, οι αρμοδιότητες, οι στόχοι και οι δείκτες παρακολούθησης. Για αυτόν τον λόγο, η ΕΟΚΕ προτείνει η εφαρμογή της Εγγύησης για τη Νεολαία να συμπεριληφθεί στους δείκτες της διαδικασίας του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου.

| 1.8 | Με βάση τα επιτυχή παραδείγματα από ορισμένα κράτη μέλη, οι κοινωνικοί εταίροι, οι οργανώσεις νεολαίας και οι αντιπροσωπευτικές πλατφόρμες τους θα πρέπει να διαδραματίσουν βασικό ρόλο στον σχεδιασμό, την υλοποίηση, την προώθηση και την παρακολούθηση του καθεστώτος. |
| --- | --- |

1.8

Με βάση τα επιτυχή παραδείγματα από ορισμένα κράτη μέλη, οι κοινωνικοί εταίροι, οι οργανώσεις νεολαίας και οι αντιπροσωπευτικές πλατφόρμες τους θα πρέπει να διαδραματίσουν βασικό ρόλο στον σχεδιασμό, την υλοποίηση, την προώθηση και την παρακολούθηση του καθεστώτος.

| 1.9 | Οι μεταρρυθμίσεις των υπηρεσιών EURES και, όπου είναι αναγκαίο, των δημοσίων υπηρεσιών απασχόλησης στα κράτη μέλη θα πρέπει επίσης να υποστηρίξουν με ενεργό τρόπο τους νέους. Θα πρέπει επίσης να γίνει η κατάλληλη προσαρμογή των υπηρεσιών και της προσέγγισης που χρησιμοποιείται προκειμένου οι εν λόγω υπηρεσίες να καταστούν πιο προσιτές. Θα πρέπει να καθιερωθούν, ήδη στο σχολείο, εξατομικευμένες υπηρεσίες επαγγελματικού προσανατολισμού. |
| --- | --- |

1.9

Οι μεταρρυθμίσεις των υπηρεσιών EURES και, όπου είναι αναγκαίο, των δημοσίων υπηρεσιών απασχόλησης στα κράτη μέλη θα πρέπει επίσης να υποστηρίξουν με ενεργό τρόπο τους νέους. Θα πρέπει επίσης να γίνει η κατάλληλη προσαρμογή των υπηρεσιών και της προσέγγισης που χρησιμοποιείται προκειμένου οι εν λόγω υπηρεσίες να καταστούν πιο προσιτές. Θα πρέπει να καθιερωθούν, ήδη στο σχολείο, εξατομικευμένες υπηρεσίες επαγγελματικού προσανατολισμού.

| 1.10 | Οι συνθήκες παροχής περιόδων άσκησης και μαθητείας θα πρέπει να βελτιωθούν. Πρέπει να εξασφαλιστούν υψηλά πρότυπα ποιότητας για τις περιόδους άσκησης και μαθητείας, μέσω συγκεκριμένων κριτηρίων τα οποία θα πρέπει να καταστούν υποχρεωτικά όταν ζητείται χρηματοδοτική στήριξη. Συμπληρωματικά προς αυτό, θα πρέπει να εισαχθούν καλύτεροι μηχανισμοί παρακολούθησης και κατοχύρωσης των δικαιωμάτων των ασκουμένων. |
| --- | --- |

1.10

Οι συνθήκες παροχής περιόδων άσκησης και μαθητείας θα πρέπει να βελτιωθούν. Πρέπει να εξασφαλιστούν υψηλά πρότυπα ποιότητας για τις περιόδους άσκησης και μαθητείας, μέσω συγκεκριμένων κριτηρίων τα οποία θα πρέπει να καταστούν υποχρεωτικά όταν ζητείται χρηματοδοτική στήριξη. Συμπληρωματικά προς αυτό, θα πρέπει να εισαχθούν καλύτεροι μηχανισμοί παρακολούθησης και κατοχύρωσης των δικαιωμάτων των ασκουμένων.

2.   Σύνοψη των πρωτοβουλιών της Επιτροπής

| 2.1 | Συνολικά το ποσοστό απασχόλησης των νέων μειώθηκε κατά σχεδόν 5 ποσοστιαίες μονάδες κατά την τελευταία τετραετία — τριπλάσιο από εκείνο των ενηλίκων. Οι πιθανότητες ενός νεαρού ανέργου ατόμου να βρει εργασία είναι λίγες: μόνο το 29,7 % των ατόμων ηλικίας 15-24 ετών που ήταν άνεργα το 2010 βρήκαν εργασία το 2011 – μια μείωση περίπου 10 % εντός τριών ετών. Περισσότερο από το 30 % των ανέργων νέων κάτω των 25 ήταν άνεργοι για περισσότερους από 12 μήνες – 1,6 εκατ. το 2011, έναντι 0,9 εκατ. το 2008. Σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό οργανισμό Eurofound, 14 εκατ. νέοι στην ΕΕ, ηλικίας 15-29 ετών (7,5 εκατ. νέοι ηλικίας 15-24 ετών) είναι χωρίς απασχόληση, εκπαίδευση ή κατάρτιση (2). Το οικονομικό κόστος της μη ενσωμάτωσης των νέων στην αγορά εργασίας έχει εκτιμηθεί από την Eurofound σε περισσότερα από 150 δις ευρώ ετησίως, ήτοι 1,2 % του ΑΕΠ της ΕΕ. Στις κοινωνικές επιπτώσεις περιλαμβάνονται φαινόμενα όπως η περιορισμένη συμμετοχή των νέων στην κοινωνία, η δυσπιστία έναντι του πολιτικού συστήματος, το χαμηλό επίπεδο αυτονομίας, ο φόβος για το άγνωστο και η "σπατάλη εγκεφάλων". |
| --- | --- |

2.1

Συνολικά το ποσοστό απασχόλησης των νέων μειώθηκε κατά σχεδόν 5 ποσοστιαίες μονάδες κατά την τελευταία τετραετία — τριπλάσιο από εκείνο των ενηλίκων. Οι πιθανότητες ενός νεαρού ανέργου ατόμου να βρει εργασία είναι λίγες: μόνο το 29,7 % των ατόμων ηλικίας 15-24 ετών που ήταν άνεργα το 2010 βρήκαν εργασία το 2011 – μια μείωση περίπου 10 % εντός τριών ετών. Περισσότερο από το 30 % των ανέργων νέων κάτω των 25 ήταν άνεργοι για περισσότερους από 12 μήνες – 1,6 εκατ. το 2011, έναντι 0,9 εκατ. το 2008. Σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό οργανισμό Eurofound, 14 εκατ. νέοι στην ΕΕ, ηλικίας 15-29 ετών (7,5 εκατ. νέοι ηλικίας 15-24 ετών) είναι χωρίς απασχόληση, εκπαίδευση ή κατάρτιση (2). Το οικονομικό κόστος της μη ενσωμάτωσης των νέων στην αγορά εργασίας έχει εκτιμηθεί από την Eurofound σε περισσότερα από 150 δις ευρώ ετησίως, ήτοι 1,2 % του ΑΕΠ της ΕΕ. Στις κοινωνικές επιπτώσεις περιλαμβάνονται φαινόμενα όπως η περιορισμένη συμμετοχή των νέων στην κοινωνία, η δυσπιστία έναντι του πολιτικού συστήματος, το χαμηλό επίπεδο αυτονομίας, ο φόβος για το άγνωστο και η "σπατάλη εγκεφάλων".

| 2.2 | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε δέσμη μέτρων για την απασχόληση των νέων, η οποία περιλαμβάνει τέσσερις τομείς δράσης. Ο πρώτος είναι μια πρόταση σύστασης προς τα κράτη μέλη σχετικά με την καθιέρωση της "Εγγύησης για τη Νεολαία", προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι σε όλους τους νέους έως την ηλικία των 25 ετών θα προσφέρεται μια ποιοτική θέση εργασίας, δυνατότητα συνεχούς κατάρτισης, μαθητείας ή πρακτικής άσκησης εντός τεσσάρων μηνών από την ολοκλήρωση του επίσημου προγράμματος σπουδών ή από την απώλεια της θέσης εργασίας τους. Με την προτεινόμενη σύσταση τα κράτη μέλη καλούνται να καθιερώσουν ισχυρές εταιρικές σχέσεις με τους ενδιαφερόμενους φορείς, να εξασφαλίσουν την έγκαιρη παρέμβαση των υπηρεσιών απασχόλησης και άλλων εταίρων για τη στήριξη των νέων, να λάβουν υποστηρικτικά μέτρα για να καταστεί δυνατή η ένταξη στον κόσμο της εργασίας, να κάνουν πλήρη χρήση του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου και άλλων Διαρθρωτικών Ταμείων για τον σκοπό αυτό, να αξιολογούν και να βελτιώνουν διαρκώς τα προγράμματα της «Εγγύησης για τη Νεολαία» και να εφαρμόζουν τα προγράμματα με ταχύ ρυθμό. Η Επιτροπή θα υποστηρίξει τα κράτη μέλη μέσω της χρηματοδότησης της ΕΕ, με την προώθηση των ανταλλαγών ορθών πρακτικών μεταξύ των κρατών μελών, την παρακολούθηση της υλοποίησης της «Εγγύησης για τη νεολαία», στο πλαίσιο της εφαρμογής του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, και την ευαισθητοποίηση του κοινού. |
| --- | --- |

2.2

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε δέσμη μέτρων για την απασχόληση των νέων, η οποία περιλαμβάνει τέσσερις τομείς δράσης. Ο πρώτος είναι μια πρόταση σύστασης προς τα κράτη μέλη σχετικά με την καθιέρωση της "Εγγύησης για τη Νεολαία", προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι σε όλους τους νέους έως την ηλικία των 25 ετών θα προσφέρεται μια ποιοτική θέση εργασίας, δυνατότητα συνεχούς κατάρτισης, μαθητείας ή πρακτικής άσκησης εντός τεσσάρων μηνών από την ολοκλήρωση του επίσημου προγράμματος σπουδών ή από την απώλεια της θέσης εργασίας τους. Με την προτεινόμενη σύσταση τα κράτη μέλη καλούνται να καθιερώσουν ισχυρές εταιρικές σχέσεις με τους ενδιαφερόμενους φορείς, να εξασφαλίσουν την έγκαιρη παρέμβαση των υπηρεσιών απασχόλησης και άλλων εταίρων για τη στήριξη των νέων, να λάβουν υποστηρικτικά μέτρα για να καταστεί δυνατή η ένταξη στον κόσμο της εργασίας, να κάνουν πλήρη χρήση του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου και άλλων Διαρθρωτικών Ταμείων για τον σκοπό αυτό, να αξιολογούν και να βελτιώνουν διαρκώς τα προγράμματα της «Εγγύησης για τη Νεολαία» και να εφαρμόζουν τα προγράμματα με ταχύ ρυθμό. Η Επιτροπή θα υποστηρίξει τα κράτη μέλη μέσω της χρηματοδότησης της ΕΕ, με την προώθηση των ανταλλαγών ορθών πρακτικών μεταξύ των κρατών μελών, την παρακολούθηση της υλοποίησης της «Εγγύησης για τη νεολαία», στο πλαίσιο της εφαρμογής του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, και την ευαισθητοποίηση του κοινού.

| 2.3 | Για να διευκολύνει τη μετάβαση από την εκπαίδευση στον κόσμο της εργασίας, αυτή η δέσμη δρομολογεί επίσης διαβούλευση των Ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων σχετικά με ένα ποιοτικό πλαίσιο για τις περιόδους πρακτικής άσκησης, ώστε να δοθεί η δυνατότητα στους νέους να αποκτήσουν επαγγελματική εμπειρία υψηλής ποιότητας υπό ασφαλείς συνθήκες. |
| --- | --- |

2.3

Για να διευκολύνει τη μετάβαση από την εκπαίδευση στον κόσμο της εργασίας, αυτή η δέσμη δρομολογεί επίσης διαβούλευση των Ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων σχετικά με ένα ποιοτικό πλαίσιο για τις περιόδους πρακτικής άσκησης, ώστε να δοθεί η δυνατότητα στους νέους να αποκτήσουν επαγγελματική εμπειρία υψηλής ποιότητας υπό ασφαλείς συνθήκες.

| 2.4 | Επιπλέον, η Επιτροπή εξαγγέλλει τη θέσπιση μιας Ευρωπαϊκής Συμμαχίας για θέσεις μαθητείας ώστε να βελτιωθεί η ποιότητα και η προσφορά προγραμμάτων μαθητείας που θα είναι διαθέσιμα μέσω της διάδοσης επιτυχών προγραμμάτων μαθητείας ανά τα κράτη μέλη, προτείνει δε τρόπους μείωσης των εμποδίων στην κινητικότητα των νέων. |
| --- | --- |

2.4

Επιπλέον, η Επιτροπή εξαγγέλλει τη θέσπιση μιας Ευρωπαϊκής Συμμαχίας για θέσεις μαθητείας ώστε να βελτιωθεί η ποιότητα και η προσφορά προγραμμάτων μαθητείας που θα είναι διαθέσιμα μέσω της διάδοσης επιτυχών προγραμμάτων μαθητείας ανά τα κράτη μέλη, προτείνει δε τρόπους μείωσης των εμποδίων στην κινητικότητα των νέων.

| 2.5 | Τέλος, σε ό,τι αφορά τις σημαντικές διαφορές μεταξύ των επιπέδων ανεργίας των νέων στα διάφορα κράτη μέλη, η Επιτροπή προτείνει μέτρα για την αύξηση της διακρατικής κινητικότητας των νέων, κυρίως δε τη βελτίωση του συστήματος EURES. |
| --- | --- |

2.5

Τέλος, σε ό,τι αφορά τις σημαντικές διαφορές μεταξύ των επιπέδων ανεργίας των νέων στα διάφορα κράτη μέλη, η Επιτροπή προτείνει μέτρα για την αύξηση της διακρατικής κινητικότητας των νέων, κυρίως δε τη βελτίωση του συστήματος EURES.

| 2.6 | Τα προτεινόμενα μέτρα της δέσμης μέτρων για την απασχόληση των νέων βασίζονται στην Πρωτοβουλία "Ευκαιρίες για τους νέους", η οποία δρομολογήθηκε τον Δεκέμβριο του 2011. Η Επιτροπή χρησιμοποιεί επίσης άλλα μέσα πολιτικής για την αντιμετώπιση της ανεργίας των νέων, όπως οι συστάσεις ανά χώρα (ΣΑΧ). Τον Ιούλιο του 2012, εκδόθηκαν συστάσεις (3) για σχεδόν όλα τα κράτη μέλη, οι οποίες είχαν ως στόχο τη βελτίωση της κατάστασης των νέων. |
| --- | --- |

2.6

Τα προτεινόμενα μέτρα της δέσμης μέτρων για την απασχόληση των νέων βασίζονται στην Πρωτοβουλία "Ευκαιρίες για τους νέους", η οποία δρομολογήθηκε τον Δεκέμβριο του 2011. Η Επιτροπή χρησιμοποιεί επίσης άλλα μέσα πολιτικής για την αντιμετώπιση της ανεργίας των νέων, όπως οι συστάσεις ανά χώρα (ΣΑΧ). Τον Ιούλιο του 2012, εκδόθηκαν συστάσεις (3) για σχεδόν όλα τα κράτη μέλη, οι οποίες είχαν ως στόχο τη βελτίωση της κατάστασης των νέων.

3.   Γενικές παρατηρήσεις για τη Δέσμη μέτρων της Επιτροπής

| 3.1 | Απαιτείται πραγματική αναπτυξιακή στρατηγική σε Ενωσιακό και εθνικό επίπεδο για τη στήριξη της δημιουργίας περισσότερων και σταθερότερων θέσεων εργασίας. Προς τούτο, χρειάζεται συντονισμένη προσέγγιση που θα διέπει όλες τις προσπάθειες και τις πολιτικές ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας και αποκατάστασης της εμπιστοσύνης των επενδυτών και των νοικοκυριών. Το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο αποτελεί ευκαιρία πρόταξης ικανών πολιτικών και μεταρρυθμίσεων που θα εφαρμοστούν σε κάθε κράτος μέλος. Η σημασία των συνεργιών, όπως η ενσωμάτωση κοινωνικών πτυχών στις δημόσιες συμβάσεις, δεν πρέπει να υποτιμάται. |
| --- | --- |

3.1

Απαιτείται πραγματική αναπτυξιακή στρατηγική σε Ενωσιακό και εθνικό επίπεδο για τη στήριξη της δημιουργίας περισσότερων και σταθερότερων θέσεων εργασίας. Προς τούτο, χρειάζεται συντονισμένη προσέγγιση που θα διέπει όλες τις προσπάθειες και τις πολιτικές ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας και αποκατάστασης της εμπιστοσύνης των επενδυτών και των νοικοκυριών. Το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο αποτελεί ευκαιρία πρόταξης ικανών πολιτικών και μεταρρυθμίσεων που θα εφαρμοστούν σε κάθε κράτος μέλος. Η σημασία των συνεργιών, όπως η ενσωμάτωση κοινωνικών πτυχών στις δημόσιες συμβάσεις, δεν πρέπει να υποτιμάται.

| 3.2 | Η θέση της ευρωπαϊκής νεολαίας στην αγορά εργασίας αποτελεί πηγή έντονου προβληματισμού. Για τη διευκόλυνση της ομαλής μετάβασης των νέων στην απασχόληση, είναι ζωτική σημασίας να ληφθούν τα αναγκαία μέτρα για:






  — | τη μείωση των φραγμών στην είσοδο των νέων στην αγορά εργασίας· |
| --- | --- | --- |

3.2

Η θέση της ευρωπαϊκής νεολαίας στην αγορά εργασίας αποτελεί πηγή έντονου προβληματισμού. Για τη διευκόλυνση της ομαλής μετάβασης των νέων στην απασχόληση, είναι ζωτική σημασίας να ληφθούν τα αναγκαία μέτρα για:

—

τη μείωση των φραγμών στην είσοδο των νέων στην αγορά εργασίας·

| — | τη μείωση των αναντιστοιχιών μεταξύ προσφερόμενων και ζητούμενων δεξιοτήτων· |
| --- | --- |

—

τη μείωση των αναντιστοιχιών μεταξύ προσφερόμενων και ζητούμενων δεξιοτήτων·

| — | τη στήριξη της αυτονομίας των νέων· |
| --- | --- |

—

τη στήριξη της αυτονομίας των νέων·

| — | την ενίσχυση της ελκυστικότητας της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, ιδίως της μαθητείας σε τομείς στρατηγικής σημασίας όπως η τεχνολογία και η μηχανική· |
| --- | --- |

—

την ενίσχυση της ελκυστικότητας της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, ιδίως της μαθητείας σε τομείς στρατηγικής σημασίας όπως η τεχνολογία και η μηχανική·

| — | την προώθηση συμπράξεων και συνεργιών μεταξύ όλων των φορέων· |
| --- | --- |

—

την προώθηση συμπράξεων και συνεργιών μεταξύ όλων των φορέων·

| — | την ενθάρρυνση και στήριξη των επιχειρήσεων για τη δημιουργία θέσεων εργασίας και πρακτικής άσκησης για τους νέους· |
| --- | --- |

—

την ενθάρρυνση και στήριξη των επιχειρήσεων για τη δημιουργία θέσεων εργασίας και πρακτικής άσκησης για τους νέους·

| 3.3 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη μακροπρόθεσμη έμφαση της Επιτροπής στους νέους. Υπό αυτό το πρίσμα, η Δέσμη Μέτρων για την Απασχόληση των Νέων αποτελεί ένα ακόμα βήμα προόδου προς τη χάραξη μιας συνεπούς και ολοκληρωμένης προσέγγισης για την αντιμετώπιση της ανεργίας των νέων και την προώθηση της ποιοτικής μετάβασης από την εκπαίδευση στην αγορά εργασίας. Ωστόσο, πρέπει να ληφθεί υπόψη η ιδιαίτερη έμφαση που θα πρέπει να δοθεί στα κράτη μέλη, τα οποία αποτελούν τους κύριους φορείς στον τομέα της απασχόλησης των νέων και τα οποία καλούνται να αναλάβουν περαιτέρω δράση τους επόμενους μήνες. Παρ' όλα αυτά, δεδομένου του επείγοντος χαρακτήρα της κατάστασης και της καθοριστικής σημασίας της επένδυσης στους νέους ως βασικού στοιχείου στην αγορά εργασίας, αυτά δεν αρκούν. Έχει ύψιστη σημασία η οικοδόμηση εμπιστοσύνης μέσω της θέσπισης κοινών αρχών όσον αφορά την «Εγγύηση για τη Νεολαία» στην Ευρώπη με στόχο την ενίσχυση της ποιότητας, της προσβασιμότητας και του αντικτύπου του μέσου σε όλη την ήπειρο. |
| --- | --- |

3.3

Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη μακροπρόθεσμη έμφαση της Επιτροπής στους νέους. Υπό αυτό το πρίσμα, η Δέσμη Μέτρων για την Απασχόληση των Νέων αποτελεί ένα ακόμα βήμα προόδου προς τη χάραξη μιας συνεπούς και ολοκληρωμένης προσέγγισης για την αντιμετώπιση της ανεργίας των νέων και την προώθηση της ποιοτικής μετάβασης από την εκπαίδευση στην αγορά εργασίας. Ωστόσο, πρέπει να ληφθεί υπόψη η ιδιαίτερη έμφαση που θα πρέπει να δοθεί στα κράτη μέλη, τα οποία αποτελούν τους κύριους φορείς στον τομέα της απασχόλησης των νέων και τα οποία καλούνται να αναλάβουν περαιτέρω δράση τους επόμενους μήνες. Παρ' όλα αυτά, δεδομένου του επείγοντος χαρακτήρα της κατάστασης και της καθοριστικής σημασίας της επένδυσης στους νέους ως βασικού στοιχείου στην αγορά εργασίας, αυτά δεν αρκούν. Έχει ύψιστη σημασία η οικοδόμηση εμπιστοσύνης μέσω της θέσπισης κοινών αρχών όσον αφορά την «Εγγύηση για τη Νεολαία» στην Ευρώπη με στόχο την ενίσχυση της ποιότητας, της προσβασιμότητας και του αντικτύπου του μέσου σε όλη την ήπειρο.

| 3.4 | Η ΕΟΚΕ είναι έτοιμη να συμβάλει ενεργά στον σχεδιασμό και την προώθηση της Δέσμης, δεδομένου ότι:






  — | τα μέλη της, που εκπροσωπούν τους εργοδότες, τα συνδικάτα και άλλες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, έχουν συμμετάσχει στις διαδικασίες που οδηγούν σε καλύτερη απασχόληση των νέων σε μακροπρόθεσμο επίπεδο, διαθέτουν τις απαραίτητες επαφές και άρα την αναγκαία απήχηση, έχουν δε αναπτύξει πολυάριθμες πρωτοβουλίες για την αντιμετώπιση της ανεργίας των νέων· |
| --- | --- | --- |

3.4

Η ΕΟΚΕ είναι έτοιμη να συμβάλει ενεργά στον σχεδιασμό και την προώθηση της Δέσμης, δεδομένου ότι:

—

τα μέλη της, που εκπροσωπούν τους εργοδότες, τα συνδικάτα και άλλες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, έχουν συμμετάσχει στις διαδικασίες που οδηγούν σε καλύτερη απασχόληση των νέων σε μακροπρόθεσμο επίπεδο, διαθέτουν τις απαραίτητες επαφές και άρα την αναγκαία απήχηση, έχουν δε αναπτύξει πολυάριθμες πρωτοβουλίες για την αντιμετώπιση της ανεργίας των νέων·

| — | η ΕΟΚΕ διαθέτει εκτεταμένη εμπειρία, έχοντας οργανώσει σειρά διασκέψεων, ακροάσεων και σεμιναρίων τα τελευταία χρόνια (4) και έχοντας υιοθετήσει σειρά σημαντικών γνωμοδοτήσεων για το ίδιο θέμα (5). |
| --- | --- |

—

η ΕΟΚΕ διαθέτει εκτεταμένη εμπειρία, έχοντας οργανώσει σειρά διασκέψεων, ακροάσεων και σεμιναρίων τα τελευταία χρόνια (4) και έχοντας υιοθετήσει σειρά σημαντικών γνωμοδοτήσεων για το ίδιο θέμα (5).

| 3.5 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση σύστασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την καθιέρωση της «Εγγύησης για τη Νεολαία» για να εξασφαλιστεί ότι σε όλους τους νέους έως 25 ετών θα προσφέρεται μια ποιοτική θέση εργασίας, δυνατότητα συνεχούς κατάρτισης, μαθητείας ή πρακτικής άσκησης εντός τεσσάρων μηνών από την ολοκλήρωση του επίσημου προγράμματος σπουδών ή από την απώλεια της θέσης εργασίας. Η εγγύηση, εφόσον εφαρμοστεί σωστά, μπορεί να αποτελέσει σημαντικό βήμα για επένδυση στους νέους, να μειώσει το τεράστιο κόστος που συνεπάγεται η ανεργία των νέων τόσο για τα μεμονωμένα άτομα όσο για την Ευρώπη στο σύνολό της, και να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην αύξηση της ποιότητας και της αποτελεσματικότητας της μετάβασης των νέων από την εκπαίδευση στην απασχόληση. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ θεωρεί την τετράμηνη προθεσμία παρέμβασης υπερβολική. Η εγγύηση υπέρ των νέων θα πρέπει να ενεργοποιείται το συντομότερο δυνατόν. Ιδανικά, αυτό πρέπει να γίνεται κατά την εγγραφή σε ένα γραφείο ευρέσεως εργασίας· |
| --- | --- |

3.5

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση σύστασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την καθιέρωση της «Εγγύησης για τη Νεολαία» για να εξασφαλιστεί ότι σε όλους τους νέους έως 25 ετών θα προσφέρεται μια ποιοτική θέση εργασίας, δυνατότητα συνεχούς κατάρτισης, μαθητείας ή πρακτικής άσκησης εντός τεσσάρων μηνών από την ολοκλήρωση του επίσημου προγράμματος σπουδών ή από την απώλεια της θέσης εργασίας. Η εγγύηση, εφόσον εφαρμοστεί σωστά, μπορεί να αποτελέσει σημαντικό βήμα για επένδυση στους νέους, να μειώσει το τεράστιο κόστος που συνεπάγεται η ανεργία των νέων τόσο για τα μεμονωμένα άτομα όσο για την Ευρώπη στο σύνολό της, και να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην αύξηση της ποιότητας και της αποτελεσματικότητας της μετάβασης των νέων από την εκπαίδευση στην απασχόληση. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ θεωρεί την τετράμηνη προθεσμία παρέμβασης υπερβολική. Η εγγύηση υπέρ των νέων θα πρέπει να ενεργοποιείται το συντομότερο δυνατόν. Ιδανικά, αυτό πρέπει να γίνεται κατά την εγγραφή σε ένα γραφείο ευρέσεως εργασίας·

| 3.6 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την ιδέα της καθιέρωσης προγραμμάτων εγγυήσεων για τη νεολαία στα κράτη μέλη και της χρηματοδότησής τους μέσω ενός ειδικού Ταμείου της Πρωτοβουλίας για την Απασχόληση των Νέων στο πλαίσιο του πολυετούς χρηματοδοτικού πλαισίου, ενώ επιδοκιμάζει τη δημιουργία του, επισημαίνοντας παράλληλα ότι πρέπει να συμπληρωθεί από δράσεις σε εθνικό επίπεδο. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ κρίνει ανεπαρκή τη χρηματοδότησή του με μόλις 6 δισεκατομμύρια Ευρώ, μέρος των οποίων αφορά υφιστάμενα κονδύλια του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου. Επιπλέον, επειδή οι απώλειες από τη μη ένταξη των νέων στην αγορά εργασίας (δαπάνες πρόνοιας, διαφυγόντα κέρδη και απώλεια φορολογικού εισοδήματος) υπερβαίνουν τα 150 δισ. Ευρώ ετησίως (1,2 % του ΑΕγχΠ της ΕΕ) (6) και επειδή η ΔΟΕ έχει καταλήξει στο συμπέρασμα πως η επένδυση 21 δισ. Ευρώ μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικές μεταβολές μέσα σε λίγα χρόνια (7), η ΕΟΚΕ θεωρεί την Εγγύηση για τη Νεολαία χρήσιμο κοινωνικό μέτρο με τεράστιο θετικό αντίκτυπο κόστους/οφέλους. |
| --- | --- |

3.6

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την ιδέα της καθιέρωσης προγραμμάτων εγγυήσεων για τη νεολαία στα κράτη μέλη και της χρηματοδότησής τους μέσω ενός ειδικού Ταμείου της Πρωτοβουλίας για την Απασχόληση των Νέων στο πλαίσιο του πολυετούς χρηματοδοτικού πλαισίου, ενώ επιδοκιμάζει τη δημιουργία του, επισημαίνοντας παράλληλα ότι πρέπει να συμπληρωθεί από δράσεις σε εθνικό επίπεδο. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ κρίνει ανεπαρκή τη χρηματοδότησή του με μόλις 6 δισεκατομμύρια Ευρώ, μέρος των οποίων αφορά υφιστάμενα κονδύλια του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου. Επιπλέον, επειδή οι απώλειες από τη μη ένταξη των νέων στην αγορά εργασίας (δαπάνες πρόνοιας, διαφυγόντα κέρδη και απώλεια φορολογικού εισοδήματος) υπερβαίνουν τα 150 δισ. Ευρώ ετησίως (1,2 % του ΑΕγχΠ της ΕΕ) (6) και επειδή η ΔΟΕ έχει καταλήξει στο συμπέρασμα πως η επένδυση 21 δισ. Ευρώ μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικές μεταβολές μέσα σε λίγα χρόνια (7), η ΕΟΚΕ θεωρεί την Εγγύηση για τη Νεολαία χρήσιμο κοινωνικό μέτρο με τεράστιο θετικό αντίκτυπο κόστους/οφέλους.

| 3.7 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την προσέγγιση της Επιτροπής, σύμφωνα με την οποία "Η εγγύηση για τη Νεολαία θα πρέπει να εφαρμοστεί μέσω ενός ενιαίου και ολοκληρωμένου προγράμματος που θα διασφαλίζει ότι οι νέοι δέχονται καλής ποιότητας προσφορές απασχόλησης, συνεχούς εκπαίδευσης, περιόδου μαθητείας ή άσκησης εντός τεσσάρων μηνών μετά το σχολείο ή όταν χάσουν την εργασία τους". Η ΕΟΚΕ κατανοεί ότι υπάρχουν διαφορές μεταξύ των κρατών μελών και αναγνωρίζει ότι είναι σημαντικό να τους επιτραπεί να θέτουν το ανώτατο όριο ηλικίας ανάλογα με τις αντίστοιχες ανάγκες και δυνατότητές τους. Ωστόσο, συνιστά το ανώτατο όριο ηλικίας για την πρόσβαση σε αυτό το καθεστώς να αυξηθεί, ει δυνατόν, στα 30, προκειμένου να καλύψει νέους οι οποίοι αποφοιτούν σε μεγαλύτερη ηλικία ή οι οποίοι βρίσκονται σε στάδιο μετάβασης από την εκπαίδευση στην απασχόληση και διατρέχουν τον κίνδυνο να χάσουν την επαφή τους με την αγορά εργασίας, ιδίως στις χώρες με το υψηλότερο ποσοστό ανεργίας. Επιπλέον, η Εγγύηση για τη Νεολαία πρέπει να καταστεί διαρθρωτικό μέτρο στις ενεργές πολιτικές της ΕΕ για την αγορά εργασίας και όχι μόνο κατά την τρέχουσα περίοδο κρίσης. |
| --- | --- |

3.7

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την προσέγγιση της Επιτροπής, σύμφωνα με την οποία "Η εγγύηση για τη Νεολαία θα πρέπει να εφαρμοστεί μέσω ενός ενιαίου και ολοκληρωμένου προγράμματος που θα διασφαλίζει ότι οι νέοι δέχονται καλής ποιότητας προσφορές απασχόλησης, συνεχούς εκπαίδευσης, περιόδου μαθητείας ή άσκησης εντός τεσσάρων μηνών μετά το σχολείο ή όταν χάσουν την εργασία τους". Η ΕΟΚΕ κατανοεί ότι υπάρχουν διαφορές μεταξύ των κρατών μελών και αναγνωρίζει ότι είναι σημαντικό να τους επιτραπεί να θέτουν το ανώτατο όριο ηλικίας ανάλογα με τις αντίστοιχες ανάγκες και δυνατότητές τους. Ωστόσο, συνιστά το ανώτατο όριο ηλικίας για την πρόσβαση σε αυτό το καθεστώς να αυξηθεί, ει δυνατόν, στα 30, προκειμένου να καλύψει νέους οι οποίοι αποφοιτούν σε μεγαλύτερη ηλικία ή οι οποίοι βρίσκονται σε στάδιο μετάβασης από την εκπαίδευση στην απασχόληση και διατρέχουν τον κίνδυνο να χάσουν την επαφή τους με την αγορά εργασίας, ιδίως στις χώρες με το υψηλότερο ποσοστό ανεργίας. Επιπλέον, η Εγγύηση για τη Νεολαία πρέπει να καταστεί διαρθρωτικό μέτρο στις ενεργές πολιτικές της ΕΕ για την αγορά εργασίας και όχι μόνο κατά την τρέχουσα περίοδο κρίσης.

| 3.8 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντική την ανάπτυξη σαφών ποιοτικών κριτηρίων και δεικτών όσον αφορά την ανάπτυξη και εφαρμογή προγραμμάτων εγγυήσεων για τη νεολαία σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο. Οι δυνατότητες πρακτικής άσκησης στο πλαίσιο του προγράμματος εγγυήσεων για τη νεολαία πρέπει να συνάδουν με το ποιοτικό πλαίσιο της πρακτικής άσκησης και να επιτρέπουν στους νέους να ζουν αυτόνομα. Τα κράτη μέλη καλούνται επίσης να αναπτύξουν εξατομικευμένες υπηρεσίες παροχής συμβουλών και επαγγελματικού προσανατολισμού και να θεσπίσουν μηχανισμούς παρακολούθησης των ευκαιριών που παρέχονται και αξιολόγησης του αντικτύπου του προγράμματος στη μετάβαση των δικαιούχων προς τον εργασιακό βίο. |
| --- | --- |

3.8

Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντική την ανάπτυξη σαφών ποιοτικών κριτηρίων και δεικτών όσον αφορά την ανάπτυξη και εφαρμογή προγραμμάτων εγγυήσεων για τη νεολαία σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο. Οι δυνατότητες πρακτικής άσκησης στο πλαίσιο του προγράμματος εγγυήσεων για τη νεολαία πρέπει να συνάδουν με το ποιοτικό πλαίσιο της πρακτικής άσκησης και να επιτρέπουν στους νέους να ζουν αυτόνομα. Τα κράτη μέλη καλούνται επίσης να αναπτύξουν εξατομικευμένες υπηρεσίες παροχής συμβουλών και επαγγελματικού προσανατολισμού και να θεσπίσουν μηχανισμούς παρακολούθησης των ευκαιριών που παρέχονται και αξιολόγησης του αντικτύπου του προγράμματος στη μετάβαση των δικαιούχων προς τον εργασιακό βίο.

| 3.9 | Η ΕΟΚΕ τονίζει πως η πρωτοβουλία της Εγγύησης για τη Νεολαία πρέπει να ενσωματωθεί στο πλαίσιο ενεργής στρατηγικής για την αγορά εργασίας που θα αποσκοπεί στην υποστήριξη της διατηρήσιμης ένταξης των νέων στην αγορά εργασίας προκειμένου να αποκτήσουν αυτονομία. Σημαντικό μέρος αυτής της στρατηγικής θα πρέπει επίσης να αφορά τις μεταρρυθμίσεις των Δημοσίων Υπηρεσιών Απασχόλησης (ΔΥΑ) στα κράτη μέλη όπου αυτό απαιτείται, προς την κατεύθυνση της ενεργής προσέγγισης των νέων και προσαρμογής των υπηρεσιών και των προσεγγίσεών τους προκειμένου να καταστούν πιο προσβάσιμες, με παράλληλη βελτίωση των υπηρεσιών που παρέχουν σε όλους τους ανέργους. Οι ΔΥΑ θα πρέπει να συνεργάζονται με τα εκπαιδευτικά ιδρύματα, να έρχονται σε απευθείας επαφή με τους νέους και να τους προσφέρουν ευκαιρία εργασίας ή περαιτέρω κατάρτισης στο πλαίσιο μιας προορατικής και προσαρμοσμένης καθοδήγησης, πριν ακόμα αποφοιτήσουν από το σχολείο. Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει αυτήν την πτυχή στη στρατηγική της για τη στήριξη των ΔΥΑ στην Ευρώπη. Στο ίδιο πλαίσιο, οι υπηρεσίες του EURES θα πρέπει να προσαρμοστούν καλύτερα στις ανάγκες των νέων και να προωθηθούν πολύ πιο ενεργά μεταξύ αυτών. |
| --- | --- |

3.9

Η ΕΟΚΕ τονίζει πως η πρωτοβουλία της Εγγύησης για τη Νεολαία πρέπει να ενσωματωθεί στο πλαίσιο ενεργής στρατηγικής για την αγορά εργασίας που θα αποσκοπεί στην υποστήριξη της διατηρήσιμης ένταξης των νέων στην αγορά εργασίας προκειμένου να αποκτήσουν αυτονομία. Σημαντικό μέρος αυτής της στρατηγικής θα πρέπει επίσης να αφορά τις μεταρρυθμίσεις των Δημοσίων Υπηρεσιών Απασχόλησης (ΔΥΑ) στα κράτη μέλη όπου αυτό απαιτείται, προς την κατεύθυνση της ενεργής προσέγγισης των νέων και προσαρμογής των υπηρεσιών και των προσεγγίσεών τους προκειμένου να καταστούν πιο προσβάσιμες, με παράλληλη βελτίωση των υπηρεσιών που παρέχουν σε όλους τους ανέργους. Οι ΔΥΑ θα πρέπει να συνεργάζονται με τα εκπαιδευτικά ιδρύματα, να έρχονται σε απευθείας επαφή με τους νέους και να τους προσφέρουν ευκαιρία εργασίας ή περαιτέρω κατάρτισης στο πλαίσιο μιας προορατικής και προσαρμοσμένης καθοδήγησης, πριν ακόμα αποφοιτήσουν από το σχολείο. Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει αυτήν την πτυχή στη στρατηγική της για τη στήριξη των ΔΥΑ στην Ευρώπη. Στο ίδιο πλαίσιο, οι υπηρεσίες του EURES θα πρέπει να προσαρμοστούν καλύτερα στις ανάγκες των νέων και να προωθηθούν πολύ πιο ενεργά μεταξύ αυτών.

| 3.10 | Η ΕΟΚΕ συνιστά επίσης στα κράτη μέλη να ενισχύσουν τη στήριξή τους προς εταιρίες, συνεταιρισμούς και οργανώσεις του τριτιγενούς τομέα που επιθυμούν να συμμετάσχουν σε προγράμματα εγγυήσεων για τη νεολαία σε στενή συνεργασία με τις ΔΥΑ. Μηχανισμοί όπως τα φορολογικά κίνητρα, οι επιδοτήσεις για τα πάγια έξοδα απασχόλησης και η δυνατότητα πρόσβασης σε χρηματοδότηση για κατάρτιση στον χώρο εργασίας αποτελούν σημαντικούς παράγοντες επιτυχίας του προγράμματος και στήριξης των επιχειρήσεων που επιθυμούν να επενδύσουν στο δυναμικό των νέων κατά τρόπο ορθό και αποτελεσματικό. Η υλοποίησή τους πρέπει να συνδέεται με την εκπλήρωση ποιοτικών κριτηρίων και κατευθυντηρίων γραμμών και να περιλαμβάνει τη θέσπιση ελεγκτικών μηχανισμών. Η ΕΟΚΕ κρίνει αναγκαία την υποστήριξη της ανάπτυξης δεξιοτήτων για όλους τους φορείς που συμμετέχουν σε ποιοτικά συστήματα μαθητείας. |
| --- | --- |

3.10

Η ΕΟΚΕ συνιστά επίσης στα κράτη μέλη να ενισχύσουν τη στήριξή τους προς εταιρίες, συνεταιρισμούς και οργανώσεις του τριτιγενούς τομέα που επιθυμούν να συμμετάσχουν σε προγράμματα εγγυήσεων για τη νεολαία σε στενή συνεργασία με τις ΔΥΑ. Μηχανισμοί όπως τα φορολογικά κίνητρα, οι επιδοτήσεις για τα πάγια έξοδα απασχόλησης και η δυνατότητα πρόσβασης σε χρηματοδότηση για κατάρτιση στον χώρο εργασίας αποτελούν σημαντικούς παράγοντες επιτυχίας του προγράμματος και στήριξης των επιχειρήσεων που επιθυμούν να επενδύσουν στο δυναμικό των νέων κατά τρόπο ορθό και αποτελεσματικό. Η υλοποίησή τους πρέπει να συνδέεται με την εκπλήρωση ποιοτικών κριτηρίων και κατευθυντηρίων γραμμών και να περιλαμβάνει τη θέσπιση ελεγκτικών μηχανισμών. Η ΕΟΚΕ κρίνει αναγκαία την υποστήριξη της ανάπτυξης δεξιοτήτων για όλους τους φορείς που συμμετέχουν σε ποιοτικά συστήματα μαθητείας.

| 3.11 | Θεωρεί δε πως οι κοινωνικοί εταίροι επιτελούν θεμελιώδη ρόλο στον σχεδιασμό, την υλοποίηση και την παρακολούθηση του προγράμματος. Ο υγιής κοινωνικός διάλογος είναι αναγκαίος για να προσφερθούν στους νέους προγράμματα εγγυήσεων υψηλών ποιοτικών προδιαγραφών τόσο για τις επιχειρήσεις όσο για τους νέους. Προς τούτο, σημαντική είναι επίσης η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στον έλεγχο της υλοποίησης του προγράμματος εγγυήσεων για τη νεολαία και των προσφορών απασχόλησης ή κατάρτισης από διάφορα προγράμματα. |
| --- | --- |

3.11

Θεωρεί δε πως οι κοινωνικοί εταίροι επιτελούν θεμελιώδη ρόλο στον σχεδιασμό, την υλοποίηση και την παρακολούθηση του προγράμματος. Ο υγιής κοινωνικός διάλογος είναι αναγκαίος για να προσφερθούν στους νέους προγράμματα εγγυήσεων υψηλών ποιοτικών προδιαγραφών τόσο για τις επιχειρήσεις όσο για τους νέους. Προς τούτο, σημαντική είναι επίσης η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στον έλεγχο της υλοποίησης του προγράμματος εγγυήσεων για τη νεολαία και των προσφορών απασχόλησης ή κατάρτισης από διάφορα προγράμματα.

| 3.12 | Σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν επίσης οι οργανώσεις του τριτιγενούς τομέα, ιδίως οι οργανώσεις των νέων και οι αντιπροσωπευτικές τους πλατφόρμες, οι οποίες αποτελούν σημαντικούς διαύλους συμμετοχής για τους νέους και τους επιτρέπουν να αναπτύξουν τις δεξιότητές τους και να αποκτήσουν τις σωστές εργασιακές σχέσεις και συμπεριφορές. Είναι κατά συνέπεια σημαντικό να συμμετάσχουν και αυτές στον σχεδιασμό και την υλοποίηση των προγραμμάτων. Θα μπορούσαν επίσης να συμμετάσχουν διάφορες κοινωνικές επιχειρήσεις και άλλοι σχετικοί φορείς. Η ΕΟΚΕ εφιστά επίσης την προσοχή στις ορθές πρακτικές συμμετοχής των φορέων που υφίστανται στην Αυστρία (8), τη Σουηδία και τη Φινλανδία (9). |
| --- | --- |

3.12

Σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν επίσης οι οργανώσεις του τριτιγενούς τομέα, ιδίως οι οργανώσεις των νέων και οι αντιπροσωπευτικές τους πλατφόρμες, οι οποίες αποτελούν σημαντικούς διαύλους συμμετοχής για τους νέους και τους επιτρέπουν να αναπτύξουν τις δεξιότητές τους και να αποκτήσουν τις σωστές εργασιακές σχέσεις και συμπεριφορές. Είναι κατά συνέπεια σημαντικό να συμμετάσχουν και αυτές στον σχεδιασμό και την υλοποίηση των προγραμμάτων. Θα μπορούσαν επίσης να συμμετάσχουν διάφορες κοινωνικές επιχειρήσεις και άλλοι σχετικοί φορείς. Η ΕΟΚΕ εφιστά επίσης την προσοχή στις ορθές πρακτικές συμμετοχής των φορέων που υφίστανται στην Αυστρία (8), τη Σουηδία και τη Φινλανδία (9).

| 3.13 | Προτεραιότητα θα πρέπει να αποτελεί επίσης η ενίσχυση της πρόσβασης οργανώσεων των νέων και του τριτογενούς τομέα στο πρόγραμμα. Συμμετέχοντας, θα είναι σε θέση να υποβάλλουν προσφορές εργασίας για τη βελτίωση των τοπικών τους κοινοτήτων και άρα να διαδραματίσουν επωφελή ρόλο για τους νέους και την κοινωνία. |
| --- | --- |

3.13

Προτεραιότητα θα πρέπει να αποτελεί επίσης η ενίσχυση της πρόσβασης οργανώσεων των νέων και του τριτογενούς τομέα στο πρόγραμμα. Συμμετέχοντας, θα είναι σε θέση να υποβάλλουν προσφορές εργασίας για τη βελτίωση των τοπικών τους κοινοτήτων και άρα να διαδραματίσουν επωφελή ρόλο για τους νέους και την κοινωνία.

| 3.14 | Η ΕΟΚΕ δίνει πρωταρχική σημασία στην πρόβλεψη των αναγκαίων μέσων στήριξης των κρατών μελών και των περιφερειών που επιθυμούν να θεσπίσουν φιλόδοξα προγράμματα εγγυήσεων για τη νεολαία ή συμμαχίες μαθητείας. Προς τούτο, η ΕΟΚΕ συνιστά τη διάθεση των κονδυλίων της ΕΕ στα προγράμματα που πληρούν τις ελάχιστες ποιοτικές προδιαγραφές οι οποίες ορίζονται στην πρωτοβουλία της ΕΕ και από τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

3.14

Η ΕΟΚΕ δίνει πρωταρχική σημασία στην πρόβλεψη των αναγκαίων μέσων στήριξης των κρατών μελών και των περιφερειών που επιθυμούν να θεσπίσουν φιλόδοξα προγράμματα εγγυήσεων για τη νεολαία ή συμμαχίες μαθητείας. Προς τούτο, η ΕΟΚΕ συνιστά τη διάθεση των κονδυλίων της ΕΕ στα προγράμματα που πληρούν τις ελάχιστες ποιοτικές προδιαγραφές οι οποίες ορίζονται στην πρωτοβουλία της ΕΕ και από τα κράτη μέλη.

| 3.15 | Κατά συνέπεια, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την ιδέα της καθιέρωσης προγραμμάτων εγγυήσεων για τη νεολαία στα κράτη μέλη και της χρηματοδότησής τους μέσω ενός ειδικού Ταμείου της Πρωτοβουλίας για την Απασχόληση των Νέων, στο πλαίσιο του πολυετούς χρηματοδοτικού πλαισίου, το οποίο θα εφοδιαστεί με τουλάχιστον 6 δισ. Ευρώ, το ήμισυ των οποίων θα προέρχεται από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο. Η ΕΟΚΕ επικροτεί μεν τη δημιουργία του Ταμείου, ωστόσο, δεδομένου ότι το Ταμείο θα υποστηρίζει μόνο τις περιφέρειες με ποσοστό ανεργίας των νέων άνω του 25 %, τονίζει ότι και άλλες περιφέρειες θα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε χρηματοδοτική υποστήριξη στο πλαίσιο των συνήθων διαδικασιών του ΕΚΤ. Αυτά τα κονδύλια θα αποτελούν βασική πηγή και θα συμπληρώνουν τις αναγκαίες επενδύσεις από τους εθνικούς προϋπολογισμούς. |
| --- | --- |

3.15

Κατά συνέπεια, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την ιδέα της καθιέρωσης προγραμμάτων εγγυήσεων για τη νεολαία στα κράτη μέλη και της χρηματοδότησής τους μέσω ενός ειδικού Ταμείου της Πρωτοβουλίας για την Απασχόληση των Νέων, στο πλαίσιο του πολυετούς χρηματοδοτικού πλαισίου, το οποίο θα εφοδιαστεί με τουλάχιστον 6 δισ. Ευρώ, το ήμισυ των οποίων θα προέρχεται από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο. Η ΕΟΚΕ επικροτεί μεν τη δημιουργία του Ταμείου, ωστόσο, δεδομένου ότι το Ταμείο θα υποστηρίζει μόνο τις περιφέρειες με ποσοστό ανεργίας των νέων άνω του 25 %, τονίζει ότι και άλλες περιφέρειες θα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε χρηματοδοτική υποστήριξη στο πλαίσιο των συνήθων διαδικασιών του ΕΚΤ. Αυτά τα κονδύλια θα αποτελούν βασική πηγή και θα συμπληρώνουν τις αναγκαίες επενδύσεις από τους εθνικούς προϋπολογισμούς.

| 3.16 | Για τον εφοδιασμό των νέων με δεξιότητες καθοριστικής σημασίας για τη μελλοντική τους επαγγελματική ζωή, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να μεριμνήσουν ώστε τα μέτρα που θα εισαχθούν για την τόνωση της απασχόλησης των νέων, ιδίως όσα χρηματοδοτούνται πλήρως ή εν μέρει από τους πόρους της ΕΕ, να είναι αποτελεσματικότερα και μόνιμα, προκειμένου οι νέοι να μην χρειάζονται περαιτέρω στήριξη μετά από προσωρινή ή μη αμειβόμενη πρακτική άσκηση. |
| --- | --- |

3.16

Για τον εφοδιασμό των νέων με δεξιότητες καθοριστικής σημασίας για τη μελλοντική τους επαγγελματική ζωή, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να μεριμνήσουν ώστε τα μέτρα που θα εισαχθούν για την τόνωση της απασχόλησης των νέων, ιδίως όσα χρηματοδοτούνται πλήρως ή εν μέρει από τους πόρους της ΕΕ, να είναι αποτελεσματικότερα και μόνιμα, προκειμένου οι νέοι να μην χρειάζονται περαιτέρω στήριξη μετά από προσωρινή ή μη αμειβόμενη πρακτική άσκηση.

| 3.17 | Δεδομένου ότι η θέσπιση της εγγύησης για τη νεολαία δεν θα είναι αποτελεσματική παρά μόνον εφόσον ενταχθεί στις Ενωσιακές και εθνικές προσεγγίσεις για την ανάπτυξη και την απασχόληση, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την έκκληση στην οποία έχει προβεί πολλάκις, για καθορισμό νέων στόχων μείωσης της ανεργίας των νέων (10). Αυτό θα πρέπει να αποτελέσει το κύριο στοιχείο των εθνικών προγραμμάτων μεταρρυθμίσεων που συνδέονται με τη στρατηγική "ΕΕ 2020". |
| --- | --- |

3.17

Δεδομένου ότι η θέσπιση της εγγύησης για τη νεολαία δεν θα είναι αποτελεσματική παρά μόνον εφόσον ενταχθεί στις Ενωσιακές και εθνικές προσεγγίσεις για την ανάπτυξη και την απασχόληση, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την έκκληση στην οποία έχει προβεί πολλάκις, για καθορισμό νέων στόχων μείωσης της ανεργίας των νέων (10). Αυτό θα πρέπει να αποτελέσει το κύριο στοιχείο των εθνικών προγραμμάτων μεταρρυθμίσεων που συνδέονται με τη στρατηγική "ΕΕ 2020".

4.   Ειδικές παρατηρήσεις επί των προτάσεων της Επιτροπής

4.1   Η εγγύηση για τη νεολαία

| 4.1.1 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι η πρόταση σύστασης του Συμβουλίου σχετικά με την καθιέρωση της «Εγγύησης για τη Νεολαία» της Επιτροπής περιέχει σειρά σημαντικών προτάσεων, συμπεριλαμβανομένου του σαφούς ορισμού της εγγύησης για τη νεολαία ως "προσφορά ποιοτικής θέσης εργασίας, δυνατότητα συνεχούς εκπαίδευσης, μαθητείας ή πρακτικής άσκησης εντός περιόδου τεσσάρων μηνών από την απώλεια θέσης εργασίας ή από την ολοκλήρωση του επίσημου προγράμματος σπουδών". Ωστόσο, η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η τετράμηνη προθεσμία παρέμβασης είναι υπερβολική. Η εγγύηση υπέρ των νέων θα πρέπει να ενεργοποιείται το συντομότερο δυνατόν. Ιδανικά, αυτό πρέπει να γίνεται κατά την εγγραφή σε ένα γραφείο ευρέσεως εργασίας· |
| --- | --- |

4.1.1

Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι η πρόταση σύστασης του Συμβουλίου σχετικά με την καθιέρωση της «Εγγύησης για τη Νεολαία» της Επιτροπής περιέχει σειρά σημαντικών προτάσεων, συμπεριλαμβανομένου του σαφούς ορισμού της εγγύησης για τη νεολαία ως "προσφορά ποιοτικής θέσης εργασίας, δυνατότητα συνεχούς εκπαίδευσης, μαθητείας ή πρακτικής άσκησης εντός περιόδου τεσσάρων μηνών από την απώλεια θέσης εργασίας ή από την ολοκλήρωση του επίσημου προγράμματος σπουδών". Ωστόσο, η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η τετράμηνη προθεσμία παρέμβασης είναι υπερβολική. Η εγγύηση υπέρ των νέων θα πρέπει να ενεργοποιείται το συντομότερο δυνατόν. Ιδανικά, αυτό πρέπει να γίνεται κατά την εγγραφή σε ένα γραφείο ευρέσεως εργασίας·

| 4.1.2 | Είναι σημαντικό να αναγνωριστεί η απόδοση, από πλευράς κόστους, των επενδύσεων στην Εγγύηση για τη Νεολαία, καθότι, σύμφωνα με το Eurofound (11), οι ετήσιες απώλειες σε πανευρωπαϊκό επίπεδο λόγω των άνεργων νέων χωρίς εκπαίδευση ή κατάρτιση (δαπάνες πρόνοιας, διαφυγόντα κέρδη και απώλεια φορολογικού εισοδήματος) φτάνει σήμερα το 1,2 % του ΑΕγχΠ, δηλαδή τα 153 δισ. Ευρώ. Ταυτόχρονα, κατά την επένδυση στην αντιμετώπιση αυτών των απωλειών, πρέπει να επικεντρωθούμε σε καλύτερες συμπράξεις, στη βελτίωση των σχετικών υπηρεσιών και σε μεγαλύτερα περιθώρια δράσης για τους παρόχους εκπαίδευσης. |
| --- | --- |

4.1.2

Είναι σημαντικό να αναγνωριστεί η απόδοση, από πλευράς κόστους, των επενδύσεων στην Εγγύηση για τη Νεολαία, καθότι, σύμφωνα με το Eurofound (11), οι ετήσιες απώλειες σε πανευρωπαϊκό επίπεδο λόγω των άνεργων νέων χωρίς εκπαίδευση ή κατάρτιση (δαπάνες πρόνοιας, διαφυγόντα κέρδη και απώλεια φορολογικού εισοδήματος) φτάνει σήμερα το 1,2 % του ΑΕγχΠ, δηλαδή τα 153 δισ. Ευρώ. Ταυτόχρονα, κατά την επένδυση στην αντιμετώπιση αυτών των απωλειών, πρέπει να επικεντρωθούμε σε καλύτερες συμπράξεις, στη βελτίωση των σχετικών υπηρεσιών και σε μεγαλύτερα περιθώρια δράσης για τους παρόχους εκπαίδευσης.

| 4.1.3 | Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη ουσιαστικής επικύρωσης της άτυπης εκπαίδευσης προκειμένου να αναδειχθούν οι δεξιότητες που απαιτούνται στην αγορά εργασίας. |
| --- | --- |

4.1.3

Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη ουσιαστικής επικύρωσης της άτυπης εκπαίδευσης προκειμένου να αναδειχθούν οι δεξιότητες που απαιτούνται στην αγορά εργασίας.

| 4.1.4 | Εφιστά την προσοχή στα νέα είδη νέων χωρίς απασχόληση, εκπαίδευση ή κατάρτιση (ΕΑΕΚ) και στην ανάγκη να δοθεί έμφαση σε κατηγορίες που παραδοσιακά θεωρείται ότι δεν διατρέχουν κίνδυνο αποκλεισμού, όπως οι απόφοιτοι και οι νέοι που διαθέτουν ήδη επαγγελματική ή μαθητειακή εμπειρία αλλά δεν είναι ακόμα σε θέση να εισέλθουν μόνιμα στην αγορά εργασίας. |
| --- | --- |

4.1.4

Εφιστά την προσοχή στα νέα είδη νέων χωρίς απασχόληση, εκπαίδευση ή κατάρτιση (ΕΑΕΚ) και στην ανάγκη να δοθεί έμφαση σε κατηγορίες που παραδοσιακά θεωρείται ότι δεν διατρέχουν κίνδυνο αποκλεισμού, όπως οι απόφοιτοι και οι νέοι που διαθέτουν ήδη επαγγελματική ή μαθητειακή εμπειρία αλλά δεν είναι ακόμα σε θέση να εισέλθουν μόνιμα στην αγορά εργασίας.

| 4.1.5 | Ο αυξανόμενος αριθμός νέων με τίτλους και προσόντα που καλούνται να εργαστούν σε χαμηλότερες του δυναμικού τους θέσεις, βιώνοντας τη "σπατάλη εγκεφάλων", θα πρέπει επίσης να αντιμετωπιστεί, καθώς δεν οδηγεί απλά στην απασχόλησή τους σε θέσεις όπου δεν μπορούν να αξιοποιήσουν την εκπαίδευση και την κατάρτισή τους, αλλά έχει κοινωνικά και ψυχολογικά επιβλαβή επίδραση στα άτομα αυτά. Η καλύτερη και καταλληλότερη αντιστοίχιση των προσωπικών δεξιοτήτων και των αναγκών της αγοράς εργασίας θα μπορούσε να μειώσει αυτό το φαινόμενο. |
| --- | --- |

4.1.5

Ο αυξανόμενος αριθμός νέων με τίτλους και προσόντα που καλούνται να εργαστούν σε χαμηλότερες του δυναμικού τους θέσεις, βιώνοντας τη "σπατάλη εγκεφάλων", θα πρέπει επίσης να αντιμετωπιστεί, καθώς δεν οδηγεί απλά στην απασχόλησή τους σε θέσεις όπου δεν μπορούν να αξιοποιήσουν την εκπαίδευση και την κατάρτισή τους, αλλά έχει κοινωνικά και ψυχολογικά επιβλαβή επίδραση στα άτομα αυτά. Η καλύτερη και καταλληλότερη αντιστοίχιση των προσωπικών δεξιοτήτων και των αναγκών της αγοράς εργασίας θα μπορούσε να μειώσει αυτό το φαινόμενο.

4.2   Ποιοτικό πλαίσιο για την πρακτική άσκηση

| 4.2.1 | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τον θετικό ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η ποιοτική πρακτική άσκηση στη διευκόλυνση της πρόσβασης των νέων στην απασχόληση και στη συνδρομή των επιχειρήσεων προκειμένου να εντοπίσουν εν δυνάμει ειδικευμένους εργαζομένους. Αυτή η εμπειρία μπορεί να διασφαλίσει πως οι νέοι θα αποκτήσουν τις αναγκαίες δεξιότητες που αντιστοιχούν στις ανάγκες τους και στις υφιστάμενες δεξιότητές τους, λαμβάνοντας ταυτόχρονα ικανή αμοιβή και αποκτώντας πρόσβαση στην κοινωνική ασφάλιση και σε άλλες εκπαιδευτικές διαύλους στο πλαίσιο της δια βίου μάθησης. Προς τούτο, ένας από τους τομείς όπου πρέπει να δοθεί έμφαση είναι η πρακτική άσκηση εντός εκπαιδευτικού συστήματος, ιδίως μετά την αποφοίτηση, η οποία θα πρέπει να θεωρείται πρακτική άσκηση και να προστατεύεται σύμφωνα με τα διεθνώς αναγνωρισμένα εργασιακά πρότυπα. |
| --- | --- |

4.2.1

Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τον θετικό ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η ποιοτική πρακτική άσκηση στη διευκόλυνση της πρόσβασης των νέων στην απασχόληση και στη συνδρομή των επιχειρήσεων προκειμένου να εντοπίσουν εν δυνάμει ειδικευμένους εργαζομένους. Αυτή η εμπειρία μπορεί να διασφαλίσει πως οι νέοι θα αποκτήσουν τις αναγκαίες δεξιότητες που αντιστοιχούν στις ανάγκες τους και στις υφιστάμενες δεξιότητές τους, λαμβάνοντας ταυτόχρονα ικανή αμοιβή και αποκτώντας πρόσβαση στην κοινωνική ασφάλιση και σε άλλες εκπαιδευτικές διαύλους στο πλαίσιο της δια βίου μάθησης. Προς τούτο, ένας από τους τομείς όπου πρέπει να δοθεί έμφαση είναι η πρακτική άσκηση εντός εκπαιδευτικού συστήματος, ιδίως μετά την αποφοίτηση, η οποία θα πρέπει να θεωρείται πρακτική άσκηση και να προστατεύεται σύμφωνα με τα διεθνώς αναγνωρισμένα εργασιακά πρότυπα.

| 4.2.2 | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία της θέσπισης υψηλών ποιοτικών προδιαγραφών για τη μαθητεία και την πρακτική άσκηση. Προς τούτο, επαναλαμβάνει τη δέσμευσή της να "παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς και θα υποστηρίζει όλες τις πρωτοβουλίες που αποσκοπούν στη βελτίωση της ποιότητας των τοποθετήσεων και της πρακτικής άσκησης σε επιχειρήσεις, όπως ο Ευρωπαϊκός Χάρτης Ποιότητας για την Πρακτική Άσκηση και τη Μαθητεία, προκειμένου να ενισχυθεί ο διάλογος των πολιτών για τη θέσπιση κατάλληλων κανόνων σε αυτό το πεδίο" (12). |
| --- | --- |

4.2.2

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία της θέσπισης υψηλών ποιοτικών προδιαγραφών για τη μαθητεία και την πρακτική άσκηση. Προς τούτο, επαναλαμβάνει τη δέσμευσή της να "παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς και θα υποστηρίζει όλες τις πρωτοβουλίες που αποσκοπούν στη βελτίωση της ποιότητας των τοποθετήσεων και της πρακτικής άσκησης σε επιχειρήσεις, όπως ο Ευρωπαϊκός Χάρτης Ποιότητας για την Πρακτική Άσκηση και τη Μαθητεία, προκειμένου να ενισχυθεί ο διάλογος των πολιτών για τη θέσπιση κατάλληλων κανόνων σε αυτό το πεδίο" (12).

| 4.2.3 | Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη πως η ενίσχυση της ποιότητας της πρακτικής άσκησης αποτελεί προτεραιότητα και, κατά συνέπεια, θεωρεί την πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σε σχέση με το Ευρωπαϊκό πλαίσιο ποιότητας για την πρακτική άσκηση ως βήμα προόδου προς αυτήν την κατεύθυνση. Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ καλεί όλα τα όργανα, τα κράτη μέλη και τους σχετικούς κοινωνικούς εταίρους να αξιοποιήσουν ει δυνατόν αποδοτικότερα τα αποτελέσματα των τρεχουσών διαβουλεύσεων, λαμβάνοντας υπόψη τη στήριξη που έχει εκφραστεί στο παρελθόν από τους κοινωνικούς εταίρους, τις ΜΚΟ, το κοινό και πολυάριθμους εκπαιδευτικούς φορείς. Τα όργανα της ΕΕ πρέπει να δράσουν γρήγορα και να δημιουργήσουν πλαίσιο ποιοτικής πρακτικής άσκησης και συνεχούς άμεσης συμμετοχής των νέων και των οργανώσεών τους σε αυτή τη διαδικασία, μαζί με τους κοινωνικούς εταίρους. Προς τούτο, ο Ευρωπαϊκός Χάρτης Ποιότητας για την Πρακτική Άσκηση και τη Μαθητεία (13) προτείνει ελάχιστες ποιοτικές προδιαγραφές για τη γεφύρωση του χάσματος μεταξύ των χωρών της Ευρώπης όσον αφορά τις διαδικασίες μάθησης, τη διαθέσιμη καθοδήγηση και επίβλεψη, τα κοινωνικά και εργατικά δικαιώματα, την αναγνώριση των προσόντων, τους νόμιμους όρους συμβάσεων, την αμοιβή και την αποζημίωση, την αξιολόγηση και τον έλεγχο κλπ. |
| --- | --- |

4.2.3

Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη πως η ενίσχυση της ποιότητας της πρακτικής άσκησης αποτελεί προτεραιότητα και, κατά συνέπεια, θεωρεί την πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σε σχέση με το Ευρωπαϊκό πλαίσιο ποιότητας για την πρακτική άσκηση ως βήμα προόδου προς αυτήν την κατεύθυνση. Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ καλεί όλα τα όργανα, τα κράτη μέλη και τους σχετικούς κοινωνικούς εταίρους να αξιοποιήσουν ει δυνατόν αποδοτικότερα τα αποτελέσματα των τρεχουσών διαβουλεύσεων, λαμβάνοντας υπόψη τη στήριξη που έχει εκφραστεί στο παρελθόν από τους κοινωνικούς εταίρους, τις ΜΚΟ, το κοινό και πολυάριθμους εκπαιδευτικούς φορείς. Τα όργανα της ΕΕ πρέπει να δράσουν γρήγορα και να δημιουργήσουν πλαίσιο ποιοτικής πρακτικής άσκησης και συνεχούς άμεσης συμμετοχής των νέων και των οργανώσεών τους σε αυτή τη διαδικασία, μαζί με τους κοινωνικούς εταίρους. Προς τούτο, ο Ευρωπαϊκός Χάρτης Ποιότητας για την Πρακτική Άσκηση και τη Μαθητεία (13) προτείνει ελάχιστες ποιοτικές προδιαγραφές για τη γεφύρωση του χάσματος μεταξύ των χωρών της Ευρώπης όσον αφορά τις διαδικασίες μάθησης, τη διαθέσιμη καθοδήγηση και επίβλεψη, τα κοινωνικά και εργατικά δικαιώματα, την αναγνώριση των προσόντων, τους νόμιμους όρους συμβάσεων, την αμοιβή και την αποζημίωση, την αξιολόγηση και τον έλεγχο κλπ.

| 4.2.4 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης καθοριστικής σημασίας τον προσανατολισμό αυτού του πλαισίου προς τη στήριξη της προσπάθειας των επιχειρήσεων να παρέχουν υψηλής ποιότητας πρακτική άσκηση για τους νέους. Κατά συνέπεια, το πλαίσιο θα πρέπει να υλοποιηθεί επίσης σε εθνικό επίπεδο μέσω μέτρων για την επίτευξη αυτού του στόχου. |
| --- | --- |

4.2.4

Η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης καθοριστικής σημασίας τον προσανατολισμό αυτού του πλαισίου προς τη στήριξη της προσπάθειας των επιχειρήσεων να παρέχουν υψηλής ποιότητας πρακτική άσκηση για τους νέους. Κατά συνέπεια, το πλαίσιο θα πρέπει να υλοποιηθεί επίσης σε εθνικό επίπεδο μέσω μέτρων για την επίτευξη αυτού του στόχου.

4.3   Ευρωπαϊκή Συμμαχία για θέσεις μαθητείας

| 4.3.1 | Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη όσον αφορά τη χρησιμότητα της Ευρωπαϊκής Συμμαχίας για θέσεις μαθητείας, καθώς η στενή συνεργασία μεταξύ των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, των επιχειρήσεων, των κοινωνικών εταίρων, των φορέων πολιτικής, των επαγγελματιών και των εκπροσώπων των νέων είναι ζωτικής σημασίας για την επιτυχία της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης. Αυτό αποδεικνύεται από την επιτυχία των διττών συστημάτων μάθησης σε ορισμένα κράτη μέλη. Η ανάπτυξη της συμμαχίας πρέπει να ενθαρρύνει ττην ανταλλαγή γνώσεων και ιδεών, συμβάλλοντας στην τόνωση του αριθμού και της ποιότητας των διαθέσιμων θέσεων μαθητείας στα κράτη μέλη και στην ενθάρρυνση της συμμετοχής των νέων σε αυτά τα προγράμματα. |
| --- | --- |

4.3.1

Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη όσον αφορά τη χρησιμότητα της Ευρωπαϊκής Συμμαχίας για θέσεις μαθητείας, καθώς η στενή συνεργασία μεταξύ των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, των επιχειρήσεων, των κοινωνικών εταίρων, των φορέων πολιτικής, των επαγγελματιών και των εκπροσώπων των νέων είναι ζωτικής σημασίας για την επιτυχία της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης. Αυτό αποδεικνύεται από την επιτυχία των διττών συστημάτων μάθησης σε ορισμένα κράτη μέλη. Η ανάπτυξη της συμμαχίας πρέπει να ενθαρρύνει ττην ανταλλαγή γνώσεων και ιδεών, συμβάλλοντας στην τόνωση του αριθμού και της ποιότητας των διαθέσιμων θέσεων μαθητείας στα κράτη μέλη και στην ενθάρρυνση της συμμετοχής των νέων σε αυτά τα προγράμματα.

| 4.3.2 | Η Συμμαχία πρέπει επίσης να στηρίζει τις ευρωπαϊκές και εθνικές εκστρατείες για την αλλαγή απόψεων σχετικά με την επαγγελματική εκπαίδευση, συμπεριλαμβανομένης της διαδικασίας της Κοπεγχάγης, και να διοργανώνει τακτικό φόρουμ συζητήσεων για την παρακολούθηση της ευρωπαϊκής στρατηγικής για τη μαθητεία με τη συμμετοχή των σχετικών ευρωπαϊκών και εθνικών φορέων. |
| --- | --- |

4.3.2

Η Συμμαχία πρέπει επίσης να στηρίζει τις ευρωπαϊκές και εθνικές εκστρατείες για την αλλαγή απόψεων σχετικά με την επαγγελματική εκπαίδευση, συμπεριλαμβανομένης της διαδικασίας της Κοπεγχάγης, και να διοργανώνει τακτικό φόρουμ συζητήσεων για την παρακολούθηση της ευρωπαϊκής στρατηγικής για τη μαθητεία με τη συμμετοχή των σχετικών ευρωπαϊκών και εθνικών φορέων.

| 4.3.3 | Θα πρέπει να δοθούν κίνητρα για τη διευκόλυνση της χρηματοδότησης διασυνοριακών δραστηριοτήτων κατάρτισης που θα επιτρέπουν στις εταιρίες και τους κοινωνικούς εταίρους να συμμετέχουν στη θέσπιση ενός διττού συστήματος. Περισσότερες προτάσεις παρατίθενται στη δημοσίευση "Δημιουργία ευκαιριών για τους νέους: Πώς θα βελτιωθεί η ποιότητα και η εικόνα των προγραμμάτων μαθητείας" (BusinessEurope, 2012) (14) ή στην Ισπανογερμανική συμφωνία συνδικάτων για τις ποιοτικές προδιαγραφές των προγραμμάτων μαθητείας. |
| --- | --- |

4.3.3

Θα πρέπει να δοθούν κίνητρα για τη διευκόλυνση της χρηματοδότησης διασυνοριακών δραστηριοτήτων κατάρτισης που θα επιτρέπουν στις εταιρίες και τους κοινωνικούς εταίρους να συμμετέχουν στη θέσπιση ενός διττού συστήματος. Περισσότερες προτάσεις παρατίθενται στη δημοσίευση "Δημιουργία ευκαιριών για τους νέους: Πώς θα βελτιωθεί η ποιότητα και η εικόνα των προγραμμάτων μαθητείας" (BusinessEurope, 2012) (14) ή στην Ισπανογερμανική συμφωνία συνδικάτων για τις ποιοτικές προδιαγραφές των προγραμμάτων μαθητείας.

4.4   Κινητικότητα των νέων

| 4.4.1 | Η ΕΟΚΕ φρονεί πως, για την ενίσχυση της κινητικότητας των νέων εργαζομένων, τα κράτη μέλη πρέπει να σημειώσουν περαιτέρω πρόοδο προς την κατεύθυνση της αμοιβαίας αναγνώρισης των τίτλων και των προσόντων και προς τη συμβατότητα των εθνικών συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης, ιδίως των συνταξιοδοτικών, και να επενδύσουν περισσότερο στην εκμάθηση γλωσσών, καθώς πρέπει να ξεπεραστούν οι γλωσσικοί φραγμοί. Η Επιτροπή πρέπει να τονίσει περαιτέρω τον συντονισμό της κοινωνικής ασφάλισης προκειμένου να μη "χαθεί" ούτε ένας μήνας ασφαλιστικών εισφορών λόγω της εργασίας σε άλλη χώρα της ΕΕ. |
| --- | --- |

4.4.1

Η ΕΟΚΕ φρονεί πως, για την ενίσχυση της κινητικότητας των νέων εργαζομένων, τα κράτη μέλη πρέπει να σημειώσουν περαιτέρω πρόοδο προς την κατεύθυνση της αμοιβαίας αναγνώρισης των τίτλων και των προσόντων και προς τη συμβατότητα των εθνικών συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης, ιδίως των συνταξιοδοτικών, και να επενδύσουν περισσότερο στην εκμάθηση γλωσσών, καθώς πρέπει να ξεπεραστούν οι γλωσσικοί φραγμοί. Η Επιτροπή πρέπει να τονίσει περαιτέρω τον συντονισμό της κοινωνικής ασφάλισης προκειμένου να μη "χαθεί" ούτε ένας μήνας ασφαλιστικών εισφορών λόγω της εργασίας σε άλλη χώρα της ΕΕ.

| 4.4.2 | Η ΕΟΚΕ τονίζει τη χρησιμότητα των προγραμμάτων κινητικότητας της ΕΕ όπως Erasmus και Νεολαία εν δράσει για την κινητικότητα των νέων και τη στήριξη της ανάπτυξης των δεξιοτήτων, των προσόντων και των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών τους, μέσω του εθελοντισμού και άλλων πρωτοβουλιών πολιτών. Η ΕΟΚΕ ζητά ικανή χρηματοδότηση του μελλοντικού προγράμματος Erasmus για Όλους / YES Europe στο νέο Πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο· αντίθετα με την αρχική πρόταση, η προβλεπόμενη χρηματοδότησή του υπολείπεται κατά 1 δισ. Ευρώ. |
| --- | --- |

4.4.2

Η ΕΟΚΕ τονίζει τη χρησιμότητα των προγραμμάτων κινητικότητας της ΕΕ όπως Erasmus και Νεολαία εν δράσει για την κινητικότητα των νέων και τη στήριξη της ανάπτυξης των δεξιοτήτων, των προσόντων και των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών τους, μέσω του εθελοντισμού και άλλων πρωτοβουλιών πολιτών. Η ΕΟΚΕ ζητά ικανή χρηματοδότηση του μελλοντικού προγράμματος Erasmus για Όλους / YES Europe στο νέο Πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο· αντίθετα με την αρχική πρόταση, η προβλεπόμενη χρηματοδότησή του υπολείπεται κατά 1 δισ. Ευρώ.

| 4.4.3 | Η ΕΟΚΕ στηρίζει την ανάγκη για περαιτέρω βελτιώσεις και επενδύσεις όσον αφορά την πρωτοβουλία "Η πρώτη σου εργασία μέσω του EURES". Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να βελτιώσει το EUROS προκειμένου να ενισχυθεί η προβολή του και η διαθεσιμότητά του στους νέους, καθώς και η ευχρηστία του. Οι νέοι πρέπει να ενθαρρυνθούν ενεργά να συμμετέχουν, προκειμένου να υπερβούν τα εμπόδια που πηγάζουν από πολιτιστικούς και γλωσσικούς φραγμούς και από την έλλειψη οργανωτικών δεξιοτήτων και τον φόβο του αγνώστου. Αυτό μπορεί να γίνει μέσω ενός βελτιωμένου συστήματος επαγγελματικών και προσωπικών συμβουλών, που θα στηρίζει τους φοιτητές, τους ασκούμενους (και τους νέους εν γένει) στη συνειδητοποίηση των επιθυμιών, των ικανοτήτων και των ευκαιριών απασχόλησής τους. Συμπεριλαμβάνονται επίσης συμβουλές σχετικά με το εργασιακό δίκαιο και το κοινωνικοπολιτικό περιβάλλον, καθώς και σχετικά με τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των εργοδοτών και των εργαζομένων. |
| --- | --- |

4.4.3

Η ΕΟΚΕ στηρίζει την ανάγκη για περαιτέρω βελτιώσεις και επενδύσεις όσον αφορά την πρωτοβουλία "Η πρώτη σου εργασία μέσω του EURES". Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να βελτιώσει το EUROS προκειμένου να ενισχυθεί η προβολή του και η διαθεσιμότητά του στους νέους, καθώς και η ευχρηστία του. Οι νέοι πρέπει να ενθαρρυνθούν ενεργά να συμμετέχουν, προκειμένου να υπερβούν τα εμπόδια που πηγάζουν από πολιτιστικούς και γλωσσικούς φραγμούς και από την έλλειψη οργανωτικών δεξιοτήτων και τον φόβο του αγνώστου. Αυτό μπορεί να γίνει μέσω ενός βελτιωμένου συστήματος επαγγελματικών και προσωπικών συμβουλών, που θα στηρίζει τους φοιτητές, τους ασκούμενους (και τους νέους εν γένει) στη συνειδητοποίηση των επιθυμιών, των ικανοτήτων και των ευκαιριών απασχόλησής τους. Συμπεριλαμβάνονται επίσης συμβουλές σχετικά με το εργασιακό δίκαιο και το κοινωνικοπολιτικό περιβάλλον, καθώς και σχετικά με τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των εργοδοτών και των εργαζομένων.

| 4.4.4 | Η ΕΟΚΕ στηρίζει την πρωτοβουλία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για επικαιροποίηση της Οδηγίας σχετικά με την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων. Η ισχύουσα οδηγία είναι παρωχημένη, καθότι πολλά επαγγέλματα αναπτύσσονται ραγδαία. Επιπλέον, ο εκσυγχρονισμός της οδηγίας θα περιλαμβάνει τη θέσπιση ηλεκτρονικής κάρτας όπου θα περιέχονται πληροφορίες για τις δεξιότητες και την εμπειρία κάθε επαγγελματία. Αυτό θα διευκολύνει την εύρεση εργασίας και την αναγνώριση των προσόντων σε άλλα κράτη μέλη, ενώ θα εναρμονίσει την κατάρτιση, τις δεξιότητες και τις πρακτικές στην ΕΕ. Θα ενθαρρύνει επίσης την κινητικότητα και την ανταλλαγή εμπειρογνωσίας. |
| --- | --- |

4.4.4

Η ΕΟΚΕ στηρίζει την πρωτοβουλία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για επικαιροποίηση της Οδηγίας σχετικά με την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων. Η ισχύουσα οδηγία είναι παρωχημένη, καθότι πολλά επαγγέλματα αναπτύσσονται ραγδαία. Επιπλέον, ο εκσυγχρονισμός της οδηγίας θα περιλαμβάνει τη θέσπιση ηλεκτρονικής κάρτας όπου θα περιέχονται πληροφορίες για τις δεξιότητες και την εμπειρία κάθε επαγγελματία. Αυτό θα διευκολύνει την εύρεση εργασίας και την αναγνώριση των προσόντων σε άλλα κράτη μέλη, ενώ θα εναρμονίσει την κατάρτιση, τις δεξιότητες και τις πρακτικές στην ΕΕ. Θα ενθαρρύνει επίσης την κινητικότητα και την ανταλλαγή εμπειρογνωσίας.

Βρυξέλλες, 21 Μαρτίου 2013.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Staffan NILSSON

---

(1)  Γνωμοδότηση ΕΟΚΕ με θέμα "Ετήσια επισκόπηση της ανάπτυξης 2013" (ΕΕ C 133 της ç. 9.5.2013).

1

(2)  http://www.eurofound.europa.eu/emcc/labourmarket/youth.htm.

2

(3)  http://www.consilium.europa.eu/ueDocs/cms_Data/docs/pressData/en/ecofin/131662.pdf.

3

(4)  Συνέδριο "Η κρίση, η εκπαίδευση και η αγορά εργασίας"– Βρυξέλλες, 24 Ιανουαρίου 2012, Συνέδριο "Από το σχολείο στον επαγγελματικό βίο" που διοργάνωσε το ΠΑΕ – Roskilde (DK), 4 Φεβρουαρίου 2012, Συνέδριο "Ποιοτικές θέσεις εργασίας για τους νέους: ζητάμε πολλά;" που οργάνωσε το ΠΑΕ μαζί με το Ευρωπαϊκό Φόρουμ νεολαίας – 20 Απριλίου 2012, Συνέδριο της Ομάδας ΙΙΙ: Εκπαίδευση και απασχόληση των νέων στο πλαίσιο της Στρατηγικής «Ευρώπη 2020» – Σόφια, 8 Ιουνίου 2012, Συνέδριο της Ομάδας Ι "Το μέλλον της νεολαίας στην Ευρώπη - ευρωπαϊκή νεολαία - ελπιδοφόρος ή απελπισμένη γενιά;" – Βερσαλλίες, 29-30 Αυγούστου 2012.

4

(5)  ΕΕ C 132 της 3.5.2011, σελ. 55-62, ΕΕ C 318 της 29.10.2011, σελ. 50-55, ΕΕ C 68 της 6.3.2012, σελ 11-14, ΕΕ C 181 της 21.6.2012, σελ. 143-149, ΕΕ C 181 της 21.6.2012, σελ. 150-153, EE C 68 της 6.3.2012, σελ. 1-10, ΕΕ C 181 της 21.6.2012, σελ. 154-159, ΕΕ C 299 της 4.10.2012, σελ. 97-102,, Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα "Στοχεύοντας σε μια ανάκαμψη με άφθονες θέσεις απασχόλησης"(ΕΕ C 11 της 15.1.2013, σελ. 65).

5

(6)  http://www.eurofound.europa.eu/publications/htmlfiles/ef1254.htm.

6

(7)  Μελέτη με τίτλο "Κρίση απασχόλησης στην Ευρωζώνη: τάσεις και πολιτικές αντιμετώπισης" του Διεθνούς Ινστιτούτου Εργατικών μελετών της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας

7

(8)  http://issuu.com/yomag/docs/youth_guarantee.

8

(9)  http://www.eurofound.europa.eu/publications/htmlfiles/ef1242.htm.

9

(10)  ΕΕ C 143, 22.5.2012, σ. 94–101 και Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα "Κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση" (ΕΕ C 133 της 9.5.2013.

10

(11)  NEETs – Άνεργοι νέοι χωρίς εκπαίδευση και κατάρτιση: χαρακτηριστικά, κόστος και πολιτικές απαντήσεις στην Ευρώπη (2012).

11

(12)  ΕΕ C 299 της 4.10.2012, σελ. 97-102

12

(13)  http://qualityinternships.eu/wp-content/uploads/2012/01/internship_charter_EN.pdf.

13

(14)  http://www.businesseurope.eu/Content/default.asp?pageid=568&docid=29967.

14

---

| 6.6.2013 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 161/73 |
| --- | --- | --- | --- |

6.6.2013

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 161/73

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την πρόσβαση στους γενετικούς πόρους και τον δίκαιο και ισότιμο καταμερισμό των οφελών που απορρέουν από τη χρησιμοποίησή τους στην Ένωση»

COM(2012) 576 final — 2012/0278 (COD)

2013/C 161/14

Μόνος εισηγητής: ο κ. Lutz RIBBE

Στις 19 Νοεμβρίου 2012 και στις 5 Νοεμβρίου 2012 αντίστοιχα, και σύμφωνα με το άρθρο 192, παράγραφος 1 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο αποφάσισαν να ζητήσουν γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την

Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την πρόσβαση στους γενετικούς πόρους και τον δίκαιο και ισότιμο καταμερισμό των οφελών που απορρέουν από τη χρησιμοποίησή τους στην Ένωση

COM(2012) 576 final — 2012/0278 (COD).

Το ειδικευμένο τμήμα «Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη και περιβάλλον», στο οποίο ανατέθηκαν οι σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 5 Μαρτίου 2013.

Κατά την 488η σύνοδο ολομέλειας, της 20ής και 21ης Μαρτίου 2013 (συνεδρίαση της 20ής Μαρτίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 82 ψήφους υπέρ, 2 κατά και 1 αποχή.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την υποβολή της πρότασης κανονισμού. Θεωρεί ότι με την αποτελεσματική εφαρμογή του λεγόμενου «Πρωτοκόλλου της Ναγκόγια», το οποίο αποσκοπεί στην επίτευξη ορισμένων στόχων της «Σύμβασης για τη Βιολογική Ποικιλότητα» (ΣΒΠ), προσφέρονται μεγάλες ευκαιρίες για την ανάπτυξη μιας οικονομίας με βιολογική βάση στην ΕΕ. Δεδομένου ότι συχνά αυτή εξαρτάται από τις εισαγωγές γενετικών πόρων, η βελτίωση της πρόσβασης σε αυτούς τους γενετικούς πόρους είναι σαφώς προς το ευρωπαϊκό συμφέρον. |
| --- | --- |

1.1

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την υποβολή της πρότασης κανονισμού. Θεωρεί ότι με την αποτελεσματική εφαρμογή του λεγόμενου «Πρωτοκόλλου της Ναγκόγια», το οποίο αποσκοπεί στην επίτευξη ορισμένων στόχων της «Σύμβασης για τη Βιολογική Ποικιλότητα» (ΣΒΠ), προσφέρονται μεγάλες ευκαιρίες για την ανάπτυξη μιας οικονομίας με βιολογική βάση στην ΕΕ. Δεδομένου ότι συχνά αυτή εξαρτάται από τις εισαγωγές γενετικών πόρων, η βελτίωση της πρόσβασης σε αυτούς τους γενετικούς πόρους είναι σαφώς προς το ευρωπαϊκό συμφέρον.

| 1.2 | Ωστόσο, το Πρωτόκολλο της Ναγκόγια δεν συνήφθη μόνον για να προωθήσει τη βιολογική έρευνα και την ανάπτυξη προϊόντων, αλλά και για να εξασφαλίσει τον δίκαιο καταμερισμό των οφελών που απορρέουν από τη χρησιμοποίηση και την εμπορική εκμετάλλευση των γενετικών πόρων. Κατ' αυτόν τον τρόπο, οι χώρες (και οι αυτόχθονες πληθυσμοί) που παρέχουν αυτούς τους γενετικούς πόρους, καθώς και τις παραδοσιακές γνώσεις όσον αφορά τη χρήση τους, μπορούν να επωφεληθούν από την εμπορική τους εκμετάλλευση, ενώ ο ίδιος ο κλάδος της εμπορίας μπορεί να απαλλαχθεί από τις κατηγορίες για «βιοπειρατεία». |
| --- | --- |

1.2

Ωστόσο, το Πρωτόκολλο της Ναγκόγια δεν συνήφθη μόνον για να προωθήσει τη βιολογική έρευνα και την ανάπτυξη προϊόντων, αλλά και για να εξασφαλίσει τον δίκαιο καταμερισμό των οφελών που απορρέουν από τη χρησιμοποίηση και την εμπορική εκμετάλλευση των γενετικών πόρων. Κατ' αυτόν τον τρόπο, οι χώρες (και οι αυτόχθονες πληθυσμοί) που παρέχουν αυτούς τους γενετικούς πόρους, καθώς και τις παραδοσιακές γνώσεις όσον αφορά τη χρήση τους, μπορούν να επωφεληθούν από την εμπορική τους εκμετάλλευση, ενώ ο ίδιος ο κλάδος της εμπορίας μπορεί να απαλλαχθεί από τις κατηγορίες για «βιοπειρατεία».

| 1.3 | Ακριβώς όσον αφορά το θέμα του καταμερισμού των οφελών, το οποίο αποτέλεσε και το πρωταρχικό αντικείμενο των διαπραγματεύσεων του Πρωτοκόλλου της Ναγκόγια, η ΕΟΚΕ εντοπίζει μια σειρά ελλείψεων στην παρούσα πρόταση κανονισμού. Αυτές οι ελλείψεις πρέπει επειγόντως να εξαλειφθούν καθώς και να αποσαφηνιστούν ορισμένα στοιχεία που επιδέχονται διαφορετικές ερμηνείες. |
| --- | --- |

1.3

Ακριβώς όσον αφορά το θέμα του καταμερισμού των οφελών, το οποίο αποτέλεσε και το πρωταρχικό αντικείμενο των διαπραγματεύσεων του Πρωτοκόλλου της Ναγκόγια, η ΕΟΚΕ εντοπίζει μια σειρά ελλείψεων στην παρούσα πρόταση κανονισμού. Αυτές οι ελλείψεις πρέπει επειγόντως να εξαλειφθούν καθώς και να αποσαφηνιστούν ορισμένα στοιχεία που επιδέχονται διαφορετικές ερμηνείες.

| 1.4 | Τα στοιχεία αυτά είναι τα εξής:






  — | οι κανόνες σχετικά με τον καταμερισμό των οφελών (σημεία 3.1. – 3.6), |
| --- | --- | --- |

1.4

Τα στοιχεία αυτά είναι τα εξής:

—

οι κανόνες σχετικά με τον καταμερισμό των οφελών (σημεία 3.1. – 3.6),

| — | η καθιέρωση ενός αποτελεσματικού συστήματος ελέγχου, παρακολούθησης και κυρώσεων (σημεία 3.7 – 3.10), |
| --- | --- |

—

η καθιέρωση ενός αποτελεσματικού συστήματος ελέγχου, παρακολούθησης και κυρώσεων (σημεία 3.7 – 3.10),

| — | η ημερομηνία μετά την οποία θα ισχύσει ο καταμερισμός των οφελών (σημείο 4.1.), |
| --- | --- |

—

η ημερομηνία μετά την οποία θα ισχύσει ο καταμερισμός των οφελών (σημείο 4.1.),

| — | ο συνυπολογισμός της βιοτεχνολογίας και των παραγώγων (σημεία 4.2.1 – 4.2.2), καθώς και του καταμερισμού των οφελών που απορρέουν από τις λεγόμενες «παραδοσιακές γνώσεις» (σημεία 4.2.3 – 4.2.4.), |
| --- | --- |

—

ο συνυπολογισμός της βιοτεχνολογίας και των παραγώγων (σημεία 4.2.1 – 4.2.2), καθώς και του καταμερισμού των οφελών που απορρέουν από τις λεγόμενες «παραδοσιακές γνώσεις» (σημεία 4.2.3 – 4.2.4.),

| — | το μεταγενέστερο χρονικό σημείο της υποχρεωτικής δήλωσης των χρήσεων (σημεία 4.3.1 - 4.3.5), |
| --- | --- |

—

το μεταγενέστερο χρονικό σημείο της υποχρεωτικής δήλωσης των χρήσεων (σημεία 4.3.1 - 4.3.5),

| — | το θέμα αν πρέπει να δηλώνεται υποχρεωτικά η ιδιωτικά χρηματοδοτούμενη έρευνα, καθώς και τα προϊόντα που απορρέουν από αυτήν (σημείο 4.3.5), |
| --- | --- |

—

το θέμα αν πρέπει να δηλώνεται υποχρεωτικά η ιδιωτικά χρηματοδοτούμενη έρευνα, καθώς και τα προϊόντα που απορρέουν από αυτήν (σημείο 4.3.5),

| — | η δίωξη των υποθέσεων βιοπειρατείας που υποβάλλονται από τρίτους (σημείο 4.3.6), καθώς και |
| --- | --- |

—

η δίωξη των υποθέσεων βιοπειρατείας που υποβάλλονται από τρίτους (σημείο 4.3.6), καθώς και

| — | η αποτελεσματικότητα του συστήματος κυρώσεων (σημείο 4.3.7). |
| --- | --- |

—

η αποτελεσματικότητα του συστήματος κυρώσεων (σημείο 4.3.7).

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Το 1992, στο πλαίσιο της Διάσκεψης του Ρίο για το περιβάλλον και την ανάπτυξη, συνήφθη η «Σύμβαση για τη Βιολογική Ποικιλότητα» (ΣΒΠ), στην οποία έχουν προσχωρήσει πλέον 193 κράτη μέλη του ΟΗΕ (τα μόνα κράτη μέλη του ΟΗΕ που δεν προσχώρησαν ακόμη είναι η Ανδόρα, το Βατικανό, το Νότιο Σουδάν και οι ΗΠΑ). |
| --- | --- |

2.1

Το 1992, στο πλαίσιο της Διάσκεψης του Ρίο για το περιβάλλον και την ανάπτυξη, συνήφθη η «Σύμβαση για τη Βιολογική Ποικιλότητα» (ΣΒΠ), στην οποία έχουν προσχωρήσει πλέον 193 κράτη μέλη του ΟΗΕ (τα μόνα κράτη μέλη του ΟΗΕ που δεν προσχώρησαν ακόμη είναι η Ανδόρα, το Βατικανό, το Νότιο Σουδάν και οι ΗΠΑ).

| 2.2 | Η ΣΒΠ εστιάζεται σε τρεις στόχους:






  1) | στην προστασία της βιοποικιλότητας, |
| --- | --- | --- |

2.2

Η ΣΒΠ εστιάζεται σε τρεις στόχους:

1)

στην προστασία της βιοποικιλότητας,

| 2) | στην αειφορική της χρήση, καθώς και |
| --- | --- |

2)

στην αειφορική της χρήση, καθώς και

| 3) | «στον δίκαιο και ισότιμο καταμερισμό των οφελών που απορρέουν από τη χρησιμοποίηση των γενετικών πόρων». |
| --- | --- |

3)

«στον δίκαιο και ισότιμο καταμερισμό των οφελών που απορρέουν από τη χρησιμοποίηση των γενετικών πόρων».

| 2.3 | Στο άρθρο 15, παράγραφος 1 της ΣΒΠ αναγνωρίζονται «τα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών επί των φυσικών τους πόρων». Επίσης, η σύμβαση αναγνωρίζει σε κάθε κράτος την εξουσία όσον αφορά τον καθορισμό της πρόσβασης στους γενετικούς πόρους της. |
| --- | --- |

2.3

Στο άρθρο 15, παράγραφος 1 της ΣΒΠ αναγνωρίζονται «τα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών επί των φυσικών τους πόρων». Επίσης, η σύμβαση αναγνωρίζει σε κάθε κράτος την εξουσία όσον αφορά τον καθορισμό της πρόσβασης στους γενετικούς πόρους της.

| 2.4 | Βάσει του άρθρου 15, παράγραφος 7, τα συμβαλλόμενα κράτη της ΣΒΠ υποχρεούνται να λάβουν «νομοθετικά, διοικητικά ή πολιτικά μέτρα» με στόχο «τον δίκαιο και ισόρροπο καταμερισμό των αποτελεσμάτων της έρευνας και ανάπτυξης, καθώς και των οφελών που προκύπτουν από την εμπορική και άλλου είδους χρησιμοποίηση γενετικών πόρων, μεταξύ του ιδίου και του συμβαλλομένου μέρους που παρέχει τους πόρους αυτούς». |
| --- | --- |

2.4

Βάσει του άρθρου 15, παράγραφος 7, τα συμβαλλόμενα κράτη της ΣΒΠ υποχρεούνται να λάβουν «νομοθετικά, διοικητικά ή πολιτικά μέτρα» με στόχο «τον δίκαιο και ισόρροπο καταμερισμό των αποτελεσμάτων της έρευνας και ανάπτυξης, καθώς και των οφελών που προκύπτουν από την εμπορική και άλλου είδους χρησιμοποίηση γενετικών πόρων, μεταξύ του ιδίου και του συμβαλλομένου μέρους που παρέχει τους πόρους αυτούς».

| 2.5 | Με το άρθρο 8, στοιχείο (θ), τα συμβαλλόμενα κράτη της ΣΒΠ καλούνται, «στο πλαίσιο της εθνικής τους νομοθεσίας», να σεβαστούν τις παραδοσιακές γνώσεις των αυτόχθονων και των τοπικών κοινοτήτων «που είναι συναφείς με τη διατήρηση και την αειφορική χρήση της βιολογικής ποικιλότητας» και να ενθαρρύνουν «τον δίκαιο καταμερισμό των οφελών που απορρέουν από τη χρησιμοποίηση αυτών των γνώσεων, των καινοτομιών και των παραδόσεων». |
| --- | --- |

2.5

Με το άρθρο 8, στοιχείο (θ), τα συμβαλλόμενα κράτη της ΣΒΠ καλούνται, «στο πλαίσιο της εθνικής τους νομοθεσίας», να σεβαστούν τις παραδοσιακές γνώσεις των αυτόχθονων και των τοπικών κοινοτήτων «που είναι συναφείς με τη διατήρηση και την αειφορική χρήση της βιολογικής ποικιλότητας» και να ενθαρρύνουν «τον δίκαιο καταμερισμό των οφελών που απορρέουν από τη χρησιμοποίηση αυτών των γνώσεων, των καινοτομιών και των παραδόσεων».

| 2.6 | Λαμβανομένης υπόψη της μέχρι σήμερα έλλειψης εφαρμογής αυτής της υποχρέωσης διεθνούς δικαίου όσον αφορά τον καταμερισμό των οφελών που θεσπίστηκε το 1992, οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων αποφάσισαν στην Παγκόσμια Διάσκεψη για την Αειφόρο Ανάπτυξη (WSSD) που πραγματοποιήθηκε το 2002 στο Γιοχάνεσμπουργκ να διαπραγματευθούν, στο πλαίσιο της Σύμβασης για τη Βιολογική Ποικιλότητα, ένα «διεθνές καθεστώς για την προαγωγή και τη διασφάλιση ορθής και δίκαιας διανομής των οφελών που προκύπτουν από την αξιοποίηση των γενετικών πόρων» (Εκτελεστικό πρόγραμμα, παράγραφος 42, εδάφιο (ιδ)). |
| --- | --- |

2.6

Λαμβανομένης υπόψη της μέχρι σήμερα έλλειψης εφαρμογής αυτής της υποχρέωσης διεθνούς δικαίου όσον αφορά τον καταμερισμό των οφελών που θεσπίστηκε το 1992, οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων αποφάσισαν στην Παγκόσμια Διάσκεψη για την Αειφόρο Ανάπτυξη (WSSD) που πραγματοποιήθηκε το 2002 στο Γιοχάνεσμπουργκ να διαπραγματευθούν, στο πλαίσιο της Σύμβασης για τη Βιολογική Ποικιλότητα, ένα «διεθνές καθεστώς για την προαγωγή και τη διασφάλιση ορθής και δίκαιας διανομής των οφελών που προκύπτουν από την αξιοποίηση των γενετικών πόρων» (Εκτελεστικό πρόγραμμα, παράγραφος 42, εδάφιο (ιδ)).

| 2.7 | Κατά την 7η συνάντηση της Διάσκεψης των Μερών της ΣΒΠ, που διοργανώθηκε το 2004 στην Κουάλα Λουμπούρ, τα συμβαλλόμενα μέρη της ΣΒΠ συμφώνησαν να θέσουν πραγματικά σε εφαρμογή όλα τα σχετικά στοιχεία της ΣΒΠ μέσω μιας συμφωνίας όσον αφορά την πρόσβαση στους γενετικούς πόρους και τον καταμερισμό των οφελών (access to genetic resources and benefit-sharing (=ABS)). |
| --- | --- |

2.7

Κατά την 7η συνάντηση της Διάσκεψης των Μερών της ΣΒΠ, που διοργανώθηκε το 2004 στην Κουάλα Λουμπούρ, τα συμβαλλόμενα μέρη της ΣΒΠ συμφώνησαν να θέσουν πραγματικά σε εφαρμογή όλα τα σχετικά στοιχεία της ΣΒΠ μέσω μιας συμφωνίας όσον αφορά την πρόσβαση στους γενετικούς πόρους και τον καταμερισμό των οφελών (access to genetic resources and benefit-sharing (=ABS)).

| 2.8 | Τα αποτελέσματα αυτών των εργασιών παρουσιάστηκαν και εγκρίθηκαν τον Οκτώβριο του 2010 – ύστερα από περισσότερο από έξι χρόνια διαπραγματεύσεων - κατά τη 10η Διάσκεψη των συμβαλλομένων μερών της Σύμβασης για τη Βιολογική Ποικιλότητα στη Ναγκόγια της Ιαπωνίας: Πρόκειται για το «Πρωτόκολλο της Ναγκόγια για την πρόσβαση στους γενετικούς πόρους και τον δίκαιο και ισότιμο καταμερισμό των οφελών που απορρέουν από τη χρησιμοποίησή τους, το οποίο επισυνάπτεται στη σύμβαση για τη βιολογική ποικιλότητα» («Πρωτόκολλο της Ναγκόγια»). |
| --- | --- |

2.8

Τα αποτελέσματα αυτών των εργασιών παρουσιάστηκαν και εγκρίθηκαν τον Οκτώβριο του 2010 – ύστερα από περισσότερο από έξι χρόνια διαπραγματεύσεων - κατά τη 10η Διάσκεψη των συμβαλλομένων μερών της Σύμβασης για τη Βιολογική Ποικιλότητα στη Ναγκόγια της Ιαπωνίας: Πρόκειται για το «Πρωτόκολλο της Ναγκόγια για την πρόσβαση στους γενετικούς πόρους και τον δίκαιο και ισότιμο καταμερισμό των οφελών που απορρέουν από τη χρησιμοποίησή τους, το οποίο επισυνάπτεται στη σύμβαση για τη βιολογική ποικιλότητα» («Πρωτόκολλο της Ναγκόγια»).

| 2.9 | Όλα τα μέλη της ΣΒΠ μπορούν να επικυρώσουν το Πρωτόκολλο της Ναγκόγια: δώδεκα κράτη το έχουν ήδη πράξει (δεδομένα Φεβρουαρίου 2013), ενώ 92 κράτη το υπέγραψαν αμέσως μετά την έγκρισή του, μεταξύ άλλων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, καθώς και 24 από τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ (εκτός από τη Λετονία, τη Μάλτα και τη Σλοβακία). |
| --- | --- |

2.9

Όλα τα μέλη της ΣΒΠ μπορούν να επικυρώσουν το Πρωτόκολλο της Ναγκόγια: δώδεκα κράτη το έχουν ήδη πράξει (δεδομένα Φεβρουαρίου 2013), ενώ 92 κράτη το υπέγραψαν αμέσως μετά την έγκρισή του, μεταξύ άλλων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, καθώς και 24 από τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ (εκτός από τη Λετονία, τη Μάλτα και τη Σλοβακία).

| 2.10 | Ενώ οι αναπτυσσόμενες χώρες τάχθηκαν ήδη το 2002, στην Παγκόσμια Διάσκεψη για την Αειφόρο Ανάπτυξη, υπέρ ενός δεσμευτικού πρωτοκόλλου δυνάμει του διεθνούς δικαίου, η ΕΕ αποφάνθηκε μόλις λίγο πριν από την έναρξη του τελευταίου γύρου διαπραγματεύσεων της ομάδας εργασίας σχετικά με την πρόσβαση στους γενετικούς πόρους και τον καταμερισμό των οφελών (ABS) υπέρ της κατάρτισης ενός πρωτοκόλλου «με νομικά δεσμευτικές και μη δεσμευτικές διατάξεις» (με απόφαση του Συμβουλίου των Υπουργών Περιβάλλοντος της 15ης Μαρτίου 2010). |
| --- | --- |

2.10

Ενώ οι αναπτυσσόμενες χώρες τάχθηκαν ήδη το 2002, στην Παγκόσμια Διάσκεψη για την Αειφόρο Ανάπτυξη, υπέρ ενός δεσμευτικού πρωτοκόλλου δυνάμει του διεθνούς δικαίου, η ΕΕ αποφάνθηκε μόλις λίγο πριν από την έναρξη του τελευταίου γύρου διαπραγματεύσεων της ομάδας εργασίας σχετικά με την πρόσβαση στους γενετικούς πόρους και τον καταμερισμό των οφελών (ABS) υπέρ της κατάρτισης ενός πρωτοκόλλου «με νομικά δεσμευτικές και μη δεσμευτικές διατάξεις» (με απόφαση του Συμβουλίου των Υπουργών Περιβάλλοντος της 15ης Μαρτίου 2010).

| 2.11 | Η παρούσα πρόταση κανονισμού της Επιτροπής αποσκοπεί στην εφαρμογή των στόχων του Πρωτοκόλλου της Ναγκόγια. |
| --- | --- |

2.11

Η παρούσα πρόταση κανονισμού της Επιτροπής αποσκοπεί στην εφαρμογή των στόχων του Πρωτοκόλλου της Ναγκόγια.

| 2.12 | Όσον αφορά το παρόν έγγραφο που υπέβαλε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, πρέπει να γίνει αναφορά, πέρα από τη ΣΒΠ, και στην έγκριση της Διακήρυξης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Αυτόχθονων Πληθυσμών. Το άρθρο 31, παράγραφος 1 αυτής της Διακήρυξης επιβεβαιώνει το δικαίωμα «διατήρησης, ελέγχου, προστασίας και ανάπτυξης» των γενετικών πόρων και των παραδοσιακών γνώσεων των αυτόχθονων πληθυσμών, συμπεριλαμβανομένης της σχετικής διανοητικής ιδιοκτησίας, ενώ στην παράγραφο 2 του ίδιου άρθρου, τα κράτη καλούνται να λάβουν «αποτελεσματικά μέτρα για την αναγνώριση και την προστασία της άσκησης των δικαιωμάτων αυτών». Η εφαρμογή του Πρωτοκόλλου της Ναγκόγια θα πρέπει να αποτελέσει ένα από αυτά τα αποτελεσματικά μέτρα για την εφαρμογή της Διακήρυξης του ΟΗΕ. |
| --- | --- |

2.12

Όσον αφορά το παρόν έγγραφο που υπέβαλε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, πρέπει να γίνει αναφορά, πέρα από τη ΣΒΠ, και στην έγκριση της Διακήρυξης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Αυτόχθονων Πληθυσμών. Το άρθρο 31, παράγραφος 1 αυτής της Διακήρυξης επιβεβαιώνει το δικαίωμα «διατήρησης, ελέγχου, προστασίας και ανάπτυξης» των γενετικών πόρων και των παραδοσιακών γνώσεων των αυτόχθονων πληθυσμών, συμπεριλαμβανομένης της σχετικής διανοητικής ιδιοκτησίας, ενώ στην παράγραφο 2 του ίδιου άρθρου, τα κράτη καλούνται να λάβουν «αποτελεσματικά μέτρα για την αναγνώριση και την προστασία της άσκησης των δικαιωμάτων αυτών». Η εφαρμογή του Πρωτοκόλλου της Ναγκόγια θα πρέπει να αποτελέσει ένα από αυτά τα αποτελεσματικά μέτρα για την εφαρμογή της Διακήρυξης του ΟΗΕ.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1 | Στην αιτιολογική έκθεση της παρούσας πρότασης κανονισμού η Επιτροπή παρατηρεί ότι «Η εφαρμογή και η επικύρωση του Πρωτοκόλλου από την Ένωση θα δημιουργήσουν νέες δυνατότητες έρευνας βασιζόμενης στη φύση και θα συμβάλουν στην ανάπτυξη οικονομίας με βιολογική βάση» (1). Η Επιτροπή υποστηρίζει, στη συνέχεια, ότι «Η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) και τα κράτη μέλη της έχουν αναλάβει την πολιτική δέσμευση να καταστούν συμβαλλόμενα μέρη του Πρωτοκόλλου, για να διασφαλίσουν την πρόσβαση των ερευνητών και των εταιρειών της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε καλής ποιότητας δείγματα γενετικών πόρων, με βάση αξιόπιστες αποφάσεις πρόσβασης και με χαμηλό συναλλακτικό κόστος». (2) |
| --- | --- |

3.1

Στην αιτιολογική έκθεση της παρούσας πρότασης κανονισμού η Επιτροπή παρατηρεί ότι «Η εφαρμογή και η επικύρωση του Πρωτοκόλλου από την Ένωση θα δημιουργήσουν νέες δυνατότητες έρευνας βασιζόμενης στη φύση και θα συμβάλουν στην ανάπτυξη οικονομίας με βιολογική βάση» (1). Η Επιτροπή υποστηρίζει, στη συνέχεια, ότι «Η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) και τα κράτη μέλη της έχουν αναλάβει την πολιτική δέσμευση να καταστούν συμβαλλόμενα μέρη του Πρωτοκόλλου, για να διασφαλίσουν την πρόσβαση των ερευνητών και των εταιρειών της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε καλής ποιότητας δείγματα γενετικών πόρων, με βάση αξιόπιστες αποφάσεις πρόσβασης και με χαμηλό συναλλακτικό κόστος». (2)

| 3.2 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης ότι η εφαρμογή του Πρωτοκόλλου της Ναγκόγια προσφέρει μεγάλες δυνατότητες για την ανάπτυξη μιας οικονομίας με βιολογική βάση στην ΕΕ. Υπογραμμίζει, ωστόσο, ότι ο κύριος στόχος του Πρωτοκόλλου της Ναγκόγια είναι η εφαρμογή του 3ου στόχου της ΣΒΠ, δηλαδή «ο καταμερισμός των οφελών που απορρέουν από τη χρησιμοποίηση των γενετικών πόρων». Η κατάλληλη πρόσβαση στους γενετικούς πόρους, η κατάλληλη μεταφορά των σχετικών τεχνολογιών, λαμβανομένων υπόψη όλων των δικαιωμάτων επί των εν λόγω πόρων και τεχνολογιών, καθώς και η κατάλληλη χρηματοδότηση συνιστούν τα καθοριστικά στοιχεία του καταμερισμού των οφελών. |
| --- | --- |

3.2

Η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης ότι η εφαρμογή του Πρωτοκόλλου της Ναγκόγια προσφέρει μεγάλες δυνατότητες για την ανάπτυξη μιας οικονομίας με βιολογική βάση στην ΕΕ. Υπογραμμίζει, ωστόσο, ότι ο κύριος στόχος του Πρωτοκόλλου της Ναγκόγια είναι η εφαρμογή του 3ου στόχου της ΣΒΠ, δηλαδή «ο καταμερισμός των οφελών που απορρέουν από τη χρησιμοποίηση των γενετικών πόρων». Η κατάλληλη πρόσβαση στους γενετικούς πόρους, η κατάλληλη μεταφορά των σχετικών τεχνολογιών, λαμβανομένων υπόψη όλων των δικαιωμάτων επί των εν λόγω πόρων και τεχνολογιών, καθώς και η κατάλληλη χρηματοδότηση συνιστούν τα καθοριστικά στοιχεία του καταμερισμού των οφελών.

| 3.3 | Επομένως, το Πρωτόκολλο της Ναγκόγια στηρίζεται σε τρεις πυλώνες:






  — | μέτρα για την πρόσβαση στους γενετικούς πόρους και τις συναφείς παραδοσιακές γνώσεις, τα οποία διασφαλίζουν την εφαρμογή διαφανών και μη αυθαίρετων διαδικασιών· |
| --- | --- | --- |

3.3

Επομένως, το Πρωτόκολλο της Ναγκόγια στηρίζεται σε τρεις πυλώνες:

—

μέτρα για την πρόσβαση στους γενετικούς πόρους και τις συναφείς παραδοσιακές γνώσεις, τα οποία διασφαλίζουν την εφαρμογή διαφανών και μη αυθαίρετων διαδικασιών·

| — | μέτρα για τη διασφάλιση του καταμερισμού των οφελών που απορρέουν από τη χρησιμοποίηση και την εμπορική εκμετάλλευση των γενετικών πόρων και των σχετικών παραδοσιακών γνώσεων· |
| --- | --- |

—

μέτρα για τη διασφάλιση του καταμερισμού των οφελών που απορρέουν από τη χρησιμοποίηση και την εμπορική εκμετάλλευση των γενετικών πόρων και των σχετικών παραδοσιακών γνώσεων·

| — | μέτρα για τη σύσταση ενός αποτελεσματικού εθνικού συστήματος παρακολούθησης κυρίως της εφαρμογής του καταμερισμού των οφελών. |
| --- | --- |

—

μέτρα για τη σύσταση ενός αποτελεσματικού εθνικού συστήματος παρακολούθησης κυρίως της εφαρμογής του καταμερισμού των οφελών.

| 3.4 | Αντιθέτως, όταν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί στην πρόταση κανονισμού ότι «Το Πρωτόκολλο στηρίζεται σε δύο κύριους πυλώνες: μέτρα για την πρόσβαση και μέτρα για τη συμμόρφωση των χρηστών» (3)
  , παραλείπει να υπογραμμίσει ρητά ότι ο καταμερισμός των οφελών συνιστά κύριο στόχο του Πρωτοκόλλου της Ναγκόγια, απαίτηση της Παγκόσμιας Διάσκεψης για την Αειφόρο Ανάπτυξη (WSSD), καθώς και υποχρέωση διεθνούς δικαίου στο πλαίσιο της ΣΒΠ. |
| --- | --- |

3.4

Αντιθέτως, όταν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί στην πρόταση κανονισμού ότι «Το Πρωτόκολλο στηρίζεται σε δύο κύριους πυλώνες: μέτρα για την πρόσβαση και μέτρα για τη συμμόρφωση των χρηστών» (3)
  , παραλείπει να υπογραμμίσει ρητά ότι ο καταμερισμός των οφελών συνιστά κύριο στόχο του Πρωτοκόλλου της Ναγκόγια, απαίτηση της Παγκόσμιας Διάσκεψης για την Αειφόρο Ανάπτυξη (WSSD), καθώς και υποχρέωση διεθνούς δικαίου στο πλαίσιο της ΣΒΠ.

| 3.5 | Με την υπό εξέταση πρόταση κανονισμού δημιουργείται η εντύπωση ότι το Πρωτόκολλο της Ναγκόγια αποσκοπεί στην εξασφάλιση της απρόσκοπτης πρόσβασης των κρατών μελών της ΕΕ σε πρώτες ύλες στις αναπτυσσόμενες χώρες. |
| --- | --- |

3.5

Με την υπό εξέταση πρόταση κανονισμού δημιουργείται η εντύπωση ότι το Πρωτόκολλο της Ναγκόγια αποσκοπεί στην εξασφάλιση της απρόσκοπτης πρόσβασης των κρατών μελών της ΕΕ σε πρώτες ύλες στις αναπτυσσόμενες χώρες.

| 3.6 | Αυτή η σχεδόν πλήρης παράλειψη του βασικού στόχου του Πρωτοκόλλου της Ναγκόγια δεν αποτελεί απλώς αδυναμία της πρότασης της Επιτροπής, αλλά και μια αναποτελεσματική και μη ικανοποιητική λύση, η οποία μπορεί να έχει επίσης σοβαρές επιπτώσεις στις ευρωπαϊκές εταιρείες. Χωρίς σαφείς κανόνες σχετικά με τον καταμερισμό των οφελών (και την παρακολούθησή τους), οι ευρωπαϊκές εταιρείες αντιμετωπίζουν πολλές δυσκολίες όταν καλούνται να αντικρούσουν τις συχνές κατηγορίες που εγείρονται για βιοπειρατεία. |
| --- | --- |

3.6

Αυτή η σχεδόν πλήρης παράλειψη του βασικού στόχου του Πρωτοκόλλου της Ναγκόγια δεν αποτελεί απλώς αδυναμία της πρότασης της Επιτροπής, αλλά και μια αναποτελεσματική και μη ικανοποιητική λύση, η οποία μπορεί να έχει επίσης σοβαρές επιπτώσεις στις ευρωπαϊκές εταιρείες. Χωρίς σαφείς κανόνες σχετικά με τον καταμερισμό των οφελών (και την παρακολούθησή τους), οι ευρωπαϊκές εταιρείες αντιμετωπίζουν πολλές δυσκολίες όταν καλούνται να αντικρούσουν τις συχνές κατηγορίες που εγείρονται για βιοπειρατεία.

| 3.7 | Η πρόταση κανονισμού της Επιτροπής στηρίζεται στην αρχή της δέουσας επιμέλειας (άρθρο 4). Σύμφωνα με αυτήν, ο χρήστης των γενετικών πόρων και των παραδοσιακών γνώσεων που συνδέονται με γενετικούς πόρους αναλαμβάνει τον μείζονα ρόλο να εξασφαλίσει τη συμμόρφωση με την ισχύουσα εθνική και αλλοδαπή νομοθεσία αναφορικά με την πρόσβαση και τον καταμερισμό των οφελών. |
| --- | --- |

3.7

Η πρόταση κανονισμού της Επιτροπής στηρίζεται στην αρχή της δέουσας επιμέλειας (άρθρο 4). Σύμφωνα με αυτήν, ο χρήστης των γενετικών πόρων και των παραδοσιακών γνώσεων που συνδέονται με γενετικούς πόρους αναλαμβάνει τον μείζονα ρόλο να εξασφαλίσει τη συμμόρφωση με την ισχύουσα εθνική και αλλοδαπή νομοθεσία αναφορικά με την πρόσβαση και τον καταμερισμό των οφελών.

| 3.8 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί αυτήν την προσέγγιση της ιδίας ευθύνης των τομέων της έρευνας και της οικονομίας. Επισημαίνει, ωστόσο, την υποχρέωση βάσει του διεθνούς δικαίου η οποία απορρέει από την επικύρωση του Πρωτοκόλλου της Ναγκόγια σχετικά με τη λήψη «νομοθετικών, διοικητικών ή πολιτικών μέτρων», ούτως ώστε να εξασφαλιστεί ότι τα οφέλη που αποκομίζει ο χρήστης από τη χρησιμοποίηση και την εμπορική εκμετάλλευση των γενετικών πόρων και των συναφών παραδοσιακών γνώσεων καταμερίζονται πράγματι με τη χώρα προέλευσης ή με τις αυτόχθονες και τις τοπικές κοινότητες. |
| --- | --- |

3.8

Η ΕΟΚΕ επικροτεί αυτήν την προσέγγιση της ιδίας ευθύνης των τομέων της έρευνας και της οικονομίας. Επισημαίνει, ωστόσο, την υποχρέωση βάσει του διεθνούς δικαίου η οποία απορρέει από την επικύρωση του Πρωτοκόλλου της Ναγκόγια σχετικά με τη λήψη «νομοθετικών, διοικητικών ή πολιτικών μέτρων», ούτως ώστε να εξασφαλιστεί ότι τα οφέλη που αποκομίζει ο χρήστης από τη χρησιμοποίηση και την εμπορική εκμετάλλευση των γενετικών πόρων και των συναφών παραδοσιακών γνώσεων καταμερίζονται πράγματι με τη χώρα προέλευσης ή με τις αυτόχθονες και τις τοπικές κοινότητες.

| 3.9 | Στην υπό συζήτηση πρόταση κανονισμού παραλείπεται αυτό το σημαντικό τμήμα των δεσμεύσεων που απορρέουν από το Πρωτόκολλο της Ναγκόγια και η ΕΟΚΕ συνιστά στο Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο να θεσπίσουν, κατά την περαιτέρω διαδικασία επαρκείς διατάξεις για τον έλεγχο της συμμόρφωσης με την υποχρέωση της ιδίας ευθύνης. Αυτό σημαίνει επίσης ότι οι εθνικές κυβερνήσεις δεν θα πρέπει να απαλλαγούν από την ευθύνη τους για έλεγχο των κανόνων. |
| --- | --- |

3.9

Στην υπό συζήτηση πρόταση κανονισμού παραλείπεται αυτό το σημαντικό τμήμα των δεσμεύσεων που απορρέουν από το Πρωτόκολλο της Ναγκόγια και η ΕΟΚΕ συνιστά στο Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο να θεσπίσουν, κατά την περαιτέρω διαδικασία επαρκείς διατάξεις για τον έλεγχο της συμμόρφωσης με την υποχρέωση της ιδίας ευθύνης. Αυτό σημαίνει επίσης ότι οι εθνικές κυβερνήσεις δεν θα πρέπει να απαλλαγούν από την ευθύνη τους για έλεγχο των κανόνων.

| 3.10 | Ως εκ τούτου, η υπό εξέταση πρόταση κανονισμού δεν επαρκεί για να αποτελέσει τη βάση αμοιβαίας εμπιστοσύνης μεταξύ των κρατών μελών, των ερευνητών και των εταιρειών της ΕΕ και των χωρών προέλευσης, η οποία είναι απαραίτητη για την προώθηση διμερών συμβάσεων σχετικά με την πρόσβαση και τον καταμερισμό των οφελών (ABS-Access and sharing of benefits), καθώς και στη συνέχιση των διεθνών διαπραγματεύσεων για την πρόσβαση και τη συμμετοχή στα οφέλη με εποικοδομητικό τρόπο. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία ότι το προτεινόμενο σύστημα ABS μάλλον θα παρεμποδίσει παρά θα προωθήσει την ευρωπαϊκή έρευνα και οικονομία. |
| --- | --- |

3.10

Ως εκ τούτου, η υπό εξέταση πρόταση κανονισμού δεν επαρκεί για να αποτελέσει τη βάση αμοιβαίας εμπιστοσύνης μεταξύ των κρατών μελών, των ερευνητών και των εταιρειών της ΕΕ και των χωρών προέλευσης, η οποία είναι απαραίτητη για την προώθηση διμερών συμβάσεων σχετικά με την πρόσβαση και τον καταμερισμό των οφελών (ABS-Access and sharing of benefits), καθώς και στη συνέχιση των διεθνών διαπραγματεύσεων για την πρόσβαση και τη συμμετοχή στα οφέλη με εποικοδομητικό τρόπο. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία ότι το προτεινόμενο σύστημα ABS μάλλον θα παρεμποδίσει παρά θα προωθήσει την ευρωπαϊκή έρευνα και οικονομία.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις: Επιμέρους στοιχεία της πρότασης κανονισμού

4.1   Σχετικά με το πεδίο εφαρμογής υπό την ευρύτερη έννοια (άρθρο 2)

| 4.1.1 | Το άρθρο 2 της πρότασης κανονισμού ορίζει ότι οι διατάξεις σχετικά με τον καταμερισμό των οφελών εφαρμόζεται μόνο στους γενετικούς πόρους και στις παραδοσιακές γνώσεις που συνδέονται με γενετικούς πόρους που αποκτώνται μετά την έναρξη ισχύος του Πρωτοκόλλου της Ναγκόγια για την Ένωση. Η Επιτροπή δεν επέτυχε να θεσπίσει κανόνες σχετικά με τον καταμερισμό των οφελών για την τρέχουσα χρησιμοποίηση και εμπορική εκμετάλλευση των γενετικών πόρων και των συναφών παραδοσιακών γνώσεων που έχουν εισέλθει στην ΕΕ ήδη από το 1993 (εκτός του πεδίου εφαρμογής των συμβάσεων ABS). |
| --- | --- |

4.1.1

Το άρθρο 2 της πρότασης κανονισμού ορίζει ότι οι διατάξεις σχετικά με τον καταμερισμό των οφελών εφαρμόζεται μόνο στους γενετικούς πόρους και στις παραδοσιακές γνώσεις που συνδέονται με γενετικούς πόρους που αποκτώνται μετά την έναρξη ισχύος του Πρωτοκόλλου της Ναγκόγια για την Ένωση. Η Επιτροπή δεν επέτυχε να θεσπίσει κανόνες σχετικά με τον καταμερισμό των οφελών για την τρέχουσα χρησιμοποίηση και εμπορική εκμετάλλευση των γενετικών πόρων και των συναφών παραδοσιακών γνώσεων που έχουν εισέλθει στην ΕΕ ήδη από το 1993 (εκτός του πεδίου εφαρμογής των συμβάσεων ABS).

| 4.1.2 | Επομένως, η υπό εξέταση πρόταση κανονισμού υστερεί σε σχέση με το κείμενο του Πρωτοκόλλου της Ναγκόγια και της Σύμβασης για τη Βιολογική Ποικιλότητα (IUCN 2012, σ. 84-85), και αγνοεί την υποχρέωση διεθνούς δικαίου που επιβάλλει η ΣΒΠ σχετικά με τον καταμερισμό των οφελών από το 1993. Το άρθρο 3 του Πρωτοκόλλου της Ναγκόγια ορίζει ρητά ότι οι κανόνες του Πρωτοκόλλου εφαρμόζονται σε όλους τους γενετικούς πόρους που υπάγονται στο πεδίο εφαρμογής της ΣΒΠ. Η εφαρμογή του Πρωτοκόλλου της Ναγκόγια θα πρέπει χρησιμοποιηθεί ούτως ώστε να αντιμετωπιστεί αυτή η έλλειψη όσον αφορά την εφαρμογή και να θεσπιστούν αποτελεσματικές διατάξεις σε ό,τι αφορά τον καταμερισμό των οφελών που έχουν αποκτηθεί από το 1993. |
| --- | --- |

4.1.2

Επομένως, η υπό εξέταση πρόταση κανονισμού υστερεί σε σχέση με το κείμενο του Πρωτοκόλλου της Ναγκόγια και της Σύμβασης για τη Βιολογική Ποικιλότητα (IUCN 2012, σ. 84-85), και αγνοεί την υποχρέωση διεθνούς δικαίου που επιβάλλει η ΣΒΠ σχετικά με τον καταμερισμό των οφελών από το 1993. Το άρθρο 3 του Πρωτοκόλλου της Ναγκόγια ορίζει ρητά ότι οι κανόνες του Πρωτοκόλλου εφαρμόζονται σε όλους τους γενετικούς πόρους που υπάγονται στο πεδίο εφαρμογής της ΣΒΠ. Η εφαρμογή του Πρωτοκόλλου της Ναγκόγια θα πρέπει χρησιμοποιηθεί ούτως ώστε να αντιμετωπιστεί αυτή η έλλειψη όσον αφορά την εφαρμογή και να θεσπιστούν αποτελεσματικές διατάξεις σε ό,τι αφορά τον καταμερισμό των οφελών που έχουν αποκτηθεί από το 1993.

| 4.1.3 | Στις διατάξεις αναφορικά προς τη σχέση με άλλες διεθνείς συμβάσεις, η πρόταση κανονισμού δεν ενσωματώνει το καθοριστικό απόσπασμα από το άρθρο 4, παράγραφος 4 του Πρωτοκόλλου της Ναγκόγια. Το συγκεκριμένο άρθρο προβλέπει ότι οι γενετικοί πόροι μπορούν να υπόκεινται στους κανόνες μιας άλλης σύμβασης μόνον σε περίπτωση που «συνάδουν με τους στόχους της Σύμβασης και του παρόντος Πρωτοκόλλου και δεν αντίκεινται σε αυτούς». Αυτή η διάταξη απουσιάζει και πρέπει να ενσωματωθεί στην πρόταση κανονισμού, προκειμένου να εφαρμοστεί ορθά το Πρωτόκολλο της Ναγκόγια. Η απόφαση για το κατά πόσο οι κανόνες σχετικά με την πρόσβαση και τον καταμερισμό των οφελών (ABS) μιας άλλης συμφωνίας ισχύουν για συγκεκριμένους γενετικούς πόρους πρέπει να λαμβάνεται από τους αρμόδιους διεθνείς οργανισμούς και τα θεσμικά όργανα της ΕΕ. |
| --- | --- |

4.1.3

Στις διατάξεις αναφορικά προς τη σχέση με άλλες διεθνείς συμβάσεις, η πρόταση κανονισμού δεν ενσωματώνει το καθοριστικό απόσπασμα από το άρθρο 4, παράγραφος 4 του Πρωτοκόλλου της Ναγκόγια. Το συγκεκριμένο άρθρο προβλέπει ότι οι γενετικοί πόροι μπορούν να υπόκεινται στους κανόνες μιας άλλης σύμβασης μόνον σε περίπτωση που «συνάδουν με τους στόχους της Σύμβασης και του παρόντος Πρωτοκόλλου και δεν αντίκεινται σε αυτούς». Αυτή η διάταξη απουσιάζει και πρέπει να ενσωματωθεί στην πρόταση κανονισμού, προκειμένου να εφαρμοστεί ορθά το Πρωτόκολλο της Ναγκόγια. Η απόφαση για το κατά πόσο οι κανόνες σχετικά με την πρόσβαση και τον καταμερισμό των οφελών (ABS) μιας άλλης συμφωνίας ισχύουν για συγκεκριμένους γενετικούς πόρους πρέπει να λαμβάνεται από τους αρμόδιους διεθνείς οργανισμούς και τα θεσμικά όργανα της ΕΕ.

| 4.1.4 | Η ΕΟΚΕ εκτιμά, επομένως, ότι στο άρθρο 2 της υπό εξέταση πρότασης κανονισμού δεν μεταφέρονται σαφώς βασικά στοιχεία του Πρωτοκόλλου της Ναγκόγια και, για τον λόγο αυτό, κρίνεται σκόπιμο να αναθεωρηθεί και να συμπληρωθεί. |
| --- | --- |

4.1.4

Η ΕΟΚΕ εκτιμά, επομένως, ότι στο άρθρο 2 της υπό εξέταση πρότασης κανονισμού δεν μεταφέρονται σαφώς βασικά στοιχεία του Πρωτοκόλλου της Ναγκόγια και, για τον λόγο αυτό, κρίνεται σκόπιμο να αναθεωρηθεί και να συμπληρωθεί.

4.2   Ορισμοί (άρθρο 3)

| 4.2.1 | Η πρόταση κανονισμού της Επιτροπής αποκλίνει ουσιαστικά από το κείμενο του άρθρου 2, στοιχεία (α) και (β) του Πρωτοκόλλου της Ναγκόγια. Η Επιτροπή δεν ενσωματώνει στην πρότασή της τη σημαντική αρχή που διατυπώνεται στο άρθρο 2, στοιχείο (γ) του Πρωτοκόλλου της Ναγκόγια, σύμφωνα με την οποία, στη χρήση των γενετικών πόρων συμπεριλαμβάνεται «η εφαρμογή της βιοτεχνολογίας κατά την έννοια του άρθρου 2» της ΣΒΠ. Ο ορισμός αυτός είναι εξαιρετικά σημαντικός σε σχέση με τον καταμερισμό των οφελών. Σε όλες σχεδόν τις περιπτώσεις επιτυχημένης ανάπτυξης προϊόντων από γενετικούς πόρους, όπως, για παράδειγμα, στους τομείς της ιατρικής και των καλλυντικών προϊόντων, η κερδοφόρα εμπορική εκμετάλλευση δεν αφορά πλέον τους ίδιους τους πόρους, αλλά τα εκχυλίσματα ή τα συστατικά («παράγωγα») που αποκτώνται με την εφαρμογή της βιοτεχνολογίας. Υπό αυτό το πρίσμα, θα πρέπει να συμπεριληφθεί στους ορισμούς της παρούσας πρότασης κανονισμού και η έννοια «παράγωγα» - όπως αυτή ορίζεται στο άρθρο 2, στοιχείο (ε) του Πρωτοκόλλου της Ναγκόγια. |
| --- | --- |

4.2.1

Η πρόταση κανονισμού της Επιτροπής αποκλίνει ουσιαστικά από το κείμενο του άρθρου 2, στοιχεία (α) και (β) του Πρωτοκόλλου της Ναγκόγια. Η Επιτροπή δεν ενσωματώνει στην πρότασή της τη σημαντική αρχή που διατυπώνεται στο άρθρο 2, στοιχείο (γ) του Πρωτοκόλλου της Ναγκόγια, σύμφωνα με την οποία, στη χρήση των γενετικών πόρων συμπεριλαμβάνεται «η εφαρμογή της βιοτεχνολογίας κατά την έννοια του άρθρου 2» της ΣΒΠ. Ο ορισμός αυτός είναι εξαιρετικά σημαντικός σε σχέση με τον καταμερισμό των οφελών. Σε όλες σχεδόν τις περιπτώσεις επιτυχημένης ανάπτυξης προϊόντων από γενετικούς πόρους, όπως, για παράδειγμα, στους τομείς της ιατρικής και των καλλυντικών προϊόντων, η κερδοφόρα εμπορική εκμετάλλευση δεν αφορά πλέον τους ίδιους τους πόρους, αλλά τα εκχυλίσματα ή τα συστατικά («παράγωγα») που αποκτώνται με την εφαρμογή της βιοτεχνολογίας. Υπό αυτό το πρίσμα, θα πρέπει να συμπεριληφθεί στους ορισμούς της παρούσας πρότασης κανονισμού και η έννοια «παράγωγα» - όπως αυτή ορίζεται στο άρθρο 2, στοιχείο (ε) του Πρωτοκόλλου της Ναγκόγια.

| 4.2.2 | Αυτή η συντόμευση των ορισμών θα έχει σοβαρές συνέπειες στις υποχρεώσεις καταμερισμού των οφελών, καθότι δεν θα είναι πλέον υποχρεωτικός ο καταμερισμός των οφελών που απορρέουν από τη χρησιμοποίηση των παραγώγων. Θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι ακριβώς με αυτά τα παράγωγα – απομονωμένες βιοχημικές ουσίες όπως, λόγου χάρη, οι φαρμακολογικώς δραστικές ουσίες, τα συστατικά καλλυντικών προϊόντων – επιτυγχάνονται τα κέρδη κατά την εμπορική εκμετάλλευση προϊόντων που αναπτύχθηκαν με τη χρησιμοποίηση γενετικών πόρων. |
| --- | --- |

4.2.2

Αυτή η συντόμευση των ορισμών θα έχει σοβαρές συνέπειες στις υποχρεώσεις καταμερισμού των οφελών, καθότι δεν θα είναι πλέον υποχρεωτικός ο καταμερισμός των οφελών που απορρέουν από τη χρησιμοποίηση των παραγώγων. Θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι ακριβώς με αυτά τα παράγωγα – απομονωμένες βιοχημικές ουσίες όπως, λόγου χάρη, οι φαρμακολογικώς δραστικές ουσίες, τα συστατικά καλλυντικών προϊόντων – επιτυγχάνονται τα κέρδη κατά την εμπορική εκμετάλλευση προϊόντων που αναπτύχθηκαν με τη χρησιμοποίηση γενετικών πόρων.

| 4.2.3 | Επικροτείται το γεγονός ότι, στην παρούσα πρόταση κανονισμού, οι γενετικοί πόροι και οι παραδοσιακές γνώσεις που συνδέονται με γενετικούς πόρους αντιμετωπίζονται με ισότιμο τρόπο σε πολλές περιπτώσεις. Οι παραδοσιακές γνώσεις προσδιορίζονται αφενός στην πρόταση κανονισμού (άρθρο 3, παράγραφος 8), αφετέρου όμως, μόνον όσον αφορά τη σημασία τους ως μέσου βοήθειας για την έρευνα και την ανάπτυξη γενετικών πόρων. Σύμφωνα με την πρόταση κανονισμού, οι λεπτομέρειες θα καθοριστούν σε μεταγενέστερο στάδιο στις συμβάσεις που συνάπτονται μεταξύ χρηστών και αυτόχθονων πληθυσμών ή τοπικών κοινοτήτων. |
| --- | --- |

4.2.3

Επικροτείται το γεγονός ότι, στην παρούσα πρόταση κανονισμού, οι γενετικοί πόροι και οι παραδοσιακές γνώσεις που συνδέονται με γενετικούς πόρους αντιμετωπίζονται με ισότιμο τρόπο σε πολλές περιπτώσεις. Οι παραδοσιακές γνώσεις προσδιορίζονται αφενός στην πρόταση κανονισμού (άρθρο 3, παράγραφος 8), αφετέρου όμως, μόνον όσον αφορά τη σημασία τους ως μέσου βοήθειας για την έρευνα και την ανάπτυξη γενετικών πόρων. Σύμφωνα με την πρόταση κανονισμού, οι λεπτομέρειες θα καθοριστούν σε μεταγενέστερο στάδιο στις συμβάσεις που συνάπτονται μεταξύ χρηστών και αυτόχθονων πληθυσμών ή τοπικών κοινοτήτων.

| 4.2.4 | Δεν καθίσταται σαφές για την ΕΟΚΕ πώς με τις προτεινόμενες διατάξεις θα ρυθμιστεί ικανοποιητικά και θα εξασφαλιστεί ο καταμερισμός των οφελών σύμφωνα με τα σχετικά άρθρα του Πρωτοκόλλου της Ναγκόγια. Η Επιτροπή, το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο καλούνται να διασαφηνίσουν αυτό το ζήτημα κατά την περαιτέρω διαδικασία. |
| --- | --- |

4.2.4

Δεν καθίσταται σαφές για την ΕΟΚΕ πώς με τις προτεινόμενες διατάξεις θα ρυθμιστεί ικανοποιητικά και θα εξασφαλιστεί ο καταμερισμός των οφελών σύμφωνα με τα σχετικά άρθρα του Πρωτοκόλλου της Ναγκόγια. Η Επιτροπή, το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο καλούνται να διασαφηνίσουν αυτό το ζήτημα κατά την περαιτέρω διαδικασία.

4.3   Παρακολούθηση της συμμόρφωσης με την υποχρέωση δέουσας επιμέλειας (άρθρα 7, 9 και 11)

| 4.3.1 | Το άρθρο 7, παράγραφος 2 της πρότασης κανονισμού προβλέπει ότι η χρήση των γενετικών πόρων και των παραδοσιακών γνώσεων που συνδέονται με τους πόρους αυτούς δηλώνεται υποχρεωτικά όταν ζητείται άδεια εμπορίας για ένα προϊόν ή κατά το χρόνο της εμπορικής εκμετάλλευσής του. Η συντομότερη, επομένως, χρονική στιγμή κατά την οποία ο χρήστης πρέπει να ενημερώσει τις αρχές είναι μετά την ολοκλήρωση της χρήσης (κατά την έννοια του Πρωτοκόλλου της Ναγκόγια, η χρήση συνίσταται στην έρευνα και την ανάπτυξη και όχι στην εμπορική εκμετάλλευση). Λογικά, η έρευνα και η ανάπτυξη προηγούνται της εμπορικής εκμετάλλευσης. |
| --- | --- |

4.3.1

Το άρθρο 7, παράγραφος 2 της πρότασης κανονισμού προβλέπει ότι η χρήση των γενετικών πόρων και των παραδοσιακών γνώσεων που συνδέονται με τους πόρους αυτούς δηλώνεται υποχρεωτικά όταν ζητείται άδεια εμπορίας για ένα προϊόν ή κατά το χρόνο της εμπορικής εκμετάλλευσής του. Η συντομότερη, επομένως, χρονική στιγμή κατά την οποία ο χρήστης πρέπει να ενημερώσει τις αρχές είναι μετά την ολοκλήρωση της χρήσης (κατά την έννοια του Πρωτοκόλλου της Ναγκόγια, η χρήση συνίσταται στην έρευνα και την ανάπτυξη και όχι στην εμπορική εκμετάλλευση). Λογικά, η έρευνα και η ανάπτυξη προηγούνται της εμπορικής εκμετάλλευσης.

| 4.3.2 | Είναι ευρέως γνωστό ότι μόνον ένα μέρος του συνόλου των χρήσεων στον τομέα της Ε&Α καταλήγει σε εμπορεύσιμα προϊόντα. Εκ των πραγμάτων, οι χρήσεις για αμιγώς επιστημονικούς σκοπούς δεν αποτελούν στόχο της ανάπτυξης προϊόντων. Εάν η υποχρέωση δήλωσης δεν εφαρμοστεί από την αρχή της χρήσης, δηλαδή, κατά τα στάδια της έρευνας και της ανάπτυξης, αυτό θα είχε ως αποτέλεσμα οι αρμόδιες αρχές να μην ενημερώνονται ποτέ σχετικά με ένα μεγάλο μέρος του συνόλου των χρήσεων. |
| --- | --- |

4.3.2

Είναι ευρέως γνωστό ότι μόνον ένα μέρος του συνόλου των χρήσεων στον τομέα της Ε&Α καταλήγει σε εμπορεύσιμα προϊόντα. Εκ των πραγμάτων, οι χρήσεις για αμιγώς επιστημονικούς σκοπούς δεν αποτελούν στόχο της ανάπτυξης προϊόντων. Εάν η υποχρέωση δήλωσης δεν εφαρμοστεί από την αρχή της χρήσης, δηλαδή, κατά τα στάδια της έρευνας και της ανάπτυξης, αυτό θα είχε ως αποτέλεσμα οι αρμόδιες αρχές να μην ενημερώνονται ποτέ σχετικά με ένα μεγάλο μέρος του συνόλου των χρήσεων.

| 4.3.3 | Αυτή η διάταξη αντιβαίνει ουσιαστικά στον πολιτικό στόχο της παρούσας πρότασης κανονισμού. Στην αιτιολογική σκέψη (8) αναφέρεται ότι «είναι απαραίτητο να αποτραπεί η χρήση, στην Ένωση, γενετικών πόρων ή συνδεόμενων με γενετικούς πόρους παραδοσιακών γνώσεων που έχουν αποκτηθεί παράνομα» (4). Εφόσον η υποχρέωση δήλωσης της χρήσης ισχύει μετά την ολοκλήρωση των σταδίων της έρευνας και της ανάπτυξης, δεν είναι δυνατόν να αποφευχθεί μια παράνομη χρήση των γενετικών πόρων ή μια χρήση που συνιστά αθέτηση των συμβατικών υποχρεώσεων· στην καλύτερη περίπτωση μπορούν να επιβληθούν κυρώσεις εκ των υστέρων. |
| --- | --- |

4.3.3

Αυτή η διάταξη αντιβαίνει ουσιαστικά στον πολιτικό στόχο της παρούσας πρότασης κανονισμού. Στην αιτιολογική σκέψη (8) αναφέρεται ότι «είναι απαραίτητο να αποτραπεί η χρήση, στην Ένωση, γενετικών πόρων ή συνδεόμενων με γενετικούς πόρους παραδοσιακών γνώσεων που έχουν αποκτηθεί παράνομα» (4). Εφόσον η υποχρέωση δήλωσης της χρήσης ισχύει μετά την ολοκλήρωση των σταδίων της έρευνας και της ανάπτυξης, δεν είναι δυνατόν να αποφευχθεί μια παράνομη χρήση των γενετικών πόρων ή μια χρήση που συνιστά αθέτηση των συμβατικών υποχρεώσεων· στην καλύτερη περίπτωση μπορούν να επιβληθούν κυρώσεις εκ των υστέρων.

| 4.3.4 | Δεν μπορεί να είναι προς το συμφέρον του βιομηχανικού ή του ερευνητικού κλάδου η δραστηριοποίησή τους σε ένα νομικό πλαίσιο που δεν ανταποκρίνεται στη θεμελιώδη του αποστολή, δηλαδή, την πρόληψη της βιοπειρατείας. |
| --- | --- |

4.3.4

Δεν μπορεί να είναι προς το συμφέρον του βιομηχανικού ή του ερευνητικού κλάδου η δραστηριοποίησή τους σε ένα νομικό πλαίσιο που δεν ανταποκρίνεται στη θεμελιώδη του αποστολή, δηλαδή, την πρόληψη της βιοπειρατείας.

| 4.3.5 | Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει, επίσης, ότι το άρθρο 7, παράγραφος 1 της πρότασης κανονισμού αφήνει περιθώρια ερμηνείας που πρέπει επειγόντως να αποσαφηνιστούν από την Επιτροπή, το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο. Το κείμενο της πρότασης κανονισμού μπορεί να ερμηνευθεί κατά τρόπο ώστε να συνάγεται ότι οι χρήστες που λαμβάνουν ιδιωτική χρηματοδότηση εξαιρούνται από την υποχρέωση δήλωσης της χρήσης. Εάν ίσχυε αυτή η ερμηνεία, σε συνδυασμό με την καθυστερημένη προθεσμία όσον αφορά την υποχρέωση δήλωσης της χρήσης, όπως προβλέπεται στο άρθρο 7, παράγραφος 2, το μεγαλύτερο μέρος των χρήσεων, καθώς και η εμπορική εκμετάλλευση των γενετικών πόρων και των συναφών παραδοσιακών γνώσεων θα πραγματοποιούνταν χωρίς καμία ενημέρωση των αρμόδιων αρχών. Κάτι τέτοιο θα καθιστούσε αδύνατο τον έλεγχο της συμμόρφωσης με την υποχρέωση καταμερισμού των οφελών στην περίπτωση της ιδιωτικά χρηματοδοτούμενης έρευνας και ανάπτυξης, καθώς και της επακόλουθης εμπορικής εκμετάλλευσης. |
| --- | --- |

4.3.5

Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει, επίσης, ότι το άρθρο 7, παράγραφος 1 της πρότασης κανονισμού αφήνει περιθώρια ερμηνείας που πρέπει επειγόντως να αποσαφηνιστούν από την Επιτροπή, το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο. Το κείμενο της πρότασης κανονισμού μπορεί να ερμηνευθεί κατά τρόπο ώστε να συνάγεται ότι οι χρήστες που λαμβάνουν ιδιωτική χρηματοδότηση εξαιρούνται από την υποχρέωση δήλωσης της χρήσης. Εάν ίσχυε αυτή η ερμηνεία, σε συνδυασμό με την καθυστερημένη προθεσμία όσον αφορά την υποχρέωση δήλωσης της χρήσης, όπως προβλέπεται στο άρθρο 7, παράγραφος 2, το μεγαλύτερο μέρος των χρήσεων, καθώς και η εμπορική εκμετάλλευση των γενετικών πόρων και των συναφών παραδοσιακών γνώσεων θα πραγματοποιούνταν χωρίς καμία ενημέρωση των αρμόδιων αρχών. Κάτι τέτοιο θα καθιστούσε αδύνατο τον έλεγχο της συμμόρφωσης με την υποχρέωση καταμερισμού των οφελών στην περίπτωση της ιδιωτικά χρηματοδοτούμενης έρευνας και ανάπτυξης, καθώς και της επακόλουθης εμπορικής εκμετάλλευσης.

| 4.3.6 | Σύμφωνα με το άρθρο 9, παράγραφος 3 του σχεδίου κανονισμού, οι αρμόδιες αρχές δύνανται να αποφασίσουν κατά πόσο θα διεξαγάγουν ελέγχους συγκεκριμένων χρηστών κατόπιν βάσιμων καταγγελιών από τρίτους, για παράδειγμα αναφορές για βιοπειρατεία από ΜΚΟ ή αυτόχθονες πληθυσμούς. Η διάταξη αυτή αντιβαίνει επίσης στον πολιτικό στόχο της πρότασης κανονισμού και πρέπει να αναδιατυπωθεί με δεσμευτικό τρόπο. |
| --- | --- |

4.3.6

Σύμφωνα με το άρθρο 9, παράγραφος 3 του σχεδίου κανονισμού, οι αρμόδιες αρχές δύνανται να αποφασίσουν κατά πόσο θα διεξαγάγουν ελέγχους συγκεκριμένων χρηστών κατόπιν βάσιμων καταγγελιών από τρίτους, για παράδειγμα αναφορές για βιοπειρατεία από ΜΚΟ ή αυτόχθονες πληθυσμούς. Η διάταξη αυτή αντιβαίνει επίσης στον πολιτικό στόχο της πρότασης κανονισμού και πρέπει να αναδιατυπωθεί με δεσμευτικό τρόπο.

| 4.3.7 | Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης με την υποχρέωση δέουσας επιμέλειας είναι δυνατόν να επιβάλλονται κυρώσεις (άρθρο 11) που περιλαμβάνουν έως και «την κατάσχεση γενετικών πόρων που έχουν αποκτηθεί παράνομα». Αυτές οι προτάσεις αποσκοπούν να εξασφαλίσουν «τη χρησιμοποίηση μόνο γενετικών πόρων που έχουν αποκτηθεί νόμιμα». Οι εν λόγω κυρώσεις επιβάλλονται μόνο στο στάδιο της «χρησιμοποίησης», κατά την έννοια της «έρευνας» και της «ανάπτυξης», αλλά όχι στο στάδιο της εμπορικής εκμετάλλευσης. Δεδομένου ότι το προτεινόμενο σύστημα ελέγχου, σύμφωνα με το άρθρο 7, παράγραφος 2, τίθεται πλήρως σε εφαρμογή μόνον κατά το στάδιο της εμπορικής εκμετάλλευσης, και ακόμη και τότε, απλώς εν μέρει, η απειλή των κυρώσεων μπορεί να θεωρηθεί, σε μεγάλο βαθμό, ως αναποτελεσματική. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία ότι, με την πρόταση κανονισμού, δημιουργείται στην ΕΕ μια κατάσταση όπου μπορούν να διατίθενται ελεύθερα στο εμπόριο προϊόντα που αποκτήθηκαν μέσω παράνομης χρήσης ή χρήσης που συνιστά αθέτηση συμβατικών υποχρεώσεων. |
| --- | --- |

4.3.7

Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης με την υποχρέωση δέουσας επιμέλειας είναι δυνατόν να επιβάλλονται κυρώσεις (άρθρο 11) που περιλαμβάνουν έως και «την κατάσχεση γενετικών πόρων που έχουν αποκτηθεί παράνομα». Αυτές οι προτάσεις αποσκοπούν να εξασφαλίσουν «τη χρησιμοποίηση μόνο γενετικών πόρων που έχουν αποκτηθεί νόμιμα». Οι εν λόγω κυρώσεις επιβάλλονται μόνο στο στάδιο της «χρησιμοποίησης», κατά την έννοια της «έρευνας» και της «ανάπτυξης», αλλά όχι στο στάδιο της εμπορικής εκμετάλλευσης. Δεδομένου ότι το προτεινόμενο σύστημα ελέγχου, σύμφωνα με το άρθρο 7, παράγραφος 2, τίθεται πλήρως σε εφαρμογή μόνον κατά το στάδιο της εμπορικής εκμετάλλευσης, και ακόμη και τότε, απλώς εν μέρει, η απειλή των κυρώσεων μπορεί να θεωρηθεί, σε μεγάλο βαθμό, ως αναποτελεσματική. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία ότι, με την πρόταση κανονισμού, δημιουργείται στην ΕΕ μια κατάσταση όπου μπορούν να διατίθενται ελεύθερα στο εμπόριο προϊόντα που αποκτήθηκαν μέσω παράνομης χρήσης ή χρήσης που συνιστά αθέτηση συμβατικών υποχρεώσεων.

Βρυξέλλες, 20 Μαρτίου 2013.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Staffan NILSSON

---

(1)  (COM(2012) 576 final, σ. 4)

1

(2)  (COM(2012) 576 final, σ. 5)

2

(3)  (COM(2012) 576 final, σ. 3)

3

(4)  COM(2012) 576 final, σ. 8

4

---

| 6.6.2013 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 161/77 |
| --- | --- | --- | --- |

6.6.2013

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 161/77

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με γενικό ενωσιακό πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον έως το 2020: “Ευημερία εντός των ορίων του πλανήτη μας” »

COM(2012) 710 final — 2012/0337 (COD)

2013/C 161/15

Εισηγητής: ο κ. RIBBE

Στις 10 Δεκεμβρίου 2012 και στις 12 Δεκεμβρίου 2012 και σύμφωνα με το άρθρο 192(3) της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αντιστοίχως αποφάσισαν να ζητήσουν τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα:

Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με γενικό ενωσιακό πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον έως το 2020 "Ευημερία εντός των ορίων του πλανήτη μας"

COM(2012) 710 final — 2012/0337 (COD).

Το ειδικευμένο τμήμα «Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 5 Μαρτίου 2013.

Κατά την 488η σύνοδο ολομέλειας, της 20ής και 21ης Μαρτίου 2013 (συνεδρίαση της 20ής Μαρτίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 82 ψήφους υπέρ, 4 κατά και 2 αποχές.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση έβδομου προγράμματος Δράσης για το Περιβάλλον (ΠΔΠ). Η έγκριση του προγράμματος εκ μέρους του Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου σηματοδοτεί την ύπαρξη συναίνεσης μεταξύ των οργάνων λήψης αποφάσεων της ΕΕ επί της περιβαλλοντικής πολιτικής ότι η κατάσταση του περιβάλλοντος παραμένει δραματική, ότι υπάρχουν σημαντικές ελλείψεις στην εφαρμογή της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για το περιβάλλον, ότι πολλές από τις προσπάθειες που έχουν γίνει μέχρι σήμερα για την επίλυση σημερινών και μελλοντικών προβλημάτων υπήρξαν ανεπαρκείς, καθώς και ότι πρέπει να αναληφθούν δράσεις στο πλαίσιο της περιβαλλοντικής πολιτικής στο χρονικό διάστημα έως το 2020. |
| --- | --- |

1.1

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση έβδομου προγράμματος Δράσης για το Περιβάλλον (ΠΔΠ). Η έγκριση του προγράμματος εκ μέρους του Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου σηματοδοτεί την ύπαρξη συναίνεσης μεταξύ των οργάνων λήψης αποφάσεων της ΕΕ επί της περιβαλλοντικής πολιτικής ότι η κατάσταση του περιβάλλοντος παραμένει δραματική, ότι υπάρχουν σημαντικές ελλείψεις στην εφαρμογή της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για το περιβάλλον, ότι πολλές από τις προσπάθειες που έχουν γίνει μέχρι σήμερα για την επίλυση σημερινών και μελλοντικών προβλημάτων υπήρξαν ανεπαρκείς, καθώς και ότι πρέπει να αναληφθούν δράσεις στο πλαίσιο της περιβαλλοντικής πολιτικής στο χρονικό διάστημα έως το 2020.

| 1.2 | Η πρόταση είναι σύμφωνη με την άποψη που εκφράστηκε επανειλημμένα από την ΕΟΚΕ ότι τα τρέχοντα περιβαλλοντικά προβλήματα της Ευρώπης δεν οφείλονται στην έλλειψη κατανόησης ή προτάσεων για την αντιμετώπισή τους, αλλά στην έλλειψη πολιτικής βούλησης. |
| --- | --- |

1.2

Η πρόταση είναι σύμφωνη με την άποψη που εκφράστηκε επανειλημμένα από την ΕΟΚΕ ότι τα τρέχοντα περιβαλλοντικά προβλήματα της Ευρώπης δεν οφείλονται στην έλλειψη κατανόησης ή προτάσεων για την αντιμετώπισή τους, αλλά στην έλλειψη πολιτικής βούλησης.

| 1.3 | Ωστόσο, το σχέδιο του έβδομου ΠΔΠ χαρακτηρίζεται από ασάφεια, τόσο γενικά όσο και σε σχέση με επιμέρους σημεία. Αν ο στόχος του προγράμματος, σύμφωνα με τον τίτλο του, είναι η "ευημερία εντός των ορίων του πλανήτη μας", θα πρέπει τουλάχιστον να περιλαμβάνει μια στοιχειώδη περιγραφή των εν λόγω ορίων και να εξηγεί λεπτομερώς τη σχέση μεταξύ συγκεκριμένων μέτρων πολιτικής και των επιδράσεών τους στην κοινωνική και οικονομική δραστηριότητα στην Ευρώπη. Δυστυχώς όμως, τα στοιχεία αυτά παραλείπονται από το έβδομο ΠΔΠ. |
| --- | --- |

1.3

Ωστόσο, το σχέδιο του έβδομου ΠΔΠ χαρακτηρίζεται από ασάφεια, τόσο γενικά όσο και σε σχέση με επιμέρους σημεία. Αν ο στόχος του προγράμματος, σύμφωνα με τον τίτλο του, είναι η "ευημερία εντός των ορίων του πλανήτη μας", θα πρέπει τουλάχιστον να περιλαμβάνει μια στοιχειώδη περιγραφή των εν λόγω ορίων και να εξηγεί λεπτομερώς τη σχέση μεταξύ συγκεκριμένων μέτρων πολιτικής και των επιδράσεών τους στην κοινωνική και οικονομική δραστηριότητα στην Ευρώπη. Δυστυχώς όμως, τα στοιχεία αυτά παραλείπονται από το έβδομο ΠΔΠ.

| 1.4 | Το έβδομο ΠΔΠ είναι επομένως περισσότερο μια έκθεση σχετικά με την κατάσταση του περιβάλλοντος παρά ένα πραγματικά στρατηγικό πολιτικό έγγραφο ή πρόγραμμα δράσης. |
| --- | --- |

1.4

Το έβδομο ΠΔΠ είναι επομένως περισσότερο μια έκθεση σχετικά με την κατάσταση του περιβάλλοντος παρά ένα πραγματικά στρατηγικό πολιτικό έγγραφο ή πρόγραμμα δράσης.

| 1.5 | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, στο έβδομο ΠΔΠ δεν λαμβάνεται αρκετά σαφής θέση σχετικά με τις οικονομικές και κοινωνικές αλλαγές που απαιτούνται για την επίτευξη των στόχων της περιβαλλοντικής πολιτικής. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι, όταν η Επιτροπή παρουσίασε την εμβληματική πρωτοβουλία "Μια Ευρώπη που χρησιμοποιεί αποτελεσματικά τους πόρους της", τόνισε ότι η επίτευξη των αναγκαίων αλλαγών θα απαιτήσει όχι μόνο τεχνολογικές βελτιώσεις και αλλαγές στη συμπεριφορά των παραγωγών και των καταναλωτών, αλλά "και μια σημαντική αναδιαμόρφωση των ενεργειακών, βιομηχανικών, γεωργικών και μεταφορικών συστημάτων". |
| --- | --- |

1.5

Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, στο έβδομο ΠΔΠ δεν λαμβάνεται αρκετά σαφής θέση σχετικά με τις οικονομικές και κοινωνικές αλλαγές που απαιτούνται για την επίτευξη των στόχων της περιβαλλοντικής πολιτικής. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι, όταν η Επιτροπή παρουσίασε την εμβληματική πρωτοβουλία "Μια Ευρώπη που χρησιμοποιεί αποτελεσματικά τους πόρους της", τόνισε ότι η επίτευξη των αναγκαίων αλλαγών θα απαιτήσει όχι μόνο τεχνολογικές βελτιώσεις και αλλαγές στη συμπεριφορά των παραγωγών και των καταναλωτών, αλλά "και μια σημαντική αναδιαμόρφωση των ενεργειακών, βιομηχανικών, γεωργικών και μεταφορικών συστημάτων".

| 1.6 | Το έβδομο ΠΔΠ αναλύει με ακρίβεια τις αδυναμίες στην εφαρμογή των προηγούμενων ΠΔΠ, αλλά δεν περιλαμβάνει σχεδόν καμία πρόταση για το πώς αυτές οι αποτυχίες μπορούν να μετριαστούν ή να εξαλειφθούν τελείως. Σχεδόν όλες οι θετικές εξελίξεις όσον αφορά τη φύση και το περιβάλλον απορρέουν από αιτήματα της κοινωνίας πολιτών. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, οι οργανώσεις της κοινωνίας πολιτών θα είναι βασικοί παράγοντες υλοποίησης του έβδομου ΠΔΠ. Ο ρόλος τους πρέπει να ενισχυθεί και να προβληθεί περισσότερο στο έβδομο ΠΔΠ με τη μορφή ενός πρόσθετου στόχου προτεραιότητας. |
| --- | --- |

1.6

Το έβδομο ΠΔΠ αναλύει με ακρίβεια τις αδυναμίες στην εφαρμογή των προηγούμενων ΠΔΠ, αλλά δεν περιλαμβάνει σχεδόν καμία πρόταση για το πώς αυτές οι αποτυχίες μπορούν να μετριαστούν ή να εξαλειφθούν τελείως. Σχεδόν όλες οι θετικές εξελίξεις όσον αφορά τη φύση και το περιβάλλον απορρέουν από αιτήματα της κοινωνίας πολιτών. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, οι οργανώσεις της κοινωνίας πολιτών θα είναι βασικοί παράγοντες υλοποίησης του έβδομου ΠΔΠ. Ο ρόλος τους πρέπει να ενισχυθεί και να προβληθεί περισσότερο στο έβδομο ΠΔΠ με τη μορφή ενός πρόσθετου στόχου προτεραιότητας.

| 1.7 | Ο ρόλος ενός αποτελεσματικού έβδομου ΠΔΠ πρέπει να είναι να περιγράψει σαφέστερα τον δρόμο που, με την υπέρβαση της συμβατικής περιβαλλοντικής πολιτικής που δίδει έμφαση στην τεχνολογία στο τέλος της παραγωγικής διαδικασίας, οδηγεί προς τη βιώσιμη ανάπτυξη. Η λήξη της στρατηγικής Ευρώπη 2020 συμπίπτει με αυτήν του έβδομου ΠΔΠ. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη επανειλημμένα δηλώσει ότι η στρατηγική Ευρώπη 2020 δεν μπορεί να υποκαταστήσει μια ευρωπαϊκή στρατηγική βιωσιμότητας που ορίζει τους στόχους και τις στρατηγικές για την αειφόρο ανάπτυξη στην Ευρώπη, με έναν μακροπρόθεσμο ορίζοντα σχεδιασμού και ισόρροπη εξέταση των οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών διαστάσεων. Καλεί λοιπόν το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να θέσουν ως στόχο στο έβδομο ΠΔΠ την ανάπτυξη μιας νέας συνολικής στρατηγικής βιωσιμότητας της ΕΕ, όπως ζητήθηκε από το Συμβούλιο των Υπουργών Περιβάλλοντος, στα συμπεράσματά του σχετικά με τη Διάσκεψη Ρίο +20 των Ηνωμένων Εθνών για τη βιώσιμη ανάπτυξη (Σημείο 3 των συμπερασμάτων της Διάσκεψης Ρίο +20: Αποτελέσματα και συνέχεια της διάσκεψης κορυφής UCSD 2012. 3 194η συνεδρίαση του Συμβουλίου ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, Λουξεμβούργο, 25 Οκτωβρίου 2012). Αυτό θα προσδώσει πραγματικά προστιθέμενη αξία στο έβδομο ΠΔΠ. |
| --- | --- |

1.7

Ο ρόλος ενός αποτελεσματικού έβδομου ΠΔΠ πρέπει να είναι να περιγράψει σαφέστερα τον δρόμο που, με την υπέρβαση της συμβατικής περιβαλλοντικής πολιτικής που δίδει έμφαση στην τεχνολογία στο τέλος της παραγωγικής διαδικασίας, οδηγεί προς τη βιώσιμη ανάπτυξη. Η λήξη της στρατηγικής Ευρώπη 2020 συμπίπτει με αυτήν του έβδομου ΠΔΠ. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη επανειλημμένα δηλώσει ότι η στρατηγική Ευρώπη 2020 δεν μπορεί να υποκαταστήσει μια ευρωπαϊκή στρατηγική βιωσιμότητας που ορίζει τους στόχους και τις στρατηγικές για την αειφόρο ανάπτυξη στην Ευρώπη, με έναν μακροπρόθεσμο ορίζοντα σχεδιασμού και ισόρροπη εξέταση των οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών διαστάσεων. Καλεί λοιπόν το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να θέσουν ως στόχο στο έβδομο ΠΔΠ την ανάπτυξη μιας νέας συνολικής στρατηγικής βιωσιμότητας της ΕΕ, όπως ζητήθηκε από το Συμβούλιο των Υπουργών Περιβάλλοντος, στα συμπεράσματά του σχετικά με τη Διάσκεψη Ρίο +20 των Ηνωμένων Εθνών για τη βιώσιμη ανάπτυξη (Σημείο 3 των συμπερασμάτων της Διάσκεψης Ρίο +20: Αποτελέσματα και συνέχεια της διάσκεψης κορυφής UCSD 2012. 3 194η συνεδρίαση του Συμβουλίου ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, Λουξεμβούργο, 25 Οκτωβρίου 2012). Αυτό θα προσδώσει πραγματικά προστιθέμενη αξία στο έβδομο ΠΔΠ.

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Τα προγράμματα δράσης για το περιβάλλον (ΠΔΠ) - εκ των οποίων έχουν υπάρξει τώρα έξι - έχουν συμβάλει σημαντικά στην ανάπτυξη και τη διαμόρφωση της περιβαλλοντικής πολιτικής της ΕΕ από τις αρχές της δεκαετίας του '70. Το έκτο πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον έληξε τον Ιούλιο του 2012. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει έκτοτε ζητήσει από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να προτείνουν διάδοχο πρόγραμμα. |
| --- | --- |

2.1

Τα προγράμματα δράσης για το περιβάλλον (ΠΔΠ) - εκ των οποίων έχουν υπάρξει τώρα έξι - έχουν συμβάλει σημαντικά στην ανάπτυξη και τη διαμόρφωση της περιβαλλοντικής πολιτικής της ΕΕ από τις αρχές της δεκαετίας του '70. Το έκτο πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον έληξε τον Ιούλιο του 2012. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει έκτοτε ζητήσει από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να προτείνουν διάδοχο πρόγραμμα.

| 2.2 | Σύμφωνα με την Επιτροπή, το προτεινόμενο έβδομο ΠΔΠ στόχο έχει να ενισχύσει τη συμβολή της περιβαλλοντικής πολιτικής στην προστασία των φυσικών πόρων, για τη μετάβαση σε μια αποδοτική από άποψης χρήσης πόρων οικονομίας χαμηλών εκπομπών άνθρακα, καθώς και για την προστασία της ανθρώπινης υγείας. |
| --- | --- |

2.2

Σύμφωνα με την Επιτροπή, το προτεινόμενο έβδομο ΠΔΠ στόχο έχει να ενισχύσει τη συμβολή της περιβαλλοντικής πολιτικής στην προστασία των φυσικών πόρων, για τη μετάβαση σε μια αποδοτική από άποψης χρήσης πόρων οικονομίας χαμηλών εκπομπών άνθρακα, καθώς και για την προστασία της ανθρώπινης υγείας.

| 2.3 | Η πρόταση προβαίνει σε απολογισμό της κατάστασης του περιβάλλοντος, αναφερόμενη ειδικότερα στο πρόβλημα της συνεχιζόμενης απώλειας φυσικού κεφαλαίου, συμπεριλαμβανομένης της βιοποικιλότητας. Καταγγέλλει επίσης τη διαρκή κατασπατάληση φυσικών πόρων μέσω της μη αποδοτικής χρήσης τους, καθώς και τη συνεχιζόμενη ρύπανση του αέρα και του νερού και τη μόλυνση από επικίνδυνες ουσίες. |
| --- | --- |

2.3

Η πρόταση προβαίνει σε απολογισμό της κατάστασης του περιβάλλοντος, αναφερόμενη ειδικότερα στο πρόβλημα της συνεχιζόμενης απώλειας φυσικού κεφαλαίου, συμπεριλαμβανομένης της βιοποικιλότητας. Καταγγέλλει επίσης τη διαρκή κατασπατάληση φυσικών πόρων μέσω της μη αποδοτικής χρήσης τους, καθώς και τη συνεχιζόμενη ρύπανση του αέρα και του νερού και τη μόλυνση από επικίνδυνες ουσίες.

| 2.4 | Στην πρόταση επισημαίνεται ως βασικό αίτιο του προβλήματος η ανεπαρκής εφαρμογή από τα κράτη μέλη της ισχύουσας νομοθεσίας για το περιβάλλον και των καθιερωμένων προτύπων. |
| --- | --- |

2.4

Στην πρόταση επισημαίνεται ως βασικό αίτιο του προβλήματος η ανεπαρκής εφαρμογή από τα κράτη μέλη της ισχύουσας νομοθεσίας για το περιβάλλον και των καθιερωμένων προτύπων.

| 2.5 | Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα πως "υπάρχουν ενδείξεις ότι τα πλανητικά όρια για τη βιοποικιλότητα, την κλιματική αλλαγή και τον κύκλο του αζώτου έχουν ήδη παραβιαστεί". |
| --- | --- |

2.5

Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα πως "υπάρχουν ενδείξεις ότι τα πλανητικά όρια για τη βιοποικιλότητα, την κλιματική αλλαγή και τον κύκλο του αζώτου έχουν ήδη παραβιαστεί".

| 2.6 | Η έβδομη EAP αντιπαραθέτει αυτό με ένα όραμα "ευημερίας εντός των ορίων του πλανήτη μας" για το 2050, και καθορίζει ένα πλαίσιο δράσης για την περιβαλλοντική πολιτική το 2020 που εστιάζει σε εννέα στόχους προτεραιότητας: |
| --- | --- |

2.6

Η έβδομη EAP αντιπαραθέτει αυτό με ένα όραμα "ευημερίας εντός των ορίων του πλανήτη μας" για το 2050, και καθορίζει ένα πλαίσιο δράσης για την περιβαλλοντική πολιτική το 2020 που εστιάζει σε εννέα στόχους προτεραιότητας:

| 2.7 | Η ΕΟΚΕ συμμετείχε στα προκαταρκτικά στάδια των συζητήσεων σχετικά με το έβδομο ΠΔΠ (1), με διερευνητική γνωμοδότηση που εξέδωσε κατόπιν αιτήματος της δανικής Προεδρίας στην οποία τόνιζε ότι τα σημερινά περιβαλλοντικά προβλήματα της Ευρώπης οφείλονται στην έλλειψη πολιτικής βούλησης. Η ΕΟΚΕ θεωρούσε ότι δεν ήταν σαφής η σχέση του έβδομου ΠΔΠ με τη στρατηγική Ευρώπη 2020 αλλά και την εμβληματική πρωτοβουλία και τον χάρτη πορείας "Μια Ευρώπη που χρησιμοποιεί αποτελεσματικά τους πόρους της". Συνιστούσε αναβίωση της στρατηγικής για την αειφορία, την υιοθέτηση ενός λειτουργικού έβδομου ΠΔΠ για τη στρατηγική εφαρμογή της περιβαλλοντικής πολιτικής, την ενσωμάτωση σε αυτήν της εμβληματικής πρωτοβουλίας "Μια Ευρώπη που χρησιμοποιεί αποτελεσματικά τους πόρους της" με όλες τις επιμέρους πρωτοβουλίες, καθώς και την εξασφάλιση στενού και προσεκτικού συντονισμού μεταξύ περιβαλλοντικής και οικονομικής πολιτικής. |
| --- | --- |

2.7

Η ΕΟΚΕ συμμετείχε στα προκαταρκτικά στάδια των συζητήσεων σχετικά με το έβδομο ΠΔΠ (1), με διερευνητική γνωμοδότηση που εξέδωσε κατόπιν αιτήματος της δανικής Προεδρίας στην οποία τόνιζε ότι τα σημερινά περιβαλλοντικά προβλήματα της Ευρώπης οφείλονται στην έλλειψη πολιτικής βούλησης. Η ΕΟΚΕ θεωρούσε ότι δεν ήταν σαφής η σχέση του έβδομου ΠΔΠ με τη στρατηγική Ευρώπη 2020 αλλά και την εμβληματική πρωτοβουλία και τον χάρτη πορείας "Μια Ευρώπη που χρησιμοποιεί αποτελεσματικά τους πόρους της". Συνιστούσε αναβίωση της στρατηγικής για την αειφορία, την υιοθέτηση ενός λειτουργικού έβδομου ΠΔΠ για τη στρατηγική εφαρμογή της περιβαλλοντικής πολιτικής, την ενσωμάτωση σε αυτήν της εμβληματικής πρωτοβουλίας "Μια Ευρώπη που χρησιμοποιεί αποτελεσματικά τους πόρους της" με όλες τις επιμέρους πρωτοβουλίες, καθώς και την εξασφάλιση στενού και προσεκτικού συντονισμού μεταξύ περιβαλλοντικής και οικονομικής πολιτικής.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1 | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, η κύρια προστιθέμενη πολιτική αξία του έβδομου ΠΔΠ έγκειται στο ότι, σε αντίθεση με υφιστάμενες στρατηγικές περιβαλλοντικής πολιτικής της Επιτροπής, εμβληματικές πρωτοβουλίες και χάρτες πορείας, το ΠΔΠ θα πρέπει να εγκριθεί από το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο, πράγμα που δημιουργεί μια ορισμένη συναίνεση μεταξύ των οργάνων λήψης αποφάσεων της ΕΕ όσον αφορά το τι πρέπει να γίνει στο πλαίσιο της περιβαλλοντικής πολιτικής μέχρι το 2020. |
| --- | --- |

3.1

Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, η κύρια προστιθέμενη πολιτική αξία του έβδομου ΠΔΠ έγκειται στο ότι, σε αντίθεση με υφιστάμενες στρατηγικές περιβαλλοντικής πολιτικής της Επιτροπής, εμβληματικές πρωτοβουλίες και χάρτες πορείας, το ΠΔΠ θα πρέπει να εγκριθεί από το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο, πράγμα που δημιουργεί μια ορισμένη συναίνεση μεταξύ των οργάνων λήψης αποφάσεων της ΕΕ όσον αφορά το τι πρέπει να γίνει στο πλαίσιο της περιβαλλοντικής πολιτικής μέχρι το 2020.

| 3.2 | Το έβδομο ΠΔΠ παρέχει έτσι ένα σημείο αναφοράς για τις μελλοντικές αποφάσεις των υπευθύνων για τη χάραξη πολιτικής και των Θεσμών σε επίπεδο ΕΕ, καθώς και στα κράτη μέλη, στα οποία η ΠΔΠ ισχύει επίσης. |
| --- | --- |

3.2

Το έβδομο ΠΔΠ παρέχει έτσι ένα σημείο αναφοράς για τις μελλοντικές αποφάσεις των υπευθύνων για τη χάραξη πολιτικής και των Θεσμών σε επίπεδο ΕΕ, καθώς και στα κράτη μέλη, στα οποία η ΠΔΠ ισχύει επίσης.

| 3.3 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί επίσης τη δημοσίευση του έβδομου ΠΔΠ επειδή, με την υιοθέτησή του σε μια δεσμευτική απόφαση, το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο καθιστούν από κοινού σαφές ότι η περιβαλλοντική κατάσταση παραμένει πολύ σοβαρή, ότι υπάρχουν σημαντικές ελλείψεις στην εφαρμογή της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για το περιβάλλον και ότι πολλές από τις προσπάθειες που έχουν γίνει μέχρι σήμερα για την επίλυση σημερινών και μελλοντικών προβλημάτων υπήρξαν ανεπαρκείς. |
| --- | --- |

3.3

Η ΕΟΚΕ επικροτεί επίσης τη δημοσίευση του έβδομου ΠΔΠ επειδή, με την υιοθέτησή του σε μια δεσμευτική απόφαση, το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο καθιστούν από κοινού σαφές ότι η περιβαλλοντική κατάσταση παραμένει πολύ σοβαρή, ότι υπάρχουν σημαντικές ελλείψεις στην εφαρμογή της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για το περιβάλλον και ότι πολλές από τις προσπάθειες που έχουν γίνει μέχρι σήμερα για την επίλυση σημερινών και μελλοντικών προβλημάτων υπήρξαν ανεπαρκείς.

| 3.4 | Όσον αφορά το περιεχόμενο, το πρόγραμμα επαναλαμβάνει κατ' ουσία ό,τι έχει ήδη περιγραφεί στις ανακοινώσεις τις σχετικές με την περιβαλλοντική πολιτική, τις στρατηγικές της Επιτροπής, τις εμβληματικές πρωτοβουλίες και χάρτες πορείας, αν και η απόφαση του Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου δίδει μεγαλύτερη πολιτική έμφαση στα στοιχεία αυτά. |
| --- | --- |

3.4

Όσον αφορά το περιεχόμενο, το πρόγραμμα επαναλαμβάνει κατ' ουσία ό,τι έχει ήδη περιγραφεί στις ανακοινώσεις τις σχετικές με την περιβαλλοντική πολιτική, τις στρατηγικές της Επιτροπής, τις εμβληματικές πρωτοβουλίες και χάρτες πορείας, αν και η απόφαση του Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου δίδει μεγαλύτερη πολιτική έμφαση στα στοιχεία αυτά.

| 3.5 | Ωστόσο, το σχέδιο του έβδομου ΠΔΠ χαρακτηρίζεται από ασάφεια, τόσο γενικά όσο και σε σχέση με επιμέρους σημεία. Αν ο στόχος του προγράμματος, σύμφωνα με τον τίτλο του, είναι η "...ευημερία εντός των ορίων του πλανήτη μας", θα πρέπει τουλάχιστον να περιλαμβάνει μια στοιχειώδη περιγραφή των εν λόγω ορίων και να εξηγεί λεπτομερώς τη σχέση μεταξύ συγκεκριμένων μέτρων πολιτικής και των επιδράσεών τους στην κοινωνική και οικονομική δραστηριότητα στην Ευρώπη. Δυστυχώς όμως, τα στοιχεία αυτά παραλείπονται από το έβδομο ΠΔΠ. |
| --- | --- |

3.5

Ωστόσο, το σχέδιο του έβδομου ΠΔΠ χαρακτηρίζεται από ασάφεια, τόσο γενικά όσο και σε σχέση με επιμέρους σημεία. Αν ο στόχος του προγράμματος, σύμφωνα με τον τίτλο του, είναι η "...ευημερία εντός των ορίων του πλανήτη μας", θα πρέπει τουλάχιστον να περιλαμβάνει μια στοιχειώδη περιγραφή των εν λόγω ορίων και να εξηγεί λεπτομερώς τη σχέση μεταξύ συγκεκριμένων μέτρων πολιτικής και των επιδράσεών τους στην κοινωνική και οικονομική δραστηριότητα στην Ευρώπη. Δυστυχώς όμως, τα στοιχεία αυτά παραλείπονται από το έβδομο ΠΔΠ.

| 3.6 | Στα σημεία στα οποία το πρόγραμμα γίνεται κάπως σαφέστερο, δεν καθορίζονται συγκεκριμένες αρμοδιότητες και κριτήρια αξιολόγησης που θα επιτρέψουν την παρακολούθηση της επίτευξης των στόχων και της υλοποίησης των μέτρων. |
| --- | --- |

3.6

Στα σημεία στα οποία το πρόγραμμα γίνεται κάπως σαφέστερο, δεν καθορίζονται συγκεκριμένες αρμοδιότητες και κριτήρια αξιολόγησης που θα επιτρέψουν την παρακολούθηση της επίτευξης των στόχων και της υλοποίησης των μέτρων.

| 3.7 | Το έβδομο ΠΔΠ είναι επομένως περισσότερο μια έκθεση σχετικά με την κατάσταση του περιβάλλοντος παρά ένα πραγματικά στρατηγικό πολιτικό έγγραφο ή πρόγραμμα δράσης. Το γεγονός αυτό κρίνεται απογοητευτικό από την ΕΟΚΕ, η οποία στη διερευνητική γνωμοδότησή της σχετικά με το έβδομο ΠΔΠ, αλλά και σε διερευνητική γνωμοδότηση που εξέδωσε ήδη το 2004 σχετικά με την αξιολόγηση της στρατηγικής της ΕΕ για τη βιώσιμη ανάπτυξη
   (2), ζήτησε τη θέσπιση τέτοιων ακριβώς συγκεκριμένων και απτών εμβληματικών πρωτοβουλιών. |
| --- | --- |

3.7

Το έβδομο ΠΔΠ είναι επομένως περισσότερο μια έκθεση σχετικά με την κατάσταση του περιβάλλοντος παρά ένα πραγματικά στρατηγικό πολιτικό έγγραφο ή πρόγραμμα δράσης. Το γεγονός αυτό κρίνεται απογοητευτικό από την ΕΟΚΕ, η οποία στη διερευνητική γνωμοδότησή της σχετικά με το έβδομο ΠΔΠ, αλλά και σε διερευνητική γνωμοδότηση που εξέδωσε ήδη το 2004 σχετικά με την αξιολόγηση της στρατηγικής της ΕΕ για τη βιώσιμη ανάπτυξη
   (2), ζήτησε τη θέσπιση τέτοιων ακριβώς συγκεκριμένων και απτών εμβληματικών πρωτοβουλιών.

| 3.8 | Πρέπει να σημειωθεί ότι η ζωτικής σημασίας προοπτική της περιβαλλοντικής πολιτικής μετά το 2020 είναι πάρα πολύ αμυδρή. Έχει ήδη καταστεί σαφές ότι ένας ορίζοντας προγραμματισμού μέχρι το 2020 είναι πολύ περιορισμένος από άποψη ενεργειακής και κλιματικής πολιτικής. Δεν καθίσταται προφανές από το έβδομο ΠΔΠ κατά πόσον οι στόχοι και τα μέτρα που προτείνονται για το 2020 είναι κατάλληλα και επαρκή για να υλοποιηθεί ως ρεαλιστικός στόχος το όραμα της «ευημερίας εντός των ορίων του πλανήτη μας» μέχρι το 2050. Πρέπει παράλληλα να υπάρχει τουλάχιστον ένα ενδεικτικό σχέδιο των μελλοντικών στόχων για το 2030 και το 2040, στην πορεία προς την επίτευξη αυτού του οράματος μέχρι το 2050. Επιπλέον, το 2020 είναι ένας πολύ περιορισμένος χρονικός ορίζοντας που δεν εξασφαλίζει μακροπρόθεσμες επενδύσεις στην πράσινη οικονομία. |
| --- | --- |

3.8

Πρέπει να σημειωθεί ότι η ζωτικής σημασίας προοπτική της περιβαλλοντικής πολιτικής μετά το 2020 είναι πάρα πολύ αμυδρή. Έχει ήδη καταστεί σαφές ότι ένας ορίζοντας προγραμματισμού μέχρι το 2020 είναι πολύ περιορισμένος από άποψη ενεργειακής και κλιματικής πολιτικής. Δεν καθίσταται προφανές από το έβδομο ΠΔΠ κατά πόσον οι στόχοι και τα μέτρα που προτείνονται για το 2020 είναι κατάλληλα και επαρκή για να υλοποιηθεί ως ρεαλιστικός στόχος το όραμα της «ευημερίας εντός των ορίων του πλανήτη μας» μέχρι το 2050. Πρέπει παράλληλα να υπάρχει τουλάχιστον ένα ενδεικτικό σχέδιο των μελλοντικών στόχων για το 2030 και το 2040, στην πορεία προς την επίτευξη αυτού του οράματος μέχρι το 2050. Επιπλέον, το 2020 είναι ένας πολύ περιορισμένος χρονικός ορίζοντας που δεν εξασφαλίζει μακροπρόθεσμες επενδύσεις στην πράσινη οικονομία.

| 3.9 | Η εναρμόνιση του χρονικού ορίζοντα για τον σχεδιασμό περιβαλλοντικής δράσης με τη στρατηγική Ευρώπη 2020 και τις σχετικές εμβληματικές πρωτοβουλίες είναι κατ' αρχήν ευπρόσδεκτη. Το χρονοδιάγραμμα συμπίπτει, επίσης, με το δημοσιονομικό πλαίσιο 2014-2020, πράγμα το οποίο θα αποτελέσει σημαντικό πλεονέκτημα, εφόσον δημιουργηθούν οι απαραίτητες διασυνδέσεις. Παρά το γεγονός ότι μία από τις εννέα προτεραιότητες που περιγράφονται είναι η εξασφάλιση των αναγκαίων επενδύσεων για την περιβαλλοντική πολιτική και πέραν του ότι το πρόγραμμα έρχεται πολύ αργά, οι αναφορές στο μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό προγραμματισμό της ΕΕ κατά την περιγραφή των απαιτήσεων είναι πολύ αόριστες για να επηρεάσουν το έβδομο ΠΔΠ. |
| --- | --- |

3.9

Η εναρμόνιση του χρονικού ορίζοντα για τον σχεδιασμό περιβαλλοντικής δράσης με τη στρατηγική Ευρώπη 2020 και τις σχετικές εμβληματικές πρωτοβουλίες είναι κατ' αρχήν ευπρόσδεκτη. Το χρονοδιάγραμμα συμπίπτει, επίσης, με το δημοσιονομικό πλαίσιο 2014-2020, πράγμα το οποίο θα αποτελέσει σημαντικό πλεονέκτημα, εφόσον δημιουργηθούν οι απαραίτητες διασυνδέσεις. Παρά το γεγονός ότι μία από τις εννέα προτεραιότητες που περιγράφονται είναι η εξασφάλιση των αναγκαίων επενδύσεων για την περιβαλλοντική πολιτική και πέραν του ότι το πρόγραμμα έρχεται πολύ αργά, οι αναφορές στο μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό προγραμματισμό της ΕΕ κατά την περιγραφή των απαιτήσεων είναι πολύ αόριστες για να επηρεάσουν το έβδομο ΠΔΠ.

| 3.10 | Οι εννέα στόχοι προτεραιότητας που προσδιορίζονται στο έβδομο ΠΔΠ είναι επίσης επιδεκτικοί κριτικής. Για παράδειγμα, το "αστικό περιβάλλον" είναι ένα θέμα που αναφέρθηκε επανειλημμένα σε προηγούμενα ΠΔΠ. Παρά τη μεγάλη σημασία της "πολιτικής αστικού περιβάλλοντος", η επιρροή της ΕΕ σε αυτόν τον τομέα είναι σχετικά μικρή. Πολύ περισσότερη επιρροή ασκεί η ΕΕ επί της πολιτικής μεταφορών, η ιδιαίτερη σημασία της οποίας για την προστασία του κλίματος έχει επανειλημμένα τονιστεί από την Επιτροπή. Παρ' όλα αυτά, η πολιτική μεταφορών μόλις που αναφέρεται στο προτεινόμενο έβδομο ΠΔΠ. |
| --- | --- |

3.10

Οι εννέα στόχοι προτεραιότητας που προσδιορίζονται στο έβδομο ΠΔΠ είναι επίσης επιδεκτικοί κριτικής. Για παράδειγμα, το "αστικό περιβάλλον" είναι ένα θέμα που αναφέρθηκε επανειλημμένα σε προηγούμενα ΠΔΠ. Παρά τη μεγάλη σημασία της "πολιτικής αστικού περιβάλλοντος", η επιρροή της ΕΕ σε αυτόν τον τομέα είναι σχετικά μικρή. Πολύ περισσότερη επιρροή ασκεί η ΕΕ επί της πολιτικής μεταφορών, η ιδιαίτερη σημασία της οποίας για την προστασία του κλίματος έχει επανειλημμένα τονιστεί από την Επιτροπή. Παρ' όλα αυτά, η πολιτική μεταφορών μόλις που αναφέρεται στο προτεινόμενο έβδομο ΠΔΠ.

| 3.11 | Η ΕΟΚΕ κρίνει σκόπιμη τη στρατηγική ενσωμάτωση της κοινωνίας πολιτών στο ΠΔΠ με τη θέσπιση ιδιαίτερου στόχου προτεραιότητας (βλ. 4.4.9). |
| --- | --- |

3.11

Η ΕΟΚΕ κρίνει σκόπιμη τη στρατηγική ενσωμάτωση της κοινωνίας πολιτών στο ΠΔΠ με τη θέσπιση ιδιαίτερου στόχου προτεραιότητας (βλ. 4.4.9).

| 3.12 | Η εξωτερική εμπορική πολιτική έχει επίσης τόσο άμεση σχέση με την ευρωπαϊκή πολιτική για το περιβάλλον και την αειφορία που θα μπορούσε τουλάχιστον να θεωρηθεί ως προτεραιότητα ίσης σημασίας με το "αστικό περιβάλλον" (3). |
| --- | --- |

3.12

Η εξωτερική εμπορική πολιτική έχει επίσης τόσο άμεση σχέση με την ευρωπαϊκή πολιτική για το περιβάλλον και την αειφορία που θα μπορούσε τουλάχιστον να θεωρηθεί ως προτεραιότητα ίσης σημασίας με το "αστικό περιβάλλον" (3).

| 3.13 | Η ΕΟΚΕ θα ήθελε να επισημάνει ότι, όταν η Επιτροπή παρουσίασε την εμβληματική πρωτοβουλία "Μια Ευρώπη που χρησιμοποιεί αποτελεσματικά πους πόρους της", τόνισε ότι η επίτευξη των αναγκαίων αλλαγών θα απαιτήσει όχι μόνο τεχνολογικές βελτιώσεις και αλλαγές στη συμπεριφορά των παραγωγών και των καταναλωτών, αλλά "... και μια σημαντική αναδιαμόρφωση των ενεργειακών, βιομηχανικών, γεωργικών και μεταφορικών συστημάτων". Το έβδομο ΠΔΠ θα αποτύχει αν συνεχίσει να επαναλαμβάνει ότι οι περιβαλλοντικές ανάγκες πρέπει να αντανακλώνται σε άλλους τομείς πολιτικής, χωρίς να δείχνει πώς μπορεί να επιτευχθεί "σημαντική αναδιαμόρφωση" ορισμένων τομέων με γνώμονα μια βιώσιμη οικονομία και ένα βιώσιμο τρόπο ζωής. |
| --- | --- |

3.13

Η ΕΟΚΕ θα ήθελε να επισημάνει ότι, όταν η Επιτροπή παρουσίασε την εμβληματική πρωτοβουλία "Μια Ευρώπη που χρησιμοποιεί αποτελεσματικά πους πόρους της", τόνισε ότι η επίτευξη των αναγκαίων αλλαγών θα απαιτήσει όχι μόνο τεχνολογικές βελτιώσεις και αλλαγές στη συμπεριφορά των παραγωγών και των καταναλωτών, αλλά "... και μια σημαντική αναδιαμόρφωση των ενεργειακών, βιομηχανικών, γεωργικών και μεταφορικών συστημάτων". Το έβδομο ΠΔΠ θα αποτύχει αν συνεχίσει να επαναλαμβάνει ότι οι περιβαλλοντικές ανάγκες πρέπει να αντανακλώνται σε άλλους τομείς πολιτικής, χωρίς να δείχνει πώς μπορεί να επιτευχθεί "σημαντική αναδιαμόρφωση" ορισμένων τομέων με γνώμονα μια βιώσιμη οικονομία και ένα βιώσιμο τρόπο ζωής.

| 3.14 | Δεν αξιοποιείται, επίσης, η ευκαιρία να διασαφηνιστεί περισσότερο η σημασία της προστασίας των πόρων και του περιβάλλοντος για την οικονομική ανάπτυξη και τη δημιουργία νέων και εξειδικευμένων θέσεων εργασίας. Στο σημείο αυτό η ΕΟΚΕ παραπέμπει στις προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της (4). Πρέπει να προβληθούν με πολύ καλύτερο τρόπο οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ περιβαλλοντικής, κοινωνικής, οικονομικής και αναπτυξιακής πολιτικής, δηλαδή οι βασικές διαστάσεις της αειφορίας. |
| --- | --- |

3.14

Δεν αξιοποιείται, επίσης, η ευκαιρία να διασαφηνιστεί περισσότερο η σημασία της προστασίας των πόρων και του περιβάλλοντος για την οικονομική ανάπτυξη και τη δημιουργία νέων και εξειδικευμένων θέσεων εργασίας. Στο σημείο αυτό η ΕΟΚΕ παραπέμπει στις προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της (4). Πρέπει να προβληθούν με πολύ καλύτερο τρόπο οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ περιβαλλοντικής, κοινωνικής, οικονομικής και αναπτυξιακής πολιτικής, δηλαδή οι βασικές διαστάσεις της αειφορίας.

| 3.15 | Επομένως, είναι επίσης σαφές ότι η σημασία και ο ρόλος του έβδομου ΠΔΠ πρέπει να είναι να περιγράψει πολύ σαφέστερα τον δρόμο που, με την υπέρβαση της συμβατικής περιβαλλοντικής πολιτικής με έμφαση στην τεχνολογία στο τέλος της παραγωγικής διαδικασίας, οδηγεί προς τη βιώσιμη ανάπτυξη. Η λήξη της στρατηγικής Ευρώπη 2020 συμπίπτει με αυτήν του έβδομου ΠΔΠ. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη επανειλημμένα δηλώσει ότι η στρατηγική Ευρώπη 2020 δεν μπορεί να υποκαταστήσει μια ευρωπαϊκή στρατηγική βιωσιμότητας που ορίζει τους στόχους και τις στρατηγικές για την αειφόρο ανάπτυξη στην Ευρώπη, με ένα μακροπρόθεσμο ορίζοντα σχεδιασμού και ισόρροπη εξέταση των οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών διαστάσεων. Καλεί λοιπόν το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να θέσουν ως στόχο στο έβδομο ΠΔΠ την ανάπτυξη μιας νέας συνολικής στρατηγικής βιωσιμότητας της ΕΕ, όπως ζητήθηκε από το Συμβούλιο των Υπουργών Περιβάλλοντος, στα συμπεράσματά του σχετικά με τη Διάσκεψη Ρίο +20 των Ηνωμένων Εθνών για τη βιώσιμη ανάπτυξη (Σημείο 3 των συμπερασμάτων της Διάσκεψης Ρίο +20: Αποτελέσματα και συνέχεια της διάσκεψης κορυφής UCSD 2012. 3 194η συνεδρίαση του Συμβουλίου ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, Λουξεμβούργο, 25 Οκτωβρίου 2012). Αυτό θα προσδώσει πραγματικά προστιθέμενη αξία στο έβδομο ΠΔΠ. |
| --- | --- |

3.15

Επομένως, είναι επίσης σαφές ότι η σημασία και ο ρόλος του έβδομου ΠΔΠ πρέπει να είναι να περιγράψει πολύ σαφέστερα τον δρόμο που, με την υπέρβαση της συμβατικής περιβαλλοντικής πολιτικής με έμφαση στην τεχνολογία στο τέλος της παραγωγικής διαδικασίας, οδηγεί προς τη βιώσιμη ανάπτυξη. Η λήξη της στρατηγικής Ευρώπη 2020 συμπίπτει με αυτήν του έβδομου ΠΔΠ. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη επανειλημμένα δηλώσει ότι η στρατηγική Ευρώπη 2020 δεν μπορεί να υποκαταστήσει μια ευρωπαϊκή στρατηγική βιωσιμότητας που ορίζει τους στόχους και τις στρατηγικές για την αειφόρο ανάπτυξη στην Ευρώπη, με ένα μακροπρόθεσμο ορίζοντα σχεδιασμού και ισόρροπη εξέταση των οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών διαστάσεων. Καλεί λοιπόν το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να θέσουν ως στόχο στο έβδομο ΠΔΠ την ανάπτυξη μιας νέας συνολικής στρατηγικής βιωσιμότητας της ΕΕ, όπως ζητήθηκε από το Συμβούλιο των Υπουργών Περιβάλλοντος, στα συμπεράσματά του σχετικά με τη Διάσκεψη Ρίο +20 των Ηνωμένων Εθνών για τη βιώσιμη ανάπτυξη (Σημείο 3 των συμπερασμάτων της Διάσκεψης Ρίο +20: Αποτελέσματα και συνέχεια της διάσκεψης κορυφής UCSD 2012. 3 194η συνεδρίαση του Συμβουλίου ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, Λουξεμβούργο, 25 Οκτωβρίου 2012). Αυτό θα προσδώσει πραγματικά προστιθέμενη αξία στο έβδομο ΠΔΠ.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

4.1   Στο σημείο αυτό, η ΕΟΚΕ σχολιάζει από τις εννέα προτεραιότητες μόνο αυτές στις οποίες αποδίδει ιδιαίτερη σημασία:

4.2   Στόχος προτεραιότητας αριθ. 1: Προστασία, διατήρηση και ενίσχυση του φυσικού κεφαλαίου της ΕΕ

| 4.2.1 | Στο έβδομο ΠΔΠ θα πρέπει να διασαφηνιστεί ότι η εφαρμογή των προτάσεων της Επιτροπής για τον οικολογικό προσανατολισμό της γεωργίας και της αλιείας σε σχέση με τη μεταρρύθμιση της ΚΓΠ και της ΚΑΠ είναι ζωτικής σημασίας για τη διατήρηση του φυσικού κεφαλαίου. |
| --- | --- |

4.2.1

Στο έβδομο ΠΔΠ θα πρέπει να διασαφηνιστεί ότι η εφαρμογή των προτάσεων της Επιτροπής για τον οικολογικό προσανατολισμό της γεωργίας και της αλιείας σε σχέση με τη μεταρρύθμιση της ΚΓΠ και της ΚΑΠ είναι ζωτικής σημασίας για τη διατήρηση του φυσικού κεφαλαίου.

| 4.2.2 | Ορθώς περιλαμβάνεται στο προτεινόμενο έβδομο ΠΔΠ έκκληση για καλύτερη προστασία του εδάφους. Η αύξηση της ρύπανσης του εδάφους, η υποβάθμιση του εδάφους και η χρήση της γης στην Ευρώπη παραμένουν θέματα που προκαλούν ανησυχία. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, χρειάζεται νομοθετική δράση σε ευρωπαϊκό επίπεδο προκειμένου να αντιστραφεί η αρνητική τάση. Ως εκ τούτου, το Συμβούλιο θα πρέπει να επαναλάβει τις συζητήσεις σχετικά με την οδηγία για την προστασία του εδάφους όσο το δυνατόν συντομότερα. Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει, με τη βοήθεια μιας θεματικής στρατηγικής, να παροτρύνει τα κράτη μέλη να περιορίσουν το σοβαρό πρόβλημα της χρήσης γης για μεταφορές και κατοικίες και να εντείνουν τις προσπάθειές τους για την προστασία των γεωργικών και δασικών εκτάσεων. |
| --- | --- |

4.2.2

Ορθώς περιλαμβάνεται στο προτεινόμενο έβδομο ΠΔΠ έκκληση για καλύτερη προστασία του εδάφους. Η αύξηση της ρύπανσης του εδάφους, η υποβάθμιση του εδάφους και η χρήση της γης στην Ευρώπη παραμένουν θέματα που προκαλούν ανησυχία. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, χρειάζεται νομοθετική δράση σε ευρωπαϊκό επίπεδο προκειμένου να αντιστραφεί η αρνητική τάση. Ως εκ τούτου, το Συμβούλιο θα πρέπει να επαναλάβει τις συζητήσεις σχετικά με την οδηγία για την προστασία του εδάφους όσο το δυνατόν συντομότερα. Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει, με τη βοήθεια μιας θεματικής στρατηγικής, να παροτρύνει τα κράτη μέλη να περιορίσουν το σοβαρό πρόβλημα της χρήσης γης για μεταφορές και κατοικίες και να εντείνουν τις προσπάθειές τους για την προστασία των γεωργικών και δασικών εκτάσεων.

4.3   Στόχος προτεραιότητας αριθ. 2: Μετατροπή της ΕΕ σε μια πράσινη και ανταγωνιστική οικονομία χαμηλών επιπέδων ανθρακούχων εκπομπών και αποδοτικής χρήσης των πόρων

| 4.3.1 | Με την εμβληματική πρωτοβουλία "Μια Ευρώπη που χρησιμοποιεί αποτελεσματικά τους πόρους της", η Επιτροπή έθεσε την αποτελεσματικότερη χρήση των φυσικών πόρων στο επίκεντρο της πολιτικής της και στον σχετικό οδικό χάρτη καθορίζει σημαντικά ορόσημα για το 2020. Είναι λυπηρό το γεγονός ότι οι στόχοι που αναφέρονται στο σημείο 41 μόνο αμυδρά αντανακλούν σημαντικά ορόσημα. |
| --- | --- |

4.3.1

Με την εμβληματική πρωτοβουλία "Μια Ευρώπη που χρησιμοποιεί αποτελεσματικά τους πόρους της", η Επιτροπή έθεσε την αποτελεσματικότερη χρήση των φυσικών πόρων στο επίκεντρο της πολιτικής της και στον σχετικό οδικό χάρτη καθορίζει σημαντικά ορόσημα για το 2020. Είναι λυπηρό το γεγονός ότι οι στόχοι που αναφέρονται στο σημείο 41 μόνο αμυδρά αντανακλούν σημαντικά ορόσημα.

| 4.3.2 | Ειδικότερα, θα πρέπει να συμπεριληφθούν στους στόχους η (πλήρης) αποσύνδεση της οικονομικής ανάπτυξης και οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις, σε συνδυασμό με την πρόθεση επίτευξης μέχρι το 2020 φιλόδοξων στόχων για την αποδοτικότητα των πόρων και τον προσδιορισμό αξιόπιστων δεικτών που θα καθοδηγούν τους δημόσιους και τους ιδιωτικούς φορείς λήψης αποφάσεων στην μετάβαση σε μια ενεργειακά αποτελεσματική οικονομία (5). Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει επίσης την έκκλησή της να αξιοποιηθεί η οδηγία για τον οικολογικό σχεδιασμό για τη σταδιακή απόσυρση μη βιώσιμων προϊόντων από τον οικονομικό κύκλο, επεκτείνοντας το πεδίο εφαρμογής της ώστε να καλύψει τόσο την ενεργειακή απόδοση όσο και τη βελτίωση της υλικής αποδοτικότητας των πόρων (6). |
| --- | --- |

4.3.2

Ειδικότερα, θα πρέπει να συμπεριληφθούν στους στόχους η (πλήρης) αποσύνδεση της οικονομικής ανάπτυξης και οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις, σε συνδυασμό με την πρόθεση επίτευξης μέχρι το 2020 φιλόδοξων στόχων για την αποδοτικότητα των πόρων και τον προσδιορισμό αξιόπιστων δεικτών που θα καθοδηγούν τους δημόσιους και τους ιδιωτικούς φορείς λήψης αποφάσεων στην μετάβαση σε μια ενεργειακά αποτελεσματική οικονομία (5). Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει επίσης την έκκλησή της να αξιοποιηθεί η οδηγία για τον οικολογικό σχεδιασμό για τη σταδιακή απόσυρση μη βιώσιμων προϊόντων από τον οικονομικό κύκλο, επεκτείνοντας το πεδίο εφαρμογής της ώστε να καλύψει τόσο την ενεργειακή απόδοση όσο και τη βελτίωση της υλικής αποδοτικότητας των πόρων (6).

4.4   Στόχος προτεραιότητας αριθ. 4: Μεγιστοποίηση των οφελών της περιβαλλοντικής νομοθεσίας της ΕΕ

| 4.4.1 | Από την αξιολόγηση του 6ου προγράμματος δράσης για το περιβάλλον κατέστη εντελώς σαφές ότι οι ελλείψεις στην εφαρμογή του ισχύοντος περιβαλλοντικού δικαίου αποτελούν το σημαντικότερο εμπόδιο κατά της αναγκαίας προόδου στην προστασία του περιβάλλοντος. Θα πρέπει, συνεπώς, να επικροτηθεί το γεγονός ότι το 7ο πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον δίδει ύψιστη προτεραιότητα στην καλύτερη εφαρμογή του περιβαλλοντικού δικαίου της ΕΕ στα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

4.4.1

Από την αξιολόγηση του 6ου προγράμματος δράσης για το περιβάλλον κατέστη εντελώς σαφές ότι οι ελλείψεις στην εφαρμογή του ισχύοντος περιβαλλοντικού δικαίου αποτελούν το σημαντικότερο εμπόδιο κατά της αναγκαίας προόδου στην προστασία του περιβάλλοντος. Θα πρέπει, συνεπώς, να επικροτηθεί το γεγονός ότι το 7ο πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον δίδει ύψιστη προτεραιότητα στην καλύτερη εφαρμογή του περιβαλλοντικού δικαίου της ΕΕ στα κράτη μέλη.

| 4.4.2 | Ωστόσο, έχει ζητηθεί και στο παρελθόν από την Επιτροπή να δοθεί υψηλή προτεραιότητα στην καλύτερη εφαρμογή του περιβαλλοντικού δικαίου, χωρίς να σημειωθεί μεγάλη επιτυχία ως προς το θέμα αυτό. Συνεπώς, θα πρέπει να θεωρηθεί βέβαιο ότι υπάρχουν σημαντικά εμπόδια, τα οποία δεν πρόκειται να αρθούν μόνο με τις προτεινόμενες βελτιώσεις στην πληροφόρηση για το περιβαλλοντικό δίκαιο, στους ελεγκτικούς μηχανισμούς και στην πρόσβαση στη δικαιοσύνη. |
| --- | --- |

4.4.2

Ωστόσο, έχει ζητηθεί και στο παρελθόν από την Επιτροπή να δοθεί υψηλή προτεραιότητα στην καλύτερη εφαρμογή του περιβαλλοντικού δικαίου, χωρίς να σημειωθεί μεγάλη επιτυχία ως προς το θέμα αυτό. Συνεπώς, θα πρέπει να θεωρηθεί βέβαιο ότι υπάρχουν σημαντικά εμπόδια, τα οποία δεν πρόκειται να αρθούν μόνο με τις προτεινόμενες βελτιώσεις στην πληροφόρηση για το περιβαλλοντικό δίκαιο, στους ελεγκτικούς μηχανισμούς και στην πρόσβαση στη δικαιοσύνη.

| 4.4.3 | Είναι πολύ σημαντικότερο το γεγονός ότι σε πολλά κράτη μέλη απουσιάζει η πολιτική βούληση ώστε να δοθεί η ίδια υψηλή προτεραιότητα στην αποτελεσματική εφαρμογή του περιβαλλοντικού δικαίου και να τεθούν στη διάθεση των εκτελεστικών αρχών επαρκή μέσα και εμπειρογνώμονες με υψηλή κατάρτιση καθώς και η δέουσα πολιτική στήριξη σε περίπτωση σύγκρουσης. |
| --- | --- |

4.4.3

Είναι πολύ σημαντικότερο το γεγονός ότι σε πολλά κράτη μέλη απουσιάζει η πολιτική βούληση ώστε να δοθεί η ίδια υψηλή προτεραιότητα στην αποτελεσματική εφαρμογή του περιβαλλοντικού δικαίου και να τεθούν στη διάθεση των εκτελεστικών αρχών επαρκή μέσα και εμπειρογνώμονες με υψηλή κατάρτιση καθώς και η δέουσα πολιτική στήριξη σε περίπτωση σύγκρουσης.

| 4.4.4 | Υπάρχουν προφανείς παραλληλισμοί με τη χρηματοπιστωτική κρίση. Η χρηματοπιστωτική κρίση ξέσπασε λόγω της μη βιώσιμης διαχείρισης των οικονομικών πόρων, ως αποτέλεσμα της ελλιπούς τήρησης των κριτηρίων που προβλέπονται στη Συνθήκη του Μάαστριχτ για τη σταθερότητα του ενιαίου νομίσματος· κατά τον ίδιο τρόπο, τα περιβαλλοντικά προβλήματα προκαλούνται λόγω της υπερεκμετάλλευσης των πόρων- στην προκειμένη περίπτωση του εδάφους, του νερού, του αέρα, του κλίματος, των πεπερασμένων ορυκτών πόρων κ.λπ.. |
| --- | --- |

4.4.4

Υπάρχουν προφανείς παραλληλισμοί με τη χρηματοπιστωτική κρίση. Η χρηματοπιστωτική κρίση ξέσπασε λόγω της μη βιώσιμης διαχείρισης των οικονομικών πόρων, ως αποτέλεσμα της ελλιπούς τήρησης των κριτηρίων που προβλέπονται στη Συνθήκη του Μάαστριχτ για τη σταθερότητα του ενιαίου νομίσματος· κατά τον ίδιο τρόπο, τα περιβαλλοντικά προβλήματα προκαλούνται λόγω της υπερεκμετάλλευσης των πόρων- στην προκειμένη περίπτωση του εδάφους, του νερού, του αέρα, του κλίματος, των πεπερασμένων ορυκτών πόρων κ.λπ..

| 4.4.5 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι απαιτείται παρόμοια αντίδραση στην περιβαλλοντική κρίση με αυτήν που υπήρξε μέσω των μέτρων που αποφασίστηκαν στο πλαίσιο του δημοσιονομικού συμφώνου για την καταπολέμηση της χρηματοπιστωτικής κρίσης: σαφείς οδηγίες, σαφείς δείκτες, έλεγχοι και κυρώσεις. To 7o πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον δεν περιλαμβάνει κανένα από τα ανωτέρω μέτρα. Οι προσεγγίσεις που σκιαγραφούνται δεν επαρκούν ώστε να καλύψουν πραγματικά τις διαρθρωτικές ελλείψεις υλοποίησης που παρουσιάστηκαν. Οι προτεινόμενοι στόχοι καλύτερης εφαρμογής της νομοθεσίας για το 2020 είναι εντελώς ασαφείς και μη ελέγξιμοι. |
| --- | --- |

4.4.5

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι απαιτείται παρόμοια αντίδραση στην περιβαλλοντική κρίση με αυτήν που υπήρξε μέσω των μέτρων που αποφασίστηκαν στο πλαίσιο του δημοσιονομικού συμφώνου για την καταπολέμηση της χρηματοπιστωτικής κρίσης: σαφείς οδηγίες, σαφείς δείκτες, έλεγχοι και κυρώσεις. To 7o πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον δεν περιλαμβάνει κανένα από τα ανωτέρω μέτρα. Οι προσεγγίσεις που σκιαγραφούνται δεν επαρκούν ώστε να καλύψουν πραγματικά τις διαρθρωτικές ελλείψεις υλοποίησης που παρουσιάστηκαν. Οι προτεινόμενοι στόχοι καλύτερης εφαρμογής της νομοθεσίας για το 2020 είναι εντελώς ασαφείς και μη ελέγξιμοι.

| 4.4.6 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τήρηση της νομοθεσίας προϋποθέτει αποτελεσματικό έλεγχο από ανεξάρτητες αρχές, καθώς και την πραγματική ετοιμότητα για επιβολή ή αποδοχή, κατά περίπτωση, κυρώσεων. Για τον λόγο αυτόν, η ΕΟΚΕ προσδοκά ότι με το 7o πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον θα επεκταθούν τα δεσμευτικά κριτήρια για αποτελεσματικές επιθεωρήσεις και επιτήρηση από μέρους των κρατών μελών στο σύνολο του περιβαλλοντικού δικαίου της ΕΕ, και θα αναπτυχθεί συμπληρωματική δυναμικότητα ενωσιακής κλίμακας. |
| --- | --- |

4.4.6

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τήρηση της νομοθεσίας προϋποθέτει αποτελεσματικό έλεγχο από ανεξάρτητες αρχές, καθώς και την πραγματική ετοιμότητα για επιβολή ή αποδοχή, κατά περίπτωση, κυρώσεων. Για τον λόγο αυτόν, η ΕΟΚΕ προσδοκά ότι με το 7o πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον θα επεκταθούν τα δεσμευτικά κριτήρια για αποτελεσματικές επιθεωρήσεις και επιτήρηση από μέρους των κρατών μελών στο σύνολο του περιβαλλοντικού δικαίου της ΕΕ, και θα αναπτυχθεί συμπληρωματική δυναμικότητα ενωσιακής κλίμακας.

| 4.4.7 | Επιπροσθέτως, η αναφερόμενη στο σημείο 82 στ) υιοθέτηση της παρακολούθησης της προόδου κατά την υλοποίηση οικολογικών στόχων στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου είναι πιθανό να στρέψει την προσοχή των πολιτικών ηγεσιών της ΕΕ και των κρατών μελών στο θέμα αυτό. Εξάλλου, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η αυξανόμενη επιβάρυνση του περιβάλλοντος μπορεί να έχει και αρνητικές μακροοικονομικές επιπτώσεις. Η έκθεση επισκόπησης Stern του 2006 για τις οικονομικές πτυχές της κλιματικής αλλαγής, καθώς και η μελέτη ΤΕΕΒ ("The economics of ecosystems and biodiversity" - Οικονομική των οικοσυστημάτων και της βιοποικιλότητας), παρέχουν σημαντικές σχετικές αποδείξεις. |
| --- | --- |

4.4.7

Επιπροσθέτως, η αναφερόμενη στο σημείο 82 στ) υιοθέτηση της παρακολούθησης της προόδου κατά την υλοποίηση οικολογικών στόχων στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου είναι πιθανό να στρέψει την προσοχή των πολιτικών ηγεσιών της ΕΕ και των κρατών μελών στο θέμα αυτό. Εξάλλου, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η αυξανόμενη επιβάρυνση του περιβάλλοντος μπορεί να έχει και αρνητικές μακροοικονομικές επιπτώσεις. Η έκθεση επισκόπησης Stern του 2006 για τις οικονομικές πτυχές της κλιματικής αλλαγής, καθώς και η μελέτη ΤΕΕΒ ("The economics of ecosystems and biodiversity" - Οικονομική των οικοσυστημάτων και της βιοποικιλότητας), παρέχουν σημαντικές σχετικές αποδείξεις.

| 4.4.8 | Το 7ο πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον θα πρέπει να συμπληρωθεί με μέτρα που παρέχουν θετικά κίνητρα για την τήρηση της περιβαλλοντικής νομοθεσίας. Ειδικότερα, η σύνδεση της χορήγησης χρηματοδοτικών πόρων της ΕΕ σε κράτη μέλη και πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου με την παροχή αποδείξεων για την τήρηση σχετικών διατάξεων περιβαλλοντικού δικαίου αποτελεί σημαντικό μέσο παροχής κινήτρων για τη συμμόρφωση προς τη νομοθεσία. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, παραμένει εξαιρετικά σημαντικό να χρησιμοποιηθούν συνεργατικές στρατηγικές και να διαδοθούν παραδείγματα βέλτιστων πρακτικών προκειμένου να παρασχεθούν κίνητρα στις επιχειρήσεις για να συμβάλουν στη βελτίωση της κατάστασης του περιβάλλοντος. |
| --- | --- |

4.4.8

Το 7ο πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον θα πρέπει να συμπληρωθεί με μέτρα που παρέχουν θετικά κίνητρα για την τήρηση της περιβαλλοντικής νομοθεσίας. Ειδικότερα, η σύνδεση της χορήγησης χρηματοδοτικών πόρων της ΕΕ σε κράτη μέλη και πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου με την παροχή αποδείξεων για την τήρηση σχετικών διατάξεων περιβαλλοντικού δικαίου αποτελεί σημαντικό μέσο παροχής κινήτρων για τη συμμόρφωση προς τη νομοθεσία. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, παραμένει εξαιρετικά σημαντικό να χρησιμοποιηθούν συνεργατικές στρατηγικές και να διαδοθούν παραδείγματα βέλτιστων πρακτικών προκειμένου να παρασχεθούν κίνητρα στις επιχειρήσεις για να συμβάλουν στη βελτίωση της κατάστασης του περιβάλλοντος.

| 4.4.9 | Τέλος, η αποτελεσματική υλοποίηση της προστασίας του περιβάλλοντος προϋποθέτει τον ενεργό ρόλο της κοινωνίας των πολιτών, στο πλαίσιο του οποίου θα δίδεται στους πολίτες η δυνατότητα να αναλαμβάνουν ενεργό ρόλο εποπτείας. Σχετικά εργαλεία εισήχθησαν στο ευρωπαϊκό περιβαλλοντικό δίκαιο ιδίως μέσω της Σύμβασης του Aarhus, π.χ. η ελεύθερη πρόσβαση σε περιβαλλοντικές πληροφορίες, η συμμετοχή οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών σε διαδικασίες λήψης αποφάσεων για την περιβαλλοντική νομοθεσία και η πρόσβαση στη δικαιοσύνη. Η πρόταση για το 7ο πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον αναφέρει τα εν λόγω εργαλεία, ωστόσο δεν περιλαμβάνει εξέταση του ρόλου της κοινωνίας των πολιτών κατά την εφαρμογή του περιβαλλοντικού δικαίου και δεν υποβάλλει περαιτέρω προτάσεις. Σχεδόν όλες οι θετικές εξελίξεις για τη φύση και το περιβάλλον προωθήθηκαν από την κοινωνία των πολιτών. Οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών αποτελούν, κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, κεντρικό φορέα για την υλοποίηση του 7ου προγράμματος δράσης για το περιβάλλον. Ο ρόλος τους στο 7ο πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον θα πρέπει να υπογραμμιστεί σαφώς και να ενισχυθεί στο πλαίσιο ενός επιπρόσθετου στόχου προτεραιότητας. Ο κατάλογος μέτρων θα πρέπει να συμπληρωθεί με την προσθήκη προσεγγίσεων για την προώθηση της συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών (π.χ. τοπικές ενώσεις του Προγράμματος Δράσης 21 ή παρεμφερή φόρουμ), για τη δημιουργία εταιρικών σχέσεων, καθώς και για τη μεγαλύτερη συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών σε συμβούλια για το περιβάλλον ή την αειφόρο ανάπτυξη. |
| --- | --- |

4.4.9

Τέλος, η αποτελεσματική υλοποίηση της προστασίας του περιβάλλοντος προϋποθέτει τον ενεργό ρόλο της κοινωνίας των πολιτών, στο πλαίσιο του οποίου θα δίδεται στους πολίτες η δυνατότητα να αναλαμβάνουν ενεργό ρόλο εποπτείας. Σχετικά εργαλεία εισήχθησαν στο ευρωπαϊκό περιβαλλοντικό δίκαιο ιδίως μέσω της Σύμβασης του Aarhus, π.χ. η ελεύθερη πρόσβαση σε περιβαλλοντικές πληροφορίες, η συμμετοχή οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών σε διαδικασίες λήψης αποφάσεων για την περιβαλλοντική νομοθεσία και η πρόσβαση στη δικαιοσύνη. Η πρόταση για το 7ο πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον αναφέρει τα εν λόγω εργαλεία, ωστόσο δεν περιλαμβάνει εξέταση του ρόλου της κοινωνίας των πολιτών κατά την εφαρμογή του περιβαλλοντικού δικαίου και δεν υποβάλλει περαιτέρω προτάσεις. Σχεδόν όλες οι θετικές εξελίξεις για τη φύση και το περιβάλλον προωθήθηκαν από την κοινωνία των πολιτών. Οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών αποτελούν, κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, κεντρικό φορέα για την υλοποίηση του 7ου προγράμματος δράσης για το περιβάλλον. Ο ρόλος τους στο 7ο πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον θα πρέπει να υπογραμμιστεί σαφώς και να ενισχυθεί στο πλαίσιο ενός επιπρόσθετου στόχου προτεραιότητας. Ο κατάλογος μέτρων θα πρέπει να συμπληρωθεί με την προσθήκη προσεγγίσεων για την προώθηση της συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών (π.χ. τοπικές ενώσεις του Προγράμματος Δράσης 21 ή παρεμφερή φόρουμ), για τη δημιουργία εταιρικών σχέσεων, καθώς και για τη μεγαλύτερη συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών σε συμβούλια για το περιβάλλον ή την αειφόρο ανάπτυξη.

4.5   Στόχος προτεραιότητας αριθ. 6: Διασφάλιση των επενδύσεων στην περιβαλλοντική και την κλιματική πολιτική και διαμόρφωση σωστών τιμών

| 4.5.1 | Είναι εξαιρετικά σημαντικό να ληφθούν μέτρα για την προώθηση των επενδύσεων στην πολιτική για το περιβάλλον και το κλίμα, καθώς και να συνυπολογιστεί το οικολογικό κόστος στη διαμόρφωση των τιμών, προκειμένου να εξασφαλιστεί η μετάβαση σε μία αποδοτικότερη ως προς τους πόρους οικονομία χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών. Κατά συνέπεια, θα πρέπει να επικροτηθεί το γεγονός ότι η Επιτροπή έθεσε το εν λόγω θέμα ως στόχο προτεραιότητας στο πλαίσιο της πρότασής της σχετικά με το 7ο πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον. Πάντως, και ως προς το θέμα αυτό, οι προβλεπόμενοι στόχοι για το έτος 2020 –σημείο 82 α και β– είναι ιδιαιτέρως ασαφείς και ακατάλληλοι για να χρησιμοποιηθούν ως ελέγξιμο σημείο αναφοράς. |
| --- | --- |

4.5.1

Είναι εξαιρετικά σημαντικό να ληφθούν μέτρα για την προώθηση των επενδύσεων στην πολιτική για το περιβάλλον και το κλίμα, καθώς και να συνυπολογιστεί το οικολογικό κόστος στη διαμόρφωση των τιμών, προκειμένου να εξασφαλιστεί η μετάβαση σε μία αποδοτικότερη ως προς τους πόρους οικονομία χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών. Κατά συνέπεια, θα πρέπει να επικροτηθεί το γεγονός ότι η Επιτροπή έθεσε το εν λόγω θέμα ως στόχο προτεραιότητας στο πλαίσιο της πρότασής της σχετικά με το 7ο πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον. Πάντως, και ως προς το θέμα αυτό, οι προβλεπόμενοι στόχοι για το έτος 2020 –σημείο 82 α και β– είναι ιδιαιτέρως ασαφείς και ακατάλληλοι για να χρησιμοποιηθούν ως ελέγξιμο σημείο αναφοράς.

| 4.5.2 | Εκ νέου αναφέρεται ασαφώς η κατάργηση επιζήμιων για το περιβάλλον επιδοτήσεων, όπως συνέβη π.χ. και στη στρατηγική για την αειφόρο ανάπτυξη του 2006, όπου διατυπωνόταν η δέσμευση περί δημοσίευσης σχετικού καταλόγου. Η περιβαλλοντική πολιτική της ΕΕ διατρέχει τον κίνδυνο να καταστεί αναξιόπιστη, εάν οι επανειλημμένες ανακοινώσεις δεν υλοποιούνται στη συνέχεια. Αυτό ισχύει και για την αρχή της εσωτερίκευσης του εξωτερικού κόστους, η οποία έχει ανακοινωθεί σε πολλές περιπτώσεις, καθώς και για τη βασική μετατόπιση από τη φορολόγηση της εργασίας προς τη φορολόγηση του περιβάλλοντος ως πεπερασμένου πόρου. |
| --- | --- |

4.5.2

Εκ νέου αναφέρεται ασαφώς η κατάργηση επιζήμιων για το περιβάλλον επιδοτήσεων, όπως συνέβη π.χ. και στη στρατηγική για την αειφόρο ανάπτυξη του 2006, όπου διατυπωνόταν η δέσμευση περί δημοσίευσης σχετικού καταλόγου. Η περιβαλλοντική πολιτική της ΕΕ διατρέχει τον κίνδυνο να καταστεί αναξιόπιστη, εάν οι επανειλημμένες ανακοινώσεις δεν υλοποιούνται στη συνέχεια. Αυτό ισχύει και για την αρχή της εσωτερίκευσης του εξωτερικού κόστους, η οποία έχει ανακοινωθεί σε πολλές περιπτώσεις, καθώς και για τη βασική μετατόπιση από τη φορολόγηση της εργασίας προς τη φορολόγηση του περιβάλλοντος ως πεπερασμένου πόρου.

Βρυξέλλες, 20 Μαρτίου 2013.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Staffan NILSSON

---

(1)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα "7ο Πρόγραμμα Δράσης για το Περιβάλλον και συνέχεια του 6ου Προγράμματος Δράσης για το Περιβάλλον", ΕΕ C 191 της 29.06.2012, σ. 1.

1

(2)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα "Αξιολόγηση της στρατηγικής της ΕΕ για τη βιώσιμη ανάπτυξη", ΕΕ C 117 της 30.4.2004, σ.σ. 22-37.

2

(3)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα "Εμπόριο, ανάπτυξη και παγκόσμιες υποθέσεις - Η εμπορική πολιτική ως βασική συνιστώσα της στρατηγικής "Ευρώπη 2020" της ΕΕ", EE C 43 της 15.2.2012, σ.σ. 73–78.

3

(4)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα "Στοχεύοντας σε μια ανάκαμψη με άφθονες θέσεις εργασίας"EE C 11, 15.1.2013, σ. 65-70.

4

(5)  COM(2011) 571 final, Ορόσημα 3.1.2. και 6.1. ΕΕ. C 181 E, της 21.6.2012, σελ. 163-168.

5

(6)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα "Η προώθηση βιώσιμων προτύπων παραγωγής και κατανάλωσης στην ΕΕ", ΕΕ C 191 της 29.06.2012, σ. 6.

6

---

| 6.6.2013 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 161/82 |
| --- | --- | --- | --- |

6.6.2013

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 161/82

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: Η κοινωνική προστασία στην πολιτική αναπτυξιακής συνεργασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης»

COM(2012) 446 final

2013/C 161/16

Εισηγητής: ο κ. José María ZUFIAUR

Στις 12 Οκτωβρίου 2012, και σύμφωνα με το άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την

Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών – Η κοινωνική προστασία στην πολιτική αναπτυξιακής συνεργασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης

COM(2012) 446 final.

Το ειδικευμένο τμήμα «Εξωτερικές σχέσεις», στο οποίο ανατέθηκαν οι σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 21 Φεβρουαρίου 2013.

Κατά την 488η σύνοδο ολομέλειας, της 20ής και 21ης Μαρτίου 2013 (συνεδρίαση της 20ής Μαρτίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 102 ψήφους υπέρ και 3 αποχές.

1.   Παρατηρήσεις και συστάσεις

| 1.1 | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επικροτεί την ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Η κοινωνική προστασία στην πολιτική αναπτυξιακής συνεργασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης
   (1) και τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2) σχετικά με την ανακοίνωση αυτή και διατυπώνει τις ακόλουθες παρατηρήσεις και συστάσεις. |
| --- | --- |

1.1

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επικροτεί την ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Η κοινωνική προστασία στην πολιτική αναπτυξιακής συνεργασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης
   (1) και τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2) σχετικά με την ανακοίνωση αυτή και διατυπώνει τις ακόλουθες παρατηρήσεις και συστάσεις.

| 1.2 | Δεδομένου ότι ο εκάστοτε προγραμματισμός της αναπτυξιακής συνεργασίας της ΕΕ περιορίστηκε σε τρεις τομείς κατά ανώτατο όριο, εκφράζει την ανησυχία της ότι η κοινωνική προστασία κινδυνεύει να παραμεληθεί και κατά τον προγραμματισμό και κατά την εκτέλεσή του. Κατά συνέπεια, ζητά από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να μεριμνήσουν ώστε η κοινωνική προστασία να περιλαμβάνεται πραγματικά και στον προγραμματισμό της αναπτυξιακής συνεργασίας και στην εφαρμογή του στην πράξη. |
| --- | --- |

1.2

Δεδομένου ότι ο εκάστοτε προγραμματισμός της αναπτυξιακής συνεργασίας της ΕΕ περιορίστηκε σε τρεις τομείς κατά ανώτατο όριο, εκφράζει την ανησυχία της ότι η κοινωνική προστασία κινδυνεύει να παραμεληθεί και κατά τον προγραμματισμό και κατά την εκτέλεσή του. Κατά συνέπεια, ζητά από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να μεριμνήσουν ώστε η κοινωνική προστασία να περιλαμβάνεται πραγματικά και στον προγραμματισμό της αναπτυξιακής συνεργασίας και στην εφαρμογή του στην πράξη.

| 1.3 | Τάσσεται υπέρ του να αποδίδεται το 20 % τουλάχιστον της συνολικής αναπτυξιακής βοήθειας της ΕΕ στην κοινωνική ένταξη και την ανθρώπινη ανάπτυξη και να αυξηθεί ο προϋπολογισμός της χάρη στον επανακαταλογισμό μη χρησιμοποιηθέντων πόρων από άλλους τομείς. Επιπλέον, εκδηλώνει την ανησυχία της για το γεγονός ότι το ποσοστό αυτό καλύπτει από κοινού τους τομείς της παιδείας, της υγείας και της κοινωνικής προστασίας, χωρίς να εξασφαλίζεται συγκεκριμένη ανά τομέα κατανομή και χορήγηση, με συνέπεια να μην εξασφαλίζεται ότι δεν θα παραμεληθεί η κοινωνική προστασία. Η έννοια της κοινωνικής προστασίας μπορεί να ενέχει την υγεία, δύσκολα όμως θα μπορούσε να περιλαμβάνει την παιδεία, ει μη μόνον ως βάση ή συμπλήρωμα ορισμένων προγραμμάτων κοινωνικής προστασίας. Επομένως, θα πρέπει να εξευρεθεί μια ισορροπία που να επιτρέπει τον συντονισμό των τριών αυτών θεμελιωδών στοιχείων. |
| --- | --- |

1.3

Τάσσεται υπέρ του να αποδίδεται το 20 % τουλάχιστον της συνολικής αναπτυξιακής βοήθειας της ΕΕ στην κοινωνική ένταξη και την ανθρώπινη ανάπτυξη και να αυξηθεί ο προϋπολογισμός της χάρη στον επανακαταλογισμό μη χρησιμοποιηθέντων πόρων από άλλους τομείς. Επιπλέον, εκδηλώνει την ανησυχία της για το γεγονός ότι το ποσοστό αυτό καλύπτει από κοινού τους τομείς της παιδείας, της υγείας και της κοινωνικής προστασίας, χωρίς να εξασφαλίζεται συγκεκριμένη ανά τομέα κατανομή και χορήγηση, με συνέπεια να μην εξασφαλίζεται ότι δεν θα παραμεληθεί η κοινωνική προστασία. Η έννοια της κοινωνικής προστασίας μπορεί να ενέχει την υγεία, δύσκολα όμως θα μπορούσε να περιλαμβάνει την παιδεία, ει μη μόνον ως βάση ή συμπλήρωμα ορισμένων προγραμμάτων κοινωνικής προστασίας. Επομένως, θα πρέπει να εξευρεθεί μια ισορροπία που να επιτρέπει τον συντονισμό των τριών αυτών θεμελιωδών στοιχείων.

| 1.4 | Συμμερίζεται τη σύσταση 202 της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ) σχετικά με τα κατώτατα όρια κοινωνικής προστασίας (3), στην οποία συμπεριλαμβάνεται και η αξιοπρεπής εργασία, της οποίας η κοινωνική προστασία συνιστά έναν από τους βασικούς πυλώνες. Οι αρχές περί κατωτάτων ορίων κοινωνικής προστασίας πρέπει να θεωρούνται ως ελάχιστη βάση, η οποία καλείται να βελτιωθεί, ώστε να αναπτυχθούν, στο μέλλον, συστήματα που θα συμμορφώνονται με τα προβλεπόμενα στη Σύμβαση υπ’ αριθ. 102 της ΔΟΕ (4). |
| --- | --- |

1.4

Συμμερίζεται τη σύσταση 202 της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ) σχετικά με τα κατώτατα όρια κοινωνικής προστασίας (3), στην οποία συμπεριλαμβάνεται και η αξιοπρεπής εργασία, της οποίας η κοινωνική προστασία συνιστά έναν από τους βασικούς πυλώνες. Οι αρχές περί κατωτάτων ορίων κοινωνικής προστασίας πρέπει να θεωρούνται ως ελάχιστη βάση, η οποία καλείται να βελτιωθεί, ώστε να αναπτυχθούν, στο μέλλον, συστήματα που θα συμμορφώνονται με τα προβλεπόμενα στη Σύμβαση υπ’ αριθ. 102 της ΔΟΕ (4).

| 1.5 | Φρονεί ότι η κοινωνική προστασία πρέπει να νοείται ως θεμελιώδης επένδυση για την κοινωνική συνοχή και τη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Ως εκ τούτου, η πολιτική αναπτυξιακής συνεργασίας πρέπει να αποδίδει στρατηγική σημασία στα στοιχεία που αποτελούν τη βάση των συστημάτων κοινωνικής προστασίας: αξιοπρεπής εργασία (συμπεριλαμβανομένων πτυχών όπως το φύλο ή τα άτομα με αναπηρία), κατανομή του πλούτου, δημογραφική εξέλιξη, καθολικότητα των κοινωνικών παροχών και υπηρεσιών και καθοριστικός ρόλος του κράτους στην επίτευξη των εν λόγω στόχων. |
| --- | --- |

1.5

Φρονεί ότι η κοινωνική προστασία πρέπει να νοείται ως θεμελιώδης επένδυση για την κοινωνική συνοχή και τη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Ως εκ τούτου, η πολιτική αναπτυξιακής συνεργασίας πρέπει να αποδίδει στρατηγική σημασία στα στοιχεία που αποτελούν τη βάση των συστημάτων κοινωνικής προστασίας: αξιοπρεπής εργασία (συμπεριλαμβανομένων πτυχών όπως το φύλο ή τα άτομα με αναπηρία), κατανομή του πλούτου, δημογραφική εξέλιξη, καθολικότητα των κοινωνικών παροχών και υπηρεσιών και καθοριστικός ρόλος του κράτους στην επίτευξη των εν λόγω στόχων.

| 1.6 | Κρίνει αναγκαίο η αναπτυξιακή συνεργασία να στηρίζει τη θέσπιση συστημάτων κοινωνικής προστασίας για τους εργαζομένους με σύννομο καθεστώς, συμπεριλαμβανομένων όσων έχουν επισφαλή σχέση εργασίας, των αυτοαπασχολούμενων, των οικονομικά εξαρτώμενων και των απασχολούμενων στον γεωργικό τομέα, ενώ πρέπει επίσης να στηρίζει τη θέσπιση συστημάτων περίθαλψης που να καλύπτουν το σύνολο του πληθυσμού, συμπεριλαμβανομένης και της άτυπης οικονομίας. Επομένως, συνιστά τον συνδυασμό ανταποδοτικών συστημάτων, στηριζόμενων σε εισφορές, με συστήματα μη ανταποδοτικά, χρηματοδοτούμενα από τη φορολογία. Προς τούτο, η αναπτυξιακή συνεργασία πρέπει να ενισχύει τη θεσμική και φοροεισπρακτική ικανότητα των κρατών ώστε να αποκτήσουν τους αναγκαίους πόρους για να ανταποκρίνονται στις κοινωνικές τους υποχρεώσεις. |
| --- | --- |

1.6

Κρίνει αναγκαίο η αναπτυξιακή συνεργασία να στηρίζει τη θέσπιση συστημάτων κοινωνικής προστασίας για τους εργαζομένους με σύννομο καθεστώς, συμπεριλαμβανομένων όσων έχουν επισφαλή σχέση εργασίας, των αυτοαπασχολούμενων, των οικονομικά εξαρτώμενων και των απασχολούμενων στον γεωργικό τομέα, ενώ πρέπει επίσης να στηρίζει τη θέσπιση συστημάτων περίθαλψης που να καλύπτουν το σύνολο του πληθυσμού, συμπεριλαμβανομένης και της άτυπης οικονομίας. Επομένως, συνιστά τον συνδυασμό ανταποδοτικών συστημάτων, στηριζόμενων σε εισφορές, με συστήματα μη ανταποδοτικά, χρηματοδοτούμενα από τη φορολογία. Προς τούτο, η αναπτυξιακή συνεργασία πρέπει να ενισχύει τη θεσμική και φοροεισπρακτική ικανότητα των κρατών ώστε να αποκτήσουν τους αναγκαίους πόρους για να ανταποκρίνονται στις κοινωνικές τους υποχρεώσεις.

| 1.7 | Επισημαίνει τη χρησιμότητα των συστημάτων κοινωνικής προστασίας για την πρόληψη και τον περιορισμό κινδύνων, συμπεριλαμβανομένων των φυσικών καταστροφών ή καταστάσεων εξόδου από συγκρούσεις. Ζητά, λοιπόν, να μπορεί να χρησιμοποιηθεί η αναπτυξιακή βοήθεια για τους σκοπούς αυτούς. |
| --- | --- |

1.7

Επισημαίνει τη χρησιμότητα των συστημάτων κοινωνικής προστασίας για την πρόληψη και τον περιορισμό κινδύνων, συμπεριλαμβανομένων των φυσικών καταστροφών ή καταστάσεων εξόδου από συγκρούσεις. Ζητά, λοιπόν, να μπορεί να χρησιμοποιηθεί η αναπτυξιακή βοήθεια για τους σκοπούς αυτούς.

| 1.8 | Εκτιμά ότι η κύρια ευθύνη για τη χάραξη και την εφαρμογή του συστήματος κοινωνικής προστασίας εναπόκειται στο εκάστοτε κράτος εταίρο, ενώ η συνεργασία της ΕΕ πρέπει να συμβάλλει στην ενίσχυση της θεσμικής, εισπρακτικής και διαχειριστικής ικανότητάς τους, ώστε να επιτύχουν την αυτάρκεια και να μπορέσουν να αναπτύξουν δημόσια συστήματα βιώσιμα και μόνιμα. |
| --- | --- |

1.8

Εκτιμά ότι η κύρια ευθύνη για τη χάραξη και την εφαρμογή του συστήματος κοινωνικής προστασίας εναπόκειται στο εκάστοτε κράτος εταίρο, ενώ η συνεργασία της ΕΕ πρέπει να συμβάλλει στην ενίσχυση της θεσμικής, εισπρακτικής και διαχειριστικής ικανότητάς τους, ώστε να επιτύχουν την αυτάρκεια και να μπορέσουν να αναπτύξουν δημόσια συστήματα βιώσιμα και μόνιμα.

| 1.9 | Ωστόσο, για να ενισχυθούν τα κατώτατα όρια κοινωνικής προστασίας, δεν αντιτίθεται στη χορήγηση πολυετούς χρηματοδοτικής βοήθειας με άμεση μεταφορά χρημάτων στα κράτη εταίρους, υπό την επιτήρηση κατάλληλων μηχανισμών ελέγχου. |
| --- | --- |

1.9

Ωστόσο, για να ενισχυθούν τα κατώτατα όρια κοινωνικής προστασίας, δεν αντιτίθεται στη χορήγηση πολυετούς χρηματοδοτικής βοήθειας με άμεση μεταφορά χρημάτων στα κράτη εταίρους, υπό την επιτήρηση κατάλληλων μηχανισμών ελέγχου.

| 1.10 | Φρονεί ότι, παρότι η αναπτυξιακή συνεργασία για τον τομέα της κοινωνικής προστασίας πρέπει να απευθύνεται κατά προτεραιότητα στις χώρες με χαμηλά εισοδήματα, δεν πρέπει να αποκλείονται και οι χώρες με μέσα εισοδήματα στις οποίες εξακολουθούν να υφίστανται —ενίοτε μάλιστα αυξάνονται— σοβαρά εσωτερικά προβλήματα φτώχειας και ανισότητας. Σήμερα, το 75 % των φτωχών παγκοσμίως ζουν σε χώρες μέσου εισοδήματος. Η βοήθεια της ΕΕ θα πρέπει να έχει ως στόχο, ιδίως μέσω τομεακών και θεματικών προγραμμάτων, την επέκταση της κάλυψης και τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των ήδη υφιστάμενων συστημάτων, χάρη στην ενίσχυση της δημόσιας θεσμικής τους ικανότητας. Θα πρέπει, επίσης, να χαραχθούν ειδικά προγράμματα για τις περιοχές όπου παρατηρούνται σημαντικά μεταναστευτικά ρεύματα. |
| --- | --- |

1.10

Φρονεί ότι, παρότι η αναπτυξιακή συνεργασία για τον τομέα της κοινωνικής προστασίας πρέπει να απευθύνεται κατά προτεραιότητα στις χώρες με χαμηλά εισοδήματα, δεν πρέπει να αποκλείονται και οι χώρες με μέσα εισοδήματα στις οποίες εξακολουθούν να υφίστανται —ενίοτε μάλιστα αυξάνονται— σοβαρά εσωτερικά προβλήματα φτώχειας και ανισότητας. Σήμερα, το 75 % των φτωχών παγκοσμίως ζουν σε χώρες μέσου εισοδήματος. Η βοήθεια της ΕΕ θα πρέπει να έχει ως στόχο, ιδίως μέσω τομεακών και θεματικών προγραμμάτων, την επέκταση της κάλυψης και τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των ήδη υφιστάμενων συστημάτων, χάρη στην ενίσχυση της δημόσιας θεσμικής τους ικανότητας. Θα πρέπει, επίσης, να χαραχθούν ειδικά προγράμματα για τις περιοχές όπου παρατηρούνται σημαντικά μεταναστευτικά ρεύματα.

| 1.11 | Ζητά να αποτελέσει η πτυχή του φύλου οριζόντιο άξονα προτεραιότητας της αναπτυξιακής πολιτικής της ΕΕ, ώστε να βελτιωθεί η πρόσβαση των γυναικών στην κοινωνική προστασία, γεγονός που θα συμβάλει στην καταπολέμηση της ατομικής και της οικογενειακής φτώχειας. |
| --- | --- |

1.11

Ζητά να αποτελέσει η πτυχή του φύλου οριζόντιο άξονα προτεραιότητας της αναπτυξιακής πολιτικής της ΕΕ, ώστε να βελτιωθεί η πρόσβαση των γυναικών στην κοινωνική προστασία, γεγονός που θα συμβάλει στην καταπολέμηση της ατομικής και της οικογενειακής φτώχειας.

| 1.12 | Προτείνει η αναπτυξιακή συνεργασία της ΕΕ να ενσωματώσει στα προγράμματά της, με επαρκή μέσα, την κοινωνική και εργασιακή ένταξη των ατόμων με αναπηρία και τη θέσπιση κατάλληλης κοινωνικής προστασίας για τα άτομα αυτά. Προς τούτο, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι η αναπτυξιακή συνεργασία της ΕΕ πρέπει να περιλαμβάνει στους στόχους της την κύρωση και την ορθή εφαρμογή, εκ μέρους των χωρών εταίρων, της Σύμβασης του ΟΗΕ για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία (5). |
| --- | --- |

1.12

Προτείνει η αναπτυξιακή συνεργασία της ΕΕ να ενσωματώσει στα προγράμματά της, με επαρκή μέσα, την κοινωνική και εργασιακή ένταξη των ατόμων με αναπηρία και τη θέσπιση κατάλληλης κοινωνικής προστασίας για τα άτομα αυτά. Προς τούτο, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι η αναπτυξιακή συνεργασία της ΕΕ πρέπει να περιλαμβάνει στους στόχους της την κύρωση και την ορθή εφαρμογή, εκ μέρους των χωρών εταίρων, της Σύμβασης του ΟΗΕ για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία (5).

| 1.13 | Ζητά, στο προσεχές Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, η κοινωνική προστασία να λαμβάνεται υπόψη και να συνιστά προτεραιότητα για τον προγραμματισμό, εντός του ειδικού κεφαλαίου που αφορά την αναπτυξιακή συνεργασία. |
| --- | --- |

1.13

Ζητά, στο προσεχές Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, η κοινωνική προστασία να λαμβάνεται υπόψη και να συνιστά προτεραιότητα για τον προγραμματισμό, εντός του ειδικού κεφαλαίου που αφορά την αναπτυξιακή συνεργασία.

| 1.14 | Φρονεί ότι η ανταλλαγή ορθών πρακτικών σε θέματα κοινωνικής προστασίας μεταξύ χωρών του Νότου πρέπει να ενισχύεται τεχνικά και οικονομικά από την ΕΕ. |
| --- | --- |

1.14

Φρονεί ότι η ανταλλαγή ορθών πρακτικών σε θέματα κοινωνικής προστασίας μεταξύ χωρών του Νότου πρέπει να ενισχύεται τεχνικά και οικονομικά από την ΕΕ.

| 1.15 | Ζητά να συμπεριλαμβάνεται ειδικό κεφάλαιο για την κοινωνική προστασία στις συμφωνίες σύνδεσης, στις εμπορικές συμφωνίες και στις συμφωνίες σταθεροποίησης και σύνδεσης που συνάπτει η ΕΕ. |
| --- | --- |

1.15

Ζητά να συμπεριλαμβάνεται ειδικό κεφάλαιο για την κοινωνική προστασία στις συμφωνίες σύνδεσης, στις εμπορικές συμφωνίες και στις συμφωνίες σταθεροποίησης και σύνδεσης που συνάπτει η ΕΕ.

| 1.16 | Διερωτάται κατά πόσον θα ήταν σκόπιμο να προωθηθούν αναπτυξιακές συμπράξεις περιφερειακής εμβέλειας στον τομέα της κοινωνικής προστασίας. |
| --- | --- |

1.16

Διερωτάται κατά πόσον θα ήταν σκόπιμο να προωθηθούν αναπτυξιακές συμπράξεις περιφερειακής εμβέλειας στον τομέα της κοινωνικής προστασίας.

| 1.17 | Συνιστά τη συγκρότηση δικτύου εμπειρογνωμόνων σε θέματα κοινωνικής προστασίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο (με τα εθνικά υπουργεία, τους οργανισμούς ανάπτυξης και την κοινωνία πολιτών), με προσφυγή σε μηχανισμούς όπως το πρόγραμμα τεχνικής βοήθειας και ανταλλαγής πληροφοριών (Technical Assistance and Information Exchange – TAIEX) για τη συμπερίληψη επαγγελματιών εμπειρογνωμόνων. Πρώτη αποστολή του δικτύου αυτού θα πρέπει να είναι η κατάρτιση χάρτη της στήριξης που παρέχει η ΕΕ για κοινωνική προστασία. Η πρωτοβουλία αυτή θα τονώσει την ανταλλαγή ορθών πρακτικών και θα διευκολύνει την κατανομή του έργου, καθώς θα φέρει στο φως τις ελλείψεις και τις επικαλύψεις ή τα ενδεχόμενα συγκριτικά πλεονεκτήματα. |
| --- | --- |

1.17

Συνιστά τη συγκρότηση δικτύου εμπειρογνωμόνων σε θέματα κοινωνικής προστασίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο (με τα εθνικά υπουργεία, τους οργανισμούς ανάπτυξης και την κοινωνία πολιτών), με προσφυγή σε μηχανισμούς όπως το πρόγραμμα τεχνικής βοήθειας και ανταλλαγής πληροφοριών (Technical Assistance and Information Exchange – TAIEX) για τη συμπερίληψη επαγγελματιών εμπειρογνωμόνων. Πρώτη αποστολή του δικτύου αυτού θα πρέπει να είναι η κατάρτιση χάρτη της στήριξης που παρέχει η ΕΕ για κοινωνική προστασία. Η πρωτοβουλία αυτή θα τονώσει την ανταλλαγή ορθών πρακτικών και θα διευκολύνει την κατανομή του έργου, καθώς θα φέρει στο φως τις ελλείψεις και τις επικαλύψεις ή τα ενδεχόμενα συγκριτικά πλεονεκτήματα.

| 1.18 | Υπενθυμίζει τη σύστασή της να συμμετάσχουν οι οργανώσεις της κοινωνίας πολιτών (ΟΚΠ) στη διαδικασία εντοπισμού, χάραξης και παρακολούθησης των προγραμμάτων και των στρατηγικών συνεργασίας. Προς τον σκοπό αυτόν, ζητά να περιλαμβάνεται η κοινωνική προστασία στους «χάρτες πορείας» της ΕΕ για τη συνεργασία με τις ΟΚΠ που προβλέπονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τις ρίζες της δημοκρατίας και της διατηρήσιμης ανάπτυξης (6). Επίσης, τονίζει ότι οι κοινωνικοί εταίροι και άλλοι εκπρόσωποι της κοινωνίας πολιτών απαιτείται να συμμετέχουν ουσιαστικά και ανάλογα με τη φύση τους στα συμβουλευτικά και διαχειριστικά όργανα των αρμόδιων για την κοινωνική προστασία φορέων, είτε ανταποδοτικών είτε κοινωνικής πρόνοιας. |
| --- | --- |

1.18

Υπενθυμίζει τη σύστασή της να συμμετάσχουν οι οργανώσεις της κοινωνίας πολιτών (ΟΚΠ) στη διαδικασία εντοπισμού, χάραξης και παρακολούθησης των προγραμμάτων και των στρατηγικών συνεργασίας. Προς τον σκοπό αυτόν, ζητά να περιλαμβάνεται η κοινωνική προστασία στους «χάρτες πορείας» της ΕΕ για τη συνεργασία με τις ΟΚΠ που προβλέπονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τις ρίζες της δημοκρατίας και της διατηρήσιμης ανάπτυξης (6). Επίσης, τονίζει ότι οι κοινωνικοί εταίροι και άλλοι εκπρόσωποι της κοινωνίας πολιτών απαιτείται να συμμετέχουν ουσιαστικά και ανάλογα με τη φύση τους στα συμβουλευτικά και διαχειριστικά όργανα των αρμόδιων για την κοινωνική προστασία φορέων, είτε ανταποδοτικών είτε κοινωνικής πρόνοιας.

2.   Ιστορικό

| 2.1 | Σε πλήρη συμφωνία με τις κοινές αρχές της Σύμπραξης του Μπουσάν για αποτελεσματική αναπτυξιακή συνεργασία (7), της ανακοίνωσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Αύξηση του αντίκτυπου της αναπτυξιακής πολιτικής της ΕΕ: ένα πρόγραμμα δράσης για αλλαγή
   (8) και της σύστασης 202 της ΔΟΕ σχετικά με τα κατώτατα όρια της κοινωνικής προστασίας, η ανακοίνωση της Επιτροπής για την κοινωνική προστασία στην πολιτική αναπτυξιακής συνεργασίας της ΕΕ, η οποία επικυρώθηκε κατόπιν και από το Συμβούλιο, συνιστά ένα ποιοτικό βήμα εμπρός για την ευρωπαϊκή αναπτυξιακή συνεργασία. |
| --- | --- |

2.1

Σε πλήρη συμφωνία με τις κοινές αρχές της Σύμπραξης του Μπουσάν για αποτελεσματική αναπτυξιακή συνεργασία (7), της ανακοίνωσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Αύξηση του αντίκτυπου της αναπτυξιακής πολιτικής της ΕΕ: ένα πρόγραμμα δράσης για αλλαγή
   (8) και της σύστασης 202 της ΔΟΕ σχετικά με τα κατώτατα όρια της κοινωνικής προστασίας, η ανακοίνωση της Επιτροπής για την κοινωνική προστασία στην πολιτική αναπτυξιακής συνεργασίας της ΕΕ, η οποία επικυρώθηκε κατόπιν και από το Συμβούλιο, συνιστά ένα ποιοτικό βήμα εμπρός για την ευρωπαϊκή αναπτυξιακή συνεργασία.

| 2.2 | Οι κοινοί στόχοι του Μπουσάν είναι σύμφωνοι με τη θέση ότι η ΕΕ πρέπει να υιοθετήσει μια πιο σφαιρική προσέγγιση της ανθρώπινης ανάπτυξης, σύμφωνα με την ανακοίνωση της Επιτροπής Ένα πρόγραμμα δράσης για αλλαγή, όπου τονίζεται η στήριξη της εκπαίδευσης και της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, της αξιοπρεπούς εργασίας, καθώς και συστημάτων για την ενίσχυση της κοινωνικής προστασίας και την προώθηση της ισότητας ευκαιριών. |
| --- | --- |

2.2

Οι κοινοί στόχοι του Μπουσάν είναι σύμφωνοι με τη θέση ότι η ΕΕ πρέπει να υιοθετήσει μια πιο σφαιρική προσέγγιση της ανθρώπινης ανάπτυξης, σύμφωνα με την ανακοίνωση της Επιτροπής Ένα πρόγραμμα δράσης για αλλαγή, όπου τονίζεται η στήριξη της εκπαίδευσης και της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, της αξιοπρεπούς εργασίας, καθώς και συστημάτων για την ενίσχυση της κοινωνικής προστασίας και την προώθηση της ισότητας ευκαιριών.

| 2.3 | Οι συγκεκριμένες κατευθύνσεις δράσης συμφωνούν επίσης με τη σύσταση της ΔΟΕ περί κατωτάτων ορίων κοινωνικής προστασίας, όπου αναφέρονται τέσσερις βασικές εγγυήσεις της κοινωνικής ασφάλειας: κατώτατα επίπεδα —προσδιοριζόμενα από το εκάστοτε κράτος— για την εισοδηματική ασφάλεια κατά την παιδική ηλικία, τον ενεργό βίο και την τρίτη ηλικία, καθώς και πρόσβαση σε βασική ιατροφαρμακευτική περίθαλψη σε προσιτό κόστος. |
| --- | --- |

2.3

Οι συγκεκριμένες κατευθύνσεις δράσης συμφωνούν επίσης με τη σύσταση της ΔΟΕ περί κατωτάτων ορίων κοινωνικής προστασίας, όπου αναφέρονται τέσσερις βασικές εγγυήσεις της κοινωνικής ασφάλειας: κατώτατα επίπεδα —προσδιοριζόμενα από το εκάστοτε κράτος— για την εισοδηματική ασφάλεια κατά την παιδική ηλικία, τον ενεργό βίο και την τρίτη ηλικία, καθώς και πρόσβαση σε βασική ιατροφαρμακευτική περίθαλψη σε προσιτό κόστος.

| 2.4 | Εξάλλου, η προσέγγιση αυτή επικυρώνεται από τα συμπεράσματα του Συμβουλίου, το οποίο τάσσεται υπέρ μιας ανάπτυξης που να χαρακτηρίζεται από δίκαιο καταμερισμό του πλούτου, πλήρη απασχόληση και καθολική πρόσβαση σε βασικές κοινωνικές υπηρεσίες, όπως η υγεία και η παιδεία. Σύμφωνα, λοιπόν, με τα εν λόγω συμπεράσματα, «οι πολιτικές κοινωνικής προστασίας μπορούν να συντελέσουν στον μετασχηματισμό της κοινωνίας, προάγοντας την ίση μεταχείριση και προωθώντας την κοινωνική ένταξη και τον διάλογο με τους κοινωνικούς εταίρους». |
| --- | --- |

2.4

Εξάλλου, η προσέγγιση αυτή επικυρώνεται από τα συμπεράσματα του Συμβουλίου, το οποίο τάσσεται υπέρ μιας ανάπτυξης που να χαρακτηρίζεται από δίκαιο καταμερισμό του πλούτου, πλήρη απασχόληση και καθολική πρόσβαση σε βασικές κοινωνικές υπηρεσίες, όπως η υγεία και η παιδεία. Σύμφωνα, λοιπόν, με τα εν λόγω συμπεράσματα, «οι πολιτικές κοινωνικής προστασίας μπορούν να συντελέσουν στον μετασχηματισμό της κοινωνίας, προάγοντας την ίση μεταχείριση και προωθώντας την κοινωνική ένταξη και τον διάλογο με τους κοινωνικούς εταίρους».

| 2.5 | Όλες οι παραπάνω διακηρύξεις, συμφωνίες και συμπεράσματα συνηγορούν υπέρ της συμπερίληψης της κοινωνικής προστασίας στην αναπτυξιακή συνεργασία της ΕΕ, σύμφωνα με μια αντίληψη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης νοούμενης ως κάτι παραπάνω από την ποσοτική οικονομική ανάπτυξη που εκφράζεται από το ΑΕγχΠ. |
| --- | --- |

2.5

Όλες οι παραπάνω διακηρύξεις, συμφωνίες και συμπεράσματα συνηγορούν υπέρ της συμπερίληψης της κοινωνικής προστασίας στην αναπτυξιακή συνεργασία της ΕΕ, σύμφωνα με μια αντίληψη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης νοούμενης ως κάτι παραπάνω από την ποσοτική οικονομική ανάπτυξη που εκφράζεται από το ΑΕγχΠ.

| 2.6 | Σημειωτέον, εξάλλου, ότι οι πολίτες της ΕΕ συμμερίζονται επίσης την άποψη ότι απαιτείται να συνεχιστούν οι προσπάθειες της ευρωπαϊκής πολιτικής για την αναπτυξιακή συνεργασία. Σύμφωνα με έρευνα του Ευρωβαρομέτρου (9), οι Ευρωπαίοι πολίτες εξακολουθούν να υποστηρίζουν στην πλειονότητά τους (85 %) τη συνέχιση της βοήθειας στις αναπτυσσόμενες χώρες, παρά την οικονομική κρίση, ενώ ένα πολύ σημαντικό ποσοστό (61 %) ζητά αύξηση της βοήθειας αυτής, ώστε να μπορέσουν να ξεφύγουν από τη φτώχεια πολλοί λαοί. |
| --- | --- |

2.6

Σημειωτέον, εξάλλου, ότι οι πολίτες της ΕΕ συμμερίζονται επίσης την άποψη ότι απαιτείται να συνεχιστούν οι προσπάθειες της ευρωπαϊκής πολιτικής για την αναπτυξιακή συνεργασία. Σύμφωνα με έρευνα του Ευρωβαρομέτρου (9), οι Ευρωπαίοι πολίτες εξακολουθούν να υποστηρίζουν στην πλειονότητά τους (85 %) τη συνέχιση της βοήθειας στις αναπτυσσόμενες χώρες, παρά την οικονομική κρίση, ενώ ένα πολύ σημαντικό ποσοστό (61 %) ζητά αύξηση της βοήθειας αυτής, ώστε να μπορέσουν να ξεφύγουν από τη φτώχεια πολλοί λαοί.

3.   Η ανάγκη να αντιμετωπιστεί η πρόκληση της κοινωνικής προστασίας στα πλαίσια της παγκοσμιοποίησης

| 3.1 | Από την υιοθέτηση της Οικουμενικής Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (10), το 1948, μέχρι σήμερα, το παγκόσμιο ΑΕγχΠ έχει δεκαπλασιαστεί, ενώ το κατά κεφαλήν εισόδημα έχει υπερδιπλασιαστεί (x 2,6). Ωστόσο, η συνολική εικόνα της κοινωνικής προστασίας εμφανίζει ανεπαίσθητη ουσιαστική μεταβολή για τη μεγάλη πλειονότητα του παγκόσμιου πληθυσμού που, στην πραγματικότητα, εξακολουθεί να ζει υπό συνθήκες έλλειψης κοινωνικής προστασίας. Τα παρακάτω στοιχεία (11) είναι ενδεικτικά. |
| --- | --- |

3.1

Από την υιοθέτηση της Οικουμενικής Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (10), το 1948, μέχρι σήμερα, το παγκόσμιο ΑΕγχΠ έχει δεκαπλασιαστεί, ενώ το κατά κεφαλήν εισόδημα έχει υπερδιπλασιαστεί (x 2,6). Ωστόσο, η συνολική εικόνα της κοινωνικής προστασίας εμφανίζει ανεπαίσθητη ουσιαστική μεταβολή για τη μεγάλη πλειονότητα του παγκόσμιου πληθυσμού που, στην πραγματικότητα, εξακολουθεί να ζει υπό συνθήκες έλλειψης κοινωνικής προστασίας. Τα παρακάτω στοιχεία (11) είναι ενδεικτικά.

| 3.1.1 | Το ένα τρίτο σχεδόν του παγκόσμιου πληθυσμού, ήτοι 1,75 δισ. άτομα, υφίσταται πολυδιάστατη φτώχεια που χαρακτηρίζεται από απουσία εσόδων, ευκαιριών αξιοπρεπούς απασχόλησης, υγείας και παιδείας. |
| --- | --- |

3.1.1

Το ένα τρίτο σχεδόν του παγκόσμιου πληθυσμού, ήτοι 1,75 δισ. άτομα, υφίσταται πολυδιάστατη φτώχεια που χαρακτηρίζεται από απουσία εσόδων, ευκαιριών αξιοπρεπούς απασχόλησης, υγείας και παιδείας.

| 3.1.2 | Κάθε χρόνο, 9,2 εκ. παιδιά κάτω των πέντε ετών πεθαίνουν λόγω προβλημάτων υγείας που θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί με προληπτικά μέτρα. |
| --- | --- |

3.1.2

Κάθε χρόνο, 9,2 εκ. παιδιά κάτω των πέντε ετών πεθαίνουν λόγω προβλημάτων υγείας που θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί με προληπτικά μέτρα.

| 3.1.3 | Περίπου 5,1 δισ. άτομα, το 75 % δηλαδή του παγκόσμιου πληθυσμού, στερούνται κατάλληλης κοινωνικής ασφάλειας. |
| --- | --- |

3.1.3

Περίπου 5,1 δισ. άτομα, το 75 % δηλαδή του παγκόσμιου πληθυσμού, στερούνται κατάλληλης κοινωνικής ασφάλειας.

| 3.1.4 | Λιγότερο από το 30 % των οικονομικά ενεργών ατόμων στον κόσμο καλύπτονται από ασφάλιση ανεργίας, ενώ μόνο το 15 % των ανέργων λαμβάνει τέτοιου είδους παροχές. |
| --- | --- |

3.1.4

Λιγότερο από το 30 % των οικονομικά ενεργών ατόμων στον κόσμο καλύπτονται από ασφάλιση ανεργίας, ενώ μόνο το 15 % των ανέργων λαμβάνει τέτοιου είδους παροχές.

| 3.1.5 | Μόνο το 20 % του παγκόσμιου πληθυσμού σε ηλικία εργασίας έχει πρόσβαση σε συστήματα πλήρους κοινωνικής ασφάλισης. Σε πολλές χώρες, οι εργαζόμενοι του ανεπίσημου τομέα, οι γεωργοί και οι αυτοαπασχολούμενοι στερούνται παντελώς κοινωνικής προστασίας. |
| --- | --- |

3.1.5

Μόνο το 20 % του παγκόσμιου πληθυσμού σε ηλικία εργασίας έχει πρόσβαση σε συστήματα πλήρους κοινωνικής ασφάλισης. Σε πολλές χώρες, οι εργαζόμενοι του ανεπίσημου τομέα, οι γεωργοί και οι αυτοαπασχολούμενοι στερούνται παντελώς κοινωνικής προστασίας.

| 3.1.6 | Στις πιο ανεπτυγμένες χώρες του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), το επίπεδο φτώχειας και ανισότητας βρίσκεται περίπου στο ήμισυ αυτού που θα μπορούσε να αναμένεται εάν δεν υπήρχαν τα συστήματα κοινωνικής προστασίας. |
| --- | --- |

3.1.6

Στις πιο ανεπτυγμένες χώρες του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), το επίπεδο φτώχειας και ανισότητας βρίσκεται περίπου στο ήμισυ αυτού που θα μπορούσε να αναμένεται εάν δεν υπήρχαν τα συστήματα κοινωνικής προστασίας.

4.   Το δυναμικό της κοινωνικής προστασίας όσον αφορά την προώθηση βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης

| 4.1 | Η παρούσα γνωμοδότηση εξετάζει την κοινωνική προστασία υπό την ευρύτερη έννοιά της, που περιλαμβάνει τόσο την κοινωνική ασφάλιση με τη στενή έννοια του όρου όσο και την κοινωνική πρόνοια. Ως κοινωνική προστασία νοούνται οι πολιτικές και οι δράσεις με στόχο την ενίσχυση της ικανότητας όλων των ατόμων, ιδίως δε των ευάλωτων ομάδων, ώστε να μην περιέλθουν σε κατάσταση φτώχειας ή να εξέλθουν από την κατάσταση αυτή, καθώς επίσης και οι πολιτικές και οι δράσεις που δύνανται να προσφέρουν εισοδηματική ασφάλεια, να διευκολύνουν την πρόσβαση στις βασικές κοινωνικές υπηρεσίες και υπηρεσίες ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης καθ’ όλη τη διάρκεια του βίου και να προαγάγουν την ισότητα και την αξιοπρέπεια. |
| --- | --- |

4.1

Η παρούσα γνωμοδότηση εξετάζει την κοινωνική προστασία υπό την ευρύτερη έννοιά της, που περιλαμβάνει τόσο την κοινωνική ασφάλιση με τη στενή έννοια του όρου όσο και την κοινωνική πρόνοια. Ως κοινωνική προστασία νοούνται οι πολιτικές και οι δράσεις με στόχο την ενίσχυση της ικανότητας όλων των ατόμων, ιδίως δε των ευάλωτων ομάδων, ώστε να μην περιέλθουν σε κατάσταση φτώχειας ή να εξέλθουν από την κατάσταση αυτή, καθώς επίσης και οι πολιτικές και οι δράσεις που δύνανται να προσφέρουν εισοδηματική ασφάλεια, να διευκολύνουν την πρόσβαση στις βασικές κοινωνικές υπηρεσίες και υπηρεσίες ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης καθ’ όλη τη διάρκεια του βίου και να προαγάγουν την ισότητα και την αξιοπρέπεια.

| 4.2 | Συνεπώς, συμπεριλαμβάνονται οι παροχές κοινωνικής ασφάλειας —χρηματικές και σε είδος— που σχετίζονται με ασθένεια, μητρότητα, γήρας, ανικανότητα, εργατικά ατυχήματα και επαγγελματικές ασθένειες, παροχές επιζώντων, οικογενειακά επιδόματα και επιδόματα ανεργίας, καθώς επίσης και οι παροχές κοινωνικής πρόνοιας που προορίζονται κυρίως στην προστασία από καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, γενικής ή ειδικής, ανεξάρτητα από τα αίτια που τις προκάλεσαν. |
| --- | --- |

4.2

Συνεπώς, συμπεριλαμβάνονται οι παροχές κοινωνικής ασφάλειας —χρηματικές και σε είδος— που σχετίζονται με ασθένεια, μητρότητα, γήρας, ανικανότητα, εργατικά ατυχήματα και επαγγελματικές ασθένειες, παροχές επιζώντων, οικογενειακά επιδόματα και επιδόματα ανεργίας, καθώς επίσης και οι παροχές κοινωνικής πρόνοιας που προορίζονται κυρίως στην προστασία από καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, γενικής ή ειδικής, ανεξάρτητα από τα αίτια που τις προκάλεσαν.

| 4.3 | Είναι λοιπόν προφανής εδώ η ευθυγράμμιση με τις αρχές του άρθρου 25 της Οικουμενικής Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, όπου ορίζονται τα εξής: «Καθένας έχει δικαίωμα σε [...] ιατρική περίθαλψη όπως και [σ]τις απαραίτητες κοινωνικές υπηρεσίες. Έχει ακόμα δικαίωμα σε ασφάλιση για την ανεργία, την αρρώστια, την αναπηρία, τη χηρεία, τη γεροντική ηλικία, όπως και για όλες τις άλλες περιπτώσεις που στερείται τα μέσα της συντήρησής του, εξαιτίας περιστάσεων ανεξαρτήτων της θέλησης του. Η μητρότητα και η παιδική ηλικία έχουν δικαίωμα ειδικής μέριμνας και περίθαλψης. Όλα τα παιδιά, ανεξάρτητα αν είναι νόμιμα ή εξώγαμα, απολαμβάνουν την ίδια κοινωνική προστασία». |
| --- | --- |

4.3

Είναι λοιπόν προφανής εδώ η ευθυγράμμιση με τις αρχές του άρθρου 25 της Οικουμενικής Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, όπου ορίζονται τα εξής: «Καθένας έχει δικαίωμα σε [...] ιατρική περίθαλψη όπως και [σ]τις απαραίτητες κοινωνικές υπηρεσίες. Έχει ακόμα δικαίωμα σε ασφάλιση για την ανεργία, την αρρώστια, την αναπηρία, τη χηρεία, τη γεροντική ηλικία, όπως και για όλες τις άλλες περιπτώσεις που στερείται τα μέσα της συντήρησής του, εξαιτίας περιστάσεων ανεξαρτήτων της θέλησης του. Η μητρότητα και η παιδική ηλικία έχουν δικαίωμα ειδικής μέριμνας και περίθαλψης. Όλα τα παιδιά, ανεξάρτητα αν είναι νόμιμα ή εξώγαμα, απολαμβάνουν την ίδια κοινωνική προστασία».

| 4.4 | Στην Ευρώπη, ούτε η κοινωνική ασφάλιση ούτε, υπό την ευρύτερη έννοια, η κοινωνική προστασία περιλαμβάνουν την παιδεία, παρότι αναγνωρίζεται ότι πρόκειται για καίρια δημόσια πολιτική. Ωστόσο, σε ορισμένα επιτυχημένα προγράμματα, όπως το πρόγραμμα «Bolsa Familia» στη Βραζιλία, η χορήγηση οικογενειακών παροχών (κοινωνική προστασία) έχει ως προϋπόθεση την παρουσία σε προγράμματα σχολικής εκπαίδευσης (εκπαιδευτική πολιτική). |
| --- | --- |

4.4

Στην Ευρώπη, ούτε η κοινωνική ασφάλιση ούτε, υπό την ευρύτερη έννοια, η κοινωνική προστασία περιλαμβάνουν την παιδεία, παρότι αναγνωρίζεται ότι πρόκειται για καίρια δημόσια πολιτική. Ωστόσο, σε ορισμένα επιτυχημένα προγράμματα, όπως το πρόγραμμα «Bolsa Familia» στη Βραζιλία, η χορήγηση οικογενειακών παροχών (κοινωνική προστασία) έχει ως προϋπόθεση την παρουσία σε προγράμματα σχολικής εκπαίδευσης (εκπαιδευτική πολιτική).

| 4.5 | Χωρίς να προδικάζεται η σκοπιμότητα της αξιοποίησης, ή ακόμη και της επέκτασης, τέτοιου είδους εμπειριών ή και άλλων, διαφορετικής φύσης, που θα μπορούσαν να υπαχθούν σε μια ευρεία έννοια των κατωτάτων ορίων κοινωνικής προστασίας, η συμπερίληψη της παιδείας ως συνιστώσας της κοινωνικής προστασίας ενδέχεται να οδηγήσει σε μείωση του μεριδίου της κοινωνικής προστασίας κατά την κατανομή των πόρων των επιχειρησιακών προγραμμάτων αναπτυξιακής συνεργασίας της ΕΕ. Ενδέχεται, επίσης, να προκαλέσει σύγχυση ως προς τη διαφορά μεταξύ μέτρων πρόνοιας και κοινωνικής προστασίας, σε εξομοίωση δηλαδή του μέρους με το όλον. |
| --- | --- |

4.5

Χωρίς να προδικάζεται η σκοπιμότητα της αξιοποίησης, ή ακόμη και της επέκτασης, τέτοιου είδους εμπειριών ή και άλλων, διαφορετικής φύσης, που θα μπορούσαν να υπαχθούν σε μια ευρεία έννοια των κατωτάτων ορίων κοινωνικής προστασίας, η συμπερίληψη της παιδείας ως συνιστώσας της κοινωνικής προστασίας ενδέχεται να οδηγήσει σε μείωση του μεριδίου της κοινωνικής προστασίας κατά την κατανομή των πόρων των επιχειρησιακών προγραμμάτων αναπτυξιακής συνεργασίας της ΕΕ. Ενδέχεται, επίσης, να προκαλέσει σύγχυση ως προς τη διαφορά μεταξύ μέτρων πρόνοιας και κοινωνικής προστασίας, σε εξομοίωση δηλαδή του μέρους με το όλον.

| 4.6 | Θα πρέπει να διαχωριστούν σαφέστερα οι πολιτικές πρόνοιας από τα συστήματα κοινωνικής προστασίας. Τα συστήματα αυτά συνιστούν δομικά συστήματα καθολικής προστασίας. Αντιθέτως, οι πολιτικές πρόνοιας μπορούν να κάνουν χρήση συνιστωσών κοινωνικής προστασίας, όπως οικονομικές ενισχύσεις, για την επίτευξη ενός εκπαιδευτικού στόχου, όπως στην περίπτωση του προγράμματος της Βραζιλίας, και να επιτυγχάνουν μέσω αυτού τα κατώτατα όρια κοινωνικής προστασίας. |
| --- | --- |

4.6

Θα πρέπει να διαχωριστούν σαφέστερα οι πολιτικές πρόνοιας από τα συστήματα κοινωνικής προστασίας. Τα συστήματα αυτά συνιστούν δομικά συστήματα καθολικής προστασίας. Αντιθέτως, οι πολιτικές πρόνοιας μπορούν να κάνουν χρήση συνιστωσών κοινωνικής προστασίας, όπως οικονομικές ενισχύσεις, για την επίτευξη ενός εκπαιδευτικού στόχου, όπως στην περίπτωση του προγράμματος της Βραζιλίας, και να επιτυγχάνουν μέσω αυτού τα κατώτατα όρια κοινωνικής προστασίας.

| 4.7 | Η κοινωνική προστασία διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο σε περιόδους οικονομικής ανάπτυξης, ενώ σε καιρούς κρίσης λειτουργεί ως οικονομικός σταθεροποιητής. Όπως επισημαίνεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής, η κοινωνική προστασία αυξάνει την πρόσβαση σε δημόσιες υπηρεσίες, προσφέρει στα άτομα εργαλεία διαχείρισης κινδύνων, προάγει την εισοδηματική σταθερότητα και τη ζήτηση, λειτουργεί ως μακροοικονομικός σταθεροποιητής, μειώνει την ανισότητα συμβάλλοντας στη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη, τονώνει τους δεσμούς μεταξύ των γενεών, ενώ μπορεί να προσφέρει σημαντική συμβολή στην επίτευξη των αναπτυξιακών στόχων της χιλιετίας (ΑΣΧ). |
| --- | --- |

4.7

Η κοινωνική προστασία διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο σε περιόδους οικονομικής ανάπτυξης, ενώ σε καιρούς κρίσης λειτουργεί ως οικονομικός σταθεροποιητής. Όπως επισημαίνεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής, η κοινωνική προστασία αυξάνει την πρόσβαση σε δημόσιες υπηρεσίες, προσφέρει στα άτομα εργαλεία διαχείρισης κινδύνων, προάγει την εισοδηματική σταθερότητα και τη ζήτηση, λειτουργεί ως μακροοικονομικός σταθεροποιητής, μειώνει την ανισότητα συμβάλλοντας στη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη, τονώνει τους δεσμούς μεταξύ των γενεών, ενώ μπορεί να προσφέρει σημαντική συμβολή στην επίτευξη των αναπτυξιακών στόχων της χιλιετίας (ΑΣΧ).

| 4.8 | Επομένως, η κοινωνική προστασία συνιστά επένδυση μάλλον παρά κόστος. Δεν αποτελεί έναν απλό μηχανισμό ανακατανομής των εισοδημάτων, απομονωμένο από τους μηχανισμούς δημιουργίας πλούτου. Αντιθέτως, είναι συντελεστής της παραγωγής, καθοριστικός για την αύξησή της. Πρόκειται για μέσον εξίσου σημαντικό ή και περισσότερο από τις νομισματικές πολιτικές ή τις πολιτικές καινοτομίας, ιδίως μάλιστα σε έναν κόσμο όπου η γήρανση του πληθυσμού, κυρίως στις μεγάλες αναπτυσσόμενες χώρες, θα αυξηθεί σημαντικά και θα αποτελέσει κεντρική πρόκληση για το μέλλον τους, που κινδυνεύει να αποβεί δραματικό χωρίς την ύπαρξη συστημάτων κοινωνικής προστασίας. |
| --- | --- |

4.8

Επομένως, η κοινωνική προστασία συνιστά επένδυση μάλλον παρά κόστος. Δεν αποτελεί έναν απλό μηχανισμό ανακατανομής των εισοδημάτων, απομονωμένο από τους μηχανισμούς δημιουργίας πλούτου. Αντιθέτως, είναι συντελεστής της παραγωγής, καθοριστικός για την αύξησή της. Πρόκειται για μέσον εξίσου σημαντικό ή και περισσότερο από τις νομισματικές πολιτικές ή τις πολιτικές καινοτομίας, ιδίως μάλιστα σε έναν κόσμο όπου η γήρανση του πληθυσμού, κυρίως στις μεγάλες αναπτυσσόμενες χώρες, θα αυξηθεί σημαντικά και θα αποτελέσει κεντρική πρόκληση για το μέλλον τους, που κινδυνεύει να αποβεί δραματικό χωρίς την ύπαρξη συστημάτων κοινωνικής προστασίας.

5.   Παρατηρήσεις σχετικά με την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

| 5.1 | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η αναγνώριση της κοινωνικής προστασίας ως κεντρικού άξονα της αναπτυξιακής συνεργασίας ανταποκρίνεται στις αξίες και αρχές της ΕΕ, όπως αυτές θεσπίζονται στη Συνθήκη της ΕΕ (12) και στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ (13). |
| --- | --- |

5.1

Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η αναγνώριση της κοινωνικής προστασίας ως κεντρικού άξονα της αναπτυξιακής συνεργασίας ανταποκρίνεται στις αξίες και αρχές της ΕΕ, όπως αυτές θεσπίζονται στη Συνθήκη της ΕΕ (12) και στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ (13).

| 5.2 | Θεωρεί ότι ορθά η Επιτροπή συμπεριέλαβε την κοινωνική προστασία στην πολιτική αναπτυξιακής συνεργασίας της ΕΕ, όπως εξάλλου έχει επανειλημμένως ζητηθεί από διάφορους φορείς, μεταξύ των οποίων και την ίδια την ΕΟΚΕ (14). |
| --- | --- |

5.2

Θεωρεί ότι ορθά η Επιτροπή συμπεριέλαβε την κοινωνική προστασία στην πολιτική αναπτυξιακής συνεργασίας της ΕΕ, όπως εξάλλου έχει επανειλημμένως ζητηθεί από διάφορους φορείς, μεταξύ των οποίων και την ίδια την ΕΟΚΕ (14).

| 5.3 | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί, γενικά, με τα βασικά στοιχεία της ανακοίνωσης. Ας τονιστούν ιδιαιτέρως: η σημασία που αποδίδεται στους διαρθρωτικούς φραγμούς που εμποδίζουν την εξάλειψη της φτώχειας υπό καταστάσεις αποκλεισμού και περιθωριοποίησης· η αξία που αναγνωρίζεται στην αξιοπρεπή εργασία και τα άρτια φορολογικά συστήματα· η βούληση καθολικής και ισότιμης πρόσβασης στην κοινωνική προστασία· η σύνδεση της κοινωνικής προστασίας με τη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη· ο ρόλος της αναπτυξιακής συνεργασίας τόσο στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες όσο και στις χώρες μέσου εισοδήματος· η διάσταση του φύλου και τα κατώτατα όρια κοινωνικής προστασίας· καθώς επίσης και η στήριξη της συμμετοχής της κοινωνίας πολιτών και η σημασία των κοινωνικών εταίρων και του κοινωνικού διαλόγου. |
| --- | --- |

5.3

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί, γενικά, με τα βασικά στοιχεία της ανακοίνωσης. Ας τονιστούν ιδιαιτέρως: η σημασία που αποδίδεται στους διαρθρωτικούς φραγμούς που εμποδίζουν την εξάλειψη της φτώχειας υπό καταστάσεις αποκλεισμού και περιθωριοποίησης· η αξία που αναγνωρίζεται στην αξιοπρεπή εργασία και τα άρτια φορολογικά συστήματα· η βούληση καθολικής και ισότιμης πρόσβασης στην κοινωνική προστασία· η σύνδεση της κοινωνικής προστασίας με τη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη· ο ρόλος της αναπτυξιακής συνεργασίας τόσο στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες όσο και στις χώρες μέσου εισοδήματος· η διάσταση του φύλου και τα κατώτατα όρια κοινωνικής προστασίας· καθώς επίσης και η στήριξη της συμμετοχής της κοινωνίας πολιτών και η σημασία των κοινωνικών εταίρων και του κοινωνικού διαλόγου.

| 5.4 | Επισημαίνει την ανάγκη μεγαλύτερου συντονισμού των αρμόδιων για την αναπτυξιακή συνεργασία της ΕΕ οργανισμών με το σύνολο των παραγόντων της συνεργασίας αυτής, συμπεριλαμβανομένων των διεθνών οργανισμών και οργανώσεων, καθώς και την ανάγκη μεγαλύτερης συνεκτικότητας ανάμεσα στην πολιτική αναπτυξιακής συνεργασίας και τις λοιπές πολιτικές της ΕΕ. Επίσης, λόγω της ενσωμάτωσης νέων προσεγγίσεων στην αναπτυξιακή συνεργασία της ΕΕ, οι οποίες σχετίζονται με την κοινωνική προστασία (ανθεκτικότητα, μείωση των κινδύνων καταστροφών), θα πρέπει να προσδιοριστούν καλύτερα οι έννοιες αυτές και να αξιοποιηθούν οι συνέργειες που μπορούν να αντληθούν. |
| --- | --- |

5.4

Επισημαίνει την ανάγκη μεγαλύτερου συντονισμού των αρμόδιων για την αναπτυξιακή συνεργασία της ΕΕ οργανισμών με το σύνολο των παραγόντων της συνεργασίας αυτής, συμπεριλαμβανομένων των διεθνών οργανισμών και οργανώσεων, καθώς και την ανάγκη μεγαλύτερης συνεκτικότητας ανάμεσα στην πολιτική αναπτυξιακής συνεργασίας και τις λοιπές πολιτικές της ΕΕ. Επίσης, λόγω της ενσωμάτωσης νέων προσεγγίσεων στην αναπτυξιακή συνεργασία της ΕΕ, οι οποίες σχετίζονται με την κοινωνική προστασία (ανθεκτικότητα, μείωση των κινδύνων καταστροφών), θα πρέπει να προσδιοριστούν καλύτερα οι έννοιες αυτές και να αξιοποιηθούν οι συνέργειες που μπορούν να αντληθούν.

| 5.5 | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τον στόχο να τοποθετηθεί η κοινωνική προστασία στο επίκεντρο των εθνικών αναπτυξιακών στρατηγικών, χάρη στην ανάπτυξη εθνικών πολιτικών. Απαιτείται, επίσης, ενίσχυση της θεσμικής ικανότητας των εταίρων κρατών, στην οποία μπορεί να συμβάλει η τεχνική συνεργασία της ΕΕ. Πρέπει να αναφερθεί, ακόμη, ο αναγκαίος διεθνής συντονισμός των δικαιωμάτων κοινωνικής προστασίας. |
| --- | --- |

5.5

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τον στόχο να τοποθετηθεί η κοινωνική προστασία στο επίκεντρο των εθνικών αναπτυξιακών στρατηγικών, χάρη στην ανάπτυξη εθνικών πολιτικών. Απαιτείται, επίσης, ενίσχυση της θεσμικής ικανότητας των εταίρων κρατών, στην οποία μπορεί να συμβάλει η τεχνική συνεργασία της ΕΕ. Πρέπει να αναφερθεί, ακόμη, ο αναγκαίος διεθνής συντονισμός των δικαιωμάτων κοινωνικής προστασίας.

| 5.6 | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η έννοια της «μετασχηματιστικής κοινωνικής προστασίας», που αναφέρεται στην ανακοίνωση, πρέπει να νοείται ως μέθοδος για να ενισχυθεί η υπευθυνότητα και η ενδυνάμωση των δικαιούχων της κοινωνικής προστασίας, ιδίως δε των ευάλωτων ατόμων, που υφίστανται περισσότερο τη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό, μέσω της παροχής των προς τούτο αναγκαίων μέσων. |
| --- | --- |

5.6

Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η έννοια της «μετασχηματιστικής κοινωνικής προστασίας», που αναφέρεται στην ανακοίνωση, πρέπει να νοείται ως μέθοδος για να ενισχυθεί η υπευθυνότητα και η ενδυνάμωση των δικαιούχων της κοινωνικής προστασίας, ιδίως δε των ευάλωτων ατόμων, που υφίστανται περισσότερο τη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό, μέσω της παροχής των προς τούτο αναγκαίων μέσων.

| 5.7 | Η ΕΟΚΕ θα επιθυμούσε, στο σημείο όπου η Επιτροπή αναφέρεται στις συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, να τόνιζε τον καθοριστικό ρόλο του κράτους στην ανάπτυξη και εφαρμογή συστημάτων κοινωνικής προστασίας. Η συνεργασία του ιδιωτικού τομέα είναι επίσης απαραίτητη, ιδίως στο πεδίο της συμπληρωματικής κοινωνικής προστασίας (15). Η ΕΟΚΕ δεν πιστεύει ότι η κοινωνική ευθύνη των επιχειρήσεων, εθελοντικού χαρακτήρα, έχει καθοριστική σημασία σε έναν τομέα όπως η κοινωνική προστασία, που πρέπει να θεμελιώνεται σε δεσμευτικούς κανόνες και πολιτικές. |
| --- | --- |

5.7

Η ΕΟΚΕ θα επιθυμούσε, στο σημείο όπου η Επιτροπή αναφέρεται στις συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, να τόνιζε τον καθοριστικό ρόλο του κράτους στην ανάπτυξη και εφαρμογή συστημάτων κοινωνικής προστασίας. Η συνεργασία του ιδιωτικού τομέα είναι επίσης απαραίτητη, ιδίως στο πεδίο της συμπληρωματικής κοινωνικής προστασίας (15). Η ΕΟΚΕ δεν πιστεύει ότι η κοινωνική ευθύνη των επιχειρήσεων, εθελοντικού χαρακτήρα, έχει καθοριστική σημασία σε έναν τομέα όπως η κοινωνική προστασία, που πρέπει να θεμελιώνεται σε δεσμευτικούς κανόνες και πολιτικές.

| 5.8 | Είναι επίσης λυπηρό το γεγονός ότι η Επιτροπή, όταν αναφέρεται στους στόχους της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» δεν επισημαίνει την έλλειψη συνέπειας των στόχων αυτών με τις πολιτικές «εσωτερικής υποτίμησης» και διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που προωθεί η ΕΕ. Πράγματι, οι πολιτικές που αναπτύσσονται στην πράξη ελάχιστη σχέση έχουν με τους στόχους της στρατηγικής αυτής και η ανεργία, η φτώχεια, η ανισότητα και ο κοινωνικός αποκλεισμός έχουν αυξηθεί. Από την άλλη πλευρά, οι μεταρρυθμίσεις που εφαρμόστηκαν δεν οδήγησαν σε τόνωση της ανταγωνιστικότητας και της συνοχής της ΕΕ, αλλά σε αύξηση της εργασιακής ανασφάλειας και σε υποβάθμιση των δημόσιων υπηρεσιών. |
| --- | --- |

5.8

Είναι επίσης λυπηρό το γεγονός ότι η Επιτροπή, όταν αναφέρεται στους στόχους της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» δεν επισημαίνει την έλλειψη συνέπειας των στόχων αυτών με τις πολιτικές «εσωτερικής υποτίμησης» και διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που προωθεί η ΕΕ. Πράγματι, οι πολιτικές που αναπτύσσονται στην πράξη ελάχιστη σχέση έχουν με τους στόχους της στρατηγικής αυτής και η ανεργία, η φτώχεια, η ανισότητα και ο κοινωνικός αποκλεισμός έχουν αυξηθεί. Από την άλλη πλευρά, οι μεταρρυθμίσεις που εφαρμόστηκαν δεν οδήγησαν σε τόνωση της ανταγωνιστικότητας και της συνοχής της ΕΕ, αλλά σε αύξηση της εργασιακής ανασφάλειας και σε υποβάθμιση των δημόσιων υπηρεσιών.

Βρυξέλλες, 20 Μαρτίου 2013.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Staffan NILSSON

---

(1)  COM(2012) 446 final.

1

(2)  Συμπεράσματα του Συμβουλίου για την κοινωνική προστασία στα πλαίσια της αναπτυξιακής συνεργασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 15 Οκτωβρίου 2012, 14538/12.

2

(3)  Σύσταση αριθ. 202 σχετικά με τα εθνικά κατώτατα όρια κοινωνικής. προστασίας, 101η συνδιάσκεψη της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας, Γενεύη, 14 Ιουνίου 2012.

3

(4)  Σύμβασις 102 αφορώσα τα ελάχιστα όρια της κοινωνικής ασφαλείας, 35η συνδιάσκεψη της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας, Γενεύη, 28 Ιουνίου 1952 (για το ελληνικό κείμενο, Ν. 3251/1955, ΦΕΚ Α 140 – 02.06.1955).

4

Σύμβασις 102 αφορώσα τα ελάχιστα όρια της κοινωνικής ασφαλείας,

(5)  Σύμβαση για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία, Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών, Νέα Υόρκη, 13 Δεκεμβρίου 2006 (ΕΕ L 23 της 27.1.2010, σ. 35).

5

Σύμβαση για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία,

(6)  Ανακοίνωση της Επιτροπής «Οι ρίζες της δημοκρατίας και της διατηρήσιμης ανάπτυξης: συνεργασία της Ευρώπης με την κοινωνία των πολιτών στον τομέα των εξωτερικών σχέσεων», COM(2012) 492 final.

6

(7)  4ο Φόρουμ ανωτάτου επιπέδου για την αποτελεσματικότητα της ενίσχυσης, Μπουσάν (Νότιος Κορέα), 29 Νοεμβρίου – 1 Δεκεμβρίου 2011.

7

(8)  COM(2011) 637 final.

8

(9)  Special Eurobarometer 392, Solidarity that spans the globe: Europeans and development, Οκτώβριος 2012.

9

Special Eurobarometer 392, Solidarity that spans the globe: Europeans and development,

(10)  Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών, Δεκέμβριος 1948.

10

(11)  Στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας, του Αναπτυξιακού Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών (UNDP), του Οργανισμού Επισιτισμού και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO), του Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών για τους ανθρώπινους οικισμούς (UN-Habitat), της Εκπαιδευτικής, Επιστημονικής και Επιμορφωτικής Οργάνωσης των Ηνωμένων Εθνών (UNESCO), του Ταμείου των Ηνωμένων Εθνών για τα Παιδιά (UNICEF), της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας (ΠΟΥ), της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ).

11

(12)  Ενοποιημένη απόδοση της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση και της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ΕΕ C 83 της 30.3.2010, σ. 1.

12

(13)  Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ΕΕ C 83 της 30.3.2010, σ. 389.

13

(14)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ της 14ης Νοεμβρίου 2012«Η εξωτερική διάσταση του συντονισμού της κοινωνικής ασφάλισης της ΕΕ», σημείο 1.10 (REX/363 – ΕΕ C 11 της 15.1.2013, σ. 71).

14

(15)  Ζητείται η τήρηση των εκ του νόμου υποχρεώσεων του ιδιωτικού τομέα όσον αφορά τη χρηματοδότηση της κοινωνικής προστασίας, σύμφωνα με τις κατευθύνσεις των διεθνών οργανώσεων για τις πολυεθνικές επιχειρήσεις.

15

---

| 6.6.2013 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 161/87 |
| --- | --- | --- | --- |

6.6.2013

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 161/87

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: “Γαλάζια ανάπτυξη: Ευκαιρίες για βιώσιμη ανάπτυξη στους τομείς της θάλασσας και της ναυτιλίας”»

COM(2012) 494 final

2013/C 161/17

Εισηγητής: ο κ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ

Στις 13 Σεπτεμβρίου 2012, και σύμφωνα με το άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την:

Ανακοίνωση της Επιτροπής στο ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών - Γαλάζια ανάπτυξη: ευκαιρίες για βιώσιμη ανάπτυξη στους τομείς της θάλασσας και της ναυτιλίας

COM(2012) 494 final.

Το ειδικευμένο τμήμα «Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία της πληροφορίας», στο οποίο ανατέθηκαν οι σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 27 Φεβρουάριου 2013.

Κατά την 488η σύνοδο ολομέλειας, της 20ής και 21ης Μαρτίου 2013 (συνεδρίαση της 20ής Μαρτίου 2013), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 100 ψήφους υπέρ, 2 κατά και 2 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η παρούσα Ανακοίνωση συνιστά την επιβεβλημένη λογική συνέχεια της προσπάθειας για την υλοποίηση μιας Ολοκληρωμένης Θαλάσσιας Πολιτικής (ΟΘΠ) στην ΕΕ. |
| --- | --- |

1.1

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η παρούσα Ανακοίνωση συνιστά την επιβεβλημένη λογική συνέχεια της προσπάθειας για την υλοποίηση μιας Ολοκληρωμένης Θαλάσσιας Πολιτικής (ΟΘΠ) στην ΕΕ.

| 1.2 | Η ΕΟΚΕ αξιολογεί την Ανακοίνωση γενικά ως μια ορθή συμβολή στην Ολοκληρωμένη Θαλάσσια Πολιτική (ΟΘΠ) της ΕΕ με αναφορά στη στρατηγική «Ευρώπη 2020» και με στόχο την οικονομική ανάκαμψη της Ευρώπης αξιοποιώντας τη δυναμική της θαλάσσιας οικονομίας για τη δημιουργία θέσεων εργασίας, την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της κοινωνικής συνοχής. |
| --- | --- |

1.2

Η ΕΟΚΕ αξιολογεί την Ανακοίνωση γενικά ως μια ορθή συμβολή στην Ολοκληρωμένη Θαλάσσια Πολιτική (ΟΘΠ) της ΕΕ με αναφορά στη στρατηγική «Ευρώπη 2020» και με στόχο την οικονομική ανάκαμψη της Ευρώπης αξιοποιώντας τη δυναμική της θαλάσσιας οικονομίας για τη δημιουργία θέσεων εργασίας, την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της κοινωνικής συνοχής.

| 1.3 | Υπό το πρίσμα αυτό, η ΕΟΚΕ επικροτεί την Ανακοίνωση ιδιαίτερα στην τρέχουσα κρίσιμη συγκυρία οικονομικής κρίσης η οποία διαμόρφωσε ένα δυσχερές οικονομικό τοπίο στην Ευρώπη επιδρώντας αρνητικά, εκτός άλλων, και στους τομείς δραστηριότητας που σχετίζονται με την θαλάσσια οικονομία. |
| --- | --- |

1.3

Υπό το πρίσμα αυτό, η ΕΟΚΕ επικροτεί την Ανακοίνωση ιδιαίτερα στην τρέχουσα κρίσιμη συγκυρία οικονομικής κρίσης η οποία διαμόρφωσε ένα δυσχερές οικονομικό τοπίο στην Ευρώπη επιδρώντας αρνητικά, εκτός άλλων, και στους τομείς δραστηριότητας που σχετίζονται με την θαλάσσια οικονομία.

| 1.4 | Η ΕΟΚΕ εκτιμά η νέα ώθηση στην ΟΘΠ που φιλοδοξεί να φέρει η Ανακοίνωση προϋποθέτει τη συνεκτική αξιοποίηση και εξέλιξη των υφιστάμενων θετικών πρωτοβουλιών και δράσεων σε συνδυασμό με το προτεινόμενο νέο πλαίσιο έτσι ώστε η ΕΕ να μην χάσει την ευκαιρία διαμόρφωσης μιας προηγμένης και υψηλών προδιαγραφών ΟΘΠ. |
| --- | --- |

1.4

Η ΕΟΚΕ εκτιμά η νέα ώθηση στην ΟΘΠ που φιλοδοξεί να φέρει η Ανακοίνωση προϋποθέτει τη συνεκτική αξιοποίηση και εξέλιξη των υφιστάμενων θετικών πρωτοβουλιών και δράσεων σε συνδυασμό με το προτεινόμενο νέο πλαίσιο έτσι ώστε η ΕΕ να μην χάσει την ευκαιρία διαμόρφωσης μιας προηγμένης και υψηλών προδιαγραφών ΟΘΠ.

| 1.5 | Η ΕΟΚΕ θεωρώντας την συνέχεια και την συνεκτικότητα ως απαραίτητες για την επιτυχή υλοποίηση της γαλάζιας ανάπτυξης επισημαίνει ότι θα πρέπει να καταστεί σαφές πως οι πέντε τομείς προτεραιότητας που εντοπίζονται στη μελέτη "Γαλάζια ανάπτυξη: Σενάρια για τη βιώσιμη ανάπτυξη" (2012) προστίθενται και δεν υποσκελίζουν τους υφιστάμενους παραδοσιακούς τομείς δράσης (https://webgate.ec.europa.eu/maritimeforum/content/2946). |
| --- | --- |

1.5

Η ΕΟΚΕ θεωρώντας την συνέχεια και την συνεκτικότητα ως απαραίτητες για την επιτυχή υλοποίηση της γαλάζιας ανάπτυξης επισημαίνει ότι θα πρέπει να καταστεί σαφές πως οι πέντε τομείς προτεραιότητας που εντοπίζονται στη μελέτη "Γαλάζια ανάπτυξη: Σενάρια για τη βιώσιμη ανάπτυξη" (2012) προστίθενται και δεν υποσκελίζουν τους υφιστάμενους παραδοσιακούς τομείς δράσης (https://webgate.ec.europa.eu/maritimeforum/content/2946).

| 1.6 | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι μια θεώρηση της γαλάζιας οικονομίας ως εσαεί πηγή αναξιοποίητων πόρων και η εμφατική επίκληση της γαλάζιας ανάπτυξης ως πανάκεια για τις δυσχέρειες της Ευρωπαϊκής οικονομίας ενδέχεται να ενισχύσουν τις πολλαπλές πιέσεις που ήδη υφίστανται οι ακτές και οι θάλασσες της ΕΕ και συνιστά διαρκή επαγρύπνηση για την επίτευξη ισορροπίας των οικονομικών στοχεύσεων με τις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης. |
| --- | --- |

1.6

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι μια θεώρηση της γαλάζιας οικονομίας ως εσαεί πηγή αναξιοποίητων πόρων και η εμφατική επίκληση της γαλάζιας ανάπτυξης ως πανάκεια για τις δυσχέρειες της Ευρωπαϊκής οικονομίας ενδέχεται να ενισχύσουν τις πολλαπλές πιέσεις που ήδη υφίστανται οι ακτές και οι θάλασσες της ΕΕ και συνιστά διαρκή επαγρύπνηση για την επίτευξη ισορροπίας των οικονομικών στοχεύσεων με τις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης.

| 1.7 | Η ΕΟΚΕ έχει αναφερθεί διεξοδικά στη σημασία του ανθρώπινου παράγοντα στη θαλάσσια οικονομία συστήνοντας να δοθεί η δέουσα προσοχή στην κοινωνική διάσταση κατά την αναζήτηση ισορροπίας μεταξύ της οικονομικής, κοινωνικής και περιβαλλοντικής διάστασης για μια βιώσιμη ΟΘΠ. |
| --- | --- |

1.7

Η ΕΟΚΕ έχει αναφερθεί διεξοδικά στη σημασία του ανθρώπινου παράγοντα στη θαλάσσια οικονομία συστήνοντας να δοθεί η δέουσα προσοχή στην κοινωνική διάσταση κατά την αναζήτηση ισορροπίας μεταξύ της οικονομικής, κοινωνικής και περιβαλλοντικής διάστασης για μια βιώσιμη ΟΘΠ.

| 1.8 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η γαλάζια ανάπτυξη πρέπει να συμβάλλει στην προώθηση της κοινωνικής ένταξης χωρίς αποκλεισμούς παρέχοντας ευκαιρίες απασχόλησης, κατάρτισης και πλήρους συμμετοχής ειδικά στους τοπικούς και παράκτιους πληθυσμούς—συμπεριλαμβανομένων και των αραιών απομακρυσμένων κοινοτήτων—με τα ιδιαίτερα τους χαρακτηριστικά και ανάγκες. |
| --- | --- |

1.8

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η γαλάζια ανάπτυξη πρέπει να συμβάλλει στην προώθηση της κοινωνικής ένταξης χωρίς αποκλεισμούς παρέχοντας ευκαιρίες απασχόλησης, κατάρτισης και πλήρους συμμετοχής ειδικά στους τοπικούς και παράκτιους πληθυσμούς—συμπεριλαμβανομένων και των αραιών απομακρυσμένων κοινοτήτων—με τα ιδιαίτερα τους χαρακτηριστικά και ανάγκες.

| 1.9 | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζοντας καίριες της επισημάνσεις για τη θαλάσσια και ναυτιλιακή έρευνα (1), υπογραμμίζει τη κομβική σημασία της έρευνας και της καινοτομίας στην καθιέρωση μιας ισχυρής ανταγωνιστικής θέσης για την Ευρώπη ιδιαίτερα στους νέους αναδυόμενους τομείς με έμφαση σε βασική πρωτογενή και προηγμένη έρευνα, προσανατολισμένη σε πρωτοπόρες εφαρμογές και βέλτιστη μεθοδολογία που υποστηρίζει τη συνεργασία βιομηχανίας με την ακαδημαϊκή κοινότητα. |
| --- | --- |

1.9

Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζοντας καίριες της επισημάνσεις για τη θαλάσσια και ναυτιλιακή έρευνα (1), υπογραμμίζει τη κομβική σημασία της έρευνας και της καινοτομίας στην καθιέρωση μιας ισχυρής ανταγωνιστικής θέσης για την Ευρώπη ιδιαίτερα στους νέους αναδυόμενους τομείς με έμφαση σε βασική πρωτογενή και προηγμένη έρευνα, προσανατολισμένη σε πρωτοπόρες εφαρμογές και βέλτιστη μεθοδολογία που υποστηρίζει τη συνεργασία βιομηχανίας με την ακαδημαϊκή κοινότητα.

| 1.10 | Η ΕΟΚΕ αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στο ζήτημα της εκπαίδευσης και προτρέπει την Επιτροπή να επεξεργαστεί το ενδεδειγμένο καινοτόμο πλαίσιο εκπαίδευσης με στόχο την προσέλκυση σπουδαστών υψηλής κατάρτισης σε μια επαγγελματική σταδιοδρομία στις θαλάσσιες δραστηριότητες. |
| --- | --- |

1.10

Η ΕΟΚΕ αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στο ζήτημα της εκπαίδευσης και προτρέπει την Επιτροπή να επεξεργαστεί το ενδεδειγμένο καινοτόμο πλαίσιο εκπαίδευσης με στόχο την προσέλκυση σπουδαστών υψηλής κατάρτισης σε μια επαγγελματική σταδιοδρομία στις θαλάσσιες δραστηριότητες.

| 1.11 | Καθώς η εδραίωση της γαλάζιας ανάπτυξης αποτελεί ιδιαίτερα φιλόδοξο και σύνθετο εγχείρημα γιγαντιαίας εμβέλειας, η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη της περαιτέρω εξειδίκευσης στην υλοποίηση και εντοπίζει στην παρούσα γνώμη ορισμένα κεντρικά και άλλα ειδικότερα ζητήματα που χρήζουν προσοχής έτσι ώστε να αποφθεχθεί ένα χάσμα μεταξύ προσδοκιών και πραγματικών δυνατοτήτων. |
| --- | --- |

1.11

Καθώς η εδραίωση της γαλάζιας ανάπτυξης αποτελεί ιδιαίτερα φιλόδοξο και σύνθετο εγχείρημα γιγαντιαίας εμβέλειας, η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη της περαιτέρω εξειδίκευσης στην υλοποίηση και εντοπίζει στην παρούσα γνώμη ορισμένα κεντρικά και άλλα ειδικότερα ζητήματα που χρήζουν προσοχής έτσι ώστε να αποφθεχθεί ένα χάσμα μεταξύ προσδοκιών και πραγματικών δυνατοτήτων.

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Η Ανακοίνωση επικεντρώνει στην γαλάζια ανάπτυξη με αφετηρία την πεποίθηση ότι οι ακτές, οι θάλασσες, και οι ωκεανοί μπορούν να συμβάλλουν στην αντιμετώπιση των εντάσεων και προβλημάτων που αντιμετωπίζει η Ευρώπη καθώς και στην οικονομική ανάκαμψη. |
| --- | --- |

2.1

Η Ανακοίνωση επικεντρώνει στην γαλάζια ανάπτυξη με αφετηρία την πεποίθηση ότι οι ακτές, οι θάλασσες, και οι ωκεανοί μπορούν να συμβάλλουν στην αντιμετώπιση των εντάσεων και προβλημάτων που αντιμετωπίζει η Ευρώπη καθώς και στην οικονομική ανάκαμψη.

| 2.2 | Σύμφωνα με την Επιτροπή, η γαλάζια ανάπτυξη στοχεύει σε μια "έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη" με επίκεντρο την καινοτομία και δρομολογεί μια διαδικασία αναβάθμισης της γαλάζιας οικονομίας στην ατζέντα των κρατών μελών, των περιφερειών, των επιχειρήσεων και της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

2.2

Σύμφωνα με την Επιτροπή, η γαλάζια ανάπτυξη στοχεύει σε μια "έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη" με επίκεντρο την καινοτομία και δρομολογεί μια διαδικασία αναβάθμισης της γαλάζιας οικονομίας στην ατζέντα των κρατών μελών, των περιφερειών, των επιχειρήσεων και της κοινωνίας των πολιτών.

| 2.3 | Η Ανακοίνωση περιγράφει τον τρόπο με τον οποίο τα κράτη μέλη και η ΕΕ υποστηρίζουν ήδη τη γαλάζια οικονομία. Με βάση την προαναφερόμενη σχετική μελέτη (βλ. σημείο 1.5) εντοπίζονται στο σύνολο δραστηριοτήτων πέντε τομείς προτεραιότητας με δυναμική ανάπτυξης που με στοχοθετημένες δράσεις μπορεί να αναπτυχτούν περαιτέρω: i) θαλάσσιος και παράκτιος τουρισμός και τουρισμός με κρουαζιερόπλοια, ii) γαλάζια ενέργεια, iii) θαλάσσιοι ορυκτοί πόροι, iv) υδατοκαλλιέργεια και v) γαλάζια βιοτεχνολογία. |
| --- | --- |

2.3

Η Ανακοίνωση περιγράφει τον τρόπο με τον οποίο τα κράτη μέλη και η ΕΕ υποστηρίζουν ήδη τη γαλάζια οικονομία. Με βάση την προαναφερόμενη σχετική μελέτη (βλ. σημείο 1.5) εντοπίζονται στο σύνολο δραστηριοτήτων πέντε τομείς προτεραιότητας με δυναμική ανάπτυξης που με στοχοθετημένες δράσεις μπορεί να αναπτυχτούν περαιτέρω: i) θαλάσσιος και παράκτιος τουρισμός και τουρισμός με κρουαζιερόπλοια, ii) γαλάζια ενέργεια, iii) θαλάσσιοι ορυκτοί πόροι, iv) υδατοκαλλιέργεια και v) γαλάζια βιοτεχνολογία.

| 2.4 | Οι τομείς/αλυσίδες αξίας της γαλάζιας οικονομίας διαχωρίζονται σε παραδοσιακούς πλήρως ανεπτυγμένους (θαλάσσιες μεταφορές, θαλάσσιος και παράκτιος τουρισμός), σε αναπτυσσόμενους (υδατοκαλλιέργεια και η θαλάσσια επιτήρηση) και σε αναδυόμενους (ανανεώσιμη ωκεανική ενέργεια, η γαλάζια βιοτεχνολογία). |
| --- | --- |

2.4

Οι τομείς/αλυσίδες αξίας της γαλάζιας οικονομίας διαχωρίζονται σε παραδοσιακούς πλήρως ανεπτυγμένους (θαλάσσιες μεταφορές, θαλάσσιος και παράκτιος τουρισμός), σε αναπτυσσόμενους (υδατοκαλλιέργεια και η θαλάσσια επιτήρηση) και σε αναδυόμενους (ανανεώσιμη ωκεανική ενέργεια, η γαλάζια βιοτεχνολογία).

| 2.5 | Η «επανενεργοποίηση» της ΟΘΠ επισφραγίστηκε στις αρχές Οκτωβρίου, με την υιοθέτηση της Διακήρυξης της Λεμεσού (2) που αποτελεί πολιτική διακήρυξη υποστήριξης και ενίσχυσης της ΟΘΠ με μελλοντικές κατευθύνσεις γαλάζιας ανάπτυξης σε μια ατζέντα ανάπτυξης και απασχόλησης. |
| --- | --- |

2.5

Η «επανενεργοποίηση» της ΟΘΠ επισφραγίστηκε στις αρχές Οκτωβρίου, με την υιοθέτηση της Διακήρυξης της Λεμεσού (2) που αποτελεί πολιτική διακήρυξη υποστήριξης και ενίσχυσης της ΟΘΠ με μελλοντικές κατευθύνσεις γαλάζιας ανάπτυξης σε μια ατζέντα ανάπτυξης και απασχόλησης.

| 2.6 | Ως μακροπρόθεσμη στρατηγική η γαλάζια ανάπτυξη, στοχεύει στην ανάδειξη συνεργειών και αλληλεπιδράσεων σε τομεακές πολιτικές και σε διαφορετικές δραστηριότητές αλλά και τη μελέτη ενδεχόμενων επιπτώσεών στο θαλάσσιο περιβάλλον και τη βιοποικιλότητα. |
| --- | --- |

2.6

Ως μακροπρόθεσμη στρατηγική η γαλάζια ανάπτυξη, στοχεύει στην ανάδειξη συνεργειών και αλληλεπιδράσεων σε τομεακές πολιτικές και σε διαφορετικές δραστηριότητές αλλά και τη μελέτη ενδεχόμενων επιπτώσεών στο θαλάσσιο περιβάλλον και τη βιοποικιλότητα.

| 2.7 | Στοχεύει επίσης στον εντοπισμό και τη στήριξη δράσεων με σημαντική αναπτυξιακή δυναμική μακροπρόθεσμα ενθαρρύνοντας επενδύσεις στην έρευνα και την καινοτομία και στην προώθηση δεξιοτήτων μέσω της εκπαίδευσης και της κατάρτισης. |
| --- | --- |

2.7

Στοχεύει επίσης στον εντοπισμό και τη στήριξη δράσεων με σημαντική αναπτυξιακή δυναμική μακροπρόθεσμα ενθαρρύνοντας επενδύσεις στην έρευνα και την καινοτομία και στην προώθηση δεξιοτήτων μέσω της εκπαίδευσης και της κατάρτισης.

| 2.8 | Η Επιτροπή, μετά από εκτενή διαβούλευση θα δρομολογήσει σειρά δράσεων για τη διερεύνηση της αναπτυξιακής δυναμικής με Ανακοινώσεις για τον παράκτιο και θαλάσσιο τουρισμό, τη γαλάζια ενέργεια, τη γαλάζια βιοτεχνολογία και τη θαλάσσια εξόρυξη, καθώς και κατευθυντήριες στρατηγικές γραμμές σχετικά με την υδατοκαλλιέργεια. |
| --- | --- |

2.8

Η Επιτροπή, μετά από εκτενή διαβούλευση θα δρομολογήσει σειρά δράσεων για τη διερεύνηση της αναπτυξιακής δυναμικής με Ανακοινώσεις για τον παράκτιο και θαλάσσιο τουρισμό, τη γαλάζια ενέργεια, τη γαλάζια βιοτεχνολογία και τη θαλάσσια εξόρυξη, καθώς και κατευθυντήριες στρατηγικές γραμμές σχετικά με την υδατοκαλλιέργεια.

3.   Γενικές Παρατηρήσεις

| 3.1 | Σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις (3), η ΕΟΚΕ, με σημαντικές επισημάνσεις, έχει τοποθετηθεί επί σειρά ζητημάτων συναφών με τη γαλάζια ανάπτυξη και εκφραστεί θετικά για τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή υλοποιεί την ΟΘΠ από τη δημιουργία της το 2007 (4) επιδιώκοντας τη βιώσιμη ανάπτυξη της θαλάσσιας οικονομίας και τη βελτιωμένη προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος. |
| --- | --- |

3.1

Σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις (3), η ΕΟΚΕ, με σημαντικές επισημάνσεις, έχει τοποθετηθεί επί σειρά ζητημάτων συναφών με τη γαλάζια ανάπτυξη και εκφραστεί θετικά για τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή υλοποιεί την ΟΘΠ από τη δημιουργία της το 2007 (4) επιδιώκοντας τη βιώσιμη ανάπτυξη της θαλάσσιας οικονομίας και τη βελτιωμένη προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος.

| 3.2 | Η ΕΟΚΕ αντιλαμβάνεται την προτεινόμενη εδραίωση της γαλάζιας ανάπτυξης ως σύνθετο και δύσκολο εγχείρημα γιγαντιαίας εμβέλειας με πλαίσιο αναφοράς α) τις έξι θαλάσσιες λεκάνες (Βαλτική, Μεσόγειος και Βόρεια Θάλασσα, Βορειοανατολικός Ατλαντικός και Αρκτικός Ωκεανός, Εύξεινος Πόντος, καθώς και οι εξόχως απόκεντρες περιοχές της Ευρώπης) με τα ιδιαίτερα της οικονομικά, κοινωνικά, περιβαλλοντικά, γεωγραφικά, κλιματικά και θεσμικά τους χαρακτηριστικά και ανάγκες β) πολλούς τομείς και δραστηριότητες με διαφορετικό επίπεδο ανάπτυξης, διαφορετικό ειδικό βάρος και ιδιαίτερα χαρακτηριστικά γ) στρατηγικές ανάπτυξης που αξιοποιούν τα πλεονεκτήματα και αντιμετωπίζουν τις αδυναμίες κάθε θαλάσσιας περιοχής και κάθε τομέα. |
| --- | --- |

3.2

Η ΕΟΚΕ αντιλαμβάνεται την προτεινόμενη εδραίωση της γαλάζιας ανάπτυξης ως σύνθετο και δύσκολο εγχείρημα γιγαντιαίας εμβέλειας με πλαίσιο αναφοράς α) τις έξι θαλάσσιες λεκάνες (Βαλτική, Μεσόγειος και Βόρεια Θάλασσα, Βορειοανατολικός Ατλαντικός και Αρκτικός Ωκεανός, Εύξεινος Πόντος, καθώς και οι εξόχως απόκεντρες περιοχές της Ευρώπης) με τα ιδιαίτερα της οικονομικά, κοινωνικά, περιβαλλοντικά, γεωγραφικά, κλιματικά και θεσμικά τους χαρακτηριστικά και ανάγκες β) πολλούς τομείς και δραστηριότητες με διαφορετικό επίπεδο ανάπτυξης, διαφορετικό ειδικό βάρος και ιδιαίτερα χαρακτηριστικά γ) στρατηγικές ανάπτυξης που αξιοποιούν τα πλεονεκτήματα και αντιμετωπίζουν τις αδυναμίες κάθε θαλάσσιας περιοχής και κάθε τομέα.

| 3.3 | Η ΕΟΚΕ ως γνωστό, έχει ταχτεί υπέρ της διατομεακής και διασυνοριακής συνεργασίας όλων των παικτών ώστε να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης και να εξασφαλιστούν βέλτιστες συνθήκες ανάπτυξης στη θαλάσσια οικονομία. |
| --- | --- |

3.3

Η ΕΟΚΕ ως γνωστό, έχει ταχτεί υπέρ της διατομεακής και διασυνοριακής συνεργασίας όλων των παικτών ώστε να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης και να εξασφαλιστούν βέλτιστες συνθήκες ανάπτυξης στη θαλάσσια οικονομία.

| 3.4 | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την λειτουργική γεωγραφική προσέγγιση της γαλάζιας ανάπτυξης με στρατηγικές θαλάσσιας λεκάνης που λαμβάνουν υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των λεκανών της Ευρώπης σε σχέση με τις διάφορες θαλάσσιες οικονομικές δραστηριότητες, με ζητήματα συμπράξεων, συνέργειας αλλά και εντάσεων εντός και εκτός των συνόρων της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.4

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την λειτουργική γεωγραφική προσέγγιση της γαλάζιας ανάπτυξης με στρατηγικές θαλάσσιας λεκάνης που λαμβάνουν υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των λεκανών της Ευρώπης σε σχέση με τις διάφορες θαλάσσιες οικονομικές δραστηριότητες, με ζητήματα συμπράξεων, συνέργειας αλλά και εντάσεων εντός και εκτός των συνόρων της ΕΕ.

| 3.5 | Η ΕΟΚΕ συστήνει την ενίσχυση των συναφών προς τη θάλασσα πόλων συνεργασίας (maritime clusters) και την προώθηση συμπράξεων ικανών να προωθήσουν την καινοτομία και να αναπτύξουν νέες επιχειρησιακές έννοιες. Περιφερειακοί σχηματισμοί που συγκεντρώνουν το δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα, ΜΚΟ καθώς και περιφερειακές θαλάσσιες συμβάσεις και εστιασμένες μελέτες θαλάσσιων λεκανών μπορούν να αντιμετωπίσουν τον κατακερματισμό της θαλάσσιας οικονομίας, μέσω της διασυνοριακής συνεργασίας και των ευρωπαϊκών προγραμμάτων. |
| --- | --- |

3.5

Η ΕΟΚΕ συστήνει την ενίσχυση των συναφών προς τη θάλασσα πόλων συνεργασίας (maritime clusters) και την προώθηση συμπράξεων ικανών να προωθήσουν την καινοτομία και να αναπτύξουν νέες επιχειρησιακές έννοιες. Περιφερειακοί σχηματισμοί που συγκεντρώνουν το δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα, ΜΚΟ καθώς και περιφερειακές θαλάσσιες συμβάσεις και εστιασμένες μελέτες θαλάσσιων λεκανών μπορούν να αντιμετωπίσουν τον κατακερματισμό της θαλάσσιας οικονομίας, μέσω της διασυνοριακής συνεργασίας και των ευρωπαϊκών προγραμμάτων.

| 3.6 | Η ΕΟΚΕ σ’ότι αφορά τις τοπικές κοινωνίες των παράκτιων περιοχών, των νησιών και των εξόχως απόκεντρων περιοχών, συστήνει την αποθάρρυνση προσεγγίσεων "ενιαίου τύπου" και την ενθάρρυνση προσαρμοσμένων τοπικών στρατηγικών και συνεργασίας με τις τοπικές και περιφερειακές αρχές, τις κοινότητες καθώς και τους τοπικούς φορείς της κοινωνίας των πολιτών με στόχο τη διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς, των παραδοσιακών μορφών παραγωγής και απασχόλησης και την προστασία των φυσικών πόρων. |
| --- | --- |

3.6

Η ΕΟΚΕ σ’ότι αφορά τις τοπικές κοινωνίες των παράκτιων περιοχών, των νησιών και των εξόχως απόκεντρων περιοχών, συστήνει την αποθάρρυνση προσεγγίσεων "ενιαίου τύπου" και την ενθάρρυνση προσαρμοσμένων τοπικών στρατηγικών και συνεργασίας με τις τοπικές και περιφερειακές αρχές, τις κοινότητες καθώς και τους τοπικούς φορείς της κοινωνίας των πολιτών με στόχο τη διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς, των παραδοσιακών μορφών παραγωγής και απασχόλησης και την προστασία των φυσικών πόρων.

| 3.7 | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι πρέπει να αναδειχτεί με σαφέστερο τρόπο ότι η προώθηση της γαλάζιας ανάπτυξης στο πλαίσιο της ΟΘΠ, δεν αποτελεί αποκλειστικά ευρωπαϊκή υπόθεση καθώς τα θαλάσσια οικοσυστήματα και οι θαλάσσιες οικονομίες υπερβαίνουν τα εθνικά σύνορα. Σοβαρές προκλήσεις θα αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά μόνο με διεθνή συνεργασία και συντονισμένη δράση. Αυτό ισχύει τόσο για τις οικουμενικές προκλήσεις όπως η αειφόρος χρήση των θαλάσσιων πόρων, η κλιματική αλλαγή, η απώλεια της βιοποικιλότητας ο θεμιτός ανταγωνισμός στη ναυτιλία και το ναυπηγικό κλάδο και η προώθηση συνθηκών αξιοπρεπούς εργασίας στους κλάδους αυτούς, όσο και για ζητήματα που οριοθετούνται περισσότερο σε περιφερειακό επίπεδο λ.χ. η προστασία του περιβάλλοντος στη Μεσόγειο ή την Βαλτική Θάλασσα. |
| --- | --- |

3.7

Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι πρέπει να αναδειχτεί με σαφέστερο τρόπο ότι η προώθηση της γαλάζιας ανάπτυξης στο πλαίσιο της ΟΘΠ, δεν αποτελεί αποκλειστικά ευρωπαϊκή υπόθεση καθώς τα θαλάσσια οικοσυστήματα και οι θαλάσσιες οικονομίες υπερβαίνουν τα εθνικά σύνορα. Σοβαρές προκλήσεις θα αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά μόνο με διεθνή συνεργασία και συντονισμένη δράση. Αυτό ισχύει τόσο για τις οικουμενικές προκλήσεις όπως η αειφόρος χρήση των θαλάσσιων πόρων, η κλιματική αλλαγή, η απώλεια της βιοποικιλότητας ο θεμιτός ανταγωνισμός στη ναυτιλία και το ναυπηγικό κλάδο και η προώθηση συνθηκών αξιοπρεπούς εργασίας στους κλάδους αυτούς, όσο και για ζητήματα που οριοθετούνται περισσότερο σε περιφερειακό επίπεδο λ.χ. η προστασία του περιβάλλοντος στη Μεσόγειο ή την Βαλτική Θάλασσα.

| 3.8 | Η ΕΟΚΕ προτρέπει την Επιτροπή να θέσει στο επίκεντρο της διεθνούς διάστασης της ΟΘΠ τις επτά άκρως απόκεντρες περιοχές της ΕΕ (αυτόνομη ισπανική κοινότητα Καναρίων Νήσων, αυτόνομες πορτογαλικές περιφέρειες των Αζόρων και της Μαδέρας και γαλλικά υπερπόντια διαμερίσματα της Γουαδελούπης, της Γαλλικής Γουιάνας, της Μαρτινίκας και της Ρεϋνιόν) ως προπύργια της Ένωσης στις αντίστοιχες ζώνες τους (5) λαμβάνοντας υπόψη τους άξονες προτεραιότητας για μια ενισχυμένη εταιρική σχέση (6) και να παρουσιάσει περιφερειακές στρατηγικές γαλάζιας ανάπτυξης καθώς οι περιοχές αυτές εξασφαλίζουν στην ΕΕ τη μεγαλύτερη Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη στον κόσμο και μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο. |
| --- | --- |

3.8

Η ΕΟΚΕ προτρέπει την Επιτροπή να θέσει στο επίκεντρο της διεθνούς διάστασης της ΟΘΠ τις επτά άκρως απόκεντρες περιοχές της ΕΕ (αυτόνομη ισπανική κοινότητα Καναρίων Νήσων, αυτόνομες πορτογαλικές περιφέρειες των Αζόρων και της Μαδέρας και γαλλικά υπερπόντια διαμερίσματα της Γουαδελούπης, της Γαλλικής Γουιάνας, της Μαρτινίκας και της Ρεϋνιόν) ως προπύργια της Ένωσης στις αντίστοιχες ζώνες τους (5) λαμβάνοντας υπόψη τους άξονες προτεραιότητας για μια ενισχυμένη εταιρική σχέση (6) και να παρουσιάσει περιφερειακές στρατηγικές γαλάζιας ανάπτυξης καθώς οι περιοχές αυτές εξασφαλίζουν στην ΕΕ τη μεγαλύτερη Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη στον κόσμο και μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο.

| 3.9 | Η ΕΟΚΕ αξιολογεί θετικά τις αναφορές της Ανακοίνωσης στα θέματα απασχόλησης, κατάρτισης και δεξιοτήτων εκτιμώντας, ωστόσο, ότι η κοινωνική διάσταση που σηματοδοτούν, πρέπει να ενσωματωθεί στις πολιτικές που δρομολογεί το νέο θαλάσσιο και ναυτιλιακό θεματολόγιο της 8ης Οκτωβρίου 2012 με αναφορά στη στρατηγική "Ευρώπη 2020". και να προβλεφθούν στοχοθετημένα μέτρα για βελτιωμένες συνθήκες διαβίωσης, εργασίας και κατάρτισης με τη συμμετοχή και των κοινωνικών εταίρων. |
| --- | --- |

3.9

Η ΕΟΚΕ αξιολογεί θετικά τις αναφορές της Ανακοίνωσης στα θέματα απασχόλησης, κατάρτισης και δεξιοτήτων εκτιμώντας, ωστόσο, ότι η κοινωνική διάσταση που σηματοδοτούν, πρέπει να ενσωματωθεί στις πολιτικές που δρομολογεί το νέο θαλάσσιο και ναυτιλιακό θεματολόγιο της 8ης Οκτωβρίου 2012 με αναφορά στη στρατηγική "Ευρώπη 2020". και να προβλεφθούν στοχοθετημένα μέτρα για βελτιωμένες συνθήκες διαβίωσης, εργασίας και κατάρτισης με τη συμμετοχή και των κοινωνικών εταίρων.

| 3.10 | Καθώς η έλλειψη δεξιοτήτων καταγράφεται στην Ανακοίνωση ως ένα σημαντικό εμπόδιο στην γαλάζια ανάπτυξη, η ΕΟΚΕ, περά από το ελάχιστο επίπεδο εκπαίδευσης των ναυτικών (7), θεωρεί ζωτική τη εξέλιξη της επαγγελματικής γνώσης και εμπειρίας σε αντιστοιχία με τις απαιτήσεις των αναδυόμενων τομέων για νέες δεξιότητες υψηλού επίπεδου και συστήνει την εξειδίκευση και τη διεύρυνση υφιστάμενων πολιτικών και δράσεων δεδομένου ότι η θαλάσσια εκπαίδευση επικεντρώνεται κυρίως σε υπάρχουσες ώριμες δραστηριότητες (αλιεία, ναυτιλία). |
| --- | --- |

3.10

Καθώς η έλλειψη δεξιοτήτων καταγράφεται στην Ανακοίνωση ως ένα σημαντικό εμπόδιο στην γαλάζια ανάπτυξη, η ΕΟΚΕ, περά από το ελάχιστο επίπεδο εκπαίδευσης των ναυτικών (7), θεωρεί ζωτική τη εξέλιξη της επαγγελματικής γνώσης και εμπειρίας σε αντιστοιχία με τις απαιτήσεις των αναδυόμενων τομέων για νέες δεξιότητες υψηλού επίπεδου και συστήνει την εξειδίκευση και τη διεύρυνση υφιστάμενων πολιτικών και δράσεων δεδομένου ότι η θαλάσσια εκπαίδευση επικεντρώνεται κυρίως σε υπάρχουσες ώριμες δραστηριότητες (αλιεία, ναυτιλία).

4.   Οικονομική διάσταση

| 4.1 | Η Ανακοίνωση απεικονίζει το οικονομικό μέγεθος και τα δεδομένα απασχόλησης στους τομείς της θάλασσας και της ναυτιλίας που προσφέρουν ήδη θέσεις εργασίας σε 5,4 εκατ. άτομα και συνολική προστιθέμενη ακαθάριστη αξία ύψους περίπου 500 δισ. ευρώ στην Ευρώπη εξαιρουμένων των στρατιωτικών δραστηριότητων. Συνολικά, 75 % του εξωτερικού εμπορίου της ΕΕ και 37 % του εσωτερικού της εμπορίου (ανά τόνο/χιλιόμετρο) διεξάγεται διά θαλάσσης. H δραστηριότητα αυτή, συγκεντρώνεται κύρια γύρω από τις ακτές της Ευρώπης. Ακόμη, ορισμένες χώρες που δεν βρέχονται από θάλασσα αναπτύσσουν αξιόλογη σχετική οικονομική δραστηριότητα λ.χ. εξοπλισμοί πλοίων. |
| --- | --- |

4.1

Η Ανακοίνωση απεικονίζει το οικονομικό μέγεθος και τα δεδομένα απασχόλησης στους τομείς της θάλασσας και της ναυτιλίας που προσφέρουν ήδη θέσεις εργασίας σε 5,4 εκατ. άτομα και συνολική προστιθέμενη ακαθάριστη αξία ύψους περίπου 500 δισ. ευρώ στην Ευρώπη εξαιρουμένων των στρατιωτικών δραστηριότητων. Συνολικά, 75 % του εξωτερικού εμπορίου της ΕΕ και 37 % του εσωτερικού της εμπορίου (ανά τόνο/χιλιόμετρο) διεξάγεται διά θαλάσσης. H δραστηριότητα αυτή, συγκεντρώνεται κύρια γύρω από τις ακτές της Ευρώπης. Ακόμη, ορισμένες χώρες που δεν βρέχονται από θάλασσα αναπτύσσουν αξιόλογη σχετική οικονομική δραστηριότητα λ.χ. εξοπλισμοί πλοίων.

| 4.2 | Οι προοπτικές με βάση τις αλυσίδες αξίας της γαλάζιας οικονομίας ως προς την ακαθάριστη προστιθέμενη αξία και την απασχόληση είναι σημαντικές: μέχρι το 2020 οι θέσεις εργασίας μπορεί να αυξηθούν σε 7 εκατ. και η συνολική ετήσια ακαθάριστη προστιθέμενη αξία σε 600 δισ. ευρώ. |
| --- | --- |

4.2

Οι προοπτικές με βάση τις αλυσίδες αξίας της γαλάζιας οικονομίας ως προς την ακαθάριστη προστιθέμενη αξία και την απασχόληση είναι σημαντικές: μέχρι το 2020 οι θέσεις εργασίας μπορεί να αυξηθούν σε 7 εκατ. και η συνολική ετήσια ακαθάριστη προστιθέμενη αξία σε 600 δισ. ευρώ.

| 4.3 | Εξετάζεται επίσης η δυναμική και οι ενδεχόμενες μελλοντικές κατευθύνσεις για καθένα από τους 5 τομείς προτεραιότητας με έμφαση στην καινοτομία και τις νέες θέσεις εργασίας βάσει της μελέτης για την προαναφερόμενη (σημείο 1.5) μελέτη γαλάζια ανάπτυξη: Συγκεκριμένα.






  4.3.1 | Ο παράκτιος και θαλάσσιος τουρισμός—ο μεγαλύτερος τομέας όσον αφορά την ακαθάριστη προστιθέμενη αξία και την απασχόληση—απασχολεί 2,35 εκατ. άτομα, ήτοι το 1,1 % επί του συνόλου της απασχόλησης στην ΕΕ όπου πάνω από το 90 % των επιχειρήσεων απασχολούν λιγότερα από 10 άτομα. Η προσδοκώμενη μεγέθυνση είναι 2 έως 3 % έως το 2020 ενώ μόνο ο κλάδος κρουαζιερόπλοιων μπορεί να δημιουργήσει 100 000 νέες θέσεις εργασίας έως το 2020 σε σύγκριση με το 2010. Η πλοήγηση με σκάφη αναψυχής αναμένεται να αυξηθεί κατά 2-3 % ετησίως σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Κρουαζιερόπλοιων (8). |
| --- | --- | --- |

4.3

Εξετάζεται επίσης η δυναμική και οι ενδεχόμενες μελλοντικές κατευθύνσεις για καθένα από τους 5 τομείς προτεραιότητας με έμφαση στην καινοτομία και τις νέες θέσεις εργασίας βάσει της μελέτης για την προαναφερόμενη (σημείο 1.5) μελέτη γαλάζια ανάπτυξη: Συγκεκριμένα.

4.3.1

Ο παράκτιος και θαλάσσιος τουρισμός—ο μεγαλύτερος τομέας όσον αφορά την ακαθάριστη προστιθέμενη αξία και την απασχόληση—απασχολεί 2,35 εκατ. άτομα, ήτοι το 1,1 % επί του συνόλου της απασχόλησης στην ΕΕ όπου πάνω από το 90 % των επιχειρήσεων απασχολούν λιγότερα από 10 άτομα. Η προσδοκώμενη μεγέθυνση είναι 2 έως 3 % έως το 2020 ενώ μόνο ο κλάδος κρουαζιερόπλοιων μπορεί να δημιουργήσει 100 000 νέες θέσεις εργασίας έως το 2020 σε σύγκριση με το 2010. Η πλοήγηση με σκάφη αναψυχής αναμένεται να αυξηθεί κατά 2-3 % ετησίως σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Κρουαζιερόπλοιων (8).

| 4.3.2 | Το 2011, η αιολική ενέργεια ανοικτής θαλάσσης στην Ευρώπη ανερχόταν στο 10 % της εγκατεστημένης ισχύος, απασχολώντας άμεσα και έμμεσα 35 000 άτομα με 2,4 δισ. ευρώ σε ετήσιες επενδύσεις και συνολική ισχύ περίπου 3,8 GW. Με βάση τα εθνικά σχέδια δράσης των κρατών μελών για την ανανεώσιμη ενέργεια, οι αιολικές πηγές το 2020 αναμένεται να παράγουν 494,6 TWh, εκ των οποίων 133,3 TWh στην ανοικτή θάλασσα. Οι προοπτικές απασχόλησης μεταφράζονται σε 170 000 θέσεις εργασίας έως το 2020 και 300 000 έως το 2030. Ελπιδοφόρες προοπτικές καταγράφονται και σε τομείς με πρώιμο στάδιο ανάπτυξης όπως είναι η παραγωγή παλιρροϊκής ενέργειας, ακολουθούμενη από την ενέργεια κυμάτων όπου αρκετές χώρες-μέλη ήδη πραγματοποιούν σοβαρές επενδύσεις. |
| --- | --- |

4.3.2

Το 2011, η αιολική ενέργεια ανοικτής θαλάσσης στην Ευρώπη ανερχόταν στο 10 % της εγκατεστημένης ισχύος, απασχολώντας άμεσα και έμμεσα 35 000 άτομα με 2,4 δισ. ευρώ σε ετήσιες επενδύσεις και συνολική ισχύ περίπου 3,8 GW. Με βάση τα εθνικά σχέδια δράσης των κρατών μελών για την ανανεώσιμη ενέργεια, οι αιολικές πηγές το 2020 αναμένεται να παράγουν 494,6 TWh, εκ των οποίων 133,3 TWh στην ανοικτή θάλασσα. Οι προοπτικές απασχόλησης μεταφράζονται σε 170 000 θέσεις εργασίας έως το 2020 και 300 000 έως το 2030. Ελπιδοφόρες προοπτικές καταγράφονται και σε τομείς με πρώιμο στάδιο ανάπτυξης όπως είναι η παραγωγή παλιρροϊκής ενέργειας, ακολουθούμενη από την ενέργεια κυμάτων όπου αρκετές χώρες-μέλη ήδη πραγματοποιούν σοβαρές επενδύσεις.

| 4.3.3 | Ο ετήσιος κύκλος εργασιών θαλάσσιας εξόρυξης ορυκτών παγκοσμίως αναμένεται να αυξηθεί από σχεδόν μηδενικό επίπεδο σε 5 δισ. ευρώ κατά την επόμενη δεκαετία και έως 10 δισ. ευρώ έως το 2030 βάσει εκτιμήσεων παραγόντων της βιομηχανίας στο πλαίσιο της μελέτης για τη γαλάζια ανάπτυξη. Παγκοσμίως, ως το 2020, το 5 % και έως το 2030 το 10 % ορυκτών όπως το κοβάλτιο, ο χαλκός και ο ψευδάργυρος μπορεί να προέρχονται από τον βυθό των ωκεανών. Η τιμή πολλών μη ενεργειακών πρώτων υλών μεταξύ 2000-2010 σημείωσε ετήσια αύξηση ύψους 15 % περίπου στην, κυρίως λόγω ζήτησης από τις αναδυόμενες οικονομίες σύμφωνα με στοιχεία του ΠΟΕ (WTO PRESS/628, 7 Απριλίου 2011). Ωστόσο, η εκμετάλλευση ή εξόρυξη ορυκτών, εκτός της άμμου και του αμμοχάλικου, από τη θάλασσα, έχει μόλις ξεκινήσει και αναπτύσσεται σε ρηχά ύδατα |
| --- | --- |

4.3.3

Ο ετήσιος κύκλος εργασιών θαλάσσιας εξόρυξης ορυκτών παγκοσμίως αναμένεται να αυξηθεί από σχεδόν μηδενικό επίπεδο σε 5 δισ. ευρώ κατά την επόμενη δεκαετία και έως 10 δισ. ευρώ έως το 2030 βάσει εκτιμήσεων παραγόντων της βιομηχανίας στο πλαίσιο της μελέτης για τη γαλάζια ανάπτυξη. Παγκοσμίως, ως το 2020, το 5 % και έως το 2030 το 10 % ορυκτών όπως το κοβάλτιο, ο χαλκός και ο ψευδάργυρος μπορεί να προέρχονται από τον βυθό των ωκεανών. Η τιμή πολλών μη ενεργειακών πρώτων υλών μεταξύ 2000-2010 σημείωσε ετήσια αύξηση ύψους 15 % περίπου στην, κυρίως λόγω ζήτησης από τις αναδυόμενες οικονομίες σύμφωνα με στοιχεία του ΠΟΕ (WTO PRESS/628, 7 Απριλίου 2011). Ωστόσο, η εκμετάλλευση ή εξόρυξη ορυκτών, εκτός της άμμου και του αμμοχάλικου, από τη θάλασσα, έχει μόλις ξεκινήσει και αναπτύσσεται σε ρηχά ύδατα

| 4.3.4 | Το 2010, η συνολική παραγωγή υδατοκαλλιέργειας στην ΕΕ ήταν λιγότερη από 1,3 εκατ. τόνους, αξίας περίπου 3,2 δισ. ευρώ με παροχή 80 000 θέσεων εργασίας. Πάνω από το 90 % των επιχειρήσεων υδατοκαλλιέργειας στην ΕΕ είναι ΜΜΕ. Η υδατοκαλλιέργεια παγκοσμίως, παρουσιάζει αύξηση 6,6 % ετησίως από 40 εκατ. τόνους το 2002 σε 53 εκατ. το 2009 και αποτελεί τον πιο ραγδαία αναπτυσσόμενο τομέα παραγωγής τροφίμων ζωικής προέλευσης (FAO 2010, "The State of World Fisheries and Aquaculture"). Ωστόσο, ενώ η παγκόσμια ζήτηση αυξάνεται, η Ευρωπαϊκή παραγωγή παραμένει στάσιμη και η ζήτηση για ψάρια στην ΕΕ καλύπτεται από εισαγωγές που ανέρχονται στο 60-65 % του συνολικού ανεφοδιασμού. Ως εργαλείο ανάπτυξης του τομέα της υδατοκαλλιέργειας, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να αναθεωρήσει την πολιτική χρηματοδότησης του τομέα μετακινούμενη από επιχορηγήσεις σε απευθείας επιδοτήσεις στην περίοδο 2020–2014. |
| --- | --- |

4.3.4

Το 2010, η συνολική παραγωγή υδατοκαλλιέργειας στην ΕΕ ήταν λιγότερη από 1,3 εκατ. τόνους, αξίας περίπου 3,2 δισ. ευρώ με παροχή 80 000 θέσεων εργασίας. Πάνω από το 90 % των επιχειρήσεων υδατοκαλλιέργειας στην ΕΕ είναι ΜΜΕ. Η υδατοκαλλιέργεια παγκοσμίως, παρουσιάζει αύξηση 6,6 % ετησίως από 40 εκατ. τόνους το 2002 σε 53 εκατ. το 2009 και αποτελεί τον πιο ραγδαία αναπτυσσόμενο τομέα παραγωγής τροφίμων ζωικής προέλευσης (FAO 2010, "The State of World Fisheries and Aquaculture"). Ωστόσο, ενώ η παγκόσμια ζήτηση αυξάνεται, η Ευρωπαϊκή παραγωγή παραμένει στάσιμη και η ζήτηση για ψάρια στην ΕΕ καλύπτεται από εισαγωγές που ανέρχονται στο 60-65 % του συνολικού ανεφοδιασμού. Ως εργαλείο ανάπτυξης του τομέα της υδατοκαλλιέργειας, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να αναθεωρήσει την πολιτική χρηματοδότησης του τομέα μετακινούμενη από επιχορηγήσεις σε απευθείας επιδοτήσεις στην περίοδο 2020–2014.

| 4.3.5 | Ο αναδυόμενος τομέας της γαλάζιας βιοτεχνολογίας έχει στην Ευρώπη σήμερα χαμηλό ποσοστό απασχόλησης και η ακαθάριστη προστιθέμενη αξία του εκτιμάται σε 0,8 δισ. ευρώ. Βραχυπρόθεσμα, μπορεί να αναδειχθεί σε μικρή αγορά για προϊόντα υψηλής ποιότητας υγείας, καλλυντικών και βιομηχανικών βιο-υλικών. Έως το 2020, μπορεί να αναδειχτεί σε αγορά μεσαίου μεγέθους με επέκταση στην παραγωγή μεταβολιτών και πρωτογενών ενώσεων (λιπιδίων, ζάχαρης, πολυμερών, πρωτεϊνών) για τη βιομηχανία τροφίμων, ζωοτροφών και για τη χημική βιομηχανία. Μακροπρόθεσμα και εφόσον σημειωθεί σημαντική τεχνολογική πρόοδος, η βιοτεχνολογία μπορεί να εξελιχθεί σε μαζικό προμηθευτή ειδικών προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας. |
| --- | --- |

4.3.5

Ο αναδυόμενος τομέας της γαλάζιας βιοτεχνολογίας έχει στην Ευρώπη σήμερα χαμηλό ποσοστό απασχόλησης και η ακαθάριστη προστιθέμενη αξία του εκτιμάται σε 0,8 δισ. ευρώ. Βραχυπρόθεσμα, μπορεί να αναδειχθεί σε μικρή αγορά για προϊόντα υψηλής ποιότητας υγείας, καλλυντικών και βιομηχανικών βιο-υλικών. Έως το 2020, μπορεί να αναδειχτεί σε αγορά μεσαίου μεγέθους με επέκταση στην παραγωγή μεταβολιτών και πρωτογενών ενώσεων (λιπιδίων, ζάχαρης, πολυμερών, πρωτεϊνών) για τη βιομηχανία τροφίμων, ζωοτροφών και για τη χημική βιομηχανία. Μακροπρόθεσμα και εφόσον σημειωθεί σημαντική τεχνολογική πρόοδος, η βιοτεχνολογία μπορεί να εξελιχθεί σε μαζικό προμηθευτή ειδικών προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας.

| 4.4 | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι οικονομικές προσδοκίες από τους πέντε τομείς αιχμής εξαρτώνται από πολλαπλές προϋποθέσεις ενώ η αναπτυξιακή δυναμική υπόκειται σε σύνθετες τεχνολογικές, περιβαλλοντικές, ερευνητικές, επενδυτικές, ανταγωνιστικές και θεσμικές προκλήσεις που συχνά συναρτώνται από τη διεθνή διάσταση της ΟΘΠ ή από διεθνείς οικονομικές και άλλες εξελίξεις λ.χ. η ικανότητα έκδοσης αδειών εξόρυξης σε διεθνή ύδατα ή οι διακυμάνσεις στην τιμή του πετρελαίου. |
| --- | --- |

4.4

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι οικονομικές προσδοκίες από τους πέντε τομείς αιχμής εξαρτώνται από πολλαπλές προϋποθέσεις ενώ η αναπτυξιακή δυναμική υπόκειται σε σύνθετες τεχνολογικές, περιβαλλοντικές, ερευνητικές, επενδυτικές, ανταγωνιστικές και θεσμικές προκλήσεις που συχνά συναρτώνται από τη διεθνή διάσταση της ΟΘΠ ή από διεθνείς οικονομικές και άλλες εξελίξεις λ.χ. η ικανότητα έκδοσης αδειών εξόρυξης σε διεθνή ύδατα ή οι διακυμάνσεις στην τιμή του πετρελαίου.

| 4.5 | Ο ρυθμός πραγμάτωσης της γαλάζιας ανάπτυξης καθορίζεται αποφασιστικά από το μακροπρόθεσμο σενάριο που θα την πλαισιώσει. Ένα σενάριο βιώσιμης και σταθερής ανάπτυξης προσφέρει καλύτερη υποστήριξη ενώ μια εύθραυστη οικονομική ανάκαμψη σε συνδυασμό με περιοριστικές διεθνείς παραμέτρους θα αναχαίτιζε τις εξελίξεις. |
| --- | --- |

4.5

Ο ρυθμός πραγμάτωσης της γαλάζιας ανάπτυξης καθορίζεται αποφασιστικά από το μακροπρόθεσμο σενάριο που θα την πλαισιώσει. Ένα σενάριο βιώσιμης και σταθερής ανάπτυξης προσφέρει καλύτερη υποστήριξη ενώ μια εύθραυστη οικονομική ανάκαμψη σε συνδυασμό με περιοριστικές διεθνείς παραμέτρους θα αναχαίτιζε τις εξελίξεις.

| 4.6 | Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει, ωστόσο ότι η Ανακοίνωση, δεν φαίνεται να λαμβάνει επαρκώς υπόψη τον γενικότερο και τον επιμέρους αντίκτυπο της τρέχουσας οικονομικής κρίσης που δυσχεραίνει την αντιμετώπιση βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων προκλήσεων σε Ευρωπαϊκό και σε παγκόσμιο επίπεδο. |
| --- | --- |

4.6

Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει, ωστόσο ότι η Ανακοίνωση, δεν φαίνεται να λαμβάνει επαρκώς υπόψη τον γενικότερο και τον επιμέρους αντίκτυπο της τρέχουσας οικονομικής κρίσης που δυσχεραίνει την αντιμετώπιση βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων προκλήσεων σε Ευρωπαϊκό και σε παγκόσμιο επίπεδο.

| 4.7 | Σε εγγενώς ριψοκίνδυνες και νέες αγορές η ανταγωνιστικότητά των Ευρωπαϊκών επιχειρήσεων εξαρτάται από την πρόσβαση τους σε επαρκή χρηματοδότηση με ένα κατάλληλο πλαίσιο για την προσέλκυση επενδύσεων υπό συνθήκες διαφάνειας. Η πρόσβαση σε κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου είναι ζωτικής σημασίας για τις ΜΜΕ ενώ απαιτείται μέριμνα για τις μικρο-επιχειρήσεις που δύναται να εξελιχτούν σε μοχλό της γαλάζιας ανάπτυξης. |
| --- | --- |

4.7

Σε εγγενώς ριψοκίνδυνες και νέες αγορές η ανταγωνιστικότητά των Ευρωπαϊκών επιχειρήσεων εξαρτάται από την πρόσβαση τους σε επαρκή χρηματοδότηση με ένα κατάλληλο πλαίσιο για την προσέλκυση επενδύσεων υπό συνθήκες διαφάνειας. Η πρόσβαση σε κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου είναι ζωτικής σημασίας για τις ΜΜΕ ενώ απαιτείται μέριμνα για τις μικρο-επιχειρήσεις που δύναται να εξελιχτούν σε μοχλό της γαλάζιας ανάπτυξης.

| 4.8 | Η ΕΟΚΕ εφιστά προσοχή στην ιδιαίτερη σημασία της θαλάσσιας οικονομίας για τα κράτη μέλη με Αποκλειστικές Οικονομικές Ζώνες και στην ανάγκη ανάπτυξης των ναυτιλιακών οικονομικών ομίλων και ενθάρρυνσης της συμβολής τους στην ανάπτυξη και την απασχόληση. |
| --- | --- |

4.8

Η ΕΟΚΕ εφιστά προσοχή στην ιδιαίτερη σημασία της θαλάσσιας οικονομίας για τα κράτη μέλη με Αποκλειστικές Οικονομικές Ζώνες και στην ανάγκη ανάπτυξης των ναυτιλιακών οικονομικών ομίλων και ενθάρρυνσης της συμβολής τους στην ανάπτυξη και την απασχόληση.

| 4.9 | Τέλος η ΕΟΚΕ για να αποφθεχθεί χάσμα μεταξύ προσδοκιών και πραγματικότητας θεωρεί ότι η τρέχουσα δυσχερής συγκυρία και οι γενικά δυσοίωνες προβλέψεις για την Ευρωπαϊκή και παγκόσμια οικονομία θα πρέπει θα ληφθούν σοβαρά υπόψη σε μια ρεαλιστική προσέγγιση της απαιτούμενης περαιτέρω εξειδίκευσης της γαλάζιας ανάπτυξης. |
| --- | --- |

4.9

Τέλος η ΕΟΚΕ για να αποφθεχθεί χάσμα μεταξύ προσδοκιών και πραγματικότητας θεωρεί ότι η τρέχουσα δυσχερής συγκυρία και οι γενικά δυσοίωνες προβλέψεις για την Ευρωπαϊκή και παγκόσμια οικονομία θα πρέπει θα ληφθούν σοβαρά υπόψη σε μια ρεαλιστική προσέγγιση της απαιτούμενης περαιτέρω εξειδίκευσης της γαλάζιας ανάπτυξης.

5.   Διακυβέρνηση και ζητήματα ρυθμιστικού πλαισίου

| 5.1 | Η Ανακοίνωση περιέχει αναφορές σχετικά με υφιστάμενες πολιτικές και στρατηγικές επενδύσεις γαλάζιας οικονομίας από τα κρατη μελη και την ΕΕ. Η ΕΟΚΕ φρονεί, ωστόσο, ότι αυτές οι πρωτοβουλίες και δράσεις, των κρατών μελών, παραμένουν σε αναντιστοιχία με τους φιλόδοξους στόχους της γαλάζιας ανάπτυξης και δεν παρέχουν ακόμη την απαραίτητη κρίσιμη μάζα για την εδραίωση της. |
| --- | --- |

5.1

Η Ανακοίνωση περιέχει αναφορές σχετικά με υφιστάμενες πολιτικές και στρατηγικές επενδύσεις γαλάζιας οικονομίας από τα κρατη μελη και την ΕΕ. Η ΕΟΚΕ φρονεί, ωστόσο, ότι αυτές οι πρωτοβουλίες και δράσεις, των κρατών μελών, παραμένουν σε αναντιστοιχία με τους φιλόδοξους στόχους της γαλάζιας ανάπτυξης και δεν παρέχουν ακόμη την απαραίτητη κρίσιμη μάζα για την εδραίωση της.

| 5.2 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι αποτελεσματικές δομές διακυβέρνησης αποτελούν προϋπόθεση για την οικοδόμηση της απαιτουμένης κρίσιμης μάζας που θα καταστήσει τη γαλάζια ανάπτυξη μοχλό απασχόλησης και επιχειρηματικότητας σε εποχή κρίσης. |
| --- | --- |

5.2

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι αποτελεσματικές δομές διακυβέρνησης αποτελούν προϋπόθεση για την οικοδόμηση της απαιτουμένης κρίσιμης μάζας που θα καταστήσει τη γαλάζια ανάπτυξη μοχλό απασχόλησης και επιχειρηματικότητας σε εποχή κρίσης.

| 5.3 | Επισημαίνεται ότι λειτουργικές δομές διακυβέρνησης προϋποθέτουν την αντιμετώπιση ρυθμιστικών δυσχερειών και διοικητικών εμποδίων τα οποία ανέδειξε και η διαδικασία διαβούλευσης. |
| --- | --- |

5.3

Επισημαίνεται ότι λειτουργικές δομές διακυβέρνησης προϋποθέτουν την αντιμετώπιση ρυθμιστικών δυσχερειών και διοικητικών εμποδίων τα οποία ανέδειξε και η διαδικασία διαβούλευσης.

| 5.4 | Καθώς αναπτύσσονται νέοι τρόποι εκμετάλλευσης της θάλασσας, είναι σημαντικό τα κράτη μέλη να θεσπίσουν σταθερά συστήματα ρύθμισης και σχεδιασμού τα οποία θα ευνοούν τις μακροπρόθεσμες επενδύσεις, τη διασυνοριακή συνοχή και τη συνέργεια των συμπράξεων με άξονα την καινοτομία. |
| --- | --- |

5.4

Καθώς αναπτύσσονται νέοι τρόποι εκμετάλλευσης της θάλασσας, είναι σημαντικό τα κράτη μέλη να θεσπίσουν σταθερά συστήματα ρύθμισης και σχεδιασμού τα οποία θα ευνοούν τις μακροπρόθεσμες επενδύσεις, τη διασυνοριακή συνοχή και τη συνέργεια των συμπράξεων με άξονα την καινοτομία.

| 5.5 | Ειδικότερα στους αναδυομένους τομείς όπως η θαλάσσια βιοτεχνολογία η ΕΕ στερείται μιας συνεκτικής πολιτικής η οποία θα πρέπει να καταρτιστεί έγκαιρα καθώς η ευρωπαϊκή προσπάθεια είναι κατακερματισμένη, βασίζεται στις εθνικές παρά σε κοινές ευρωπαϊκές προτεραιότητες και αποτελεί ανταγωνιστικό μειονέκτημα. |
| --- | --- |

5.5

Ειδικότερα στους αναδυομένους τομείς όπως η θαλάσσια βιοτεχνολογία η ΕΕ στερείται μιας συνεκτικής πολιτικής η οποία θα πρέπει να καταρτιστεί έγκαιρα καθώς η ευρωπαϊκή προσπάθεια είναι κατακερματισμένη, βασίζεται στις εθνικές παρά σε κοινές ευρωπαϊκές προτεραιότητες και αποτελεί ανταγωνιστικό μειονέκτημα.

| 5.6 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί, συνεπώς, ζωτικής σημασίας την έγκαιρη αντιμετώπιση των ρυθμιστικών κενών και εμποδίων που απορρέουν από ένα πολύπλοκο και ασταθές νομικό πλαίσιο με εκφάνσεις όπως είναι η ρυθμιστική αβεβαιότητα για τη μετα–2020 εποχή (υπεράκτια αιολική ενέργεια) ή τα ρυθμιστικά κενά της ΕΕ για ορισμένες δραστηριότητες (εκμετάλλευση των θαλασσίων πόρων βυθού, υπεράκτια υδατοκαλλιέργεια και υπεράκτια αιολική ενέργεια). |
| --- | --- |

5.6

Η ΕΟΚΕ θεωρεί, συνεπώς, ζωτικής σημασίας την έγκαιρη αντιμετώπιση των ρυθμιστικών κενών και εμποδίων που απορρέουν από ένα πολύπλοκο και ασταθές νομικό πλαίσιο με εκφάνσεις όπως είναι η ρυθμιστική αβεβαιότητα για τη μετα–2020 εποχή (υπεράκτια αιολική ενέργεια) ή τα ρυθμιστικά κενά της ΕΕ για ορισμένες δραστηριότητες (εκμετάλλευση των θαλασσίων πόρων βυθού, υπεράκτια υδατοκαλλιέργεια και υπεράκτια αιολική ενέργεια).

| 5.7 | Επισημαίνεται ειδικότερα η ανάγκη συγκροτημένης αντιμετώπισης καίριων ζητημάτων όπως η έλλειψη ολοκληρωμένης θαλάσσιας χωροταξίας κυρίως σε σχέση την υδατοκαλλιέργεια και την υπεράκτια ‘πλωτή αιολική ενέργεια, οι δαιδαλώδεις διαδικασίες αδειοδότησης/έγκρισης (υπεράκτια αιολική ενέργεια, γαλάζια βιοτεχνολογία), εμπόδια στην ίδρυση/χρηματοδότηση πειραματικών αγροκτημάτων αλλά και οι εντάσεις λ.χ. μεταξύ της θαλάσσιας ναυσιπλοΐας και των ωκεάνιων ανανεώσιμων ενεργειακών εγκαταστάσεων (παραγωγή παλιρροϊκής ενέργειας, μετατροπή της ωκεάνιας θερμικής ενέργειας (OTEC) και κυματική ενέργεια). |
| --- | --- |

5.7

Επισημαίνεται ειδικότερα η ανάγκη συγκροτημένης αντιμετώπισης καίριων ζητημάτων όπως η έλλειψη ολοκληρωμένης θαλάσσιας χωροταξίας κυρίως σε σχέση την υδατοκαλλιέργεια και την υπεράκτια ‘πλωτή αιολική ενέργεια, οι δαιδαλώδεις διαδικασίες αδειοδότησης/έγκρισης (υπεράκτια αιολική ενέργεια, γαλάζια βιοτεχνολογία), εμπόδια στην ίδρυση/χρηματοδότηση πειραματικών αγροκτημάτων αλλά και οι εντάσεις λ.χ. μεταξύ της θαλάσσιας ναυσιπλοΐας και των ωκεάνιων ανανεώσιμων ενεργειακών εγκαταστάσεων (παραγωγή παλιρροϊκής ενέργειας, μετατροπή της ωκεάνιας θερμικής ενέργειας (OTEC) και κυματική ενέργεια).

6.   Περιβαλλοντική διάσταση

| 6.1 | Η ΕΟΚΕ προτρέπει να αναγνωριστεί η οδηγία-πλαίσιο για τη θαλάσσια στρατηγική (MSFD) (9) ως βάση βιώσιμης ανάπτυξης καθώς αποτελεί τον περιβαλλοντικό πυλώνα της ΟΘΠ και προτάσσει μια συνεκτική πολιτική με γνώμονα τη συνεχή προστασία, τη διαφύλαξη και την πρόληψη κάθε υποβάθμισής του θαλάσσιου περιβάλλοντος. |
| --- | --- |

6.1

Η ΕΟΚΕ προτρέπει να αναγνωριστεί η οδηγία-πλαίσιο για τη θαλάσσια στρατηγική (MSFD) (9) ως βάση βιώσιμης ανάπτυξης καθώς αποτελεί τον περιβαλλοντικό πυλώνα της ΟΘΠ και προτάσσει μια συνεκτική πολιτική με γνώμονα τη συνεχή προστασία, τη διαφύλαξη και την πρόληψη κάθε υποβάθμισής του θαλάσσιου περιβάλλοντος.

| 6.2 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ενδεδειγμένη την ενσωμάτωση στη Διακήρυξη της Λεμεσού και στα μελλοντικά κείμενα πολιτικής του στόχου για επίτευξη/διατήρηση της Καλής Περιβαλλοντικής Κατάστασης των θαλάσσιων υδάτων της ΕΕ μέχρι το 2020 και της αρχής της πρόληψης (precautionary principle) ως δομικά στοιχεία για την ΟΘΠ και τη Γαλάζια Ανάπτυξη. |
| --- | --- |

6.2

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ενδεδειγμένη την ενσωμάτωση στη Διακήρυξη της Λεμεσού και στα μελλοντικά κείμενα πολιτικής του στόχου για επίτευξη/διατήρηση της Καλής Περιβαλλοντικής Κατάστασης των θαλάσσιων υδάτων της ΕΕ μέχρι το 2020 και της αρχής της πρόληψης (precautionary principle) ως δομικά στοιχεία για την ΟΘΠ και τη Γαλάζια Ανάπτυξη.

| 6.3 | Βιώσιμες θαλάσσιες δραστηριότητες ικανές να παράσχουν απασχόληση προϋποθέτουν μακροπρόθεσμη συνεκτική προσέγγιση που επιδιώκει την ισορροπία ανάμεσα στην οικονομική μεγέθυνση και τις περιβαλλοντικές προκλήσεις και χρήζει επαρκούς υποστήριξης από τις τοπικές, εθνικές, διεθνείς και ευρωπαϊκές πολιτικές με βάση τις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης. |
| --- | --- |

6.3

Βιώσιμες θαλάσσιες δραστηριότητες ικανές να παράσχουν απασχόληση προϋποθέτουν μακροπρόθεσμη συνεκτική προσέγγιση που επιδιώκει την ισορροπία ανάμεσα στην οικονομική μεγέθυνση και τις περιβαλλοντικές προκλήσεις και χρήζει επαρκούς υποστήριξης από τις τοπικές, εθνικές, διεθνείς και ευρωπαϊκές πολιτικές με βάση τις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης.

| 6.4 | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι θαλάσσιοι πόροι είναι σημαντικοί, αλλά όχι ανεξάντλητοι και εφιστά την προσοχή για τον κίνδυνο υπονόμευσης της βιωσιμότητας της γαλάζιας ανάπτυξης και περαιτέρω περιβαλλοντικής επιβάρυνσης από την επανάληψη σοβαρών λαθών υπερεκμετάλλευσης πόρων και υπερδόμησης που χαρακτήρισαν πρωθύστερες αναπτυξιακές πρωτοβουλίες. |
| --- | --- |

6.4

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι θαλάσσιοι πόροι είναι σημαντικοί, αλλά όχι ανεξάντλητοι και εφιστά την προσοχή για τον κίνδυνο υπονόμευσης της βιωσιμότητας της γαλάζιας ανάπτυξης και περαιτέρω περιβαλλοντικής επιβάρυνσης από την επανάληψη σοβαρών λαθών υπερεκμετάλλευσης πόρων και υπερδόμησης που χαρακτήρισαν πρωθύστερες αναπτυξιακές πρωτοβουλίες.

| 6.5 | Η Ανακοίνωση ενώ αναγνωρίζει την περιβαλλοντική πρόκληση φαίνεται να αγνοεί ότι κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών οι ευρωπαϊκές θάλασσες και οι ωκεανοί έχουν υποβαθμιστεί από την εδαφογενή, τη θαλάσσια και την ατμοσφαιρική ρύπανση, την οξίνιση των ωκεανών, την υπερεκμετάλλευση, τις καταστρεπτικές πρακτικές αλιείας και την κλιματική αλλαγή. Υποβάθμιση των θαλασσίων και παράκτιων οικοσυστημάτων και της βιοποικιλότητας παρατηρείται στη Βαλτική Θάλασσα, τον Εύξεινο Πόντο, στη Μεσόγειο, στο Βορειοανατολικό Ατλαντικό και στην Αρκτική σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες για τα όρια της γαλάζιας ανάπτυξης. (Limits to Blue Growth, 2012, http://www.seas-at-risk.org/news_n2.php?page=539). Πρόσφατη πρωτοποριακή έρευνα του Περιβαλλοντικού Ινστιτούτου της Στοκχόλμης (SEI) ποσοτικοποιεί μακροπρόθεσμα το σοβαρό κόστος της θαλάσσιας ρύπανσης— που συχνά αγνοείται στη χάραξη πολιτικών—αν δεν ληφθούν μέτρα για τη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου (http://www.sei-international.org/publications?pid=2064). |
| --- | --- |

6.5

Η Ανακοίνωση ενώ αναγνωρίζει την περιβαλλοντική πρόκληση φαίνεται να αγνοεί ότι κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών οι ευρωπαϊκές θάλασσες και οι ωκεανοί έχουν υποβαθμιστεί από την εδαφογενή, τη θαλάσσια και την ατμοσφαιρική ρύπανση, την οξίνιση των ωκεανών, την υπερεκμετάλλευση, τις καταστρεπτικές πρακτικές αλιείας και την κλιματική αλλαγή. Υποβάθμιση των θαλασσίων και παράκτιων οικοσυστημάτων και της βιοποικιλότητας παρατηρείται στη Βαλτική Θάλασσα, τον Εύξεινο Πόντο, στη Μεσόγειο, στο Βορειοανατολικό Ατλαντικό και στην Αρκτική σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες για τα όρια της γαλάζιας ανάπτυξης. (Limits to Blue Growth, 2012, http://www.seas-at-risk.org/news_n2.php?page=539). Πρόσφατη πρωτοποριακή έρευνα του Περιβαλλοντικού Ινστιτούτου της Στοκχόλμης (SEI) ποσοτικοποιεί μακροπρόθεσμα το σοβαρό κόστος της θαλάσσιας ρύπανσης— που συχνά αγνοείται στη χάραξη πολιτικών—αν δεν ληφθούν μέτρα για τη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου (http://www.sei-international.org/publications?pid=2064).

| 6.6 | Οι θαλάσσιες οικονομικές δραστηριότητες που ενέχουν υψηλό κίνδυνο για τη βιωσιμότητα αφορούν στις υπεράκτιες εγκαταστάσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου, στην υδατοκαλλιέργεια, στον παράκτιο τουρισμό και στα κρουαζιερόπλοια, στη δέσμευση και αποθήκευση του διοξειδίου του άνθρακα, στις ακτοπλοϊκές μεταφορές αλλά και στη θαλάσσια εξόρυξη ορυκτών καυσίμων που δεν συνάδει με καμία έννοια βιώσιμης ανάπτυξης. |
| --- | --- |

6.6

Οι θαλάσσιες οικονομικές δραστηριότητες που ενέχουν υψηλό κίνδυνο για τη βιωσιμότητα αφορούν στις υπεράκτιες εγκαταστάσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου, στην υδατοκαλλιέργεια, στον παράκτιο τουρισμό και στα κρουαζιερόπλοια, στη δέσμευση και αποθήκευση του διοξειδίου του άνθρακα, στις ακτοπλοϊκές μεταφορές αλλά και στη θαλάσσια εξόρυξη ορυκτών καυσίμων που δεν συνάδει με καμία έννοια βιώσιμης ανάπτυξης.

| 6.7 | Ασαφές παραμένει ακόμα το μέγεθος και το πεδίο του περιβαλλοντικού αντίκτυπου ιδιαίτερα σε σχέση με τη γαλάζια ανανεώσιμη ενέργεια, τους θαλάσσιους ορυκτούς πόρους, την υδατοκαλλιέργεια και τη γαλάζια βιοτεχνολογία ενώ είναι ελλιπή τα δεδομένα για την κατανόηση των περίπλοκων εξαρτήσεων στους ωκεανούς και στις βαθιές θάλασσες. |
| --- | --- |

6.7

Ασαφές παραμένει ακόμα το μέγεθος και το πεδίο του περιβαλλοντικού αντίκτυπου ιδιαίτερα σε σχέση με τη γαλάζια ανανεώσιμη ενέργεια, τους θαλάσσιους ορυκτούς πόρους, την υδατοκαλλιέργεια και τη γαλάζια βιοτεχνολογία ενώ είναι ελλιπή τα δεδομένα για την κατανόηση των περίπλοκων εξαρτήσεων στους ωκεανούς και στις βαθιές θάλασσες.

| 6.8 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμό (ΘΧΣ) και η ολοκληρωμένη διαχείριση των παράκτιων ζωνών (ΟΔΠΖ) που προωθεί η Επιτροπή ως κύριο εργαλείο διαχείρισης θαλάσσιων χώρων και πόρων πρέπει να συνδυάζεται με άλλα εργαλεία πολιτικής (λ.χ. στρατηγική περιβαλλοντική εκτίμηση, καθορισμός προστατευόμενων ζωνών, εσωτερίκευση περιβαλλοντικού κόστους) σε μια προσέγγιση διαχείρισης με βάση το οικοσύστημα και την αρμονική συνύπαρξη των διαφόρων εντατικών και αλληλο-ανταγωνιστικών χρήσεων. |
| --- | --- |

6.8

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμό (ΘΧΣ) και η ολοκληρωμένη διαχείριση των παράκτιων ζωνών (ΟΔΠΖ) που προωθεί η Επιτροπή ως κύριο εργαλείο διαχείρισης θαλάσσιων χώρων και πόρων πρέπει να συνδυάζεται με άλλα εργαλεία πολιτικής (λ.χ. στρατηγική περιβαλλοντική εκτίμηση, καθορισμός προστατευόμενων ζωνών, εσωτερίκευση περιβαλλοντικού κόστους) σε μια προσέγγιση διαχείρισης με βάση το οικοσύστημα και την αρμονική συνύπαρξη των διαφόρων εντατικών και αλληλο-ανταγωνιστικών χρήσεων.

| 6.9 | Η ΕΟΚΕ συστήνει στην Επιτροπή μεγαλύτερη επαγρύπνηση ως προς την τήρηση των ευρωπαϊκών περιβαλλοντικών προδιαγραφών και των προδιαγραφών υγιεινής και ποιότητας ιδίως στις εισαγωγές προϊόντων υδατοκαλλιέργειας από τρίτες χώρες προκειμένου να προστατευτούν στην ΕΕ οι καταναλωτές αλλά και οι επιχειρήσεις του τομέα αυτού από ενδεχόμενο αθέμιτο ανταγωνισμό. |
| --- | --- |

6.9

Η ΕΟΚΕ συστήνει στην Επιτροπή μεγαλύτερη επαγρύπνηση ως προς την τήρηση των ευρωπαϊκών περιβαλλοντικών προδιαγραφών και των προδιαγραφών υγιεινής και ποιότητας ιδίως στις εισαγωγές προϊόντων υδατοκαλλιέργειας από τρίτες χώρες προκειμένου να προστατευτούν στην ΕΕ οι καταναλωτές αλλά και οι επιχειρήσεις του τομέα αυτού από ενδεχόμενο αθέμιτο ανταγωνισμό.

7.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 7.1 | Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι παρά τις αναφορές στην σημασία της έρευνας για την εδραίωση της γαλάζιας ανάπτυξης, ιδιαίτερα στους αναπτυσσόμενους και αναδυόμενους τομείς, η Ανακοίνωση, παραμένει γενικόλογα ασαφής και περιορίζεται κύρια στην επίκληση του μελλοντικού προγράμματος "Ορίζοντας 2020". |
| --- | --- |

7.1

Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι παρά τις αναφορές στην σημασία της έρευνας για την εδραίωση της γαλάζιας ανάπτυξης, ιδιαίτερα στους αναπτυσσόμενους και αναδυόμενους τομείς, η Ανακοίνωση, παραμένει γενικόλογα ασαφής και περιορίζεται κύρια στην επίκληση του μελλοντικού προγράμματος "Ορίζοντας 2020".

| 7.2 | Η Ευρώπη διανύει περίοδο περικοπών στις δημόσιες δαπάνες που σημαίνει επίτευξη όσο το δυνατόν μεγαλύτερων αποτελεσμάτων με περιορισμένα μέσα. Οι συνεπακόλουθες μειώσεις της δημόσιας ερευνητικής χρηματοδότησης σε συνδυασμό με ανεπαρκή κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου ενδέχεται να αποδυναμώσουν το ζωτικό ρόλο των ΜΜΕ της θαλάσσιας οικονομίας στην ανάπτυξη νέων προϊόντων και τεχνολογιών. |
| --- | --- |

7.2

Η Ευρώπη διανύει περίοδο περικοπών στις δημόσιες δαπάνες που σημαίνει επίτευξη όσο το δυνατόν μεγαλύτερων αποτελεσμάτων με περιορισμένα μέσα. Οι συνεπακόλουθες μειώσεις της δημόσιας ερευνητικής χρηματοδότησης σε συνδυασμό με ανεπαρκή κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου ενδέχεται να αποδυναμώσουν το ζωτικό ρόλο των ΜΜΕ της θαλάσσιας οικονομίας στην ανάπτυξη νέων προϊόντων και τεχνολογιών.

| 7.3 | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η Ευρώπη με ισχυρή γνωστική βάση και ερευνητικό προβάδισμα σε νέες και παραδοσιακές μορφές ενέργειας και την υδατοκαλλιέργεια, υστερεί στην πραγματική καινοτομία ή την εμπορευματοποίηση στους αναδυόμενους νέους όπου οι ευρωπαίοι παίκτες προς το παρόν δεν μπορούν να ανταγωνιστούν την καινοτόμο επάρκεια των διεθνών παικτών (όπως δείχνει ο αριθμός διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας σε σχέση με την Ασία και τις ΗΠΑ στην. αφαλάτωση, παράκτια προστασία, υδατοκαλλιέργεια αλγών, μπλε βιοτεχνολογία). |
| --- | --- |

7.3

Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η Ευρώπη με ισχυρή γνωστική βάση και ερευνητικό προβάδισμα σε νέες και παραδοσιακές μορφές ενέργειας και την υδατοκαλλιέργεια, υστερεί στην πραγματική καινοτομία ή την εμπορευματοποίηση στους αναδυόμενους νέους όπου οι ευρωπαίοι παίκτες προς το παρόν δεν μπορούν να ανταγωνιστούν την καινοτόμο επάρκεια των διεθνών παικτών (όπως δείχνει ο αριθμός διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας σε σχέση με την Ασία και τις ΗΠΑ στην. αφαλάτωση, παράκτια προστασία, υδατοκαλλιέργεια αλγών, μπλε βιοτεχνολογία).

| 7.4 | Η ΕΟΚΕ συστήνει συνεπώς την ταχεία αντιμετώπιση της έλλειψης εστιασμένης έρευνας και ερευνητικού προφίλ που οφείλεται εν μέρει στο ευρύ φάσμα των ερευνητικών πεδίων και δραστηριοτήτων που συνδέονται με στη θαλάσσια βιοτεχνολογία και στους άλλους νέους τομείς. |
| --- | --- |

7.4

Η ΕΟΚΕ συστήνει συνεπώς την ταχεία αντιμετώπιση της έλλειψης εστιασμένης έρευνας και ερευνητικού προφίλ που οφείλεται εν μέρει στο ευρύ φάσμα των ερευνητικών πεδίων και δραστηριοτήτων που συνδέονται με στη θαλάσσια βιοτεχνολογία και στους άλλους νέους τομείς.

| 7.5 | Στη γεφύρωση του χάσματος μεταφοράς γνώσης και τεχνολογίας σε όλους τους τομείς προτεραιότητας μπορεί να συμβάλλουν: η σύνδεση της επιστημονικής έρευνας με την βιομηχανία και την εκπαίδευση, η συνεργασία βιομηχανίας–πανεπιστημίων, η βελτιωμένη διαχείριση πνευματικής ιδιοκτησίας, οι επενδύσεις σε προγράμματα επίδειξης για να τεκμηριωθεί η εμπορική σκοπιμότητα καθώς και οι μεγάλες συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικής πρωτοβουλίας με στόχο τη δημιουργία της απαραίτητης κρίσιμης μάζας για τη γαλάζια ανάπτυξη. |
| --- | --- |

7.5

Στη γεφύρωση του χάσματος μεταφοράς γνώσης και τεχνολογίας σε όλους τους τομείς προτεραιότητας μπορεί να συμβάλλουν: η σύνδεση της επιστημονικής έρευνας με την βιομηχανία και την εκπαίδευση, η συνεργασία βιομηχανίας–πανεπιστημίων, η βελτιωμένη διαχείριση πνευματικής ιδιοκτησίας, οι επενδύσεις σε προγράμματα επίδειξης για να τεκμηριωθεί η εμπορική σκοπιμότητα καθώς και οι μεγάλες συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικής πρωτοβουλίας με στόχο τη δημιουργία της απαραίτητης κρίσιμης μάζας για τη γαλάζια ανάπτυξη.

| 7.6 | Το μέλλον της γαλάζιας ανάπτυξης στον αιώνα 21ο αιώνα συνδέεται στενά με τη δυνατότητα των επιστημόνων να αναπτύσσουν και να συμμετέχουν σε διεπιστημονικά προγράμματα, που ενσωματώνουν δεξιότητες και έννοιες από άλλα ερευνητικά πεδία. H κατάρτιση της επόμενης γενεάς επιστημόνων πρέπει να εστιάσει σε διεπιστημονικές και ολιστικές προσεγγίσεις για να αντιμετωπίσει τις σύνθετες τεχνολογικές και ανταγωνιστικές προκλήσεις που ενέχει η έρευνα για θαλάσσιους οργανισμούς και το θαλάσσιο περιβάλλον. |
| --- | --- |

7.6

Το μέλλον της γαλάζιας ανάπτυξης στον αιώνα 21ο αιώνα συνδέεται στενά με τη δυνατότητα των επιστημόνων να αναπτύσσουν και να συμμετέχουν σε διεπιστημονικά προγράμματα, που ενσωματώνουν δεξιότητες και έννοιες από άλλα ερευνητικά πεδία. H κατάρτιση της επόμενης γενεάς επιστημόνων πρέπει να εστιάσει σε διεπιστημονικές και ολιστικές προσεγγίσεις για να αντιμετωπίσει τις σύνθετες τεχνολογικές και ανταγωνιστικές προκλήσεις που ενέχει η έρευνα για θαλάσσιους οργανισμούς και το θαλάσσιο περιβάλλον.

| 7.7 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί επείγουσα την αντιμετώπιση της αποσπασματικότητας των θαλάσσιων δεδομένων που είναι διασπαρμένα σε εκατοντάδες ιδρύματα στην Ευρώπη με δυσχέρειες πρόσβασης, χρήσης και συγκέντρωσης και προτρέπει την Επιτροπή να συνεργασθεί με τα κράτη μέλη προκειμένου να καταστεί αυτή η γνώση προσιτή και να προσδιορίσει τις επιπρόσθετες οικονομικές και άλλες ανάγκες για τη δημιουργία πρόσφορου κοινού περιβάλλοντος ανταλλαγής πληροφοριών, βέλτιστων πρακτικών και ροής δεδομένων με στόχο την ενίσχυση της έρευνας και της καινοτομίας και τη βελτίωση της περιβαλλοντικής προστασίας. |
| --- | --- |

7.7

Η ΕΟΚΕ θεωρεί επείγουσα την αντιμετώπιση της αποσπασματικότητας των θαλάσσιων δεδομένων που είναι διασπαρμένα σε εκατοντάδες ιδρύματα στην Ευρώπη με δυσχέρειες πρόσβασης, χρήσης και συγκέντρωσης και προτρέπει την Επιτροπή να συνεργασθεί με τα κράτη μέλη προκειμένου να καταστεί αυτή η γνώση προσιτή και να προσδιορίσει τις επιπρόσθετες οικονομικές και άλλες ανάγκες για τη δημιουργία πρόσφορου κοινού περιβάλλοντος ανταλλαγής πληροφοριών, βέλτιστων πρακτικών και ροής δεδομένων με στόχο την ενίσχυση της έρευνας και της καινοτομίας και τη βελτίωση της περιβαλλοντικής προστασίας.

| 7.8 | Ο νέος ψηφιακός χάρτης του θαλάσσιου βυθού των ευρωπαϊκών υδάτων πρέπει να είναι διαλειτουργικός, χωρίς περιορισμούς χρήσης και να υποστηρίζει την έρευνα με δεδομένα για τον αντίκτυπο των ανθρώπινων δραστηριοτήτων καθώς και με ωκεανογραφικές προβλέψεις προκειμένου τα κράτη μέλη να μεγιστοποιήσουν τη δυναμική των οικείων θαλάσσιων προγραμμάτων παρατήρησης, δειγματοληψίας και ερευνών. |
| --- | --- |

7.8

Ο νέος ψηφιακός χάρτης του θαλάσσιου βυθού των ευρωπαϊκών υδάτων πρέπει να είναι διαλειτουργικός, χωρίς περιορισμούς χρήσης και να υποστηρίζει την έρευνα με δεδομένα για τον αντίκτυπο των ανθρώπινων δραστηριοτήτων καθώς και με ωκεανογραφικές προβλέψεις προκειμένου τα κράτη μέλη να μεγιστοποιήσουν τη δυναμική των οικείων θαλάσσιων προγραμμάτων παρατήρησης, δειγματοληψίας και ερευνών.

| 7.9 | Η προστασία των θαλάσσιων συνόρων της Ευρώπης και η αποτελεσματική θαλάσσια επιτήρηση (10) αποτελεί πρόκληση για τα κράτη μέλη στην επιτυχή προώθηση της γαλάζιας ανάπτυξης. Η ενίσχυση του ελέγχου των εξωτερικών συνόρων του Σένγκεν και η θέσπιση μηχανισμού ανταλλαγής πληροφοριών θα επιτρέψει στις αρχές επιτήρησης των συνόρων των κρατών μελών να μειώσουν την απώλεια ζωών στη θάλασσα και να καταπολεμήσουν φαινόμενα όπως η λαθρομετανάστευση προς την ΕΕ αλλά και η πειρατεία στη θάλασσα (11). |
| --- | --- |

7.9

Η προστασία των θαλάσσιων συνόρων της Ευρώπης και η αποτελεσματική θαλάσσια επιτήρηση (10) αποτελεί πρόκληση για τα κράτη μέλη στην επιτυχή προώθηση της γαλάζιας ανάπτυξης. Η ενίσχυση του ελέγχου των εξωτερικών συνόρων του Σένγκεν και η θέσπιση μηχανισμού ανταλλαγής πληροφοριών θα επιτρέψει στις αρχές επιτήρησης των συνόρων των κρατών μελών να μειώσουν την απώλεια ζωών στη θάλασσα και να καταπολεμήσουν φαινόμενα όπως η λαθρομετανάστευση προς την ΕΕ αλλά και η πειρατεία στη θάλασσα (11).

Βρυξέλλες, 20 Μαρτίου 2013.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Staffan NILSSON

---

(1)  EE C 306, της 16ης Δεκεμβρίου 2009, σελ. 46 έως 50

1

(2)  Διακήρυξη των αρμόδιων για την ΟΘΠ υπουργών και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την πορεία της ΟΘΠ και την ατζέντα ανάπτυξης και απασχόλησης της Γαλάζιας Ανάπτυξης που υιοθετήθηκε στη Λευκωσία της Κύπρου, στις 7 Οκτωβρίου 2012.

2

(3)  EE C 299, της 4ης Οκτωβρίου 2012, σελ. 133–140; ΕΕ C 255, της 22ας Σεπτεμβρίου 2010, σελ. 103–109; EE C 267, της 1ης Οκτωβρίου 2010, σελ. 39–45; ΕΕ C 306, της 16ης Δεκεμβρίου 2009, σελ. 46–50; EE C 211, της 19ης Αυγούστου 2008, σελ. 31–36; ΕΕ C 172, της 5ης Ιουλίου 2008,σελ. 34–40; ΕΕ C 168, της 20ής Ιουλίου 2007, σελ. 50–56; ΕΕ C 146, της 30ής Ιουνίου 2007, σελ. 19–26; ΕΕ C 206, της 29ης Αυγούστου 2006, σελ. 5–9; ΕΕ C 185, της 8ης Αυγούστου 2006, σελ. 20–24; ΕΕ C 157, της 28ης Ιουνίου 2005, σελ. 141–146

3

(4)  COM(2007) 575 τελικό.

4

(5)  COM(2004)0343

5

(6)  ΕΕ C 294, της 25ης Νοεμβρίου 2005, σελ. 21-25.

6

(7)  ΕΕ C 43, της 15ης Φεβρουαρίου 2012, σελ. 69-72.

7

(8)  COM(2012) 494 final.

8

(9)  ΕΕ L 164 της 25ης Ιουνίου 2008, σελ. 19-40

9

(10)  ΕΕ C 44, της 11 Φεβρουαρίου 2011, σελ. 173-177.

10

(11)  ΕΕ C 76 της 14.03.2013, σελ. 15.

11

---

| 6.6.2013 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 161/93 |
| --- | --- | --- | --- |

6.6.2013

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 161/93

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τον εξοπλισμό πλοίων και την κατάργηση της οδηγίας 96/98/ΕΚ»

COM(2012) 772 final — 2012/0358 (COD)

2013/C 161/18

Εισηγήτρια: η Δρ. ΜΠΡΕΔΗΜΑ

Στις 15 Ιανουαρίου 2013, και σύμφωνα με το άρθρα 100(2) και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣλΕΕ), το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποφάσισαν να ζητήσουν τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα:

Πρόταση Οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τον εξοπλισμό πλοίων και την κατάργηση της Οδηγίας 96/98/ΕΚ

COM (2012) 772 final – 2012/0358 (COD).

Το ειδικευμένο τμήμα «Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών», στο οποίο ανατέθηκαν οι σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 27 Φεβρουαρίου 2013.

Κατά την 488η σύνοδο ολομέλειας, της 20ής και 21ης Μαρτίου 2013 (συνεδρίαση της 20ής Μαρτίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 113 ψήφους υπέρ, 1 κατά και 1 αποχή την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συμπεράσματα

| 1.1 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για μια νέα Οδηγία σχετικά με τον εξοπλισμό πλοίων ("ΟΕΠ") και επιδοκιμάζει τον γενικό σκοπό της. Με την πρόταση διασφαλίζεται η εναρμονισμένη εφαρμογή των προτύπων του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (ΔΝΟ) για τον εξοπλισμό αυτό και η ομαλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς εξοπλισμού πλοίων, με αποτέλεσμα την ενίσχυση της ασφάλειας στη θάλασσα και την πρόληψη της ρύπανσης. |
| --- | --- |

1.1

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για μια νέα Οδηγία σχετικά με τον εξοπλισμό πλοίων ("ΟΕΠ") και επιδοκιμάζει τον γενικό σκοπό της. Με την πρόταση διασφαλίζεται η εναρμονισμένη εφαρμογή των προτύπων του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (ΔΝΟ) για τον εξοπλισμό αυτό και η ομαλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς εξοπλισμού πλοίων, με αποτέλεσμα την ενίσχυση της ασφάλειας στη θάλασσα και την πρόληψη της ρύπανσης.

| 1.2 | Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται πλήρως την προσέγγιση που ακολουθείται στην Οδηγία και η οποία α) απαιτεί τη συμμόρφωση του εξοπλισμού ο οποίος τοποθετείται σε πλοία που φέρουν σημαία ΕΕ με τα πρότυπα του ΔΝΟ· β) καλύπτει κάθε εξοπλισμό που εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της νομοθεσίας της ΕΕ· γ) προβλέπει την αμοιβαία αναγνώριση συμμορφούμενου εξοπλισμού και την αποδοχή ισοδύναμου εξοπλισμού· δ) εξασφαλίζει την ελεύθερη κυκλοφορία εξοπλισμού πλοίων εντός της ΕΕ και την εξάλειψη των τεχνικών εμποδίων στο εμπόριο εντός της εσωτερικής αγοράς· και ε) θεσπίζει μηχανισμό για την απλούστευση και τη διασαφήνιση της ενσωμάτωσης των τροποποιήσεων των προτύπων του ΔΝΟ στο ευρωπαϊκό και εθνικό νομικό πλαίσιο. |
| --- | --- |

1.2

Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται πλήρως την προσέγγιση που ακολουθείται στην Οδηγία και η οποία α) απαιτεί τη συμμόρφωση του εξοπλισμού ο οποίος τοποθετείται σε πλοία που φέρουν σημαία ΕΕ με τα πρότυπα του ΔΝΟ· β) καλύπτει κάθε εξοπλισμό που εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της νομοθεσίας της ΕΕ· γ) προβλέπει την αμοιβαία αναγνώριση συμμορφούμενου εξοπλισμού και την αποδοχή ισοδύναμου εξοπλισμού· δ) εξασφαλίζει την ελεύθερη κυκλοφορία εξοπλισμού πλοίων εντός της ΕΕ και την εξάλειψη των τεχνικών εμποδίων στο εμπόριο εντός της εσωτερικής αγοράς· και ε) θεσπίζει μηχανισμό για την απλούστευση και τη διασαφήνιση της ενσωμάτωσης των τροποποιήσεων των προτύπων του ΔΝΟ στο ευρωπαϊκό και εθνικό νομικό πλαίσιο.

| 1.3 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο ΔΝΟ αναπτύσσει πρότυπα και διαδικασίες δοκιμών εξοπλισμού πλοίων πολύ πριν από την υποχρεωτική εγκατάστασή του σε πλοία. Η συλλογική δράση των κρατών μελών στις διαδικασίες του ΔΝΟ θα διασφαλίσει την τήρηση των στόχων της Οδηγίας χωρίς να είναι αναγκαία η χρήση προσωρινών μονομερών προτύπων εξοπλισμού τα οποία, τελικά, ενδέχεται να μην συμμορφώνονται με τα πρότυπα του ΔΝΟ και να χρειάζονται αντικατάσταση ή υπαγωγή στη ρήτρα "κατοχύρωσης κεκτημένων δικαιωμάτων". Η διατήρηση περιφερειακών προτύπων βασιζόμενων σε διαφορετική εφαρμογή των προτύπων του ΔΝΟ μπορεί να βλάψει την ανταγωνιστικότητα του στόλου της ΕΕ και να μειώσει τα επίπεδα ασφάλειας και περιβαλλοντικής προστασίας. |
| --- | --- |

1.3

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο ΔΝΟ αναπτύσσει πρότυπα και διαδικασίες δοκιμών εξοπλισμού πλοίων πολύ πριν από την υποχρεωτική εγκατάστασή του σε πλοία. Η συλλογική δράση των κρατών μελών στις διαδικασίες του ΔΝΟ θα διασφαλίσει την τήρηση των στόχων της Οδηγίας χωρίς να είναι αναγκαία η χρήση προσωρινών μονομερών προτύπων εξοπλισμού τα οποία, τελικά, ενδέχεται να μην συμμορφώνονται με τα πρότυπα του ΔΝΟ και να χρειάζονται αντικατάσταση ή υπαγωγή στη ρήτρα "κατοχύρωσης κεκτημένων δικαιωμάτων". Η διατήρηση περιφερειακών προτύπων βασιζόμενων σε διαφορετική εφαρμογή των προτύπων του ΔΝΟ μπορεί να βλάψει την ανταγωνιστικότητα του στόλου της ΕΕ και να μειώσει τα επίπεδα ασφάλειας και περιβαλλοντικής προστασίας.

| 1.4 | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι απαιτείται μεγαλύτερη διαφάνεια όσον αφορά την εμβέλεια και την εφαρμογή ορισμένων διατάξεων της Οδηγίας, οι οποίες αφορούν τις απαιτήσεις αμοιβαίας αναγνώρισης και αποδοχής εξοπλισμού, όπως προβλέπεται στον Κανονισμό αριθ. 613/91/ΕΟΚ "για τη μετανηολόγηση στο εσωτερικό της Κοινότητας", στον Κανονισμό σχετικά με "κοινούς κανόνες και πρότυπα για τους οργανισμούς επιθεώρησης και ελέγχου πλοίων και για τις συναφείς δραστηριότητες των ναυτικών αρχών" και στη Συμφωνία του 2004 μεταξύ της ΕΕ και των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής για την "αμοιβαία αναγνώριση πιστοποιητικών συμμόρφωσης του εξοπλισμού πλοίων". |
| --- | --- |

1.4

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι απαιτείται μεγαλύτερη διαφάνεια όσον αφορά την εμβέλεια και την εφαρμογή ορισμένων διατάξεων της Οδηγίας, οι οποίες αφορούν τις απαιτήσεις αμοιβαίας αναγνώρισης και αποδοχής εξοπλισμού, όπως προβλέπεται στον Κανονισμό αριθ. 613/91/ΕΟΚ "για τη μετανηολόγηση στο εσωτερικό της Κοινότητας", στον Κανονισμό σχετικά με "κοινούς κανόνες και πρότυπα για τους οργανισμούς επιθεώρησης και ελέγχου πλοίων και για τις συναφείς δραστηριότητες των ναυτικών αρχών" και στη Συμφωνία του 2004 μεταξύ της ΕΕ και των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής για την "αμοιβαία αναγνώριση πιστοποιητικών συμμόρφωσης του εξοπλισμού πλοίων".

2.   Η πρόταση της Επιτροπής

| 2.1 | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προσδιόρισε τέσσερις τομείς όπου η Οδηγία 96/98/ΕΚ σχετικά με τον εξοπλισμό πλοίων δεν εκπληρώνει πλήρως τους στόχους της. Στους θιγόμενους φορείς περιλαμβάνονται ευρωπαίοι κατασκευαστές εξοπλισμού πλοίων, καθώς και μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ναυπηγεία, επιβάτες πλοίων, πληρώματα και δημόσιες διοικήσεις. Η Επιτροπή διατυπώνει συγκεκριμένες προτάσεις για να διορθώσει τις ελλείψεις και να τις εξαλείψει. Το όφελος από την προτεινόμενη νέα Οδηγία θα είναι διττό: θα βελτιωθεί σημαντικά η εφαρμογή των προτύπων του ΔΝΟ εντός της ΕΕ, θα μειωθούν οι κίνδυνοι για την ασφάλεια και θα διευκολυνθεί η ομαλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς εξοπλισμού πλοίων, με συντόμευση και απλούστευση των διαδικασιών ενσωμάτωσης τροποποιήσεων στα πρότυπα αυτά. Παράλληλα, η Οδηγία θα απλουστεύσει το ρυθμιστικό περιβάλλον και θα δώσει ώθηση στη βιομηχανία εξοπλισμού πλοίων της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.1

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προσδιόρισε τέσσερις τομείς όπου η Οδηγία 96/98/ΕΚ σχετικά με τον εξοπλισμό πλοίων δεν εκπληρώνει πλήρως τους στόχους της. Στους θιγόμενους φορείς περιλαμβάνονται ευρωπαίοι κατασκευαστές εξοπλισμού πλοίων, καθώς και μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ναυπηγεία, επιβάτες πλοίων, πληρώματα και δημόσιες διοικήσεις. Η Επιτροπή διατυπώνει συγκεκριμένες προτάσεις για να διορθώσει τις ελλείψεις και να τις εξαλείψει. Το όφελος από την προτεινόμενη νέα Οδηγία θα είναι διττό: θα βελτιωθεί σημαντικά η εφαρμογή των προτύπων του ΔΝΟ εντός της ΕΕ, θα μειωθούν οι κίνδυνοι για την ασφάλεια και θα διευκολυνθεί η ομαλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς εξοπλισμού πλοίων, με συντόμευση και απλούστευση των διαδικασιών ενσωμάτωσης τροποποιήσεων στα πρότυπα αυτά. Παράλληλα, η Οδηγία θα απλουστεύσει το ρυθμιστικό περιβάλλον και θα δώσει ώθηση στη βιομηχανία εξοπλισμού πλοίων της ΕΕ.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1 | Η βιομηχανία εξοπλισμού πλοίων αποτελεί έναν υψηλής προστιθέμενης αξίας, πρωτοπόρο και καθαρά εξαγωγικό κλάδο με υψηλά επίπεδα επενδύσεων σε Ε&Α, 5 000 – 6 000 επιχειρήσεις και 300 000 θέσεις εργασίας. Η προτεινόμενη Οδηγία θα έχει ως αποτέλεσμα τη βελτίωση της ασφάλειας για τα πλοία της ΕΕ και για τα πληρώματά τους, και θα δώσει ώθηση στη βιομηχανία εξοπλισμού πλοίων προάγοντας τη δημιουργία θέσεων εργασίας και την ανάπτυξη. |
| --- | --- |

3.1

Η βιομηχανία εξοπλισμού πλοίων αποτελεί έναν υψηλής προστιθέμενης αξίας, πρωτοπόρο και καθαρά εξαγωγικό κλάδο με υψηλά επίπεδα επενδύσεων σε Ε&Α, 5 000 – 6 000 επιχειρήσεις και 300 000 θέσεις εργασίας. Η προτεινόμενη Οδηγία θα έχει ως αποτέλεσμα τη βελτίωση της ασφάλειας για τα πλοία της ΕΕ και για τα πληρώματά τους, και θα δώσει ώθηση στη βιομηχανία εξοπλισμού πλοίων προάγοντας τη δημιουργία θέσεων εργασίας και την ανάπτυξη.

| 3.2 | Ο εξοπλισμός πλοίων αφορά οποιονδήποτε εξοπλισμό πλοίου ο οποίος ενσωματώνεται σε αυτό κατά τη ναυπήγηση ή τοποθετείται αργότερα. Καλύπτει επίσης υπεράκτιες δραστηριότητες και περιλαμβάνει ευρύ φάσμα προϊόντων, από τον εξοπλισμό πλοήγησης και τον εξοπλισμό φορτίου έως τον εξοπλισμό πυρόσβεσης και διάσωσης, καθώς και τον ειδικό περιβαλλοντικό εξοπλισμό: π.χ. τον εξοπλισμό επεξεργασίας του ερματικού ύδατος ή τη συσκευή καθαρισμού εκπομπών SOx. Η αξία του εξοπλισμού πλοίων ανέρχεται στο 40-80 % της αξίας των νέων πλοίων. Η πρόταση θα συμβάλει στη μείωση του κόστους και στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. |
| --- | --- |

3.2

Ο εξοπλισμός πλοίων αφορά οποιονδήποτε εξοπλισμό πλοίου ο οποίος ενσωματώνεται σε αυτό κατά τη ναυπήγηση ή τοποθετείται αργότερα. Καλύπτει επίσης υπεράκτιες δραστηριότητες και περιλαμβάνει ευρύ φάσμα προϊόντων, από τον εξοπλισμό πλοήγησης και τον εξοπλισμό φορτίου έως τον εξοπλισμό πυρόσβεσης και διάσωσης, καθώς και τον ειδικό περιβαλλοντικό εξοπλισμό: π.χ. τον εξοπλισμό επεξεργασίας του ερματικού ύδατος ή τη συσκευή καθαρισμού εκπομπών SOx. Η αξία του εξοπλισμού πλοίων ανέρχεται στο 40-80 % της αξίας των νέων πλοίων. Η πρόταση θα συμβάλει στη μείωση του κόστους και στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.

| 3.3 | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει τη γνωμοδότησή της με θέμα την Οδηγία 96/98/EC (1) για τον εξοπλισμό πλοίων η οποία στήριζε σθεναρά τους ίδιους γενικούς στόχους με την υπό εξέταση πρόταση. |
| --- | --- |

3.3

Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει τη γνωμοδότησή της με θέμα την Οδηγία 96/98/EC (1) για τον εξοπλισμό πλοίων η οποία στήριζε σθεναρά τους ίδιους γενικούς στόχους με την υπό εξέταση πρόταση.

| 3.4 | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί πλήρως με την προσέγγιση της προτεινόμενης Οδηγίας και υποστηρίζει τους στόχους της, οι οποίοι θα ενισχύσουν το υφιστάμενο ρυθμιστικό καθεστώς και, κυρίως, θα διευκολύνουν την έγκαιρη ενσωμάτωση τροποποιήσεων των προτύπων του ΔΝΟ στο δίκαιο της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.4

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί πλήρως με την προσέγγιση της προτεινόμενης Οδηγίας και υποστηρίζει τους στόχους της, οι οποίοι θα ενισχύσουν το υφιστάμενο ρυθμιστικό καθεστώς και, κυρίως, θα διευκολύνουν την έγκαιρη ενσωμάτωση τροποποιήσεων των προτύπων του ΔΝΟ στο δίκαιο της ΕΕ.

| 3.5 | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την προτεραιότητα που δίδεται στο διεθνές κανονιστικό πλαίσιο ασφάλειας της ναυσιπλοΐας, που συνάδει με τον παγκόσμιο χαρακτήρα της ναυτιλίας. Οι διατάξεις που εξουσιοδοτούν την Επιτροπή να υιοθετεί εκτελεστικές πράξεις για την επικαιροποίηση της νομοθεσίας της ΕΕ, να υιοθετεί κοινά κριτήρια και διαδικασίες για την εφαρμογή αυτών των απαιτήσεων και των προτύπων και να δημοσιεύει σχετικές πληροφορίες, θα προωθήσουν τους στόχους της Οδηγίας. |
| --- | --- |

3.5

Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την προτεραιότητα που δίδεται στο διεθνές κανονιστικό πλαίσιο ασφάλειας της ναυσιπλοΐας, που συνάδει με τον παγκόσμιο χαρακτήρα της ναυτιλίας. Οι διατάξεις που εξουσιοδοτούν την Επιτροπή να υιοθετεί εκτελεστικές πράξεις για την επικαιροποίηση της νομοθεσίας της ΕΕ, να υιοθετεί κοινά κριτήρια και διαδικασίες για την εφαρμογή αυτών των απαιτήσεων και των προτύπων και να δημοσιεύει σχετικές πληροφορίες, θα προωθήσουν τους στόχους της Οδηγίας.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

4.1   Άρθρο 2 – Ορισμοί

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τη συμπερίληψη στον κατάλογο των διεθνών συμβάσεων της Διεθνούς Σύμβασης για τον Έλεγχο και τη Διαχείριση του Ερματικού Ύδατος των Πλοίων και των Ιζημάτων (2004) που αναμένεται να τεθεί σε ισχύ στο εγγύς μέλλον. Προτείνει να διαγραφεί από τον κατάλογο η Διεθνής Σύμβαση για τις Γραμμές Φορτώσεως Πλοίων (1966), καθώς δεν υπάρχει σε αυτήν πρόβλεψη περί εξοπλισμού.

4.2   Άρθρο 3 – Πεδίο εφαρμογής

| 4.2.1 | Για λόγους νομικής σαφήνειας, θα ήταν σκόπιμο να διευκρινιστεί ρητά ότι η Οδηγία δεν εφαρμόζεται σε εξοπλισμό ο οποίος κατά την ημερομηνία έναρξης ισχύος της παρούσας Οδηγίας ήταν ήδη τοποθετημένος επί του πλοίου. |
| --- | --- |

4.2.1

Για λόγους νομικής σαφήνειας, θα ήταν σκόπιμο να διευκρινιστεί ρητά ότι η Οδηγία δεν εφαρμόζεται σε εξοπλισμό ο οποίος κατά την ημερομηνία έναρξης ισχύος της παρούσας Οδηγίας ήταν ήδη τοποθετημένος επί του πλοίου.

| 4.2.2 | Η ΕΟΚΕ κατανοεί ότι η πολύ χρήσιμη διάταξη της παραγράφου 2, σύμφωνα με την οποία ο εξοπλισμός πλοίων θα υπόκειται μόνο στη νέα Οδηγία, αφορά θέματα συμμόρφωσης. Θα πρέπει να διευκρινιστεί κατά πόσο αυτή η σαφής διατύπωση καλύπτει και πτυχές της αμοιβαίας αναγνώρισης και αποδοχής του εξοπλισμού, σύμφωνα τόσο με τον Κανονισμό αριθ. 613/91/ΕΟΚ "για τη μετανηολόγηση στο εσωτερικό της Κοινότητας" όσο και με τον Κανονισμό αριθ. 391/2009/ΕΚ "σχετικά με κοινούς κανόνες και πρότυπα για τους οργανισμούς επιθεώρησης και ελέγχου πλοίων και για τις συναφείς δραστηριότητες των ναυτικών αρχών". |
| --- | --- |

4.2.2

Η ΕΟΚΕ κατανοεί ότι η πολύ χρήσιμη διάταξη της παραγράφου 2, σύμφωνα με την οποία ο εξοπλισμός πλοίων θα υπόκειται μόνο στη νέα Οδηγία, αφορά θέματα συμμόρφωσης. Θα πρέπει να διευκρινιστεί κατά πόσο αυτή η σαφής διατύπωση καλύπτει και πτυχές της αμοιβαίας αναγνώρισης και αποδοχής του εξοπλισμού, σύμφωνα τόσο με τον Κανονισμό αριθ. 613/91/ΕΟΚ "για τη μετανηολόγηση στο εσωτερικό της Κοινότητας" όσο και με τον Κανονισμό αριθ. 391/2009/ΕΚ "σχετικά με κοινούς κανόνες και πρότυπα για τους οργανισμούς επιθεώρησης και ελέγχου πλοίων και για τις συναφείς δραστηριότητες των ναυτικών αρχών".

4.3   Άρθρο 4 Απαιτήσεις για τον εξοπλισμό πλοίων

Η διάταξη περί αυτόματης εφαρμογής των συμβάσεων ΔΝΟ και άλλων μέσων στην επικαιροποιημένη έκδοσή τους δεν απαιτεί πλέον τροποποιήσεις της Οδηγίας ούτε και την ενσωμάτωση καταλόγων εξοπλισμού, όπως συμβαίνει σήμερα στα παραρτήματα Α.Ι και Α.ΙΙ.

4.4   Άρθρο 5 - Εφαρμογή

Προς αποφυγήν κάθε παρερμηνείας, θα πρέπει να διασαφηνιστεί ότι η φράση «απαιτήσεις των διεθνών νομικών μέσων που ισχύουν για εξοπλισμό ήδη τοποθετημένο στα πλοία» αναφέρεται στις απαιτήσεις που ισχύουν κατά τη στιγμή της τοποθέτησης, εκτός εάν υιοθετηθούν σε μεταγενέστερο στάδιο από τον ΔΝΟ απαιτήσεις που ισχύουν για εξοπλισμό ήδη τοποθετημένο σε πλοία.

4.5   Άρθρο 6 - Λειτουργία της εσωτερικής αγοράς

Το άρθρο παρέχει τη βάση για την ελεύθερη κυκλοφορία του εξοπλισμού πλοίων στο εσωτερικό της ΕΕ και στηρίζεται στην έννοια της αμοιβαίας αναγνώρισης, μεταξύ των κρατών μελών, εξοπλισμού ο οποίος πληροί τις απαιτήσεις που καθορίζονται στην Οδηγία. Το άρθρο αναφέρεται επίσης στην τοποθέτηση σε πλοίο της ΕΕ εξοπλισμού πλοίων, ενδεχομένως και εκτός ΕΕ. Ωστόσο, η έννοια αυτή μπορεί να αποδυναμωθεί με την εφαρμογή των άρθρων 7.2 (αντικατάσταση μη ισοδύναμου εξοπλισμού), 32.6 (το κράτος υποδοχής δύναται να επαναλάβει δοκιμές καινοτόμου εξοπλισμού) 34.4 (δυνατότητα μη αποδοχής του ισοδύναμου εξοπλισμού που αντικαταστάθηκε εκτός ΕΕ).

4.6   Άρθρο 7 - Μετανηολόγηση πλοίου στο νηολόγιο κράτους μέλους

Η παράγραφος 2 ορίζει ότι ο εξοπλισμός πλοίων αντικαθίσταται εάν η Διοίκηση κρίνει ότι δεν είναι ισοδύναμος. Η ΕΟΚΕ διερωτάται κατά πόσον σε τέτοιες περιπτώσεις –λαμβάνοντας υπόψη τις ρυθμίσεις του ΔΝΟ σχετικά με την αμοιβαία αποδοχή των πιστοποιητικών– θα ήταν λογικό τα κράτη υποδοχής να ακολουθούν τη διαδικασία του άρθρου 5 του Κανονισμού αριθ. 613/1991 (υποχρέωση προηγούμενης κοινοποίησης στην Επιτροπή για περιπτώσεις μετανηολόγησης μεταξύ κρατών μελών).

4.7   Άρθρο 8 - Πρότυπα εξοπλισμού πλοίων

Η ΕΟΚΕ διερωτάται κατά πόσον η ΕΕ, και όχι τα κράτη μέλη της, είναι εκείνη η οποία θα πρέπει να παρακολουθεί την ανάπτυξη διεθνών προτύπων του ΔΝΟ. Σε κάθε περίπτωση, ο ΔΝΟ αναπτύσσει πρότυπα και διαδικασίες δοκιμών εξοπλισμού πλοίων πολύ πριν από την υποχρεωτική εγκατάστασή του σε πλοία. Η συλλογική δράση των κρατών μελών στις διαδικασίες του ΔΝΟ θα διασφαλίσει την τήρηση των στόχων της Οδηγίας χωρίς να είναι αναγκαία η χρήση προσωρινών μονομερών προτύπων εξοπλισμού της ΕΕ τα οποία, τελικά, ενδέχεται να μην συμμορφώνονται με τα πρότυπα του ΔΝΟ και να χρειάζονται αντικατάσταση ή υπαγωγή στη ρήτρα "κατοχύρωσης κεκτημένων δικαιωμάτων".

4.8   Άρθρα 9 έως 11 - Πηδαλιόσχημο σήμα

Ο εγκεκριμένος εξοπλισμός πλοίων που έχει τοποθετηθεί σε πλοίο θα μπορεί να κυκλοφορεί ελεύθερα σε όλα τα κράτη μέλη διότι θα φέρει το κοινοτικό σήμα (πηδαλιόσχημο σήμα) που θα αποδεικνύει τη συμμόρφωσή του με τις απαιτήσεις ΔΝΟ/ΟΕΠ. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη δυνατότητα συμπλήρωσης ή αντικατάστασης του πηδαλιόσχημου σήματος με ηλεκτρονικές ετικέτες οι οποίες διευκολύνουν την επιθεώρηση των πλοίων που καταπλέουν σε λιμένες της ΕΕ και συμβάλλουν στην καταπολέμηση της παραχάραξης.

4.9   Άρθρο 26 - Συντονισμός των κοινοποιημένων οργανισμών

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση για σύσταση ομάδας συνεργασίας από τους "κοινοποιημένους οργανισμούς", κατά το πρότυπο της Διεθνούς Ένωσης Νηογνωμόνων (IACS), της οποίας οι αναγνωρισμένοι οργανισμοί εκτελούν και χρέη κοινοποιημένων οργανισμών.

Βρυξέλλες, 20 Μαρτίου 2013.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Staffan NILSSON

---

(1)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ για την
  Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με τον εξοπλισμό πλοίων
  , ΕΕ C 97, 1.4.1996, σ. 22· Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ για τη Μετανηολόγηση πλοίων, ΕΕ C 80, 30.3.2004, σ. 88-91.

1

Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με τον εξοπλισμό πλοίων

Μετανηολόγηση πλοίων

---