# Dziennik Urzędowy C 133/2013

| | ISSN 1977-1002
  doi:10.3000/19771002.C_2013.133.pol |
| --- | --- |
| Dziennik Urzędowy
  Unii Europejskiej | C 133 |
| | |
| Wydanie polskie | Informacje i zawiadomienia | Tom 569 maja 2013 |

ISSN 1977-1002

doi:10.3000/19771002.C_2013.133.pol

Dziennik Urzędowy

Unii Europejskiej

C 133

Wydanie polskie

Informacje i zawiadomienia

Tom 569 maja 2013

---

| Powiadomienie nr | Spis treśći | Strona |
| --- | --- | --- |
| | I   Rezolucje, zalecenia i opinie |
| | OPINIE |
| | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny |
| | 487. sesja plenarna w dniach 13 i 14 lutego 2013 r. |
| 2013/C 133/01 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Przemysł sektora rekreacji wodnej: przyspieszone przemiany w dobie kryzysu (opinia z inicjatywy własnej) | 1 |
| 2013/C 133/02 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie modeli działalności na rzecz trwałego wzrostu, niskoemisyjnej gospodarki i przemian w przemyśle (opinia z inicjatywy własnej) | 8 |
| 2013/C 133/03 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Stosunki handlowe między dużymi przedsiębiorstwami handlu detalicznego a dostawcami środków spożywczych – stan bieżący (opinia z inicjatywy własnej) | 16 |

Powiadomienie nr

Spis treśći

Strona

I   Rezolucje, zalecenia i opinie

OPINIE

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny

487. sesja plenarna w dniach 13 i 14 lutego 2013 r.

2013/C 133/01

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Przemysł sektora rekreacji wodnej: przyspieszone przemiany w dobie kryzysu (opinia z inicjatywy własnej)

1

2013/C 133/02

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie modeli działalności na rzecz trwałego wzrostu, niskoemisyjnej gospodarki i przemian w przemyśle (opinia z inicjatywy własnej)

8

2013/C 133/03

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Stosunki handlowe między dużymi przedsiębiorstwami handlu detalicznego a dostawcami środków spożywczych – stan bieżący (opinia z inicjatywy własnej)

16

| | III   Akty przygotowawcze |
| --- | --- |
| | EUROPEJSKI KOMITET EKONOMICZNO-SPOŁECZNY |
| | 487. sesja plenarna w dniach 13 i 14 lutego 2013 r. |
| 2013/C 133/04 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Promowanie współdzielenia zasobów widma radiowego na rynku wewnętrznymCOM(2012) 478 final | 22 |
| 2013/C 133/05 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Uruchomienie wewnętrznego rynku energiiCOM(2012) 663 final | 27 |
| 2013/C 133/06 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady wprowadzającej tymczasowe odstępstwo od dyrektywy 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej system handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie COM(2012) 697 final – 2012/328 (COD) | 30 |
| 2013/C 133/07 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 2011/92/UE w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne COM(2012) 628 final – 2012/0297 (NLE) | 33 |
| 2013/C 133/08 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego szczegółowe warunki dotyczące połowów stad głębinowych na północno-wschodnim Atlantyku oraz przepisy dotyczące połowów na wodach międzynarodowych północno-wschodniego Atlantyku i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 2347/2002 COM(2012) 371 final | 41 |
| 2013/C 133/09 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Zalecenie Rady w sprawie wdrażania ogólnych wytycznych polityki gospodarczej państw członkowskich, których walutą jest euroCOM(2012) 301 final | 44 |
| 2013/C 133/10 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wyrobów medycznych, zmieniającego dyrektywę 2001/83/WE, rozporządzenie (WE) nr 178/2002 i rozporządzenie (WE) nr 1223/2009 – COM(2012) 542 final – 2012/0266 (COD), wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro – COM(2012) 541 final – 2012/0267 (COD), komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Bezpieczne, skuteczne i innowacyjne wyroby medyczne i wyroby medyczne do diagnostyki in vitro – korzyści dla pacjentów, konsumentów i pracowników służby zdrowiaCOM(2012) 540 final | 52 |
| 2013/C 133/11 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich dotyczących udostępniania urządzeń radiowych COM(2012) 584 final – 2012/0283 (COD) | 58 |
| 2013/C 133/12 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym COM(2012) 617 final – 2012/295 (COD) | 62 |
| 2013/C 133/13 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie poprawy równowagi płci wśród dyrektorów niewykonawczych spółek, których akcje są notowane na giełdzie i odnośnych środków COM(2012) 614 final – 2012/0299 (COD) | 68 |
| 2013/C 133/14 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Rady w sprawie wytycznych dotyczących polityki zatrudnienia państw członkowskich COM(2012) 709 final – 2012/0335 (NLE) | 77 |
| 2013/C 133/15 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji Roczna analiza wzrostu na 2013 r.COM(2012) 750 final | 81 |
| 2013/C 133/16 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie statutu i finansowania europejskich partii politycznych i europejskich fundacji politycznych COM(2012) 499 final – 2012/0237 (COD) | 90 |

III   Akty przygotowawcze

EUROPEJSKI KOMITET EKONOMICZNO-SPOŁECZNY

487. sesja plenarna w dniach 13 i 14 lutego 2013 r.

2013/C 133/04

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Promowanie współdzielenia zasobów widma radiowego na rynku wewnętrznymCOM(2012) 478 final

COM(2012) 478 final

22

2013/C 133/05

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Uruchomienie wewnętrznego rynku energiiCOM(2012) 663 final

COM(2012) 663 final

27

2013/C 133/06

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady wprowadzającej tymczasowe odstępstwo od dyrektywy 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej system handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie COM(2012) 697 final – 2012/328 (COD)

COM(2012) 697 final – 2012/328 (COD)

30

2013/C 133/07

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 2011/92/UE w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne COM(2012) 628 final – 2012/0297 (NLE)

COM(2012) 628 final – 2012/0297 (NLE)

33

2013/C 133/08

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego szczegółowe warunki dotyczące połowów stad głębinowych na północno-wschodnim Atlantyku oraz przepisy dotyczące połowów na wodach międzynarodowych północno-wschodniego Atlantyku i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 2347/2002 COM(2012) 371 final

COM(2012) 371 final

41

2013/C 133/09

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Zalecenie Rady w sprawie wdrażania ogólnych wytycznych polityki gospodarczej państw członkowskich, których walutą jest euroCOM(2012) 301 final

COM(2012) 301 final

44

2013/C 133/10

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wyrobów medycznych, zmieniającego dyrektywę 2001/83/WE, rozporządzenie (WE) nr 178/2002 i rozporządzenie (WE) nr 1223/2009 – COM(2012) 542 final – 2012/0266 (COD), wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro – COM(2012) 541 final – 2012/0267 (COD), komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Bezpieczne, skuteczne i innowacyjne wyroby medyczne i wyroby medyczne do diagnostyki in vitro – korzyści dla pacjentów, konsumentów i pracowników służby zdrowiaCOM(2012) 540 final

COM(2012) 542 final – 2012/0266 (COD),

in vitro

COM(2012) 541 final – 2012/0267 (COD),

in vitro

COM(2012) 540 final

52

2013/C 133/11

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich dotyczących udostępniania urządzeń radiowych COM(2012) 584 final – 2012/0283 (COD)

COM(2012) 584 final – 2012/0283 (COD)

58

2013/C 133/12

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym COM(2012) 617 final – 2012/295 (COD)

COM(2012) 617 final – 2012/295 (COD)

62

2013/C 133/13

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie poprawy równowagi płci wśród dyrektorów niewykonawczych spółek, których akcje są notowane na giełdzie i odnośnych środków COM(2012) 614 final – 2012/0299 (COD)

COM(2012) 614 final – 2012/0299 (COD)

68

2013/C 133/14

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Rady w sprawie wytycznych dotyczących polityki zatrudnienia państw członkowskich COM(2012) 709 final – 2012/0335 (NLE)

COM(2012) 709 final – 2012/0335 (NLE)

77

2013/C 133/15

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji Roczna analiza wzrostu na 2013 r.COM(2012) 750 final

COM(2012) 750 final

81

2013/C 133/16

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie statutu i finansowania europejskich partii politycznych i europejskich fundacji politycznych COM(2012) 499 final – 2012/0237 (COD)

COM(2012) 499 final – 2012/0237 (COD)

90

| PL | |
| --- | --- |

PL

---

I Rezolucje, zalecenia i opinie

OPINIE

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny

487. sesja plenarna w dniach 13 i 14 lutego 2013 r.

| 9.5.2013 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 133/1 |
| --- | --- | --- | --- |

9.5.2013

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 133/1

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: „Przemysł sektora rekreacji wodnej: przyspieszone przemiany w dobie kryzysu” (opinia z inicjatywy własnej)

2013/C 133/01

Sprawozdawca: Edgardo Maria IOZIA

Współsprawozdawca: Patrizio PESCI

Dnia 12 lipca 2012 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię z inicjatywy własnej w sprawie:

„Przemysł sektora rekreacji wodnej: przyspieszone przemiany w dobie kryzysu”.

Komisja Konsultacyjna ds. Przemian w Przemyśle, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 22 stycznia 2013 r.

Na 487. sesji plenarnej w dniach 13–14 lutego 2013 r. (posiedzenie z 13 lutego 2013 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 70 głosami – 2 osoby wstrzymały się od głosu – przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | Rekreacja wodna z użyciem jednostek pływających (żaglówek, łodzi motorowych, kajaków, kanadyjek itd.) lub w innej formie (windsurfing, kitesurfing, nurkowanie, wędkarstwo) uprawiana jest w Europie od wielu lat przez wszystkie warstwy społeczne. W związku z tym nie należy jej traktować tylko jako wakacyjnej rozrywki, gdyż przyczynia się ona do rozwoju i przekazywania wartości sportowych, kulturalnych, ekologicznych i społecznych. Powszechna rekreacja wodna w Europie odgrywa istotną rolę społeczną i wspiera wartości Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

1.1

Rekreacja wodna z użyciem jednostek pływających (żaglówek, łodzi motorowych, kajaków, kanadyjek itd.) lub w innej formie (windsurfing, kitesurfing, nurkowanie, wędkarstwo) uprawiana jest w Europie od wielu lat przez wszystkie warstwy społeczne. W związku z tym nie należy jej traktować tylko jako wakacyjnej rozrywki, gdyż przyczynia się ona do rozwoju i przekazywania wartości sportowych, kulturalnych, ekologicznych i społecznych. Powszechna rekreacja wodna w Europie odgrywa istotną rolę społeczną i wspiera wartości Unii Europejskiej.

| 1.2 | Dzięki rekreacji wodnej zwłaszcza młode pokolenie może nauczyć się szanowania przyrody, wartości wspólnej pracy, odpowiedzialności; młodzi ludzie mogą się spotykać, uprawiać ciekawy i niedrogi sport, poznać – dzięki turystyce wodnej – nowe miejsca, dotrzeć do obszarów morskich o szczególnej wartości. Od niedawna rekreacja wodna spełnia też funkcję terapeutyczną w wypadku osób niepełnosprawnych i osób, które straciły pewność siebie, przyczyniając się do ich ponownej integracji i odzyskania utraconego poczucia bezpieczeństwa. |
| --- | --- |

1.2

Dzięki rekreacji wodnej zwłaszcza młode pokolenie może nauczyć się szanowania przyrody, wartości wspólnej pracy, odpowiedzialności; młodzi ludzie mogą się spotykać, uprawiać ciekawy i niedrogi sport, poznać – dzięki turystyce wodnej – nowe miejsca, dotrzeć do obszarów morskich o szczególnej wartości. Od niedawna rekreacja wodna spełnia też funkcję terapeutyczną w wypadku osób niepełnosprawnych i osób, które straciły pewność siebie, przyczyniając się do ich ponownej integracji i odzyskania utraconego poczucia bezpieczeństwa.

| 1.3 | Punktem wyjścia niniejszej opinii jest stwierdzenie Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego (EKES-u), że jednolity rynek europejski w dziedzinie rekreacji wodnej jest jeszcze niedoskonały. Wysłuchanie publiczne, które odbyło się w październiku 2012 r. przy okazji międzynarodowego salonu nautycznego w Genui (Włochy), z udziałem przedstawicieli Komisji i Parlamentu Europejskiego, przemysłu, pracowników, użytkowników i konsumentów, środowisk akademickich i stowarzyszeń ekologicznych, wykazało liczne trudności istniejące jeszcze w tej dziedzinie na rynku europejskim. EKES zachęca zatem Komisję Europejską do rozważenia działań zaproponowanych w niniejszej opinii, które są niezbędne do uzupełnienia jednolitego rynku i przezwyciężenia barier i innych ograniczeń istniejących jeszcze na poziomie krajowym i międzynarodowym. |
| --- | --- |

1.3

Punktem wyjścia niniejszej opinii jest stwierdzenie Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego (EKES-u), że jednolity rynek europejski w dziedzinie rekreacji wodnej jest jeszcze niedoskonały. Wysłuchanie publiczne, które odbyło się w październiku 2012 r. przy okazji międzynarodowego salonu nautycznego w Genui (Włochy), z udziałem przedstawicieli Komisji i Parlamentu Europejskiego, przemysłu, pracowników, użytkowników i konsumentów, środowisk akademickich i stowarzyszeń ekologicznych, wykazało liczne trudności istniejące jeszcze w tej dziedzinie na rynku europejskim. EKES zachęca zatem Komisję Europejską do rozważenia działań zaproponowanych w niniejszej opinii, które są niezbędne do uzupełnienia jednolitego rynku i przezwyciężenia barier i innych ograniczeń istniejących jeszcze na poziomie krajowym i międzynarodowym.

| 1.4 | W ciągu ostatnich lat, stojących pod znakiem kryzysu, w europejskim przemyśle sektora rekreacji wodnej odnotowano znaczny spadek produkcji w poszczególnych krajach rzędu 40–60 %, któremu towarzyszyła utrata 46 tys. miejsc pracy i spadek całkowitych przychodów z produkcji o ok. 3–4,5 mld euro. Pomimo to jest on nadal najznaczniejszym sektorem w skali globalnej, gdzie widoczne jest osłabienie konkurencji amerykańskiej i rozwój krajów wschodzących, takich jak Brazylia, Chiny i Turcja. |
| --- | --- |

1.4

W ciągu ostatnich lat, stojących pod znakiem kryzysu, w europejskim przemyśle sektora rekreacji wodnej odnotowano znaczny spadek produkcji w poszczególnych krajach rzędu 40–60 %, któremu towarzyszyła utrata 46 tys. miejsc pracy i spadek całkowitych przychodów z produkcji o ok. 3–4,5 mld euro. Pomimo to jest on nadal najznaczniejszym sektorem w skali globalnej, gdzie widoczne jest osłabienie konkurencji amerykańskiej i rozwój krajów wschodzących, takich jak Brazylia, Chiny i Turcja.

| 1.5 | EKES uważa, że nie można zmarnować takiego bogactwa umiejętności i zdolności innowacji, dzięki którym przedsiębiorstwa przetrwały, nastawiając się w większym stopniu na eksport dotyczący jednak prawie wyłącznie produktów z najwyższej półki. |
| --- | --- |

1.5

EKES uważa, że nie można zmarnować takiego bogactwa umiejętności i zdolności innowacji, dzięki którym przedsiębiorstwa przetrwały, nastawiając się w większym stopniu na eksport dotyczący jednak prawie wyłącznie produktów z najwyższej półki.

| 1.6 | Na Morzu Śródziemnym koncentruje się ponad 70 % światowej turystyki wodnej, dzięki której w państwach nadbrzeżnych powstały duże korzyści. Przeszkodę w rozwoju tej turystyki stanowią różnice między przepisami poszczególnych krajów, na przykład w zakresie rejestracji jednostek pływających, patentów żeglarskich, środków bezpieczeństwa, podatków, by wymienić tylko najważniejsze. |
| --- | --- |

1.6

Na Morzu Śródziemnym koncentruje się ponad 70 % światowej turystyki wodnej, dzięki której w państwach nadbrzeżnych powstały duże korzyści. Przeszkodę w rozwoju tej turystyki stanowią różnice między przepisami poszczególnych krajów, na przykład w zakresie rejestracji jednostek pływających, patentów żeglarskich, środków bezpieczeństwa, podatków, by wymienić tylko najważniejsze.

| 1.7 | Chociaż EKES ma świadomość różnic w postrzeganiu tej kwestii między krajami o długoletniej tradycji morskiej, zaleca Komisji, by znalazła wspólne rozwiązania, i uważa, że szczególnie korzystne dla tego sektora byłoby zastosowanie zasady regulującej rynek wewnętrzny, polegającej na unikaniu dyskryminacji bezpośredniej lub pośredniej, do przepływu usług i osób. |
| --- | --- |

1.7

Chociaż EKES ma świadomość różnic w postrzeganiu tej kwestii między krajami o długoletniej tradycji morskiej, zaleca Komisji, by znalazła wspólne rozwiązania, i uważa, że szczególnie korzystne dla tego sektora byłoby zastosowanie zasady regulującej rynek wewnętrzny, polegającej na unikaniu dyskryminacji bezpośredniej lub pośredniej, do przepływu usług i osób.

| 1.8 | W Europie wymogi w zakresie bezpieczeństwa i ochrony środowiska dotyczące budowy jednostek pływających są zharmonizowane na poziomie europejskim, natomiast ramy prawne dotyczące nawigacji z użyciem tychże jednostek różnią się znacznie między krajami, jeśli chodzi o warunki (patenty żeglarskie, rejestracja, przepisy bezpieczeństwa, wyposażenie ratunkowe, podatki itd.). Te różnice między krajami są przyczyną rozdrobnienia jednolitego rynku europejskiego oraz zamieszania z punktu widzenia podmiotów gospodarczych i użytkowników, a także swego rodzaju nieuczciwej konkurencji. Najjaskrawszym przykładem jest tu z pewnością Morze Śródziemne, gdzie od Hiszpanii, poprzez Francję, Włochy, Słowenię, Chorwację aż po Grecję żegluga podlega w każdym kraju innym przepisom. Takie różnice w traktowaniu nie istnieją w wypadku innych środków transportu, takich jak samochód, pociąg czy samolot. |
| --- | --- |

1.8

W Europie wymogi w zakresie bezpieczeństwa i ochrony środowiska dotyczące budowy jednostek pływających są zharmonizowane na poziomie europejskim, natomiast ramy prawne dotyczące nawigacji z użyciem tychże jednostek różnią się znacznie między krajami, jeśli chodzi o warunki (patenty żeglarskie, rejestracja, przepisy bezpieczeństwa, wyposażenie ratunkowe, podatki itd.). Te różnice między krajami są przyczyną rozdrobnienia jednolitego rynku europejskiego oraz zamieszania z punktu widzenia podmiotów gospodarczych i użytkowników, a także swego rodzaju nieuczciwej konkurencji. Najjaskrawszym przykładem jest tu z pewnością Morze Śródziemne, gdzie od Hiszpanii, poprzez Francję, Włochy, Słowenię, Chorwację aż po Grecję żegluga podlega w każdym kraju innym przepisom. Takie różnice w traktowaniu nie istnieją w wypadku innych środków transportu, takich jak samochód, pociąg czy samolot.

| 1.9 | Podczas ciekawego wysłuchania w ramach międzynarodowych targów nautycznych w Genui przedstawiciele tej branży przemysłu w całej jej różnorodności, przedstawiciele pracowników sektora i organizacje ochrony środowiska zwrócili się jednomyślnie i zdecydowanie do Unii Europejskiej, by przyjęła inicjatywy wspierające ich działalność. |
| --- | --- |

1.9

Podczas ciekawego wysłuchania w ramach międzynarodowych targów nautycznych w Genui przedstawiciele tej branży przemysłu w całej jej różnorodności, przedstawiciele pracowników sektora i organizacje ochrony środowiska zwrócili się jednomyślnie i zdecydowanie do Unii Europejskiej, by przyjęła inicjatywy wspierające ich działalność.

| 1.10 | Poza reprezentowaniem sektora, dla którego przetrwania zasadnicze znaczenie mają innowacje, badania i rozwój, w przeciwieństwie do wielu innych sektorów przemysł sektora rekreacji wodnej nie wymaga nadzwyczajnych środków czy też pomocy gospodarczej, lecz wyłącznie inicjatyw i działań, aby urzeczywistnić jednolity rynek europejski w tym obszarze. |
| --- | --- |

1.10

Poza reprezentowaniem sektora, dla którego przetrwania zasadnicze znaczenie mają innowacje, badania i rozwój, w przeciwieństwie do wielu innych sektorów przemysł sektora rekreacji wodnej nie wymaga nadzwyczajnych środków czy też pomocy gospodarczej, lecz wyłącznie inicjatyw i działań, aby urzeczywistnić jednolity rynek europejski w tym obszarze.

| 1.11 | EKES podziela obawy przedstawicieli tego sektora i zwraca się do Komisji, by przyjęciu zmienionej dyrektywy nr 94/25/WE w sprawie jednostek pływających o długości do 24 m towarzyszyły dalsze inicjatywy, które należy włączyć do specjalnego planu działań. Bardzo korzystne byłoby sporządzenie z udziałem wszystkich zainteresowanych stron zielonej księgi w sprawie środków, jakie należy przyjąć w odniesieniu do przemysłu sektora rekreacji wodnej, po czym należałoby opracować plan działania zgodny z ogólnymi zasadami nowej europejskiej polityki przemysłowej (1) oraz europejskiej polityki na rzecz turystyki zrównoważonej (2). |
| --- | --- |

1.11

EKES podziela obawy przedstawicieli tego sektora i zwraca się do Komisji, by przyjęciu zmienionej dyrektywy nr 94/25/WE w sprawie jednostek pływających o długości do 24 m towarzyszyły dalsze inicjatywy, które należy włączyć do specjalnego planu działań. Bardzo korzystne byłoby sporządzenie z udziałem wszystkich zainteresowanych stron zielonej księgi w sprawie środków, jakie należy przyjąć w odniesieniu do przemysłu sektora rekreacji wodnej, po czym należałoby opracować plan działania zgodny z ogólnymi zasadami nowej europejskiej polityki przemysłowej (1) oraz europejskiej polityki na rzecz turystyki zrównoważonej (2).

| 1.12 | EKES zwraca zwłaszcza uwagę na niektóre zagadnienia, które należy omówić i rozwiązać:






  — | negocjacje z państwami trzecimi, zwłaszcza ze Stanami Zjednoczonymi, Chinami i Brazylią, w sprawie nowych zasad wzajemności w zakresie dostępu produktów europejskich do ich rynków; |
| --- | --- | --- |

1.12

EKES zwraca zwłaszcza uwagę na niektóre zagadnienia, które należy omówić i rozwiązać:

—

negocjacje z państwami trzecimi, zwłaszcza ze Stanami Zjednoczonymi, Chinami i Brazylią, w sprawie nowych zasad wzajemności w zakresie dostępu produktów europejskich do ich rynków;

| — | zaostrzenie nadzoru rynku w celu zapobieżenia importowi z krajów trzecich jednostek pływających niezgodnych z europejskimi parametrami dotyczącymi hałasu i emisji, co prowadzi do nieuczciwej konkurencji; |
| --- | --- |

—

zaostrzenie nadzoru rynku w celu zapobieżenia importowi z krajów trzecich jednostek pływających niezgodnych z europejskimi parametrami dotyczącymi hałasu i emisji, co prowadzi do nieuczciwej konkurencji;

| — | propagowanie jednolitych, ustawicznych szkoleń umożliwiających uznanie nabytych kwalifikacji zawodowych, a zarazem sprzyjanie mobilności zawodowej; partnerzy społeczni apelują o stworzenie europejskiego paszportu w zakresie szkoleń w tym sektorze; |
| --- | --- |

—

propagowanie jednolitych, ustawicznych szkoleń umożliwiających uznanie nabytych kwalifikacji zawodowych, a zarazem sprzyjanie mobilności zawodowej; partnerzy społeczni apelują o stworzenie europejskiego paszportu w zakresie szkoleń w tym sektorze;

| — | stworzenie europejskiej bazy danych dotyczącej wypadków w dziedzinie żeglarstwa i rekreacji wodnej, by określić czynniki ryzyka z nimi związane i przyjąć odpowiednio dostosowane przepisy bezpieczeństwa i normy; |
| --- | --- |

—

stworzenie europejskiej bazy danych dotyczącej wypadków w dziedzinie żeglarstwa i rekreacji wodnej, by określić czynniki ryzyka z nimi związane i przyjąć odpowiednio dostosowane przepisy bezpieczeństwa i normy;

| — | przyjęcie jednolitych przepisów bezpieczeństwa w całej UE, a zwłaszcza w akwenach morskich, takich jak Morze Śródziemne, Morze Bałtyckie i inne morza europejskie; |
| --- | --- |

—

przyjęcie jednolitych przepisów bezpieczeństwa w całej UE, a zwłaszcza w akwenach morskich, takich jak Morze Śródziemne, Morze Bałtyckie i inne morza europejskie;

| — | zamówienie analizy technicznej w celu dokonania przeglądu obecnego systemu klasyfikacji projektów, zgodnie ze stanowiskiem Parlamentu Europejskiego w sprawie przeglądu dyrektywy 94/25/WE; |
| --- | --- |

—

zamówienie analizy technicznej w celu dokonania przeglądu obecnego systemu klasyfikacji projektów, zgodnie ze stanowiskiem Parlamentu Europejskiego w sprawie przeglądu dyrektywy 94/25/WE;

| — | ułatwienie dostępu sektora rekreacji wodnej do funduszy europejskich w zakresie badań, rozwoju i innowacji, podobnie jak w wypadku innych branży środków transportu; |
| --- | --- |

—

ułatwienie dostępu sektora rekreacji wodnej do funduszy europejskich w zakresie badań, rozwoju i innowacji, podobnie jak w wypadku innych branży środków transportu;

| — | dążenie do przyjęcia, stosowania i rzeczywistego przestrzegania norm międzynarodowych. Np. Stany Zjednoczone uczestniczą w opracowywaniu norm ISO, ale nie przestrzegają, ani nie stosują ich na poziomie krajowym, gdyż wolą normy amerykańskie; |
| --- | --- |

—

dążenie do przyjęcia, stosowania i rzeczywistego przestrzegania norm międzynarodowych. Np. Stany Zjednoczone uczestniczą w opracowywaniu norm ISO, ale nie przestrzegają, ani nie stosują ich na poziomie krajowym, gdyż wolą normy amerykańskie;

| — | harmonizacja warunków opodatkowania w turystyce wodnej na jednolitym rynku – niektóre państwa członkowskie zrównują stawkę VAT stosowaną do taryf portowych i do czarteru z obowiązującą w przemyśle hotelarskim, a inne stosują normalne stawki, co oczywiście stawia podmioty krajowe w gorszej sytuacji; |
| --- | --- |

—

harmonizacja warunków opodatkowania w turystyce wodnej na jednolitym rynku – niektóre państwa członkowskie zrównują stawkę VAT stosowaną do taryf portowych i do czarteru z obowiązującą w przemyśle hotelarskim, a inne stosują normalne stawki, co oczywiście stawia podmioty krajowe w gorszej sytuacji;

| — | zwiększenie atrakcyjności sektora rekreacji wodnej dla młodych pokoleń, zarówno z punktu widzenia zawodowego, jak i rekreacji i sportu. |
| --- | --- |

—

zwiększenie atrakcyjności sektora rekreacji wodnej dla młodych pokoleń, zarówno z punktu widzenia zawodowego, jak i rekreacji i sportu.

2.   Europejski przemysł sektora rekreacji wodnej

| 2.1 | Przemysł sektora rekreacji wodnej w Europie to obecnie 37 tys. przedsiębiorstw zatrudniających bezpośrednio 234 tys. osób i generujących roczne przychody w wysokości 20 mld euro (2011 r.). 97 % firm to MŚP; wielkich zorganizowanych grup jest ok. dziesięciu. Kryzys gospodarczy i finansowy lat 2008–2009 spowodował średni spadek sprzedaży i produkcji rzędu 40–60 % we wszystkich segmentach. Od 2009 r. kryzys gospodarczy spowodował likwidację ponad 46 tys. miejsc pracy i spadek całkowitych przychodów z produkcji w tym sektorze o ok. 3–4,5 mld euro. W tej samej proporcji spadła liczba miejsc pracy w wielkich firmach i w MŚP. Do likwidacji miejsc pracy i do spadku przychodów doszło głównie w przemysłowym segmencie omawianego sektora (czyli w stoczniach oraz w zakładach produkujących akcesoria i części). Usługi (wynajem/wypożyczanie jednostek pływających, naprawa i konserwacja, przystanie i porty turystyczne), które dotąd zasadniczo opierały się kryzysowi, począwszy od tego roku również zaczęły odczuwać jego skutki. Choć kryzys znacznie zmienił sytuację na scenie międzynarodowej, Europa nadal pozostaje światowym liderem w tej dziedzinie; jednocześnie słabnie konkurencja amerykańska, a wzrasta – ze strony krajów wschodzących, takich jak Brazylia, Chiny i Turcja (3). |
| --- | --- |

2.1

Przemysł sektora rekreacji wodnej w Europie to obecnie 37 tys. przedsiębiorstw zatrudniających bezpośrednio 234 tys. osób i generujących roczne przychody w wysokości 20 mld euro (2011 r.). 97 % firm to MŚP; wielkich zorganizowanych grup jest ok. dziesięciu. Kryzys gospodarczy i finansowy lat 2008–2009 spowodował średni spadek sprzedaży i produkcji rzędu 40–60 % we wszystkich segmentach. Od 2009 r. kryzys gospodarczy spowodował likwidację ponad 46 tys. miejsc pracy i spadek całkowitych przychodów z produkcji w tym sektorze o ok. 3–4,5 mld euro. W tej samej proporcji spadła liczba miejsc pracy w wielkich firmach i w MŚP. Do likwidacji miejsc pracy i do spadku przychodów doszło głównie w przemysłowym segmencie omawianego sektora (czyli w stoczniach oraz w zakładach produkujących akcesoria i części). Usługi (wynajem/wypożyczanie jednostek pływających, naprawa i konserwacja, przystanie i porty turystyczne), które dotąd zasadniczo opierały się kryzysowi, począwszy od tego roku również zaczęły odczuwać jego skutki. Choć kryzys znacznie zmienił sytuację na scenie międzynarodowej, Europa nadal pozostaje światowym liderem w tej dziedzinie; jednocześnie słabnie konkurencja amerykańska, a wzrasta – ze strony krajów wschodzących, takich jak Brazylia, Chiny i Turcja (3).

| 2.2 | Działalność przemysłowa w omawianym sektorze obejmuje cały zakres produkcji stoczniowej jednostek pływających, od małych łodzi do super jachtów, których długość przekracza 100 m. Przemysł sektora rekreacji wodnej produkuje jednak zasadniczo jednostki poniżej 24 m długości (których budowa regulowana jest dyrektywą 94/25/WE). Jednostki te wykorzystywane są do różnych celów. Mogą to być jednostki rekreacyjne, małe profesjonalne łodzie do użytku straży przybrzeżnej, policji morskiej i służb celnych, małe statki pasażerskie używane w regionach turystycznych i na wyspach, łodzie specjalistyczne. Przemysł produkuje wyposażenie i części (silniki i systemy napędowe, wyposażenie pokładowe, urządzenia elektroniczne i systemy nawigacji, żagle, farby, inne elementy wyposażenia), akcesoria żeglarskie (wyposażenie ratunkowe, wyroby włókiennicze itd.) oraz wyposażenie do uprawiania sportów wodnych (nurkowanie, windsurfing, kitesurfing, żeglarstwo, kanadyjkarstwo/kajakarstwo itd.). |
| --- | --- |

2.2

Działalność przemysłowa w omawianym sektorze obejmuje cały zakres produkcji stoczniowej jednostek pływających, od małych łodzi do super jachtów, których długość przekracza 100 m. Przemysł sektora rekreacji wodnej produkuje jednak zasadniczo jednostki poniżej 24 m długości (których budowa regulowana jest dyrektywą 94/25/WE). Jednostki te wykorzystywane są do różnych celów. Mogą to być jednostki rekreacyjne, małe profesjonalne łodzie do użytku straży przybrzeżnej, policji morskiej i służb celnych, małe statki pasażerskie używane w regionach turystycznych i na wyspach, łodzie specjalistyczne. Przemysł produkuje wyposażenie i części (silniki i systemy napędowe, wyposażenie pokładowe, urządzenia elektroniczne i systemy nawigacji, żagle, farby, inne elementy wyposażenia), akcesoria żeglarskie (wyposażenie ratunkowe, wyroby włókiennicze itd.) oraz wyposażenie do uprawiania sportów wodnych (nurkowanie, windsurfing, kitesurfing, żeglarstwo, kanadyjkarstwo/kajakarstwo itd.).

| 2.3 | Działalność usługowa ma wiele różnych form, gdyż obejmuje zarządzanie 4 500 europejskimi portami turystycznymi i przystaniami (oferującymi 1,75 mln miejsc, podczas gdy flota europejska liczy 6,3 mln jednostek) oraz ich rozwój, a także handel statkami i ich konserwację, wypożyczanie i wynajem jednostek morskich i rzecznych (z załogą lub bez), szkoły żeglarstwa, ekspertów ds. morskich, usługi finansowe i ubezpieczeniowe przeznaczone specjalnie dla żeglarstwa itd. |
| --- | --- |

2.3

Działalność usługowa ma wiele różnych form, gdyż obejmuje zarządzanie 4 500 europejskimi portami turystycznymi i przystaniami (oferującymi 1,75 mln miejsc, podczas gdy flota europejska liczy 6,3 mln jednostek) oraz ich rozwój, a także handel statkami i ich konserwację, wypożyczanie i wynajem jednostek morskich i rzecznych (z załogą lub bez), szkoły żeglarstwa, ekspertów ds. morskich, usługi finansowe i ubezpieczeniowe przeznaczone specjalnie dla żeglarstwa itd.

| 2.4 | Obecnie w Europie rekreacji wodnej oddaje się 48 mln osób, z czego 36 mln używa łodzi (motorowych lub żaglowych) (4). Osoby te reprezentują różne kategorie społeczne w każdym kraju: rekreacja tego rodzaju, choć często szkodzą jej rozpowszechniane przez media niesłuszne skojarzenia z luksusem, nie jest zastrzeżona dla elity społecznej. Można tu na pewno mówić przede wszystkim o powszechnym charakterze tej rekreacji. |
| --- | --- |

2.4

Obecnie w Europie rekreacji wodnej oddaje się 48 mln osób, z czego 36 mln używa łodzi (motorowych lub żaglowych) (4). Osoby te reprezentują różne kategorie społeczne w każdym kraju: rekreacja tego rodzaju, choć często szkodzą jej rozpowszechniane przez media niesłuszne skojarzenia z luksusem, nie jest zastrzeżona dla elity społecznej. Można tu na pewno mówić przede wszystkim o powszechnym charakterze tej rekreacji.

| 2.5 | Ponadto od ok. dziesięciu lat w środowisku tym zaobserwować można zjawisko wzrostu średniego wieku w stopniu analogicznym do europejskich tendencji demograficznych, co jest niepokojące z punktu widzenia przyszłości przemysłu sektora rekreacji wodnej. |
| --- | --- |

2.5

Ponadto od ok. dziesięciu lat w środowisku tym zaobserwować można zjawisko wzrostu średniego wieku w stopniu analogicznym do europejskich tendencji demograficznych, co jest niepokojące z punktu widzenia przyszłości przemysłu sektora rekreacji wodnej.

| 2.6 | W wielu krajach europejskich przedsiębiorstwa sektora rekreacji wodnej i federacje sportowe podejmują od wielu lat wspólnie inicjatywy, aby zaproponować młodemu pokoleniu poznanie tej dziedziny. Celem tych inicjatyw jest propagowanie omawianego rodzaju rekreacji w formie sportu i turystyki jako sektora zawodowego i proponowanie uczniom i studentom doświadczeń zawodowych i staży w firmach. Te inicjatywy krajowe mogłyby zostać przeszczepione na poziom europejski poprzez organizację wspólnych działań upowszechniających rekreację wodną przy okazji takich wydarzeń jak europejski dzień morza, 20 maja 2013 r. (5). |
| --- | --- |

2.6

W wielu krajach europejskich przedsiębiorstwa sektora rekreacji wodnej i federacje sportowe podejmują od wielu lat wspólnie inicjatywy, aby zaproponować młodemu pokoleniu poznanie tej dziedziny. Celem tych inicjatyw jest propagowanie omawianego rodzaju rekreacji w formie sportu i turystyki jako sektora zawodowego i proponowanie uczniom i studentom doświadczeń zawodowych i staży w firmach. Te inicjatywy krajowe mogłyby zostać przeszczepione na poziom europejski poprzez organizację wspólnych działań upowszechniających rekreację wodną przy okazji takich wydarzeń jak europejski dzień morza, 20 maja 2013 r. (5).

| 2.7 | Europa, która liczy 66 tys. km wybrzeża, jest najpopularniejszym na świecie celem podróży dla osób uprawiających żeglarstwo rekreacyjne. Rekreacja wodna, zazwyczaj związana z morzem, jest jednak uprawiana także wewnątrz kontynentu, szczególnie intensywnie w niektórych krajach, na 27 tys. km wewnętrznych szlaków wodnych i na jeziorach (w Europie jest 128 jezior o powierzchni ponad 100 km2). Samo Morze Śródziemne przyciąga 70 % światowego żeglarstwa czarterowego na jednostkach wszystkich kategorii wielkości. |
| --- | --- |

2.7

Europa, która liczy 66 tys. km wybrzeża, jest najpopularniejszym na świecie celem podróży dla osób uprawiających żeglarstwo rekreacyjne. Rekreacja wodna, zazwyczaj związana z morzem, jest jednak uprawiana także wewnątrz kontynentu, szczególnie intensywnie w niektórych krajach, na 27 tys. km wewnętrznych szlaków wodnych i na jeziorach (w Europie jest 128 jezior o powierzchni ponad 100 km2). Samo Morze Śródziemne przyciąga 70 % światowego żeglarstwa czarterowego na jednostkach wszystkich kategorii wielkości.

| 2.8 | Przemysł europejski jest otwarty i konkurencyjny; dwie trzecie produkcji trafia na rynek wewnętrzny, zaś eksport kierowany jest na rynki tradycyjne, takie jak Stany Zjednoczone, Kanada, Australia i Nowa Zelandia. Na skutek załamania się popytu w tych krajach coraz bardziej wzrasta eksport produktów przemysłu europejskiego na rynki wschodzące w Azji (głównie do Chin) i w Ameryce Łacińskiej (głównie do Brazylii), gdzie popyt jest duży, ale władze lokalne dążą do ochrony i rozwoju przemysłu krajowego. Trudności administracyjne i formalności związane z importem w Azji zniechęcają producentów, zwłaszcza europejskie MŚP. Oznaczenie CE, którym opatrzone są produkty europejskie, raczej nie jest uznawane, a stocznie muszą przedstawiać własną dokumentację techniczną w celu uzyskania lokalnej homologacji, co stwarza poważne problemy dla przedsiębiorstw europejskich tego sektora w zakresie ochrony własności intelektualnej, obciążając nadmiernymi kosztami MŚP, a duże przedsiębiorstwa skłania do delokalizacji. |
| --- | --- |

2.8

Przemysł europejski jest otwarty i konkurencyjny; dwie trzecie produkcji trafia na rynek wewnętrzny, zaś eksport kierowany jest na rynki tradycyjne, takie jak Stany Zjednoczone, Kanada, Australia i Nowa Zelandia. Na skutek załamania się popytu w tych krajach coraz bardziej wzrasta eksport produktów przemysłu europejskiego na rynki wschodzące w Azji (głównie do Chin) i w Ameryce Łacińskiej (głównie do Brazylii), gdzie popyt jest duży, ale władze lokalne dążą do ochrony i rozwoju przemysłu krajowego. Trudności administracyjne i formalności związane z importem w Azji zniechęcają producentów, zwłaszcza europejskie MŚP. Oznaczenie CE, którym opatrzone są produkty europejskie, raczej nie jest uznawane, a stocznie muszą przedstawiać własną dokumentację techniczną w celu uzyskania lokalnej homologacji, co stwarza poważne problemy dla przedsiębiorstw europejskich tego sektora w zakresie ochrony własności intelektualnej, obciążając nadmiernymi kosztami MŚP, a duże przedsiębiorstwa skłania do delokalizacji.

3.   Wpływ prawodawstwa europejskiego na przemysł sektora rekreacji wodnej

| 3.1 | W 1994 r. przyjęta została dyrektywa dotycząca rekreacyjnych jednostek pływających (dyrektywa nr 94/25/WE), która umożliwiła harmonizację na poziomie europejskim wymogów bezpieczeństwa dla jednostek rekreacyjnych o długości od 2,5 m do 24 m. Dyrektywa ta została zmieniona w 2003 r. (dyrektywą 2003/44/WE): dodano do niej nowe wymogi o charakterze ekologicznym (np. ograniczenie poziomu emisji gazów i hałasu przez silniki statków) i objęto zakresem jej stosowania prywatne jednostki pływające, a konkretnie skutery wodne. |
| --- | --- |

3.1

W 1994 r. przyjęta została dyrektywa dotycząca rekreacyjnych jednostek pływających (dyrektywa nr 94/25/WE), która umożliwiła harmonizację na poziomie europejskim wymogów bezpieczeństwa dla jednostek rekreacyjnych o długości od 2,5 m do 24 m. Dyrektywa ta została zmieniona w 2003 r. (dyrektywą 2003/44/WE): dodano do niej nowe wymogi o charakterze ekologicznym (np. ograniczenie poziomu emisji gazów i hałasu przez silniki statków) i objęto zakresem jej stosowania prywatne jednostki pływające, a konkretnie skutery wodne.

| 3.2 | Na przestrzeni 15 lat stosowania dyrektywa dotycząca rekreacyjnych jednostek pływających wpłynęła na opracowanie, na poziomie międzynarodowym, ponad 60 norm harmonizacyjnych EN-ISO odnoszących się do jednostek pływających i do skuterów wodnych. Te europejskie normy są obecnie używane jako techniczne punkty odniesienia na poziomie międzynarodowym. Dyrektywa 94/25/WE pozwoliła także na utworzenie jednolitego rynku europejskiego jednostek rekreacyjnych, ułatwiając handel, konkurencję i wymianę wewnątrzeuropejską. EKES zwraca się do Komisji o przedstawienie spójnych propozycji umożliwiających stworzenie jednolitego rynku europejskiego usług w sektorze rekreacji wodnej i powstanie konwergencji warunków dla rekreacji i nawigacji w Europie. |
| --- | --- |

3.2

Na przestrzeni 15 lat stosowania dyrektywa dotycząca rekreacyjnych jednostek pływających wpłynęła na opracowanie, na poziomie międzynarodowym, ponad 60 norm harmonizacyjnych EN-ISO odnoszących się do jednostek pływających i do skuterów wodnych. Te europejskie normy są obecnie używane jako techniczne punkty odniesienia na poziomie międzynarodowym. Dyrektywa 94/25/WE pozwoliła także na utworzenie jednolitego rynku europejskiego jednostek rekreacyjnych, ułatwiając handel, konkurencję i wymianę wewnątrzeuropejską. EKES zwraca się do Komisji o przedstawienie spójnych propozycji umożliwiających stworzenie jednolitego rynku europejskiego usług w sektorze rekreacji wodnej i powstanie konwergencji warunków dla rekreacji i nawigacji w Europie.

| 3.3 | Dyrektywa nr 94/25/WE jest obecnie poddawana przeglądowi i trwają na jej temat dyskusje między Parlamentem Europejskim a Radą (wniosek w sprawie dyrektywy COM(2011) 456 final). Główne zmiany dotyczą dalszego ograniczenia emisji gazów przez silniki statków, wymogu instalowania na pokładzie zbiorników lub systemów oczyszczania ścieków oraz dostosowania do wymogów nowych europejskich ram prawnych dotyczących wprowadzania zharmonizowanych produktów do obrotu (decyzja nr 768/2008 i rozporządzenie nr 765/2008/WE). EKES pozytywnie zaopiniował wniosek dotyczący tego przeglądu dyrektywy (6). |
| --- | --- |

3.3

Dyrektywa nr 94/25/WE jest obecnie poddawana przeglądowi i trwają na jej temat dyskusje między Parlamentem Europejskim a Radą (wniosek w sprawie dyrektywy COM(2011) 456 final). Główne zmiany dotyczą dalszego ograniczenia emisji gazów przez silniki statków, wymogu instalowania na pokładzie zbiorników lub systemów oczyszczania ścieków oraz dostosowania do wymogów nowych europejskich ram prawnych dotyczących wprowadzania zharmonizowanych produktów do obrotu (decyzja nr 768/2008 i rozporządzenie nr 765/2008/WE). EKES pozytywnie zaopiniował wniosek dotyczący tego przeglądu dyrektywy (6).

| 3.4 | Według EKES-u nowa dyrektywa jest okazją do refleksji nad zmianą obecnego podziału na kategorie rekreacyjnych jednostek pływających. W dyrektywie przewidziano bowiem podział na cztery kategorie projektowe, zależnie od ich zdolności do sprostania na morzu określonym warunkom meteorologicznym (siła wiatru i wysokość fal). Parlament Europejski zwrócił się do Komisji Europejskiej o przeprowadzenie badań technicznych dotyczących stosowności i możliwości zmiany obecnego systemu kategorii projektowych, tak by odzwierciedlał on dużą różnorodność jednostek rekreacyjnych dostępnych obecnie na rynku, a także zawierał dokładne informacje dla użytkowników na temat cech jednostek pływających. Zarówno europejski przemysł sektora rekreacji wodnej, jak i europejska federacja użytkowników poparli inicjatywę Parlamentu Europejskiego (7). EKES zwraca się do Komisji o przeprowadzenie odpowiednich badań. |
| --- | --- |

3.4

Według EKES-u nowa dyrektywa jest okazją do refleksji nad zmianą obecnego podziału na kategorie rekreacyjnych jednostek pływających. W dyrektywie przewidziano bowiem podział na cztery kategorie projektowe, zależnie od ich zdolności do sprostania na morzu określonym warunkom meteorologicznym (siła wiatru i wysokość fal). Parlament Europejski zwrócił się do Komisji Europejskiej o przeprowadzenie badań technicznych dotyczących stosowności i możliwości zmiany obecnego systemu kategorii projektowych, tak by odzwierciedlał on dużą różnorodność jednostek rekreacyjnych dostępnych obecnie na rynku, a także zawierał dokładne informacje dla użytkowników na temat cech jednostek pływających. Zarówno europejski przemysł sektora rekreacji wodnej, jak i europejska federacja użytkowników poparli inicjatywę Parlamentu Europejskiego (7). EKES zwraca się do Komisji o przeprowadzenie odpowiednich badań.

| 3.5 | Jeżeli chodzi o transport morski, Komisja Europejska podjęła przegląd dyrektywy 2009/45/WE w sprawie reguł i norm bezpieczeństwa statków pasażerskich o długości przekraczającej 24 m, zbudowanych z materiałów metalowych i przeznaczonych do podróży krajowych. Jednak obecnie większość takich statków budowana jest z innych materiałów niż stal (zwłaszcza z włókien szklanych i kompozytów), w związku z czym podlegają one prawodawstwu krajowemu. Przygotowywany przez Komisję Europejską wniosek dotyczący uproszczenia tej dyrektywy mógłby, zdaniem EKES-u, doprowadzić do rozszerzenia zakresu jej stosowania na statki pasażerskie o długości poniżej 24 m i/lub zbudowane z materiałów niemetalowych. Trzeba zadbać o to, by rozszerzenie zakresu zastosowania nie przyniosło szkód europejskim stoczniom, w których powstają niewielkie statki pasażerskie. |
| --- | --- |

3.5

Jeżeli chodzi o transport morski, Komisja Europejska podjęła przegląd dyrektywy 2009/45/WE w sprawie reguł i norm bezpieczeństwa statków pasażerskich o długości przekraczającej 24 m, zbudowanych z materiałów metalowych i przeznaczonych do podróży krajowych. Jednak obecnie większość takich statków budowana jest z innych materiałów niż stal (zwłaszcza z włókien szklanych i kompozytów), w związku z czym podlegają one prawodawstwu krajowemu. Przygotowywany przez Komisję Europejską wniosek dotyczący uproszczenia tej dyrektywy mógłby, zdaniem EKES-u, doprowadzić do rozszerzenia zakresu jej stosowania na statki pasażerskie o długości poniżej 24 m i/lub zbudowane z materiałów niemetalowych. Trzeba zadbać o to, by rozszerzenie zakresu zastosowania nie przyniosło szkód europejskim stoczniom, w których powstają niewielkie statki pasażerskie.

4.   Europejski przemysł sektora rekreacji wodnej wobec problemów z popytem

| 4.1 | Europejski przemysł sektora rekreacji wodnej szybko zareagował na głęboki kryzys finansowy i jego poważne skutki gospodarcze, podejmując niezbędne środki w celu znalezienia nowych rynków zbytu poza rynkami tradycyjnymi (Europa, Ameryka Północna, Australia i Nowa Zelandia); zainwestowano w opracowanie nowych modeli i w nowe technologie, by zaoferować innowacyjne produkty, ograniczyć koszty produkcji i obronić w ten sposób pozycję światowego lidera. Ponadto ceny nowych statków są obecnie bardziej konkurencyjne dla konsumentów. |
| --- | --- |

4.1

Europejski przemysł sektora rekreacji wodnej szybko zareagował na głęboki kryzys finansowy i jego poważne skutki gospodarcze, podejmując niezbędne środki w celu znalezienia nowych rynków zbytu poza rynkami tradycyjnymi (Europa, Ameryka Północna, Australia i Nowa Zelandia); zainwestowano w opracowanie nowych modeli i w nowe technologie, by zaoferować innowacyjne produkty, ograniczyć koszty produkcji i obronić w ten sposób pozycję światowego lidera. Ponadto ceny nowych statków są obecnie bardziej konkurencyjne dla konsumentów.

| 4.2 | Należy zająć się problemem finansowania zarówno produkcji przemysłowej, jak i zakupu jednostek pływających, uwzględniając trudności europejskiego systemu bankowego. Jednym ze skutków kryzysu w tym sektorze było odłożenie popytu, co jest zjawiskiem normalnym w wypadku produktów niebędących towarami pierwszej potrzeby. Ponadto system bankowy nie zapewnia już finansowania w oparciu o wartość jednostek pływających, w obawie przed znacznym spadkiem tej wartości. Kryzys spowodował też stagnację na rynku produktów używanych ze względu na wystawienie na sprzedaż po bardzo niskich cenach jednostek będących w posiadaniu banków. Również leasing, bardzo popularny w tym sektorze, przeżywa kryzys. Sytuacja przemysłu sektora rekreacji wodnej przypomina sytuację innych sektorów, np. sektora nieruchomości w Hiszpanii. |
| --- | --- |

4.2

Należy zająć się problemem finansowania zarówno produkcji przemysłowej, jak i zakupu jednostek pływających, uwzględniając trudności europejskiego systemu bankowego. Jednym ze skutków kryzysu w tym sektorze było odłożenie popytu, co jest zjawiskiem normalnym w wypadku produktów niebędących towarami pierwszej potrzeby. Ponadto system bankowy nie zapewnia już finansowania w oparciu o wartość jednostek pływających, w obawie przed znacznym spadkiem tej wartości. Kryzys spowodował też stagnację na rynku produktów używanych ze względu na wystawienie na sprzedaż po bardzo niskich cenach jednostek będących w posiadaniu banków. Również leasing, bardzo popularny w tym sektorze, przeżywa kryzys. Sytuacja przemysłu sektora rekreacji wodnej przypomina sytuację innych sektorów, np. sektora nieruchomości w Hiszpanii.

| 4.3 | Przed kryzysem na rynkach tradycyjnych sprzedawano ok. 80 % produkcji europejskiej w tym sektorze; pozostałe 20% przeznaczone było dla rynków wschodzących. Spadek sprzedaży o 40–60 % na rynkach tradycyjnych oraz obecna stagnacja na tych rynkach tylko w niewielkim stopniu zostały skompensowane wzrostem sprzedaży na rynkach wschodzących. Ponadto znaczna liczba stoczni proponujących najprostsze jednostki rekreacyjne (np. łodzie i jednostki pneumatyczne) nie może znaleźć nowych możliwości zbytu na rynkach wschodzących, gdyż nie ma tam popytu na tego rodzaju produkty (z powodu cen lub ze względu na fakt, że kultura rekreacji wodnej nie istnieje jeszcze w nisko i średnio sytuowanych grupach społeczeństwa w tych krajach). Europejski przemysł sektora rekreacji wodnej stoi zatem raczej wobec problemu popytu niż konkurencji na tych rynkach. |
| --- | --- |

4.3

Przed kryzysem na rynkach tradycyjnych sprzedawano ok. 80 % produkcji europejskiej w tym sektorze; pozostałe 20% przeznaczone było dla rynków wschodzących. Spadek sprzedaży o 40–60 % na rynkach tradycyjnych oraz obecna stagnacja na tych rynkach tylko w niewielkim stopniu zostały skompensowane wzrostem sprzedaży na rynkach wschodzących. Ponadto znaczna liczba stoczni proponujących najprostsze jednostki rekreacyjne (np. łodzie i jednostki pneumatyczne) nie może znaleźć nowych możliwości zbytu na rynkach wschodzących, gdyż nie ma tam popytu na tego rodzaju produkty (z powodu cen lub ze względu na fakt, że kultura rekreacji wodnej nie istnieje jeszcze w nisko i średnio sytuowanych grupach społeczeństwa w tych krajach). Europejski przemysł sektora rekreacji wodnej stoi zatem raczej wobec problemu popytu niż konkurencji na tych rynkach.

| 4.4 | W Europie ramy prawne regulujące rekreację wodną ustalane są w znacznym stopniu na poziomie krajowym. O ile budowa jednostek rekreacyjnych została zharmonizowana na poziomie europejskim, o tyle warunki korzystania z nich (np. patent żeglarski, rejestracja, wyposażenie ratunkowe, przepisy podatkowe w tym sektorze itd.) znacznie się różnią w poszczególnych krajach. EKES uważa, że w tym wypadku zasada pomocniczości jest przeszkodą dla rozwoju jednolitego rynku europejskiego. |
| --- | --- |

4.4

W Europie ramy prawne regulujące rekreację wodną ustalane są w znacznym stopniu na poziomie krajowym. O ile budowa jednostek rekreacyjnych została zharmonizowana na poziomie europejskim, o tyle warunki korzystania z nich (np. patent żeglarski, rejestracja, wyposażenie ratunkowe, przepisy podatkowe w tym sektorze itd.) znacznie się różnią w poszczególnych krajach. EKES uważa, że w tym wypadku zasada pomocniczości jest przeszkodą dla rozwoju jednolitego rynku europejskiego.

| 4.5 | Nadzór nad rynkiem na poziomie europejskim wydaje się obecnie wysoce niezadowalający. W Europie sprzedaje się wiele jednostek rekreacyjnych nieodpowiadających europejskim normom w zakresie hałasu i emisji, a ich importerzy nie są kontrolowani przez organy nadzoru rynku, co prowadzi do nieuczciwej konkurencji. |
| --- | --- |

4.5

Nadzór nad rynkiem na poziomie europejskim wydaje się obecnie wysoce niezadowalający. W Europie sprzedaje się wiele jednostek rekreacyjnych nieodpowiadających europejskim normom w zakresie hałasu i emisji, a ich importerzy nie są kontrolowani przez organy nadzoru rynku, co prowadzi do nieuczciwej konkurencji.

| 4.6 | Szczególną uwagę w swoich pracach Komisja winna przywiązywać do rozwoju przemysłu i usług związanych z sektorem rekreacji wodnej, zgodnego z zasadami ekologii i ochrony krajobrazu, a zwłaszcza zachowania zasobów przyrodniczych i naturalnych ekosystemów, walki z hałasem na wodach śródlądowych, zanieczyszczania akwenów odpadami komunalnymi i technologicznymi, bezpieczeństwem osób korzystających z różnorodnych form rekreacji wodnej i związanej z wodą itd. |
| --- | --- |

4.6

Szczególną uwagę w swoich pracach Komisja winna przywiązywać do rozwoju przemysłu i usług związanych z sektorem rekreacji wodnej, zgodnego z zasadami ekologii i ochrony krajobrazu, a zwłaszcza zachowania zasobów przyrodniczych i naturalnych ekosystemów, walki z hałasem na wodach śródlądowych, zanieczyszczania akwenów odpadami komunalnymi i technologicznymi, bezpieczeństwem osób korzystających z różnorodnych form rekreacji wodnej i związanej z wodą itd.

5.   Co może zrobić Europa?

| 5.1 | EKES zorganizował wysłuchanie publiczne w trakcie międzynarodowego salonu nautycznego w Genui (październik 2012 r.), podczas którego – dzięki licznemu udziałowi specjalistów – zapoznał się z punktem widzenia, problemami i oczekiwaniami różnych podmiotów europejskich działających w sektorze rekreacji wodnej. |
| --- | --- |

5.1

EKES zorganizował wysłuchanie publiczne w trakcie międzynarodowego salonu nautycznego w Genui (październik 2012 r.), podczas którego – dzięki licznemu udziałowi specjalistów – zapoznał się z punktem widzenia, problemami i oczekiwaniami różnych podmiotów europejskich działających w sektorze rekreacji wodnej.

| 5.2 | Pomimo obecnego kryzysu gospodarczego, dzięki wprowadzanym nieustannie przez przedsiębiorstwa innowacjom europejski przemysł sektora rekreacji wodnej jest dziś światowym liderem. Obecne trudności w uzyskaniu finansowania od systemu bankowego podważają zdolność europejskich przedsiębiorstw do inwestycji w badania, rozwój i innowacje. Innowacje mają wciąż największe znaczenie dla utrzymania wiodącej roli europejskiego przemysłu sektora rekreacji wodnej. Konieczne jest ułatwienie przedsiębiorstwom tego sektora korzystania z funduszy europejskich w zakresie badań, rozwoju i innowacji, które są obecnie łatwo dostępne dla innych środków transportu, a trudno – dla sektora rekreacji wodnej. Na szczeblu krajowym należy dążyć do zwolnienia z podatku inwestycji w badania i rozwój oraz innowacje. Innowacyjność w tym sektorze nie dotyczy tylko technologii, ale także eksploatacji, konserwacji i usług takich jak wynajem jednostek czy finansowanie rekreacji wodnej. |
| --- | --- |

5.2

Pomimo obecnego kryzysu gospodarczego, dzięki wprowadzanym nieustannie przez przedsiębiorstwa innowacjom europejski przemysł sektora rekreacji wodnej jest dziś światowym liderem. Obecne trudności w uzyskaniu finansowania od systemu bankowego podważają zdolność europejskich przedsiębiorstw do inwestycji w badania, rozwój i innowacje. Innowacje mają wciąż największe znaczenie dla utrzymania wiodącej roli europejskiego przemysłu sektora rekreacji wodnej. Konieczne jest ułatwienie przedsiębiorstwom tego sektora korzystania z funduszy europejskich w zakresie badań, rozwoju i innowacji, które są obecnie łatwo dostępne dla innych środków transportu, a trudno – dla sektora rekreacji wodnej. Na szczeblu krajowym należy dążyć do zwolnienia z podatku inwestycji w badania i rozwój oraz innowacje. Innowacyjność w tym sektorze nie dotyczy tylko technologii, ale także eksploatacji, konserwacji i usług takich jak wynajem jednostek czy finansowanie rekreacji wodnej.

| 5.3 | Sytuacja w Europie jest bardzo zróżnicowana, jeżeli chodzi o koncesje państwowe dla przedsiębiorstw sektora rekreacji wodnej. W niektórych krajach warunki przyznawania koncesji (są one albo zbyt krótkoterminowe, albo towarzyszy im niepewność co do ich przedłużenia) ograniczają inwestycje w portach turystycznych. EKES zaleca, by UE opracowała wytyczne w celu ułatwienia inwestycji przedsiębiorstw europejskich w tym sektorze. |
| --- | --- |

5.3

Sytuacja w Europie jest bardzo zróżnicowana, jeżeli chodzi o koncesje państwowe dla przedsiębiorstw sektora rekreacji wodnej. W niektórych krajach warunki przyznawania koncesji (są one albo zbyt krótkoterminowe, albo towarzyszy im niepewność co do ich przedłużenia) ograniczają inwestycje w portach turystycznych. EKES zaleca, by UE opracowała wytyczne w celu ułatwienia inwestycji przedsiębiorstw europejskich w tym sektorze.

| 5.4 | Wraz z wejściem w życie traktatu lizbońskiego turystyka weszła w zakres kompetencji europejskich i UE może w związku z tym podejmować w tej dziedzinie inicjatywy. Komisja Europejska zapowiedziała opublikowanie w 2013 r. strategii w zakresie turystyki przybrzeżnej i morskiej. Strategia ta powinna być wsparciem dla żeglarstwa rekreacyjnego w Europie i umożliwić zmierzenie się z niektórymi problemami, które zostaną wskazane w przyszłym dokumencie, jak różnice w przepisach dotyczących patentów, rejestracji lub wymogów bezpieczeństwa, by wprowadzić środki pozwalające na konwergencję standardów w dziedzinie żeglarstwa rekreacyjnego w Europie. |
| --- | --- |

5.4

Wraz z wejściem w życie traktatu lizbońskiego turystyka weszła w zakres kompetencji europejskich i UE może w związku z tym podejmować w tej dziedzinie inicjatywy. Komisja Europejska zapowiedziała opublikowanie w 2013 r. strategii w zakresie turystyki przybrzeżnej i morskiej. Strategia ta powinna być wsparciem dla żeglarstwa rekreacyjnego w Europie i umożliwić zmierzenie się z niektórymi problemami, które zostaną wskazane w przyszłym dokumencie, jak różnice w przepisach dotyczących patentów, rejestracji lub wymogów bezpieczeństwa, by wprowadzić środki pozwalające na konwergencję standardów w dziedzinie żeglarstwa rekreacyjnego w Europie.

| 5.5 | EKES przyjmuje z zadowoleniem rozwój coraz większej liczby morskich obszarów chronionych w Europie, a zwłaszcza w basenie Morza Śródziemnego, który wywołuje jednak niepewność co do przepisów dotyczących żeglarstwa. Zaleca, by na szczeblu UE ujednolicono zasady dostępu rekreacyjnych jednostek pływających do morskich obszarów chronionych, tak by użytkownicy od samego początku wiedzieli, czy ich jednostka jest odpowiednio wyposażona do żeglowania na takim obszarze, czy też nie. |
| --- | --- |

5.5

EKES przyjmuje z zadowoleniem rozwój coraz większej liczby morskich obszarów chronionych w Europie, a zwłaszcza w basenie Morza Śródziemnego, który wywołuje jednak niepewność co do przepisów dotyczących żeglarstwa. Zaleca, by na szczeblu UE ujednolicono zasady dostępu rekreacyjnych jednostek pływających do morskich obszarów chronionych, tak by użytkownicy od samego początku wiedzieli, czy ich jednostka jest odpowiednio wyposażona do żeglowania na takim obszarze, czy też nie.

| 5.6 | Aby poprawić bezpieczeństwo, użyteczne byłoby zgromadzenie na poziomie europejskim danych dotyczących wypadków w jednej wspólnej bazie danych, co pozwoliłoby na wspólną i porównawczą analizę i lepsze zrozumienie ryzyka związanego z uprawianiem rekreacji wodnej, aby wprowadzić zasady lepiej przystosowane do stwierdzonych zagrożeń. EKES zwraca się do Komisji o przedstawienie wzoru gromadzenia danych, uzgodnionego z państwami członkowskimi, aby uzyskać jednolite i porównywalne informacje. |
| --- | --- |

5.6

Aby poprawić bezpieczeństwo, użyteczne byłoby zgromadzenie na poziomie europejskim danych dotyczących wypadków w jednej wspólnej bazie danych, co pozwoliłoby na wspólną i porównawczą analizę i lepsze zrozumienie ryzyka związanego z uprawianiem rekreacji wodnej, aby wprowadzić zasady lepiej przystosowane do stwierdzonych zagrożeń. EKES zwraca się do Komisji o przedstawienie wzoru gromadzenia danych, uzgodnionego z państwami członkowskimi, aby uzyskać jednolite i porównywalne informacje.

| 5.7 | Ponadto podstawowe znaczenie ma kwestia szkolenia zawodowego i uznawania odpowiednich kwalifikacji na szczeblu europejskim. Szkolenie w zawodach związanych z żeglarstwem (zwłaszcza dla praktykantów w przemyśle oraz w zawodach usługowych związanych z naprawą i konserwacją) nie jest dostępne wszędzie w Europie. Należy zastanowić się, w jaki sposób opracować programy szkoleń uznawanych na poziomie europejskim, aby zapewnić wysoką jakość szkoleń i sprzyjać większej mobilności pracowników w Europie oraz przyciągnąć młodzież do zawodów żeglarskich. Pożądane jest stworzenie europejskiego „paszportu” w zakresie szkoleń, jak uczyniono to w wypadku inżynierów górników; partnerzy społeczni powinni przyczyniać się do rozwoju systemu uznawania kwalifikacji na poziomie europejskim; można by np. zaproponować projekt pilotażowy w ramach europejskiego systemu transferu osiągnięć w kształceniu i szkoleniu zawodowym ECVET (European Credit system for Vocational Education and Training) (8). Z podejścia europejskiego skorzystałyby także sektory szkolenia załóg i ekspertyzy morskiej, co umożliwiłoby otwarcie rynku pracy w UE. Przemysł sektora rekreacji wodnej poniósł w przeszłości straty z powodu słabej dostrzegalności i wiedzy o związanych z nim zawodach w szkołach i uczelniach, co ograniczyło także wiedzę o możliwościach kariery zawodowej w tym sektorze. W wielu krajach europejskich nie istnieją nawet odrębne umowy społeczne dotyczące sektora rekreacji wodnej, co zmniejsza jego atrakcyjność. |
| --- | --- |

5.7

Ponadto podstawowe znaczenie ma kwestia szkolenia zawodowego i uznawania odpowiednich kwalifikacji na szczeblu europejskim. Szkolenie w zawodach związanych z żeglarstwem (zwłaszcza dla praktykantów w przemyśle oraz w zawodach usługowych związanych z naprawą i konserwacją) nie jest dostępne wszędzie w Europie. Należy zastanowić się, w jaki sposób opracować programy szkoleń uznawanych na poziomie europejskim, aby zapewnić wysoką jakość szkoleń i sprzyjać większej mobilności pracowników w Europie oraz przyciągnąć młodzież do zawodów żeglarskich. Pożądane jest stworzenie europejskiego „paszportu” w zakresie szkoleń, jak uczyniono to w wypadku inżynierów górników; partnerzy społeczni powinni przyczyniać się do rozwoju systemu uznawania kwalifikacji na poziomie europejskim; można by np. zaproponować projekt pilotażowy w ramach europejskiego systemu transferu osiągnięć w kształceniu i szkoleniu zawodowym ECVET (European Credit system for Vocational Education and Training) (8). Z podejścia europejskiego skorzystałyby także sektory szkolenia załóg i ekspertyzy morskiej, co umożliwiłoby otwarcie rynku pracy w UE. Przemysł sektora rekreacji wodnej poniósł w przeszłości straty z powodu słabej dostrzegalności i wiedzy o związanych z nim zawodach w szkołach i uczelniach, co ograniczyło także wiedzę o możliwościach kariery zawodowej w tym sektorze. W wielu krajach europejskich nie istnieją nawet odrębne umowy społeczne dotyczące sektora rekreacji wodnej, co zmniejsza jego atrakcyjność.

| 5.8 | W europejskim przemyśle żeglarskim od 15 lat stosuje się międzynarodowe normy ISO zharmonizowane na mocy dyrektywy nr 94/25/WE. Zasadnicze znaczenie ma to, by zastosowanie norm międzynarodowych takiego rodzaju jak ISO wspierano jako jedyny techniczny system odniesienia na poziomie międzynarodowym dla rekreacyjnych jednostek pływających, by uniknąć mnożenia się norm krajowych (brazylijskich, chińskich itp.), które mogą prowadzić do dalszej fragmentacji wymogów technicznych, stanowiąc prawdziwą barierę. |
| --- | --- |

5.8

W europejskim przemyśle żeglarskim od 15 lat stosuje się międzynarodowe normy ISO zharmonizowane na mocy dyrektywy nr 94/25/WE. Zasadnicze znaczenie ma to, by zastosowanie norm międzynarodowych takiego rodzaju jak ISO wspierano jako jedyny techniczny system odniesienia na poziomie międzynarodowym dla rekreacyjnych jednostek pływających, by uniknąć mnożenia się norm krajowych (brazylijskich, chińskich itp.), które mogą prowadzić do dalszej fragmentacji wymogów technicznych, stanowiąc prawdziwą barierę.

| 5.9 | UE może i musi bronić swego przemysłu sektora rekreacji wodnej poprzez udoskonalenie i poprawę skuteczności bezpośrednich i pośrednich metod kontroli i nadzoru rynku, ułatwiając eksporterom dostęp do rynków pozaeuropejskich. Tytułem przykładu, negocjacje handlowe prowadzone między UE a Mercosurem powinny być okazją do przeciwdziałania protekcjonizmowi i bardzo wygórowanym opłatom celnym nakładanym przez niektóre kraje Ameryki Południowej w celu ograniczenia dostępu do ich rynku. |
| --- | --- |

5.9

UE może i musi bronić swego przemysłu sektora rekreacji wodnej poprzez udoskonalenie i poprawę skuteczności bezpośrednich i pośrednich metod kontroli i nadzoru rynku, ułatwiając eksporterom dostęp do rynków pozaeuropejskich. Tytułem przykładu, negocjacje handlowe prowadzone między UE a Mercosurem powinny być okazją do przeciwdziałania protekcjonizmowi i bardzo wygórowanym opłatom celnym nakładanym przez niektóre kraje Ameryki Południowej w celu ograniczenia dostępu do ich rynku.

Bruksela, 13 lutego 2013 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Staffan NILSSON

---

(1)  Komunikat Komisji Europejskiej „Silniejszy przemysł europejski na rzecz wzrostu i ożywienia gospodarczego”, COM(2012) 582 final.

1

(2)  Komunikat Komisji Europejskiej „Europa – najpopularniejszy kierunek turystyczny na świecie – nowe ramy polityczne dla europejskiego sektora turystycznego”, COM(2010) 352 final.

2

(3)  Dane pochodzą z rocznych statystyk sektora opublikowanych w roczniku ICOMIIA Boating Industry Statistics Book (2007–2012).

3

(4)  Źródło: European Boating Industry, European Boating Association, rocznik ICOMIA Boating Industry Statistics Book.

4

European Boating Industry, European Boating Association

(5)  Europejski dzień morza 2013 będzie poświęcony rozwojowi wybrzeży i zrównoważonej turystyce morskiej i odbędzie się w dniach 21–22 maja na Malcie przy wsparciu Komisji Europejskiej (DG ds. Gospodarki Morskiej i Rybołówstwa).

5

(6)  Opinia EKES-u w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie rekreacyjnych jednostek pływających i skuterów wodnych, COM(2011) 456 final – 2011/0197 (COD), Dz.U. C 43 z 15.2.2012, s. 30.

6

wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie rekreacyjnych jednostek pływających i skuterów wodnych

(7)  Parlament Europejski, DG ds. Polityki Wewnętrznej, Departament Tematyczny A ds. Polityki Gospodarczej i Naukowej: „Design Categories of Watercrafts”, Briefing Note, IP/A/IMCO/NT/2012-07, PE 475.122 (czerwiec 2012 r.). http://www.europarl.europa.eu/committees/en/imco/studiesdownload.html?languageDocument=EN&file=74331

7

(8)  The European Credit system for Vocational Education and Training (ECVET) to nowy europejski instrument służący promowaniu wzajemnego uznawania i mobilności w kształceniu i szkoleniu zawodowym.

8

The European Credit system for Vocational Education and Training

---

| 9.5.2013 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 133/8 |
| --- | --- | --- | --- |

9.5.2013

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 133/8

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie modeli działalności na rzecz trwałego wzrostu, niskoemisyjnej gospodarki i przemian w przemyśle (opinia z inicjatywy własnej)

2013/C 133/02

Sprawozdawca: Joost VAN IERSEL

Współsprawozdawca: Enrico GIBELLIERI

Dnia 12 lipca 2012 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię z inicjatywy własnej w sprawie

modeli działalności na rzecz trwałego wzrostu, niskoemisyjnej gospodarki i przemian w przemyśle

(opinia z inicjatywy własnej).

Komisja Konsultacyjna ds. Przemian w Przemyśle (CCMI), której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 22 stycznia 2013 r.

Na 487. sesji plenarnej w dniach 13–14 lutego 2013 r. (posiedzenie z 13 lutego) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 57 do 4 – 3 osoby wstrzymały się od głosu – przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | Nastały trudne czasy dla znacznej części europejskiego przemysłu. Niemniej coraz większa liczba przedsiębiorstw w Europie i innych częściach świata przygotowuje się do sprostania wielu obecnym wyzwaniom, w tym wpływowi przemian demograficznych, zmianie klimatu i – szczególnie – zrównoważonym celom w zakresie obniżenia emisji. |
| --- | --- |

1.1

Nastały trudne czasy dla znacznej części europejskiego przemysłu. Niemniej coraz większa liczba przedsiębiorstw w Europie i innych częściach świata przygotowuje się do sprostania wielu obecnym wyzwaniom, w tym wpływowi przemian demograficznych, zmianie klimatu i – szczególnie – zrównoważonym celom w zakresie obniżenia emisji.

| 1.2 | EKES pragnie podkreślić zmianę mentalności, która toruje drogę do nowych lub dostosowanych modeli biznesu. Kwestia zrównoważonego rozwoju ma strategiczne znaczenie w Światowej Radzie Biznesu na rzecz Zrównoważonego Rozwoju, w ramach inicjatyw realizowanych wspólnie przez przedsiębiorstwa na szczeblu krajowym, a także w kontekście przygotowania na szczeblu UE sektorowych planów działania dotyczących przejścia na gospodarkę niskoemisyjną. Zmiany w ukierunkowaniu i strukturze przedsiębiorstw oraz w międzynarodowych łańcuchach wartości prowadzą do powstania nowych modeli biznesu. |
| --- | --- |

1.2

EKES pragnie podkreślić zmianę mentalności, która toruje drogę do nowych lub dostosowanych modeli biznesu. Kwestia zrównoważonego rozwoju ma strategiczne znaczenie w Światowej Radzie Biznesu na rzecz Zrównoważonego Rozwoju, w ramach inicjatyw realizowanych wspólnie przez przedsiębiorstwa na szczeblu krajowym, a także w kontekście przygotowania na szczeblu UE sektorowych planów działania dotyczących przejścia na gospodarkę niskoemisyjną. Zmiany w ukierunkowaniu i strukturze przedsiębiorstw oraz w międzynarodowych łańcuchach wartości prowadzą do powstania nowych modeli biznesu.

| 1.3 | Istotnym elementem jest proaktywne zaangażowanie liderów biznesu, które wpływa również na stosunki na wyższym i niższym szczeblu produkcji. Na wszystkich poziomach widać zaangażowanie i wprowadzane są innowacje, którym sprzyjają interaktywny dialog z radami zakładowymi i specjalne programy w przedsiębiorstwach, a także sektorowy dialog społeczny na szczeblu krajowym i europejskim. |
| --- | --- |

1.3

Istotnym elementem jest proaktywne zaangażowanie liderów biznesu, które wpływa również na stosunki na wyższym i niższym szczeblu produkcji. Na wszystkich poziomach widać zaangażowanie i wprowadzane są innowacje, którym sprzyjają interaktywny dialog z radami zakładowymi i specjalne programy w przedsiębiorstwach, a także sektorowy dialog społeczny na szczeblu krajowym i europejskim.

| 1.4 | W procesie przestawiania się na gospodarkę niskoemisyjną należy zadbać o aktualizację umiejętności i dostępność miejsc pracy wymagających wysokich kwalifikacji, tak by w jak największym stopniu uniknąć przerw w zatrudnieniu czy też czasowego bezrobocia. Konieczne jest wprowadzenie w przedsiębiorstwach programów unijnych, krajowych i regionalnych, a także działań dostosowanych do indywidualnych potrzeb. |
| --- | --- |

1.4

W procesie przestawiania się na gospodarkę niskoemisyjną należy zadbać o aktualizację umiejętności i dostępność miejsc pracy wymagających wysokich kwalifikacji, tak by w jak największym stopniu uniknąć przerw w zatrudnieniu czy też czasowego bezrobocia. Konieczne jest wprowadzenie w przedsiębiorstwach programów unijnych, krajowych i regionalnych, a także działań dostosowanych do indywidualnych potrzeb.

| 1.5 | Nowe perspektywy i nowa dynamika zwiększą odporność przedsiębiorstw i łańcuchów wartości, zapewniając inwestycje i zatrudnienie. Gospodarka niskoemisyjna wymaga stałej, precyzyjnej koordynacji podmiotów publicznych i prywatnych, w tym ustaleń finansowych. Polityka publiczna powinna wykorzystywać spostrzeżenia i praktyki sektora prywatnego, a także uwzględniać ukierunkowane podejście opracowane w przedsiębiorstwach, które często wyprzedza praktykę rządu. |
| --- | --- |

1.5

Nowe perspektywy i nowa dynamika zwiększą odporność przedsiębiorstw i łańcuchów wartości, zapewniając inwestycje i zatrudnienie. Gospodarka niskoemisyjna wymaga stałej, precyzyjnej koordynacji podmiotów publicznych i prywatnych, w tym ustaleń finansowych. Polityka publiczna powinna wykorzystywać spostrzeżenia i praktyki sektora prywatnego, a także uwzględniać ukierunkowane podejście opracowane w przedsiębiorstwach, które często wyprzedza praktykę rządu.

| 1.6 | By wesprzeć inicjatywę na rzecz wzrostu, EKES apeluje do UE i państw członkowskich o zastanowienie się nad wykorzystaniem obecnie niespożytkowanych lub całkowicie nowych środków jako źródła finansowania pilnych działań. Komisja powinna zachęcać do B+R oraz innowacji, nadając priorytetowe znaczenie inicjatywom na rzecz zmniejszenia emisji dwutlenku węgla w ramach przyszłego programu „Horyzont 2020”, którego finansowania absolutnie nie należy zmniejszać. Komisja powinna również zachęcać do ustanowienia operacyjnych partnerstw publiczno-prywatnych w ścisłej współpracy z europejskimi platformami technologicznymi i sektorami przemysłowymi, które obejmują cały łańcuch innowacji. |
| --- | --- |

1.6

By wesprzeć inicjatywę na rzecz wzrostu, EKES apeluje do UE i państw członkowskich o zastanowienie się nad wykorzystaniem obecnie niespożytkowanych lub całkowicie nowych środków jako źródła finansowania pilnych działań. Komisja powinna zachęcać do B+R oraz innowacji, nadając priorytetowe znaczenie inicjatywom na rzecz zmniejszenia emisji dwutlenku węgla w ramach przyszłego programu „Horyzont 2020”, którego finansowania absolutnie nie należy zmniejszać. Komisja powinna również zachęcać do ustanowienia operacyjnych partnerstw publiczno-prywatnych w ścisłej współpracy z europejskimi platformami technologicznymi i sektorami przemysłowymi, które obejmują cały łańcuch innowacji.

| 1.7 | Spójność ma kluczowe znaczenie. EKES podkreśla potrzebę sporządzenia odpowiednio określonych, spójnych i długoterminowych ram UE, które zostałyby omówione ze wszystkimi zainteresowanymi stronami, a także uniknięcia nadmiernej regulacji, ścisłego powiązania B+R i innowacji z polityką energetyczną i klimatyczną, a także skutecznej infrastruktury energetycznej i pojemności magazynowej. Należy wziąć pod uwagę sprawdzone rozwiązania oraz skuteczne, wspólnie uzgodnione programy. Takie ramy unijne zwiększą również akceptację wśród ogółu obywateli i bezpośrednio zainteresowanych osób. |
| --- | --- |

1.7

Spójność ma kluczowe znaczenie. EKES podkreśla potrzebę sporządzenia odpowiednio określonych, spójnych i długoterminowych ram UE, które zostałyby omówione ze wszystkimi zainteresowanymi stronami, a także uniknięcia nadmiernej regulacji, ścisłego powiązania B+R i innowacji z polityką energetyczną i klimatyczną, a także skutecznej infrastruktury energetycznej i pojemności magazynowej. Należy wziąć pod uwagę sprawdzone rozwiązania oraz skuteczne, wspólnie uzgodnione programy. Takie ramy unijne zwiększą również akceptację wśród ogółu obywateli i bezpośrednio zainteresowanych osób.

| 1.8 | UE odpowiada za około 10 % światowych emisji gazów cieplarnianych. Odsetek ten spadnie do około 5 % w latach 2040–2050. Nie ulega wątpliwości, że UE odgrywa wiodącą rolę w światowych negocjacjach w sprawie wiążącego porozumienia dotyczącego zmiany klimatu. EKES podkreśla jednak, że należy unikać zakłóceń. Dopóty, dopóki nie ma równych warunków działania w zakresie ograniczania emisji gazów cieplarnianych i cen CO2, nierównościom między UE a resztą świata trzeba zaradzić za pomocą europejskich środków dla sektorów globalnych. |
| --- | --- |

1.8

UE odpowiada za około 10 % światowych emisji gazów cieplarnianych. Odsetek ten spadnie do około 5 % w latach 2040–2050. Nie ulega wątpliwości, że UE odgrywa wiodącą rolę w światowych negocjacjach w sprawie wiążącego porozumienia dotyczącego zmiany klimatu. EKES podkreśla jednak, że należy unikać zakłóceń. Dopóty, dopóki nie ma równych warunków działania w zakresie ograniczania emisji gazów cieplarnianych i cen CO2, nierównościom między UE a resztą świata trzeba zaradzić za pomocą europejskich środków dla sektorów globalnych.

| 1.9 | Należy uwzględnić najnowszy rozwój sytuacji. EKES wzywa do uaktualnienia oceny celów dotyczących zmniejszenia emisji dwutlenku węgla, biorąc pod uwagę niepokojące przesunięcie się działalności przemysłowej do krajów trzecich, zwłaszcza do Stanów Zjednoczonych prowadzących pragmatyczną i dalekowzroczną politykę energetyczną, która okazuje się mieć szkodliwy wpływ na europejskie inwestycje i zatrudnienie. |
| --- | --- |

1.9

Należy uwzględnić najnowszy rozwój sytuacji. EKES wzywa do uaktualnienia oceny celów dotyczących zmniejszenia emisji dwutlenku węgla, biorąc pod uwagę niepokojące przesunięcie się działalności przemysłowej do krajów trzecich, zwłaszcza do Stanów Zjednoczonych prowadzących pragmatyczną i dalekowzroczną politykę energetyczną, która okazuje się mieć szkodliwy wpływ na europejskie inwestycje i zatrudnienie.

| 1.10 | Otwarte, uczące się społeczeństwo wymaga elastycznych form uczestnictwa, przepisów i obowiązków. Trzeba stworzyć nową kulturę innowacji przy udziale zainteresowanych grup. Jej celem musi być uzyskanie podstawowego konsensusu w społeczeństwie. Konieczne jest dogłębne zrozumienie wyzwań i uznanie faktu, że złożone problemy dotykające współczesnego świata można rozwiązać wyłącznie dzięki współdziałaniu przemysłu, nauki, społeczeństwa i polityki. Włączyć w te działania należy wszystkie zainteresowane strony: przedsiębiorstwa i ich pracowników, organizacje pozarządowe, partnerów społecznych, dostawców, klientów i konsumentów. Niezbędne jest zapewnienie przejrzystości. |
| --- | --- |

1.10

Otwarte, uczące się społeczeństwo wymaga elastycznych form uczestnictwa, przepisów i obowiązków. Trzeba stworzyć nową kulturę innowacji przy udziale zainteresowanych grup. Jej celem musi być uzyskanie podstawowego konsensusu w społeczeństwie. Konieczne jest dogłębne zrozumienie wyzwań i uznanie faktu, że złożone problemy dotykające współczesnego świata można rozwiązać wyłącznie dzięki współdziałaniu przemysłu, nauki, społeczeństwa i polityki. Włączyć w te działania należy wszystkie zainteresowane strony: przedsiębiorstwa i ich pracowników, organizacje pozarządowe, partnerów społecznych, dostawców, klientów i konsumentów. Niezbędne jest zapewnienie przejrzystości.

| 1.11 | EKES podkreśla, że sposoby podejścia przedstawione w niniejszej opinii muszą zostać uwzględnione w przyszłej polityce przemysłowej i w innych odpowiednich obszarach polityki. W dziedzinie polityki przeciwdziałania zmianie klimatu i konkurencyjności UE powinna ściśle współpracować z przemysłem nad rozwiązaniami opartymi na wykonalności pod względem technicznym i gospodarczym. |
| --- | --- |

1.11

EKES podkreśla, że sposoby podejścia przedstawione w niniejszej opinii muszą zostać uwzględnione w przyszłej polityce przemysłowej i w innych odpowiednich obszarach polityki. W dziedzinie polityki przeciwdziałania zmianie klimatu i konkurencyjności UE powinna ściśle współpracować z przemysłem nad rozwiązaniami opartymi na wykonalności pod względem technicznym i gospodarczym.

2.   Wprowadzenie

| 2.1 | Technologia i innowacja, zglobalizowane rynki finansowe i handel, produkty wykonane na zamówienie, dynamiczne łańcuchy wartości i recykling to kluczowe aspekty dzisiejszej gospodarki. |
| --- | --- |

2.1

Technologia i innowacja, zglobalizowane rynki finansowe i handel, produkty wykonane na zamówienie, dynamiczne łańcuchy wartości i recykling to kluczowe aspekty dzisiejszej gospodarki.

| 2.2 | Jednocześnie rosnąca liczba ludności na świecie, różnice w dochodach oraz problemy związane z surowcami, wodą i żywnością stanowią dodatkowe wyzwania. W międzynarodowym programie politycznym istotne miejsce zajmuje zmiana klimatu, zrównoważony rozwój i energia – pod względem efektywności, wymogów ograniczenia emisji dwutlenku węgla, energii odnawialnej i dostępu do zasobów. Kwestię nowych celów trzeba poruszyć w atmosferze niepewności związanej z niskim wzrostem w Europie. |
| --- | --- |

2.2

Jednocześnie rosnąca liczba ludności na świecie, różnice w dochodach oraz problemy związane z surowcami, wodą i żywnością stanowią dodatkowe wyzwania. W międzynarodowym programie politycznym istotne miejsce zajmuje zmiana klimatu, zrównoważony rozwój i energia – pod względem efektywności, wymogów ograniczenia emisji dwutlenku węgla, energii odnawialnej i dostępu do zasobów. Kwestię nowych celów trzeba poruszyć w atmosferze niepewności związanej z niskim wzrostem w Europie.

| 2.3 | Korporacje wielonarodowe i ich pracownicy, a także łańcuchy wartości na wyższym i niższym szczeblu produkcji coraz częściej muszą stawiać czoła tej złożonej sytuacji. Europejskie łańcuchy wartości nadal należą do wiodących na świecie i ich pozycję należy zabezpieczyć. |
| --- | --- |

2.3

Korporacje wielonarodowe i ich pracownicy, a także łańcuchy wartości na wyższym i niższym szczeblu produkcji coraz częściej muszą stawiać czoła tej złożonej sytuacji. Europejskie łańcuchy wartości nadal należą do wiodących na świecie i ich pozycję należy zabezpieczyć.

| 2.4 | W niniejszej opinii omówiono pewne bieżące trendy, jeżeli chodzi o sposób myślenia i podejście przyjmowane w sektorach i przedsiębiorstwach, które torują drogę do nowych modeli biznesu. Stojącym przed nami poważnym wyzwaniom możemy sprostać wyłącznie, przyjmując podejście zarówno publiczne, jak i prywatne, oparte na wspólnie uzgodnionych analizach, precyzyjnej koordynacji i inicjatywach na rzecz wzrostu i trwałego zatrudnienia. Zainteresowane strony z sektora prywatnego i publicznego muszą współpracować ze sobą jako partnerzy w ramach dalszych działań. |
| --- | --- |

2.4

W niniejszej opinii omówiono pewne bieżące trendy, jeżeli chodzi o sposób myślenia i podejście przyjmowane w sektorach i przedsiębiorstwach, które torują drogę do nowych modeli biznesu. Stojącym przed nami poważnym wyzwaniom możemy sprostać wyłącznie, przyjmując podejście zarówno publiczne, jak i prywatne, oparte na wspólnie uzgodnionych analizach, precyzyjnej koordynacji i inicjatywach na rzecz wzrostu i trwałego zatrudnienia. Zainteresowane strony z sektora prywatnego i publicznego muszą współpracować ze sobą jako partnerzy w ramach dalszych działań.

| 2.5 | Panuje powszechna zgoda co do tego, że wzrost emisji CO2 w ciągu wielu dziesięcioleci spowodował znaczny efekt cieplarniany, w tym wzrost średniej temperatury, znaczącą zmianę typu pogody i dodatkowe nieprzewidywalne skutki, takie jak wyższy poziom morza, a także zmiany w ekologii i ekosystemach, które mają (negatywny) wpływ na rolnictwo i prowadzą do nieproporcjonalnego wzrostu cen żywności, a także do głodu i ubóstwa. |
| --- | --- |

2.5

Panuje powszechna zgoda co do tego, że wzrost emisji CO2 w ciągu wielu dziesięcioleci spowodował znaczny efekt cieplarniany, w tym wzrost średniej temperatury, znaczącą zmianę typu pogody i dodatkowe nieprzewidywalne skutki, takie jak wyższy poziom morza, a także zmiany w ekologii i ekosystemach, które mają (negatywny) wpływ na rolnictwo i prowadzą do nieproporcjonalnego wzrostu cen żywności, a także do głodu i ubóstwa.

| 2.6 | Problemy związane ze zmianą klimatu nasilają się (1). Bez względu na to, jak skomplikowane może się to wydawać, ogólnie wiadomo, że wskazane jest ukierunkowanie na całym świecie polityki w zakresie CO2 oraz planów działania dotyczących przejścia na gospodarkę niskoemisyjną. |
| --- | --- |

2.6

Problemy związane ze zmianą klimatu nasilają się (1). Bez względu na to, jak skomplikowane może się to wydawać, ogólnie wiadomo, że wskazane jest ukierunkowanie na całym świecie polityki w zakresie CO2 oraz planów działania dotyczących przejścia na gospodarkę niskoemisyjną.

| 2.7 | Pomimo braku stabilnych długoterminowych ram wiele korporacji podejmuje działania w celu opracowania zrównoważonych strategii biznesowych na wyższym i niższym szczeblu produkcji, a także wytworzenia bardziej zrównoważonych, niskoemisyjnych produktów i usług. Zachodzą również duże zmiany w związku z restrukturyzacją, optymalizacją i przeprojektowaniem. Nacisk na technologię i innowację niskoemisyjną ma kluczowe znaczenie dla znalezienia rozwiązań, które mogłyby zostać zastosowane na całym świecie. |
| --- | --- |

2.7

Pomimo braku stabilnych długoterminowych ram wiele korporacji podejmuje działania w celu opracowania zrównoważonych strategii biznesowych na wyższym i niższym szczeblu produkcji, a także wytworzenia bardziej zrównoważonych, niskoemisyjnych produktów i usług. Zachodzą również duże zmiany w związku z restrukturyzacją, optymalizacją i przeprojektowaniem. Nacisk na technologię i innowację niskoemisyjną ma kluczowe znaczenie dla znalezienia rozwiązań, które mogłyby zostać zastosowane na całym świecie.

| 2.8 | Łańcuchy wartości są nadal dużym atutem społeczno-gospodarczym Europy. Zrównoważona produkcja może się opierać tylko na konkurencyjności, innowacji, nowych umiejętnościach i wysokiej jakości zatrudnieniu. Kluczowe technologie wspomagające, takie jak biotechnologia, nanotechnologia i nowe materiały, są tym bardziej konieczne, że gwałtownie spadające koszty komunikacji i koordynacji ułatwiają rozproszenie geograficzne różnych działań w łańcuchach wartości. Chociaż nie jest to linearny proces, często pociąga on za sobą delokalizację pracochłonnej i cyfrowej działalności. |
| --- | --- |

2.8

Łańcuchy wartości są nadal dużym atutem społeczno-gospodarczym Europy. Zrównoważona produkcja może się opierać tylko na konkurencyjności, innowacji, nowych umiejętnościach i wysokiej jakości zatrudnieniu. Kluczowe technologie wspomagające, takie jak biotechnologia, nanotechnologia i nowe materiały, są tym bardziej konieczne, że gwałtownie spadające koszty komunikacji i koordynacji ułatwiają rozproszenie geograficzne różnych działań w łańcuchach wartości. Chociaż nie jest to linearny proces, często pociąga on za sobą delokalizację pracochłonnej i cyfrowej działalności.

| 2.9 | W coraz większej liczbie przedsiębiorstw rozpowszechnia się przekonanie, że słynne hasło z lat 90. „Ludzie, planeta, zysk”, które znowu znalazło się w centrum zainteresowania, powinno służyć za wytyczną pomimo często złożonych dylematów i sprzecznych wyborów. Dzięki temu możliwe będzie przygotowanie sterowanych przez przedsiębiorstwa odpowiedzi gospodarczych, społecznych i środowiskowych na globalne przekonania, zmiany i wskaźniki. |
| --- | --- |

2.9

W coraz większej liczbie przedsiębiorstw rozpowszechnia się przekonanie, że słynne hasło z lat 90. „Ludzie, planeta, zysk”, które znowu znalazło się w centrum zainteresowania, powinno służyć za wytyczną pomimo często złożonych dylematów i sprzecznych wyborów. Dzięki temu możliwe będzie przygotowanie sterowanych przez przedsiębiorstwa odpowiedzi gospodarczych, społecznych i środowiskowych na globalne przekonania, zmiany i wskaźniki.

| 2.10 | Wprowadzane w różnych krajach ukierunkowane podejście sterowane przez przedsiębiorstwa wzmocni pozycję firm mających siedzibę w Europie. Można je postrzegać jako strategiczne podejście na przyszłość, które wiąże się z zaangażowaniem dyrektorów generalnych, rad dyrektorów, pracowników, dostawców i klientów, związków zawodowych, innych partnerów społecznych i zainteresowanych stron. |
| --- | --- |

2.10

Wprowadzane w różnych krajach ukierunkowane podejście sterowane przez przedsiębiorstwa wzmocni pozycję firm mających siedzibę w Europie. Można je postrzegać jako strategiczne podejście na przyszłość, które wiąże się z zaangażowaniem dyrektorów generalnych, rad dyrektorów, pracowników, dostawców i klientów, związków zawodowych, innych partnerów społecznych i zainteresowanych stron.

3.   Uwagi analityczne

| 3.1 | Niegdysiejszą dominację świata zachodniego zastępuje dzisiaj policentryczność, która ma szereg różnych centrów ciężkości. Korporacje wielonarodowe są w wielu przypadkach ogniwem łączącym poszczególne centra. Sytuacja światowej gospodarki podlega stale zmiennej (zakłócającej) presji ze strony bodźców politycznych i gospodarczych. |
| --- | --- |

3.1

Niegdysiejszą dominację świata zachodniego zastępuje dzisiaj policentryczność, która ma szereg różnych centrów ciężkości. Korporacje wielonarodowe są w wielu przypadkach ogniwem łączącym poszczególne centra. Sytuacja światowej gospodarki podlega stale zmiennej (zakłócającej) presji ze strony bodźców politycznych i gospodarczych.

| 3.2 | Na sytuację wpływają również cele w dziedzinie zmiany klimatu i energii. Narody Zjednoczone, OECD i UE, a także sektor prywatny sporządzają analizy i opracowują pożądaną politykę w odpowiedzi na te nowe wyzwania. Zadaniem Komisji i Rady jest przyjęcie na siebie wiodącej roli w opracowywaniu programu, określaniu zasad gry i tworzeniu warunków do inwestycji i innowacji. |
| --- | --- |

3.2

Na sytuację wpływają również cele w dziedzinie zmiany klimatu i energii. Narody Zjednoczone, OECD i UE, a także sektor prywatny sporządzają analizy i opracowują pożądaną politykę w odpowiedzi na te nowe wyzwania. Zadaniem Komisji i Rady jest przyjęcie na siebie wiodącej roli w opracowywaniu programu, określaniu zasad gry i tworzeniu warunków do inwestycji i innowacji.

| 3.3 | Indeks zrównoważonego rozwoju Dow Jones z 1999 r. i globalna inicjatywa sprawozdawcza przyczyniają się do pogłębienia świadomości na temat zrównoważonego rozwoju, podobnie jak czyni to wiele innych podmiotów, w tym wiodące przedsiębiorstwa i ich pracownicy, partnerzy społeczni oraz wszelkiego rodzaju organizacje pozarządowe. Światowa Rada Biznesu na rzecz Zrównoważonego Rozwoju (WBCSD) w Genewie to aktywna sieć przedsiębiorstw, która ustala ich poglądy na temat światowych negocjacji w sprawie zmiany klimatu. Odgrywa ona również wiodącą rolę w opracowywaniu nowego podejścia dla przedsiębiorstw oraz w łączeniu różnorodnych projektów wśród firm. Do jej głównych inicjatyw należały: „Vision 2050” w 2010 r. oraz „Changing Pace” w 2012 r., w ramach której wyjaśniono rolę regulacji w zachęcaniu do odpowiedniego postępowania przedsiębiorstw (2). |
| --- | --- |

3.3

Indeks zrównoważonego rozwoju Dow Jones z 1999 r. i globalna inicjatywa sprawozdawcza przyczyniają się do pogłębienia świadomości na temat zrównoważonego rozwoju, podobnie jak czyni to wiele innych podmiotów, w tym wiodące przedsiębiorstwa i ich pracownicy, partnerzy społeczni oraz wszelkiego rodzaju organizacje pozarządowe. Światowa Rada Biznesu na rzecz Zrównoważonego Rozwoju (WBCSD) w Genewie to aktywna sieć przedsiębiorstw, która ustala ich poglądy na temat światowych negocjacji w sprawie zmiany klimatu. Odgrywa ona również wiodącą rolę w opracowywaniu nowego podejścia dla przedsiębiorstw oraz w łączeniu różnorodnych projektów wśród firm. Do jej głównych inicjatyw należały: „Vision 2050” w 2010 r. oraz „Changing Pace” w 2012 r., w ramach której wyjaśniono rolę regulacji w zachęcaniu do odpowiedniego postępowania przedsiębiorstw (2).

| 3.4 | Zgodnie z „Changing Pace” rządy muszą dokonać wyboru priorytetów, ustanowić zasady określające te priorytety pod kątem celów wzrostu i siły nabywczej, a także określić, w jaki sposób osiągnąć najlepsze wyniki. Podstawowym celem przedsiębiorstw jest „zapewnienie coraz większej liczbie ludzi stale udoskonalanych towarów i usług po przystępnych cenach, bez naruszania zasad zrównoważonego rozwoju i w sposób, który prowadzi do tworzenia miejsc pracy oraz wartości gospodarczej” (3). |
| --- | --- |

3.4

Zgodnie z „Changing Pace” rządy muszą dokonać wyboru priorytetów, ustanowić zasady określające te priorytety pod kątem celów wzrostu i siły nabywczej, a także określić, w jaki sposób osiągnąć najlepsze wyniki. Podstawowym celem przedsiębiorstw jest „zapewnienie coraz większej liczbie ludzi stale udoskonalanych towarów i usług po przystępnych cenach, bez naruszania zasad zrównoważonego rozwoju i w sposób, który prowadzi do tworzenia miejsc pracy oraz wartości gospodarczej” (3).

| 3.5 | W ramach inicjatywy „Changing Pace” wskazano średnio- i długoterminowe megatrendy globalne, kierunki polityki publicznej i cele, a także przedstawiono punkt widzenia przedsiębiorstw na temat wariantów politycznych. W rozdziale „People’s values” jasno omówiono, na czym polega odpowiedzialność obywateli i konsumentów. |
| --- | --- |

3.5

W ramach inicjatywy „Changing Pace” wskazano średnio- i długoterminowe megatrendy globalne, kierunki polityki publicznej i cele, a także przedstawiono punkt widzenia przedsiębiorstw na temat wariantów politycznych. W rozdziale „People’s values” jasno omówiono, na czym polega odpowiedzialność obywateli i konsumentów.

| 3.6 | Istnieje wyraźny rozdźwięk między powszechnie przyjętymi analizami a celami, które rządy w rzeczywistości realizują. Obecny kryzys będzie prawdopodobnie nadmiernym obciążeniem dla gospodarki europejskiej, gdyż wiele przedsiębiorstw musi dostosować swą zdolność produkcyjną do malejącego popytu w świecie zachodnim i – jak się wydaje – w Chinach i Japonii. |
| --- | --- |

3.6

Istnieje wyraźny rozdźwięk między powszechnie przyjętymi analizami a celami, które rządy w rzeczywistości realizują. Obecny kryzys będzie prawdopodobnie nadmiernym obciążeniem dla gospodarki europejskiej, gdyż wiele przedsiębiorstw musi dostosować swą zdolność produkcyjną do malejącego popytu w świecie zachodnim i – jak się wydaje – w Chinach i Japonii.

| 3.7 | UE odgrywa wiodącą rolę w przeciwdziałaniu zmianie klimatu i rozwoju efektywności energetycznej dzięki przyjęciu protokołu z Kioto i wdrożeniu przepisów prawnych. Jednocześnie inne główne podmioty na świecie nie przyjęły jeszcze porównywalnych zasad, a tym bardziej wiążącego ustawodawstwa. Ta niezrównoważona i niezadowalająca sytuacja nadal trwa pomimo ostatnich konferencji ONZ. Niejasna dla przemysłu UE sytuacja powoduje niepewność i niepokój pracowników zainteresowanych przedsiębiorstw. Niezbędne jest dobrze skoordynowane i wyważone podejście oparte na współpracy między podmiotami publicznymi i prywatnymi. |
| --- | --- |

3.7

UE odgrywa wiodącą rolę w przeciwdziałaniu zmianie klimatu i rozwoju efektywności energetycznej dzięki przyjęciu protokołu z Kioto i wdrożeniu przepisów prawnych. Jednocześnie inne główne podmioty na świecie nie przyjęły jeszcze porównywalnych zasad, a tym bardziej wiążącego ustawodawstwa. Ta niezrównoważona i niezadowalająca sytuacja nadal trwa pomimo ostatnich konferencji ONZ. Niejasna dla przemysłu UE sytuacja powoduje niepewność i niepokój pracowników zainteresowanych przedsiębiorstw. Niezbędne jest dobrze skoordynowane i wyważone podejście oparte na współpracy między podmiotami publicznymi i prywatnymi.

| 3.8 | Przedsiębiorstwa przeprowadzają obecnie racjonalizację. Chociaż technologia, innowacja i silne łańcuchy wartości zapewniają dobre wyniki, towarzyszą im szkodliwe skutki dla przedsiębiorstw i zatrudnienia. Stopa bezrobocia osiągnęła nienotowany dotąd poziom w całej Europie, a zatrudnienie wśród młodzieży jest prawie wszędzie powodem do niepokoju. Pilnie potrzebne jest stworzenie nowych perspektyw. |
| --- | --- |

3.8

Przedsiębiorstwa przeprowadzają obecnie racjonalizację. Chociaż technologia, innowacja i silne łańcuchy wartości zapewniają dobre wyniki, towarzyszą im szkodliwe skutki dla przedsiębiorstw i zatrudnienia. Stopa bezrobocia osiągnęła nienotowany dotąd poziom w całej Europie, a zatrudnienie wśród młodzieży jest prawie wszędzie powodem do niepokoju. Pilnie potrzebne jest stworzenie nowych perspektyw.

| 3.9 | Kryzys na europejskim rynku pracy wpływa na perspektywy realizacji ambitnej polityki przeciwdziałania zmianie klimatu. Masowe zwolnienia w przemyśle, a także niewielki dostęp młodych ludzi do rynku pracy lub wręcz brak takiego dostępu utrudniają przepływ wiedzy i know-how, które są niezbędne do przestawienia się na gospodarkę niskoemisyjną. |
| --- | --- |

3.9

Kryzys na europejskim rynku pracy wpływa na perspektywy realizacji ambitnej polityki przeciwdziałania zmianie klimatu. Masowe zwolnienia w przemyśle, a także niewielki dostęp młodych ludzi do rynku pracy lub wręcz brak takiego dostępu utrudniają przepływ wiedzy i know-how, które są niezbędne do przestawienia się na gospodarkę niskoemisyjną.

| 3.10 | Z drugiej strony, powszechna świadomość zmiany klimatu i innych wyzwań stwarza nowe możliwości. Przedsiębiorstwa europejskie zaczynają stopniowo uwzględniać ten program w swoich strategiach i starają się uzyskać przewagę konkurencyjną. Podobny rozwój sytuacji można zaobserwować wśród wiodących przedsiębiorstw w USA, Japonii, a nawet w krajach wschodzących, takich jak Chiny. W wielu europejskich przedsiębiorstwach, od kadry kierowniczej po załogę fabryki, panuje przekonanie, że zmiany te odniosą skutek, prowadząc do sytuacji korzystnej dla wszystkich. Najciekawsze wyniki uzyskano dzięki procesowi „od kołyski po kołyskę” oraz rozwojowi gospodarki obiegowej wykorzystującej skromne zasoby i materiały. |
| --- | --- |

3.10

Z drugiej strony, powszechna świadomość zmiany klimatu i innych wyzwań stwarza nowe możliwości. Przedsiębiorstwa europejskie zaczynają stopniowo uwzględniać ten program w swoich strategiach i starają się uzyskać przewagę konkurencyjną. Podobny rozwój sytuacji można zaobserwować wśród wiodących przedsiębiorstw w USA, Japonii, a nawet w krajach wschodzących, takich jak Chiny. W wielu europejskich przedsiębiorstwach, od kadry kierowniczej po załogę fabryki, panuje przekonanie, że zmiany te odniosą skutek, prowadząc do sytuacji korzystnej dla wszystkich. Najciekawsze wyniki uzyskano dzięki procesowi „od kołyski po kołyskę” oraz rozwojowi gospodarki obiegowej wykorzystującej skromne zasoby i materiały.

| 3.11 | Podsumowując, EKES nalega na skuteczną koordynację analiz, stanowisk i programów zainteresowanych stron z sektora publicznego i prywatnego. Na wielu szczeblach – światowym, europejskim, krajowym i regionalnym – ma to kluczowe znaczenie dla utrzymania konkurencyjności gospodarki europejskiej, a także zapewnienia zrównoważonego rozwoju i innowacji społecznych. Rozwiązaniem jest technologia i innowacja, a także dbałość o uaktualnione kompetencje, umiejętności i zarządzanie. |
| --- | --- |

3.11

Podsumowując, EKES nalega na skuteczną koordynację analiz, stanowisk i programów zainteresowanych stron z sektora publicznego i prywatnego. Na wielu szczeblach – światowym, europejskim, krajowym i regionalnym – ma to kluczowe znaczenie dla utrzymania konkurencyjności gospodarki europejskiej, a także zapewnienia zrównoważonego rozwoju i innowacji społecznych. Rozwiązaniem jest technologia i innowacja, a także dbałość o uaktualnione kompetencje, umiejętności i zarządzanie.

4.   Inicjatywy i praktyki przedsiębiorstw

| 4.1 | W ramach swej kultury korporacyjnej, polityki społecznej odpowiedzialności i procesów zarządzania ryzykiem przedsiębiorstwa coraz częściej uwzględniają cele rozwoju zrównoważonego. Podobnie jak na szczeblu światowym szereg wiodących przedsiębiorstw przyjęło zasady „Changing pace” (4), na szczeblu sektorowym i na szczeblu przedsiębiorstw w Europie realizuje się pokrewne inicjatywy. |
| --- | --- |

4.1

W ramach swej kultury korporacyjnej, polityki społecznej odpowiedzialności i procesów zarządzania ryzykiem przedsiębiorstwa coraz częściej uwzględniają cele rozwoju zrównoważonego. Podobnie jak na szczeblu światowym szereg wiodących przedsiębiorstw przyjęło zasady „Changing pace” (4), na szczeblu sektorowym i na szczeblu przedsiębiorstw w Europie realizuje się pokrewne inicjatywy.

| 4.2 | Trend ten rozpowszechnia się z różną szybkością w poszczególnych sektorach i przedsiębiorstwach. Wiele wysiłku i czasu wymaga wprowadzenie nowego sposobu myślenia, który sprzyjałby na nowo zdefiniowanym celom, zwłaszcza w okresie spowolnionego wzrostu. Szersze trendy społeczne, wyrażane przez organizacje pozarządowe i przez krytycznie nastawionych konsumentów, również przyczyniają się do nowego podejścia i do nowych metod. |
| --- | --- |

4.2

Trend ten rozpowszechnia się z różną szybkością w poszczególnych sektorach i przedsiębiorstwach. Wiele wysiłku i czasu wymaga wprowadzenie nowego sposobu myślenia, który sprzyjałby na nowo zdefiniowanym celom, zwłaszcza w okresie spowolnionego wzrostu. Szersze trendy społeczne, wyrażane przez organizacje pozarządowe i przez krytycznie nastawionych konsumentów, również przyczyniają się do nowego podejścia i do nowych metod.

| 4.3 | O rozwoju tym mówią badania Komisji i ekspertów. W zeszłym roku w sprawozdaniu stwierdzono: „Jeżeli chodzi o ogólną zgodność przemysłu UE z zasadami ochrony środowiska, w ciągu ostatnich dwóch dziesięcioleci poczyniono znaczne postępy w kierunku oddzielenia wzrostu gospodarczego od wpływu na środowisko, przy czym dużą rolę w tym procesie odegrały bardziej zrównoważony rozwój i efektywne gospodarowanie zasobami w przemyśle” (5). |
| --- | --- |

4.3

O rozwoju tym mówią badania Komisji i ekspertów. W zeszłym roku w sprawozdaniu stwierdzono: „Jeżeli chodzi o ogólną zgodność przemysłu UE z zasadami ochrony środowiska, w ciągu ostatnich dwóch dziesięcioleci poczyniono znaczne postępy w kierunku oddzielenia wzrostu gospodarczego od wpływu na środowisko, przy czym dużą rolę w tym procesie odegrały bardziej zrównoważony rozwój i efektywne gospodarowanie zasobami w przemyśle” (5).

| 4.4 | Z myślą o zwiększeniu przyszłej odporności przedsiębiorstw dyrektorzy generalni i rady zarządu często angażują się w takie procesy, przyjmując na siebie bezpośrednią odpowiedzialność, która zapewnia lepszą strukturę i ukierunkowanie przedsiębiorstw. W sieci WBCSD powszechne jest osobiste zaangażowanie. Przedsiębiorstwa w różnych krajach idą za tym przykładem. Powiązanie przedsiębiorstw ze zrównoważonym rozwojem jest coraz bardziej widoczne i odczuwalne. |
| --- | --- |

4.4

Z myślą o zwiększeniu przyszłej odporności przedsiębiorstw dyrektorzy generalni i rady zarządu często angażują się w takie procesy, przyjmując na siebie bezpośrednią odpowiedzialność, która zapewnia lepszą strukturę i ukierunkowanie przedsiębiorstw. W sieci WBCSD powszechne jest osobiste zaangażowanie. Przedsiębiorstwa w różnych krajach idą za tym przykładem. Powiązanie przedsiębiorstw ze zrównoważonym rozwojem jest coraz bardziej widoczne i odczuwalne.

| 4.5 | Europejskie przedsiębiorstwa podejmują wiele inicjatyw w celu powiązania celów ochrony środowiska z odpornością gospodarczą. Proces, który został zapoczątkowany w Europie Północnej, przybiera na sile i stopniowo rozpowszechnia się na całym kontynencie. Cele poszczególnych przedsiębiorstw wyrażane są w deklaracjach misji i projektach, a także w ramach współpracy z pracownikami akademickimi, organizacjami pozarządowymi, partnerami społecznymi itp. Do organizacji krajowych należą:






  — | Unternehmensnetzwerk: der Ulmer Initiativkreis Nachhaltige Wirtschaftsentwicklung w Niemczech, powstała w 1992 r.; |
| --- | --- | --- |

4.5

Europejskie przedsiębiorstwa podejmują wiele inicjatyw w celu powiązania celów ochrony środowiska z odpornością gospodarczą. Proces, który został zapoczątkowany w Europie Północnej, przybiera na sile i stopniowo rozpowszechnia się na całym kontynencie. Cele poszczególnych przedsiębiorstw wyrażane są w deklaracjach misji i projektach, a także w ramach współpracy z pracownikami akademickimi, organizacjami pozarządowymi, partnerami społecznymi itp. Do organizacji krajowych należą:

—

Unternehmensnetzwerk: der Ulmer Initiativkreis Nachhaltige Wirtschaftsentwicklung w Niemczech, powstała w 1992 r.;

| — | Entreprises pour l’Environnement we Francji, francuski partner w WBCSD składający się z 40 dużych przedsiębiorstw; w kolejną inicjatywę w ramach Mouvement des Entreprises de France (MEDEF) zaangażowanych jest 250 przedsiębiorstw, które przyjęły na siebie zobowiązania na rzecz Rio+20; |
| --- | --- |

—

Entreprises pour l’Environnement we Francji, francuski partner w WBCSD składający się z 40 dużych przedsiębiorstw; w kolejną inicjatywę w ramach Mouvement des Entreprises de France (MEDEF) zaangażowanych jest 250 przedsiębiorstw, które przyjęły na siebie zobowiązania na rzecz Rio+20;

| — | w podobnym duchu, w ramach projektu Księcia Walii Accounting for Sustainability, działa grupa brytyjskich przedsiębiorstw; |
| --- | --- |

—

w podobnym duchu, w ramach projektu Księcia Walii Accounting for Sustainability, działa grupa brytyjskich przedsiębiorstw;

| — | do powstałej w 2012 r. koalicji Dutch Sustainable Growth Coalition należy siedem wiodących przedsiębiorstw z różnych sektorów przedsiębiorczości w ramach stowarzyszenia pracodawców VNO-NCW; zajmuje się ona określaniem celów, praktyk i metod pracy nad długoterminowym trwałym wzrostem gospodarczym, włączając w to łańcuchy wartości na wyższym i niższym szczeblu produkcji; |
| --- | --- |

—

do powstałej w 2012 r. koalicji Dutch Sustainable Growth Coalition należy siedem wiodących przedsiębiorstw z różnych sektorów przedsiębiorczości w ramach stowarzyszenia pracodawców VNO-NCW; zajmuje się ona określaniem celów, praktyk i metod pracy nad długoterminowym trwałym wzrostem gospodarczym, włączając w to łańcuchy wartości na wyższym i niższym szczeblu produkcji;

| — | stowarzyszenie UK Sustainable Investment and Finance Association zapoczątkowało niedawno inicjatywę mającą na celu zachęcenie przedsiębiorstw i właścicieli aktywów do długoterminowych inwestycji; w listopadzie 2012 r. w Londynie zorganizowano Banking Environment Initiative Forum 2012, pierwszą coroczną konferencję dla światowych banków i przedsiębiorstw działających na rzecz zrównoważonych inwestycji. |
| --- | --- |

—

stowarzyszenie UK Sustainable Investment and Finance Association zapoczątkowało niedawno inicjatywę mającą na celu zachęcenie przedsiębiorstw i właścicieli aktywów do długoterminowych inwestycji; w listopadzie 2012 r. w Londynie zorganizowano Banking Environment Initiative Forum 2012, pierwszą coroczną konferencję dla światowych banków i przedsiębiorstw działających na rzecz zrównoważonych inwestycji.

| 4.6 | Wciąż istnieją znaczne różnice w podejściu, wynikające z etapu rozwoju gospodarczego i ze stopnia, w jakim gospodarki krajowe i B+R powiązane są z rozwojem sytuacji poza kontekstem krajowym i europejskim. W najbliższej przyszłości przedsiębiorstwa w całej Europie będą działać w tych samych globalnych ramach, co będzie wymagać podobnego podejścia i podobnych rozwiązań. Za pomocą zarządzania, a także kształcenia i szkolenia, trzeba będzie się przygotować do tej nowej sytuacji. |
| --- | --- |

4.6

Wciąż istnieją znaczne różnice w podejściu, wynikające z etapu rozwoju gospodarczego i ze stopnia, w jakim gospodarki krajowe i B+R powiązane są z rozwojem sytuacji poza kontekstem krajowym i europejskim. W najbliższej przyszłości przedsiębiorstwa w całej Europie będą działać w tych samych globalnych ramach, co będzie wymagać podobnego podejścia i podobnych rozwiązań. Za pomocą zarządzania, a także kształcenia i szkolenia, trzeba będzie się przygotować do tej nowej sytuacji.

| 4.7 | Można wskazać pewne wspólne elementy:






  — | Międzynarodowe negocjacje polityczne przynoszą wciąż niewiele wymiernych wyników ze względu na różne poglądy polityczne, praktyki i trudności społeczno-gospodarcze. Natomiast w środowisku biznesu, zwłaszcza świata zachodniego, przyjmuje się nowe podejście. |
| --- | --- | --- |

4.7

Można wskazać pewne wspólne elementy:

—

Międzynarodowe negocjacje polityczne przynoszą wciąż niewiele wymiernych wyników ze względu na różne poglądy polityczne, praktyki i trudności społeczno-gospodarcze. Natomiast w środowisku biznesu, zwłaszcza świata zachodniego, przyjmuje się nowe podejście.

| — | Widać ostatnio tendencję kadry zarządzającej do zaangażowania i zaangażowanego przywództwa, co prowadzi do większej koncentracji na zarządzaniu. Zrównoważone rozwiązania stają się coraz większym priorytetem w rozmowach wewnętrznych i procedurach przedsiębiorstw. Jest to nowy etap wymagający zmiany modeli biznesowych, kształcenia i planowania kariery zawodowej, a także mentalności pracowników we wszystkich przedsiębiorstwach. |
| --- | --- |

—

Widać ostatnio tendencję kadry zarządzającej do zaangażowania i zaangażowanego przywództwa, co prowadzi do większej koncentracji na zarządzaniu. Zrównoważone rozwiązania stają się coraz większym priorytetem w rozmowach wewnętrznych i procedurach przedsiębiorstw. Jest to nowy etap wymagający zmiany modeli biznesowych, kształcenia i planowania kariery zawodowej, a także mentalności pracowników we wszystkich przedsiębiorstwach.

| — | Przedsiębiorstwa przestawiają się na bardziej długofalowe podejście, nie porzucając skutecznego podejścia krótkoterminowego. |
| --- | --- |

—

Przedsiębiorstwa przestawiają się na bardziej długofalowe podejście, nie porzucając skutecznego podejścia krótkoterminowego.

| — | Częścią tego procesu są często dostawcy i klienci. |
| --- | --- |

—

Częścią tego procesu są często dostawcy i klienci.

| — | Oprócz tradycyjnych zainteresowanych stron, takich jak pracownicy i partnerzy społeczni, coraz częściej prowadzi się również rozmowy z organizacjami pozarządowymi, a klienci stają się coraz istotniejszym czynnikiem. |
| --- | --- |

—

Oprócz tradycyjnych zainteresowanych stron, takich jak pracownicy i partnerzy społeczni, coraz częściej prowadzi się również rozmowy z organizacjami pozarządowymi, a klienci stają się coraz istotniejszym czynnikiem.

| — | Większą uwagę zwraca się na szkolenie zawodowe i uczenie się przez całe życie, a także naukę na uczelniach wyższych i w szkołach biznesu. Młodych pracowników przyciąga to nowe podejście, które ułatwia również dostęp do rynku pracy. |
| --- | --- |

—

Większą uwagę zwraca się na szkolenie zawodowe i uczenie się przez całe życie, a także naukę na uczelniach wyższych i w szkołach biznesu. Młodych pracowników przyciąga to nowe podejście, które ułatwia również dostęp do rynku pracy.

| — | Trendy te należy postrzegać w świetle celów publicznych, które wytyczono w zakresie zrównoważonego rozwoju i europejskiej konkurencyjności. |
| --- | --- |

—

Trendy te należy postrzegać w świetle celów publicznych, które wytyczono w zakresie zrównoważonego rozwoju i europejskiej konkurencyjności.

5.   Zrównoważone strategie rozwoju niskoemisyjnego

| 5.1 | Strategie rozwoju niskoemisyjnego będą odgrywać główną rolę w propagowaniu zrównoważonego wzrostu. Wiążą się one również z polityką przemysłową UE. |
| --- | --- |

5.1

Strategie rozwoju niskoemisyjnego będą odgrywać główną rolę w propagowaniu zrównoważonego wzrostu. Wiążą się one również z polityką przemysłową UE.

| 5.2 | Przemysł europejski musi obecnie realizować wiele złożonych celów politycznych i stosować szeroki zakres złożonych instrumentów na szczeblu europejskim, krajowym i nawet lokalnym, koncentrując się na zmniejszeniu emisji CO2, a także na energii odnawialnej i efektywności energetycznej. Cele i instrumenty są czasami niejasne i nieodpowiednio zintegrowane, a także się powielają. By być skutecznym i opłacalnym, przemysł wymaga prostszej, a także bardziej przewidywalnej i zintegrowanej polityki. |
| --- | --- |

5.2

Przemysł europejski musi obecnie realizować wiele złożonych celów politycznych i stosować szeroki zakres złożonych instrumentów na szczeblu europejskim, krajowym i nawet lokalnym, koncentrując się na zmniejszeniu emisji CO2, a także na energii odnawialnej i efektywności energetycznej. Cele i instrumenty są czasami niejasne i nieodpowiednio zintegrowane, a także się powielają. By być skutecznym i opłacalnym, przemysł wymaga prostszej, a także bardziej przewidywalnej i zintegrowanej polityki.

| 5.3 | Proces przestawiania się na zrównoważoną gospodarkę niskoemisyjną zachodzi głównie dzięki wysiłkom na rzecz ograniczenia kosztów w wyniku wzrostu cen ropy i energii, który nastąpił przed rozwinięciem się kultury ochrony środowiska w obawie przed konsekwencjami (faktycznymi lub oczekiwanymi) zmiany klimatu związanej z emisją gazów cieplarnianych. |
| --- | --- |

5.3

Proces przestawiania się na zrównoważoną gospodarkę niskoemisyjną zachodzi głównie dzięki wysiłkom na rzecz ograniczenia kosztów w wyniku wzrostu cen ropy i energii, który nastąpił przed rozwinięciem się kultury ochrony środowiska w obawie przed konsekwencjami (faktycznymi lub oczekiwanymi) zmiany klimatu związanej z emisją gazów cieplarnianych.

| 5.4 | Zdaniem EKES-u spójne ramy UE na rzecz pewniejszych, a także bardziej konkurencyjnych i niskoemisyjnych dostaw energii, konsekwentnie wdrożone w państwach członkowskich, powinny się składać z czterech głównych elementów:






  — | spójnej polityki energetycznej i klimatycznej dla sektorów objętych systemem handlu emisjami, opartym na naukowo udowodnionych wynikach; |
| --- | --- | --- |

5.4

Zdaniem EKES-u spójne ramy UE na rzecz pewniejszych, a także bardziej konkurencyjnych i niskoemisyjnych dostaw energii, konsekwentnie wdrożone w państwach członkowskich, powinny się składać z czterech głównych elementów:

—

spójnej polityki energetycznej i klimatycznej dla sektorów objętych systemem handlu emisjami, opartym na naukowo udowodnionych wynikach;

| — | wykorzystania potencjalnego wkładu sektorów nieobjętych systemem handlu emisjami; |
| --- | --- |

—

wykorzystania potencjalnego wkładu sektorów nieobjętych systemem handlu emisjami;

| — | silniejszego powiązania B+R z innowacją, a także z polityką energetyczną i klimatyczną; |
| --- | --- |

—

silniejszego powiązania B+R z innowacją, a także z polityką energetyczną i klimatyczną;

| — | infrastruktury energetycznej i przepisów, które umożliwiałyby wydajny przesył energii i inteligentne wykorzystanie sieci energetycznych wraz ze zaktualizowaną pojemnością magazynową i elastyczną kontrolą popytu. |
| --- | --- |

—

infrastruktury energetycznej i przepisów, które umożliwiałyby wydajny przesył energii i inteligentne wykorzystanie sieci energetycznych wraz ze zaktualizowaną pojemnością magazynową i elastyczną kontrolą popytu.

| 5.5 | System handlu emisjami UE będzie najistotniejszym instrumentem osiągnięcia celów w zakresie ograniczenia emisji gazów cieplarnianych w zharmonizowany i oszczędny sposób. Powinien zostać wprowadzony w oparciu o mechanizmy rynkowe. EKES odnotowuje, że konieczne jest wciąż rozwiązanie trzech kluczowych kwestii:






  — | System handlu emisjami powinien zapewniać przedsiębiorstwom długoterminową stabilność inwestycji, co obecnie nie ma miejsca. |
| --- | --- | --- |

5.5

System handlu emisjami UE będzie najistotniejszym instrumentem osiągnięcia celów w zakresie ograniczenia emisji gazów cieplarnianych w zharmonizowany i oszczędny sposób. Powinien zostać wprowadzony w oparciu o mechanizmy rynkowe. EKES odnotowuje, że konieczne jest wciąż rozwiązanie trzech kluczowych kwestii:

—

System handlu emisjami powinien zapewniać przedsiębiorstwom długoterminową stabilność inwestycji, co obecnie nie ma miejsca.

| — | Należy w Europie unikać kosztownej i szkodliwej inflacji prawa, zapewniając ścisłą koordynację podmiotów publicznych i prywatnych. |
| --- | --- |

—

Należy w Europie unikać kosztownej i szkodliwej inflacji prawa, zapewniając ścisłą koordynację podmiotów publicznych i prywatnych.

| — | System handlu emisjami powinien uwzględniać wahania pozycji konkurencyjnej przedsiębiorstw i sektorów. Kwestia ta będzie miała jeszcze bardziej krytyczne znaczenie, gdy wytyczone zostaną ambitniejsze cele i gdy inne podmioty międzynarodowe nie będą chętne czy też zdolne do wyznaczenia lub osiągnięcia zrównoważonych celów obniżenia emisji. Należy unikać oderwanych od siebie strategii europejskich, które przynoszą efekt przeciwny do zamierzonego dla inwestycji i zatrudnienia w globalnych sektorach. |
| --- | --- |

—

System handlu emisjami powinien uwzględniać wahania pozycji konkurencyjnej przedsiębiorstw i sektorów. Kwestia ta będzie miała jeszcze bardziej krytyczne znaczenie, gdy wytyczone zostaną ambitniejsze cele i gdy inne podmioty międzynarodowe nie będą chętne czy też zdolne do wyznaczenia lub osiągnięcia zrównoważonych celów obniżenia emisji. Należy unikać oderwanych od siebie strategii europejskich, które przynoszą efekt przeciwny do zamierzonego dla inwestycji i zatrudnienia w globalnych sektorach.

| 5.6 | Ponadto istnieje szeroki konsensus co do tego, że potrzebne są duże nakłady inwestycyjne na początku budowy infrastruktury publicznej, tzn. europejskiej sieci energetycznej. Kluczowe znaczenie będzie miało zaangażowanie podmiotów publicznych na rzecz zapewnienia wstępnych inwestycji i zwiększenia zaufania inwestorów prywatnych. Kwestię tę należy omówić w Radzie i powinna ona stanowić element inicjatywy UE na rzecz wzrostu. |
| --- | --- |

5.6

Ponadto istnieje szeroki konsensus co do tego, że potrzebne są duże nakłady inwestycyjne na początku budowy infrastruktury publicznej, tzn. europejskiej sieci energetycznej. Kluczowe znaczenie będzie miało zaangażowanie podmiotów publicznych na rzecz zapewnienia wstępnych inwestycji i zwiększenia zaufania inwestorów prywatnych. Kwestię tę należy omówić w Radzie i powinna ona stanowić element inicjatywy UE na rzecz wzrostu.

| 5.7 | Powinno to również złagodzić widoczną tendencję do delokalizacji niektórych sektorów działalności przemysłowej w Europie do innych regionów świata, pomimo faktu, że strategia „Europa 2020” i jej wdrażanie uwzględniają ryzyko ucieczki emisji. |
| --- | --- |

5.7

Powinno to również złagodzić widoczną tendencję do delokalizacji niektórych sektorów działalności przemysłowej w Europie do innych regionów świata, pomimo faktu, że strategia „Europa 2020” i jej wdrażanie uwzględniają ryzyko ucieczki emisji.

| 5.8 | Wszelkie propozycje poprawy strukturalnej systemu handlu emisjami powinny brać pod uwagę kwestie wspomniane w punktach 5.4 i 5.5. Obecna debata na temat dostosowania systemu handlu emisjami w niewystarczającym stopniu dotyczy rozwiązania tych problemów czy też zmiany systemu. Po 2020 r. zmiana wytycznych powinna doprowadzić do stabilnej ceny CO2, dzięki której uczestnicy rynku będą w stanie planować długofalowe decyzje inwestycyjne dotyczące rozwiązań niskoemisyjnych. Ulepszenie struktury systemu handlu emisjami sprawiłoby, że krótkoterminowa interwencja polityczna byłaby niepotrzebna. |
| --- | --- |

5.8

Wszelkie propozycje poprawy strukturalnej systemu handlu emisjami powinny brać pod uwagę kwestie wspomniane w punktach 5.4 i 5.5. Obecna debata na temat dostosowania systemu handlu emisjami w niewystarczającym stopniu dotyczy rozwiązania tych problemów czy też zmiany systemu. Po 2020 r. zmiana wytycznych powinna doprowadzić do stabilnej ceny CO2, dzięki której uczestnicy rynku będą w stanie planować długofalowe decyzje inwestycyjne dotyczące rozwiązań niskoemisyjnych. Ulepszenie struktury systemu handlu emisjami sprawiłoby, że krótkoterminowa interwencja polityczna byłaby niepotrzebna.

| 5.9 | Należy poprawić strukturę systemu handlu emisjami również w celu zwiększenia jego akceptacji przez pracowników i ogół społeczeństwa. O ile oczekuje się, że tradycyjne miejsca pracy szybko znikną, nie powstały jeszcze w pełni nowe zielone, niskoemisyjne miejsca pracy. Nadmiernie gwałtowne zmiany oznaczają, że przestawienie się na gospodarkę niskoemisyjną jest często postrzegane jako zagrożenie dla tradycyjnych obszarów produkcji. Na różnych szczeblach konieczny jest dialog społeczny mający na celu propagowanie przejrzystości i akceptacji przez zainteresowanych, a także rozpoczęcie programów kształcenia i przekwalifikowania dla wszystkich pracowników, tak by dostosować ich umiejętności do zmieniających się wymogów rynku pracy. |
| --- | --- |

5.9

Należy poprawić strukturę systemu handlu emisjami również w celu zwiększenia jego akceptacji przez pracowników i ogół społeczeństwa. O ile oczekuje się, że tradycyjne miejsca pracy szybko znikną, nie powstały jeszcze w pełni nowe zielone, niskoemisyjne miejsca pracy. Nadmiernie gwałtowne zmiany oznaczają, że przestawienie się na gospodarkę niskoemisyjną jest często postrzegane jako zagrożenie dla tradycyjnych obszarów produkcji. Na różnych szczeblach konieczny jest dialog społeczny mający na celu propagowanie przejrzystości i akceptacji przez zainteresowanych, a także rozpoczęcie programów kształcenia i przekwalifikowania dla wszystkich pracowników, tak by dostosować ich umiejętności do zmieniających się wymogów rynku pracy.

| 5.10 | Najistotniejsze jest, by nowa polityka B+R oraz polityka innowacji koncentrowały się na tworzeniu wartości w złożonych (międzynarodowych) łańcuchach wartości, których celem jest gospodarka niskoemisyjna. Należy poszerzyć obecne podejście do technologii. Zmiana klimatu, wyczerpywanie się strategicznych zasobów i związany z tym wzrost cen wymagają zmiany myślenia w sektorze energetycznym i surowcowym. Trzeba również wziąć pod uwagę proces nadrabiania zaległości w krajach wschodzących i rozwijających się, w tym transfer technologii. Rośnie popyt na zasoby, podczas gdy restrukturyzacja systemów energetycznych i bardziej efektywne użytkowanie zasobów są ryzykowne i bardzo kosztowne. Osiągnięcie sukcesu będzie również zależeć od różnych, ściśle ze sobą powiązanych sektorów przemysłu i dziedzin kompetencji. Wszystkie te czynniki pilnie wymagają spójnego podejścia do technologii w UE (6), któremu sprzyjałyby konsekwentne decyzje polityczne. |
| --- | --- |

5.10

Najistotniejsze jest, by nowa polityka B+R oraz polityka innowacji koncentrowały się na tworzeniu wartości w złożonych (międzynarodowych) łańcuchach wartości, których celem jest gospodarka niskoemisyjna. Należy poszerzyć obecne podejście do technologii. Zmiana klimatu, wyczerpywanie się strategicznych zasobów i związany z tym wzrost cen wymagają zmiany myślenia w sektorze energetycznym i surowcowym. Trzeba również wziąć pod uwagę proces nadrabiania zaległości w krajach wschodzących i rozwijających się, w tym transfer technologii. Rośnie popyt na zasoby, podczas gdy restrukturyzacja systemów energetycznych i bardziej efektywne użytkowanie zasobów są ryzykowne i bardzo kosztowne. Osiągnięcie sukcesu będzie również zależeć od różnych, ściśle ze sobą powiązanych sektorów przemysłu i dziedzin kompetencji. Wszystkie te czynniki pilnie wymagają spójnego podejścia do technologii w UE (6), któremu sprzyjałyby konsekwentne decyzje polityczne.

| 5.11 | Zintegrowane podejście wykracza poza etap produkcji i ma na celu poprawę efektów działalności środowiskowej na każdym z etapów cyklu życia, tzn. na etapie projektowania, pozyskiwania surowców, montażu, dystrybucji i unieszkodliwiania. Podmioty publiczne i prywatne muszą omawiać zintegrowaną politykę produktową, którą należy dokładnie określić w celu uniknięcia nadmiernej regulacji. Do dostępnych narzędzi należą w stosownych wypadkach porozumienia między producentami i rządami lub UE w sprawie oznakowań ekologicznych, etykietowania ekologicznego, ekoprojektów, zakazów stosowania substancji i oznakowań śladu ekologicznego. By być skuteczne, oznakowania muszą zawierać odpowiednie i wiarygodne informacje dla konsumentów, między innymi zgodnie z dyrektywą w sprawie nieuczciwych praktyk handlowych, którą należy odpowiednio wdrożyć. |
| --- | --- |

5.11

Zintegrowane podejście wykracza poza etap produkcji i ma na celu poprawę efektów działalności środowiskowej na każdym z etapów cyklu życia, tzn. na etapie projektowania, pozyskiwania surowców, montażu, dystrybucji i unieszkodliwiania. Podmioty publiczne i prywatne muszą omawiać zintegrowaną politykę produktową, którą należy dokładnie określić w celu uniknięcia nadmiernej regulacji. Do dostępnych narzędzi należą w stosownych wypadkach porozumienia między producentami i rządami lub UE w sprawie oznakowań ekologicznych, etykietowania ekologicznego, ekoprojektów, zakazów stosowania substancji i oznakowań śladu ekologicznego. By być skuteczne, oznakowania muszą zawierać odpowiednie i wiarygodne informacje dla konsumentów, między innymi zgodnie z dyrektywą w sprawie nieuczciwych praktyk handlowych, którą należy odpowiednio wdrożyć.

| 5.12 | Duże wydatki na podstawowe i stosowane B+R są również niezbędnym warunkiem zapewnienia pewnych, konkurencyjnych w skali świata, przystępnych cenowo i efektywnych dostaw energii dla Europy, gwarantowanych przez wydajną infrastrukturę energetyczną i odpowiednie przepisy (7). |
| --- | --- |

5.12

Duże wydatki na podstawowe i stosowane B+R są również niezbędnym warunkiem zapewnienia pewnych, konkurencyjnych w skali świata, przystępnych cenowo i efektywnych dostaw energii dla Europy, gwarantowanych przez wydajną infrastrukturę energetyczną i odpowiednie przepisy (7).

| 5.13 | Innowacja systemów ponad granicami sektorowymi oraz zintegrowane łańcuchy tworzenia wartości wpływają na przedsiębiorstwa, wziąwszy pod uwagę, że w dłuższej perspektywie należy obniżyć emisje z opartych na paliwach kopalnych światowych systemów energetycznych, a niedobór surowców będzie wymagać gospodarki oszczędnej pod względem zasobów. Zrównoważony rozwój zyskuje stopniowo na znaczeniu na wszystkich rynkach. Zaciera on tradycyjne granice między sektorami i prowadzi do nowych łańcuchów tworzenia wartości. |
| --- | --- |

5.13

Innowacja systemów ponad granicami sektorowymi oraz zintegrowane łańcuchy tworzenia wartości wpływają na przedsiębiorstwa, wziąwszy pod uwagę, że w dłuższej perspektywie należy obniżyć emisje z opartych na paliwach kopalnych światowych systemów energetycznych, a niedobór surowców będzie wymagać gospodarki oszczędnej pod względem zasobów. Zrównoważony rozwój zyskuje stopniowo na znaczeniu na wszystkich rynkach. Zaciera on tradycyjne granice między sektorami i prowadzi do nowych łańcuchów tworzenia wartości.

| 5.14 | Obecna debata zachęca również do podejmowania coraz większej liczby inicjatyw oddolnych w przedsiębiorstwach. Zarówno duże przedsiębiorstwa, jak i MŚP opracowują niskoemisyjne strategie i modele biznesowe dla całego łańcucha wartości. Antycypowanie przyszłych wymogów energetycznych przyniesie również przewagę konkurencyjną, co wymaga odpowiednich przepisów. Wewnętrzne opracowywanie nowatorskich pomysłów i procesów innowacji w produkcji i organizacji, od kadry zarządzającej po załogę fabryki, staje się stałą praktyką w wielu przedsiębiorstwach. |
| --- | --- |

5.14

Obecna debata zachęca również do podejmowania coraz większej liczby inicjatyw oddolnych w przedsiębiorstwach. Zarówno duże przedsiębiorstwa, jak i MŚP opracowują niskoemisyjne strategie i modele biznesowe dla całego łańcucha wartości. Antycypowanie przyszłych wymogów energetycznych przyniesie również przewagę konkurencyjną, co wymaga odpowiednich przepisów. Wewnętrzne opracowywanie nowatorskich pomysłów i procesów innowacji w produkcji i organizacji, od kadry zarządzającej po załogę fabryki, staje się stałą praktyką w wielu przedsiębiorstwach.

| 5.15 | Można wymienić następujące przykłady: |
| --- | --- |

5.15

Można wymienić następujące przykłady:

| 5.15.1 | Zważywszy, że środowisko zbudowane składa się na znaczną część końcowego zapotrzebowania na energię, zużycie energii ze źródeł kopalnych można znacznie ograniczyć w opłacalny sposób, poprawiając charakterystykę energetyczną nowych i starych budynków, między innymi poprzez izolację i lepsze techniki ogrzewania. Innym przykładem są projekty przedsiębiorstw i gmin polegające na budowie infrastruktury przesyłu energii oraz na przesyle produkowanej lokalnie zrównoważonej energii. Te aspekty, wraz z ich szczególnym kontekstem, zostaną omówione w oddzielnej opinii EKES-u (8). |
| --- | --- |

5.15.1

Zważywszy, że środowisko zbudowane składa się na znaczną część końcowego zapotrzebowania na energię, zużycie energii ze źródeł kopalnych można znacznie ograniczyć w opłacalny sposób, poprawiając charakterystykę energetyczną nowych i starych budynków, między innymi poprzez izolację i lepsze techniki ogrzewania. Innym przykładem są projekty przedsiębiorstw i gmin polegające na budowie infrastruktury przesyłu energii oraz na przesyle produkowanej lokalnie zrównoważonej energii. Te aspekty, wraz z ich szczególnym kontekstem, zostaną omówione w oddzielnej opinii EKES-u (8).

| 5.15.2 | Stowarzyszenie Eurocoal proponuje trójstopniową strategię czystego węgla odzwierciedlającą wyniki planu działania w dziedzinie energii na rok 2050 i obejmującą: wprowadzenie najnowocześniejszej technologii w energetyce węglowej i tym samym obniżenie emisji, rozwój wydajnej i elastycznej technologii następnej generacji, a także demonstrację i instalację technologii wychwytywania i składowania CO2 (CCS) oraz przesyłu CO2 wraz z CCS dla innych paliw i sektorów. Można także zwiększyć możliwości eksportu technologii czystego węgla z UE. |
| --- | --- |

5.15.2

Stowarzyszenie Eurocoal proponuje trójstopniową strategię czystego węgla odzwierciedlającą wyniki planu działania w dziedzinie energii na rok 2050 i obejmującą: wprowadzenie najnowocześniejszej technologii w energetyce węglowej i tym samym obniżenie emisji, rozwój wydajnej i elastycznej technologii następnej generacji, a także demonstrację i instalację technologii wychwytywania i składowania CO2 (CCS) oraz przesyłu CO2 wraz z CCS dla innych paliw i sektorów. Można także zwiększyć możliwości eksportu technologii czystego węgla z UE.

| 5.15.3 | Przemysł związany z leśnictwem, który opiera się na surowcach odnawialnych i wykorzystuje energię odnawialną, jest bardzo proaktywny. By zapewnić jego sukces, niezbędny jest pakiet dotyczący polityki dla poszczególnych sektorów, w tym B+R mający na celu wprowadzenie na rynek przełomowych technologii i nowych produktów. Trzeba zapewnić odpowiednią równowagę między surowcami a ich wykorzystaniem w celach energetycznych. Polityka musi odpowiadać innowacjom na świecie, innym obszarom polityki, a także cyklom inwestycji przemysłowych. |
| --- | --- |

5.15.3

Przemysł związany z leśnictwem, który opiera się na surowcach odnawialnych i wykorzystuje energię odnawialną, jest bardzo proaktywny. By zapewnić jego sukces, niezbędny jest pakiet dotyczący polityki dla poszczególnych sektorów, w tym B+R mający na celu wprowadzenie na rynek przełomowych technologii i nowych produktów. Trzeba zapewnić odpowiednią równowagę między surowcami a ich wykorzystaniem w celach energetycznych. Polityka musi odpowiadać innowacjom na świecie, innym obszarom polityki, a także cyklom inwestycji przemysłowych.

| 5.15.4 | Podejmowane są obecnie inicjatywy przekrojowe. Trzeba zapewnić pierwszoplanowe potraktowanie partnerstw publiczno-prywatnych, takich jak m.in. SPIRE (Sustainable Process Industry through Resource and Energy Efficiency) i EMIRI (Energy Materials Industrial Research Initiative), a także ich odpowiednie finansowanie w ramach programu „Horyzont 2020”. |
| --- | --- |

5.15.4

Podejmowane są obecnie inicjatywy przekrojowe. Trzeba zapewnić pierwszoplanowe potraktowanie partnerstw publiczno-prywatnych, takich jak m.in. SPIRE (Sustainable Process Industry through Resource and Energy Efficiency) i EMIRI (Energy Materials Industrial Research Initiative), a także ich odpowiednie finansowanie w ramach programu „Horyzont 2020”.

| 5.16 | Obecnie na szczeblu UE wiele innych sektorów opracowuje długoterminowe plany działania dotyczące przejścia na gospodarkę niskoemisyjną. |
| --- | --- |

5.16

Obecnie na szczeblu UE wiele innych sektorów opracowuje długoterminowe plany działania dotyczące przejścia na gospodarkę niskoemisyjną.

| 5.17 | Przestawienie się Europy na biogospodarkę będzie również częścią rozwiązania, stanowiąc istotny krok w rozwoju gospodarki niskoemisyjnej. Przedsiębiorstwa opracowują nowe bioprodukty i rozwiązania, które odpowiadają coraz większym oczekiwaniom i coraz bardziej wymagającym specyfikacjom. |
| --- | --- |

5.17

Przestawienie się Europy na biogospodarkę będzie również częścią rozwiązania, stanowiąc istotny krok w rozwoju gospodarki niskoemisyjnej. Przedsiębiorstwa opracowują nowe bioprodukty i rozwiązania, które odpowiadają coraz większym oczekiwaniom i coraz bardziej wymagającym specyfikacjom.

6.   UE, rządy i zainteresowane strony

| 6.1 | Takim procesom jak te opisane powyżej muszą towarzyszyć odpowiednie ramy i warunki technologiczne, gospodarcze i społeczne. Należą do nich ukierunkowane programy badawcze i inwestycyjne w przedsiębiorstwach oraz odpowiednio dostosowany dialog zarówno na szczeblu sektorów, jak i przedsiębiorstw, z udziałem władz publicznych – krajowych i unijnych – oraz szeregu zainteresowanych stron. |
| --- | --- |

6.1

Takim procesom jak te opisane powyżej muszą towarzyszyć odpowiednie ramy i warunki technologiczne, gospodarcze i społeczne. Należą do nich ukierunkowane programy badawcze i inwestycyjne w przedsiębiorstwach oraz odpowiednio dostosowany dialog zarówno na szczeblu sektorów, jak i przedsiębiorstw, z udziałem władz publicznych – krajowych i unijnych – oraz szeregu zainteresowanych stron.

| 6.2 | By wesprzeć inicjatywę na rzecz wzrostu, UE i państwa członkowskie powinny rozważyć wykorzystanie obecnie niespożytkowanych lub całkowicie nowych środków jako źródła finansowania pilnych działań. Siódmy i ósmy program ramowy powinny sprzyjać przełomowym technologiom i innowacyjnym projektom, a EBI powinien również odgrywać rolę pomocniczą. Ponadto EKES zaleca omówienie ulg podatkowych jako ewentualnego instrumentu w tym zakresie. |
| --- | --- |

6.2

By wesprzeć inicjatywę na rzecz wzrostu, UE i państwa członkowskie powinny rozważyć wykorzystanie obecnie niespożytkowanych lub całkowicie nowych środków jako źródła finansowania pilnych działań. Siódmy i ósmy program ramowy powinny sprzyjać przełomowym technologiom i innowacyjnym projektom, a EBI powinien również odgrywać rolę pomocniczą. Ponadto EKES zaleca omówienie ulg podatkowych jako ewentualnego instrumentu w tym zakresie.

| 6.3 | Platformy technologiczne UE, z których większość jest inicjowana przez przemysł, umożliwiają kontakt przedsiębiorstwom, instytutom badawczym i pracownikom naukowym, a także wymianę poglądów publicznych na temat przyszłych innowacji (9). Odgrywają kluczową rolę w analizie światowych trendów i oczekiwań, a także we wspólnym wytyczaniu celów i horyzontów czasowych. |
| --- | --- |

6.3

Platformy technologiczne UE, z których większość jest inicjowana przez przemysł, umożliwiają kontakt przedsiębiorstwom, instytutom badawczym i pracownikom naukowym, a także wymianę poglądów publicznych na temat przyszłych innowacji (9). Odgrywają kluczową rolę w analizie światowych trendów i oczekiwań, a także we wspólnym wytyczaniu celów i horyzontów czasowych.

| 6.4 | Wytyczenie celów rynkowych wymaga dyskusji i badań z udziałem dostawców i klientów, a także zainteresowanych stron, takich jak partnerzy społeczni, organizacje pozarządowe, władze regionalne i konsumenci. UE i rządy odpowiadają za przepisy i regulacje, lecz nie powinno to być nigdy działanie jednostronne. Musi się ono wiązać z możliwymi do realizacji planami działania, bieżącymi procesami i planami wiodących przedsiębiorstw (10). Wymaga to stałej wymiany analiz i testowania poglądów między sektorem publicznym i prywatnym. |
| --- | --- |

6.4

Wytyczenie celów rynkowych wymaga dyskusji i badań z udziałem dostawców i klientów, a także zainteresowanych stron, takich jak partnerzy społeczni, organizacje pozarządowe, władze regionalne i konsumenci. UE i rządy odpowiadają za przepisy i regulacje, lecz nie powinno to być nigdy działanie jednostronne. Musi się ono wiązać z możliwymi do realizacji planami działania, bieżącymi procesami i planami wiodących przedsiębiorstw (10). Wymaga to stałej wymiany analiz i testowania poglądów między sektorem publicznym i prywatnym.

| 6.5 | Dyskusja polityczna często koncentruje się przede wszystkim na inicjatywach oddolnych UE (lub rządów) związanych ze zmianą klimatu, przemianami demograficznymi, zdrowiem, żywnością, wodą itp., pomijając obecną sytuację w przedsiębiorstwach. EKES apeluje o uwzględnienie analiz i rozwiązań sektora prywatnego, w którym często panują te same obawy. Są to inwestycje prywatne wspierane przez wykwalifikowaną siłę roboczą, które będą niezbędne do rozwiązania największych problemów. |
| --- | --- |

6.5

Dyskusja polityczna często koncentruje się przede wszystkim na inicjatywach oddolnych UE (lub rządów) związanych ze zmianą klimatu, przemianami demograficznymi, zdrowiem, żywnością, wodą itp., pomijając obecną sytuację w przedsiębiorstwach. EKES apeluje o uwzględnienie analiz i rozwiązań sektora prywatnego, w którym często panują te same obawy. Są to inwestycje prywatne wspierane przez wykwalifikowaną siłę roboczą, które będą niezbędne do rozwiązania największych problemów.

| 6.6 | W procesach modernizacji trzeba uwzględnić cele społeczne przedsiębiorstw oraz potrzebę zapewnienia zaangażowania pracowników. Za pośrednictwem sektorowych i międzysektorowych komitetów ds. dialogu społecznego, UE i państwa członkowskie powinny propagować i wdrażać środki na rzecz społecznie akceptowanego przejścia na gospodarkę niskoemisyjną. Oprócz nacisku na umiejętności potrzebne pracownikom, w tym pracownikom najemnym (11), należy uwzględnić aspekty ilościowe i horyzont czasowy. |
| --- | --- |

6.6

W procesach modernizacji trzeba uwzględnić cele społeczne przedsiębiorstw oraz potrzebę zapewnienia zaangażowania pracowników. Za pośrednictwem sektorowych i międzysektorowych komitetów ds. dialogu społecznego, UE i państwa członkowskie powinny propagować i wdrażać środki na rzecz społecznie akceptowanego przejścia na gospodarkę niskoemisyjną. Oprócz nacisku na umiejętności potrzebne pracownikom, w tym pracownikom najemnym (11), należy uwzględnić aspekty ilościowe i horyzont czasowy.

| 6.7 | Zaktualizowany program nauczania, programy edukacyjne i szkoleniowe, a także przyuczanie do zawodu mogą odzwierciedlać wspólne zaangażowanie rządów i administracji, przedsiębiorstw, personelu i przedstawicieli pracowników na rzecz przezwyciężenia niespotykanego dotąd poziomu bezrobocia. |
| --- | --- |

6.7

Zaktualizowany program nauczania, programy edukacyjne i szkoleniowe, a także przyuczanie do zawodu mogą odzwierciedlać wspólne zaangażowanie rządów i administracji, przedsiębiorstw, personelu i przedstawicieli pracowników na rzecz przezwyciężenia niespotykanego dotąd poziomu bezrobocia.

| 6.8 | Głównym, jeżeli nie decydującym czynnikiem są równe szanse na całym świecie, które zapewnić mogą na przykład światowe normy i certyfikaty, przejrzyste przepisy, symetria w dostępie do rynków, ochrona własności intelektualnej i podobny poziom ochrony konsumentów. Konieczne jest również przestrzeganie podstawowych praw pracowniczych. Wspomniane aspekty powinny być integralną częścią europejskiej polityki handlowej (12). |
| --- | --- |

6.8

Głównym, jeżeli nie decydującym czynnikiem są równe szanse na całym świecie, które zapewnić mogą na przykład światowe normy i certyfikaty, przejrzyste przepisy, symetria w dostępie do rynków, ochrona własności intelektualnej i podobny poziom ochrony konsumentów. Konieczne jest również przestrzeganie podstawowych praw pracowniczych. Wspomniane aspekty powinny być integralną częścią europejskiej polityki handlowej (12).

| 6.9 | EKES uważa, że wszystkie podmioty powinny dostrzec proces, w ramach którego przedsiębiorstwa i ich grupy wprowadzają dobrowolne wymogi i procedury, gdyż odpowiednio wczesne osiągnięcie pożądanych celów może się wiązać z bardzo dużym obciążeniem. |
| --- | --- |

6.9

EKES uważa, że wszystkie podmioty powinny dostrzec proces, w ramach którego przedsiębiorstwa i ich grupy wprowadzają dobrowolne wymogi i procedury, gdyż odpowiednio wczesne osiągnięcie pożądanych celów może się wiązać z bardzo dużym obciążeniem.

Bruksela, 13 lutego 2013 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Staffan NILSSON

---

(1)  Zob. sprawozdania Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu (IPCC): http://www.ipcc.ch/publications_and_data/publications_and_data_reports.shtml

1

(2)  Changing Pace, Public policy options to scale and accelerate business action towards Vision 2050, 2012 r.: http://www.wbcsd.org/changingpace.aspx

2

Changing Pace, Public policy options to scale and accelerate business action towards Vision 2050

(3)  Zob. przypis 2.

3

(4)  Zob. przypisy 1, 2, 3. WBCSD ma 200 członków, z których około 100 to europejskie przedsiębiorstwa.

4

(5)  Zob. broszura Komisji pt. „Sustainable Industry: Going for Growth & Resource Efficiency” [„Zrównoważony przemysł: dążenie do wzrostu i efektywnego gospodarowania zasobami”], lipiec 2011 r. Zob. również: „Study on the Competitiveness of European Companies and Resource Efficiency” [„Badanie na temat konkurencyjności europejskich przedsiębiorstw i efektywne gospodarowanie zasobami”], lipiec 2011 r. i „Study on the Competitiveness of the EU eco-industry” [„Badanie na temat konkurencyjności ekoprzemysłu UE”], wrzesień 2009 r.

5

(6)  Przede wszystkim ósmego programu ramowego.

6

(7)  Zob. powyżej, punkt 5.4, czwarte tiret.

7

(8)  CCMI/106 w sprawie komunikatu Komisji dotyczącego zrównoważonej konkurencyjności branży budowlanej.

8

(9)  Zob. m.in. opinię EKES-u w sprawie europejskich platform technologicznych i przemian w przemyśle, Dz.U. C 299/12 z 4.10.2012. s. 12.

9

(10)  Zob. m.in. opinię EKES-u w sprawie przemian w przemyśle na rzecz zrównoważonego rozwoju energochłonnych gałęzi przemysłu w obliczu celów efektywnego gospodarowania zasobami określonych w strategii „Europa 2020”, Dz.U. C 43 z 15.2.2012, s. 1; opinię EKES-u w sprawie propagowania ekologicznego i zrównoważonego zatrudnienia związanego z pakietem UE dotyczącym energii i zmiany klimatu, Dz.U. C 44 z 11.2.2011, s. 110, oraz opinię EKES-u w sprawie planu na rzecz efektywności energetycznej z 2011 r., Dz.U. C 318 z 29.10.2011, s. 155.

10

(11)  Opinia EKES-u w sprawie inicjatywy przewodniej Komisji: „Program na rzecz nowych umiejętności i zatrudnienia: europejski wkład w pełne zatrudnienie”, COM(2010) 682 final, Dz.U. C 318 z 29.10.2011, s. 142.

11

(12)  Opinia EKES-u w sprawie: „Wymiar zewnętrzny europejskiej polityki przemysłowej: czy polityka handlowa UE odpowiednio uwzględnia interesy europejskiego przemysłu?”, Dz.U. C 218 z 23.7.2011, s. 25.

12

---

| 9.5.2013 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 133/16 |
| --- | --- | --- | --- |

9.5.2013

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 133/16

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: „Stosunki handlowe między dużymi przedsiębiorstwami handlu detalicznego a dostawcami środków spożywczych – stan bieżący” (opinia z inicjatywy własnej)

2013/C 133/03

Sprawozdawca: M. Igor ŠARMÍR

Dnia 12 lipca 2012 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 lit. A) przepisów wykonawczych do regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię z inicjatywy własnej w sprawie:

„Stosunki handlowe między dużymi przedsiębiorstwami handlu detalicznego a dostawcami środków spożywczych – stan bieżący”.

Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 9 stycznia 2013 r.

Na 487. sesji plenarnej w dniach 13–14 lutego 2013 r. (posiedzenie z 13 lutego) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 79 do 6 – 2 osoby wstrzymały się od głosu – przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | EKES stwierdza, że duże przedsiębiorstwa handlu detalicznego tworzą we wszystkich krajach oligopol. Zgodnie z danymi statystycznymi dotyczącymi udziału w rynku, garstka detalistów kontroluje wszędzie większość rynku. Zdaniem EKES-u oligopol zapewnia należącym do niego przedsiębiorstwom olbrzymią siłę przetargową w stosunku do dostawców, dzięki której mogą narzucić im warunki handlowe, które nie są w żadnym razie wyważone. |
| --- | --- |

1.1

EKES stwierdza, że duże przedsiębiorstwa handlu detalicznego tworzą we wszystkich krajach oligopol. Zgodnie z danymi statystycznymi dotyczącymi udziału w rynku, garstka detalistów kontroluje wszędzie większość rynku. Zdaniem EKES-u oligopol zapewnia należącym do niego przedsiębiorstwom olbrzymią siłę przetargową w stosunku do dostawców, dzięki której mogą narzucić im warunki handlowe, które nie są w żadnym razie wyważone.

| 1.2 | EKES stwierdza, że przedsiębiorstwa wchodzące w skład oligopolu konkurują ze sobą wyłącznie o konsumentów. Rywalizują ze sobą w celu zdobycia klientów, lecz – jeżeli chodzi o dostawców – nie można dostrzec żadnej konkurencji. Niemniej nawet walka przedsiębiorstw o konsumentów jest związana przede wszystkim z cenami sprzedaży detalicznej i nie uwzględnia w wystarczającym stopniu różnych aspektów społecznych i środowiskowych składających się na ogólną jakość (1). |
| --- | --- |

1.2

EKES stwierdza, że przedsiębiorstwa wchodzące w skład oligopolu konkurują ze sobą wyłącznie o konsumentów. Rywalizują ze sobą w celu zdobycia klientów, lecz – jeżeli chodzi o dostawców – nie można dostrzec żadnej konkurencji. Niemniej nawet walka przedsiębiorstw o konsumentów jest związana przede wszystkim z cenami sprzedaży detalicznej i nie uwzględnia w wystarczającym stopniu różnych aspektów społecznych i środowiskowych składających się na ogólną jakość (1).

| 1.3 | EKES odnotowuje, że kształtowanie się cen i marż poszczególnych podmiotów jest bardzo niejasne. W istocie ze względu na rabaty otrzymywane przez duże przedsiębiorstwa handlu detalicznego od dostawców, cena zakupu płacona dostawcy nie stanowi odzwierciedlenia jego rzeczywistych dochodów uzyskanych z danego produktu. |
| --- | --- |

1.3

EKES odnotowuje, że kształtowanie się cen i marż poszczególnych podmiotów jest bardzo niejasne. W istocie ze względu na rabaty otrzymywane przez duże przedsiębiorstwa handlu detalicznego od dostawców, cena zakupu płacona dostawcy nie stanowi odzwierciedlenia jego rzeczywistych dochodów uzyskanych z danego produktu.

| 1.4 | EKES jest przekonany, że w sytuacji, gdy kontrahent może narzucić warunki swym partnerom handlowym, swoboda zawierania umów nie istnieje. EKES uważa, że wyrazem braku prawdziwej swobody zawierania umów jest stosowanie przez wielkich detalistów nieuczciwych i antykonkurencyjnych praktyk wobec dostawców środków spożywczych. Nieuczciwe praktyki handlowe są szkodliwe nie tylko dla producentów, lecz również konsumentów (zwłaszcza w dłuższej perspektywie). Ogólnie, obecna skala tych praktyk jest niekorzystna z punktu widzenia interesu publicznego, a – ściślej mówiąc – interesu gospodarczego państw. |
| --- | --- |

1.4

EKES jest przekonany, że w sytuacji, gdy kontrahent może narzucić warunki swym partnerom handlowym, swoboda zawierania umów nie istnieje. EKES uważa, że wyrazem braku prawdziwej swobody zawierania umów jest stosowanie przez wielkich detalistów nieuczciwych i antykonkurencyjnych praktyk wobec dostawców środków spożywczych. Nieuczciwe praktyki handlowe są szkodliwe nie tylko dla producentów, lecz również konsumentów (zwłaszcza w dłuższej perspektywie). Ogólnie, obecna skala tych praktyk jest niekorzystna z punktu widzenia interesu publicznego, a – ściślej mówiąc – interesu gospodarczego państw.

| 1.5 | Zdaniem EKES-u szczególnie niepokojące nieuczciwe praktyki występują wyłącznie w ramach stosunków dużych przedsiębiorstw handlu detalicznego z dostawcami środków spożywczych. Nie są stosowane ani przez przemysł spożywczy wobec rolników, ani przez wielkich detalistów wobec dostawców towarów innych niż środki spożywcze. |
| --- | --- |

1.5

Zdaniem EKES-u szczególnie niepokojące nieuczciwe praktyki występują wyłącznie w ramach stosunków dużych przedsiębiorstw handlu detalicznego z dostawcami środków spożywczych. Nie są stosowane ani przez przemysł spożywczy wobec rolników, ani przez wielkich detalistów wobec dostawców towarów innych niż środki spożywcze.

| 1.6 | EKES odnotowuje, że w niektórych państwach członkowskich rolnicy i przetwórcy zostali ukarani przez krajowy organ ds. konkurencji za próbę utworzenia grup producentów, gdyż znaczenie tych grup zostało ocenione wyłącznie na podstawie produkcji krajowej. |
| --- | --- |

1.6

EKES odnotowuje, że w niektórych państwach członkowskich rolnicy i przetwórcy zostali ukarani przez krajowy organ ds. konkurencji za próbę utworzenia grup producentów, gdyż znaczenie tych grup zostało ocenione wyłącznie na podstawie produkcji krajowej.

| 1.7 | EKES odnotowuje porażkę mechanizmów rynkowych, gdyż sytuacja coraz bardziej się pogarsza w ramach systemu, który nie podlega wystarczającym regulacjom. |
| --- | --- |

1.7

EKES odnotowuje porażkę mechanizmów rynkowych, gdyż sytuacja coraz bardziej się pogarsza w ramach systemu, który nie podlega wystarczającym regulacjom.

| 1.8 | EKES uważa, że samoregulacja nie jest wystarczającym środkiem zaradczym wobec stwierdzonych zakłóceń. To nie kodeks etyczny przywróci równowagę stosunkom handlowym. Sam charakter nieuczciwych praktyk wymaga wprowadzenia prawnego zakazu ich stosowania i go uzasadnia. |
| --- | --- |

1.8

EKES uważa, że samoregulacja nie jest wystarczającym środkiem zaradczym wobec stwierdzonych zakłóceń. To nie kodeks etyczny przywróci równowagę stosunkom handlowym. Sam charakter nieuczciwych praktyk wymaga wprowadzenia prawnego zakazu ich stosowania i go uzasadnia.

| 1.9 | EKES apeluje do Komisji Europejskiej, by zaczęła się zajmować kwestią oligopoli, przeanalizowała ich rzeczywiste znaczenie i wpływy, określiła, w jakim stopniu ich oddziaływanie można porównać do monopoli i – co za tym idzie – by odpowiednio zmieniła zasady regulowania konkurencji. |
| --- | --- |

1.9

EKES apeluje do Komisji Europejskiej, by zaczęła się zajmować kwestią oligopoli, przeanalizowała ich rzeczywiste znaczenie i wpływy, określiła, w jakim stopniu ich oddziaływanie można porównać do monopoli i – co za tym idzie – by odpowiednio zmieniła zasady regulowania konkurencji.

| 1.10 | EKES zwraca się do Komisji Europejskiej o uznanie braku swobody zawierania umów w stosunkach dużych przedsiębiorstw handlu detalicznego z dostawcami środków spożywczych. |
| --- | --- |

1.10

EKES zwraca się do Komisji Europejskiej o uznanie braku swobody zawierania umów w stosunkach dużych przedsiębiorstw handlu detalicznego z dostawcami środków spożywczych.

| 1.11 | EKES wnosi, by Komisja Europejska zaproponowała rozwiązania mające na celu zwiększenie przejrzystości systemu. Idealnym rozwiązaniem byłoby uwzględnienie wspomnianych rabatów wielkich detalistów na wcześniejszym etapie, czyli zobowiązanie ich do wliczenia ceny różnych usług opłacanych przez dostawców do ceny zakupu produktu. Pokazałoby to, ile dostawca w rzeczywistości otrzymał za swój produkt. |
| --- | --- |

1.11

EKES wnosi, by Komisja Europejska zaproponowała rozwiązania mające na celu zwiększenie przejrzystości systemu. Idealnym rozwiązaniem byłoby uwzględnienie wspomnianych rabatów wielkich detalistów na wcześniejszym etapie, czyli zobowiązanie ich do wliczenia ceny różnych usług opłacanych przez dostawców do ceny zakupu produktu. Pokazałoby to, ile dostawca w rzeczywistości otrzymał za swój produkt.

| 1.12 | EKES zwraca się do Komisji o przedstawienie krajowym organom ds. konkurencji jasnych wytycznych, tak by podczas oceny siły przetargowej grup producentów uwzględniały odnośny rynek, czyli wszystkie produkty żywnościowe tej samej kategorii, oferowane na rynku danego kraju, a nie wyłącznie produkty wytworzone w tym kraju. |
| --- | --- |

1.12

EKES zwraca się do Komisji o przedstawienie krajowym organom ds. konkurencji jasnych wytycznych, tak by podczas oceny siły przetargowej grup producentów uwzględniały odnośny rynek, czyli wszystkie produkty żywnościowe tej samej kategorii, oferowane na rynku danego kraju, a nie wyłącznie produkty wytworzone w tym kraju.

| 1.13 | EKES apeluje do Komisji Europejskiej o porzucenie idei samoregulacji i o zaproponowanie wiążącego aktu prawnego w celu poprawy sytuacji w łańcuchu dostaw żywności poprzez zachęcanie do niezakłóconej konkurencji. Koncepcja regulacji nie powinna się opierać na ochronie konkurencji, lecz umożliwiać państwu, którego interes gospodarczy jest zagrożony, podjęcie działań w charakterze powoda w ramach procedur administracyjnych i sądowych. |
| --- | --- |

1.13

EKES apeluje do Komisji Europejskiej o porzucenie idei samoregulacji i o zaproponowanie wiążącego aktu prawnego w celu poprawy sytuacji w łańcuchu dostaw żywności poprzez zachęcanie do niezakłóconej konkurencji. Koncepcja regulacji nie powinna się opierać na ochronie konkurencji, lecz umożliwiać państwu, którego interes gospodarczy jest zagrożony, podjęcie działań w charakterze powoda w ramach procedur administracyjnych i sądowych.

| 1.14 | Wreszcie, EKES uważa, że należy stanowić prawo kładące nacisk na wybór społeczny, które wykraczałoby poza same mechanizmy rynkowe, tak by powstrzymać tendencję do koncentracji coraz silniejszych wielkich przedsiębiorstw handlu detalicznego i rozpowszechnić inne formy handlu, takie jak niezależni drobni detaliści, lokalne targi czy też sprzedaż bezpośrednią „od producenta do konsumenta”. W tym kontekście EKES zwraca się do Komisji Europejskiej, by w przygotowywanych dokumentach dotyczących przeciwdziałania marnotrawstwu żywności poświęciła szczególną uwagę sektorom o krótkim łańcuchu dystrybucji. |
| --- | --- |

1.14

Wreszcie, EKES uważa, że należy stanowić prawo kładące nacisk na wybór społeczny, które wykraczałoby poza same mechanizmy rynkowe, tak by powstrzymać tendencję do koncentracji coraz silniejszych wielkich przedsiębiorstw handlu detalicznego i rozpowszechnić inne formy handlu, takie jak niezależni drobni detaliści, lokalne targi czy też sprzedaż bezpośrednią „od producenta do konsumenta”. W tym kontekście EKES zwraca się do Komisji Europejskiej, by w przygotowywanych dokumentach dotyczących przeciwdziałania marnotrawstwu żywności poświęciła szczególną uwagę sektorom o krótkim łańcuchu dystrybucji.

2.   Uzasadnienie

2.1   Zmiana postrzegania dużych przedsiębiorstw handlu detalicznego

Kwestia stosunków handlowych wielkich detalistów z dostawcami środków spożywczych wzbudza coraz większe zainteresowanie, jeżeli nie niepokój. Niemniej 10 lat temu był to temat tabu nie tylko dla władz i instytucji UE, lecz również dla większości dziennikarzy (2), pomimo faktu, że we Francji już w 1992 r. podejmowano próby opracowania przepisów w tej dziedzinie, a w Wielkiej Brytanii w 1999 r. i 2000 r. komisja ds. konkurencji przeprowadziła badania na temat nadużyć dużych przedsiębiorstw handlu detalicznego wobec dostawców środków spożywczych, stwierdzając, że supermarkety nadużywają siły nabywczej (termin ten oznacza zasadniczo zdolność nabywcy do uzyskania bardziej sprzyjających warunków zakupu niż byłoby możliwe na całkowicie konkurencyjnym rynku (3)). Duże przedsiębiorstwa handlu detalicznego były na ogół uważane za podmioty użyteczności publicznej, przynoszące wszystkim korzyści, a ich rozwój uznawano nawet za dowód dobrej sytuacji gospodarczej kraju. Władze i media mówiły przede wszystkim o ich niezaprzeczalnie pozytywnych aspektach, czyli o możliwości zakupu niemal wszystkich produktów w tym samym miejscu po korzystnej cenie, a także o oferowanych udogodnieniach (na przykład o wystarczającej liczbie miejsc parkingowych) i proponowanych usługach. Około 5 lat temu sytuacja się radykalnie zmieniła, a instytucje europejskie opublikowały wiele dokumentów krytycznych na ten temat.

2.2   Pozycja oligopolistyczna wielkich detalistów

| 2.2.1 | Duże przedsiębiorstwa handlu detalicznego zaczęły się szybko rozwijać około 30 lat temu, co było ściśle związane z procesem globalizacji. W istocie większość wielkich detalistów, którzy kontrolują obecnie rynek detaliczny, to firmy wielonarodowe. Są one w stanie czerpać o wiele większe korzyści z nowych warunków wynikających z globalizacji niż małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP). |
| --- | --- |

2.2.1

Duże przedsiębiorstwa handlu detalicznego zaczęły się szybko rozwijać około 30 lat temu, co było ściśle związane z procesem globalizacji. W istocie większość wielkich detalistów, którzy kontrolują obecnie rynek detaliczny, to firmy wielonarodowe. Są one w stanie czerpać o wiele większe korzyści z nowych warunków wynikających z globalizacji niż małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP).

| 2.2.2 | Rozwój korporacji wielonarodowych (w tym wielkich detalistów) następuje często kosztem MŚP. W wielu sektorach garstka dużych przedsiębiorstw wielonarodowych kontroluje zasadniczą część danego rynku. Oprócz przedsiębiorstw detalicznych dotyczy to na przykład przemysłu farmaceutycznego i spożywczego, producentów nasion (4), przetwórców ropy naftowej, sektora bankowego itd. Korporacje wielonarodowe nie są monopolistami. W większości przypadków muszą zmierzyć się na tym samym rynku z konkurencją ze strony innych przedsiębiorstw wielonarodowych, a nawet MŚP, wskutek czego nie uważa się, by miały dominującą pozycję (5). |
| --- | --- |

2.2.2

Rozwój korporacji wielonarodowych (w tym wielkich detalistów) następuje często kosztem MŚP. W wielu sektorach garstka dużych przedsiębiorstw wielonarodowych kontroluje zasadniczą część danego rynku. Oprócz przedsiębiorstw detalicznych dotyczy to na przykład przemysłu farmaceutycznego i spożywczego, producentów nasion (4), przetwórców ropy naftowej, sektora bankowego itd. Korporacje wielonarodowe nie są monopolistami. W większości przypadków muszą zmierzyć się na tym samym rynku z konkurencją ze strony innych przedsiębiorstw wielonarodowych, a nawet MŚP, wskutek czego nie uważa się, by miały dominującą pozycję (5).

| 2.2.3 | Duże europejskie przedsiębiorstwa detaliczne uczestniczą aktywnie w zdobywaniu światowego rynku. Detalista brytyjski Tesco, detaliści francuscy Auchan i Carrefour, niemieckie i austriackie korporacje wielonarodowe Kaufland, Lidl, Metro i Billa, a także przedsiębiorstwo holenderskie Ahold prowadzą działalność w wielu krajach. |
| --- | --- |

2.2.3

Duże europejskie przedsiębiorstwa detaliczne uczestniczą aktywnie w zdobywaniu światowego rynku. Detalista brytyjski Tesco, detaliści francuscy Auchan i Carrefour, niemieckie i austriackie korporacje wielonarodowe Kaufland, Lidl, Metro i Billa, a także przedsiębiorstwo holenderskie Ahold prowadzą działalność w wielu krajach.

| 2.2.4 | W konsekwencji garstka detalistów skutecznie kontroluje rynek detaliczny środków spożywczych w różnych krajach. Na przykład w Niemczech cztery przedsiębiorstwa kontrolują 85 % rynku, w Wielkiej Brytanii również cztery – 76 %, w Austrii trzy – 82 %, a we Francji i Holandii pięć – 65 % rynku itd (6). Sytuacja ta świadczy o tym, że – z jednej strony – żaden detalista nie odpowiada oficjalnej definicji pozycji dominującej, lecz – z drugiej strony – od trzech do pięciu przedsiębiorstw handlowych kontroluje zasadniczą część rynku i tworzy oligopol. |
| --- | --- |

2.2.4

W konsekwencji garstka detalistów skutecznie kontroluje rynek detaliczny środków spożywczych w różnych krajach. Na przykład w Niemczech cztery przedsiębiorstwa kontrolują 85 % rynku, w Wielkiej Brytanii również cztery – 76 %, w Austrii trzy – 82 %, a we Francji i Holandii pięć – 65 % rynku itd (6). Sytuacja ta świadczy o tym, że – z jednej strony – żaden detalista nie odpowiada oficjalnej definicji pozycji dominującej, lecz – z drugiej strony – od trzech do pięciu przedsiębiorstw handlowych kontroluje zasadniczą część rynku i tworzy oligopol.

| 2.2.5 | Członkowie oligopolu niewątpliwie ze sobą konkurują, lecz jedynie o konsumentów. Jeżeli chodzi o dostawców, konkurencja ta jest zupełnie niewidoczna, zwłaszcza w wypadku MŚP. W przeciwieństwie do dostawców, których jest o wiele więcej, nabywcy mają olbrzymi wybór. Innymi słowy, dostawcy muszą czynić niezwykłe starania i iść na duże ustępstwa, by móc dostarczać towary, podczas gdy nabywcy wybierają tych, którzy są najbardziej elastyczni w odniesieniu do warunków. |
| --- | --- |

2.2.5

Członkowie oligopolu niewątpliwie ze sobą konkurują, lecz jedynie o konsumentów. Jeżeli chodzi o dostawców, konkurencja ta jest zupełnie niewidoczna, zwłaszcza w wypadku MŚP. W przeciwieństwie do dostawców, których jest o wiele więcej, nabywcy mają olbrzymi wybór. Innymi słowy, dostawcy muszą czynić niezwykłe starania i iść na duże ustępstwa, by móc dostarczać towary, podczas gdy nabywcy wybierają tych, którzy są najbardziej elastyczni w odniesieniu do warunków.

| 2.2.5.1 | Niemniej zrozumiałe dążenie producenta do uzyskania sprawiedliwej części wytworzonej wartości dodanej w ramach zdrowych i lojalnych stosunków handlowych ze swymi dystrybutorami wymaga również, by zwracał on uwagę na oczekiwania konsumentów sygnalizowane mu przez dystrybutorów. Producent będzie miał zatem silniejszą pozycję przetargową, jeżeli był w stanie unowocześnić przygotowanie i prezentację produktu oraz dostosować je do tychże oczekiwań. |
| --- | --- |

2.2.5.1

Niemniej zrozumiałe dążenie producenta do uzyskania sprawiedliwej części wytworzonej wartości dodanej w ramach zdrowych i lojalnych stosunków handlowych ze swymi dystrybutorami wymaga również, by zwracał on uwagę na oczekiwania konsumentów sygnalizowane mu przez dystrybutorów. Producent będzie miał zatem silniejszą pozycję przetargową, jeżeli był w stanie unowocześnić przygotowanie i prezentację produktu oraz dostosować je do tychże oczekiwań.

2.3   Nieuczciwe praktyki

| 2.3.1 | Dzięki swej sile nabywczej wielcy dystrybutorzy są zatem w stanie dyktować warunki umowne, które można często określić nadużyciem tej siły. Te warunki umowne są również nazywane „nieuczciwymi” praktykami handlowymi, a ich niepełny wykaz był już wielokrotnie sporządzany. Oprócz stałej presji na cenę zakupu (jak najniższą), opóźnień w płatnościach czy też nadmiernie wydłużonych terminów płatności, wielcy detaliści zmienili również całkowicie za pomocą nieuczciwych praktyk klasyczny model współpracy między dostawcą a nabywcą. Upraszczając nieco, można powiedzieć, że kontrahenci tradycyjnie umawiali się co do ilości i ceny towarów, które mają zostać dostarczone, oraz co do innych niezbędnych warunków. Następnie dostawca je dostarczał, a nabywca za nie płacił. Wraz z pojawieniem się wielkich detalistów, model ten radykalnie się zmienił. Obecnie dostawcy, którzy otrzymują coraz niższą zapłatę za swoje produkty, są zobowiązani płacić coraz więcej lub zapewnić inne formy rekompensaty w zamian za usługę nabywcy. Zatem ci, którzy powinni otrzymywać pieniądze, dostają faktury. Warto zauważyć, że wielkim detalistom udało się narzucić ten nowy, obecnie powszechnie akceptowany model i że nikt – a zwłaszcza właściwe organy – się temu nie dziwi. |
| --- | --- |

2.3.1

Dzięki swej sile nabywczej wielcy dystrybutorzy są zatem w stanie dyktować warunki umowne, które można często określić nadużyciem tej siły. Te warunki umowne są również nazywane „nieuczciwymi” praktykami handlowymi, a ich niepełny wykaz był już wielokrotnie sporządzany. Oprócz stałej presji na cenę zakupu (jak najniższą), opóźnień w płatnościach czy też nadmiernie wydłużonych terminów płatności, wielcy detaliści zmienili również całkowicie za pomocą nieuczciwych praktyk klasyczny model współpracy między dostawcą a nabywcą. Upraszczając nieco, można powiedzieć, że kontrahenci tradycyjnie umawiali się co do ilości i ceny towarów, które mają zostać dostarczone, oraz co do innych niezbędnych warunków. Następnie dostawca je dostarczał, a nabywca za nie płacił. Wraz z pojawieniem się wielkich detalistów, model ten radykalnie się zmienił. Obecnie dostawcy, którzy otrzymują coraz niższą zapłatę za swoje produkty, są zobowiązani płacić coraz więcej lub zapewnić inne formy rekompensaty w zamian za usługę nabywcy. Zatem ci, którzy powinni otrzymywać pieniądze, dostają faktury. Warto zauważyć, że wielkim detalistom udało się narzucić ten nowy, obecnie powszechnie akceptowany model i że nikt – a zwłaszcza właściwe organy – się temu nie dziwi.

| 2.3.2 | Zasadniczo można stwierdzić, że najpowszechniejsze nieuczciwe praktyki dotyczą dwóch aspektów stosunków między dostawcą a nabywcą (7). Pierwszy dotyczy przeniesienia z nabywcy na dostawcę kosztów handlowych, czyli kosztów promocji, marketingu, wyposażenia sklepów, dystrybucji i zarządzania poszczególnymi sklepami. Detaliści osiągają ten cel za pomocą różnych opłat nakładanych na dostawców, na przykład za umieszczenie towarów w swym katalogu produktów czy też ulotki reklamowe. Jeżeli chodzi o drugi aspekt, dystrybutor przenosi na dostawcę koszt ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej, co w praktyce oznacza późniejszą korektę ceny zakupu stosownie do sprzedaży danego towaru konsumentom końcowym, tak że wszystkie różnice w stosunku do pożądanej wysokości ceny są pokrywane przez dostawcę. Drugi cel realizuje się za pomocą złożonego systemu ustalania końcowej ceny netto (różnych rodzajów bonusów zwrotnych). Oba mechanizmy zniekształcają prosty schemat handlowy, zgodnie z którym koszty produkcji ponosi producent, a koszty handlowe – handlowiec. |
| --- | --- |

2.3.2

Zasadniczo można stwierdzić, że najpowszechniejsze nieuczciwe praktyki dotyczą dwóch aspektów stosunków między dostawcą a nabywcą (7). Pierwszy dotyczy przeniesienia z nabywcy na dostawcę kosztów handlowych, czyli kosztów promocji, marketingu, wyposażenia sklepów, dystrybucji i zarządzania poszczególnymi sklepami. Detaliści osiągają ten cel za pomocą różnych opłat nakładanych na dostawców, na przykład za umieszczenie towarów w swym katalogu produktów czy też ulotki reklamowe. Jeżeli chodzi o drugi aspekt, dystrybutor przenosi na dostawcę koszt ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej, co w praktyce oznacza późniejszą korektę ceny zakupu stosownie do sprzedaży danego towaru konsumentom końcowym, tak że wszystkie różnice w stosunku do pożądanej wysokości ceny są pokrywane przez dostawcę. Drugi cel realizuje się za pomocą złożonego systemu ustalania końcowej ceny netto (różnych rodzajów bonusów zwrotnych). Oba mechanizmy zniekształcają prosty schemat handlowy, zgodnie z którym koszty produkcji ponosi producent, a koszty handlowe – handlowiec.

| 2.3.3 | Ten nowy model stosunków między detalistami a dostawcami został wprowadzony pod pretekstem ściślejszej współpracy handlowej z uwagi na zaostrzenie konkurencji na rynku detalicznym. Zgodnie z rozumowaniem wielkich detalistów w interesie dostawcy powinien leżeć wzrost sprzedaży ich produktów, w związku z czym w pełni uzasadnione jest to, że partycypują w kosztach wprowadzenia ich na rynek. Chociaż nie wszyscy zgadzają się z tym podejściem, dostawcy muszą je zaakceptować. Niemniej wielcy detaliści nie ograniczają się tylko do tego i poszerzona współpraca handlowa jest przedmiotem jeszcze bardziej skandalicznych nadużyć. Albo faktury za faktycznie wyświadczone usługi są wyraźnie zawyżone, albo nabywcy wystawiają faktury za całkowicie fikcyjne usługi. Tę drugą praktykę nazywa się „bezpodstawnym fakturowaniem”, gdyż nie wiąże się ona z żadną rekompensatą. Za przykład niech posłuży „płatność za stabilną współpracę”, „płatność za wystawienie faktury”, „płatność za uregulowanie faktury” czy też „udział w kosztach imprezy firmowej”. Chociaż wydaje się to niewiarygodne, tak zatytułowane faktury były wysyłane przez wielkich detalistów dostawcom środków spożywczych. |
| --- | --- |

2.3.3

Ten nowy model stosunków między detalistami a dostawcami został wprowadzony pod pretekstem ściślejszej współpracy handlowej z uwagi na zaostrzenie konkurencji na rynku detalicznym. Zgodnie z rozumowaniem wielkich detalistów w interesie dostawcy powinien leżeć wzrost sprzedaży ich produktów, w związku z czym w pełni uzasadnione jest to, że partycypują w kosztach wprowadzenia ich na rynek. Chociaż nie wszyscy zgadzają się z tym podejściem, dostawcy muszą je zaakceptować. Niemniej wielcy detaliści nie ograniczają się tylko do tego i poszerzona współpraca handlowa jest przedmiotem jeszcze bardziej skandalicznych nadużyć. Albo faktury za faktycznie wyświadczone usługi są wyraźnie zawyżone, albo nabywcy wystawiają faktury za całkowicie fikcyjne usługi. Tę drugą praktykę nazywa się „bezpodstawnym fakturowaniem”, gdyż nie wiąże się ona z żadną rekompensatą. Za przykład niech posłuży „płatność za stabilną współpracę”, „płatność za wystawienie faktury”, „płatność za uregulowanie faktury” czy też „udział w kosztach imprezy firmowej”. Chociaż wydaje się to niewiarygodne, tak zatytułowane faktury były wysyłane przez wielkich detalistów dostawcom środków spożywczych.

| 2.3.3.1 | Posłowie francuscy sporządzili listę ponad 500 uzasadnień podawanych przez centrale zakupów w celu uzyskania dodatkowych korzyści od swych dostawców (8). |
| --- | --- |

2.3.3.1

Posłowie francuscy sporządzili listę ponad 500 uzasadnień podawanych przez centrale zakupów w celu uzyskania dodatkowych korzyści od swych dostawców (8).

| 2.3.3.2 | Zgodnie ze Stowarzyszeniem Przemysłu Spożywczego (FoodDrinkEurope) i Europejskim Stowarzyszeniem Marek (AIM) w 2009 r. 84 % europejskich dostawców wielkich detalistów padło ofiarą naruszenia warunków umownych, 77 % z nich zagrożono usunięciem towarów z katalogu produktów danego przedsiębiorstwa, chyba że zapewniliby im nieuzasadnione korzyści, 63 % doświadczyło spadku zafakturowanych cen bez uzasadnionej przyczyny handlowej, a 60 % zostało zmuszonych do dokonania płatności bez otrzymania faktycznej rekompensaty. |
| --- | --- |

2.3.3.2

Zgodnie ze Stowarzyszeniem Przemysłu Spożywczego (FoodDrinkEurope) i Europejskim Stowarzyszeniem Marek (AIM) w 2009 r. 84 % europejskich dostawców wielkich detalistów padło ofiarą naruszenia warunków umownych, 77 % z nich zagrożono usunięciem towarów z katalogu produktów danego przedsiębiorstwa, chyba że zapewniliby im nieuzasadnione korzyści, 63 % doświadczyło spadku zafakturowanych cen bez uzasadnionej przyczyny handlowej, a 60 % zostało zmuszonych do dokonania płatności bez otrzymania faktycznej rekompensaty.

| 2.3.4 | Fakturowanie przez wielkich detalistów rabatów udzielanych przez dostawców sprawia, że system cen jest całkowicie nieprzejrzysty. Ani dostawca, ani obserwator zewnętrzny nie może poznać prawdziwej ceny zakupu. Praktyki handlowe oparte na stosowaniu „podwójnej marży zysku” są przyczyną poważnych problemów konsumentów i dostawców (9). Trzeba by wprowadzić bardziej przejrzysty system. |
| --- | --- |

2.3.4

Fakturowanie przez wielkich detalistów rabatów udzielanych przez dostawców sprawia, że system cen jest całkowicie nieprzejrzysty. Ani dostawca, ani obserwator zewnętrzny nie może poznać prawdziwej ceny zakupu. Praktyki handlowe oparte na stosowaniu „podwójnej marży zysku” są przyczyną poważnych problemów konsumentów i dostawców (9). Trzeba by wprowadzić bardziej przejrzysty system.

2.4   Brak prawdziwej swobody zawierania umów

| 2.4.1 | Dostawcy akceptują bardzo niekorzystny dla nich system, gdyż nie mają wyboru. By sprzedać produkty, nie mogą obyć się bez wielkich detalistów, dlatego też podpisują umowy sprzedaży dopóty, dopóki współpraca zapewnia im minimalną marżę. W istocie nieuczciwe praktyki stosowane przez duże przedsiębiorstwa handlu detalicznego są prawie identyczne, w związku z czym nie można powiedzieć, by lepszym rozwiązaniem było podjęcie współpracy z jakimś innym wielkim detalistą. Stosunki handlowe utrzymywane są w atmosferze strachu (przed usunięciem produktów z katalogu towarów), co stwierdza się nawet w oficjalnych dokumentach (10). |
| --- | --- |

2.4.1

Dostawcy akceptują bardzo niekorzystny dla nich system, gdyż nie mają wyboru. By sprzedać produkty, nie mogą obyć się bez wielkich detalistów, dlatego też podpisują umowy sprzedaży dopóty, dopóki współpraca zapewnia im minimalną marżę. W istocie nieuczciwe praktyki stosowane przez duże przedsiębiorstwa handlu detalicznego są prawie identyczne, w związku z czym nie można powiedzieć, by lepszym rozwiązaniem było podjęcie współpracy z jakimś innym wielkim detalistą. Stosunki handlowe utrzymywane są w atmosferze strachu (przed usunięciem produktów z katalogu towarów), co stwierdza się nawet w oficjalnych dokumentach (10).

| 2.4.2 | Zastosowanie nieuczciwych warunków umownych zazwyczaj uznaje się za nieetyczne. Niemniej, zważywszy na przedstawione powyżej praktyki, określenie to wydaje się niewystarczające. W sytuacji, gdy warunki handlowe dyktuje silniejsza strona, lub gdy druga strona nie ma faktycznej możliwości ich odrzucenia, stosowniej byłoby mówić o szantażu lub haraczu. W tych okolicznościach również niestosowne jest mówienie o swobodzie zawierania umów, na którą powołują się często detaliści i właściwe organy. Podobnie jak nie można stwierdzić, by swoboda zawierania umów istniała w ramach stosunków między naturalnymi monopolami (dostawcami energii elektrycznej lub gazu itp.) a konsumentami, ułudą jest również takie określanie rzeczywistych stosunków między wielkimi detalistami a dostawcami środków spożywczych. |
| --- | --- |

2.4.2

Zastosowanie nieuczciwych warunków umownych zazwyczaj uznaje się za nieetyczne. Niemniej, zważywszy na przedstawione powyżej praktyki, określenie to wydaje się niewystarczające. W sytuacji, gdy warunki handlowe dyktuje silniejsza strona, lub gdy druga strona nie ma faktycznej możliwości ich odrzucenia, stosowniej byłoby mówić o szantażu lub haraczu. W tych okolicznościach również niestosowne jest mówienie o swobodzie zawierania umów, na którą powołują się często detaliści i właściwe organy. Podobnie jak nie można stwierdzić, by swoboda zawierania umów istniała w ramach stosunków między naturalnymi monopolami (dostawcami energii elektrycznej lub gazu itp.) a konsumentami, ułudą jest również takie określanie rzeczywistych stosunków między wielkimi detalistami a dostawcami środków spożywczych.

2.5   Konsekwencje nieuczciwych praktyk i rozpoznanie ich ofiar

| 2.5.1 | Zastosowanie nieuczciwych praktyk przez wielkich detalistów ma negatywny wpływ nie tylko na dostawców, lecz również na konsumentów. Dostawcy, zwłaszcza MŚP, znajdują się często w bardzo trudnej sytuacji finansowej, która może prowadzić do likwidacji przedsiębiorstwa, co czasami ma miejsce. Duże przedsiębiorstwa spożywcze o wiele lepiej sobie radzą, gdyż są w stanie zrekompensować sobie skromne zyski z danego produktu dużym wolumenem dostaw. Ponadto te wielonarodowe korporacje spożywcze dysponują również dużą siłą przetargową – wielcy detaliści nie mogą obyć się bez ich produktów i, co za tym idzie, nie mogą ich traktować tak samo jak MŚP. W rezultacie, na przykład we Francji, dostawy około 20 wielkich grup wielonarodowych składają się na 70–80 % obrotów supermarketów (11). |
| --- | --- |

2.5.1

Zastosowanie nieuczciwych praktyk przez wielkich detalistów ma negatywny wpływ nie tylko na dostawców, lecz również na konsumentów. Dostawcy, zwłaszcza MŚP, znajdują się często w bardzo trudnej sytuacji finansowej, która może prowadzić do likwidacji przedsiębiorstwa, co czasami ma miejsce. Duże przedsiębiorstwa spożywcze o wiele lepiej sobie radzą, gdyż są w stanie zrekompensować sobie skromne zyski z danego produktu dużym wolumenem dostaw. Ponadto te wielonarodowe korporacje spożywcze dysponują również dużą siłą przetargową – wielcy detaliści nie mogą obyć się bez ich produktów i, co za tym idzie, nie mogą ich traktować tak samo jak MŚP. W rezultacie, na przykład we Francji, dostawy około 20 wielkich grup wielonarodowych składają się na 70–80 % obrotów supermarketów (11).

| 2.5.2 | Co się tyczy konsumentów, którzy są – jak twierdzą właściwe organy – beneficjentami tego systemu, rzeczywistość jest o wiele mniej różowa, niż się nas przekonuje. Kilka czynników sugeruje, że zastosowanie nieuczciwych praktyk wobec dostawców odbija się również na konsumentach. Z jednej strony, nie zawsze korzystają oni na niskiej cenie zakupu (12), a z drugiej strony, wybór jest bardziej ograniczony, innowacje rzadsze, a jakość wielu produktów żywnościowych pogarsza się wskutek stałej presji na cenę zakupu i – ostatecznie – cena detaliczna również rośnie (13). |
| --- | --- |

2.5.2

Co się tyczy konsumentów, którzy są – jak twierdzą właściwe organy – beneficjentami tego systemu, rzeczywistość jest o wiele mniej różowa, niż się nas przekonuje. Kilka czynników sugeruje, że zastosowanie nieuczciwych praktyk wobec dostawców odbija się również na konsumentach. Z jednej strony, nie zawsze korzystają oni na niskiej cenie zakupu (12), a z drugiej strony, wybór jest bardziej ograniczony, innowacje rzadsze, a jakość wielu produktów żywnościowych pogarsza się wskutek stałej presji na cenę zakupu i – ostatecznie – cena detaliczna również rośnie (13).

| 2.5.2.1 | Wielcy detaliści mają również duże oddziaływanie społeczne, gdyż ich funkcjonowanie podważyło niektóre niezmienne elementy życia społecznego. Na przykład, niedziela nie jest już tak święta jak wcześniej, gdyż hipermarkety i supermarkety są czynne przez wszystkie dni tygodnia, bądź nawet 24 godziny na dobę, co niesie ze sobą wszystkie konsekwencje związane z warunkami pracy. |
| --- | --- |

2.5.2.1

Wielcy detaliści mają również duże oddziaływanie społeczne, gdyż ich funkcjonowanie podważyło niektóre niezmienne elementy życia społecznego. Na przykład, niedziela nie jest już tak święta jak wcześniej, gdyż hipermarkety i supermarkety są czynne przez wszystkie dni tygodnia, bądź nawet 24 godziny na dobę, co niesie ze sobą wszystkie konsekwencje związane z warunkami pracy.

| 2.5.3 | Oprócz sektora żywnościowego zjawisko wielkich detalistów dotyczy również wielu innych dziedzin. Niemniej ofiarą nieuczciwych praktyk padają przede wszystkim producenci środków spożywczych. Istnieje prawdopodobnie wiele przyczyn tego zjawiska, z których jedną jest z pewnością większy wybór rynków zbytu dla producentów produktów innych niż żywność. Oprócz wielkich detalistów producenci odzieży, różnych urządzeń gospodarstwa domowego, książek czy też wyposażenia sportowego dysponują siecią wyspecjalizowanych sklepów. Zrozumiałe jest zatem zajęcie się przede wszystkim stosunkami między dużymi przedsiębiorstwami handlu detalicznego a dostawcami środków spożywczych. |
| --- | --- |

2.5.3

Oprócz sektora żywnościowego zjawisko wielkich detalistów dotyczy również wielu innych dziedzin. Niemniej ofiarą nieuczciwych praktyk padają przede wszystkim producenci środków spożywczych. Istnieje prawdopodobnie wiele przyczyn tego zjawiska, z których jedną jest z pewnością większy wybór rynków zbytu dla producentów produktów innych niż żywność. Oprócz wielkich detalistów producenci odzieży, różnych urządzeń gospodarstwa domowego, książek czy też wyposażenia sportowego dysponują siecią wyspecjalizowanych sklepów. Zrozumiałe jest zatem zajęcie się przede wszystkim stosunkami między dużymi przedsiębiorstwami handlu detalicznego a dostawcami środków spożywczych.

| 2.5.4 | Przedstawione nieuczciwe praktyki są również znacznie rzadsze w stosunkach między rolnikami a przemysłem spożywczym, w których przedsiębiorstwa tego sektora dysponują również dużą siłą nabywczą. O ile, z jednej strony, negocjacje w sprawie ceny zakupu są często dosyć ciężkie, to z drugiej strony, przemysłowiec nie wymaga zazwyczaj od swego dostawcy surowców, by partycypował w kosztach zakupu nowej linii technologicznej do butelkowania, w przeciwieństwie do wielkiego detalisty, który regularnie wymaga od swego dostawcy opłaty za modernizację starego sklepu czy też otwarcie nowego. |
| --- | --- |

2.5.4

Przedstawione nieuczciwe praktyki są również znacznie rzadsze w stosunkach między rolnikami a przemysłem spożywczym, w których przedsiębiorstwa tego sektora dysponują również dużą siłą nabywczą. O ile, z jednej strony, negocjacje w sprawie ceny zakupu są często dosyć ciężkie, to z drugiej strony, przemysłowiec nie wymaga zazwyczaj od swego dostawcy surowców, by partycypował w kosztach zakupu nowej linii technologicznej do butelkowania, w przeciwieństwie do wielkiego detalisty, który regularnie wymaga od swego dostawcy opłaty za modernizację starego sklepu czy też otwarcie nowego.

| 2.5.5 | Krótko mówiąc, przeważająca większość wspomnianych nieuczciwych praktyk występuje wyłącznie w ramach stosunków supermarketów z dostawcami produktów żywnościowych. Jednak ze względu na konsekwencje tychże praktyk i skalę ich występowania, istnieje jeszcze ich trzecia ofiara – interes gospodarczy państwa. W rzeczywistości niezdolność części dostawców do sprostania wymogom wielkich detalistów i wynikające z tego trudności gospodarcze przyczyniają się do podupadania całego sektora rolno-spożywczego w wielu krajach. Niektóre państwa członkowskie, które były niegdyś samowystarczalne pod względem zapewnienia środków spożywczych, straciły w ten sposób swe bezpieczeństwo żywnościowe, co obecnie okazuje się szczególnie groźne. |
| --- | --- |

2.5.5

Krótko mówiąc, przeważająca większość wspomnianych nieuczciwych praktyk występuje wyłącznie w ramach stosunków supermarketów z dostawcami produktów żywnościowych. Jednak ze względu na konsekwencje tychże praktyk i skalę ich występowania, istnieje jeszcze ich trzecia ofiara – interes gospodarczy państwa. W rzeczywistości niezdolność części dostawców do sprostania wymogom wielkich detalistów i wynikające z tego trudności gospodarcze przyczyniają się do podupadania całego sektora rolno-spożywczego w wielu krajach. Niektóre państwa członkowskie, które były niegdyś samowystarczalne pod względem zapewnienia środków spożywczych, straciły w ten sposób swe bezpieczeństwo żywnościowe, co obecnie okazuje się szczególnie groźne.

2.6   Możliwe rozwiązania

| 2.6.1 | Od pewnego czasu nieuczciwe praktyki dużych przedsiębiorstw handlu detalicznego wobec dostawców są coraz ostrzej krytykowane przez organy różnych państw członkowskich i instytucje europejskie. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął swój pierwszy krytyczny dokument w tej sprawie w 2005 r. (14) Lecz to przede wszystkim pisemne oświadczenie posłów do Parlamentu Europejskiego (15), podpisane przez większość z nich w styczniu 2008 r., wywołało prawdziwą debatę na ten temat. Po oświadczeniu sporządzono kilka innych dokumentów i badań opublikowanych przez Komisję, Parlament Europejski i EKES (16). |
| --- | --- |

2.6.1

Od pewnego czasu nieuczciwe praktyki dużych przedsiębiorstw handlu detalicznego wobec dostawców są coraz ostrzej krytykowane przez organy różnych państw członkowskich i instytucje europejskie. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął swój pierwszy krytyczny dokument w tej sprawie w 2005 r. (14) Lecz to przede wszystkim pisemne oświadczenie posłów do Parlamentu Europejskiego (15), podpisane przez większość z nich w styczniu 2008 r., wywołało prawdziwą debatę na ten temat. Po oświadczeniu sporządzono kilka innych dokumentów i badań opublikowanych przez Komisję, Parlament Europejski i EKES (16).

| 2.6.1.1 | Europejska sieć konkurencji, do której należy Komisja Europejska wraz z krajowymi organami ds. konkurencji z 27 państw członkowskich, opublikowała sprawozdanie w następstwie komunikatu Komisji dotyczącego poprawy funkcjonowania łańcucha dostaw żywności. W komunikacie zaapelowano, by w ramach europejskiej sieci konkurencji organy ds. konkurencji przyjęły wspólne podejście w celu lepszego wykrywania powszechnych problemów właściwych dla rynków środków spożywczych i do niezwłocznego koordynowania przyszłych działań. Komisja stworzyła Forum Wysokiego Szczebla do spraw Poprawy Funkcjonowania Łańcucha Dostaw Żywności, które bazuje na pracach kilku platform ekspertów, w tym platformy ds. wewnątrzgrupowych praktyk umownych („business to business”) odpowiedzialnej za opracowanie najodpowiedniejszej metody zapobiegania nieuczciwym praktykom. W wyniku porozumienia wszystkich podmiotów łańcucha rolno-spożywczego w sprawie podstawowych zasad, platformę uprawniono do znalezienia konsensusu w sprawie ich wdrażania. Dotychczas nie wszystkie strony osiągnęły zadowalający kompromis w sprawie dobrowolnego kodeksu. |
| --- | --- |

2.6.1.1

Europejska sieć konkurencji, do której należy Komisja Europejska wraz z krajowymi organami ds. konkurencji z 27 państw członkowskich, opublikowała sprawozdanie w następstwie komunikatu Komisji dotyczącego poprawy funkcjonowania łańcucha dostaw żywności. W komunikacie zaapelowano, by w ramach europejskiej sieci konkurencji organy ds. konkurencji przyjęły wspólne podejście w celu lepszego wykrywania powszechnych problemów właściwych dla rynków środków spożywczych i do niezwłocznego koordynowania przyszłych działań. Komisja stworzyła Forum Wysokiego Szczebla do spraw Poprawy Funkcjonowania Łańcucha Dostaw Żywności, które bazuje na pracach kilku platform ekspertów, w tym platformy ds. wewnątrzgrupowych praktyk umownych („business to business”) odpowiedzialnej za opracowanie najodpowiedniejszej metody zapobiegania nieuczciwym praktykom. W wyniku porozumienia wszystkich podmiotów łańcucha rolno-spożywczego w sprawie podstawowych zasad, platformę uprawniono do znalezienia konsensusu w sprawie ich wdrażania. Dotychczas nie wszystkie strony osiągnęły zadowalający kompromis w sprawie dobrowolnego kodeksu.

| 2.6.2 | Sytuacja stała się delikatna z politycznego punktu widzenia, a władze są usilnie ponaglane do zareagowania. Niemniej regulacja za pomocą samych sił rynkowych nie powiodła się i dzisiaj rzadko postrzega się ją jako optymalne rozwiązanie, gdyż – na przestrzeni ostatnich dziesięcioleci cechujących się systemem nieuregulowanych stosunków handlowych – problemy nadal się pogłębiały. Pośród możliwych rozwiązań słychać głosy opowiadające się za regulacją, samoregulacją lub tworzeniem grup producentów i przetwórców, których siła mogłaby zrównoważyć siłę nabywczą wielkich detalistów. |
| --- | --- |

2.6.2

Sytuacja stała się delikatna z politycznego punktu widzenia, a władze są usilnie ponaglane do zareagowania. Niemniej regulacja za pomocą samych sił rynkowych nie powiodła się i dzisiaj rzadko postrzega się ją jako optymalne rozwiązanie, gdyż – na przestrzeni ostatnich dziesięcioleci cechujących się systemem nieuregulowanych stosunków handlowych – problemy nadal się pogłębiały. Pośród możliwych rozwiązań słychać głosy opowiadające się za regulacją, samoregulacją lub tworzeniem grup producentów i przetwórców, których siła mogłaby zrównoważyć siłę nabywczą wielkich detalistów.

| 2.6.3 | Kodeksy etyczne są tzw. „miękkim” rozwiązaniem. Chodzi o dobrowolne zobowiązanie do powstrzymania się od stosowania wspomnianych praktyk. Samoregulację przyjęto w Wielkiej Brytanii, Hiszpanii i Belgii. Wyniki nie są ani zadowalające, ani przekonujące. Samoregulacja nie przyniosła pozytywnych doświadczeń, a kodeksy etyczne budzą również pytania natury filozoficznej. Jaki system etyczny wchodzi w grę w wypadku korporacji wielonarodowych? Zasady etyczne kadry zarządzającej, akcjonariuszy czy też samego przedsiębiorstwa? Prawdziwymi właścicielami korporacji wielonarodowych są akcjonariusze, którzy często zachowują anonimowość i dla których udział w spółce jest często jedynie inwestycją czysto finansową. Nie ponoszą oni osobistej odpowiedzialności za postępowanie przedsiębiorstwa czy też zastosowanie przez nie nieuczciwych praktyk. Dlatego też w wypadku wielkich detalistów trudno uznawać etykę za istotny punkt odniesienia. |
| --- | --- |

2.6.3

Kodeksy etyczne są tzw. „miękkim” rozwiązaniem. Chodzi o dobrowolne zobowiązanie do powstrzymania się od stosowania wspomnianych praktyk. Samoregulację przyjęto w Wielkiej Brytanii, Hiszpanii i Belgii. Wyniki nie są ani zadowalające, ani przekonujące. Samoregulacja nie przyniosła pozytywnych doświadczeń, a kodeksy etyczne budzą również pytania natury filozoficznej. Jaki system etyczny wchodzi w grę w wypadku korporacji wielonarodowych? Zasady etyczne kadry zarządzającej, akcjonariuszy czy też samego przedsiębiorstwa? Prawdziwymi właścicielami korporacji wielonarodowych są akcjonariusze, którzy często zachowują anonimowość i dla których udział w spółce jest często jedynie inwestycją czysto finansową. Nie ponoszą oni osobistej odpowiedzialności za postępowanie przedsiębiorstwa czy też zastosowanie przez nie nieuczciwych praktyk. Dlatego też w wypadku wielkich detalistów trudno uznawać etykę za istotny punkt odniesienia.

| 2.6.4 | Komisja Europejska oraz inne instytucje zdecydowanie zalecają rolnikom i MŚP połączenie się w grupy w celu zwiększenia swej siły przetargowej podczas spotkań biznesowych z nabywcami z dużych przedsiębiorstw. Jednak w niektórych państwach członkowskich, gdzie przedsiębiorstwa utworzyły tego rodzaju grupy, krajowe organy ds. konkurencji zastosowały sankcje pod pretekstem porozumienia kartelowego. Zgodnie z władzami lokalnymi udział w rynku kontrolowany przez te grupy producentów był zbyt duży. Niemniej uwzględniły one wyłącznie produkcję krajową, a nie produkty pochodzące z zagranicy. Z trudno zrozumiałych powodów, szacując udział w rynku zdominowanym przez dany podmiot, władze te nie mają zwyczaju uwzględniać wszystkich produktów oferowanych na rynku krajowym. |
| --- | --- |

2.6.4

Komisja Europejska oraz inne instytucje zdecydowanie zalecają rolnikom i MŚP połączenie się w grupy w celu zwiększenia swej siły przetargowej podczas spotkań biznesowych z nabywcami z dużych przedsiębiorstw. Jednak w niektórych państwach członkowskich, gdzie przedsiębiorstwa utworzyły tego rodzaju grupy, krajowe organy ds. konkurencji zastosowały sankcje pod pretekstem porozumienia kartelowego. Zgodnie z władzami lokalnymi udział w rynku kontrolowany przez te grupy producentów był zbyt duży. Niemniej uwzględniły one wyłącznie produkcję krajową, a nie produkty pochodzące z zagranicy. Z trudno zrozumiałych powodów, szacując udział w rynku zdominowanym przez dany podmiot, władze te nie mają zwyczaju uwzględniać wszystkich produktów oferowanych na rynku krajowym.

| 2.6.5 | Co się tyczy regulacji, w wielu państwach członkowskich podejmowano mniej czy bardziej odważne próby w tym zakresie. Niektóre kraje wprowadziły zakaz pewnych praktyk (na przykład zakaz sprzedaży ze stratą obowiązuje w połowie państw członkowskich), podczas gdy inne przyjęły specjalne przepisy sektorowe, tak jak na Węgrzech, we Włoszech, w Republice Czeskiej, Rumunii, Słowacji i Polsce, lub zmieniły swe przepisy, tak jak na Łotwie i we Francji. W ciągu ostatnich lat przepisy dotyczące karania wielkich detalistów za nieuczciwe praktyki zostały przyjęte przez kilka krajów pokomunistycznych Europy Środkowej i Wschodniej. Stało się tak prawdopodobnie dlatego, że sytuacja w tym regionie jest szczególnie niepokojąca. Między innymi, w przeciwieństwie do Europy Zachodniej, duże przedsiębiorstwa handlu detalicznego znajdują się tam prawie całkowicie w rękach spółek zagranicznych, które utrzymują dobre kontakty z dostawcami z krajów pochodzenia lub z krajów, gdzie wcześniej prowadziły działalność. Konsekwencją jest podupadanie sektora rolno-spożywczego tego regionu. |
| --- | --- |

2.6.5

Co się tyczy regulacji, w wielu państwach członkowskich podejmowano mniej czy bardziej odważne próby w tym zakresie. Niektóre kraje wprowadziły zakaz pewnych praktyk (na przykład zakaz sprzedaży ze stratą obowiązuje w połowie państw członkowskich), podczas gdy inne przyjęły specjalne przepisy sektorowe, tak jak na Węgrzech, we Włoszech, w Republice Czeskiej, Rumunii, Słowacji i Polsce, lub zmieniły swe przepisy, tak jak na Łotwie i we Francji. W ciągu ostatnich lat przepisy dotyczące karania wielkich detalistów za nieuczciwe praktyki zostały przyjęte przez kilka krajów pokomunistycznych Europy Środkowej i Wschodniej. Stało się tak prawdopodobnie dlatego, że sytuacja w tym regionie jest szczególnie niepokojąca. Między innymi, w przeciwieństwie do Europy Zachodniej, duże przedsiębiorstwa handlu detalicznego znajdują się tam prawie całkowicie w rękach spółek zagranicznych, które utrzymują dobre kontakty z dostawcami z krajów pochodzenia lub z krajów, gdzie wcześniej prowadziły działalność. Konsekwencją jest podupadanie sektora rolno-spożywczego tego regionu.

| 2.6.6 | To prawda, że zastosowanie tych przepisów nie jest łatwe, zwłaszcza dlatego, że – obawiając się o swój los – dostawcy padający ofiarą nadużyć nie składają skarg. Pomimo tego przepisy są odpowiedniejszym rozwiązaniem niż kodeksy etyczne. Z jednej strony, jest tak dlatego, że nieuczciwe praktyki są nie tylko sprzeczne z zasadami etycznymi, lecz również z podstawowymi zasadami sprawiedliwości. Niezależnie od problemów związanych z egzekwowaniem przepisów, ten jeden argument wystarcza, by wprowadzić ich prawny zakaz. Z drugiej strony, regularne wysiłki ustawodawcze przyniosły we Francji pewien skutek (17). |
| --- | --- |

2.6.6

To prawda, że zastosowanie tych przepisów nie jest łatwe, zwłaszcza dlatego, że – obawiając się o swój los – dostawcy padający ofiarą nadużyć nie składają skarg. Pomimo tego przepisy są odpowiedniejszym rozwiązaniem niż kodeksy etyczne. Z jednej strony, jest tak dlatego, że nieuczciwe praktyki są nie tylko sprzeczne z zasadami etycznymi, lecz również z podstawowymi zasadami sprawiedliwości. Niezależnie od problemów związanych z egzekwowaniem przepisów, ten jeden argument wystarcza, by wprowadzić ich prawny zakaz. Z drugiej strony, regularne wysiłki ustawodawcze przyniosły we Francji pewien skutek (17).

| 2.6.7 | Komisja dostrzega istniejące problemy, lecz na razie woli samoregulację i krytykuje fragmentację europejskiej przestrzeni prawnej. W rezultacie przepisy przyjęte przez różne państwa członkowskie nie są ze sobą za bardzo zgodne. Jednak jedynym sposobem przezwyciężenia fragmentacji i niezgodności byłoby przyjęcie wiążących przepisów europejskich. EKES usilnie zaleca Komisji Europejskiej podjęcie niezbędnych inicjatyw w tym zakresie. Ze względów praktycznych ewentualnych przepisów UE nie należy opierać na koncepcji ochrony konkurencji, która zmusiłaby dostawców – będących ofiarami – do przeciwstawienia się wielkim detalistom przed sądem. Zgodnie z francuską koncepcją to państwo, którego interes gospodarczy jest również zagrożony, powinno odgrywać rolę powoda. Zapobiegłoby to dobrze znanym problemom związanym z obawami dostawców przed złożeniem skargi. |
| --- | --- |

2.6.7

Komisja dostrzega istniejące problemy, lecz na razie woli samoregulację i krytykuje fragmentację europejskiej przestrzeni prawnej. W rezultacie przepisy przyjęte przez różne państwa członkowskie nie są ze sobą za bardzo zgodne. Jednak jedynym sposobem przezwyciężenia fragmentacji i niezgodności byłoby przyjęcie wiążących przepisów europejskich. EKES usilnie zaleca Komisji Europejskiej podjęcie niezbędnych inicjatyw w tym zakresie. Ze względów praktycznych ewentualnych przepisów UE nie należy opierać na koncepcji ochrony konkurencji, która zmusiłaby dostawców – będących ofiarami – do przeciwstawienia się wielkim detalistom przed sądem. Zgodnie z francuską koncepcją to państwo, którego interes gospodarczy jest również zagrożony, powinno odgrywać rolę powoda. Zapobiegłoby to dobrze znanym problemom związanym z obawami dostawców przed złożeniem skargi.

| 2.6.7.1 | Przepisy powinny zobowiązywać do zawierania umów pisemnych, wskazujących – pod rygorem nieważności – czas trwania, ilość i cechy sprzedawanego produktu, a także cenę oraz sposób dostawy i płatności. Płatność powinna zostać dokonana pod karą grzywny w ciągu ustawowego terminu 30 dni dla produktów łatwo psujących się i 60 dni – dla pozostałych produktów. Trzeba przede wszystkim wprowadzić zakaz:






  — | bezpośredniego czy też pośredniego narzucania warunków zakupu, sprzedaży i innych wiążących warunków umownych, podobnie jak warunków pozaumownych i posiadających moc wsteczną; |
| --- | --- | --- |

2.6.7.1

Przepisy powinny zobowiązywać do zawierania umów pisemnych, wskazujących – pod rygorem nieważności – czas trwania, ilość i cechy sprzedawanego produktu, a także cenę oraz sposób dostawy i płatności. Płatność powinna zostać dokonana pod karą grzywny w ciągu ustawowego terminu 30 dni dla produktów łatwo psujących się i 60 dni – dla pozostałych produktów. Trzeba przede wszystkim wprowadzić zakaz:

—

bezpośredniego czy też pośredniego narzucania warunków zakupu, sprzedaży i innych wiążących warunków umownych, podobnie jak warunków pozaumownych i posiadających moc wsteczną;

| — | stosowania różnych warunków w przypadku równoważnych usług; |
| --- | --- |

—

stosowania różnych warunków w przypadku równoważnych usług;

| — | uzależniania faktu zawarcia lub wykonania umów, a także trwania i regularności stosunków handlowych od wykonania świadczeń, które nie mają żadnego związku z przedmiotem umowy czy z rzeczonymi stosunkami handlowymi; |
| --- | --- |

—

uzależniania faktu zawarcia lub wykonania umów, a także trwania i regularności stosunków handlowych od wykonania świadczeń, które nie mają żadnego związku z przedmiotem umowy czy z rzeczonymi stosunkami handlowymi;

| — | uzyskiwania nienależnych jednostronnych świadczeń, których nie uzasadnia ani charakter, ani zakres stosunków handlowych; |
| --- | --- |

—

uzyskiwania nienależnych jednostronnych świadczeń, których nie uzasadnia ani charakter, ani zakres stosunków handlowych;

| — | jakiejkolwiek innej formy nieuczciwego postępowania, zważywszy na całokształt stosunków handlowych. |
| --- | --- |

—

jakiejkolwiek innej formy nieuczciwego postępowania, zważywszy na całokształt stosunków handlowych.

Bruksela, 13 lutego 2013 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Staffan NILSSON

---

(1)  Opinia EKES-u w sprawie: „Wspólnotowy model rolnictwa: jakość produkcji i informowanie konsumentów jako czynniki konkurencyjności”, Dz.U. C 18 z 19.1.2011, s. 5–10.

1

(2)  Jednym z nielicznych ekspertów, którzy ośmielili się wówczas publicznie potępić nadużycia wielkich detalistów, był Christian Jacquiau, autor książki pt. „Coulisse de la grande distribution” („Kulisy wielkiej dystrybucji”) i artykułu opublikowanego w „Le Monde diplomatique” (w grudniu 2002 r.) pt. „Racket dans la grande distribution à la française” („Haracz wielkiej dystrybucji we Francji”).

2

(3)  Consumers International „The relationship between supermarkets and suppliers: What are the implications for consumers?” („Związek supermarketów z dostawcami: konsekwencje dla konsumentów”), 2012 r., s. 2.

3

(4)  W 2009 r. 80 % światowego rynku nasion kontrolowało zaledwie kilkanaście przedsiębiorstw, podczas gdy 25 lat wcześniej selekcję i sprzedaż nasion prowadziły setki różnych przedsiębiorstw. To samo dotyczy produktów agrochemicznych.

4

(5)  British Institute of International and Comparative Law (Brytyjski Instytut Prawa Międzynarodowego i Porównawczego), „Models of Enforcement in Europe for Relations in the Food Supply Chain” („Modele egzekwowania w Europie stosunków w łańcuchu dostaw żywności”), 23 kwietnia 2012 r., s. 4.

5

(6)  Consumers International „The relationship between supermarkets and suppliers: What are the implications for consumers?” („Związek supermarketów z dostawcami: konsekwencje dla konsumentów”), 2012 r., s. 5.

6

(7)  British Institute of International and Comparative Law (Brytyjski Instytut Prawa Międzynarodowego i Porównawczego), „Models of Enforcement in Europe for Relations in the Food Supply Chain” („Modele egzekwowania w Europie stosunków w łańcuchu dostaw żywności”), 23 kwietnia 2012 r., s. 4.

7

(8)  Christian Jacquiau, „Racket dans la grande distribution à la française” („Haracze wielkich detalistów we Francji”), „Le Monde diplomatique”, grudzień 2002 r., s. 4 i 5.

8

(9)  Opinia EKES-u w sprawie: „Poprawa funkcjonowania łańcucha dostaw żywności w Europie”, Dz.U. C 48 z 15.2.2011, s. 145–149.

9

(10)  Na przykład w sprawozdaniu Komisji COM(2010) 355 final „W kierunku bardziej wydajnego i sprawiedliwego wewnętrznego rynku handlu i dystrybucji w perspektywie roku 2020”, s. 8 lub w dokumencie Brytyjskiego Instytutu Prawa Międzynarodowego i Porównawczego „Models of Enforcement in Europe for Relations in the Food Supply Chain” („Modele egzekwowania w Europie stosunków w łańcuchu dostaw żywności”), 23 kwietnia 2012 r., s. 3.

10

(11)  Sgheri Marie-Sandrine „La machine à broyer des PME” („Maszyna do wykańczania MŚP”), „Le Point”, Paryż, nr 1957 z 18 marca 2010 r., s. 88–89.

11

(12)  Na przykład podczas kryzysu mleczarskiego w 2009 r., przez wiele miesięcy supermarkety nadal sprzedawały mleko konsumentom po tej samej cenie co wcześniej, pomimo znacznego spadku ceny zakupu u producentów.

12

(13)  Consumers International „The relationship between supermarkets and suppliers: What are the implications for consumers?” („Związek supermarketów z dostawcami: konsekwencje dla konsumentów”), 2012 r., s. 12, a także opinia EKES-u: Dz.U. C 255 z 14.10.2005, s. 48.

13

(14)  Opinia EKES-u w sprawie: „Sektor wielkich detalistów – tendencje i oddziaływanie na rolników i konsumentów”, Dz.U. C 255 z 14.10.2005, s. 44–49.

14

(15)  Oświadczenie pisemne nr 0088/2007 w sprawie zbadania ewentualnych przypadków nadużywania władzy przez duże supermarkety prowadzące działalność w Unii Europejskiej oraz przeciwdziałania im.

15

(16)  Opinia EKES-u w sprawie poprawy funkcjonowania łańcucha dostaw żywności w Europie, Dz.U. C 48 z 15.2.2011, ss. 145–149.

16

(17)  Według francuskiej Dyrekcji Generalnej ds. Konkurencji, Ochrony Konsumentów i Ścigania Nadużyć rabaty dla wielkich detalistów zostały obniżone do dopuszczalnego poziomu.

17

---

III Akty przygotowawcze

EUROPEJSKI KOMITET EKONOMICZNO-SPOŁECZNY

487. sesja plenarna w dniach 13 i 14 lutego 2013 r.

| 9.5.2013 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 133/22 |
| --- | --- | --- | --- |

9.5.2013

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 133/22

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Promowanie współdzielenia zasobów widma radiowego na rynku wewnętrznym”

COM(2012) 478 final

2013/C 133/04

Sprawozdawca: Bernardo HERNÁNDEZ BATALLER

Dnia 3 września 2012 r. Komisja, działając na podstawie art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Promowanie współdzielenia zasobów widma radiowego na rynku wewnętrznym”

COM(2012) 478 final.

Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 23 stycznia 2013 r.

Na 487. sesji plenarnej w dniach 13–14 lutego 2013 r. (posiedzenie z 13 lutego) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 89 głosami – 3 osoby wstrzymały się od głosu – przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | EKES popiera podejście Komisji w sprawie promowania współdzielenia zasobów widma radiowego na rynku wewnętrznym z uwagi na to, że łączność bezprzewodowa jest zjawiskiem nabierającym coraz większego znaczenia dla gospodarki. |
| --- | --- |

1.1

EKES popiera podejście Komisji w sprawie promowania współdzielenia zasobów widma radiowego na rynku wewnętrznym z uwagi na to, że łączność bezprzewodowa jest zjawiskiem nabierającym coraz większego znaczenia dla gospodarki.

| 1.2 | EKES ma nadzieję, że ostatecznymi beneficjentami tej strategii będą rzeczywiście obywatele europejscy i że będzie można korzystać ze wszystkich osiągnięć, zapewniając jednocześnie jak najlepsze wykorzystanie przydzielonego już widma, przy pełnym bezpieczeństwie i pełnej ochronie prywatności danych osobowych. |
| --- | --- |

1.2

EKES ma nadzieję, że ostatecznymi beneficjentami tej strategii będą rzeczywiście obywatele europejscy i że będzie można korzystać ze wszystkich osiągnięć, zapewniając jednocześnie jak najlepsze wykorzystanie przydzielonego już widma, przy pełnym bezpieczeństwie i pełnej ochronie prywatności danych osobowych.

| 1.3 | We wszystkich przepisach, jakie zostaną przyjęte, należy zapewnić wysoki poziom ochrony konsumenta oraz spójność gospodarczą, społeczną i terytorialną, aby zapobiegać możliwemu pogłębianiu się przepaści cyfrowej i rozwarstwieniu społeczeństwa informacyjnego. |
| --- | --- |

1.3

We wszystkich przepisach, jakie zostaną przyjęte, należy zapewnić wysoki poziom ochrony konsumenta oraz spójność gospodarczą, społeczną i terytorialną, aby zapobiegać możliwemu pogłębianiu się przepaści cyfrowej i rozwarstwieniu społeczeństwa informacyjnego.

| 1.4 | Zarządzanie współdzieleniem widma powinno prowadzić do zwiększania poziomu zatrudnienia i konkurencyjności gospodarki europejskiej, przy czym nie może zakłócać wolnej konkurencji. Powinno również prowadzić do pogłębiania badań i rozwijania innowacyjnych technologii. Komitet zwraca się do Komisji, by przed zachęcaniem do liberalizacji gospodarki częstotliwościami zagwarantowano, że większa konkurencja podmiotów w tym sektorze doprowadzi do tworzenia miejsc pracy w ujęciu netto. W związku z tym, zgodnie ze strategią „Europa 2020” szczególną uwagę należy zwrócić na sytuację krajów dotkniętych wstrząsem gospodarczym i fiskalnym. |
| --- | --- |

1.4

Zarządzanie współdzieleniem widma powinno prowadzić do zwiększania poziomu zatrudnienia i konkurencyjności gospodarki europejskiej, przy czym nie może zakłócać wolnej konkurencji. Powinno również prowadzić do pogłębiania badań i rozwijania innowacyjnych technologii. Komitet zwraca się do Komisji, by przed zachęcaniem do liberalizacji gospodarki częstotliwościami zagwarantowano, że większa konkurencja podmiotów w tym sektorze doprowadzi do tworzenia miejsc pracy w ujęciu netto. W związku z tym, zgodnie ze strategią „Europa 2020” szczególną uwagę należy zwrócić na sytuację krajów dotkniętych wstrząsem gospodarczym i fiskalnym.

| 1.5 | EKES ma nadzieję, że Komisja przyjmie zalecenie dotyczące wspólnego formatu dla współdzielonych praw dostępu do widma [akronim ang. SSAR], wspólnej terminologii do celów dokumentowania warunków i przepisów dotyczących współdzielenia. |
| --- | --- |

1.5

EKES ma nadzieję, że Komisja przyjmie zalecenie dotyczące wspólnego formatu dla współdzielonych praw dostępu do widma [akronim ang. SSAR], wspólnej terminologii do celów dokumentowania warunków i przepisów dotyczących współdzielenia.

2.   Wstęp

| 2.1 | Widmo radiowe stanowi podstawowy zasób publiczny dla kluczowych sektorów i usług, w tym dla ruchomej, bezprzewodowej łączności szerokopasmowej i łączności satelitarnej, transmisji telewizyjnych i radiowych, transportu, radiolokalizacji oraz takich urządzeń jak alarmy, piloty, aparaty słuchowe, mikrofony i sprzęt medyczny. |
| --- | --- |

2.1

Widmo radiowe stanowi podstawowy zasób publiczny dla kluczowych sektorów i usług, w tym dla ruchomej, bezprzewodowej łączności szerokopasmowej i łączności satelitarnej, transmisji telewizyjnych i radiowych, transportu, radiolokalizacji oraz takich urządzeń jak alarmy, piloty, aparaty słuchowe, mikrofony i sprzęt medyczny.

| 2.2 | Wspomaga ono prawidłowe działanie takich służb publicznych jak służby bezpieczeństwa i ochrony, w tym służby ochrony ludności, oraz działalność naukową, w tym meteorologię, obserwacje Ziemi, radioastronomię i badania przestrzeni kosmicznej. |
| --- | --- |

2.2

Wspomaga ono prawidłowe działanie takich służb publicznych jak służby bezpieczeństwa i ochrony, w tym służby ochrony ludności, oraz działalność naukową, w tym meteorologię, obserwacje Ziemi, radioastronomię i badania przestrzeni kosmicznej.

| 2.3 | Łatwy dostęp do widma radiowego odgrywa również rolę w świadczeniu usług łączności elektronicznej, w szczególności na rzecz użytkowników i przedsiębiorstw na obszarach słabo zaludnionych bądź odległych, takich jak obszary wiejskie lub wyspy. |
| --- | --- |

2.3

Łatwy dostęp do widma radiowego odgrywa również rolę w świadczeniu usług łączności elektronicznej, w szczególności na rzecz użytkowników i przedsiębiorstw na obszarach słabo zaludnionych bądź odległych, takich jak obszary wiejskie lub wyspy.

| 2.4 | Wszystkie środki regulacyjne dotyczące widma radiowego mogą mieć skutki dotyczące gospodarki, bezpieczeństwa, zdrowia, interesu publicznego, kultury, nauki, społeczeństwa i środowiska. |
| --- | --- |

2.4

Wszystkie środki regulacyjne dotyczące widma radiowego mogą mieć skutki dotyczące gospodarki, bezpieczeństwa, zdrowia, interesu publicznego, kultury, nauki, społeczeństwa i środowiska.

| 2.5 | W decyzji o spektrum radiowym z 2002 r. ustanowiono podstawowe ramy regulacyjne dotyczące polityki w zakresie widma radiowego, natomiast w 2012 r. zostały one uzupełnione poprzez decyzję w sprawie ustanowienia wieloletniego programu dotyczącego tej polityki UE, która była już przedmiotem opinii Komitetu. |
| --- | --- |

2.5

W decyzji o spektrum radiowym z 2002 r. ustanowiono podstawowe ramy regulacyjne dotyczące polityki w zakresie widma radiowego, natomiast w 2012 r. zostały one uzupełnione poprzez decyzję w sprawie ustanowienia wieloletniego programu dotyczącego tej polityki UE, która była już przedmiotem opinii Komitetu.

| 2.6 | Ramy regulacyjne Unii mają na celu ułatwienie dostępu do widma w oparciu o możliwie najmniej restrykcyjny system pozwoleń. Sprzyjają one stosowaniu ogólnych pozwoleń, z wyjątkiem przypadków, w których wyraźnie niezbędne są indywidualne pozwolenia. Ramy opierają się na zasadach wydajnego korzystania z widma i efektywnego zarządzania nim, jak również na zasadzie neutralności technologicznej i neutralności usług.
  Istnieje wystarczająca podstawa prawna do tego, aby Komisja mogła zająć się kwestią zarządzania widmem, opierając się na ramach prawnych dotyczących łączności elektronicznej oraz na przepisach o rynku wewnętrznym, transporcie i zwalczaniu zakłócania wolnej konkurencji. |
| --- | --- |

2.6

Ramy regulacyjne Unii mają na celu ułatwienie dostępu do widma w oparciu o możliwie najmniej restrykcyjny system pozwoleń. Sprzyjają one stosowaniu ogólnych pozwoleń, z wyjątkiem przypadków, w których wyraźnie niezbędne są indywidualne pozwolenia. Ramy opierają się na zasadach wydajnego korzystania z widma i efektywnego zarządzania nim, jak również na zasadzie neutralności technologicznej i neutralności usług.

Istnieje wystarczająca podstawa prawna do tego, aby Komisja mogła zająć się kwestią zarządzania widmem, opierając się na ramach prawnych dotyczących łączności elektronicznej oraz na przepisach o rynku wewnętrznym, transporcie i zwalczaniu zakłócania wolnej konkurencji.

| 2.7 | Ponieważ zarządzanie widmem jest niezbędnym warunkiem utworzenia jednolitego rynku cyfrowego, inicjatywa ta bezpośrednio przyczynia się do osiągnięcia celów strategii „Europa 2020”. Zgodnie z programem dotyczącym polityki w zakresie widma radiowego, Komisja dąży do zapewnienia jak najszerszego poparcia dla proponowanych działań w celu wspierania rozwoju innowacyjnych rozwiązań bezprzewodowych w UE, aby zagwarantować jak najlepsze wykorzystanie przydzielonego już widma. |
| --- | --- |

2.7

Ponieważ zarządzanie widmem jest niezbędnym warunkiem utworzenia jednolitego rynku cyfrowego, inicjatywa ta bezpośrednio przyczynia się do osiągnięcia celów strategii „Europa 2020”. Zgodnie z programem dotyczącym polityki w zakresie widma radiowego, Komisja dąży do zapewnienia jak najszerszego poparcia dla proponowanych działań w celu wspierania rozwoju innowacyjnych rozwiązań bezprzewodowych w UE, aby zagwarantować jak najlepsze wykorzystanie przydzielonego już widma.

3.   Komunikat Komisji

| 3.1 | W komunikacie poddano analizie czynniki napędzające i umożliwiające współdzielenie widma, takie jak bezprzewodowe sieci szerokopasmowe, społeczeństwo połączone bezprzewodowo oraz badania i innowacyjne technologie. Poczyniono następujące wnioski:






  — | Wspólne wykorzystywanie częstotliwości bezprzewodowych sieci szerokopasmowych, zarówno objętych, jak i nieobjętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia radiowego, generuje oszczędności dla operatorów sieci komórkowych, zapewnia niedrogi dostęp do internetu oraz stwarza możliwości współdzielenia infrastruktury. |
| --- | --- | --- |

3.1

W komunikacie poddano analizie czynniki napędzające i umożliwiające współdzielenie widma, takie jak bezprzewodowe sieci szerokopasmowe, społeczeństwo połączone bezprzewodowo oraz badania i innowacyjne technologie. Poczyniono następujące wnioski:

—

Wspólne wykorzystywanie częstotliwości bezprzewodowych sieci szerokopasmowych, zarówno objętych, jak i nieobjętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia radiowego, generuje oszczędności dla operatorów sieci komórkowych, zapewnia niedrogi dostęp do internetu oraz stwarza możliwości współdzielenia infrastruktury.

| — | Tendencja do utworzenia połączonego sieciowo społeczeństwa potwierdza wartość dodaną niskich barier dostępu do widma we współdzielonych pasmach nieobjętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia radiowego. Stanowi to podstawę dla rozwoju bezprzewodowych innowacji stymulujących rozwój i zastosowanie bardziej odpornych technologii bezprzewodowych. |
| --- | --- |

—

Tendencja do utworzenia połączonego sieciowo społeczeństwa potwierdza wartość dodaną niskich barier dostępu do widma we współdzielonych pasmach nieobjętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia radiowego. Stanowi to podstawę dla rozwoju bezprzewodowych innowacji stymulujących rozwój i zastosowanie bardziej odpornych technologii bezprzewodowych.

| — | Badania umożliwiły otwarcie współdzielonego dostępu do widma, zapewniając jednocześnie ochronę usług podstawowych. W chwili obecnej następuje szybki rozwój kognitywnych technologii radiowych, m.in. dzięki harmonizacji norm i testom przeprowadzanym w ramach europejskich projektów badawczych. Oczekuje się, że w dziedzinie detekcji i wykorzystania małych stacji bazowych telefonii komórkowej poczynione zostaną dalsze postępy. |
| --- | --- |

—

Badania umożliwiły otwarcie współdzielonego dostępu do widma, zapewniając jednocześnie ochronę usług podstawowych. W chwili obecnej następuje szybki rozwój kognitywnych technologii radiowych, m.in. dzięki harmonizacji norm i testom przeprowadzanym w ramach europejskich projektów badawczych. Oczekuje się, że w dziedzinie detekcji i wykorzystania małych stacji bazowych telefonii komórkowej poczynione zostaną dalsze postępy.

| 3.2 | W komunikacie omówiono wyzwania stojące na drodze do powszechniejszego współdzielenia widma poprzez rozważenie takich kwestii jak postępowanie w przypadku szkodliwych zakłóceń w celu usunięcia niepewności, tworzenie wystarczających zachęt i zabezpieczeń dla wszystkich zainteresowanych stron oraz pojemność pasm nieobjętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia radiowego. |
| --- | --- |

3.2

W komunikacie omówiono wyzwania stojące na drodze do powszechniejszego współdzielenia widma poprzez rozważenie takich kwestii jak postępowanie w przypadku szkodliwych zakłóceń w celu usunięcia niepewności, tworzenie wystarczających zachęt i zabezpieczeń dla wszystkich zainteresowanych stron oraz pojemność pasm nieobjętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia radiowego.

| 3.2.1 | Promowanie powszechniejszego współdzielenia widma wymaga:






  — | przyjęcia przez użytkowników wspólnej odpowiedzialności za akceptowalne limity zakłóceń i opracowania odpowiednich strategii ich łagodzenia; |
| --- | --- | --- |

3.2.1

Promowanie powszechniejszego współdzielenia widma wymaga:

—

przyjęcia przez użytkowników wspólnej odpowiedzialności za akceptowalne limity zakłóceń i opracowania odpowiednich strategii ich łagodzenia;

| — | zapewnienia pewności prawa w odniesieniu do stosownych przepisów i warunków oraz procedur egzekwowania przepisów, a także zapewnienia przejrzystości w odniesieniu do założeń dotyczących kompatybilności oraz praw do ochrony; |
| --- | --- |

—

zapewnienia pewności prawa w odniesieniu do stosownych przepisów i warunków oraz procedur egzekwowania przepisów, a także zapewnienia przejrzystości w odniesieniu do założeń dotyczących kompatybilności oraz praw do ochrony;

| — | tworzenia zachęt do inwestycji w unowocześnione technologie, które są korzystne zarówno dla użytkowników zasiedziałych, jak i dla nowych użytkowników, przy jednoczesnym zapewnieniu ochrony oraz wspieraniu konkurencji; |
| --- | --- |

—

tworzenia zachęt do inwestycji w unowocześnione technologie, które są korzystne zarówno dla użytkowników zasiedziałych, jak i dla nowych użytkowników, przy jednoczesnym zapewnieniu ochrony oraz wspieraniu konkurencji;

| — | określenia kanałów łączności szerokopasmowej na potrzeby rozwoju RLAN, jak również zapewnienia prognoz dotyczących wykorzystania, tak aby zwiększyć przewidywalność i niezawodność najważniejszych współdzielonych pasm; |
| --- | --- |

—

określenia kanałów łączności szerokopasmowej na potrzeby rozwoju RLAN, jak również zapewnienia prognoz dotyczących wykorzystania, tak aby zwiększyć przewidywalność i niezawodność najważniejszych współdzielonych pasm;

| — | zapewnienia, by każde przejście z wyłącznego użytkowania widma na współdzielenie widma zwiększało konkurencję ze strony dodatkowych użytkowników, a zwłaszcza, aby nie tworzyło nienależnej przewagi konkurencyjnej dla obecnych lub przyszłych posiadaczy praw. |
| --- | --- |

—

zapewnienia, by każde przejście z wyłącznego użytkowania widma na współdzielenie widma zwiększało konkurencję ze strony dodatkowych użytkowników, a zwłaszcza, aby nie tworzyło nienależnej przewagi konkurencyjnej dla obecnych lub przyszłych posiadaczy praw.

| 3.3 | Komisja proponuje utworzenie dwóch narzędzi, które przyczynią się do częstszego i bardziej efektywnego wykorzystywania istniejących zasobów widma:






  — | podejście unijne mające na celu zidentyfikowanie możliwości korzystnego współdzielenia widma w zharmonizowanych i niezharmonizowanych pasmach; oraz |
| --- | --- | --- |

3.3

Komisja proponuje utworzenie dwóch narzędzi, które przyczynią się do częstszego i bardziej efektywnego wykorzystywania istniejących zasobów widma:

—

podejście unijne mające na celu zidentyfikowanie możliwości korzystnego współdzielenia widma w zharmonizowanych i niezharmonizowanych pasmach; oraz

| — | współdzielone prawa dostępu do widma jako narzędzie regulacyjne umożliwiające zezwalanie na licencjonowane współdzielenie widma i zapewniające odpowiedni poziom ochrony przed zakłóceniami. |
| --- | --- |

—

współdzielone prawa dostępu do widma jako narzędzie regulacyjne umożliwiające zezwalanie na licencjonowane współdzielenie widma i zapewniające odpowiedni poziom ochrony przed zakłóceniami.

| 3.4 | Komisja uważa, że w miarę jak postęp technologiczny coraz częściej stwarza możliwości korzystnego współdzielenia widma (BSO) w ramach rynku wewnętrznego, konieczne jest wspieranie inwestycji i zachęcanie użytkowników do lepszego wykorzystywania zasobów widma poprzez określenie na szczeblu UE, w ścisłej współpracy z państwami członkowskimi, procedury i kluczowych kryteriów dotyczących identyfikacji BSO (np. w formie zalecenia). |
| --- | --- |

3.4

Komisja uważa, że w miarę jak postęp technologiczny coraz częściej stwarza możliwości korzystnego współdzielenia widma (BSO) w ramach rynku wewnętrznego, konieczne jest wspieranie inwestycji i zachęcanie użytkowników do lepszego wykorzystywania zasobów widma poprzez określenie na szczeblu UE, w ścisłej współpracy z państwami członkowskimi, procedury i kluczowych kryteriów dotyczących identyfikacji BSO (np. w formie zalecenia).

| 3.5 | Zdaniem Komisji, jeżeli krajowe organy regulacyjne będą przyznawać dodatkowym użytkownikom prawa do współdzielonego dostępu do widma w danym paśmie częstotliwości, umowy o współdzieleniu widma będą mogły zagwarantować użytkownikom większą pewność prawa, zapewniając jednocześnie bodźce rynkowe, w tym rekompensatę finansową, mające na celu zidentyfikowanie większej ilości BSO na rynku wewnętrznym. |
| --- | --- |

3.5

Zdaniem Komisji, jeżeli krajowe organy regulacyjne będą przyznawać dodatkowym użytkownikom prawa do współdzielonego dostępu do widma w danym paśmie częstotliwości, umowy o współdzieleniu widma będą mogły zagwarantować użytkownikom większą pewność prawa, zapewniając jednocześnie bodźce rynkowe, w tym rekompensatę finansową, mające na celu zidentyfikowanie większej ilości BSO na rynku wewnętrznym.

| 3.6 | Komisja proponuje, aby w ramach dalszych działań poczynione zostały następujące kroki:






  1) | Identyfikacja BSO zarówno w pasmach objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia radiowego, jak i w pasmach nieobjętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia radiowego. |
| --- | --- | --- |

3.6

Komisja proponuje, aby w ramach dalszych działań poczynione zostały następujące kroki:

1)

Identyfikacja BSO zarówno w pasmach objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia radiowego, jak i w pasmach nieobjętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia radiowego.

| 2) | Rozważenie możliwości udostępnienia wystarczającej ilości widma nieobjętego obowiązkiem uzyskania pozwolenia radiowego, zharmonizowanego na szczeblu UE, na potrzeby innowacji bezprzewodowych. |
| --- | --- |

2)

Rozważenie możliwości udostępnienia wystarczającej ilości widma nieobjętego obowiązkiem uzyskania pozwolenia radiowego, zharmonizowanego na szczeblu UE, na potrzeby innowacji bezprzewodowych.

| 3) | Określenie, we współpracy z państwami członkowskimi, wspólnej strategii na rzecz zwiększenia możliwości współdzielenia opartego na porozumieniach umownych między użytkownikami. |
| --- | --- |

3)

Określenie, we współpracy z państwami członkowskimi, wspólnej strategii na rzecz zwiększenia możliwości współdzielenia opartego na porozumieniach umownych między użytkownikami.

| 4) | Zawieranie porozumień umownych między użytkownikami, które będą mogły im zapewnić większą pewność prawa. |
| --- | --- |

4)

Zawieranie porozumień umownych między użytkownikami, które będą mogły im zapewnić większą pewność prawa.

4.   Uwagi ogólne

| 4.1 | Komitet pozytywnie ocenia komunikat Komisji, ponieważ rozpoczyna on niezbędny proces refleksji prowadzący do dostosowania w przyszłości przepisów unijnych do celów wieloletniego programu dotyczącego polityki w zakresie widma radiowego (RSPP). |
| --- | --- |

4.1

Komitet pozytywnie ocenia komunikat Komisji, ponieważ rozpoczyna on niezbędny proces refleksji prowadzący do dostosowania w przyszłości przepisów unijnych do celów wieloletniego programu dotyczącego polityki w zakresie widma radiowego (RSPP).

| 4.1.1 | Pod tym względem w komunikacie dokonano analizy sposobów rozwiązania problemu braku wolnych zakresów widma oraz wysokich nakładów związanych z ponownym przydzielaniem widma na potrzeby nowych zastosowań, które stanowią poważne ograniczenia w korzystaniu z łączności bezprzewodowej, co przemawia za potrzebą wprowadzenia istotnych zmian w zarządzaniu widmem. |
| --- | --- |

4.1.1

Pod tym względem w komunikacie dokonano analizy sposobów rozwiązania problemu braku wolnych zakresów widma oraz wysokich nakładów związanych z ponownym przydzielaniem widma na potrzeby nowych zastosowań, które stanowią poważne ograniczenia w korzystaniu z łączności bezprzewodowej, co przemawia za potrzebą wprowadzenia istotnych zmian w zarządzaniu widmem.

| 4.2 | Komisja skłania się ku kompleksowemu podejściu, zgodnie z którym krajowe organy regulacyjne i porozumienia między nowymi i zasiedziałymi użytkownikami widma powinny ułatwiać w aktywny sposób wspólne wykorzystywanie i współdzielenie widma, dzięki czemu możliwe będzie usunięcie obecnych barier regulacyjnych utrudniających wdrażanie innowacyjnych technologii dostępu radiowego, a proces dzielenia się widmem stanie się łatwiejszy. |
| --- | --- |

4.2

Komisja skłania się ku kompleksowemu podejściu, zgodnie z którym krajowe organy regulacyjne i porozumienia między nowymi i zasiedziałymi użytkownikami widma powinny ułatwiać w aktywny sposób wspólne wykorzystywanie i współdzielenie widma, dzięki czemu możliwe będzie usunięcie obecnych barier regulacyjnych utrudniających wdrażanie innowacyjnych technologii dostępu radiowego, a proces dzielenia się widmem stanie się łatwiejszy.

| 4.3 | Jednocześnie proponowane działania opierają się na obowiązujących ramach regulacyjnych UE dotyczących łączności elektronicznej i polegają na ustanowieniu i wdrożeniu zasad wydajnego korzystania z widma i efektywnego zarządzania nim, jak również zasad neutralności technologicznej i neutralności usług, co zdaniem EKES-u jest niezwykle istotne. W związku z tym Komisja pragnie w pełni wykorzystać swoje uprawnienia w tym zakresie, aby przyczynić się do podniesienia jakości oraz, w miarę możliwości, do powszechniejszego korzystania z widma radiowego. Działania te mają opierać się na wolnej konkurencji, a przyznawanie prawa do korzystania z widma przez krajowe organy regulacyjne będzie odbywać się na podstawie spójnych kryteriów, ze szczególnym naciskiem na przyznawanie prawa do korzystania z widma na zasadzie współdzielenia. |
| --- | --- |

4.3

Jednocześnie proponowane działania opierają się na obowiązujących ramach regulacyjnych UE dotyczących łączności elektronicznej i polegają na ustanowieniu i wdrożeniu zasad wydajnego korzystania z widma i efektywnego zarządzania nim, jak również zasad neutralności technologicznej i neutralności usług, co zdaniem EKES-u jest niezwykle istotne. W związku z tym Komisja pragnie w pełni wykorzystać swoje uprawnienia w tym zakresie, aby przyczynić się do podniesienia jakości oraz, w miarę możliwości, do powszechniejszego korzystania z widma radiowego. Działania te mają opierać się na wolnej konkurencji, a przyznawanie prawa do korzystania z widma przez krajowe organy regulacyjne będzie odbywać się na podstawie spójnych kryteriów, ze szczególnym naciskiem na przyznawanie prawa do korzystania z widma na zasadzie współdzielenia.

| 4.4 | Komitet pragnie jednak podkreślić różne aspekty cytowanego komunikatu Komisji dotyczące ułatwienia, w miarę możliwości, opracowania przyszłych działań regulacyjnych w zakresie widma radiowego tak, aby opierały się one na solidnych zasadach, a zwłaszcza na zasadach demokracji i przejrzystości, z poszanowaniem praw podstawowych oraz praw konsumentów i użytkowników łączności elektronicznej. W szczególności prawa konsumentów i użytkowników powinny być zdecydowanie chronione przed możliwością oszustwa, poprzez ustanowienie kryteriów, które zapewnią sprawiedliwą cenę, ogólny dostęp do widma oraz wydajne procedury obsługi reklamacji i odszkodowań. Niezależne podmioty nadzorujące powinny być uprawione do rozstrzygania konfliktów transakcyjnych wynikających z użytkowania widma, zapobiegając tym samym szkodliwym zakłóceniom. W przygotowywanych sprawozdaniach okresowych Komisja powinna stwierdzić, jakie działania zostały podjęte i jakie cele osiągnięte w zakresie wymienionych praw i obowiązków. |
| --- | --- |

4.4

Komitet pragnie jednak podkreślić różne aspekty cytowanego komunikatu Komisji dotyczące ułatwienia, w miarę możliwości, opracowania przyszłych działań regulacyjnych w zakresie widma radiowego tak, aby opierały się one na solidnych zasadach, a zwłaszcza na zasadach demokracji i przejrzystości, z poszanowaniem praw podstawowych oraz praw konsumentów i użytkowników łączności elektronicznej. W szczególności prawa konsumentów i użytkowników powinny być zdecydowanie chronione przed możliwością oszustwa, poprzez ustanowienie kryteriów, które zapewnią sprawiedliwą cenę, ogólny dostęp do widma oraz wydajne procedury obsługi reklamacji i odszkodowań. Niezależne podmioty nadzorujące powinny być uprawione do rozstrzygania konfliktów transakcyjnych wynikających z użytkowania widma, zapobiegając tym samym szkodliwym zakłóceniom. W przygotowywanych sprawozdaniach okresowych Komisja powinna stwierdzić, jakie działania zostały podjęte i jakie cele osiągnięte w zakresie wymienionych praw i obowiązków.

| 4.5 | Komitet zachęca Komisję, aby w kontekście przyszłego tworzenia stosownych ram regulacyjnych sporządziła jak najbardziej wyczerpującą listę „barier regulacyjnych” utrudniających wdrażanie innowacyjnych technologii dostępu do widma. |
| --- | --- |

4.5

Komitet zachęca Komisję, aby w kontekście przyszłego tworzenia stosownych ram regulacyjnych sporządziła jak najbardziej wyczerpującą listę „barier regulacyjnych” utrudniających wdrażanie innowacyjnych technologii dostępu do widma.

| 4.6 | Nie należy dopuszczać do sytuacji, która pod pretekstem fałszywej, nadmiernej ochrony użytkowników, w rzeczywistości prowadzącej do ich wykluczenia z powodu przynależności państwowej lub innego podobnego powodu o charakterze protekcjonistycznym, doprowadzi do braku możliwości maksymalnego uwolnienia widma, dostępu nowych użytkowników oraz wdrażania innowacyjnych technologii. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny uważa za niezbędne, by wdrożenie komunikatu doprowadziło do zagwarantowania większego dostępu osób niepełnosprawnych do nowych technologii. |
| --- | --- |

4.6

Nie należy dopuszczać do sytuacji, która pod pretekstem fałszywej, nadmiernej ochrony użytkowników, w rzeczywistości prowadzącej do ich wykluczenia z powodu przynależności państwowej lub innego podobnego powodu o charakterze protekcjonistycznym, doprowadzi do braku możliwości maksymalnego uwolnienia widma, dostępu nowych użytkowników oraz wdrażania innowacyjnych technologii. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny uważa za niezbędne, by wdrożenie komunikatu doprowadziło do zagwarantowania większego dostępu osób niepełnosprawnych do nowych technologii.

| 4.7 | Przyczyniłoby się to również do wzrostu dochodów z tytułu opłat za korzystanie z widma; co do związanych z tym korzyści nie ma najmniejszej wątpliwości. Należy jednak podkreślić, że ze względu na to, że widmo jest ograniczoną przestrzenią fizyczną, a planowane działania doprowadzą do zwiększenia ruchu użytkowników, trzeba będzie uważnie przemyśleć różne kwestie, takie jak rekompensata wypłacana obecnym posiadaczom pozwoleń na korzystanie z widma, sposób zapobiegania zanikowi lub zwężeniu widma z powodu nadmiernej eksploatacji oraz zapewnienie wdrażania najbardziej innowacyjnych technologii itp. W związku z tym, mimo że przedmiotem niniejszej opinii nie jest treść wcześniej sporządzonych dokumentów dotyczących wdrażania działań UE związanych z rozwojem technologii, jak np. tzw. dywidenda cyfrowa, należy wziąć pod uwagę ich rzeczywisty wpływ na skutki wdrożenia polityki UE w zakresie widma radiowego. |
| --- | --- |

4.7

Przyczyniłoby się to również do wzrostu dochodów z tytułu opłat za korzystanie z widma; co do związanych z tym korzyści nie ma najmniejszej wątpliwości. Należy jednak podkreślić, że ze względu na to, że widmo jest ograniczoną przestrzenią fizyczną, a planowane działania doprowadzą do zwiększenia ruchu użytkowników, trzeba będzie uważnie przemyśleć różne kwestie, takie jak rekompensata wypłacana obecnym posiadaczom pozwoleń na korzystanie z widma, sposób zapobiegania zanikowi lub zwężeniu widma z powodu nadmiernej eksploatacji oraz zapewnienie wdrażania najbardziej innowacyjnych technologii itp. W związku z tym, mimo że przedmiotem niniejszej opinii nie jest treść wcześniej sporządzonych dokumentów dotyczących wdrażania działań UE związanych z rozwojem technologii, jak np. tzw. dywidenda cyfrowa, należy wziąć pod uwagę ich rzeczywisty wpływ na skutki wdrożenia polityki UE w zakresie widma radiowego.

| 4.8 | Ponadto Komitet skłania się ku ograniczeniu, w miarę możliwości, wydawania pozwoleń indywidualnych przez krajowe organy regulacyjne i opowiada się za dużo bardziej otwartym dostępem, jeśli tylko będzie to fizycznie możliwe oraz jeśli użytkownicy widma będą przestrzegali nabytych praw. W tym celu zachęca krajowe organy regulacyjne, aby ograniczyły wydawanie licencji indywidualnych do uzasadnionych przypadków, aby zapewnić dużo bardziej otwarty dostęp. |
| --- | --- |

4.8

Ponadto Komitet skłania się ku ograniczeniu, w miarę możliwości, wydawania pozwoleń indywidualnych przez krajowe organy regulacyjne i opowiada się za dużo bardziej otwartym dostępem, jeśli tylko będzie to fizycznie możliwe oraz jeśli użytkownicy widma będą przestrzegali nabytych praw. W tym celu zachęca krajowe organy regulacyjne, aby ograniczyły wydawanie licencji indywidualnych do uzasadnionych przypadków, aby zapewnić dużo bardziej otwarty dostęp.

| 4.9 | Z komunikatu wynika również, że jednym z istotnych celów jest konieczność zmniejszenia przepaści technologicznej spowodowanej m.in. rozdrobnieniem obowiązujących ram regulacyjnych, jaka istnieje między europejskimi producentami urządzeń służących do łączności elektronicznej a producentami tych urządzeń z państw trzecich. Komitet zwraca się do Komisji Europejskiej, by dołączyła ocenę skutków na temat ewentualnych korzyści, jakie uwolnienie widma może mieć dla zmniejszenia przepaści cyfrowej między państwami członkowskimi UE. Wobec tego Komitet popiera pilne dostosowanie tych ram regulacyjnych, licząc na możliwości Komisji w zakresie tworzenia regulacji z wykorzystaniem procedury komitetowej. |
| --- | --- |

4.9

Z komunikatu wynika również, że jednym z istotnych celów jest konieczność zmniejszenia przepaści technologicznej spowodowanej m.in. rozdrobnieniem obowiązujących ram regulacyjnych, jaka istnieje między europejskimi producentami urządzeń służących do łączności elektronicznej a producentami tych urządzeń z państw trzecich. Komitet zwraca się do Komisji Europejskiej, by dołączyła ocenę skutków na temat ewentualnych korzyści, jakie uwolnienie widma może mieć dla zmniejszenia przepaści cyfrowej między państwami członkowskimi UE. Wobec tego Komitet popiera pilne dostosowanie tych ram regulacyjnych, licząc na możliwości Komisji w zakresie tworzenia regulacji z wykorzystaniem procedury komitetowej.

| 4.9.1 | Z drugiej strony Komitet podkreśla silne zaangażowanie UE w ochronę praw podstawowych i wzywa Komisję, by opracowując stosowne zasady dostosowawcze, zwróciła szczególną uwagę na kwestię ochrony praw podstawowych, takich jak ochrona prywatności, ochrona tajemnicy handlowej lub przetwarzanie danych, które mogą gromadzić dostawcy usług łączności elektronicznej. |
| --- | --- |

4.9.1

Z drugiej strony Komitet podkreśla silne zaangażowanie UE w ochronę praw podstawowych i wzywa Komisję, by opracowując stosowne zasady dostosowawcze, zwróciła szczególną uwagę na kwestię ochrony praw podstawowych, takich jak ochrona prywatności, ochrona tajemnicy handlowej lub przetwarzanie danych, które mogą gromadzić dostawcy usług łączności elektronicznej.

| 4.9.2 | Słuszne wydaje się również ustanowienie pewnego rodzaju skutecznego nadzoru nad dostępem do pasm nowych użytkowników bez obowiązku uzyskania pozwolenia, w przypadku gdy wysuwają się one na pierwszy plan dzięki wartości dodanej oferowanych innowacji technologicznych, zwłaszcza jeśli zakłócają bezproblemowe korzystanie z widma przez osoby trzecie, którym krajowe organy regulacyjne nie gwarantują praw do ochrony. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wyraża zaniepokojenie wpływem, jaki ów proces liberalizacji może wywrzeć na realizację zasady dostępu do usług świadczonych w interesie ogólnym (policja, pogotowie ratunkowe, usługi w zakresie ratownictwa itp.). |
| --- | --- |

4.9.2

Słuszne wydaje się również ustanowienie pewnego rodzaju skutecznego nadzoru nad dostępem do pasm nowych użytkowników bez obowiązku uzyskania pozwolenia, w przypadku gdy wysuwają się one na pierwszy plan dzięki wartości dodanej oferowanych innowacji technologicznych, zwłaszcza jeśli zakłócają bezproblemowe korzystanie z widma przez osoby trzecie, którym krajowe organy regulacyjne nie gwarantują praw do ochrony. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wyraża zaniepokojenie wpływem, jaki ów proces liberalizacji może wywrzeć na realizację zasady dostępu do usług świadczonych w interesie ogólnym (policja, pogotowie ratunkowe, usługi w zakresie ratownictwa itp.).

| 4.9.3 | Podobnie należy skrupulatnie zbadać sytuację użytkowników, którzy chcieliby mieć dostęp do widma i świadczą usługi w interesie ogólnym. Mogliby oni zostać zwolnieni z obowiązku opłacenia rekompensaty finansowej lub ponosić symboliczne koszty na podstawie prognozy wyznaczonej na szczeblu ponadnarodowym lub ewentualnie poprzez ustanowienie odpowiednich przepisów. |
| --- | --- |

4.9.3

Podobnie należy skrupulatnie zbadać sytuację użytkowników, którzy chcieliby mieć dostęp do widma i świadczą usługi w interesie ogólnym. Mogliby oni zostać zwolnieni z obowiązku opłacenia rekompensaty finansowej lub ponosić symboliczne koszty na podstawie prognozy wyznaczonej na szczeblu ponadnarodowym lub ewentualnie poprzez ustanowienie odpowiednich przepisów.

| 4.9.3.1 | Omówione powyżej działania nie naruszają obowiązku wspierania celów leżących w interesie ogólnym zgodnie z prawem unijnym, w szczególności odnoszących się do przepisów dotyczących treści i polityki audiowizualnej oraz prawa państw członkowskich do organizowania i używania własnego widma radiowego do celów zachowania porządku i bezpieczeństwa publicznego. |
| --- | --- |

4.9.3.1

Omówione powyżej działania nie naruszają obowiązku wspierania celów leżących w interesie ogólnym zgodnie z prawem unijnym, w szczególności odnoszących się do przepisów dotyczących treści i polityki audiowizualnej oraz prawa państw członkowskich do organizowania i używania własnego widma radiowego do celów zachowania porządku i bezpieczeństwa publicznego.

| 4.10 | EKES uważa, że w celu zapewnienia niezależności i pewności prawa odpowiedzialność za nadzór nad zawieraniem porozumień o współdzieleniu widma między użytkownikami oraz ich zgodnością z odpowiednimi przepisami w zakresie konkurencji, a także za informowanie o tym, powinny ponosić krajowe organy regulacyjne oraz, w stosownych przypadkach, Organ Europejskich Regulatorów Łączności Elektronicznej (BEREC), jeśli konieczne będzie przeprowadzenie planowania strategicznego, koordynacji i harmonizacji, w szczególności w zakresie procedur wydawania pozwoleń ogólnych lub indywidualnych praw do użytkowania częstotliwości radiowych, gdy będzie to niezbędne do pokonania barier hamujących rozwój rynku wewnętrznego. |
| --- | --- |

4.10

EKES uważa, że w celu zapewnienia niezależności i pewności prawa odpowiedzialność za nadzór nad zawieraniem porozumień o współdzieleniu widma między użytkownikami oraz ich zgodnością z odpowiednimi przepisami w zakresie konkurencji, a także za informowanie o tym, powinny ponosić krajowe organy regulacyjne oraz, w stosownych przypadkach, Organ Europejskich Regulatorów Łączności Elektronicznej (BEREC), jeśli konieczne będzie przeprowadzenie planowania strategicznego, koordynacji i harmonizacji, w szczególności w zakresie procedur wydawania pozwoleń ogólnych lub indywidualnych praw do użytkowania częstotliwości radiowych, gdy będzie to niezbędne do pokonania barier hamujących rozwój rynku wewnętrznego.

| 4.11 | Komisja powinna opracować we współpracy z przedstawicielami stowarzyszeń konsumentów oraz z przedstawicielami przedsiębiorstw kodeks sprawdzonych rozwiązań regulujący przekazywanie na szczeblu UE informacji dotyczących wniosków BSO i ich wyników. Przyczyni się to do zwiększenia przejrzystości procesów i optymalnego zarządzania zasobami wymienionymi w wykazie przydzielonych pasm widma. |
| --- | --- |

4.11

Komisja powinna opracować we współpracy z przedstawicielami stowarzyszeń konsumentów oraz z przedstawicielami przedsiębiorstw kodeks sprawdzonych rozwiązań regulujący przekazywanie na szczeblu UE informacji dotyczących wniosków BSO i ich wyników. Przyczyni się to do zwiększenia przejrzystości procesów i optymalnego zarządzania zasobami wymienionymi w wykazie przydzielonych pasm widma.

| 4.12 | Na koniec Komitet wzywa Komisję do opracowania, w oparciu o prace Zespołu ds. Polityki Spektrum Radiowego, aktu wykonawczego zgodnie z art. 291 TFUE, który przyczyni się do osiągnięcia celów w zakresie takich kwestii jak wspólna definicja pozwoleń na współdzielony dostęp do widma, a także ustalenie warunków zaleceń sprzyjających stosowaniu wspólnych kryteriów przyznawania tych pozwoleń w UE, co ułatwi ich wdrożenie we wszystkich państwach członkowskich. |
| --- | --- |

4.12

Na koniec Komitet wzywa Komisję do opracowania, w oparciu o prace Zespołu ds. Polityki Spektrum Radiowego, aktu wykonawczego zgodnie z art. 291 TFUE, który przyczyni się do osiągnięcia celów w zakresie takich kwestii jak wspólna definicja pozwoleń na współdzielony dostęp do widma, a także ustalenie warunków zaleceń sprzyjających stosowaniu wspólnych kryteriów przyznawania tych pozwoleń w UE, co ułatwi ich wdrożenie we wszystkich państwach członkowskich.

| 4.12.1 | Akt prawny, o którym mowa, powinien uwzględniać, poza innymi istotnymi elementami, ochronę zasad wolnej konkurencji oraz ochronę bezpieczeństwa i praw użytkowników łączności elektronicznej, ze szczególnym naciskiem na obniżenie kosztów usług świadczonych przez dostawców usług łączności elektronicznej. |
| --- | --- |

4.12.1

Akt prawny, o którym mowa, powinien uwzględniać, poza innymi istotnymi elementami, ochronę zasad wolnej konkurencji oraz ochronę bezpieczeństwa i praw użytkowników łączności elektronicznej, ze szczególnym naciskiem na obniżenie kosztów usług świadczonych przez dostawców usług łączności elektronicznej.

| 4.13 | Komitet wyraża przekonanie, że na ewentualne innowacje technologiczne wynikające z obecności większej liczby podmiotów w sektorze widma można by przeznaczyć środki z funduszów UE, aby ułatwić rozwój technologii w słabiej rozwiniętych państwach członkowskich UE. |
| --- | --- |

4.13

Komitet wyraża przekonanie, że na ewentualne innowacje technologiczne wynikające z obecności większej liczby podmiotów w sektorze widma można by przeznaczyć środki z funduszów UE, aby ułatwić rozwój technologii w słabiej rozwiniętych państwach członkowskich UE.

Bruksela, 13 lutego 2013 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Staffan NILSSON

---

| 9.5.2013 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 133/27 |
| --- | --- | --- | --- |

9.5.2013

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 133/27

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Uruchomienie wewnętrznego rynku energii”

COM(2012) 663 final

2013/C 133/05

Sprawozdawca: Pierre-Jean COULON

Dnia 15 listopada 2012 r. Komisja, działając na podstawie art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: „Uruchomienie wewnętrznego rynku energii”

COM(2012) 663 final.

Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 23 stycznia 2013 r.

Na 487. sesji plenarnej w dniach 13–14 lutego 2013 r. (posiedzenie z 13 lutego) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 94 do 2 – 3 osoby wstrzymały się od głosu – przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | Zdaniem EKES-u uruchomienie wewnętrznego rynku energii stanowi okazję do wykorzystania różnych decyzji w sprawie energii podjętych w Europie i upewnienia się co do optymalnego funkcjonowania całości – poprzez powiązane ze sobą infrastruktury – na rzecz odbiorców przemysłowych i indywidualnych. |
| --- | --- |

1.1

Zdaniem EKES-u uruchomienie wewnętrznego rynku energii stanowi okazję do wykorzystania różnych decyzji w sprawie energii podjętych w Europie i upewnienia się co do optymalnego funkcjonowania całości – poprzez powiązane ze sobą infrastruktury – na rzecz odbiorców przemysłowych i indywidualnych.

| 1.2 | EKES popiera podejście Komisji w takim stopniu, w jakim ma ono na celu wyeliminowanie działań, które nie pozwalają końcowym odbiorcom korzystać z różnych wyborów w zakresie energii. |
| --- | --- |

1.2

EKES popiera podejście Komisji w takim stopniu, w jakim ma ono na celu wyeliminowanie działań, które nie pozwalają końcowym odbiorcom korzystać z różnych wyborów w zakresie energii.

| 1.3 | Konsument powinien znajdować się w centrum uwagi, a wszelkie nowe funkcje związane z inteligentnymi sieciami i licznikami (tzw. smart grids i smart meters) powinny być projektowane z korzyścią dla niego. |
| --- | --- |

1.3

Konsument powinien znajdować się w centrum uwagi, a wszelkie nowe funkcje związane z inteligentnymi sieciami i licznikami (tzw. smart grids i smart meters) powinny być projektowane z korzyścią dla niego.

| 1.4 | Widoczny jest wyraźny brak informacji na temat końcowych celów i sposobów funkcjonowania wewnętrznego rynku energii, któremu może zaradzić jedynie duża kampania informacyjna UE zaplanowana wraz ze wszystkimi przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

1.4

Widoczny jest wyraźny brak informacji na temat końcowych celów i sposobów funkcjonowania wewnętrznego rynku energii, któremu może zaradzić jedynie duża kampania informacyjna UE zaplanowana wraz ze wszystkimi przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego.

| 1.5 | Zwalczanie ubóstwa/ubóstwa energetycznego powinno stanowić priorytet prowadzonej w UE polityki publicznej. EKES wzywa Radę i Komisję do uczynienia z tej problematyki pierwszoplanowego tematu majowego szczytu europejskiego w 2013 r. poświęconego energii. |
| --- | --- |

1.5

Zwalczanie ubóstwa/ubóstwa energetycznego powinno stanowić priorytet prowadzonej w UE polityki publicznej. EKES wzywa Radę i Komisję do uczynienia z tej problematyki pierwszoplanowego tematu majowego szczytu europejskiego w 2013 r. poświęconego energii.

2.   Wewnętrzny rynek energii – rynek niedoskonały

| 2.1 | Komisja Europejska słusznie wzywa w swoim komunikacie do zrealizowania do 2014 r. wyznaczonego w lutym 2011 r. przez głowy państw i szefów rządów celu dobrego funkcjonowania wewnętrznego rynku energii. Uznali oni wówczas za konieczne ukończenie w tym terminie ustanowienia wewnętrznego rynku energii, który zapewni każdemu europejskiemu konsumentowi możliwość korzystania z całkowitej swobody wyboru swojego dostawcy energii elektrycznej lub gazu. |
| --- | --- |

2.1

Komisja Europejska słusznie wzywa w swoim komunikacie do zrealizowania do 2014 r. wyznaczonego w lutym 2011 r. przez głowy państw i szefów rządów celu dobrego funkcjonowania wewnętrznego rynku energii. Uznali oni wówczas za konieczne ukończenie w tym terminie ustanowienia wewnętrznego rynku energii, który zapewni każdemu europejskiemu konsumentowi możliwość korzystania z całkowitej swobody wyboru swojego dostawcy energii elektrycznej lub gazu.

| 2.2 | Wewnętrzny rynek energii elektrycznej i gazu zaczęto tworzyć poczynając od 1996 r. w oparciu o dwie idee: po pierwsze, że każdy konsument europejski będzie mógł korzystać z usług wybranego przez siebie dostawcy (bez względu na przynależność państwową tego ostatniego) poprzez infrastruktury energetyczne uniezależnione od producentów. Drugi element – efektywność tego wspólnego rynku – miał mieć korzystny wpływ na ceny energii i stanowić dynamiczny i znaczący sygnał w kontekście przyszłych inwestycji. |
| --- | --- |

2.2

Wewnętrzny rynek energii elektrycznej i gazu zaczęto tworzyć poczynając od 1996 r. w oparciu o dwie idee: po pierwsze, że każdy konsument europejski będzie mógł korzystać z usług wybranego przez siebie dostawcy (bez względu na przynależność państwową tego ostatniego) poprzez infrastruktury energetyczne uniezależnione od producentów. Drugi element – efektywność tego wspólnego rynku – miał mieć korzystny wpływ na ceny energii i stanowić dynamiczny i znaczący sygnał w kontekście przyszłych inwestycji.

| 2.3 | Do dnia dzisiejszego nie zrealizowano w pełni tych ambitnych planów. Wewnętrzny rynek energii pozwolił dotąd zapewnić konsumentom większą elastyczność wyboru oraz bardziej konkurencyjne stawki w niektórych państwach, w ten sposób zamortyzował wzrost cen związany z podwyżką cen energii pierwotnej. Ponadto ułatwił stworzenie bardziej płynnego i przejrzystego rynku hurtowego, w ten sposób wzmacniając bezpieczeństwo dostaw w UE. W większości państw członkowskich ewolucję rynków energii charakteryzowało przejście z monopolów (krajowych lub regionalnych) do oligopolów, nadal krajowych lub regionalnych, z niewielką liczbą przypadków interakcji lub konkurencji między nimi. |
| --- | --- |

2.3

Do dnia dzisiejszego nie zrealizowano w pełni tych ambitnych planów. Wewnętrzny rynek energii pozwolił dotąd zapewnić konsumentom większą elastyczność wyboru oraz bardziej konkurencyjne stawki w niektórych państwach, w ten sposób zamortyzował wzrost cen związany z podwyżką cen energii pierwotnej. Ponadto ułatwił stworzenie bardziej płynnego i przejrzystego rynku hurtowego, w ten sposób wzmacniając bezpieczeństwo dostaw w UE. W większości państw członkowskich ewolucję rynków energii charakteryzowało przejście z monopolów (krajowych lub regionalnych) do oligopolów, nadal krajowych lub regionalnych, z niewielką liczbą przypadków interakcji lub konkurencji między nimi.

| 2.4 | Nowo utworzone narzędzia (giełdy, łączenie rynków energii...) obejmują jedynie niewielkie ilości energii – większość handlu odbywa się w głównej mierze na poziomie krajowym. Jeśli chodzi o energię elektryczną, konkurencja na poziomie produkcji pozostaje hipotetyczna w niektórych krajach: w 8 na 27 państw 80 % produkcji pozostaje pod kontrolą tradycyjnych operatorów. Biorąc zaś pod uwagę dominującą pozycję (a nawet w pewnych państwach wyłączność na dostawy) krajowych dostawców gazu, wewnętrzny rynek gazu pozostaje również w większości przypadków wirtualny. |
| --- | --- |

2.4

Nowo utworzone narzędzia (giełdy, łączenie rynków energii...) obejmują jedynie niewielkie ilości energii – większość handlu odbywa się w głównej mierze na poziomie krajowym. Jeśli chodzi o energię elektryczną, konkurencja na poziomie produkcji pozostaje hipotetyczna w niektórych krajach: w 8 na 27 państw 80 % produkcji pozostaje pod kontrolą tradycyjnych operatorów. Biorąc zaś pod uwagę dominującą pozycję (a nawet w pewnych państwach wyłączność na dostawy) krajowych dostawców gazu, wewnętrzny rynek gazu pozostaje również w większości przypadków wirtualny.

| 2.5 | Wewnętrzny rynek energii przypomina więc w chwili obecnej bardziej współistnienie pewnych praktyk, rynków i krajowych operatorów z tej dziedziny przemysłu, którzy – pod kontrolą krajowych organów regulacyjnych oraz Agencji ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki – stosują różne europejskie przepisy przyjęte prawie 20 lat temu, niż wspólną przestrzeń gospodarczą przynoszącą korzyści gałęziom przemysłu i konsumentom europejskim dzięki prawdziwej konkurencji. Jednakże te wybory energetyczne poszczególnych państw mają wpływ na ceny energii w krajach ościennych, a decyzje w tej dziedzinie nie mogą być podejmowane jednostronnie. |
| --- | --- |

2.5

Wewnętrzny rynek energii przypomina więc w chwili obecnej bardziej współistnienie pewnych praktyk, rynków i krajowych operatorów z tej dziedziny przemysłu, którzy – pod kontrolą krajowych organów regulacyjnych oraz Agencji ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki – stosują różne europejskie przepisy przyjęte prawie 20 lat temu, niż wspólną przestrzeń gospodarczą przynoszącą korzyści gałęziom przemysłu i konsumentom europejskim dzięki prawdziwej konkurencji. Jednakże te wybory energetyczne poszczególnych państw mają wpływ na ceny energii w krajach ościennych, a decyzje w tej dziedzinie nie mogą być podejmowane jednostronnie.

| 2.6 | Stosowane ceny są zafałszowane poprzez dodatek lokalnych lub krajowych – nieprzejrzystych, niesymetrycznych i często nadmiernych – podatków. W niektórych przypadkach ceny wzrosły o 1 000 % w ciągu 15 lat, co w niezwykle dotkliwy sposób odbiło się na konsumentach indywidualnych i na gałęziach przemysłu o dużej intensywności energetycznej. Krajowe działania na rzecz promowania rozwoju energii odnawialnych nie podlegają koordynacji między państwami. W związku z tym, że energia tego typu jest trudna do kontrolowania i priorytetowa w przesyle, należy szybko wypracować nową formułę rynku europejskiego, gdyż w przeciwnym razie zarządzanie europejskim systemem energii elektrycznej zostanie osłabione. Bez względu na wybrany typ energii w państwach członkowskich należy prowadzić przejrzystą politykę udzielania pomocy (lub zwolnień), aby zagwarantować uczciwe postępowanie wszystkich podmiotów na rynku i zapewnić przestrzeganie zasad konkurencji UE w dziedzinie energii. |
| --- | --- |

2.6

Stosowane ceny są zafałszowane poprzez dodatek lokalnych lub krajowych – nieprzejrzystych, niesymetrycznych i często nadmiernych – podatków. W niektórych przypadkach ceny wzrosły o 1 000 % w ciągu 15 lat, co w niezwykle dotkliwy sposób odbiło się na konsumentach indywidualnych i na gałęziach przemysłu o dużej intensywności energetycznej. Krajowe działania na rzecz promowania rozwoju energii odnawialnych nie podlegają koordynacji między państwami. W związku z tym, że energia tego typu jest trudna do kontrolowania i priorytetowa w przesyle, należy szybko wypracować nową formułę rynku europejskiego, gdyż w przeciwnym razie zarządzanie europejskim systemem energii elektrycznej zostanie osłabione. Bez względu na wybrany typ energii w państwach członkowskich należy prowadzić przejrzystą politykę udzielania pomocy (lub zwolnień), aby zagwarantować uczciwe postępowanie wszystkich podmiotów na rynku i zapewnić przestrzeganie zasad konkurencji UE w dziedzinie energii.

| 2.7 | Rozpowszechniona w poszczególnych państwach praktyka taryf regulowanych nie dostarcza konsumentom dynamicznych sygnałów cenowych, które mogłyby prowadzić do zmniejszenia zużycia energii oraz do kontrolowania przez nich rachunków. Ta polityka nie gwarantuje także pokrycia rzeczywistych kosztów dostarczania lub produkcji energii. Ma to osłabiający wpływ na bilans przedsiębiorstw energetycznych i konieczne w perspektywie najbliższych dziesięcioleci inwestycje, zarówno w zakresie produkcji, jak i sieci. |
| --- | --- |

2.7

Rozpowszechniona w poszczególnych państwach praktyka taryf regulowanych nie dostarcza konsumentom dynamicznych sygnałów cenowych, które mogłyby prowadzić do zmniejszenia zużycia energii oraz do kontrolowania przez nich rachunków. Ta polityka nie gwarantuje także pokrycia rzeczywistych kosztów dostarczania lub produkcji energii. Ma to osłabiający wpływ na bilans przedsiębiorstw energetycznych i konieczne w perspektywie najbliższych dziesięcioleci inwestycje, zarówno w zakresie produkcji, jak i sieci.

| 2.8 | Wreszcie, w wyniku niedostatecznego edukowania, informowania lub braku przejrzystości, wewnętrzny rynek energii w większości przypadków jest niezrozumiały dla obywateli/konsumentów europejskich, zarówno jeśli chodzi o jego cele, jak i sposoby działania. Pomimo tego, że teoretycznie od 1 lipca 2007 r. rynek konsumentów indywidualnych jest otwarty, w niektórych państwach chroniczny brak informacji i komunikacji ze strony państwa, organów regulacyjnych i operatorów przemysłowych spowodował bardzo nikły procent zmiany dostawców przez konsumentów. |
| --- | --- |

2.8

Wreszcie, w wyniku niedostatecznego edukowania, informowania lub braku przejrzystości, wewnętrzny rynek energii w większości przypadków jest niezrozumiały dla obywateli/konsumentów europejskich, zarówno jeśli chodzi o jego cele, jak i sposoby działania. Pomimo tego, że teoretycznie od 1 lipca 2007 r. rynek konsumentów indywidualnych jest otwarty, w niektórych państwach chroniczny brak informacji i komunikacji ze strony państwa, organów regulacyjnych i operatorów przemysłowych spowodował bardzo nikły procent zmiany dostawców przez konsumentów.

3.   Działania priorytetowe w celu urzeczywistnienia wewnętrznego rynku energii

| 3.1 | W obliczu wielkich wyzwań stojących przed Europą (światowy kryzys gospodarczy, zmiana klimatu, zapewnienie bezpieczeństwa dostaw...) trzeba zapewnić więcej przejrzystości, elastyczności, wymienności energetycznej i powiązań między państwami członkowskimi, co przyniesie korzyści płynące z efektywności i solidarności oraz zwiększy optymizację realizowanych inwestycji. |
| --- | --- |

3.1

W obliczu wielkich wyzwań stojących przed Europą (światowy kryzys gospodarczy, zmiana klimatu, zapewnienie bezpieczeństwa dostaw...) trzeba zapewnić więcej przejrzystości, elastyczności, wymienności energetycznej i powiązań między państwami członkowskimi, co przyniesie korzyści płynące z efektywności i solidarności oraz zwiększy optymizację realizowanych inwestycji.

| 3.2 | EKES wyraźnie wspiera działania podjęte przez Komisję Europejską i uważa, że ukończenie realizacji prawdziwej wspólnej przestrzeni energetycznej obejmującej 500 mln konsumentów stanowi podstawowy czynnik przywrócenia wzrostu w Europie, wychodzący poza cel ustanowienia Europejskiej Wspólnoty Energetycznej. Obszerne zasoby energii – dzielonej i konkurencyjnej – są zdaniem EKES-u kluczowe dla rozwoju europejskiej gospodarki i tworzenia w niej miejsc pracy. Konkurencyjne ceny energii są niezbędne dla przemysłu w Europie, zarówno dla jego funkcjonowania, jak i dalszego rozwoju. |
| --- | --- |

3.2

EKES wyraźnie wspiera działania podjęte przez Komisję Europejską i uważa, że ukończenie realizacji prawdziwej wspólnej przestrzeni energetycznej obejmującej 500 mln konsumentów stanowi podstawowy czynnik przywrócenia wzrostu w Europie, wychodzący poza cel ustanowienia Europejskiej Wspólnoty Energetycznej. Obszerne zasoby energii – dzielonej i konkurencyjnej – są zdaniem EKES-u kluczowe dla rozwoju europejskiej gospodarki i tworzenia w niej miejsc pracy. Konkurencyjne ceny energii są niezbędne dla przemysłu w Europie, zarówno dla jego funkcjonowania, jak i dalszego rozwoju.

| 3.3 | Należy w związku z tym zapewnić, aby – poza formalnym stosowaniem przepisów i dyrektyw przyjętych od grudnia 1996 r. – przestrzegano wymowy tekstów odnoszących się do wewnętrznego rynku energii oraz by państwa członkowskie promowały rzeczywistą konkurencję zarówno na poziomie regionalnym, krajowym, jak i europejskim. EKES popiera inicjatywy pozwalające usprawnić korzystanie i zwiększyć skuteczność sieci przesyłu energii poprzez przyspieszenie działań normalizacyjnych, koniecznych w związku ze znacznym rozwojem energii odnawialnych. Opowiada się za rozwojem połączeń międzysystemowych i łączeniem rynków energii oraz współpracą multilateralną, jak np. utworzenie Coreso (współpracy sieci elektrycznych w Europie Zachodniej) będącej zaczątkiem europejskiego ośrodka sterowania energią elektryczną. |
| --- | --- |

3.3

Należy w związku z tym zapewnić, aby – poza formalnym stosowaniem przepisów i dyrektyw przyjętych od grudnia 1996 r. – przestrzegano wymowy tekstów odnoszących się do wewnętrznego rynku energii oraz by państwa członkowskie promowały rzeczywistą konkurencję zarówno na poziomie regionalnym, krajowym, jak i europejskim. EKES popiera inicjatywy pozwalające usprawnić korzystanie i zwiększyć skuteczność sieci przesyłu energii poprzez przyspieszenie działań normalizacyjnych, koniecznych w związku ze znacznym rozwojem energii odnawialnych. Opowiada się za rozwojem połączeń międzysystemowych i łączeniem rynków energii oraz współpracą multilateralną, jak np. utworzenie Coreso (współpracy sieci elektrycznych w Europie Zachodniej) będącej zaczątkiem europejskiego ośrodka sterowania energią elektryczną.

| 3.4 | Stosowanie regulowanych stawek w niektórych krajach – głównie z przyczyn politycznych – jest podejściem protekcjonistycznym, niezgodnym z interesami UE i nie pozwala na uwzględnianie rzeczywistego kosztu energii w postępowaniu konsumentów. Można ją dopuścić jedynie tymczasowo w odniesieniu do państw członkowskich, które tego sobie życzą. Należy wysyłać konsumentom i inwestorom sygnały cenowe odzwierciedlające rzeczywistą zmianę kosztów (w tym CO2), aby podejmowali decyzje dotyczące przyszłych wyborów w sposób przemyślany. Cena energii powiązana z rzeczywistymi kosztami stanowi jeden z czynników kontroli zużycia i wpływa na zmianę podejścia konsumentów, którzy w nowopowstającym modelu będą musieli wykazać się większą aktywnością. |
| --- | --- |

3.4

Stosowanie regulowanych stawek w niektórych krajach – głównie z przyczyn politycznych – jest podejściem protekcjonistycznym, niezgodnym z interesami UE i nie pozwala na uwzględnianie rzeczywistego kosztu energii w postępowaniu konsumentów. Można ją dopuścić jedynie tymczasowo w odniesieniu do państw członkowskich, które tego sobie życzą. Należy wysyłać konsumentom i inwestorom sygnały cenowe odzwierciedlające rzeczywistą zmianę kosztów (w tym CO2), aby podejmowali decyzje dotyczące przyszłych wyborów w sposób przemyślany. Cena energii powiązana z rzeczywistymi kosztami stanowi jeden z czynników kontroli zużycia i wpływa na zmianę podejścia konsumentów, którzy w nowopowstającym modelu będą musieli wykazać się większą aktywnością.

| 3.5 | Równocześnie należy wyjaśnić oraz przeprowadzić przegląd systemów opodatkowania lokalnych i krajowych sektorów energii, bardzo rozbieżnych w UE. Ciężar podatków i VAT-u związany z energią elektryczną rozciąga się od 4,7 % w Wielkiej Brytanii do 54,6 % w Danii, bez uwzględniania wartości energetycznej przypadającej na wyprodukowaną energię. EKES popiera inicjatywy Komisji Europejskiej na rzecz jednolitego, bardziej inteligentnego opodatkowania energii w Europie. W celu osiągnięcia tzw. celów 3x20 i spadku emisji dwutlenku węgla w perspektywie 2050 r. z 80 % do 95 %, należy ustanowić wspólne ramy fiskalne. Wówczas obciążenia podatkowe energii odnawialnych i energii pozyskiwanej ze źródeł kopalnych – wraz z ich wartością energetyczną oraz emisją CO2 w odniesieniu do każdego produktu – będą wyliczane w oparciu o obiektywną podstawę. |
| --- | --- |

3.5

Równocześnie należy wyjaśnić oraz przeprowadzić przegląd systemów opodatkowania lokalnych i krajowych sektorów energii, bardzo rozbieżnych w UE. Ciężar podatków i VAT-u związany z energią elektryczną rozciąga się od 4,7 % w Wielkiej Brytanii do 54,6 % w Danii, bez uwzględniania wartości energetycznej przypadającej na wyprodukowaną energię. EKES popiera inicjatywy Komisji Europejskiej na rzecz jednolitego, bardziej inteligentnego opodatkowania energii w Europie. W celu osiągnięcia tzw. celów 3x20 i spadku emisji dwutlenku węgla w perspektywie 2050 r. z 80 % do 95 %, należy ustanowić wspólne ramy fiskalne. Wówczas obciążenia podatkowe energii odnawialnych i energii pozyskiwanej ze źródeł kopalnych – wraz z ich wartością energetyczną oraz emisją CO2 w odniesieniu do każdego produktu – będą wyliczane w oparciu o obiektywną podstawę.

| 3.6 | Zwalczanie ubóstwa/ubóstwa energetycznego, którym dotknięte jest 13 % gospodarstw domowych w UE, czyli 65 mln obywateli, stanowi nieodłączną część uruchomienia wewnętrznego rynku energii. Zasadę konkurencji, o której mowa we wstępnych celach, można stosować jedynie w interesie wszystkich konsumentów w UE. Oznacza to, że należy umieścić obywatela-konsumenta w centrum i szybko nakreślić europejską definicję ubóstwa energetycznego, a w perspektywie uruchomić – na wzór europejskiej polityki na rzecz pomocy regionalnej – krajowe działania pomocowe. Unia Europejska musi zapewnić rzeczywiste rozróżnienie miedzy zwalczaniem ubóstwa energetycznego – koniecznym i pilnym – a sprzecznym z wymową wspólnego rynku podejściem protekcjonistycznym przy ustalaniu stawek. EKES proponuje, by najbliższy szczyt europejski dotyczący energii w maju 2013 r. był poświęcony w pierwszej kolejności tej kwestii i położył podwaliny pod utworzenie europejskiej służby publicznej w zakresie energii. |
| --- | --- |

3.6

Zwalczanie ubóstwa/ubóstwa energetycznego, którym dotknięte jest 13 % gospodarstw domowych w UE, czyli 65 mln obywateli, stanowi nieodłączną część uruchomienia wewnętrznego rynku energii. Zasadę konkurencji, o której mowa we wstępnych celach, można stosować jedynie w interesie wszystkich konsumentów w UE. Oznacza to, że należy umieścić obywatela-konsumenta w centrum i szybko nakreślić europejską definicję ubóstwa energetycznego, a w perspektywie uruchomić – na wzór europejskiej polityki na rzecz pomocy regionalnej – krajowe działania pomocowe. Unia Europejska musi zapewnić rzeczywiste rozróżnienie miedzy zwalczaniem ubóstwa energetycznego – koniecznym i pilnym – a sprzecznym z wymową wspólnego rynku podejściem protekcjonistycznym przy ustalaniu stawek. EKES proponuje, by najbliższy szczyt europejski dotyczący energii w maju 2013 r. był poświęcony w pierwszej kolejności tej kwestii i położył podwaliny pod utworzenie europejskiej służby publicznej w zakresie energii.

| 3.7 | Zdaniem EKES-u należy nadać priorytetowe znaczenie nauczaniu, informowaniu i przejrzystości w zakresie energii (1), dzięki czemu konsumenci będą mogli podejmować najbardziej rozsądne decyzje, zarówno z punktu widzenia ich korzyści finansowej, jak i efektywności energetycznej, i wybierać najtańszych dostawców. Unia Europejska powinna rozpocząć dużą kampanię informacyjną, aby wyjaśnić wspólne wyzwania i dostarczyć konsumentom europejskim w łatwy do zrozumienia i konkretny sposób niezbędne informacje. |
| --- | --- |

3.7

Zdaniem EKES-u należy nadać priorytetowe znaczenie nauczaniu, informowaniu i przejrzystości w zakresie energii (1), dzięki czemu konsumenci będą mogli podejmować najbardziej rozsądne decyzje, zarówno z punktu widzenia ich korzyści finansowej, jak i efektywności energetycznej, i wybierać najtańszych dostawców. Unia Europejska powinna rozpocząć dużą kampanię informacyjną, aby wyjaśnić wspólne wyzwania i dostarczyć konsumentom europejskim w łatwy do zrozumienia i konkretny sposób niezbędne informacje.

| 3.8 | Zdaniem EKES-u zaangażowanie konsumentów to warunek konieczny powodzenia systemu inteligentnego opomiarowania, który może poprawić efektywność energetyczną. Jednak pozostaje wiele nierozwiązanych kwestii takich jak ocena, czy potencjalne korzyści przeważają nad kosztami ponoszonymi przez konsumentów oraz kwestie związane z interoperacyjnością oraz ochroną danych osobowych. Problemy te należy rozwiązać jak najszybciej w interesie wszystkich użytkowników energii. |
| --- | --- |

3.8

Zdaniem EKES-u zaangażowanie konsumentów to warunek konieczny powodzenia systemu inteligentnego opomiarowania, który może poprawić efektywność energetyczną. Jednak pozostaje wiele nierozwiązanych kwestii takich jak ocena, czy potencjalne korzyści przeważają nad kosztami ponoszonymi przez konsumentów oraz kwestie związane z interoperacyjnością oraz ochroną danych osobowych. Problemy te należy rozwiązać jak najszybciej w interesie wszystkich użytkowników energii.

| 3.9 | Przyszły europejski rynek energii nie powinien kierować się jedynie logiką podaży jak dotąd, ale zachęcać również do czasowego zmniejszenia zużycia energii zarówno w przemyśle, jak i w gospodarstwach domowych, czerpiąc korzyści z nowych funkcji związanych z inteligentnymi sieciami i licznikami. EKES popiera więc utworzenie na poziomie europejskim skoordynowanych mechanizmów zdolności wytwórczych, które mogą obniżyć zapotrzebowanie szczytowe, zapewnić bezpieczeństwo funkcjonowania europejskich systemów energii elektrycznej (szczególnie w okresach nagłego wzrostu zapotrzebowania) i wpływać na zmniejszenie zużycia energii. |
| --- | --- |

3.9

Przyszły europejski rynek energii nie powinien kierować się jedynie logiką podaży jak dotąd, ale zachęcać również do czasowego zmniejszenia zużycia energii zarówno w przemyśle, jak i w gospodarstwach domowych, czerpiąc korzyści z nowych funkcji związanych z inteligentnymi sieciami i licznikami. EKES popiera więc utworzenie na poziomie europejskim skoordynowanych mechanizmów zdolności wytwórczych, które mogą obniżyć zapotrzebowanie szczytowe, zapewnić bezpieczeństwo funkcjonowania europejskich systemów energii elektrycznej (szczególnie w okresach nagłego wzrostu zapotrzebowania) i wpływać na zmniejszenie zużycia energii.

| 3.10 | EKES wzywa do przeprowadzenia prawdziwej debaty europejskiej na temat zmian energetycznych, związanych z tym wyzwań, kosztów i powiązań z państwami członkowskimi. Europa nie może stanowić zbioru 27 polityk energetycznych prowadzonych w egoistyczny sposób. Unia powinna być w stanie ocenić skutki wyborów podejmowanych w jednym państwie członkowskim dla innych państw. W tej kwestii kluczowy jest wkład społeczeństwa obywatelskiego. Korzystne jest istnienie rozmaitych forów. Należy rozpocząć prawdziwą, odpowiednio do europejskiego wymiaru, dyskusję europejską na temat energii z udziałem wszystkich zainteresowanych stron, szczególnie w państwach członkowskich. |
| --- | --- |

3.10

EKES wzywa do przeprowadzenia prawdziwej debaty europejskiej na temat zmian energetycznych, związanych z tym wyzwań, kosztów i powiązań z państwami członkowskimi. Europa nie może stanowić zbioru 27 polityk energetycznych prowadzonych w egoistyczny sposób. Unia powinna być w stanie ocenić skutki wyborów podejmowanych w jednym państwie członkowskim dla innych państw. W tej kwestii kluczowy jest wkład społeczeństwa obywatelskiego. Korzystne jest istnienie rozmaitych forów. Należy rozpocząć prawdziwą, odpowiednio do europejskiego wymiaru, dyskusję europejską na temat energii z udziałem wszystkich zainteresowanych stron, szczególnie w państwach członkowskich.

Bruksela, 13 lutego 2013 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Staffan NILSSON

---

(1)  Dz.U. C 191 z 29.6.2012, s. 11–17.

1

---

| 9.5.2013 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 133/30 |
| --- | --- | --- | --- |

9.5.2013

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 133/30

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady wprowadzającej tymczasowe odstępstwo od dyrektywy 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej system handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie

COM(2012) 697 final – 2012/328 (COD)

2013/C 133/06

Sprawozdawca: Antonello PEZZINI

Dnia 5 grudnia 2012 r. Rada, działając na podstawie art. 192 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady wprowadzającej tymczasowe odstępstwo od dyrektywy 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej system handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie

COM(2012) 697 final – 2012/328 (COD).

Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, wyznaczyła na sprawozdawcę Antonella PEZZINIEGO i przyjęła swoją opinię 29 stycznia 2013 r.

Na 487. sesji plenarnej w dniach 13–14 lutego 2013 r. (posiedzenie z 13 lutego) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął 136 głosami – 3 osoby wstrzymały się od głosu – następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | Podobnie jak w innych opiniach, Komitet podkreśla z przekonaniem, że dla przeciwdziałania globalnej zmianie klimatu i dla podniesienia konkurencyjności europejskiego sektora lotniczego konieczne jest wypracowanie kompleksowego rozwiązania w zakresie handlu emisjami oraz stworzenie jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej wraz z szeregiem przepisów odpowiadających tym celom. |
| --- | --- |

1.1

Podobnie jak w innych opiniach, Komitet podkreśla z przekonaniem, że dla przeciwdziałania globalnej zmianie klimatu i dla podniesienia konkurencyjności europejskiego sektora lotniczego konieczne jest wypracowanie kompleksowego rozwiązania w zakresie handlu emisjami oraz stworzenie jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej wraz z szeregiem przepisów odpowiadających tym celom.

| 1.2 | Komitet popiera zatem inicjatywę, która przewiduje moratorium na zastosowanie systemu ETS dla przewoźników lotniczych przybywających do Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) lub go opuszczających, w oczekiwaniu na zakończenie światowych negocjacji. |
| --- | --- |

1.2

Komitet popiera zatem inicjatywę, która przewiduje moratorium na zastosowanie systemu ETS dla przewoźników lotniczych przybywających do Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) lub go opuszczających, w oczekiwaniu na zakończenie światowych negocjacji.

| 1.3 | Niemniej EKES uważa, że istotne jest by wszystkie regiony na świecie zgodziły się na ograniczenie emisji gazów cieplarnianych w odniesieniu do lotów wewnątrzregionalnych. |
| --- | --- |

1.3

Niemniej EKES uważa, że istotne jest by wszystkie regiony na świecie zgodziły się na ograniczenie emisji gazów cieplarnianych w odniesieniu do lotów wewnątrzregionalnych.

| 1.4 | Komitet podkreśla zagrożenia dla konkurencyjności transportu europejskiego. Podczas moratorium przewidzianego dla Europejskiego Obszaru Gospodarczego pobierane będą opłaty od pasażerów lotów wewnątrzwspólnotowych, lecz nie od pozostałych. |
| --- | --- |

1.4

Komitet podkreśla zagrożenia dla konkurencyjności transportu europejskiego. Podczas moratorium przewidzianego dla Europejskiego Obszaru Gospodarczego pobierane będą opłaty od pasażerów lotów wewnątrzwspólnotowych, lecz nie od pozostałych.

| 1.5 | Komitet apeluje zatem, by Rada i Parlament – przy wsparciu Komisji – dały silny impuls do znalezienia szybkiego rozwiązania w oparciu o całościowe podejście, unikając nieuzasadnionego niesprawiedliwego traktowania i zakłócania konkurencji ze szkodą dla rozwoju konkurencyjności i zatrudnienia, co jest wyraźnie sprzeczne z powszechnie akceptowaną strategią „Europa 2020”. |
| --- | --- |

1.5

Komitet apeluje zatem, by Rada i Parlament – przy wsparciu Komisji – dały silny impuls do znalezienia szybkiego rozwiązania w oparciu o całościowe podejście, unikając nieuzasadnionego niesprawiedliwego traktowania i zakłócania konkurencji ze szkodą dla rozwoju konkurencyjności i zatrudnienia, co jest wyraźnie sprzeczne z powszechnie akceptowaną strategią „Europa 2020”.

2.   Wprowadzenie

| 2.1 | Dyrektywa nr 2008/101/WE, która od 2012 r. do europejskiego systemu handlu emisjami CO2 (Emissions Trading System) włącza również sektor lotniczy, w tym przedsiębiorstwa lotnicze spoza UE, została uznana za zgodną z prawem w ostatnim wyroku Trybunału Sprawiedliwości dotyczącym skargi niektórych północnoamerykańskich przewoźników lotniczych, którzy uważali, że jest ona niezgodna z umowami międzynarodowymi (1). |
| --- | --- |

2.1

Dyrektywa nr 2008/101/WE, która od 2012 r. do europejskiego systemu handlu emisjami CO2 (Emissions Trading System) włącza również sektor lotniczy, w tym przedsiębiorstwa lotnicze spoza UE, została uznana za zgodną z prawem w ostatnim wyroku Trybunału Sprawiedliwości dotyczącym skargi niektórych północnoamerykańskich przewoźników lotniczych, którzy uważali, że jest ona niezgodna z umowami międzynarodowymi (1).

| 2.2 | Według Trybunału „stosowanie w lotnictwie systemu handlu uprawnieniami do emisji nie narusza ani odnośnych zasad zwyczajowego prawa międzynarodowego, ani umowy »otwartego nieba« ”. W przepisach europejskich realizuje się zatem cele protokołu z Kioto, który przewidywał zawarcie umowy w sprawie emisji gazów cieplarnianych w sektorze lotniczym w ramach Organizacji Narodów Zjednoczonych ICAO (Organizacja Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego). |
| --- | --- |

2.2

Według Trybunału „stosowanie w lotnictwie systemu handlu uprawnieniami do emisji nie narusza ani odnośnych zasad zwyczajowego prawa międzynarodowego, ani umowy »otwartego nieba« ”. W przepisach europejskich realizuje się zatem cele protokołu z Kioto, który przewidywał zawarcie umowy w sprawie emisji gazów cieplarnianych w sektorze lotniczym w ramach Organizacji Narodów Zjednoczonych ICAO (Organizacja Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego).

| 2.3 | W reakcji na postępy w negocjacjach międzynarodowych i w celu stworzenia wokół nich pozytywnej atmosfery Komisja zamierza tymczasowo wyłączyć loty pozaeuropejskie z systemu handlu emisjami. |
| --- | --- |

2.3

W reakcji na postępy w negocjacjach międzynarodowych i w celu stworzenia wokół nich pozytywnej atmosfery Komisja zamierza tymczasowo wyłączyć loty pozaeuropejskie z systemu handlu emisjami.

| 2.4 | System handlu emisjami przewiduje obecnie, że przedsiębiorstwom podlegającym obowiązkowi obniżenia emisji przyznane zostaną jednostki odpowiadające tonom CO2
  , które mogą emitować, przy czym ich ilość będzie z roku na roku maleć. Przedsiębiorstwom, którym uda się obniżyć poziom emisji w stopniu większym niż to wymagane, zostaną przyznane jednostki, które będą mogły one odsprzedać mniej wzorcowym i bardziej potrzebującym przedsiębiorstwom. Począwszy od 2012 r. dyrektywa w sprawie ETS została poszerzona również o sektor lotniczy w odniesieniu do wszystkich lotów na lotniska UE i z tych lotnisk. Ustanowiono w niej obowiązek ewidencjonowania emisji i udziału w mechanizmie ETS, a termin pierwszego umorzenia uprawnień wyznaczono na kwiecień 2013 r. |
| --- | --- |

2.4

System handlu emisjami przewiduje obecnie, że przedsiębiorstwom podlegającym obowiązkowi obniżenia emisji przyznane zostaną jednostki odpowiadające tonom CO2
  , które mogą emitować, przy czym ich ilość będzie z roku na roku maleć. Przedsiębiorstwom, którym uda się obniżyć poziom emisji w stopniu większym niż to wymagane, zostaną przyznane jednostki, które będą mogły one odsprzedać mniej wzorcowym i bardziej potrzebującym przedsiębiorstwom. Począwszy od 2012 r. dyrektywa w sprawie ETS została poszerzona również o sektor lotniczy w odniesieniu do wszystkich lotów na lotniska UE i z tych lotnisk. Ustanowiono w niej obowiązek ewidencjonowania emisji i udziału w mechanizmie ETS, a termin pierwszego umorzenia uprawnień wyznaczono na kwiecień 2013 r.

| 2.5 | By ułatwić osiągnięcie światowego porozumienia w ramach ICAO, konieczne było tymczasowe odstępstwo od dyrektywy wspólnotowej w sprawie ETS w celu zagwarantowania, że nie będzie się podejmować działań przeciwko operatorom statków powietrznych niespełniających wymogów dyrektywy w zakresie raportowania i zgodności z przepisami, które powstały przed 1 stycznia 2014 r. w odniesieniu do lotów przychodzących i wychodzących z UE, do portów lotniczych lub z portów lotniczych leżących poza UE. |
| --- | --- |

2.5

By ułatwić osiągnięcie światowego porozumienia w ramach ICAO, konieczne było tymczasowe odstępstwo od dyrektywy wspólnotowej w sprawie ETS w celu zagwarantowania, że nie będzie się podejmować działań przeciwko operatorom statków powietrznych niespełniających wymogów dyrektywy w zakresie raportowania i zgodności z przepisami, które powstały przed 1 stycznia 2014 r. w odniesieniu do lotów przychodzących i wychodzących z UE, do portów lotniczych lub z portów lotniczych leżących poza UE.

| 2.6 | Proponowane podejście może niemniej zmniejszyć konkurencyjność europejskiego transportu lotniczego w stosunku do transportu międzynarodowego w okresie recesji gospodarczej. „Zamrożenie” na rok przepisów w sprawie ETS, w oczekiwaniu na międzynarodowe przepisy dotyczące emisji pochodzących z transportu lotniczego (Market Based Mechanism (MBM) na szczeblu światowym), nie dotyczyłoby transportu lotniczego w Europie. |
| --- | --- |

2.6

Proponowane podejście może niemniej zmniejszyć konkurencyjność europejskiego transportu lotniczego w stosunku do transportu międzynarodowego w okresie recesji gospodarczej. „Zamrożenie” na rok przepisów w sprawie ETS, w oczekiwaniu na międzynarodowe przepisy dotyczące emisji pochodzących z transportu lotniczego (Market Based Mechanism (MBM) na szczeblu światowym), nie dotyczyłoby transportu lotniczego w Europie.

| 2.7 | Aby uniknąć stwarzania niekorzystnych warunków i zakłócania konkurencji, Komitet uważa, że odstępstwo to powinno mieć ściśle tymczasowy charakter i stosować się wyłącznie do operatorów statków powietrznych, którzy nie otrzymali bezpłatnych uprawnień lub zwrócili wszystkie bezpłatne uprawnienia przyznane im w odniesieniu do tej działalności w 2012 r. Z tego samego powodu uprawnień tych nie należy uwzględniać do celu obliczania związanych z tym praw. |
| --- | --- |

2.7

Aby uniknąć stwarzania niekorzystnych warunków i zakłócania konkurencji, Komitet uważa, że odstępstwo to powinno mieć ściśle tymczasowy charakter i stosować się wyłącznie do operatorów statków powietrznych, którzy nie otrzymali bezpłatnych uprawnień lub zwrócili wszystkie bezpłatne uprawnienia przyznane im w odniesieniu do tej działalności w 2012 r. Z tego samego powodu uprawnień tych nie należy uwzględniać do celu obliczania związanych z tym praw.

3.   Wniosek Komisji

| 3.1 | Wniosek dotyczący decyzji ma na celu:






  — | zawieszenie biegu terminów poprzez tymczasowe wstrzymanie egzekwowania zobowiązań operatorów statków powietrznych obsługujących loty przychodzące i wychodzące z Europejskiego Obszaru Gospodarczego w ramach systemu handlu uprawnieniami do emisji (ETS); |
| --- | --- | --- |

3.1

Wniosek dotyczący decyzji ma na celu:

—

zawieszenie biegu terminów poprzez tymczasowe wstrzymanie egzekwowania zobowiązań operatorów statków powietrznych obsługujących loty przychodzące i wychodzące z Europejskiego Obszaru Gospodarczego w ramach systemu handlu uprawnieniami do emisji (ETS);

| — | zapewnienie, aby nie podejmowano działań przeciwko operatorom statków powietrznych organizującym loty przychodzące i wychodzące z EOG, którzy nie spełniają wymogów dyrektywy nr 2008/101/WE w zakresie raportowania i zgodności z przepisami, które powstały przed 1 stycznia 2014 r.; |
| --- | --- |

—

zapewnienie, aby nie podejmowano działań przeciwko operatorom statków powietrznych organizującym loty przychodzące i wychodzące z EOG, którzy nie spełniają wymogów dyrektywy nr 2008/101/WE w zakresie raportowania i zgodności z przepisami, które powstały przed 1 stycznia 2014 r.;

| — | dalsze pełne stosowanie przepisów w sprawie ETS w odniesieniu do lotów między portami lotniczymi położonymi w EOG w ramach wspólnego zobowiązania do przeciwdziałania zmianie klimatu. |
| --- | --- |

—

dalsze pełne stosowanie przepisów w sprawie ETS w odniesieniu do lotów między portami lotniczymi położonymi w EOG w ramach wspólnego zobowiązania do przeciwdziałania zmianie klimatu.

| 3.2 | Celem wniosku jest ponadto zapobieganie zakłóceniom konkurencji poprzez zastosowanie tego odstępstwa wyłącznie do operatorów statków powietrznych, którzy nie otrzymali bezpłatnych uprawnień lub zwrócili wszystkie bezpłatne uprawnienia przyznane im w odniesieniu do tej działalności w 2012 r. |
| --- | --- |

3.2

Celem wniosku jest ponadto zapobieganie zakłóceniom konkurencji poprzez zastosowanie tego odstępstwa wyłącznie do operatorów statków powietrznych, którzy nie otrzymali bezpłatnych uprawnień lub zwrócili wszystkie bezpłatne uprawnienia przyznane im w odniesieniu do tej działalności w 2012 r.

4.   Uwagi

| 4.1 | W swej wcześniejszej opinii Komitet utrzymywał już, że dla europejskiego sektora lotniczego zasadnicze znaczenie ma zapewnienie:






  — | kompleksowego rozwiązania dla handlu emisjami; |
| --- | --- | --- |

4.1

W swej wcześniejszej opinii Komitet utrzymywał już, że dla europejskiego sektora lotniczego zasadnicze znaczenie ma zapewnienie:

—

kompleksowego rozwiązania dla handlu emisjami;

| — | jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej, która mogłaby optymalnie funkcjonować; |
| --- | --- |

—

jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej, która mogłaby optymalnie funkcjonować;

| — | odpowiednich przepisów. |
| --- | --- |

—

odpowiednich przepisów.

„Utworzenie jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej ma również decydujące znaczenie dla zapewnienia konkurencyjności unijnego sektora lotniczego na rynku światowym” (2), zważywszy, że sektor lotniczy stanowi znaczący element gospodarki europejskiej, zapewniając transport 748 mln pasażerów i ponad 11 mln ton towarów rocznie, a także wnosząc wkład do PKB w wysokości 359 mld euro i zatrudniając ponad 5 mln osób.

| 4.2 | Komitet popiera zatem decyzję o zastosowaniu moratorium na system ETS dla przewoźników lotniczych obsługujących loty przychodzące i wychodzące z EOG w celu zakończenia światowych negocjacji, ale uważa, że wszystkie regiony na świecie powinny zgodzić się na wprowadzenie systemu ETS, także w odniesieniu do lotów wewnątrzregionalnych. |
| --- | --- |

4.2

Komitet popiera zatem decyzję o zastosowaniu moratorium na system ETS dla przewoźników lotniczych obsługujących loty przychodzące i wychodzące z EOG w celu zakończenia światowych negocjacji, ale uważa, że wszystkie regiony na świecie powinny zgodzić się na wprowadzenie systemu ETS, także w odniesieniu do lotów wewnątrzregionalnych.

| 4.3 | Komitet podkreśla zagrożenia, które mogą powstać dla konkurencyjności transportu europejskiego. W okresie obowiązywania moratorium w sprawie systemu ETS pasażerowie lotów wewnątrzwspólnotowych będą musieli uiścić opłatę zgodnie ze słusznymi wymogami ochrony środowiska, podczas gdy pasażerowie z innych krajów nie będą mieli takiego obowiązku. |
| --- | --- |

4.3

Komitet podkreśla zagrożenia, które mogą powstać dla konkurencyjności transportu europejskiego. W okresie obowiązywania moratorium w sprawie systemu ETS pasażerowie lotów wewnątrzwspólnotowych będą musieli uiścić opłatę zgodnie ze słusznymi wymogami ochrony środowiska, podczas gdy pasażerowie z innych krajów nie będą mieli takiego obowiązku.

| 4.4 | W świetle przedstawionych uwag Komitet domaga się, by na podstawie całościowego podejścia szybko znaleziono rozwiązanie, bez nieuzasadnionych szkód i zakłócania konkurencji. Brak kompleksowego rozwiązania w zakresie handlu emisjami stanowiłby bez wątpienia przeszkodę dla rynku europejskiego, który jako jedyny podlegałby tego rodzaju przepisom. |
| --- | --- |

4.4

W świetle przedstawionych uwag Komitet domaga się, by na podstawie całościowego podejścia szybko znaleziono rozwiązanie, bez nieuzasadnionych szkód i zakłócania konkurencji. Brak kompleksowego rozwiązania w zakresie handlu emisjami stanowiłby bez wątpienia przeszkodę dla rynku europejskiego, który jako jedyny podlegałby tego rodzaju przepisom.

Bruksela, 13 lutego 2013 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Staffan NILSSON

---

(1)  Trybunał Sprawiedliwości – wyrok w sprawie C-366/10 – Air Transport Association of America i inni przeciwko Secretary of State for Energy and Climate Change, Luksemburg, 21 grudnia 2011 r.

1

(2)  CESE 1391-2011, Dz.U. C 376 z 22.12.2011, s. 38.

2

---

| 9.5.2013 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 133/33 |
| --- | --- | --- | --- |

9.5.2013

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 133/33

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 2011/92/UE w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne

COM(2012) 628 final – 2012/0297 (NLE)

2013/C 133/07

Sprawozdawca: Josef ZBOŘIL

Parlament Europejski, w dniu 19 listopada 2012 r., oraz Rada, w dniu 16 listopada 2012 r., postanowiły, zgodnie z art. 192 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku w sprawie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 2011/92/UE w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne

COM(2012) 628 final – 2012/0297 (NLE).

Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 29 stycznia 2013 r.

Na 487. sesji plenarnej w dniach 13–14 lutego 2013 r. (posiedzenie z 13 lutego) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 116 do 11 – 7 osób wstrzymało się od głosu – przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | Komitet docenia fakt, że koncepcja oceny oddziaływania na środowisko (OOŚ) przyczyniła się do poprawy stanu środowiska w państwach członkowskich i całej UE. |
| --- | --- |

1.1

Komitet docenia fakt, że koncepcja oceny oddziaływania na środowisko (OOŚ) przyczyniła się do poprawy stanu środowiska w państwach członkowskich i całej UE.

| 1.2 | Efektywność procesu podejmowania ważnych decyzji dotyczących oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko zależy w dużym stopniu od jakości i niezależności informacji wykorzystanych w dokumentacji OOŚ i od jakości całej procedury OOŚ. Podczas oceny jakości należy stosować zasadę proporcjonalności, tzn. jakości należy wymagać także od organów wydających zezwolenia po przeprowadzeniu konstruktywnego dialogu ze społeczeństwem obywatelskim. |
| --- | --- |

1.2

Efektywność procesu podejmowania ważnych decyzji dotyczących oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko zależy w dużym stopniu od jakości i niezależności informacji wykorzystanych w dokumentacji OOŚ i od jakości całej procedury OOŚ. Podczas oceny jakości należy stosować zasadę proporcjonalności, tzn. jakości należy wymagać także od organów wydających zezwolenia po przeprowadzeniu konstruktywnego dialogu ze społeczeństwem obywatelskim.

| 1.3 | Komitet sądzi, że trzeba zwrócić uwagę na to, że w przypadku przedsięwzięć małych i średnich przedsiębiorstw niezbędne nakłady – zarówno finansowe, jak i przede wszystkim czasowe – mogą stanowić ograniczenie, zwłaszcza jeśli chodzi o wymagane rozwiązania alternatywne wobec danego przedsięwzięcia, w odniesieniu do których nie stosuje się zasady proporcjonalności. |
| --- | --- |

1.3

Komitet sądzi, że trzeba zwrócić uwagę na to, że w przypadku przedsięwzięć małych i średnich przedsiębiorstw niezbędne nakłady – zarówno finansowe, jak i przede wszystkim czasowe – mogą stanowić ograniczenie, zwłaszcza jeśli chodzi o wymagane rozwiązania alternatywne wobec danego przedsięwzięcia, w odniesieniu do których nie stosuje się zasady proporcjonalności.

| 1.4 | Dyrektywa OOŚ powinna być stosowana w sposób elastyczny i proporcjonalny, tak by w przypadku przedsięwzięć o znanym lub wcześniej dowiedzionym nieznacznym oddziaływaniu na środowisko możliwe było połączenie procesów wydawania zezwoleń środowiskowych i procesów wydawania zezwoleń na budowę. EKES przyjmuje z zadowoleniem i popiera działania Komisji prowadzące do zwiększenia pewności prawa wśród uczestników procesu OOŚ. |
| --- | --- |

1.4

Dyrektywa OOŚ powinna być stosowana w sposób elastyczny i proporcjonalny, tak by w przypadku przedsięwzięć o znanym lub wcześniej dowiedzionym nieznacznym oddziaływaniu na środowisko możliwe było połączenie procesów wydawania zezwoleń środowiskowych i procesów wydawania zezwoleń na budowę. EKES przyjmuje z zadowoleniem i popiera działania Komisji prowadzące do zwiększenia pewności prawa wśród uczestników procesu OOŚ.

| 1.5 | EKES z ogromnym zadowoleniem odnosi się do propozycji ustalenia harmonogramu głównych etapów wymaganych w dyrektywie (konsultacji społecznych, decyzji dotyczącej preselekcji, ostatecznej decyzji w sprawie OOŚ) i wprowadzenia mechanizmu zapewniającego harmonizację i koordynację procesu OOŚ w całej UE. |
| --- | --- |

1.5

EKES z ogromnym zadowoleniem odnosi się do propozycji ustalenia harmonogramu głównych etapów wymaganych w dyrektywie (konsultacji społecznych, decyzji dotyczącej preselekcji, ostatecznej decyzji w sprawie OOŚ) i wprowadzenia mechanizmu zapewniającego harmonizację i koordynację procesu OOŚ w całej UE.

| 1.6 | Zdaniem EKES-u w decyzji dotyczącej oddziaływania projektu na środowisko powinno się przewidywać monitorowanie tylko w uzasadnionych przypadkach i w niezbędnym zakresie. |
| --- | --- |

1.6

Zdaniem EKES-u w decyzji dotyczącej oddziaływania projektu na środowisko powinno się przewidywać monitorowanie tylko w uzasadnionych przypadkach i w niezbędnym zakresie.

| 1.7 | Jeśli chodzi o propozycję uwzględnienia „dostosowania OOŚ do nowych wyzwań”, EKES jest zdania, że takie rozszerzenie zakresu stosowania dyrektywy powinno dotyczyć wszelkich przedsięwzięć o spodziewanym oddziaływaniu na oceniane aspekty ochrony środowiska, przy czym istotną rolę powinna odgrywać zasada proporcjonalności i należy rozróżniać poszczególne etapy przygotowywania i realizacji proponowanego projektu. |
| --- | --- |

1.7

Jeśli chodzi o propozycję uwzględnienia „dostosowania OOŚ do nowych wyzwań”, EKES jest zdania, że takie rozszerzenie zakresu stosowania dyrektywy powinno dotyczyć wszelkich przedsięwzięć o spodziewanym oddziaływaniu na oceniane aspekty ochrony środowiska, przy czym istotną rolę powinna odgrywać zasada proporcjonalności i należy rozróżniać poszczególne etapy przygotowywania i realizacji proponowanego projektu.

| 1.8 | EKES wspiera prawo obywateli do dostępu do informacji i udziału w procesie OOŚ. Jednocześnie jednak domaga się, by zasady realizowania procesu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko były określone tak, by nie mogło dojść do wykorzystywania postanowień dyrektywy OOŚ w celach korupcyjnych i w celu nadmiernego wydłużania terminów. EKES pragnie, by w interesie wszystkich zainteresowanych stron skargi były rozpatrywane w rozsądnym terminie. |
| --- | --- |

1.8

EKES wspiera prawo obywateli do dostępu do informacji i udziału w procesie OOŚ. Jednocześnie jednak domaga się, by zasady realizowania procesu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko były określone tak, by nie mogło dojść do wykorzystywania postanowień dyrektywy OOŚ w celach korupcyjnych i w celu nadmiernego wydłużania terminów. EKES pragnie, by w interesie wszystkich zainteresowanych stron skargi były rozpatrywane w rozsądnym terminie.

2.   Dokument Komisji

| 2.1 | Dyrektywa 2011/92/UE harmonizuje zasady oceny oddziaływania projektów na środowisko, wprowadzając minimalne wymogi, i w ten sposób przyczynia się do wysokiego poziomu ochrony środowiska i zdrowia ludzkiego. |
| --- | --- |

2.1

Dyrektywa 2011/92/UE harmonizuje zasady oceny oddziaływania projektów na środowisko, wprowadzając minimalne wymogi, i w ten sposób przyczynia się do wysokiego poziomu ochrony środowiska i zdrowia ludzkiego.

| 2.2 | Zmiana dyrektywy 2011/92/UE jest konieczna w celu poprawy jakości procedury oceny oddziaływania na środowisko, usprawnienia różnych etapów procedury oraz zwiększenia spójności i synergii z innymi przepisami i politykami unijnymi, a także strategiami i politykami opracowywanymi przez państwa członkowskie w obszarach wchodzących w zakres kompetencji krajowych. |
| --- | --- |

2.2

Zmiana dyrektywy 2011/92/UE jest konieczna w celu poprawy jakości procedury oceny oddziaływania na środowisko, usprawnienia różnych etapów procedury oraz zwiększenia spójności i synergii z innymi przepisami i politykami unijnymi, a także strategiami i politykami opracowywanymi przez państwa członkowskie w obszarach wchodzących w zakres kompetencji krajowych.

| 2.3 | Środki podjęte w celu uniknięcia, ograniczenia i, w miarę możliwości, zrównoważenia niekorzystnych skutków dla środowiska powinny pomóc zapobiegać obniżaniu jakości środowiska naturalnego i wszelkim stratom netto w zakresie różnorodności biologicznej zgodnie z zobowiązaniami przyjętymi przez Unię w związku z konwencją oraz celami i działaniami w ramach unijnej strategii ochrony różnorodności biologicznej na okres do 2020 r. |
| --- | --- |

2.3

Środki podjęte w celu uniknięcia, ograniczenia i, w miarę możliwości, zrównoważenia niekorzystnych skutków dla środowiska powinny pomóc zapobiegać obniżaniu jakości środowiska naturalnego i wszelkim stratom netto w zakresie różnorodności biologicznej zgodnie z zobowiązaniami przyjętymi przez Unię w związku z konwencją oraz celami i działaniami w ramach unijnej strategii ochrony różnorodności biologicznej na okres do 2020 r.

| 2.4 | Zmiana klimatu będzie nadal powodować szkody dla środowiska i zagrażać rozwojowi gospodarczemu. W związku z tym należy wspierać odporność ekologiczną, społeczną i gospodarczą Unii, aby w skuteczny sposób przeciwdziałać zmianie klimatu na całym terytorium Unii. Działania na rzecz dostosowania do zmiany klimatu i łagodzenia jej skutków należy uwzględnić w wielu sektorach unijnego prawodawstwa. |
| --- | --- |

2.4

Zmiana klimatu będzie nadal powodować szkody dla środowiska i zagrażać rozwojowi gospodarczemu. W związku z tym należy wspierać odporność ekologiczną, społeczną i gospodarczą Unii, aby w skuteczny sposób przeciwdziałać zmianie klimatu na całym terytorium Unii. Działania na rzecz dostosowania do zmiany klimatu i łagodzenia jej skutków należy uwzględnić w wielu sektorach unijnego prawodawstwa.

| 2.5 | W okresie stosowania przepisów dyrektywy 2011/92/UE konieczne jest zapewnienie konkurencyjnych warunków biznesowych, zwłaszcza małym i średnim przedsiębiorstwom, w celu wygenerowania inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu, zgodnie z celami określonymi w komunikacie Komisji zatytułowanym „Europa 2020 – Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu”. |
| --- | --- |

2.5

W okresie stosowania przepisów dyrektywy 2011/92/UE konieczne jest zapewnienie konkurencyjnych warunków biznesowych, zwłaszcza małym i średnim przedsiębiorstwom, w celu wygenerowania inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu, zgodnie z celami określonymi w komunikacie Komisji zatytułowanym „Europa 2020 – Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu”.

| 2.6 | Sprawozdanie o oddziaływaniu projektu na środowisko, które musi składać wykonawca, powinno zawierać ocenę rozsądnych rozwiązań alternatywnych wobec proponowanego projektu, w tym prawdopodobne zmiany stanu środowiska naturalnego w przypadku gdyby projekt nie został zrealizowany (scenariusz odniesienia), co pozwoli podnieść jakość procedury oceny i umożliwi uwzględnianie kwestii dotyczących środowiska na wczesnym etapie opracowania projektu. |
| --- | --- |

2.6

Sprawozdanie o oddziaływaniu projektu na środowisko, które musi składać wykonawca, powinno zawierać ocenę rozsądnych rozwiązań alternatywnych wobec proponowanego projektu, w tym prawdopodobne zmiany stanu środowiska naturalnego w przypadku gdyby projekt nie został zrealizowany (scenariusz odniesienia), co pozwoli podnieść jakość procedury oceny i umożliwi uwzględnianie kwestii dotyczących środowiska na wczesnym etapie opracowania projektu.

| 2.7 | W celu zapewnienia przejrzystości i odpowiedzialności właściwy organ powinien mieć obowiązek uzasadnienia swojej decyzji o udzieleniu zezwolenia na inwestycję i potwierdzenia, że uwzględnił w niej wyniki przeprowadzonych konsultacji i zebrane istotne informacje. |
| --- | --- |

2.7

W celu zapewnienia przejrzystości i odpowiedzialności właściwy organ powinien mieć obowiązek uzasadnienia swojej decyzji o udzieleniu zezwolenia na inwestycję i potwierdzenia, że uwzględnił w niej wyniki przeprowadzonych konsultacji i zebrane istotne informacje.

| 2.8 | Należy wprowadzić harmonogramy różnych etapów oceny oddziaływania projektów na środowisko, co pomoże podnieść skuteczność podejmowania decyzji i zwiększyć pewność prawa, z uwzględnieniem charakteru, stopnia złożoności, lokalizacji i wielkości proponowanego projektu. Takie harmonogramy nie powinny w żadnym wypadku powodować naruszenia wysokich norm ochrony środowiska, w szczególności tych, które wynikają z innych przepisów unijnych dotyczących środowiska, ani też utrudniać skutecznego udziału społeczeństwa ani dostępu do wymiaru sprawiedliwości. |
| --- | --- |

2.8

Należy wprowadzić harmonogramy różnych etapów oceny oddziaływania projektów na środowisko, co pomoże podnieść skuteczność podejmowania decyzji i zwiększyć pewność prawa, z uwzględnieniem charakteru, stopnia złożoności, lokalizacji i wielkości proponowanego projektu. Takie harmonogramy nie powinny w żadnym wypadku powodować naruszenia wysokich norm ochrony środowiska, w szczególności tych, które wynikają z innych przepisów unijnych dotyczących środowiska, ani też utrudniać skutecznego udziału społeczeństwa ani dostępu do wymiaru sprawiedliwości.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1 | Komitet docenia fakt, że koncepcja oceny oddziaływania na środowisko (OOŚ) przyczyniła się do poprawy stanu środowiska w państwach członkowskich i UE jako całości. Koncepcja ta stanowi przekrojowe narzędzie w polityce ochrony środowiska oraz systemie prawnym UE i państw członkowskich, który przekłada tę politykę na konkretne ramy regulacyjne. |
| --- | --- |

3.1

Komitet docenia fakt, że koncepcja oceny oddziaływania na środowisko (OOŚ) przyczyniła się do poprawy stanu środowiska w państwach członkowskich i UE jako całości. Koncepcja ta stanowi przekrojowe narzędzie w polityce ochrony środowiska oraz systemie prawnym UE i państw członkowskich, który przekłada tę politykę na konkretne ramy regulacyjne.

| 3.2 | Propozycja Komisji dotycząca dalszego ulepszenia systemu oceny oddziaływania projektów na środowisko opiera się na szerokich doświadczeniach zebranych w trakcie wykorzystania OOŚ przez 27 lat od czasu przyjęcia pierwszej dyrektywy (1). Odwołano się także do procesu konsultacji społecznych, a wnioski z tych konsultacji posłużyły do sformułowania proponowanych zmian i dostosowań przepisów ujednoliconej dyrektywy OOŚ 2011/92/EU (2) w celu wyeliminowania niedociągnięć, uwzględnienia zachodzących zmian i nowych wyzwań środowiskowych i społeczno-gospodarczych oraz zapewnienia jej zgodności z zasadami inteligentnych regulacji. |
| --- | --- |

3.2

Propozycja Komisji dotycząca dalszego ulepszenia systemu oceny oddziaływania projektów na środowisko opiera się na szerokich doświadczeniach zebranych w trakcie wykorzystania OOŚ przez 27 lat od czasu przyjęcia pierwszej dyrektywy (1). Odwołano się także do procesu konsultacji społecznych, a wnioski z tych konsultacji posłużyły do sformułowania proponowanych zmian i dostosowań przepisów ujednoliconej dyrektywy OOŚ 2011/92/EU (2) w celu wyeliminowania niedociągnięć, uwzględnienia zachodzących zmian i nowych wyzwań środowiskowych i społeczno-gospodarczych oraz zapewnienia jej zgodności z zasadami inteligentnych regulacji.

| 3.3 | Efektywność procesu podejmowania ważnych decyzji dotyczących oddziaływania projektu na środowisko zależy w dużym stopniu od jakości informacji wykorzystanych w dokumentacji OOŚ i od jakości całej procedury OOŚ. Jakość należy określić w sposób obiektywny i wymagać jej zgodnie z zasadą proporcjonalności, tzn. odpowiednio do jakości i zakresu informacji dostępnych na etapie wydawania decyzji o warunkach zabudowy. Oprócz jakości i niezależności informacji należy też wymagać kompetentności podmiotów zarządzających procesem oraz stale ją zwiększać, zwłaszcza po stronie organów wydających zezwolenia. EKES zauważa, że wydaje się pożądane, by określić, w jakich warunkach obywatele mogą domagać się przeprowadzenia drugiej ekspertyzy. |
| --- | --- |

3.3

Efektywność procesu podejmowania ważnych decyzji dotyczących oddziaływania projektu na środowisko zależy w dużym stopniu od jakości informacji wykorzystanych w dokumentacji OOŚ i od jakości całej procedury OOŚ. Jakość należy określić w sposób obiektywny i wymagać jej zgodnie z zasadą proporcjonalności, tzn. odpowiednio do jakości i zakresu informacji dostępnych na etapie wydawania decyzji o warunkach zabudowy. Oprócz jakości i niezależności informacji należy też wymagać kompetentności podmiotów zarządzających procesem oraz stale ją zwiększać, zwłaszcza po stronie organów wydających zezwolenia. EKES zauważa, że wydaje się pożądane, by określić, w jakich warunkach obywatele mogą domagać się przeprowadzenia drugiej ekspertyzy.

| 3.4 | Chociaż nie można w tym przypadku stosować jednolitych wzorców, ponieważ chodzi tu o specyficzne interakcje między danym proponowanym przedsięwzięciem a jego otoczeniem, należy umocnić podstawowe zasady zapewniające wyższej jakości dane w celu ustalenia zasadniczych informacji, a także oceny potencjalnego oddziaływania, alternatywnych rozwiązań i, ogólniej mówiąc, jakości danych. Elastyczność oraz proporcjonalność wymogów muszą odgrywać decydującą rolę w skutecznych procesach OOŚ. Zasada ta jest także podstawowym warunkiem zwiększenia spójności z innymi instrumentami prawnymi UE oraz uproszczenia procedur w celu zmniejszenia niepotrzebnych obciążeń administracyjnych. |
| --- | --- |

3.4

Chociaż nie można w tym przypadku stosować jednolitych wzorców, ponieważ chodzi tu o specyficzne interakcje między danym proponowanym przedsięwzięciem a jego otoczeniem, należy umocnić podstawowe zasady zapewniające wyższej jakości dane w celu ustalenia zasadniczych informacji, a także oceny potencjalnego oddziaływania, alternatywnych rozwiązań i, ogólniej mówiąc, jakości danych. Elastyczność oraz proporcjonalność wymogów muszą odgrywać decydującą rolę w skutecznych procesach OOŚ. Zasada ta jest także podstawowym warunkiem zwiększenia spójności z innymi instrumentami prawnymi UE oraz uproszczenia procedur w celu zmniejszenia niepotrzebnych obciążeń administracyjnych.

| 3.5 | Wzmocnienie procesu wdrażania powinno być priorytetem i podlegać jednolitym ramom europejskim, zezwalającym jednak na niezbędną elastyczność i na dostosowywanie się, zwłaszcza do specyficznych lokalnych i regionalnych potrzeb w zakresie ochrony zdrowia i środowiska. Jednocześnie w przypadku oceny transgranicznego oddziaływania przedsięwzięć ramy te powinny być dostatecznie dobrze określone i zrozumiałe, aby można było zapobiec wejściu w grę nieuzasadnionych interesów. |
| --- | --- |

3.5

Wzmocnienie procesu wdrażania powinno być priorytetem i podlegać jednolitym ramom europejskim, zezwalającym jednak na niezbędną elastyczność i na dostosowywanie się, zwłaszcza do specyficznych lokalnych i regionalnych potrzeb w zakresie ochrony zdrowia i środowiska. Jednocześnie w przypadku oceny transgranicznego oddziaływania przedsięwzięć ramy te powinny być dostatecznie dobrze określone i zrozumiałe, aby można było zapobiec wejściu w grę nieuzasadnionych interesów.

| 3.6 | Sporządzanie ocen na poziomie lokalnym, regionalnym i krajowym wymaga dostępu do wysokiej jakości danych na szczeblu strategicznym, co pozwoli określić kontekst oceny konkretnych projektów. Administracja państwowa musi określić, kto odpowiada za zestawienie danych i udostępnienie ich podczas procesu oceny wszystkim sektorom. |
| --- | --- |

3.6

Sporządzanie ocen na poziomie lokalnym, regionalnym i krajowym wymaga dostępu do wysokiej jakości danych na szczeblu strategicznym, co pozwoli określić kontekst oceny konkretnych projektów. Administracja państwowa musi określić, kto odpowiada za zestawienie danych i udostępnienie ich podczas procesu oceny wszystkim sektorom.

| 3.7 | EKES docenia to, że Komisja na etapie przygotowań zajmowała się różnymi wariantami potrzebnych zmian dyrektywy OOŚ i po dokładnej analizie wniosek został przygotowany w oparciu o wariant zakładający, zgodnie z oceną skutków, proporcjonalne nakłady gospodarcze i proporcjonalne korzyści dla środowiska. Mimo to Komitet uważa, że trzeba zwrócić uwagę na to, że w przypadku przedsięwzięć małych i średnich przedsiębiorstw nakłady – zarówno finansowe, jak i przede wszystkim czasowe – mogą stanowić ograniczenie, zwłaszcza jeśli chodzi o wymagane rozwiązania alternatywne wobec danego projektu, które mogą oznaczać nawet jego likwidację. |
| --- | --- |

3.7

EKES docenia to, że Komisja na etapie przygotowań zajmowała się różnymi wariantami potrzebnych zmian dyrektywy OOŚ i po dokładnej analizie wniosek został przygotowany w oparciu o wariant zakładający, zgodnie z oceną skutków, proporcjonalne nakłady gospodarcze i proporcjonalne korzyści dla środowiska. Mimo to Komitet uważa, że trzeba zwrócić uwagę na to, że w przypadku przedsięwzięć małych i średnich przedsiębiorstw nakłady – zarówno finansowe, jak i przede wszystkim czasowe – mogą stanowić ograniczenie, zwłaszcza jeśli chodzi o wymagane rozwiązania alternatywne wobec danego projektu, które mogą oznaczać nawet jego likwidację.

| 3.8 | Dyrektywa OOŚ powinna być stosowana w sposób elastyczny i proporcjonalny, tak by w przypadku przedsięwzięć o znanym lub wcześniej dowiedzionym i nieznacznym oddziaływaniu na środowisko możliwe było połączenie procesów wydawania zezwoleń środowiskowych i procesów wydawania zezwoleń na budowę, dzięki czemu w całym łańcuchu procesów wydawania zezwoleń nie będzie dochodziło do nadmiernych i zbędnych opóźnień. Zalecenie to jest naglące zwłaszcza obecnie, gdy zatwierdzane są sieci transeuropejskie, niezbędne do integracji rynku energii elektrycznej i gazu oraz rozwoju infrastruktury transportowej. |
| --- | --- |

3.8

Dyrektywa OOŚ powinna być stosowana w sposób elastyczny i proporcjonalny, tak by w przypadku przedsięwzięć o znanym lub wcześniej dowiedzionym i nieznacznym oddziaływaniu na środowisko możliwe było połączenie procesów wydawania zezwoleń środowiskowych i procesów wydawania zezwoleń na budowę, dzięki czemu w całym łańcuchu procesów wydawania zezwoleń nie będzie dochodziło do nadmiernych i zbędnych opóźnień. Zalecenie to jest naglące zwłaszcza obecnie, gdy zatwierdzane są sieci transeuropejskie, niezbędne do integracji rynku energii elektrycznej i gazu oraz rozwoju infrastruktury transportowej.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1 | EKES z wyraźnym zadowoleniem przyjmuje zamiar Komisji, by za pośrednictwem proponowanej zmiany dyrektywy OOŚ osiągnąć większą spójność norm prawnych UE, także dzięki doprecyzowaniu definicji, gdy jest to niezbędne. Wykonawca i właściwy organ powinni jednak zgodnie z zasadą proporcjonalności ocenić i wspólnie uzgodnić w odniesieniu do danego projektu wykaz odpowiednich informacji i kryteriów wyboru dla danego przedsięwzięcia/projektu, wymaganych w przypadku danej OOŚ. |
| --- | --- |

4.1

EKES z wyraźnym zadowoleniem przyjmuje zamiar Komisji, by za pośrednictwem proponowanej zmiany dyrektywy OOŚ osiągnąć większą spójność norm prawnych UE, także dzięki doprecyzowaniu definicji, gdy jest to niezbędne. Wykonawca i właściwy organ powinni jednak zgodnie z zasadą proporcjonalności ocenić i wspólnie uzgodnić w odniesieniu do danego projektu wykaz odpowiednich informacji i kryteriów wyboru dla danego przedsięwzięcia/projektu, wymaganych w przypadku danej OOŚ.

| 4.2 | EKES przyjmuje także z zadowoleniem ustalenie harmonogramu głównych etapów wymaganych w dyrektywie (konsultacji społecznych, decyzji dotyczącej preselekcji, ostatecznej decyzji w sprawie OOŚ) i wprowadzenie mechanizmu, który byłby swego rodzaju punktem kompleksowej obsługi OOŚ zapewniającym koordynację lub prowadzenie OOŚ łącznie z ocenami środowiskowymi. Przeciwskuteczne jest jednak umożliwienie organom publicznym dodania kolejnych trzech miesięcy do „podstawowych” trzech miesięcy przewidzianych na przeprowadzenie obowiązkowej preselekcji. Harmonizacja procesów w całej UE jest absolutnie niezbędna i wymóg wydania decyzji w okresie trzech plus jeden miesięcy zapewnia właściwemu organowi dostatecznie dużo czasu. |
| --- | --- |

4.2

EKES przyjmuje także z zadowoleniem ustalenie harmonogramu głównych etapów wymaganych w dyrektywie (konsultacji społecznych, decyzji dotyczącej preselekcji, ostatecznej decyzji w sprawie OOŚ) i wprowadzenie mechanizmu, który byłby swego rodzaju punktem kompleksowej obsługi OOŚ zapewniającym koordynację lub prowadzenie OOŚ łącznie z ocenami środowiskowymi. Przeciwskuteczne jest jednak umożliwienie organom publicznym dodania kolejnych trzech miesięcy do „podstawowych” trzech miesięcy przewidzianych na przeprowadzenie obowiązkowej preselekcji. Harmonizacja procesów w całej UE jest absolutnie niezbędna i wymóg wydania decyzji w okresie trzech plus jeden miesięcy zapewnia właściwemu organowi dostatecznie dużo czasu.

| 4.3 | EKES popiera propozycję, by w wyjątkowych sytuacjach państwo członkowskie mogło nie wykorzystać OOŚ, gdy jest to konieczne i uzasadnione. Komitet przyjmuje także z zadowoleniem działania Komisji prowadzące do zwiększenia przejrzystości i odpowiedzialności oraz wymóg, by właściwy organ odpowiednio uzasadnił swą decyzję (czy to pozytywną, czy negatywną) dotyczącą danego przedsięwzięcia. |
| --- | --- |

4.3

EKES popiera propozycję, by w wyjątkowych sytuacjach państwo członkowskie mogło nie wykorzystać OOŚ, gdy jest to konieczne i uzasadnione. Komitet przyjmuje także z zadowoleniem działania Komisji prowadzące do zwiększenia przejrzystości i odpowiedzialności oraz wymóg, by właściwy organ odpowiednio uzasadnił swą decyzję (czy to pozytywną, czy negatywną) dotyczącą danego przedsięwzięcia.

| 4.4 | EKES przyjmuje z zadowoleniem i popiera działania Komisji prowadzące do zwiększenia pewności prawa wśród uczestników procesu oceny oddziaływania na środowisko (OOŚ). EKES jest jednak przekonany, że aby osiągnąć ten cel, niezbędne jest ustalenie wiążących terminów nie tylko dla poszczególnych etapów procesu OOŚ, ale także dla zakończenia całego procesu i przyjęcia decyzji co do projektu przedsięwzięcia. Konieczne jest zwłaszcza ograniczenie ryzyka nadużyć w ramach poszczególnych etapów procesu OOŚ, które nadmiernie opóźniają wydanie decyzji i zmniejszają w ten sposób pewność prawa wśród uczestników procesu. |
| --- | --- |

4.4

EKES przyjmuje z zadowoleniem i popiera działania Komisji prowadzące do zwiększenia pewności prawa wśród uczestników procesu oceny oddziaływania na środowisko (OOŚ). EKES jest jednak przekonany, że aby osiągnąć ten cel, niezbędne jest ustalenie wiążących terminów nie tylko dla poszczególnych etapów procesu OOŚ, ale także dla zakończenia całego procesu i przyjęcia decyzji co do projektu przedsięwzięcia. Konieczne jest zwłaszcza ograniczenie ryzyka nadużyć w ramach poszczególnych etapów procesu OOŚ, które nadmiernie opóźniają wydanie decyzji i zmniejszają w ten sposób pewność prawa wśród uczestników procesu.

| 4.5 | Jeśli chodzi o kwestię wykorzystywania rozwiązań alternatywnych, która była omawiana szeroko i w wielu miejscach, EKES zaleca, by postępować bardzo ostrożnie. Jest oczywiste, że tzw. wariant zerowy ma swe uzasadnienie i logikę, zwłaszcza w przypadku inwestycji w modernizację. Liczba wariantów przedsięwzięcia i szczegółowość ich opracowania powinny odpowiadać zakresowi i charakterowi przedsięwzięcia oraz powinny być z góry ustalone z właściwym organem publicznym. |
| --- | --- |

4.5

Jeśli chodzi o kwestię wykorzystywania rozwiązań alternatywnych, która była omawiana szeroko i w wielu miejscach, EKES zaleca, by postępować bardzo ostrożnie. Jest oczywiste, że tzw. wariant zerowy ma swe uzasadnienie i logikę, zwłaszcza w przypadku inwestycji w modernizację. Liczba wariantów przedsięwzięcia i szczegółowość ich opracowania powinny odpowiadać zakresowi i charakterowi przedsięwzięcia oraz powinny być z góry ustalone z właściwym organem publicznym.

| 4.6 | Jeśli chodzi o poprawę wdrażania, konkretne dziedziny wymagające uwagi to m.in.:






  — | zagwarantowanie, by wpływ na różnorodność biologiczną nie został pominięty w procedurze preselekcji; często różne formy oddziaływania na różnorodność biologiczną się kumulują i są pomijane ze względu na małą skalę, choć ich skutki mogą być znaczne; |
| --- | --- | --- |

4.6

Jeśli chodzi o poprawę wdrażania, konkretne dziedziny wymagające uwagi to m.in.:

—

zagwarantowanie, by wpływ na różnorodność biologiczną nie został pominięty w procedurze preselekcji; często różne formy oddziaływania na różnorodność biologiczną się kumulują i są pomijane ze względu na małą skalę, choć ich skutki mogą być znaczne;

| — | zapewnienie udziału społeczeństwa na wczesnym etapie procesu OOŚ; |
| --- | --- |

—

zapewnienie udziału społeczeństwa na wczesnym etapie procesu OOŚ;

| — | wyjaśnienie procesów uwzględniania poglądów i specjalistycznej wiedzy stron trzecich; |
| --- | --- |

—

wyjaśnienie procesów uwzględniania poglądów i specjalistycznej wiedzy stron trzecich;

| — | zapewnienie niezależności i jakości oświadczeń i ocen dotyczących środowiska; |
| --- | --- |

—

zapewnienie niezależności i jakości oświadczeń i ocen dotyczących środowiska;

| — | ocena i jaśniej określona procedura stosowana w przypadkach, gdy proponowane środki łagodzące nie działają i gdy pojawiły się poważne negatywne skutki dla środowiska; |
| --- | --- |

—

ocena i jaśniej określona procedura stosowana w przypadkach, gdy proponowane środki łagodzące nie działają i gdy pojawiły się poważne negatywne skutki dla środowiska;

| — | zagwarantowanie, że proponowane środki łagodzące faktycznie są wprowadzane w życie. |
| --- | --- |

—

zagwarantowanie, że proponowane środki łagodzące faktycznie są wprowadzane w życie.

| 4.7 | Dalszym problemem jest wymóg dotyczący monitorowania. Zdaniem EKES-u w decyzji dotyczącej OOŚ powinno się przewidywać monitorowanie tylko w uzasadnionych przypadkach i w zakresie niezbędnym do śledzenia decydujących elementów wywierających wpływ na etapie przedsięwzięcia związanym z budową – zgodnie z art. 8 ust. 2 wniosku – jako że obowiązki w zakresie monitorowania na etapie eksploatacji przedsięwzięcia/instalacji określone zostały w obowiązujących przepisach prawnych dotyczących IPPC i przepisy te pozostają w mocy także w ramach np. dyrektywy w sprawie emisji przemysłowych. |
| --- | --- |

4.7

Dalszym problemem jest wymóg dotyczący monitorowania. Zdaniem EKES-u w decyzji dotyczącej OOŚ powinno się przewidywać monitorowanie tylko w uzasadnionych przypadkach i w zakresie niezbędnym do śledzenia decydujących elementów wywierających wpływ na etapie przedsięwzięcia związanym z budową – zgodnie z art. 8 ust. 2 wniosku – jako że obowiązki w zakresie monitorowania na etapie eksploatacji przedsięwzięcia/instalacji określone zostały w obowiązujących przepisach prawnych dotyczących IPPC i przepisy te pozostają w mocy także w ramach np. dyrektywy w sprawie emisji przemysłowych.

| 4.8 | Jeśli chodzi o propozycję uwzględnienia „dostosowania OOŚ do nowych wyzwań”, EKES jest zdania, że takie rozszerzenie zakresu stosowania dyrektywy powinno dotyczyć wszelkich projektów o spodziewanym oddziaływaniu na oceniane aspekty ochrony środowiska. EKES zaleca, by wziąć pod uwagę następujące aspekty: |
| --- | --- |

4.8

Jeśli chodzi o propozycję uwzględnienia „dostosowania OOŚ do nowych wyzwań”, EKES jest zdania, że takie rozszerzenie zakresu stosowania dyrektywy powinno dotyczyć wszelkich projektów o spodziewanym oddziaływaniu na oceniane aspekty ochrony środowiska. EKES zaleca, by wziąć pod uwagę następujące aspekty:

| 4.8.1 | W dziedzinie ochrony różnorodności biologicznej oddziaływanie przedsięwzięć należy oceniać zarówno w sytuacji, gdy oddziaływanie to będzie miało charakter regionalny, jak i gdy będzie miało charakter lokalny. Podczas gdy inne instrumenty prawne chronią aspekty środowiska (np. parki narodowe, rezerwaty przyrody, „Natura 2000” itd.), istnieje wyraźne zapotrzebowanie na szerzej zakrojony proces oceny, taki jak realizowany w ramach OOŚ, którego dotyczą zarówno przepisy krajowe, jak i prawodawstwo unijne. |
| --- | --- |

4.8.1

W dziedzinie ochrony różnorodności biologicznej oddziaływanie przedsięwzięć należy oceniać zarówno w sytuacji, gdy oddziaływanie to będzie miało charakter regionalny, jak i gdy będzie miało charakter lokalny. Podczas gdy inne instrumenty prawne chronią aspekty środowiska (np. parki narodowe, rezerwaty przyrody, „Natura 2000” itd.), istnieje wyraźne zapotrzebowanie na szerzej zakrojony proces oceny, taki jak realizowany w ramach OOŚ, którego dotyczą zarówno przepisy krajowe, jak i prawodawstwo unijne.

| 4.8.2 | Zmiana klimatu jest zjawiskiem globalnym, które wywiera skutki na poziomie lokalnym i wymaga działań na szczeblu lokalnym. Ocena przedsięwzięć z punktu widzenia globalnego wpływu na zmianę klimatu oraz przeciwdziałanie zmianie klimatu to duże wyzwanie. Należy tu stosować zasadę proporcjonalności i zapewniać wytyczne na poziomie krajowym i lokalnym. W dziedzinie ochrony klimatu ocena powinna zatem skupiać się na faktycznym bezpośrednim oddziaływaniu przedsięwzięć na lokalny klimat (użytkowanie gruntów, zasoby wodne itp.) oraz oddziaływaniu o wymiarze regionalnym. EKES uważa za istotną także kwestię oceny możliwości łagodzenia oczekiwanych skutków zmiany klimatu (lokalnych, regionalnych i globalnych). |
| --- | --- |

4.8.2

Zmiana klimatu jest zjawiskiem globalnym, które wywiera skutki na poziomie lokalnym i wymaga działań na szczeblu lokalnym. Ocena przedsięwzięć z punktu widzenia globalnego wpływu na zmianę klimatu oraz przeciwdziałanie zmianie klimatu to duże wyzwanie. Należy tu stosować zasadę proporcjonalności i zapewniać wytyczne na poziomie krajowym i lokalnym. W dziedzinie ochrony klimatu ocena powinna zatem skupiać się na faktycznym bezpośrednim oddziaływaniu przedsięwzięć na lokalny klimat (użytkowanie gruntów, zasoby wodne itp.) oraz oddziaływaniu o wymiarze regionalnym. EKES uważa za istotną także kwestię oceny możliwości łagodzenia oczekiwanych skutków zmiany klimatu (lokalnych, regionalnych i globalnych).

| 4.8.3 | EKES zwraca przy tym uwagę na to, że proponowane kryterium – emisje gazów cieplarnianych – służące do oceny oddziaływania danego przedsięwzięcia na globalne zmiany klimatyczne nie jest wystarczające. Z tego względu EKES zaleca, aby udostępnić wskazówki w sprawie realizacji tego aspektu oraz by uwzględniać ocenę oddziaływania na zmianę klimatu także na etapie dokonywania strategicznej oceny oddziaływania planów i programów na środowisko. |
| --- | --- |

4.8.3

EKES zwraca przy tym uwagę na to, że proponowane kryterium – emisje gazów cieplarnianych – służące do oceny oddziaływania danego przedsięwzięcia na globalne zmiany klimatyczne nie jest wystarczające. Z tego względu EKES zaleca, aby udostępnić wskazówki w sprawie realizacji tego aspektu oraz by uwzględniać ocenę oddziaływania na zmianę klimatu także na etapie dokonywania strategicznej oceny oddziaływania planów i programów na środowisko.

| 4.8.4 | Ocena ryzyka katastrof nie powinna być nakierowana na czysto hipotetyczne przypadki czy ich hipotetyczne kombinacje. Taka ocena zgodna z zasadą proporcjonalności nie jest zasadniczo nowym wymogiem, o ile nadal będziemy zajmować się możliwymi przewidywalnymi klęskami żywiołowymi (powodziami, rozległymi pożarami, trzęsieniami ziemi itp.). |
| --- | --- |

4.8.4

Ocena ryzyka katastrof nie powinna być nakierowana na czysto hipotetyczne przypadki czy ich hipotetyczne kombinacje. Taka ocena zgodna z zasadą proporcjonalności nie jest zasadniczo nowym wymogiem, o ile nadal będziemy zajmować się możliwymi przewidywalnymi klęskami żywiołowymi (powodziami, rozległymi pożarami, trzęsieniami ziemi itp.).

| 4.8.5 | EKES uważa, że w łańcuchu procesów wydawania zezwoleń potrzebna jest ocena oszczędnego wykorzystywania zasobów naturalnych w ramach OOŚ. Oszczędne wykorzystywanie zasobów naturalnych jest nieodłączną wewnętrzną zasadą, która musi rządzić każdym przedsięwzięciem, by mogło ono mieć szanse na realizację, jednakże utrata różnorodności biologicznej świadczy o tym, że mimo wszystko niezbędne są dalej idące działania proaktywne. Niemniej na etapie OOŚ nie ma wystarczających informacji do dokonania takiej oceny. Potrzebne są wskazówki i odpowiednie informacje, aby ocenić ten aspekt OOŚ. Choć ocena zużycia surowców, zasobów naturalnych i energii jest w przypadku inwestycji produkcyjnych przedmiotem zintegrowanych pozwoleń wydawanych zgodnie z dyrektywą w sprawie emisji przemysłowych, nie rozwiązało to problemu utraty różnorodności biologicznej. |
| --- | --- |

4.8.5

EKES uważa, że w łańcuchu procesów wydawania zezwoleń potrzebna jest ocena oszczędnego wykorzystywania zasobów naturalnych w ramach OOŚ. Oszczędne wykorzystywanie zasobów naturalnych jest nieodłączną wewnętrzną zasadą, która musi rządzić każdym przedsięwzięciem, by mogło ono mieć szanse na realizację, jednakże utrata różnorodności biologicznej świadczy o tym, że mimo wszystko niezbędne są dalej idące działania proaktywne. Niemniej na etapie OOŚ nie ma wystarczających informacji do dokonania takiej oceny. Potrzebne są wskazówki i odpowiednie informacje, aby ocenić ten aspekt OOŚ. Choć ocena zużycia surowców, zasobów naturalnych i energii jest w przypadku inwestycji produkcyjnych przedmiotem zintegrowanych pozwoleń wydawanych zgodnie z dyrektywą w sprawie emisji przemysłowych, nie rozwiązało to problemu utraty różnorodności biologicznej.

| 4.9 | EKES wspiera prawo obywateli do dostępu do informacji i udziału w procesie OOŚ. Jednocześnie jednak domaga się, by zasady prowadzenia procesu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko były określone tak, by nie mogło dojść do wykorzystywania postanowień dyrektywy OOŚ w celach korupcyjnych i w celu nadmiernego wydłużania terminów. Okres 27 miesięcy na wydanie decyzji jest zwyczajnie nie do przyjęcia i dyskwalifikuje UE jako przestrzeń gospodarczą odpowiednią do nowych inwestycji. |
| --- | --- |

4.9

EKES wspiera prawo obywateli do dostępu do informacji i udziału w procesie OOŚ. Jednocześnie jednak domaga się, by zasady prowadzenia procesu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko były określone tak, by nie mogło dojść do wykorzystywania postanowień dyrektywy OOŚ w celach korupcyjnych i w celu nadmiernego wydłużania terminów. Okres 27 miesięcy na wydanie decyzji jest zwyczajnie nie do przyjęcia i dyskwalifikuje UE jako przestrzeń gospodarczą odpowiednią do nowych inwestycji.

Bruksela, 13 lutego 2013 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Staffan NILSSON

---

(1)  Dz.U. L 175 z 5.7.1985, ss. 40–48.

1

(2)  Dz.U. L 26 z 28.1.2012, s. 1.

2

---

ZAŁĄCZNIK I

do opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Następujące punkty opinii sekcji zostały zmienione wskutek przyjęcia poprawek przez Zgromadzenie, lecz uzyskały poparcie ponad jednej czwartej oddanych głosów (art. 54 ust. 4 regulaminu wewnętrznego):

Punkt 1.1. i 1.3 (głosowanie wspólne)

Komitet docenia fakt, że koncepcja oceny oddziaływania na środowisko (OOŚ) ogromnie przyczyniła się do stopniowej, lecz znacznej poprawy stanu środowiska w państwach członkowskich i UE jako całości. Koncepcja ta stanowi przekrojowe narzędzie w polityce ochrony środowiska oraz systemie prawnym UE i państw członkowskich, który przekłada tę politykę na konkretne ramy regulacyjne.

Wynik głosowania nad poprawką

| Za | : | 55 |
| --- | --- | --- |
| Przeciw | : | 41 |
| Wstrzymało się | : | 19 |

Za

:

55

Przeciw

:

41

Wstrzymało się

:

19

Punkt 1.2. i 3.3 (głosowanie wspólne)

Efektywność procesu podejmowania ważnych decyzji dotyczących oddziaływania projektu na środowisko zależy w dużym stopniu od jakości informacji wykorzystanych w dokumentacji OOŚ i od jakości całej procedury OOŚ. Problem jednak polega na tym, jak pojmują jakość poszczególni uczestnicy procesu. Jakość należy określić w sposób obiektywny i wymagać jej zgodnie z zasadą proporcjonalności, tzn. odpowiednio do jakości i zakresu informacji dostępnych na etapie wydawania zezwolenia na zagospodarowanie terenu. Oprócz jakości informacji należy też wymagać kompetentności podmiotów zarządzających procesem oraz stale ją zwiększać, zwłaszcza po stronie organów wydających zezwolenia.

Wynik głosowania nad poprawką

| Za | : | 65 |
| --- | --- | --- |
| Przeciw | : | 44 |
| Wstrzymało się | : | 13 |

Za

:

65

Przeciw

:

44

Wstrzymało się

:

13

Punkt 3.4

Nie można w tym przypadku stosować jednolitych wzorców, ponieważ chodzi tu o specyficzne interakcje między danym proponowanym przedsięwzięciem a jego otoczeniem, zatem elastyczność oraz proporcjonalność wymogów muszą odgrywać decydującą rolę w skutecznych procesach OOŚ. Zasada ta jest także podstawowym warunkiem zwiększenia spójności z innymi instrumentami prawnymi UE oraz uproszczenia procedur w celu zmniejszenia niepotrzebnych obciążeń administracyjnych.

Wynik głosowania nad poprawką

| Za | : | 68 |
| --- | --- | --- |
| Przeciw | : | 51 |
| Wstrzymało się | : | 11 |

Za

:

68

Przeciw

:

51

Wstrzymało się

:

11

Punkt 4.6

Następujący punkt nie znalazł się w opinii sekcji:

| 4.6 | Jeśli chodzi o poprawę wdrażania, konkretne dziedziny wymagające uwagi to m.in.:








  — | zagwarantowanie, by wpływ na różnorodność biologiczną nie został pominięty w procedurze preselekcji; często różne formy oddziaływania na różnorodność biologiczną się kumulują i są pomijane ze względu na małą skalę, choć ich skutki mogą być znaczne; |
| --- | --- | --- |

4.6

Jeśli chodzi o poprawę wdrażania, konkretne dziedziny wymagające uwagi to m.in.:

—

zagwarantowanie, by wpływ na różnorodność biologiczną nie został pominięty w procedurze preselekcji; często różne formy oddziaływania na różnorodność biologiczną się kumulują i są pomijane ze względu na małą skalę, choć ich skutki mogą być znaczne;

| — | zapewnienie udziału społeczeństwa na wczesnym etapie procesu OOŚ; |
| --- | --- |

—

zapewnienie udziału społeczeństwa na wczesnym etapie procesu OOŚ;

| — | wyjaśnienie procesów uwzględniania poglądów i specjalistycznej wiedzy stron trzecich; |
| --- | --- |

—

wyjaśnienie procesów uwzględniania poglądów i specjalistycznej wiedzy stron trzecich;

| — | zapewnienie niezależności i jakości oświadczeń i ocen dotyczących środowiska; |
| --- | --- |

—

zapewnienie niezależności i jakości oświadczeń i ocen dotyczących środowiska;

| — | ocena i jaśniej określona procedura stosowana w przypadkach, gdy proponowane środki łagodzące nie działają i gdy pojawiły się poważne negatywne skutki dla środowiska; |
| --- | --- |

—

ocena i jaśniej określona procedura stosowana w przypadkach, gdy proponowane środki łagodzące nie działają i gdy pojawiły się poważne negatywne skutki dla środowiska;

| — | zagwarantowanie, że proponowane środki łagodzące faktyczne są wprowadzane w życie. |
| --- | --- |

—

zagwarantowanie, że proponowane środki łagodzące faktyczne są wprowadzane w życie.

Wynik głosowania nad poprawką

| Za | : | 70 |
| --- | --- | --- |
| Przeciw | : | 54 |
| Wstrzymało się | : | 8 |

Za

:

70

Przeciw

:

54

Wstrzymało się

:

8

Punkt 4.7 (zmienia się na 4.8)

Jeśli chodzi o propozycję uwzględnienia „dostosowania OOŚ do nowych wyzwań”, EKES jest zdania, że takie rozszerzenie zakresu stosowania dyrektywy powinno dotyczyć wyłącznie projektów o spodziewanym wysokim i mierzalnym oddziaływaniu na oceniane aspekty ochrony środowiska. EKES zaleca, by wziąć pod uwagę następujące aspekty.

Wynik głosowania nad poprawką

| Za | : | 69 |
| --- | --- | --- |
| Przeciw | : | 52 |
| Wstrzymało się | : | 11 |

Za

:

69

Przeciw

:

52

Wstrzymało się

:

11

Punkt 4.7.1 (zmienia się na 4.8.1)

W dziedzinie ochrony różnorodności biologicznej oddziaływanie przedsięwzięć należy oceniać wyłącznie tam, gdzie oddziaływanie to będzie miało charakter co najmniej regionalny lub gdy w kontekście lokalnym będzie dotyczyło obszaru chronionego specjalnymi przepisami prawnymi (np. parki narodowe, rezerwaty przyrody, „Natura 2000” itd.).

Wynik głosowania nad poprawką

| Za | : | 71 |
| --- | --- | --- |
| Przeciw | : | 56 |
| Wstrzymało się | : | 5 |

Za

:

71

Przeciw

:

56

Wstrzymało się

:

5

Punkt 4.7.2 (zmienia się na 4.8.2)

Zmiana klimatu jest zjawiskiem globalnym, a tylko nieliczni wykonawcy są w stanie kompetentnie ocenić swe przedsięwzięcia z punktu widzenia globalnego wpływu na zmianę klimatu. Dlatego też należy tu stosować zasadę proporcjonalności. W dziedzinie ochrony klimatu ocena powinna zatem skupiać się na faktycznym bezpośrednim oddziaływaniu przedsięwzięć na lokalny klimat (użytkowanie gruntów, zasoby wodne itp.) oraz oddziaływaniu o wymiarze regionalnym. EKES uważa za istotną także kwestię oceny możliwości łagodzenia oczekiwanych skutków zmiany klimatu (lokalnych, regionalnych i globalnych).

Wynik głosowania nad poprawką

| Za | : | 84 |
| --- | --- | --- |
| Przeciw | : | 53 |
| Wstrzymało się | : | 6 |

Za

:

84

Przeciw

:

53

Wstrzymało się

:

6

Punkt 4.7.3 (zmienia się na 4.8.3)

EKES zwraca przy tym uwagę na to, że proponowane kryterium – emisje gazów cieplarnianych – służące do oceny oddziaływania danego przedsięwzięcia na globalne zmiany klimatyczne nie jest wystarczające. Z tego względu EKES zaleca, by uwzględniać ocenę oddziaływania na zmianę klimatu na etapie dokonywania strategicznej oceny oddziaływania planów i programów na środowisko, z zastosowaniem zasady proporcjonalności, i by odstąpić od rozszerzania dyrektywy OOŚ o problematykę globalnej zmiany klimatu.

Wynik głosowania nad poprawką

| Za | : | 74 |
| --- | --- | --- |
| Przeciw | : | 51 |
| Wstrzymało się | : | 7 |

Za

:

74

Przeciw

:

51

Wstrzymało się

:

7

Punkt 4.7.5 (zmienia się na 4.8.5)

EKES uważa, że w łańcuchu procesów wydawania zezwoleń ocena oszczędnego wykorzystywania zasobów naturalnych w ramach OOŚ jest przedwczesna. Oszczędne wykorzystywanie zasobów naturalnych jest nieodłączną wewnętrzną zasadą, która musi rządzić każdym przedsięwzięciem, by mogło ono mieć szanse na realizację. Ponadto na etapie OOŚ nie ma wystarczających informacji do dokonania takiej oceny. Ocena zużycia surowców, zasobów naturalnych i energii jest w przypadku inwestycji produkcyjnych przedmiotem zintegrowanych pozwoleń wydawanych zgodnie z dyrektywą w sprawie emisji przemysłowych.

Wynik głosowania nad poprawką

| Za | : | 78 |
| --- | --- | --- |
| Przeciw | : | 53 |
| Wstrzymało się | : | 6 |

Za

:

78

Przeciw

:

53

Wstrzymało się

:

6

---

| 9.5.2013 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 133/41 |
| --- | --- | --- | --- |

9.5.2013

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 133/41

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego szczegółowe warunki dotyczące połowów stad głębinowych na północno-wschodnim Atlantyku oraz przepisy dotyczące połowów na wodach międzynarodowych północno-wschodniego Atlantyku i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 2347/2002

COM(2012) 371 final

2013/C 133/08

Sprawozdawca: Mário SOARES

Rada, w dniu 3 września 2012 r., oraz Parlament Europejski, w dniu 11 września 2012 r., postanowiły, zgodnie z art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego szczegółowe warunki dotyczące połowów stad głębinowych na północno-wschodnim Atlantyku oraz przepisy dotyczące połowów na wodach międzynarodowych północno-wschodniego Atlantyku i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 2347/2002

COM(2012) 371 final.

Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 29 stycznia 2013 r.

Na 487. sesji plenarnej w dniach 13–14 lutego 2013 r. (posiedzenie z 13 lutego) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 89 do 3 – 1 osoba wstrzymała się od głosu – przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | EKES uważa za rzecz słuszną i pilną zagwarantowanie trwałości gatunków głębinowych i ochrony dna morskiego. Jest to złożony problem, którego rozwiązanie musi opierać się na kompleksowych danych i gruntownej analizie naukowej. Należy przyjąć podejście ostrożnościowe, aby zapobiec stosowaniu narzędzi połowowych, których skutki nie są do końca zbadane i które mogą spowodować długoterminowe szkody. |
| --- | --- |

1.1

EKES uważa za rzecz słuszną i pilną zagwarantowanie trwałości gatunków głębinowych i ochrony dna morskiego. Jest to złożony problem, którego rozwiązanie musi opierać się na kompleksowych danych i gruntownej analizie naukowej. Należy przyjąć podejście ostrożnościowe, aby zapobiec stosowaniu narzędzi połowowych, których skutki nie są do końca zbadane i które mogą spowodować długoterminowe szkody.

| 1.2 | Ponadto EKES jest zdania, że wszelkie zmiany, jakie miałyby zostać wprowadzone w odniesieniu do tych rodzajów połowów, powinny uwzględniać zasadę zrównoważonego rozwoju zarówno w zakresie środowiska naturalnego, jak i w dziedzinie społeczno-gospodarczej, ponieważ od tej działalności połowowej zależy bardzo wiele miejsc pracy, nie tylko na morzu, lecz także na lądzie, a w ostatecznym rozrachunku również trwałość społeczności nadbrzeżnych. Podczas opracowywania stosownych systemów kontroli działalności połowowej, podobnie jak podczas wdrażania i egzekwowania ich w drodze współpracy, należy prowadzić konsultacje i negocjacje ze wszystkimi zainteresowanymi stronami. |
| --- | --- |

1.2

Ponadto EKES jest zdania, że wszelkie zmiany, jakie miałyby zostać wprowadzone w odniesieniu do tych rodzajów połowów, powinny uwzględniać zasadę zrównoważonego rozwoju zarówno w zakresie środowiska naturalnego, jak i w dziedzinie społeczno-gospodarczej, ponieważ od tej działalności połowowej zależy bardzo wiele miejsc pracy, nie tylko na morzu, lecz także na lądzie, a w ostatecznym rozrachunku również trwałość społeczności nadbrzeżnych. Podczas opracowywania stosownych systemów kontroli działalności połowowej, podobnie jak podczas wdrażania i egzekwowania ich w drodze współpracy, należy prowadzić konsultacje i negocjacje ze wszystkimi zainteresowanymi stronami.

| 1.3 | Zdaniem EKES-u włączenie do rozdziału „Upoważnienia do połowów” artykułu poświęconego wycofywaniu tych upoważnień, zawartego obecnie w rozdziale na temat kontroli, zwiększyłoby spójność wniosku i pozwoliłoby uniknąć wszelkich ewentualnych nieporozumień co do roli wymienionych w tym artykule obserwatorów naukowych, których w żadnym razie nie należy postrzegać jako kontrolerów. |
| --- | --- |

1.3

Zdaniem EKES-u włączenie do rozdziału „Upoważnienia do połowów” artykułu poświęconego wycofywaniu tych upoważnień, zawartego obecnie w rozdziale na temat kontroli, zwiększyłoby spójność wniosku i pozwoliłoby uniknąć wszelkich ewentualnych nieporozumień co do roli wymienionych w tym artykule obserwatorów naukowych, których w żadnym razie nie należy postrzegać jako kontrolerów.

| 1.4 | EKES ponownie podkreśla, że wszelkie przyjmowane w tej dziedzinie środki muszą opierać się na wynikach badań naukowych, które jak dotąd przyniosły doskonałe efekty. |
| --- | --- |

1.4

EKES ponownie podkreśla, że wszelkie przyjmowane w tej dziedzinie środki muszą opierać się na wynikach badań naukowych, które jak dotąd przyniosły doskonałe efekty.

2.   Kontekst

| 2.1 | W ramach podjętej przez Komisję Europejską reformy wspólnej polityki rybołówstwa (WPRyb) (1), zainaugurowanej zieloną księgą w 2009 r. (2), wprowadzono dalsze zmiany do rozporządzeń regulujących zastosowanie WPRyb w odniesieniu do konkretnych obszarów lub gatunków. W ten kontekst wpisuje się będący przedmiotem niniejszej opinii wniosek, który poniekąd może oznaczać, iż w odniesieniu do połowów głębinowych na północno-wschodnim Atlantyku wprowadza się zmiany (w szczególności zasady zrównoważonego rozwoju i badań naukowych jako podstawy dla działalności połowowej), które ogólnie należy ustanowić dla WPRyb. |
| --- | --- |

2.1

W ramach podjętej przez Komisję Europejską reformy wspólnej polityki rybołówstwa (WPRyb) (1), zainaugurowanej zieloną księgą w 2009 r. (2), wprowadzono dalsze zmiany do rozporządzeń regulujących zastosowanie WPRyb w odniesieniu do konkretnych obszarów lub gatunków. W ten kontekst wpisuje się będący przedmiotem niniejszej opinii wniosek, który poniekąd może oznaczać, iż w odniesieniu do połowów głębinowych na północno-wschodnim Atlantyku wprowadza się zmiany (w szczególności zasady zrównoważonego rozwoju i badań naukowych jako podstawy dla działalności połowowej), które ogólnie należy ustanowić dla WPRyb.

| 2.2 | Zawarta w nowym wniosku zmiana rozporządzenia (WE) nr 2371/2002 Rady z dnia 20 grudnia służy z jednej strony wdrożeniu przyjętych przez Zgromadzenie Ogólne ONZ rezolucji 61/105 i 64/72, w których wezwano państwa i regionalne organizacje ds. rybołówstwa do przyjęcia środków w celu zapewnienia ochrony wrażliwych ekosystemów głębinowych przed wszelkimi szkodliwymi skutkami działalności połowowej, a tym samym odpowiedzialnej eksploatacji zasobów jako powszechnej zasady jakiegokolwiek rodzaju działalności. Z drugiej strony Komisja uznaje konieczność wyeliminowania pewnych niedociągnięć stwierdzonych w związku ze stosowaniem obecnego rozporządzenia w jego okresie obowiązywania. |
| --- | --- |

2.2

Zawarta w nowym wniosku zmiana rozporządzenia (WE) nr 2371/2002 Rady z dnia 20 grudnia służy z jednej strony wdrożeniu przyjętych przez Zgromadzenie Ogólne ONZ rezolucji 61/105 i 64/72, w których wezwano państwa i regionalne organizacje ds. rybołówstwa do przyjęcia środków w celu zapewnienia ochrony wrażliwych ekosystemów głębinowych przed wszelkimi szkodliwymi skutkami działalności połowowej, a tym samym odpowiedzialnej eksploatacji zasobów jako powszechnej zasady jakiegokolwiek rodzaju działalności. Z drugiej strony Komisja uznaje konieczność wyeliminowania pewnych niedociągnięć stwierdzonych w związku ze stosowaniem obecnego rozporządzenia w jego okresie obowiązywania.

| 2.3 | Mając na uwadze problemy stwierdzone w związku z praktycznym stosowaniem rozporządzenia (WE) nr 2371/2002, Komisja w międzyczasie opublikowała szereg przepisów, które w pewnym stopniu dostosowywały treść rozporządzenia. |
| --- | --- |

2.3

Mając na uwadze problemy stwierdzone w związku z praktycznym stosowaniem rozporządzenia (WE) nr 2371/2002, Komisja w międzyczasie opublikowała szereg przepisów, które w pewnym stopniu dostosowywały treść rozporządzenia.

| 2.4 | Można tu wymienić komunikat z 29 stycznia 2007 r., w którym mowa o stadach ryb występujących w warstwach głębinowych oraz o rozbieżności między ustalonymi wartościami TAC a faktyczną skalą połowów i w którym wskazano, że przyczyną tego stanu rzeczy jest po części brak rzetelnej podstawy wiedzy naukowej, zarówno w odniesieniu do gatunków wymienionych w rozporządzeniu, jak i do rzeczywistej zdolności połowowej flot działających na północno-wschodnim Atlantyku, których kwoty zostały ustalone jeszcze przed przyjęciem rozporządzenia. W komunikacie uznano również, że niezbędne są monitorowanie i kontrola tych połowów za pomocą systemów VMS (satelitarny system monitorowania statków). |
| --- | --- |

2.4

Można tu wymienić komunikat z 29 stycznia 2007 r., w którym mowa o stadach ryb występujących w warstwach głębinowych oraz o rozbieżności między ustalonymi wartościami TAC a faktyczną skalą połowów i w którym wskazano, że przyczyną tego stanu rzeczy jest po części brak rzetelnej podstawy wiedzy naukowej, zarówno w odniesieniu do gatunków wymienionych w rozporządzeniu, jak i do rzeczywistej zdolności połowowej flot działających na północno-wschodnim Atlantyku, których kwoty zostały ustalone jeszcze przed przyjęciem rozporządzenia. W komunikacie uznano również, że niezbędne są monitorowanie i kontrola tych połowów za pomocą systemów VMS (satelitarny system monitorowania statków).

| 2.5 | W rozporządzeniu (WE) nr 199/2008, w którym ustanowiono wspólnotowe ramy gromadzenia danych, zarządzania nimi i ich wykorzystywania w sektorze rybołówstwa, w pewnej mierze podjęto propozycje Komisji dotyczące stworzenia wspólnotowego programu na rzecz wdrożenia zarządzania rybołówstwem i jego kontroli w oparciu o analizy naukowe. |
| --- | --- |

2.5

W rozporządzeniu (WE) nr 199/2008, w którym ustanowiono wspólnotowe ramy gromadzenia danych, zarządzania nimi i ich wykorzystywania w sektorze rybołówstwa, w pewnej mierze podjęto propozycje Komisji dotyczące stworzenia wspólnotowego programu na rzecz wdrożenia zarządzania rybołówstwem i jego kontroli w oparciu o analizy naukowe.

| 2.6 | Wreszcie, przyjęto także rozporządzenie (UE) nr 1262/2012, w którym określono uprawnienia do połowów niektórych gatunków w warstwach głębinowych na lata 2013–2014, wypełniając tym samym obowiązek ustalania dwuletnich planów połowów. W rozporządzeniu tym określono poziomy TAC oraz, co ważniejsze, ich podział. |
| --- | --- |

2.6

Wreszcie, przyjęto także rozporządzenie (UE) nr 1262/2012, w którym określono uprawnienia do połowów niektórych gatunków w warstwach głębinowych na lata 2013–2014, wypełniając tym samym obowiązek ustalania dwuletnich planów połowów. W rozporządzeniu tym określono poziomy TAC oraz, co ważniejsze, ich podział.

3.   Analiza wniosku

| 3.1 | Punktem wyjścia jest stwierdzenie braku satysfakcjonujących wyników w zakresie realizacji celów rozporządzenia (WE) nr 2347/2002, w szczególności jeżeli chodzi o:






  — | wrażliwość wielu stad głębinowych, |
| --- | --- | --- |

3.1

Punktem wyjścia jest stwierdzenie braku satysfakcjonujących wyników w zakresie realizacji celów rozporządzenia (WE) nr 2347/2002, w szczególności jeżeli chodzi o:

—

wrażliwość wielu stad głębinowych,

| — | negatywny wpływ stosowania włoków dennych na wrażliwe ekosystemy morskie, |
| --- | --- |

—

negatywny wpływ stosowania włoków dennych na wrażliwe ekosystemy morskie,

| — | wysoki poziom niepożądanych połowów, |
| --- | --- |

—

wysoki poziom niepożądanych połowów,

| — | trudność w ustaleniu zrównoważonego poziomu natężenia połowów ze względu na brak wystarczających danych naukowych. |
| --- | --- |

—

trudność w ustaleniu zrównoważonego poziomu natężenia połowów ze względu na brak wystarczających danych naukowych.

| 3.2 | EKES uważa, że mnożenie się dyrektyw w tej sprawie od 2003 r., kiedy to weszło w życie rozporządzenie, mogło mieć negatywne skutki, ekologiczne i gospodarcze, dla statków rybackich. Dlatego też, jako zasadę ogólną w dyskusji nad nowym wnioskiem, należy skupić się na uproszczeniu, stabilności przepisów i pewności prawa dla państw członkowskich oraz zainteresowanych podmiotów społeczno-gospodarczych. |
| --- | --- |

3.2

EKES uważa, że mnożenie się dyrektyw w tej sprawie od 2003 r., kiedy to weszło w życie rozporządzenie, mogło mieć negatywne skutki, ekologiczne i gospodarcze, dla statków rybackich. Dlatego też, jako zasadę ogólną w dyskusji nad nowym wnioskiem, należy skupić się na uproszczeniu, stabilności przepisów i pewności prawa dla państw członkowskich oraz zainteresowanych podmiotów społeczno-gospodarczych.

| 3.3 | Stada głębinowe mogą stanowić połowy docelowe lub przyłowy prowadzone przy okazji innych połowów. Ogólny cel wniosku polega na jak największym zapewnieniu zrównoważonej eksploatacji tych stad przy ograniczeniu oddziaływania połowów na środowisko oraz poprawie bazy informacji służącej do prowadzenia ocen naukowych. Jako instrumenty służące osiągnięciu tego celu ustanowiono szereg środków wymienionych w dalszej części. |
| --- | --- |

3.3

Stada głębinowe mogą stanowić połowy docelowe lub przyłowy prowadzone przy okazji innych połowów. Ogólny cel wniosku polega na jak największym zapewnieniu zrównoważonej eksploatacji tych stad przy ograniczeniu oddziaływania połowów na środowisko oraz poprawie bazy informacji służącej do prowadzenia ocen naukowych. Jako instrumenty służące osiągnięciu tego celu ustanowiono szereg środków wymienionych w dalszej części.

3.4   Zrównoważona eksploatacja gatunków głębinowych

| 3.4.1 | Jako normę ogólną, uprawnienia do połowów ustanawia się na takim poziomie eksploatacji odnośnych gatunków, który jest zgodny z maksymalnym podtrzymywalnym połowem. Aby osiągnąć ten zrównoważony poziom, wprowadza się różne środki: po pierwsze ustanawia się system upoważnień do połowów, w ramach którego każdy operator musi zadeklarować gatunek docelowy spośród tych, które znajdują się w ustalonych wykazach. EKES stwierdza, że wykazy zamieszczone w obecnym wniosku, oparte o umowy NEAFC (Komisji ds. Rybołówstwa Północno-Wschodniego Atlantyku), są szersze w stosunku do obecnych i obejmują połowy, które nie figurują w rozporządzeniu w sprawie wód głębinowych. Po drugie podkreśla się znaczenie informacji naukowej, choć warto zauważyć, że większość państw członkowskich dysponuje instytucjami i środkami naukowymi, które umożliwiły przeprowadzenie wzorcowych prac wykorzystywanych w prowadzeniu zrównoważonych połowów. |
| --- | --- |

3.4.1

Jako normę ogólną, uprawnienia do połowów ustanawia się na takim poziomie eksploatacji odnośnych gatunków, który jest zgodny z maksymalnym podtrzymywalnym połowem. Aby osiągnąć ten zrównoważony poziom, wprowadza się różne środki: po pierwsze ustanawia się system upoważnień do połowów, w ramach którego każdy operator musi zadeklarować gatunek docelowy spośród tych, które znajdują się w ustalonych wykazach. EKES stwierdza, że wykazy zamieszczone w obecnym wniosku, oparte o umowy NEAFC (Komisji ds. Rybołówstwa Północno-Wschodniego Atlantyku), są szersze w stosunku do obecnych i obejmują połowy, które nie figurują w rozporządzeniu w sprawie wód głębinowych. Po drugie podkreśla się znaczenie informacji naukowej, choć warto zauważyć, że większość państw członkowskich dysponuje instytucjami i środkami naukowymi, które umożliwiły przeprowadzenie wzorcowych prac wykorzystywanych w prowadzeniu zrównoważonych połowów.

| 3.4.2 | Upoważnienia do połowów są obowiązkowym wymogiem w przypadku prowadzenia połowów głębinowych; po 2-letnim okresie przejściowym wejdzie zakaz stosowania narzędzi połowowych (włoków dennych i sieci skrzelowych). Statki poławiające inne gatunki docelowe mają dostęp do tych obszarów na podstawie upoważnienia do połowów, w którym wskazano gatunki głębinowe jako przyłowy do określonego progu. |
| --- | --- |

3.4.2

Upoważnienia do połowów są obowiązkowym wymogiem w przypadku prowadzenia połowów głębinowych; po 2-letnim okresie przejściowym wejdzie zakaz stosowania narzędzi połowowych (włoków dennych i sieci skrzelowych). Statki poławiające inne gatunki docelowe mają dostęp do tych obszarów na podstawie upoważnienia do połowów, w którym wskazano gatunki głębinowe jako przyłowy do określonego progu.

| 3.4.3 | Obecnie niektóre gatunki (np. smuklicy czy homarca) mogą być skutecznie poławiane tylko za pomocą włoków. Zakaz takich połowów w bardzo krótkim terminie i bez negocjacji z zainteresowanymi stronami może przynieść straty finansowe i utratę miejsc pracy w tym sektorze. EKES uważa, że lepsza wiedza naukowa i kontrolowane połowy tych gatunków, wraz z innymi środkami technicznymi i wspomagającymi, pozwolą na zrównoważoną eksploatację tych gatunków z punktu widzenia środowiskowego, społecznego i gospodarczego. W tym kontekście należałoby poprzeć rozpowszechnienie nowych rodzajów narzędzi wraz z rozwiązaniami technicznymi, które pozwolą na zastąpienie obecnie stosowanych włoków dennych innymi metodami połowów głębinowych. |
| --- | --- |

3.4.3

Obecnie niektóre gatunki (np. smuklicy czy homarca) mogą być skutecznie poławiane tylko za pomocą włoków. Zakaz takich połowów w bardzo krótkim terminie i bez negocjacji z zainteresowanymi stronami może przynieść straty finansowe i utratę miejsc pracy w tym sektorze. EKES uważa, że lepsza wiedza naukowa i kontrolowane połowy tych gatunków, wraz z innymi środkami technicznymi i wspomagającymi, pozwolą na zrównoważoną eksploatację tych gatunków z punktu widzenia środowiskowego, społecznego i gospodarczego. W tym kontekście należałoby poprzeć rozpowszechnienie nowych rodzajów narzędzi wraz z rozwiązaniami technicznymi, które pozwolą na zastąpienie obecnie stosowanych włoków dennych innymi metodami połowów głębinowych.

3.5   Baza naukowa

| 3.5.1 | Cel ten stale pojawia się w ramach WPRyb: bez wiedzy naukowej na temat środowiska morskiego i jego siedlisk nie można określić poziomów eksploatacji zgodnych z ich zrównoważonym wykorzystaniem. Zarządzanie rybołówstwem musi opierać się na poziomach określonych dla maksymalnego podtrzymywalnego połowu. |
| --- | --- |

3.5.1

Cel ten stale pojawia się w ramach WPRyb: bez wiedzy naukowej na temat środowiska morskiego i jego siedlisk nie można określić poziomów eksploatacji zgodnych z ich zrównoważonym wykorzystaniem. Zarządzanie rybołówstwem musi opierać się na poziomach określonych dla maksymalnego podtrzymywalnego połowu.

| 3.5.2 | Już w opinii w sprawie zielonej księgi i późniejszych opiniach w tej sprawie, EKES opowiedział się za poprawą wiedzy naukowej na temat środowiska morskiego i stanu stad, oraz zaproponował, by to regionalne organizacje ds. rybołówstwa koordynowały badania i zbieranie danych. |
| --- | --- |

3.5.2

Już w opinii w sprawie zielonej księgi i późniejszych opiniach w tej sprawie, EKES opowiedział się za poprawą wiedzy naukowej na temat środowiska morskiego i stanu stad, oraz zaproponował, by to regionalne organizacje ds. rybołówstwa koordynowały badania i zbieranie danych.

| 3.5.3 | EKES podtrzymuje ponadto propozycję wysuniętą w opinii w sprawie finansowania WPRyb (3), by działalność tę prowadziły niezależne instytucje naukowe oraz rybacy i ich organizacje. W tym duchu ponownie podkreśla potrzebę ustawicznego szkolenia w celu wspierania kapitału ludzkiego, a zwłaszcza zachęcania młodych badaczy do zajmowania się tematyką morską. |
| --- | --- |

3.5.3

EKES podtrzymuje ponadto propozycję wysuniętą w opinii w sprawie finansowania WPRyb (3), by działalność tę prowadziły niezależne instytucje naukowe oraz rybacy i ich organizacje. W tym duchu ponownie podkreśla potrzebę ustawicznego szkolenia w celu wspierania kapitału ludzkiego, a zwłaszcza zachęcania młodych badaczy do zajmowania się tematyką morską.

3.6   Uzgodnienia techniczne dotyczące zarządzania

| 3.6.1 | Zgodnie z treścią wniosku ograniczenia połowowe, które obecnie mogą być ustanawiane w formie ograniczeń nakładu połowowego, jak i limitów połowowych, będą w przyszłości ustanawiane wyłącznie jako ograniczenia nakładu połowowego. W tym kontekście EKES ponownie stwierdza, że wszelkie ograniczenia muszą być uzasadnione podstawami naukowymi. |
| --- | --- |

3.6.1

Zgodnie z treścią wniosku ograniczenia połowowe, które obecnie mogą być ustanawiane w formie ograniczeń nakładu połowowego, jak i limitów połowowych, będą w przyszłości ustanawiane wyłącznie jako ograniczenia nakładu połowowego. W tym kontekście EKES ponownie stwierdza, że wszelkie ograniczenia muszą być uzasadnione podstawami naukowymi.

| 3.6.2 | Państwa członkowskie ustanowią środki mające na celu uniknięcie zwiększenia zdolności połowowej oraz przyłowów gatunków wrażliwych, jak też zapobieganie odrzutom. |
| --- | --- |

3.6.2

Państwa członkowskie ustanowią środki mające na celu uniknięcie zwiększenia zdolności połowowej oraz przyłowów gatunków wrażliwych, jak też zapobieganie odrzutom.

| 3.6.3 | Aby uniknąć dyskryminacji rybaków z UE podlegających kwotom lub ograniczeniom nakładu połowowego, podczas gdy ich konkurenci z innych krajów mogą dokonywać połowów bez ograniczeń, EKES wzywa Komisję do stałych wysiłków na rzecz zawierania regionalnych umów w sprawie konserwacji zasobów, wiążących dla wszystkich stron. |
| --- | --- |

3.6.3

Aby uniknąć dyskryminacji rybaków z UE podlegających kwotom lub ograniczeniom nakładu połowowego, podczas gdy ich konkurenci z innych krajów mogą dokonywać połowów bez ograniczeń, EKES wzywa Komisję do stałych wysiłków na rzecz zawierania regionalnych umów w sprawie konserwacji zasobów, wiążących dla wszystkich stron.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1 | EKES zgadza się z Komisją co do następujących elementów wniosku:






  — | Ekosystemy i gatunki głębinowe są szczególnie narażone na skutki działalności człowieka. |
| --- | --- | --- |

4.1

EKES zgadza się z Komisją co do następujących elementów wniosku:

—

Ekosystemy i gatunki głębinowe są szczególnie narażone na skutki działalności człowieka.

| — | Rybacy współpracują już z naukowcami w zakresie badań nad środowiskiem i morskimi gatunkami głębinowymi; naukowcy są nawet regularnie obecni we flotach rybackich. |
| --- | --- |

—

Rybacy współpracują już z naukowcami w zakresie badań nad środowiskiem i morskimi gatunkami głębinowymi; naukowcy są nawet regularnie obecni we flotach rybackich.

| — | Głównym celem wniosku powinno być zagwarantowanie zrównoważonej eksploatacji stad głębinowych, a także ograniczenie wpływu połowów tych stad na środowisko. W tym celu należy ulepszyć dostępne informacje, które powinny stanowić podstawę ocen naukowych i przepisów dotyczących eksploatacji tych wód. |
| --- | --- |

—

Głównym celem wniosku powinno być zagwarantowanie zrównoważonej eksploatacji stad głębinowych, a także ograniczenie wpływu połowów tych stad na środowisko. W tym celu należy ulepszyć dostępne informacje, które powinny stanowić podstawę ocen naukowych i przepisów dotyczących eksploatacji tych wód.

| — | System upoważnień do połowów głębinowych jest odpowiednim instrumentem kontrolowania dostępu do tych połowów. |
| --- | --- |

—

System upoważnień do połowów głębinowych jest odpowiednim instrumentem kontrolowania dostępu do tych połowów.

| 4.2 | Z drugiej strony EKES uznaje, że włoki denne mogą stanowić zagrożenie nie tylko dla gatunków głębinowych, lecz także dla dna morskiego na obszarach wrażliwych. Jednakże nie należy demonizować tego narzędzia, gdyż odpowiednio stosowane jest ono jedynym sposobem eksploatacji innych gatunków bez uszczerbku dla ich trwałości. EKES proponuje ustanowienie kryteriów naukowych w celu określenia ograniczeń jego zastosowania. |
| --- | --- |

4.2

Z drugiej strony EKES uznaje, że włoki denne mogą stanowić zagrożenie nie tylko dla gatunków głębinowych, lecz także dla dna morskiego na obszarach wrażliwych. Jednakże nie należy demonizować tego narzędzia, gdyż odpowiednio stosowane jest ono jedynym sposobem eksploatacji innych gatunków bez uszczerbku dla ich trwałości. EKES proponuje ustanowienie kryteriów naukowych w celu określenia ograniczeń jego zastosowania.

| 4.3 | Wreszcie, EKES uważa, że wniosek zmierza w dobrym kierunku, lecz powinien zapewniać odpowiednią równowagę między ochroną siedlisk i gatunków wrażliwych a zrównoważoną eksploatacją zasobów pod względem gospodarczym, społecznym i ekologicznym. W związku z tym uważa, że zakaz stosowania włoków połowowych (włoków dennych i sieci skrzelowych) może być niewspółmierny, jeśli nie weźmie się pod uwagę ocen naukowych. |
| --- | --- |

4.3

Wreszcie, EKES uważa, że wniosek zmierza w dobrym kierunku, lecz powinien zapewniać odpowiednią równowagę między ochroną siedlisk i gatunków wrażliwych a zrównoważoną eksploatacją zasobów pod względem gospodarczym, społecznym i ekologicznym. W związku z tym uważa, że zakaz stosowania włoków połowowych (włoków dennych i sieci skrzelowych) może być niewspółmierny, jeśli nie weźmie się pod uwagę ocen naukowych.

| 4.4 | Jako alternatywę dla tego zakazu EKES proponuje przestrzeganie międzynarodowych wytycznych FAO dotyczących zarządzania dalekomorskimi połowami głębinowymi, których zastosowanie zostało ocenione pozytywnie na szczeblu międzynarodowym przez Organizację Narodów Zjednoczonych, a przede wszystkim przez Unię Europejską. Jednocześnie przyjmuje z zadowoleniem fakt, że Komisja uznała potrzebę wsparcia finansowego dla wymiany narzędzi połowowych i szkolenia załóg. Wsparcie to powinno być dostosowane do sytuacji związanej z kryzysem gospodarczym i społecznym w Europie. |
| --- | --- |

4.4

Jako alternatywę dla tego zakazu EKES proponuje przestrzeganie międzynarodowych wytycznych FAO dotyczących zarządzania dalekomorskimi połowami głębinowymi, których zastosowanie zostało ocenione pozytywnie na szczeblu międzynarodowym przez Organizację Narodów Zjednoczonych, a przede wszystkim przez Unię Europejską. Jednocześnie przyjmuje z zadowoleniem fakt, że Komisja uznała potrzebę wsparcia finansowego dla wymiany narzędzi połowowych i szkolenia załóg. Wsparcie to powinno być dostosowane do sytuacji związanej z kryzysem gospodarczym i społecznym w Europie.

Bruksela, 13 lutego 2013 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Staffan NILSSON

---

(1)  Dz.U. C 181 z 21.6.2012, ss. 183–195.

1

(2)  Dz.U. C 18 z 19.1.2011, ss. 53–58.

2

(3)  Dz.U. C 299 z 4.10.2012, ss. 133–140.

3

---

| 9.5.2013 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 133/44 |
| --- | --- | --- | --- |

9.5.2013

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 133/44

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: „Zalecenie Rady w sprawie wdrażania ogólnych wytycznych polityki gospodarczej państw członkowskich, których walutą jest euro”

COM(2012) 301 final

2013/C 133/09

Sprawozdawca: Thomas DELAPINA

Dnia 14 sierpnia 2012 r. Komisja, działając na podstawie art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie:

„Zalecenie Rady w sprawie wdrażania ogólnych wytycznych polityki gospodarczej państw członkowskich, których walutą jest euro”

COM(2012) 301 final.

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 21 stycznia 2013 r.

Na 487. sesji plenarnej w dniach 13–14 lutego 2013 r. (posiedzenie z 13 lutego) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 161 do 3 – 9 osób wstrzymało się od głosu – przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | EKES przyjmuje z zadowoleniem ustanowienie ogólnych wytycznych dotyczących polityk gospodarczych państw członkowskich, których walutą jest euro, jako spójnych ram niezbędnej pogłębionej integracji oraz lepszej i skuteczniejszej koordynacji. |
| --- | --- |

1.1

EKES przyjmuje z zadowoleniem ustanowienie ogólnych wytycznych dotyczących polityk gospodarczych państw członkowskich, których walutą jest euro, jako spójnych ram niezbędnej pogłębionej integracji oraz lepszej i skuteczniejszej koordynacji.

| 1.2 | Komitet popiera także sformułowanie zaleceń dostosowanych do poszczególnych krajów oraz środki oceny ich realizacji. Umożliwi to uwzględnienie różnic pod względem możliwości gospodarczych oraz różnych przyczyn kryzysu, w zależności od konkretnego kraju. |
| --- | --- |

1.2

Komitet popiera także sformułowanie zaleceń dostosowanych do poszczególnych krajów oraz środki oceny ich realizacji. Umożliwi to uwzględnienie różnic pod względem możliwości gospodarczych oraz różnych przyczyn kryzysu, w zależności od konkretnego kraju.

| 1.3 | EKES pragnąłby jednakże wykorzystać to zalecenie w sprawie realizacji głównych kierunków polityki gospodarczej jako okazję do podkreślenia potrzeby zreformowania koncepcji polityki gospodarczej, zwłaszcza w związku z oczekiwanym w 2014 r. nowym wydaniem wytycznych. Komitet uważa, że stosowany obecnie zestaw środków polityki makroekonomicznej jest niewłaściwie wyważony, gdyż pomija znaczenie popytu i sprawiedliwego podziału dóbr. Widać, że niektóre wysiłki na rzecz reform prowadzą do stabilizacji rynków finansowych, co przy obecnym podejściu do polityki gospodarczej powinno umożliwić położenie większego nacisku na strategię na rzecz wzrostu i zatrudnienia. Jednakże nie udało się jeszcze w pełni odbudować skutecznego funkcjonowania sektora bankowego i rynków finansowych. Jednocześnie zaś polityka oszczędnościowa nie pozwala także na żaden wiarygodny program polityki ekspansywnej na rzecz ograniczenia zadłużenia państwa i bezrobocia. Wręcz przeciwnie, kryzys pogłębił się: zamiast wychodzenia z kryzysu, strefa euro ponownie znalazła się w recesji, co miało nie tylko daleko idące konsekwencje gospodarcze, ale także przede wszystkim konsekwencje społeczne. W długim okresie niedocenianie tych konsekwencji społecznych stwarza jeszcze większe zagrożenie dla wzrostu gospodarki europejskiej. |
| --- | --- |

1.3

EKES pragnąłby jednakże wykorzystać to zalecenie w sprawie realizacji głównych kierunków polityki gospodarczej jako okazję do podkreślenia potrzeby zreformowania koncepcji polityki gospodarczej, zwłaszcza w związku z oczekiwanym w 2014 r. nowym wydaniem wytycznych. Komitet uważa, że stosowany obecnie zestaw środków polityki makroekonomicznej jest niewłaściwie wyważony, gdyż pomija znaczenie popytu i sprawiedliwego podziału dóbr. Widać, że niektóre wysiłki na rzecz reform prowadzą do stabilizacji rynków finansowych, co przy obecnym podejściu do polityki gospodarczej powinno umożliwić położenie większego nacisku na strategię na rzecz wzrostu i zatrudnienia. Jednakże nie udało się jeszcze w pełni odbudować skutecznego funkcjonowania sektora bankowego i rynków finansowych. Jednocześnie zaś polityka oszczędnościowa nie pozwala także na żaden wiarygodny program polityki ekspansywnej na rzecz ograniczenia zadłużenia państwa i bezrobocia. Wręcz przeciwnie, kryzys pogłębił się: zamiast wychodzenia z kryzysu, strefa euro ponownie znalazła się w recesji, co miało nie tylko daleko idące konsekwencje gospodarcze, ale także przede wszystkim konsekwencje społeczne. W długim okresie niedocenianie tych konsekwencji społecznych stwarza jeszcze większe zagrożenie dla wzrostu gospodarki europejskiej.

| 1.4 | Wysiłki w ramach polityki krajowej podejmowane na rzecz stabilizacji są skazane na niepowodzenie w sytuacji, gdy wpływają na nie w sposób niekorzystny wydarzenia na rynkach finansowych oraz działania o charakterze spekulacyjnym. Dlatego też Komitet wzywa do – skoordynowanego na poziomie G-20 – bardziej restrykcyjnego uregulowania rynków finansowych, z uwzględnieniem równoległego systemu bankowego, a także do zmniejszenia skali systemu finansowego, tak aby ponownie odpowiadał on potrzebom gospodarki realnej. EKES wzywa do „odnowy gospodarki realnej” w Europie, tak aby jej centralnym elementem stała się ponownie działalność przedsiębiorcza, będąca przeciwieństwem działań prowadzonych w celach spekulacyjnych. |
| --- | --- |

1.4

Wysiłki w ramach polityki krajowej podejmowane na rzecz stabilizacji są skazane na niepowodzenie w sytuacji, gdy wpływają na nie w sposób niekorzystny wydarzenia na rynkach finansowych oraz działania o charakterze spekulacyjnym. Dlatego też Komitet wzywa do – skoordynowanego na poziomie G-20 – bardziej restrykcyjnego uregulowania rynków finansowych, z uwzględnieniem równoległego systemu bankowego, a także do zmniejszenia skali systemu finansowego, tak aby ponownie odpowiadał on potrzebom gospodarki realnej. EKES wzywa do „odnowy gospodarki realnej” w Europie, tak aby jej centralnym elementem stała się ponownie działalność przedsiębiorcza, będąca przeciwieństwem działań prowadzonych w celach spekulacyjnych.

| 1.5 | Wiarygodna sieć bezpieczeństwa oparta na zasadach solidarności i solidnym fundamencie zdobytego zaufania mogłaby zagwarantować, że wszelkie spekulacje prowadzone na niekorzyść krajów przeżywających problemy będą się wydawać niewarte zachodu, co pozwoli obniżyć koszty finansowania tych krajów. Wspólne europejskie obligacje oraz ograniczenie zależności od agencji ratingowych mogą także przyczynić się do obniżenia kosztów finansowania krajów przeżywających kryzys. |
| --- | --- |

1.5

Wiarygodna sieć bezpieczeństwa oparta na zasadach solidarności i solidnym fundamencie zdobytego zaufania mogłaby zagwarantować, że wszelkie spekulacje prowadzone na niekorzyść krajów przeżywających problemy będą się wydawać niewarte zachodu, co pozwoli obniżyć koszty finansowania tych krajów. Wspólne europejskie obligacje oraz ograniczenie zależności od agencji ratingowych mogą także przyczynić się do obniżenia kosztów finansowania krajów przeżywających kryzys.

| 1.6 | Środki konsolidacji finansów publicznych, które są potrzebne z różnych powodów, między innymi ze względu na koszty wspierania banków, środki ożywiania koniunktury, a w niektórych krajach z uwagi na pęknięcie bańki w mieszkalnictwie i budownictwie, są w różnym stopniu pilne, w związku z czym wymagają szerszej i elastyczniejszej perspektywy czasowej. Ponadto muszą one uwzględniać efekty popytowe i zostać dostosowane do celów strategii „Europa 2020” w zakresie polityki społecznej i polityki zatrudnienia. Wzrost gospodarczy i zatrudnienie są bowiem kluczowymi czynnikami pomyślnej konsolidacji. Niski poziom deficytu budżetowego jest przede wszystkim wynikiem pomyślnego rozwoju ogólnogospodarczego i rozsądnego rządzenia, a nie ich warunkiem. |
| --- | --- |

1.6

Środki konsolidacji finansów publicznych, które są potrzebne z różnych powodów, między innymi ze względu na koszty wspierania banków, środki ożywiania koniunktury, a w niektórych krajach z uwagi na pęknięcie bańki w mieszkalnictwie i budownictwie, są w różnym stopniu pilne, w związku z czym wymagają szerszej i elastyczniejszej perspektywy czasowej. Ponadto muszą one uwzględniać efekty popytowe i zostać dostosowane do celów strategii „Europa 2020” w zakresie polityki społecznej i polityki zatrudnienia. Wzrost gospodarczy i zatrudnienie są bowiem kluczowymi czynnikami pomyślnej konsolidacji. Niski poziom deficytu budżetowego jest przede wszystkim wynikiem pomyślnego rozwoju ogólnogospodarczego i rozsądnego rządzenia, a nie ich warunkiem.

| 1.7 | Trwała konsolidacja budżetowa musi być wyważona i uwzględniać równowagę pomiędzy efektami popytowo-podażowymi z jednej strony oraz pomiędzy wydatkami i dochodami z drugiej strony. Komitet wskazuje z naciskiem, że zintegrowane ramy polityki budżetowej (unia fiskalna) dotyczą nie tylko wydatków publicznych, lecz także dochodów publicznych. Komitet apeluje o ogólne przemyślenie nie tylko systemów wydatków, lecz także systemów podatkowych pod kątem sprawiedliwego podziału. Wskazuje na szereg możliwych środków na rzecz zwiększenia wpływów z podatków, aby zagwarantować pożądany poziom finansowania systemów socjalnych i przyszłościowych inwestycji sektora publicznego. Pożądana byłaby także harmonizacja podstaw opodatkowania i systemów podatkowych w oparciu o dogłębne analizy różnych systemów gospodarczych w UE. Pozwoliłaby ona uniknąć zakłóceń konkurencji w UE i zapobiegłaby dalszej erozji dochodów publicznych na skutek wyścigu w obniżaniu podatków. |
| --- | --- |

1.7

Trwała konsolidacja budżetowa musi być wyważona i uwzględniać równowagę pomiędzy efektami popytowo-podażowymi z jednej strony oraz pomiędzy wydatkami i dochodami z drugiej strony. Komitet wskazuje z naciskiem, że zintegrowane ramy polityki budżetowej (unia fiskalna) dotyczą nie tylko wydatków publicznych, lecz także dochodów publicznych. Komitet apeluje o ogólne przemyślenie nie tylko systemów wydatków, lecz także systemów podatkowych pod kątem sprawiedliwego podziału. Wskazuje na szereg możliwych środków na rzecz zwiększenia wpływów z podatków, aby zagwarantować pożądany poziom finansowania systemów socjalnych i przyszłościowych inwestycji sektora publicznego. Pożądana byłaby także harmonizacja podstaw opodatkowania i systemów podatkowych w oparciu o dogłębne analizy różnych systemów gospodarczych w UE. Pozwoliłaby ona uniknąć zakłóceń konkurencji w UE i zapobiegłaby dalszej erozji dochodów publicznych na skutek wyścigu w obniżaniu podatków.

| 1.8 | Komitet apeluje o przeprowadzenie ponownej oceny mnożników fiskalnych w świetle znaczących badań międzynarodowych, które sugerują, że podczas recesji mnożniki te różnią się w poszczególnych krajach i mają o wiele bardziej niekorzystny wpływ na wzrost gospodarczy i zatrudnienie, niż dotychczas sądzono. Polityka powinna w większym stopniu wykorzystywać fakt, że ujemne mnożniki dochodu i zatrudnienia spowodowane czynnikami po stronie dochodów są z reguły mniejsze niż w przypadku czynników związanych z obniżeniem wydatków, zwłaszcza gdy czynniki po stronie dochodów dotyczą grup społecznych o niższej skłonności do konsumpcji. Dzięki temu mogą powstać możliwości tworzenia miejsc pracy i generowania popytu poprzez restrukturyzację mającą neutralny wpływ na budżet, w wyniku której uwolnione zostają zasoby na podejmowanie ekspansywnych środków, np. w programach oświaty i zatrudnienia, a także na inwestycje w przemysł, badania naukowe i usługi socjalne. To zaś z kolei przyczynia się do pilnie potrzebnej poprawy zaspokojenia pilnych potrzeb w zakresie zwiększenia zaufania między przedsiębiorstwami a konsumentami. |
| --- | --- |

1.8

Komitet apeluje o przeprowadzenie ponownej oceny mnożników fiskalnych w świetle znaczących badań międzynarodowych, które sugerują, że podczas recesji mnożniki te różnią się w poszczególnych krajach i mają o wiele bardziej niekorzystny wpływ na wzrost gospodarczy i zatrudnienie, niż dotychczas sądzono. Polityka powinna w większym stopniu wykorzystywać fakt, że ujemne mnożniki dochodu i zatrudnienia spowodowane czynnikami po stronie dochodów są z reguły mniejsze niż w przypadku czynników związanych z obniżeniem wydatków, zwłaszcza gdy czynniki po stronie dochodów dotyczą grup społecznych o niższej skłonności do konsumpcji. Dzięki temu mogą powstać możliwości tworzenia miejsc pracy i generowania popytu poprzez restrukturyzację mającą neutralny wpływ na budżet, w wyniku której uwolnione zostają zasoby na podejmowanie ekspansywnych środków, np. w programach oświaty i zatrudnienia, a także na inwestycje w przemysł, badania naukowe i usługi socjalne. To zaś z kolei przyczynia się do pilnie potrzebnej poprawy zaspokojenia pilnych potrzeb w zakresie zwiększenia zaufania między przedsiębiorstwami a konsumentami.

| 1.9 | Zwłaszcza w państwach posiadających nadwyżkę takie ekspansywne środki pobudzają także wzrost przywozu. Koordynacja wspomnianych środków na poziomie całej UE byłaby znacznie efektywniejsza, ponieważ wskaźnik importu strefy euro (tzn. wobec krajów trzecich) jest znacząco niższy niż w przypadku każdej gospodarki traktowanej oddzielnie. |
| --- | --- |

1.9

Zwłaszcza w państwach posiadających nadwyżkę takie ekspansywne środki pobudzają także wzrost przywozu. Koordynacja wspomnianych środków na poziomie całej UE byłaby znacznie efektywniejsza, ponieważ wskaźnik importu strefy euro (tzn. wobec krajów trzecich) jest znacząco niższy niż w przypadku każdej gospodarki traktowanej oddzielnie.

| 1.10 | W związku z potrzebą uzyskania niezbędnej symetrii, przy likwidowaniu nierównowagi w handlu zagranicznym państwa posiadające nadwyżkę powinny inwestować zyski ze swojego eksportu w przedsięwzięcia przynoszące korzyści szerokim kręgom społeczeństwa. Taki wzrost efektywnego popytu krajowego przyczyniłby się także do zmniejszenia ich „deficytów importowych”. |
| --- | --- |

1.10

W związku z potrzebą uzyskania niezbędnej symetrii, przy likwidowaniu nierównowagi w handlu zagranicznym państwa posiadające nadwyżkę powinny inwestować zyski ze swojego eksportu w przedsięwzięcia przynoszące korzyści szerokim kręgom społeczeństwa. Taki wzrost efektywnego popytu krajowego przyczyniłby się także do zmniejszenia ich „deficytów importowych”.

| 1.11 | Oprócz niezbędnego nowego zestawu środków polityki makroekonomicznej także reformy strukturalne możliwe do przyjęcia ze społecznego punktu widzenia mogą wzmocnić popyt i poprawić efektywność gospodarki. |
| --- | --- |

1.11

Oprócz niezbędnego nowego zestawu środków polityki makroekonomicznej także reformy strukturalne możliwe do przyjęcia ze społecznego punktu widzenia mogą wzmocnić popyt i poprawić efektywność gospodarki.

| 1.12 | Zasadniczo skoncentrowanie się na konkurencyjności cenowej jako na sposobie zmniejszenia zewnętrznych nierównowag gospodarczych, która w wielu przypadkach jest związana z dążeniem do obniżenia płac, nie prowadzi do celu. Jednoczesne ograniczanie płac we wszystkich krajach strefy euro z myślą o zwiększaniu wywozu wywołuje nie tylko poważne konsekwencje w zakresie redystrybucji, lecz także ogranicza całkowity popyt i prowadzi do spirali spadku, na czym tracą wszystkie kraje. |
| --- | --- |

1.12

Zasadniczo skoncentrowanie się na konkurencyjności cenowej jako na sposobie zmniejszenia zewnętrznych nierównowag gospodarczych, która w wielu przypadkach jest związana z dążeniem do obniżenia płac, nie prowadzi do celu. Jednoczesne ograniczanie płac we wszystkich krajach strefy euro z myślą o zwiększaniu wywozu wywołuje nie tylko poważne konsekwencje w zakresie redystrybucji, lecz także ogranicza całkowity popyt i prowadzi do spirali spadku, na czym tracą wszystkie kraje.

| 1.13 | Komitet ponawia swój apel o politykę płacową, która w pełni wykorzystuje możliwości w zakresie wydajności i odrzuca wszelkie wymogi nałożone przez państwo oraz ingerowanie w autonomiczną politykę zbiorowych układów pracy jako działania całkowicie niedopuszczalne. |
| --- | --- |

1.13

Komitet ponawia swój apel o politykę płacową, która w pełni wykorzystuje możliwości w zakresie wydajności i odrzuca wszelkie wymogi nałożone przez państwo oraz ingerowanie w autonomiczną politykę zbiorowych układów pracy jako działania całkowicie niedopuszczalne.

| 1.14 | Pozostałe czynniki kosztów, które często są ważniejsze niż płace, w większości pozostają niedocenione. Nie uwzględnia się nawet znaczenia pozacenowych czynników konkurencyjności. Europa odniesie sukces w globalnym współzawodnictwie tylko wtedy, gdy będzie stosować strategię polegającą na tworzeniu wartości dodanej odznaczającej się wysoką jakością (tzw. high road strategy). Strategia polegająca na rywalizowaniu z innymi regionami świata pod względem zmniejszania kosztów (low road strategy) byłaby skazana na niepowodzenie. |
| --- | --- |

1.14

Pozostałe czynniki kosztów, które często są ważniejsze niż płace, w większości pozostają niedocenione. Nie uwzględnia się nawet znaczenia pozacenowych czynników konkurencyjności. Europa odniesie sukces w globalnym współzawodnictwie tylko wtedy, gdy będzie stosować strategię polegającą na tworzeniu wartości dodanej odznaczającej się wysoką jakością (tzw. high road strategy). Strategia polegająca na rywalizowaniu z innymi regionami świata pod względem zmniejszania kosztów (low road strategy) byłaby skazana na niepowodzenie.

| 1.15 | Ogólnie rzecz biorąc, europejski model społeczny ułatwił walkę z kryzysem poprzez automatyczne stabilizatory systemu zabezpieczenia społecznego, przyczyniające się do zwiększania popytu i zaufania. Nałożenie ograniczeń na ten system kryje w sobie niebezpieczeństwo wejścia w głęboką depresję, tak jak miało to miejsce w latach trzydziestych ubiegłego wieku. |
| --- | --- |

1.15

Ogólnie rzecz biorąc, europejski model społeczny ułatwił walkę z kryzysem poprzez automatyczne stabilizatory systemu zabezpieczenia społecznego, przyczyniające się do zwiększania popytu i zaufania. Nałożenie ograniczeń na ten system kryje w sobie niebezpieczeństwo wejścia w głęboką depresję, tak jak miało to miejsce w latach trzydziestych ubiegłego wieku.

| 1.16 | Komitet opowiada się ogółem za zwiększeniem roli partnerów społecznych na szczeblu krajowym i europejskim i za ściślejszą ogólnoeuropejską koordynacją polityki płacowej, np. poprzez podniesienie rangi dialogu makroekonomicznego, który także należy wprowadzić do strefy euro. W przeglądzie wytycznych powinno się uwzględnić fakt, że kraje, w których partnerstwo społeczne funkcjonuje prawidłowo, potrafią łagodzić wpływ kryzysu lepiej niż inne kraje. |
| --- | --- |

1.16

Komitet opowiada się ogółem za zwiększeniem roli partnerów społecznych na szczeblu krajowym i europejskim i za ściślejszą ogólnoeuropejską koordynacją polityki płacowej, np. poprzez podniesienie rangi dialogu makroekonomicznego, który także należy wprowadzić do strefy euro. W przeglądzie wytycznych powinno się uwzględnić fakt, że kraje, w których partnerstwo społeczne funkcjonuje prawidłowo, potrafią łagodzić wpływ kryzysu lepiej niż inne kraje.

| 1.17 | Komitet apeluje także ponownie o to, by partnerzy społeczni i inne organizacje reprezentujące społeczeństwo obywatelskie możliwie wcześnie i możliwie wszechstronnie były angażowane w kształtowanie polityki. Niezbędne zmiany i reformy wróżą powodzenie i zostaną zaakceptowane jedynie wtedy, gdy rozłożenie obciążeń zostanie uznane za sprawiedliwe. |
| --- | --- |

1.17

Komitet apeluje także ponownie o to, by partnerzy społeczni i inne organizacje reprezentujące społeczeństwo obywatelskie możliwie wcześnie i możliwie wszechstronnie były angażowane w kształtowanie polityki. Niezbędne zmiany i reformy wróżą powodzenie i zostaną zaakceptowane jedynie wtedy, gdy rozłożenie obciążeń zostanie uznane za sprawiedliwe.

| 1.18 | Podsumowując, Europa potrzebuje nowego modelu wzrostu, który będą charakteryzowały środki na rzecz walki z niedopuszczalnym poziomem bezrobocia oraz wystarczający margines dla inwestycji zorientowanych na przyszłość i inwestycji o charakterze społecznym i ekologicznym, które generują wzrost i popyt. W oparciu o reorganizację polityki budżetowej i poprzez zapewnienie odpowiedniego poziomu dochodów uwzględniającego sprawiedliwość podziału, systemy społeczne muszą ulec wzmocnieniu w celu zwiększenia wydajności i ustabilizowania popytu i zaufania. Model wzrostu tego typu umożliwi także trwałą konsolidację finansów publicznych. |
| --- | --- |

1.18

Podsumowując, Europa potrzebuje nowego modelu wzrostu, który będą charakteryzowały środki na rzecz walki z niedopuszczalnym poziomem bezrobocia oraz wystarczający margines dla inwestycji zorientowanych na przyszłość i inwestycji o charakterze społecznym i ekologicznym, które generują wzrost i popyt. W oparciu o reorganizację polityki budżetowej i poprzez zapewnienie odpowiedniego poziomu dochodów uwzględniającego sprawiedliwość podziału, systemy społeczne muszą ulec wzmocnieniu w celu zwiększenia wydajności i ustabilizowania popytu i zaufania. Model wzrostu tego typu umożliwi także trwałą konsolidację finansów publicznych.

2.   Kontekst

| 2.1 | Zalecenie Rady z 13 lipca 2010 r. w sprawie ogólnych wytycznych dla polityki gospodarczej państw członkowskich i Unii zawiera następujące wytyczne, które pozostaną bez zmian do roku 2014, tak aby można było położyć główny nacisk na ich realizację:
  —   wytyczna 1: zapewnienie jakości i stabilności finansów publicznych;
  —   wytyczna 2: rozwiązanie problemu nierównowagi makroekonomicznej;
  —   wytyczna 3: zmniejszenie nierównowagi w strefie euro;
  —   wytyczna 4: optymalizacja pomocy na rzecz badań i rozwoju oraz innowacji, wzmocnienie trójkąta wiedzy i uwolnienie potencjału gospodarki cyfrowej;
  —   wytyczna 5: bardziej efektywne korzystanie z zasobów i ograniczenie emisji gazów cieplarnianych;
  —   wytyczna 6: poprawa otoczenia biznesu i środowiska konsumenckiego oraz modernizacja i rozwój bazy przemysłowej, aby zapewnić funkcjonowanie rynku wewnętrznego w pełnym zakresie. |
| --- | --- |

2.1

Zalecenie Rady z 13 lipca 2010 r. w sprawie ogólnych wytycznych dla polityki gospodarczej państw członkowskich i Unii zawiera następujące wytyczne, które pozostaną bez zmian do roku 2014, tak aby można było położyć główny nacisk na ich realizację:

—   wytyczna 1: zapewnienie jakości i stabilności finansów publicznych;

—   wytyczna 2: rozwiązanie problemu nierównowagi makroekonomicznej;

—   wytyczna 3: zmniejszenie nierównowagi w strefie euro;

—   wytyczna 4: optymalizacja pomocy na rzecz badań i rozwoju oraz innowacji, wzmocnienie trójkąta wiedzy i uwolnienie potencjału gospodarki cyfrowej;

—   wytyczna 5: bardziej efektywne korzystanie z zasobów i ograniczenie emisji gazów cieplarnianych;

—   wytyczna 6: poprawa otoczenia biznesu i środowiska konsumenckiego oraz modernizacja i rozwój bazy przemysłowej, aby zapewnić funkcjonowanie rynku wewnętrznego w pełnym zakresie.

| 2.2 | W związku z tym w dniu 30 maja 2012 r. Komisja przedstawiła najnowsze „Zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie wdrażania ogólnych wytycznych dotyczących polityk gospodarczych państw członkowskich, których walutą jest euro”, zawierające aktualizację zaleceń dotyczących ogólnych kierunków polityki gospodarczej w strefie euro. Ponadto sporządzono zalecenia dla wszystkich poszczególnych 27 państw członkowskich UE. Rada Unii Europejskiej przyjęła odpowiednie dokumenty w dniu 6 lipca 2012 r. |
| --- | --- |

2.2

W związku z tym w dniu 30 maja 2012 r. Komisja przedstawiła najnowsze „Zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie wdrażania ogólnych wytycznych dotyczących polityk gospodarczych państw członkowskich, których walutą jest euro”, zawierające aktualizację zaleceń dotyczących ogólnych kierunków polityki gospodarczej w strefie euro. Ponadto sporządzono zalecenia dla wszystkich poszczególnych 27 państw członkowskich UE. Rada Unii Europejskiej przyjęła odpowiednie dokumenty w dniu 6 lipca 2012 r.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1 | EKES przyjmuje z zadowoleniem wysiłki Komisji na rzecz ustanowienia spójnych ram w celu lepszego skoordynowania europejskiej polityki gospodarczej, które jest pilnie potrzebne. Ma to decydujące znaczenie dla powrotu na ścieżkę trwałego wzrostu gospodarczego i tworzenia miejsc pracy. Istnieje niebezpieczeństwo, że środki, które mogą być przydatne w zmniejszaniu nierównowagi w pojedynczym kraju, przyniosą efekty odwrotne od zamierzonych w strefie euro jako całości. |
| --- | --- |

3.1

EKES przyjmuje z zadowoleniem wysiłki Komisji na rzecz ustanowienia spójnych ram w celu lepszego skoordynowania europejskiej polityki gospodarczej, które jest pilnie potrzebne. Ma to decydujące znaczenie dla powrotu na ścieżkę trwałego wzrostu gospodarczego i tworzenia miejsc pracy. Istnieje niebezpieczeństwo, że środki, które mogą być przydatne w zmniejszaniu nierównowagi w pojedynczym kraju, przyniosą efekty odwrotne od zamierzonych w strefie euro jako całości.

| 3.2 | Dlatego też potrzebne jest ogólnoeuropejskie podejście, europejskie myślenie i proeuropejska mentalność. Komitet podziela zatem stanowisko Komisji, zgodnie z którym autentyczna współpraca gospodarcza, przynajmniej w ramach Eurogrupy, wymaga pogłębionej integracji oraz lepszej i skuteczniejszej koordynacji. Należy przy tym uwzględnić różnice w potencjale gospodarczym państw członkowskich (wielkość i wzrost PKB, stopy bezrobocia i tendencje na rynku pracy, wielkość i struktura deficytu budżetowego i długu publicznego, wydatki na badania i rozwój, wydatki na cele socjalne, bilans obrotów bieżących, zaopatrzenie w energię itp.). |
| --- | --- |

3.2

Dlatego też potrzebne jest ogólnoeuropejskie podejście, europejskie myślenie i proeuropejska mentalność. Komitet podziela zatem stanowisko Komisji, zgodnie z którym autentyczna współpraca gospodarcza, przynajmniej w ramach Eurogrupy, wymaga pogłębionej integracji oraz lepszej i skuteczniejszej koordynacji. Należy przy tym uwzględnić różnice w potencjale gospodarczym państw członkowskich (wielkość i wzrost PKB, stopy bezrobocia i tendencje na rynku pracy, wielkość i struktura deficytu budżetowego i długu publicznego, wydatki na badania i rozwój, wydatki na cele socjalne, bilans obrotów bieżących, zaopatrzenie w energię itp.).

| 3.3 | Trwający od 2008 r. kryzys rozpoczął się w USA i przekształcił się w kryzys ogólnoświatowy. W jego konsekwencji stało się oczywiste, że konstrukcja unii walutowej opierała się na nadmiernej wierze w siły rynkowe i nie była w stanie odpowiednio radzić sobie z niebezpieczeństwem wystąpienia nierównowag. Jak wynika z tendencji utrzymujących się w budżetach państw strefy euro do 2008 r., brak dyscypliny budżetowej nie był ogólnie rzecz biorąc przyczyną kryzysu.
  Stosunek długu publicznego do PKB w % (źródło: AMECO 2012/11) |
| --- | --- |

3.3

Trwający od 2008 r. kryzys rozpoczął się w USA i przekształcił się w kryzys ogólnoświatowy. W jego konsekwencji stało się oczywiste, że konstrukcja unii walutowej opierała się na nadmiernej wierze w siły rynkowe i nie była w stanie odpowiednio radzić sobie z niebezpieczeństwem wystąpienia nierównowag. Jak wynika z tendencji utrzymujących się w budżetach państw strefy euro do 2008 r., brak dyscypliny budżetowej nie był ogólnie rzecz biorąc przyczyną kryzysu.

Stosunek długu publicznego do PKB w % (źródło: AMECO 2012/11)

Image

| 3.4 | Zwykle w strefie euro wzrost poziomu deficytu lub długu miał miejsce dopiero w następstwie intensywnego zastosowania środków publicznych w celu ratowania systemu finansowego oraz stymulowania popytu i rynku pracy, które załamały się z powodu kryzysu finansowego (1), oraz w następstwie malejących dochodów państwa, głównie z uwagi na spadek zatrudnienia. Aspekt ten ma szczególne znaczenie dla rozwoju strategii polityki gospodarczej, gdyż niewłaściwa diagnoza doprowadzi do niewłaściwej terapii. Dlatego też EKES przyjmuje zasadniczo z zadowoleniem rozróżnienie pomiędzy poszczególnymi krajami, gdy chodzi o ocenę realizacji wytycznych. Nie można stosować „jednej miary dla wszystkich”, gdyż przyczyny kryzysu są także bardzo zróżnicowane w zależności od kraju. |
| --- | --- |

3.4

Zwykle w strefie euro wzrost poziomu deficytu lub długu miał miejsce dopiero w następstwie intensywnego zastosowania środków publicznych w celu ratowania systemu finansowego oraz stymulowania popytu i rynku pracy, które załamały się z powodu kryzysu finansowego (1), oraz w następstwie malejących dochodów państwa, głównie z uwagi na spadek zatrudnienia. Aspekt ten ma szczególne znaczenie dla rozwoju strategii polityki gospodarczej, gdyż niewłaściwa diagnoza doprowadzi do niewłaściwej terapii. Dlatego też EKES przyjmuje zasadniczo z zadowoleniem rozróżnienie pomiędzy poszczególnymi krajami, gdy chodzi o ocenę realizacji wytycznych. Nie można stosować „jednej miary dla wszystkich”, gdyż przyczyny kryzysu są także bardzo zróżnicowane w zależności od kraju.

| 3.5 | Jednakże EKES chciałby wykorzystać tę okazję do podkreślenia konieczności zmiany koncepcji polityki gospodarczej. Dotyczy to nie tylko corocznych przeglądów, lecz ma także szczególne znaczenie dla następnej wersji wytycznych dla polityki gospodarczej w 2014 r. |
| --- | --- |

3.5

Jednakże EKES chciałby wykorzystać tę okazję do podkreślenia konieczności zmiany koncepcji polityki gospodarczej. Dotyczy to nie tylko corocznych przeglądów, lecz ma także szczególne znaczenie dla następnej wersji wytycznych dla polityki gospodarczej w 2014 r.

| 3.6 | W 2012 r. kryzys w Europie trwał już piąty rok. Krótko po określeniu obecnych wytycznych Komisja Europejska w prognozie dla strefy euro z jesieni 2010 r. nadal przewidywała, że PKB w 2012 r. wzrośnie o 1,6 %, a stopa bezrobocia wyniesie 9,6 %. W rzeczywistości w 2012 r. strefa euro znajdowała się w recesji, zaś stopa bezrobocia wzrosła do ponad 11 %, a w niektórych krajach osiągnęła nawet poziom ok. 25 %. |
| --- | --- |

3.6

W 2012 r. kryzys w Europie trwał już piąty rok. Krótko po określeniu obecnych wytycznych Komisja Europejska w prognozie dla strefy euro z jesieni 2010 r. nadal przewidywała, że PKB w 2012 r. wzrośnie o 1,6 %, a stopa bezrobocia wyniesie 9,6 %. W rzeczywistości w 2012 r. strefa euro znajdowała się w recesji, zaś stopa bezrobocia wzrosła do ponad 11 %, a w niektórych krajach osiągnęła nawet poziom ok. 25 %.

| 3.7 | Natomiast gospodarka amerykańska odnotowuje umiarkowany, lecz nieustanny wzrost, którego stopa wynosi ok. 2 %. Przyczynia się do tego kontynuacja silnie ekspansywnej polityki pieniężnej oraz społeczna i fiskalna polityka rządu. Ma miejsce silny wzrost konsumpcji, inwestycji i produkcji przemysłowej, w następstwie czego stopa bezrobocia znajduje się obecnie wyraźnie poniżej najwyższego poziomu odnotowanego w październiku 2009 r. (2) |
| --- | --- |

3.7

Natomiast gospodarka amerykańska odnotowuje umiarkowany, lecz nieustanny wzrost, którego stopa wynosi ok. 2 %. Przyczynia się do tego kontynuacja silnie ekspansywnej polityki pieniężnej oraz społeczna i fiskalna polityka rządu. Ma miejsce silny wzrost konsumpcji, inwestycji i produkcji przemysłowej, w następstwie czego stopa bezrobocia znajduje się obecnie wyraźnie poniżej najwyższego poziomu odnotowanego w październiku 2009 r. (2)

| 3.8 | Podczas gdy „Europejski plan naprawy gospodarczej” z 2008 r., na którym silne piętno odcisnęło gwałtowne załamanie koniunktury po bankructwie banku Lehman Brothers, uznawał potrzebę aktywnych działań na rzecz wzmocnienia popytu wewnętrznego i regulacji rynków, polityka gospodarcza szybko wróciła do swojego tradycyjnego podejścia. Wielokrotnie powtarzane, także przez EKES, ostrzeżenia wskazujące, że Europa musi wyjść z kryzysu i uniknąć kolejnego załamania koniunktury, pozostały bez odzewu, przez co ponowna recesja stała się rzeczywistością. |
| --- | --- |

3.8

Podczas gdy „Europejski plan naprawy gospodarczej” z 2008 r., na którym silne piętno odcisnęło gwałtowne załamanie koniunktury po bankructwie banku Lehman Brothers, uznawał potrzebę aktywnych działań na rzecz wzmocnienia popytu wewnętrznego i regulacji rynków, polityka gospodarcza szybko wróciła do swojego tradycyjnego podejścia. Wielokrotnie powtarzane, także przez EKES, ostrzeżenia wskazujące, że Europa musi wyjść z kryzysu i uniknąć kolejnego załamania koniunktury, pozostały bez odzewu, przez co ponowna recesja stała się rzeczywistością.

| 3.9 | Po pierwsze, niepowodzenie europejskiej polityki gospodarczej dotyczy nieudanych prób stabilizacji rynków finansowych. Wysoka niestabilność, wysokie spready oraz zbyt wysoki poziom długoterminowych stóp procentowych i wysoki poziom płynności banków wskazują, że pomimo istotnych wstępnych kroków podjętych w kierunku unii bankowej system finansowy nadal nie powrócił do pełnej zdolności operacyjnej. Na możliwości wzrostu wciąż niekorzystnie wpływa niepewność panująca wśród przedsiębiorstw i konsumentów. |
| --- | --- |

3.9

Po pierwsze, niepowodzenie europejskiej polityki gospodarczej dotyczy nieudanych prób stabilizacji rynków finansowych. Wysoka niestabilność, wysokie spready oraz zbyt wysoki poziom długoterminowych stóp procentowych i wysoki poziom płynności banków wskazują, że pomimo istotnych wstępnych kroków podjętych w kierunku unii bankowej system finansowy nadal nie powrócił do pełnej zdolności operacyjnej. Na możliwości wzrostu wciąż niekorzystnie wpływa niepewność panująca wśród przedsiębiorstw i konsumentów.

| 3.10 | Po drugie, polityka gospodarcza nie zdołała przezwyciężyć problemu niedostatku popytu wewnętrznego i zewnętrznego. Znaczne zaostrzenie założeń polityki budżetowej państw członkowskich, a także przejście do restrykcyjnej polityki fiskalnej – które nastąpiło dużo za wcześnie, było zbyt radykalne i objęło jednocześnie wszystkie kraje – zadziałało tłumiąco na wszystkie zasadnicze składniki popytu wewnętrznego. Uwzględniając fakt, że najważniejsi partnerzy handlowi, tzn. inne państwa członkowskie, prowadzą w tym samym czasie politykę nastawioną na oszczędności, staje się zrozumiałe, że możliwości wzrostu związane z popytem zewnętrznym będą także mocno ograniczone. Oznacza to, że tłumieniu popytu wewnętrznego towarzyszą obopólne ograniczenia możliwości eksportowych. |
| --- | --- |

3.10

Po drugie, polityka gospodarcza nie zdołała przezwyciężyć problemu niedostatku popytu wewnętrznego i zewnętrznego. Znaczne zaostrzenie założeń polityki budżetowej państw członkowskich, a także przejście do restrykcyjnej polityki fiskalnej – które nastąpiło dużo za wcześnie, było zbyt radykalne i objęło jednocześnie wszystkie kraje – zadziałało tłumiąco na wszystkie zasadnicze składniki popytu wewnętrznego. Uwzględniając fakt, że najważniejsi partnerzy handlowi, tzn. inne państwa członkowskie, prowadzą w tym samym czasie politykę nastawioną na oszczędności, staje się zrozumiałe, że możliwości wzrostu związane z popytem zewnętrznym będą także mocno ograniczone. Oznacza to, że tłumieniu popytu wewnętrznego towarzyszą obopólne ograniczenia możliwości eksportowych.

| 3.11 | Obecny dobór środków polityki makroekonomicznej jest niezrównoważony, gdyż nie uwzględnia odpowiednio kwestii popytu i podziału. Jest to w znacznej mierze ta sama polityka, która doprowadziła do niepowodzenia strategii lizbońskiej, gdyż zostały w niej przeoczone kwestie niedostatecznego popytu wewnętrznego w dużych państwach członkowskich o zasadniczym znaczeniu oraz problem rosnącej nierówności podziału. Jest ona jednostronna, gdy chodzi o koncentrację na konsolidacji polityki budżetowej oraz o strategię obniżania kosztów w celu zwiększenia konkurencyjności cenowej. Komitet przyjmuje z zadowoleniem apel Komisji o sprzyjającą wzrostowi konsolidację budżetową, na którą zwraca się uwagę także w kolejnych dokumentach Komisji oraz w rocznej analizie wzrostu gospodarczego na 2013 r. (3) Wydaje się jednak, że odpowiednie środki istnieją tylko na papierze, gdyż dane empiryczne nie przedstawiają do tej pory żadnych dowodów na ich zastosowanie. |
| --- | --- |

3.11

Obecny dobór środków polityki makroekonomicznej jest niezrównoważony, gdyż nie uwzględnia odpowiednio kwestii popytu i podziału. Jest to w znacznej mierze ta sama polityka, która doprowadziła do niepowodzenia strategii lizbońskiej, gdyż zostały w niej przeoczone kwestie niedostatecznego popytu wewnętrznego w dużych państwach członkowskich o zasadniczym znaczeniu oraz problem rosnącej nierówności podziału. Jest ona jednostronna, gdy chodzi o koncentrację na konsolidacji polityki budżetowej oraz o strategię obniżania kosztów w celu zwiększenia konkurencyjności cenowej. Komitet przyjmuje z zadowoleniem apel Komisji o sprzyjającą wzrostowi konsolidację budżetową, na którą zwraca się uwagę także w kolejnych dokumentach Komisji oraz w rocznej analizie wzrostu gospodarczego na 2013 r. (3) Wydaje się jednak, że odpowiednie środki istnieją tylko na papierze, gdyż dane empiryczne nie przedstawiają do tej pory żadnych dowodów na ich zastosowanie.

| 3.12 | Polityce gospodarczej na szczeblu europejskim nie udało się wprowadzić środków na rzecz jednoczesnego zmniejszenia długu publicznego i bezrobocia w ramach wiarygodnego programu ożywienia gospodarki. Głębokie cięcia w wydatkach publicznych, zwłaszcza na opiekę społeczną, a także wzrost głównych podatków, miały katastrofalne skutki dla gospodarek, które i tak przeżywały regres. Dochód rozporządzalny spada, a w ślad za nim spadają popyt konsumpcyjny, produkcja i zatrudnienie. Oznacza to, że polityka oszczędnościowa działa znacznie bardziej hamująco na wpływy z podatków, niż pierwotnie przypuszczano, co MFW musiał przyznać w swojej najnowszej prognozie (4). Prowadzi to do dalszego pogłębienia recesji, co w ostatecznym rozrachunku przynosi jeszcze wyższe deficyty budżetowe, a więc jest to błędne koło, którego końca nie widać. Wysokie koszty gospodarcze i społeczne tego stanu rzeczy znajdują odzwierciedlenie w silnym wzroście bezrobocia. |
| --- | --- |

3.12

Polityce gospodarczej na szczeblu europejskim nie udało się wprowadzić środków na rzecz jednoczesnego zmniejszenia długu publicznego i bezrobocia w ramach wiarygodnego programu ożywienia gospodarki. Głębokie cięcia w wydatkach publicznych, zwłaszcza na opiekę społeczną, a także wzrost głównych podatków, miały katastrofalne skutki dla gospodarek, które i tak przeżywały regres. Dochód rozporządzalny spada, a w ślad za nim spadają popyt konsumpcyjny, produkcja i zatrudnienie. Oznacza to, że polityka oszczędnościowa działa znacznie bardziej hamująco na wpływy z podatków, niż pierwotnie przypuszczano, co MFW musiał przyznać w swojej najnowszej prognozie (4). Prowadzi to do dalszego pogłębienia recesji, co w ostatecznym rozrachunku przynosi jeszcze wyższe deficyty budżetowe, a więc jest to błędne koło, którego końca nie widać. Wysokie koszty gospodarcze i społeczne tego stanu rzeczy znajdują odzwierciedlenie w silnym wzroście bezrobocia.

| 3.13 | Jest oczywiste, że – zwłaszcza ze względu na koszty wspierania banków, środki ożywiania koniunktury, a w niektórych krajach z uwagi na pęknięcie bańki w mieszkalnictwie i budownictwie – konieczne są odrębne dla poszczególnych krajów ścieżki konsolidacyjne w celu zapewnienia stabilności finansów publicznych. Niemniej EKES zwraca uwagę, że programy zmniejszenia długu publicznego powinny zostać wdrożone w sposób sprzyjający ożywieniu gospodarczemu oraz zgodny z wyznaczonymi w strategii „Europa 2020” celami społecznymi i celami dotyczącymi zatrudnienia. Wzrost gospodarczy i zatrudnienie są głównymi czynnikami skutecznej konsolidacji, natomiast radykalne środki oszczędnościowe w połączeniu z ogromnymi problemami społecznymi mogą prowadzić nawet do zwiększenia wskaźnika zadłużenia. |
| --- | --- |

3.13

Jest oczywiste, że – zwłaszcza ze względu na koszty wspierania banków, środki ożywiania koniunktury, a w niektórych krajach z uwagi na pęknięcie bańki w mieszkalnictwie i budownictwie – konieczne są odrębne dla poszczególnych krajów ścieżki konsolidacyjne w celu zapewnienia stabilności finansów publicznych. Niemniej EKES zwraca uwagę, że programy zmniejszenia długu publicznego powinny zostać wdrożone w sposób sprzyjający ożywieniu gospodarczemu oraz zgodny z wyznaczonymi w strategii „Europa 2020” celami społecznymi i celami dotyczącymi zatrudnienia. Wzrost gospodarczy i zatrudnienie są głównymi czynnikami skutecznej konsolidacji, natomiast radykalne środki oszczędnościowe w połączeniu z ogromnymi problemami społecznymi mogą prowadzić nawet do zwiększenia wskaźnika zadłużenia.

| 3.14 | Chociaż w niniejszej opinii Komitet skupia się przede wszystkim na aspektach polityki makroekonomicznej, nie powinno to osłabiać znaczenia reform strukturalnych. Opracowane w sposób akceptowalny dla społeczeństwa reformy strukturalne powinny przyczyniać się do zwiększenia popytu i wydajności np. w takich dziedzinach, jak system podatkowy, dostawy energii, administracja, edukacja, opieka zdrowotna, budownictwo mieszkalne, transport i system emerytalny, przy czym należy wziąć pod uwagę różnice pod względem konkurencyjności między poszczególnymi krajami. |
| --- | --- |

3.14

Chociaż w niniejszej opinii Komitet skupia się przede wszystkim na aspektach polityki makroekonomicznej, nie powinno to osłabiać znaczenia reform strukturalnych. Opracowane w sposób akceptowalny dla społeczeństwa reformy strukturalne powinny przyczyniać się do zwiększenia popytu i wydajności np. w takich dziedzinach, jak system podatkowy, dostawy energii, administracja, edukacja, opieka zdrowotna, budownictwo mieszkalne, transport i system emerytalny, przy czym należy wziąć pod uwagę różnice pod względem konkurencyjności między poszczególnymi krajami.

| 3.15 | Także polityka regionalna i polityka strukturalna powinny kłaść nacisk na podnoszenie wydajności, by umożliwić modernizację lub tworzenie trwałych sektorów przemysłu i usług. Ogólnie można stwierdzić, że kryzys słabiej dotyka państwa o większym udziale przemysłu w gospodarce, co sugeruje odpowiednie strategie industrializacji. |
| --- | --- |

3.15

Także polityka regionalna i polityka strukturalna powinny kłaść nacisk na podnoszenie wydajności, by umożliwić modernizację lub tworzenie trwałych sektorów przemysłu i usług. Ogólnie można stwierdzić, że kryzys słabiej dotyka państwa o większym udziale przemysłu w gospodarce, co sugeruje odpowiednie strategie industrializacji.

| 3.16 | Komitet wszakże pragnąłby rozszerzyć dominujący, na ogół nieco zawężony sposób rozumienia pojęcia „reformy strukturalnej”. Nawołując do reform strukturalnych, należy mieć na uwadze również np. strukturę regulacji rynku finansowego, strukturę koordynacji systemów podatkowych oraz strukturę wydatków i dochodów publicznych. |
| --- | --- |

3.16

Komitet wszakże pragnąłby rozszerzyć dominujący, na ogół nieco zawężony sposób rozumienia pojęcia „reformy strukturalnej”. Nawołując do reform strukturalnych, należy mieć na uwadze również np. strukturę regulacji rynku finansowego, strukturę koordynacji systemów podatkowych oraz strukturę wydatków i dochodów publicznych.

4.   Uwagi szczegółowe

4.1   System finansowy

| 4.1.1 | EKES podziela stanowisko Komisji, która podkreśla znaczenie stabilizacji systemu finansowego i jego sprawnego funkcjonowania. Podstawowym warunkiem skutecznego przezwyciężenia lub uniknięcia jakiegokolwiek kryzysu jest przecież to, by pola manewru w polityce gospodarczej nie ograniczały ani nie udaremniały spekulacje na rynkach finansowych. Wskazuje to na konieczność wprowadzenia jasnej, skutecznej struktury nadzoru oraz ściślejszej regulacji rynków finansowych (w tym i równoległego systemu bankowego), które w większym stopniu niż brak konkurencyjności stanowią źródło zagrożenia destabilizacją. Aby ograniczyć możliwości obchodzenia zasad, odpowiednie działania powinny być koordynowane w ramach G-20. Rozmiary rynków finansowych powinny zostać ograniczone w rozsądnym stopniu. Rynki te muszą na nowo służyć realnej gospodarce i nie można pozwolić, by były dla niej konkurencją (5). |
| --- | --- |

4.1.1

EKES podziela stanowisko Komisji, która podkreśla znaczenie stabilizacji systemu finansowego i jego sprawnego funkcjonowania. Podstawowym warunkiem skutecznego przezwyciężenia lub uniknięcia jakiegokolwiek kryzysu jest przecież to, by pola manewru w polityce gospodarczej nie ograniczały ani nie udaremniały spekulacje na rynkach finansowych. Wskazuje to na konieczność wprowadzenia jasnej, skutecznej struktury nadzoru oraz ściślejszej regulacji rynków finansowych (w tym i równoległego systemu bankowego), które w większym stopniu niż brak konkurencyjności stanowią źródło zagrożenia destabilizacją. Aby ograniczyć możliwości obchodzenia zasad, odpowiednie działania powinny być koordynowane w ramach G-20. Rozmiary rynków finansowych powinny zostać ograniczone w rozsądnym stopniu. Rynki te muszą na nowo służyć realnej gospodarce i nie można pozwolić, by były dla niej konkurencją (5).

| 4.1.2 | Aby ograniczyć sztucznie zwiększane wskutek spekulacji koszty finansowania państw pogrążonych w kryzysie, należy z jednej strony dążyć do zmniejszenia zależności od prywatnych agencji ratingowych. Z drugiej strony wiarygodna, funkcjonująca na zasadzie solidarności siatka bezpieczeństwa oparta na solidnym fundamencie zdobytego zaufania mogłaby zagwarantować, że spekulacje wymierzone w kraje doświadczające trudności okażą się bezcelowe, a tym samym je powstrzymać. Ostatnio poczyniono pewne znaczące kroki w tym kierunku (niedawny program EBC dotyczący wykupu obligacji rządowych, ostateczne wejście w życie i pełna operacyjność EMS itd.). Także wspólne obligacje europejskie mogą, o ile zostaną stworzone odpowiednie warunki ramowe, przyczynić się do odciążenia budżetów państw dotkniętych kryzysem (6). |
| --- | --- |

4.1.2

Aby ograniczyć sztucznie zwiększane wskutek spekulacji koszty finansowania państw pogrążonych w kryzysie, należy z jednej strony dążyć do zmniejszenia zależności od prywatnych agencji ratingowych. Z drugiej strony wiarygodna, funkcjonująca na zasadzie solidarności siatka bezpieczeństwa oparta na solidnym fundamencie zdobytego zaufania mogłaby zagwarantować, że spekulacje wymierzone w kraje doświadczające trudności okażą się bezcelowe, a tym samym je powstrzymać. Ostatnio poczyniono pewne znaczące kroki w tym kierunku (niedawny program EBC dotyczący wykupu obligacji rządowych, ostateczne wejście w życie i pełna operacyjność EMS itd.). Także wspólne obligacje europejskie mogą, o ile zostaną stworzone odpowiednie warunki ramowe, przyczynić się do odciążenia budżetów państw dotkniętych kryzysem (6).

| 4.1.3 | Komitet podkreśla, że należy położyć kres powiązaniu istniejącemu między bankowością komercyjną a długiem państwowym. Ponadto trzeba znowu odwrócić proces rozdrobnienia i renacjonalizacji rynków finansowych poprzez stabilizację tego sektora. Stabilizacji mogłoby sprzyjać również wzmożenie wysiłków z myślą o utworzeniu unii bankowej, idące w parze ze skutecznymi instrumentami służącymi prowadzeniu działań naprawczych oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji w odniesieniu do instytucji kredytowych na poziomie europejskim i krajowym (7). |
| --- | --- |

4.1.3

Komitet podkreśla, że należy położyć kres powiązaniu istniejącemu między bankowością komercyjną a długiem państwowym. Ponadto trzeba znowu odwrócić proces rozdrobnienia i renacjonalizacji rynków finansowych poprzez stabilizację tego sektora. Stabilizacji mogłoby sprzyjać również wzmożenie wysiłków z myślą o utworzeniu unii bankowej, idące w parze ze skutecznymi instrumentami służącymi prowadzeniu działań naprawczych oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji w odniesieniu do instytucji kredytowych na poziomie europejskim i krajowym (7).

4.2   Budżety publiczne

| 4.2.1 | Trwała konsolidacja budżetowa powinna nie tylko uwzględniać równowagę pomiędzy efektami popytowo-podażowymi, lecz także wprowadzać równowagę między wydatkami i dochodami. W wielu krajach nadmiernie obciążona jest także praca jako czynnik produkcji. Wskazana jest zatem ogólna refleksja nie tylko nad systemami wydatków, lecz nad całym systemem podatkowym, przy czym należy uwzględnić kwestie sprawiedliwego podziału między różnymi rodzajami dochodów i majątku. W tym kontekście należy też domagać się odpowiedniego wkładu ze strony tych, którzy w szczególnym stopniu skorzystali na niedociągnięciach rynków finansowych i na finansowanych z pieniędzy podatników pakietach służących ratowaniu banków. |
| --- | --- |

4.2.1

Trwała konsolidacja budżetowa powinna nie tylko uwzględniać równowagę pomiędzy efektami popytowo-podażowymi, lecz także wprowadzać równowagę między wydatkami i dochodami. W wielu krajach nadmiernie obciążona jest także praca jako czynnik produkcji. Wskazana jest zatem ogólna refleksja nie tylko nad systemami wydatków, lecz nad całym systemem podatkowym, przy czym należy uwzględnić kwestie sprawiedliwego podziału między różnymi rodzajami dochodów i majątku. W tym kontekście należy też domagać się odpowiedniego wkładu ze strony tych, którzy w szczególnym stopniu skorzystali na niedociągnięciach rynków finansowych i na finansowanych z pieniędzy podatników pakietach służących ratowaniu banków.

| 4.2.2 | Po stronie dochodów istnieje szereg możliwości działania w związku z koniecznością zwiększenia wpływów podatkowych: podatek od transakcji finansowych (o który Komitet wielokrotnie apelował (8)), podatki energetyczne i środowiskowe, likwidacja rajów podatkowych (9), stanowcza walka ze zjawiskiem uchylania się od opodatkowania, opodatkowanie dużych majątków, nieruchomości i spadków, opodatkowanie banków z myślą o internalizacji kosztów zewnętrznych (10), harmonizacja podstaw i systemów obliczania podatków w celu wyeliminowania zakłóceń konkurencji w UE, a wszystko to zamiast dotychczasowego wyścigu w obniżaniu podatków, pogłębiającego erozję dochodów publicznych. Często zapomina się, że zintegrowane ramy polityki budżetowej (unia fiskalna) obejmują także dochody publiczne i nie dotyczą tylko wydatków publicznych. |
| --- | --- |

4.2.2

Po stronie dochodów istnieje szereg możliwości działania w związku z koniecznością zwiększenia wpływów podatkowych: podatek od transakcji finansowych (o który Komitet wielokrotnie apelował (8)), podatki energetyczne i środowiskowe, likwidacja rajów podatkowych (9), stanowcza walka ze zjawiskiem uchylania się od opodatkowania, opodatkowanie dużych majątków, nieruchomości i spadków, opodatkowanie banków z myślą o internalizacji kosztów zewnętrznych (10), harmonizacja podstaw i systemów obliczania podatków w celu wyeliminowania zakłóceń konkurencji w UE, a wszystko to zamiast dotychczasowego wyścigu w obniżaniu podatków, pogłębiającego erozję dochodów publicznych. Często zapomina się, że zintegrowane ramy polityki budżetowej (unia fiskalna) obejmują także dochody publiczne i nie dotyczą tylko wydatków publicznych.

| 4.2.3 | W wielu państwach członkowskich trzeba także wyraźnie zwiększyć skuteczność systemu poboru podatków. |
| --- | --- |

4.2.3

W wielu państwach członkowskich trzeba także wyraźnie zwiększyć skuteczność systemu poboru podatków.

| 4.2.4 | Tradycyjne podejście do konsolidacji budżetowej polega na ograniczeniu wydatków publicznych. Jednak przekonanie, jakoby cięcia wydatków dawały większe szanse sukcesu niż zwiększenie dochodów, to dogmat, którego nie potwierdzają żadne dowody. Empiryczne doświadczenia krajów dotkniętych kryzysem, takich jak Grecja, pokazują, że płonna była nadzieja na tzw. efekty niekeynesowskie. Cięcia wydatków publicznych nie doprowadzą przecież do przyciągnięcia inwestycji prywatnych dzięki wzrostowi zaufania, w sytuacji gdy w całej unii walutowej popyt wewnętrzny jest osłabiony na skutek polityki oszczędnościowej. Co więcej, redukcja wydatków, jak choćby w przypadku systemów opieki socjalnej czy usług publicznych, wywołuje zwykle skutek regresywny – pogłębia tym samym nierówności w podziale różnych rodzajów dochodu i majątku oraz hamuje konsumpcję. Niemniej istnieją również możliwości ograniczenia pewnych bezproduktywnych wydatków, np. w dziedzinie zbrojeń. |
| --- | --- |

4.2.4

Tradycyjne podejście do konsolidacji budżetowej polega na ograniczeniu wydatków publicznych. Jednak przekonanie, jakoby cięcia wydatków dawały większe szanse sukcesu niż zwiększenie dochodów, to dogmat, którego nie potwierdzają żadne dowody. Empiryczne doświadczenia krajów dotkniętych kryzysem, takich jak Grecja, pokazują, że płonna była nadzieja na tzw. efekty niekeynesowskie. Cięcia wydatków publicznych nie doprowadzą przecież do przyciągnięcia inwestycji prywatnych dzięki wzrostowi zaufania, w sytuacji gdy w całej unii walutowej popyt wewnętrzny jest osłabiony na skutek polityki oszczędnościowej. Co więcej, redukcja wydatków, jak choćby w przypadku systemów opieki socjalnej czy usług publicznych, wywołuje zwykle skutek regresywny – pogłębia tym samym nierówności w podziale różnych rodzajów dochodu i majątku oraz hamuje konsumpcję. Niemniej istnieją również możliwości ograniczenia pewnych bezproduktywnych wydatków, np. w dziedzinie zbrojeń.

| 4.2.5 | W polityce należy raczej wykorzystać znaczne różnice między mnożnikami dochodu a mnożnikami zatrudnienia związanymi z różnymi środkami polityki budżetowej. Niemal wszystkie badania empiryczne pokazują, że mnożniki dotyczące środków podatkowych są niższe od tych związanych ze środkami działania po stronie dochodów. Polityka właściwie ukierunkowanego zwiększania dochodów publicznych umożliwiłaby zatem uwolnienie środków, które są pilnie potrzebne, np. na programy w dziedzinie zatrudnienia, zwłaszcza młodzieży. |
| --- | --- |

4.2.5

W polityce należy raczej wykorzystać znaczne różnice między mnożnikami dochodu a mnożnikami zatrudnienia związanymi z różnymi środkami polityki budżetowej. Niemal wszystkie badania empiryczne pokazują, że mnożniki dotyczące środków podatkowych są niższe od tych związanych ze środkami działania po stronie dochodów. Polityka właściwie ukierunkowanego zwiększania dochodów publicznych umożliwiłaby zatem uwolnienie środków, które są pilnie potrzebne, np. na programy w dziedzinie zatrudnienia, zwłaszcza młodzieży.

| 4.2.6 | Tego rodzaju redystrybucja o neutralnym wpływie na budżet umożliwiałaby bezpośrednio tworzenie miejsc pracy i generowanie popytu, nie obciążając budżetów publicznych. Środki takie nie tylko miałyby pozytywne skutki dla gospodarki danego państwa, lecz także – zwłaszcza w przypadku państw posiadających nadwyżkę – dzięki pobudzaniu importu dostarczałyby bodźców do ekspansji dla całej unii walutowej. |
| --- | --- |

4.2.6

Tego rodzaju redystrybucja o neutralnym wpływie na budżet umożliwiałaby bezpośrednio tworzenie miejsc pracy i generowanie popytu, nie obciążając budżetów publicznych. Środki takie nie tylko miałyby pozytywne skutki dla gospodarki danego państwa, lecz także – zwłaszcza w przypadku państw posiadających nadwyżkę – dzięki pobudzaniu importu dostarczałyby bodźców do ekspansji dla całej unii walutowej.

| 4.2.7 | Jeszcze bardziej efektywna byłaby koordynacja tych ekspansywnych działań na poziomie całej UE, ponieważ wskaźnik importu strefy euro (tzn. wobec krajów trzecich) jest znacząco niższy niż w przypadku każdej pojedynczej gospodarki. |
| --- | --- |

4.2.7

Jeszcze bardziej efektywna byłaby koordynacja tych ekspansywnych działań na poziomie całej UE, ponieważ wskaźnik importu strefy euro (tzn. wobec krajów trzecich) jest znacząco niższy niż w przypadku każdej pojedynczej gospodarki.

4.3   Nierównowaga zewnętrzna

| 4.3.1 | Aby można było w porę podjąć działania lub zareagować, ewolucję salda obrotów bieżących i jego składników należy śledzić przede wszystkim na tle słabości danego państwa członkowskiego w zakresie produktywności i wynikających stąd problemów z finansowaniem prywatnym i publicznym. Dążąc do zmniejszenia nierównowagi w bilansie handlowym, należy jednak mieć na uwadze następującą symetrię: eksport jednego kraju oznacza import innego. W związku z tym wspomnianą nierównowagę można zmniejszyć nie tylko poprzez odpowiednią redukcję w krajach deficytowych. Również państwa posiadające nadwyżkę powinny bowiem pobudzać import, a zatem redukować swój „deficyt importowy”, poprzez wzmacnianie swojego popytu wewnętrznego. |
| --- | --- |

4.3.1

Aby można było w porę podjąć działania lub zareagować, ewolucję salda obrotów bieżących i jego składników należy śledzić przede wszystkim na tle słabości danego państwa członkowskiego w zakresie produktywności i wynikających stąd problemów z finansowaniem prywatnym i publicznym. Dążąc do zmniejszenia nierównowagi w bilansie handlowym, należy jednak mieć na uwadze następującą symetrię: eksport jednego kraju oznacza import innego. W związku z tym wspomnianą nierównowagę można zmniejszyć nie tylko poprzez odpowiednią redukcję w krajach deficytowych. Również państwa posiadające nadwyżkę powinny bowiem pobudzać import, a zatem redukować swój „deficyt importowy”, poprzez wzmacnianie swojego popytu wewnętrznego.

| 4.3.2 | W perspektywie ogólnoeuropejskiej szczególny wyjątek stanowi dziedzina energetyki, w której wszystkie państwa członkowskie wykazują de facto znaczny deficyt bilansu handlowego (11). Ekologiczna transformacja europejskiego rynku wewnętrznego powinna pozwolić na zmniejszenie zależności od importu energii z paliw kopalnych dzięki wykorzystaniu własnych alternatywnych źródeł energii UE. Ponadto sektor energii słonecznej na południowych krańcach Unii oferuje możliwości polepszenia wewnątrzeuropejskich sald handlowych. |
| --- | --- |

4.3.2

W perspektywie ogólnoeuropejskiej szczególny wyjątek stanowi dziedzina energetyki, w której wszystkie państwa członkowskie wykazują de facto znaczny deficyt bilansu handlowego (11). Ekologiczna transformacja europejskiego rynku wewnętrznego powinna pozwolić na zmniejszenie zależności od importu energii z paliw kopalnych dzięki wykorzystaniu własnych alternatywnych źródeł energii UE. Ponadto sektor energii słonecznej na południowych krańcach Unii oferuje możliwości polepszenia wewnątrzeuropejskich sald handlowych.

| 4.3.3 | W procesie zwalczania deficytów zewnętrznych kładzie się zazwyczaj nadmierny nacisk na rolę konkurencyjności cenowej. Byłoby rzeczą niebezpieczną skupiać się wyłącznie na konkurencyjności cenowej: „Model niemiecki” (ograniczanie wzrostu płac w celu zwiększania wywozu lub zmniejszania przywozu) jako rozwiązanie jednocześnie dla wszystkich krajów może przy wysokim udziale handlu wewnętrznego w strefie euro prowadzić jedynie do spirali spadku (race to the bottom). |
| --- | --- |

4.3.3

W procesie zwalczania deficytów zewnętrznych kładzie się zazwyczaj nadmierny nacisk na rolę konkurencyjności cenowej. Byłoby rzeczą niebezpieczną skupiać się wyłącznie na konkurencyjności cenowej: „Model niemiecki” (ograniczanie wzrostu płac w celu zwiększania wywozu lub zmniejszania przywozu) jako rozwiązanie jednocześnie dla wszystkich krajów może przy wysokim udziale handlu wewnętrznego w strefie euro prowadzić jedynie do spirali spadku (race to the bottom).

| 4.3.4 | Zróżnicowane tendencje w zakresie jednostkowych kosztów pracy uważa się na ogół za jedną z głównych przyczyn kryzysu, w związku z czym nawołuje się do ograniczenia kosztów pracy. Poza poważnymi skutkami zmniejszenia wskaźnika wynagrodzeń dla redystrybucji, prowadzącymi do ograniczenia popytu, lekceważy się tym samym inne istotne składniki kosztów (takie jak koszty energii, materiałów i finansowania) (12). |
| --- | --- |

4.3.4

Zróżnicowane tendencje w zakresie jednostkowych kosztów pracy uważa się na ogół za jedną z głównych przyczyn kryzysu, w związku z czym nawołuje się do ograniczenia kosztów pracy. Poza poważnymi skutkami zmniejszenia wskaźnika wynagrodzeń dla redystrybucji, prowadzącymi do ograniczenia popytu, lekceważy się tym samym inne istotne składniki kosztów (takie jak koszty energii, materiałów i finansowania) (12).

| 4.3.5 | Przykładowo przed kryzysem, w latach 2000–2007, realne koszty pracy w Portugalii, Hiszpanii i Grecji malały (13). Najwidoczniej nadmierny nominalny wzrost zysków miał taki sam wpływ na wzrost cen jak wzrost płac nominalnych. |
| --- | --- |

4.3.5

Przykładowo przed kryzysem, w latach 2000–2007, realne koszty pracy w Portugalii, Hiszpanii i Grecji malały (13). Najwidoczniej nadmierny nominalny wzrost zysków miał taki sam wpływ na wzrost cen jak wzrost płac nominalnych.

| 4.3.6 | Niemal 90 % całkowitego popytu w UE w dalszym ciągu pochodzi z jej państw członkowskich. Dlatego też w kwestii ewolucji płac EKES potwierdza pogląd, który wyraził w opinii w sprawie rocznej analizy wzrostu gospodarczego w 2011 r.: „Główną rolę w przezwyciężaniu kryzysu odgrywa odpowiednia polityka płacowa. Patrząc na całość gospodarki, określenie przyrostu płac według danego przyrostu wydajności gospodarki narodowej zapewni równowagę pomiędzy wystarczającym wzrostem popytu a zachowaniem konkurencyjności cenowej. Partnerzy społeczni muszą się więc starać uniknąć polityki płacowej polegającej na przerzucaniu kosztów na innych (tzw. strategia „zubożania sąsiada” – beggar-thy-neighbour) i zamiast tego dostosowywać politykę płacową do wydajności produkcji” (14). |
| --- | --- |

4.3.6

Niemal 90 % całkowitego popytu w UE w dalszym ciągu pochodzi z jej państw członkowskich. Dlatego też w kwestii ewolucji płac EKES potwierdza pogląd, który wyraził w opinii w sprawie rocznej analizy wzrostu gospodarczego w 2011 r.: „Główną rolę w przezwyciężaniu kryzysu odgrywa odpowiednia polityka płacowa. Patrząc na całość gospodarki, określenie przyrostu płac według danego przyrostu wydajności gospodarki narodowej zapewni równowagę pomiędzy wystarczającym wzrostem popytu a zachowaniem konkurencyjności cenowej. Partnerzy społeczni muszą się więc starać uniknąć polityki płacowej polegającej na przerzucaniu kosztów na innych (tzw. strategia „zubożania sąsiada” – beggar-thy-neighbour) i zamiast tego dostosowywać politykę płacową do wydajności produkcji” (14).

| 4.3.7 | Na ogół lekceważy się również znaczenie pozacenowych czynników konkurencyjności (15). W tym kontekście warto przywołać podaną przez Komisję Europejską definicję konkurencyjności jako „(...) zdolności gospodarki do trwałego zapewnienia ludności wysokiego i stale rosnącego poziomu życia oraz wysokiej stopy zatrudnienia” (16). |
| --- | --- |

4.3.7

Na ogół lekceważy się również znaczenie pozacenowych czynników konkurencyjności (15). W tym kontekście warto przywołać podaną przez Komisję Europejską definicję konkurencyjności jako „(...) zdolności gospodarki do trwałego zapewnienia ludności wysokiego i stale rosnącego poziomu życia oraz wysokiej stopy zatrudnienia” (16).

| 4.3.8 | Zwłaszcza wskutek gwałtownego wzrostu krajowych marż kredytowych (spreadów) wzrosło znaczenie rachunku dochodów z tytułu własności w państwach dotkniętych kryzysem. Analizy nierównowagi nie należy zatem ograniczać do śledzenia ewolucji bilansu handlowego. |
| --- | --- |

4.3.8

Zwłaszcza wskutek gwałtownego wzrostu krajowych marż kredytowych (spreadów) wzrosło znaczenie rachunku dochodów z tytułu własności w państwach dotkniętych kryzysem. Analizy nierównowagi nie należy zatem ograniczać do śledzenia ewolucji bilansu handlowego.

4.4   Europejski model społeczny i dialog społeczny

| 4.4.1 | Europejski model społeczny stanowi przewagę komparatywną Europy w globalnej konkurencji. Państwo socjalne przyczynia się bowiem do sukcesu gospodarczego, o ile wydajność gospodarki z jednej strony i równowaga społeczna z drugiej nie są postrzegane jako przeciwieństwa, lecz traktuje się je w taki sposób, że wzajemnie się wspierają. |
| --- | --- |

4.4.1

Europejski model społeczny stanowi przewagę komparatywną Europy w globalnej konkurencji. Państwo socjalne przyczynia się bowiem do sukcesu gospodarczego, o ile wydajność gospodarki z jednej strony i równowaga społeczna z drugiej nie są postrzegane jako przeciwieństwa, lecz traktuje się je w taki sposób, że wzajemnie się wspierają.

| 4.4.2 | Automatyczne stabilizatory systemów zabezpieczenia społecznego ułatwiły w Europie walkę z kryzysem, wsparły popyt i uniemożliwiły przejście w fazę depresji, czemu nie udało się zapobiec w latach trzydziestych XX wieku. Systemy te mają istotne znaczenie także pod względem psychologicznym, ponieważ ograniczają ryzyko wystąpienia zjawiska oszczędzania powodowanego lękiem, a tym samym stabilizują konsumpcję. |
| --- | --- |

4.4.2

Automatyczne stabilizatory systemów zabezpieczenia społecznego ułatwiły w Europie walkę z kryzysem, wsparły popyt i uniemożliwiły przejście w fazę depresji, czemu nie udało się zapobiec w latach trzydziestych XX wieku. Systemy te mają istotne znaczenie także pod względem psychologicznym, ponieważ ograniczają ryzyko wystąpienia zjawiska oszczędzania powodowanego lękiem, a tym samym stabilizują konsumpcję.

| 4.4.3 | W niektórych krajach, w których sprawnie funkcjonuje dialog społeczny (np. w Austrii, Niemczech czy Szwecji), partnerzy społeczni wnieśli istotny wkład w zmniejszenie ryzyka wzrostu bezrobocia w związku ze spadkiem produkcji. Obok wsparcia zapewnianego za pomocą środków polityki gospodarczej i społecznej również zawierane na poziomie przedsiębiorstw lub sektorów porozumienia partnerów społecznych znacząco przyczyniły się do zachowania istniejących stosunków pracy (np. dzięki skróceniu wymiaru czasu pracy, eliminowaniu nadgodzin, wykorzystywaniu prawa do urlopu, korzystaniu z urlopów na cele szkoleniowe itd.). Doświadczenia te powinny zostać uwzględnione podczas przeglądu wytycznych oraz w sprawozdaniach rocznych poszczególnych krajów. |
| --- | --- |

4.4.3

W niektórych krajach, w których sprawnie funkcjonuje dialog społeczny (np. w Austrii, Niemczech czy Szwecji), partnerzy społeczni wnieśli istotny wkład w zmniejszenie ryzyka wzrostu bezrobocia w związku ze spadkiem produkcji. Obok wsparcia zapewnianego za pomocą środków polityki gospodarczej i społecznej również zawierane na poziomie przedsiębiorstw lub sektorów porozumienia partnerów społecznych znacząco przyczyniły się do zachowania istniejących stosunków pracy (np. dzięki skróceniu wymiaru czasu pracy, eliminowaniu nadgodzin, wykorzystywaniu prawa do urlopu, korzystaniu z urlopów na cele szkoleniowe itd.). Doświadczenia te powinny zostać uwzględnione podczas przeglądu wytycznych oraz w sprawozdaniach rocznych poszczególnych krajów.

| 4.4.4 | Wzywa się rządy europejskie do wzmocnienia roli partnerów społecznych na poziomie europejskim i krajowym. Zarazem należy wspierać partnerów, by intensyfikowali wysiłki na rzecz ogólnoeuropejskiej koordynacji polityki płacowej. Ponadto trzeba dążyć do zwiększania wartości dialogu makroekonomicznego; dialog taki należy wprowadzić również w odniesieniu do strefy euro. |
| --- | --- |

4.4.4

Wzywa się rządy europejskie do wzmocnienia roli partnerów społecznych na poziomie europejskim i krajowym. Zarazem należy wspierać partnerów, by intensyfikowali wysiłki na rzecz ogólnoeuropejskiej koordynacji polityki płacowej. Ponadto trzeba dążyć do zwiększania wartości dialogu makroekonomicznego; dialog taki należy wprowadzić również w odniesieniu do strefy euro.

| 4.4.5 | W każdym razie należy, również w okresie kryzysu, zapewnić niezależność w zakresie prowadzenia negocjacji zbiorowych – politykę płacową trzeba kształtować z poszanowaniem niezależności organizacji pracodawców i pracowników upoważnionych do zawierania układów zbiorowych. Wszelkie nałożone przez państwo wymogi czy wręcz jego ingerencje, jak i narzucone przez państwo obniżki wynagrodzeń płac są nie do przyjęcia i należy je odrzucić (17). |
| --- | --- |

4.4.5

W każdym razie należy, również w okresie kryzysu, zapewnić niezależność w zakresie prowadzenia negocjacji zbiorowych – politykę płacową trzeba kształtować z poszanowaniem niezależności organizacji pracodawców i pracowników upoważnionych do zawierania układów zbiorowych. Wszelkie nałożone przez państwo wymogi czy wręcz jego ingerencje, jak i narzucone przez państwo obniżki wynagrodzeń płac są nie do przyjęcia i należy je odrzucić (17).

| 4.4.6 | Obok stron układów zbiorowych należy uznać również znaczącą rolę pozostałych organizacji przedstawicielskich społeczeństwa obywatelskiego, a więc np. konsumenckich. Szczególnie w czasach kryzysu są one niezbędnym ogniwem jako rzecznik obywateli i partner w dialogu obywatelskim. |
| --- | --- |

4.4.6

Obok stron układów zbiorowych należy uznać również znaczącą rolę pozostałych organizacji przedstawicielskich społeczeństwa obywatelskiego, a więc np. konsumenckich. Szczególnie w czasach kryzysu są one niezbędnym ogniwem jako rzecznik obywateli i partner w dialogu obywatelskim.

| 4.4.7 | Niezbędne zmiany i reformy wróżą powodzenie jedynie wtedy, gdy równowaga między celami gospodarczymi i społecznymi oraz rozłożenie obciążeń zostaną uznane za sprawiedliwe (między państwami, grupami zamożności, kapitałem i siłą roboczą, sektorami, różnymi grupami społecznymi itd.). Sprawiedliwość i równowaga społeczna to warunki konieczne akceptacji działań konsolidacyjnych przez obywateli – w przeciwnym razie zostanie narażona na szwank spójność społeczna i niebezpiecznie nasilą się populizm oraz nastroje antyunijne. W związku z tym Komitet ponawia usilne zalecenie, by partnerzy społeczni i inne organizacje reprezentujące społeczeństwo obywatelskie były możliwie wcześnie i możliwie wszechstronnie angażowane w kształtowanie polityki. |
| --- | --- |

4.4.7

Niezbędne zmiany i reformy wróżą powodzenie jedynie wtedy, gdy równowaga między celami gospodarczymi i społecznymi oraz rozłożenie obciążeń zostaną uznane za sprawiedliwe (między państwami, grupami zamożności, kapitałem i siłą roboczą, sektorami, różnymi grupami społecznymi itd.). Sprawiedliwość i równowaga społeczna to warunki konieczne akceptacji działań konsolidacyjnych przez obywateli – w przeciwnym razie zostanie narażona na szwank spójność społeczna i niebezpiecznie nasilą się populizm oraz nastroje antyunijne. W związku z tym Komitet ponawia usilne zalecenie, by partnerzy społeczni i inne organizacje reprezentujące społeczeństwo obywatelskie były możliwie wcześnie i możliwie wszechstronnie angażowane w kształtowanie polityki.

Bruksela, 13 lutego 2013 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Staffan NILSSON

---

(1)  Bardziej szczegółowa i zróżnicowana prezentacja genezy kryzysu finansowo-gospodarczego znajduje się także w opinii EKES-u „Europejski plan naprawy gospodarczej”, Dz.U. C 182 z 4.8.2009, s. 71, punkt 2, zatytułowany: „Od kryzysu kredytów hipotecznych o podwyższonym ryzyku (subprime) do globalnej recesji”.

1

(2)  Por. prognozę Komisji Europejskiej z jesieni 2012 r.

2

(3)  COM(2012) 750 z 28 listopada 2012 r.

3

(4)  W prognozie MFW opublikowanej 9 października stwierdza się, że wielkości mnożników wydatków mogły wynosić w kryzysie od 0,9 do 1,7, podczas gdy pierwotne szacunki mówiły o poziomie ok. 0,5 (zob. IMF 2012: http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/02/pdf/text.pdf).

4

(5)  Dz.U. C 11 z 15.1.2013, s. 34.

5

(6)  W kwestii obligacji stabilnościowych, euroobligacji, obligacji projektowych itp. zob. Dz.U. C 299 z 4.10.2012, s. 60 oraz Dz.U. C 143 z 22.5.2012, s. 10.

6

(7)  Dz.U. C 44 z 15.2.2013, s. 68.

7

(8)  Ostatnio w Dz.U. C 181 z 21.6.2012, s 55.

8

(9)  Dz.U. C 229 z 31.7.2012, s. 7.

9

(10)  Tj. aby zagwarantować, iż kosztów kryzysów bankowych w przyszłości nie trzeba będzie finansować z pieniędzy podatników.

10

(11)  UE-27: 2,5 % PKB (2010 r.).

11

(12)  Np. w hiszpańskim sektorze eksportu koszt pracy stanowi zaledwie 13 % łącznych kosztów. Źródło: Carlos Gutiérrez Calderón, Fernando Luengo Escalonilla, Competitividad y costes laborales en España, Estudios de la Fundación 49 (2011, http://www.1mayo.ccoo.es/nova/files/1018/Estudio49.pdf).

12

Competitividad y costes laborales en España

(13)  Por. Statistical Annex of European Economy, jesień 2012 r.

13

(14)  Dz.U. C 132 z 3.5.2011, s. 26, pkt 2.3.

14

(15)  Dz.U. C 132 z 3.5.2011, s. 26, pkt 2.2.

15

(16)  COM(2002) 714 final (niedostępne w języku polskim).

16

(17)  Dz.U. C 132 z 3.5.2011, s. 26, pkt 2.4.

17

---

| 9.5.2013 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 133/52 |
| --- | --- | --- | --- |

9.5.2013

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 133/52

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wyrobów medycznych, zmieniającego dyrektywę 2001/83/WE, rozporządzenie (WE) NR 178/2002 i rozporządzenie (WE) NR 1223/2009

COM(2012) 542 final – 2012/0266 (COD),

wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro

COM(2012) 541 final – 2012/0267 (COD),

komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Bezpieczne, skuteczne i innowacyjne wyroby medyczne i wyroby medyczne do diagnostyki in vitro – korzyści dla pacjentów, konsumentów i pracowników służby zdrowia”

COM(2012) 540 final

2013/C 133/10

Sprawozdawca: Cveto STANTIČ

Rada, w dniu 15 października 2012 r., oraz Parlament Europejski, w dniu 22 października 2012 r., postanowiły, zgodnie z art. 114 i art. 168 ust. 4 lit. c) Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wyrobów medycznych, zmieniającego dyrektywę 2001/83/WE, rozporządzenie (WE) nr 178/2002 i rozporządzenie (WE) nr 1223/2009

COM(2012) 542 final – 2012/0266 (COD).

Rada, w dniu 15 października 2012 r., oraz Parlament Europejski, w dniu 22 października 2012 r., postanowiły, zgodnie z art. 114 i art. 168 ust. 4 lit. c) Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro

COM(2012) 541 final – 2012/0267 (COD).

W dniu 26 września 2012 r., Komisja, działając na podstawie art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Bezpieczne, skuteczne i innowacyjne wyroby medyczne i wyroby medyczne do diagnostyki in vitro – korzyści dla pacjentów, konsumentów i pracowników służby zdrowia”

COM(2012) 540 final.

Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 5 lutego 2013 r.

Na 487. sesji plenarnej w dniach 13–14 lutego 2013 r. (posiedzenie z 14 lutego) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 136 głosami – 5 osób wstrzymało się od głosu – przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | EKES podkreśla, że zdrowie jest dla obywateli Europy najwyższym priorytetem, i potwierdza, że wyroby medyczne (1) i wyroby medyczne do diagnostyki in vitro
   (2) odgrywają kluczową rolę w profilaktyce, diagnozowaniu i leczeniu chorób. Mają one zasadnicze znaczenie dla naszego zdrowia, a także dla jakości życia osób chorych i niepełnosprawnych, borykających się ze swym schorzeniem. |
| --- | --- |

1.1

EKES podkreśla, że zdrowie jest dla obywateli Europy najwyższym priorytetem, i potwierdza, że wyroby medyczne (1) i wyroby medyczne do diagnostyki in vitro
   (2) odgrywają kluczową rolę w profilaktyce, diagnozowaniu i leczeniu chorób. Mają one zasadnicze znaczenie dla naszego zdrowia, a także dla jakości życia osób chorych i niepełnosprawnych, borykających się ze swym schorzeniem.

| 1.2 | EKES przyjmuje z zadowoleniem przeprowadzenie przez Komisję przeglądu obecnych ram regulacyjnych, który nie ogranicza się tylko do ich uproszczenia, ale także wprowadza skuteczniejsze przepisy w celu wzmocnienia procedur zatwierdzania przed wprowadzeniem do obrotu, a w szczególności nadzoru po wprowadzeniu do obrotu. W kontekście niedawnego skandalu związanego z wadliwymi implantami piersi, w związku z którym Parlament Europejski wydał rezolucję w czerwcu 2012 r. a także innych poważnych problemów związanych z wyrobami medycznymi wysokiego ryzyka oraz implantami, EKES, podobnie jak Parlament Europejski (3), opowiada się za zastosowaniem w ich przypadku dodatkowo wysokiej jakości procedury wydawania zezwoleń przed wprowadzeniem do obrotu. Odpowiada to na potrzeby obywateli w zakresie bezpieczeństwa pacjentów i skuteczności. |
| --- | --- |

1.2

EKES przyjmuje z zadowoleniem przeprowadzenie przez Komisję przeglądu obecnych ram regulacyjnych, który nie ogranicza się tylko do ich uproszczenia, ale także wprowadza skuteczniejsze przepisy w celu wzmocnienia procedur zatwierdzania przed wprowadzeniem do obrotu, a w szczególności nadzoru po wprowadzeniu do obrotu. W kontekście niedawnego skandalu związanego z wadliwymi implantami piersi, w związku z którym Parlament Europejski wydał rezolucję w czerwcu 2012 r. a także innych poważnych problemów związanych z wyrobami medycznymi wysokiego ryzyka oraz implantami, EKES, podobnie jak Parlament Europejski (3), opowiada się za zastosowaniem w ich przypadku dodatkowo wysokiej jakości procedury wydawania zezwoleń przed wprowadzeniem do obrotu. Odpowiada to na potrzeby obywateli w zakresie bezpieczeństwa pacjentów i skuteczności.

| 1.3 | Wyroby medyczne wysokiego ryzyka (klasy III i przeznaczone do implantacji) i wyroby medyczne do diagnostyki in vitro wysokiego ryzyka muszą przed wprowadzeniem do obrotu przejść odpowiednią, wysokiej jakości i jednolitą dla całej UE procedurę zatwierdzenia, w ramach której należy udowodnić ich bezpieczeństwo, skuteczność i pozytywny stosunek korzyści do ryzyka za pomocą wyników wysokiej jakości badań klinicznych. Wszystkie wyniki powinny być przechowywane w publicznie dostępnej bazie danych. W wypadku obecnych już na rynku wyrobów medycznych wysokiego ryzyka i wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro wysokiego ryzyka należy zapewnić zgodność z art. 45 wniosku dotyczącego rozporządzenia w celu wykazania bezpieczeństwa i skuteczności wyrobu. |
| --- | --- |

1.3

Wyroby medyczne wysokiego ryzyka (klasy III i przeznaczone do implantacji) i wyroby medyczne do diagnostyki in vitro wysokiego ryzyka muszą przed wprowadzeniem do obrotu przejść odpowiednią, wysokiej jakości i jednolitą dla całej UE procedurę zatwierdzenia, w ramach której należy udowodnić ich bezpieczeństwo, skuteczność i pozytywny stosunek korzyści do ryzyka za pomocą wyników wysokiej jakości badań klinicznych. Wszystkie wyniki powinny być przechowywane w publicznie dostępnej bazie danych. W wypadku obecnych już na rynku wyrobów medycznych wysokiego ryzyka i wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro wysokiego ryzyka należy zapewnić zgodność z art. 45 wniosku dotyczącego rozporządzenia w celu wykazania bezpieczeństwa i skuteczności wyrobu.

| 1.4 | EKES zdecydowanie popiera nadanie aktom formy prawnej rozporządzenia, a nie dyrektywy, tak aby ograniczyć możliwość rozbieżnych ich interpretacji przez państwa członkowskie, a tym samym zapewnić większą równość pacjentom w Europie oraz równe warunki konkurencji dostawcom. |
| --- | --- |

1.4

EKES zdecydowanie popiera nadanie aktom formy prawnej rozporządzenia, a nie dyrektywy, tak aby ograniczyć możliwość rozbieżnych ich interpretacji przez państwa członkowskie, a tym samym zapewnić większą równość pacjentom w Europie oraz równe warunki konkurencji dostawcom.

| 1.5 | Oprócz bezpieczeństwa, istotną korzyścią dla pacjentów jest także szybki dostęp do najnowocześniejszych technologii medycznych. Znaczne opóźnienia w dostępności nowych wyrobów wyrządziłyby szkodę pacjentom, gdyż ograniczyłyby możliwości wyboru metody leczenia (służącego być może podtrzymaniu życia), a co najmniej utrudniły zmniejszenie niesprawności i poprawę jakości życia. |
| --- | --- |

1.5

Oprócz bezpieczeństwa, istotną korzyścią dla pacjentów jest także szybki dostęp do najnowocześniejszych technologii medycznych. Znaczne opóźnienia w dostępności nowych wyrobów wyrządziłyby szkodę pacjentom, gdyż ograniczyłyby możliwości wyboru metody leczenia (służącego być może podtrzymaniu życia), a co najmniej utrudniły zmniejszenie niesprawności i poprawę jakości życia.

| 1.6 | EKES podkreśla, że sektory wyrobów medycznych i wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro – których charakterystycznymi cechami są wysokie zdolności innowacyjne oraz miejsca pracy wymagające wysokich kwalifikacji – stanowią istotną część europejskiej gospodarki i mogą znacząco przyczynić się do wdrażania strategii „Europa 2020” i jej inicjatyw przewodnich. Dlatego fundamentalne znaczenie ma tu właściwe prawodawstwo – nie tylko dla zapewnienia jak najwyższego poziomu ochrony zdrowia, ale także dla stworzenia innowacyjnego i konkurencyjnego otoczenia biznesowego w sektorze, w którym 80% producentów to przedsiębiorstwa małe i średnie oraz mikroprzedsiębiorstwa. |
| --- | --- |

1.6

EKES podkreśla, że sektory wyrobów medycznych i wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro – których charakterystycznymi cechami są wysokie zdolności innowacyjne oraz miejsca pracy wymagające wysokich kwalifikacji – stanowią istotną część europejskiej gospodarki i mogą znacząco przyczynić się do wdrażania strategii „Europa 2020” i jej inicjatyw przewodnich. Dlatego fundamentalne znaczenie ma tu właściwe prawodawstwo – nie tylko dla zapewnienia jak najwyższego poziomu ochrony zdrowia, ale także dla stworzenia innowacyjnego i konkurencyjnego otoczenia biznesowego w sektorze, w którym 80% producentów to przedsiębiorstwa małe i średnie oraz mikroprzedsiębiorstwa.

| 1.7 | EKES popiera wysokie normy dotyczące procedur zatwierdzania przed wprowadzeniem do obrotu wyrobów medycznych wysokiego ryzyka i wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro wysokiego ryzyka, które to procedury przewidują obowiązek wykazania bezpieczeństwa i skuteczności wyrobu za pomocą wyników adekwatnych badań klinicznych. Komitet wyraża jednak obawę przed wprowadzeniem w Europie scentralizowanego systemu wydawania zezwoleń przed wprowadzeniem do obrotu, gdyż skutkowałoby to dalszym wydłużeniem terminów wydawania zezwoleń, przez co pozbawiłoby pacjentów szybkiego dostępu do najnowocześniejszych technologii medycznych i znacząco zwiększyło koszty ponoszone przez MŚP, zagrażając tym samym ich zdolności innowacyjnej. |
| --- | --- |

1.7

EKES popiera wysokie normy dotyczące procedur zatwierdzania przed wprowadzeniem do obrotu wyrobów medycznych wysokiego ryzyka i wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro wysokiego ryzyka, które to procedury przewidują obowiązek wykazania bezpieczeństwa i skuteczności wyrobu za pomocą wyników adekwatnych badań klinicznych. Komitet wyraża jednak obawę przed wprowadzeniem w Europie scentralizowanego systemu wydawania zezwoleń przed wprowadzeniem do obrotu, gdyż skutkowałoby to dalszym wydłużeniem terminów wydawania zezwoleń, przez co pozbawiłoby pacjentów szybkiego dostępu do najnowocześniejszych technologii medycznych i znacząco zwiększyło koszty ponoszone przez MŚP, zagrażając tym samym ich zdolności innowacyjnej.

| 1.8 | Wszelkie ewentualne zaostrzenie wymogów dotyczących wydawania zezwoleń dla wyrobów medycznych i wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro musi odbywać się w sposób przejrzysty i przewidywalny, tak by dalej nie zagroziło efektywności procesu regulacyjnego i nie ograniczyło przyszłych innowacji. |
| --- | --- |

1.8

Wszelkie ewentualne zaostrzenie wymogów dotyczących wydawania zezwoleń dla wyrobów medycznych i wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro musi odbywać się w sposób przejrzysty i przewidywalny, tak by dalej nie zagroziło efektywności procesu regulacyjnego i nie ograniczyło przyszłych innowacji.

| 1.9 | EKES przyjmuje z zadowoleniem wprowadzenie niepowtarzalnych kodów identyfikacyjnych wyrobów. Kod taki będzie przypisany do każdego wyrobu i umożliwi jego szybszą identyfikację i lepszą identyfikowalność. EKES przyjąłby także z zadowoleniem wprowadzenie w pełni funkcjonalnego centralnego narzędzia rejestracyjnego (Eudamed), dzięki któremu wyeliminowano by wielokrotną rejestrację i znacząco zmniejszono koszty ponoszone przez MŚP. |
| --- | --- |

1.9

EKES przyjmuje z zadowoleniem wprowadzenie niepowtarzalnych kodów identyfikacyjnych wyrobów. Kod taki będzie przypisany do każdego wyrobu i umożliwi jego szybszą identyfikację i lepszą identyfikowalność. EKES przyjąłby także z zadowoleniem wprowadzenie w pełni funkcjonalnego centralnego narzędzia rejestracyjnego (Eudamed), dzięki któremu wyeliminowano by wielokrotną rejestrację i znacząco zmniejszono koszty ponoszone przez MŚP.

| 1.10 | EKES popiera wzmocnienie pozycji pacjenta. Aby zapewnić odpowiednie zabezpieczenie w wypadku doznania szkody, strona poszkodowana musi mieć prawo do wniesienia bezpośredniej skargi i uzyskania pełnego odszkodowania. W sytuacji, gdy pacjent musi udowodnić szkodę doznaną wskutek wadliwego urządzenia medycznego, producent powinien udostępnić pacjentowi (lub płatnikowi pokrywającemu koszty leczenia) wszelką potrzebną dokumentację i informację dotyczącą bezpieczeństwa i skuteczności danego wyrobu. Ponadto EKES wzywa Komisję do zapewnienia, poprzez odpowiednie mechanizmy, wypłaty odszkodowań, która nie będzie prowadziła do znacznego zwiększenia kosztów wyrobów medycznych. |
| --- | --- |

1.10

EKES popiera wzmocnienie pozycji pacjenta. Aby zapewnić odpowiednie zabezpieczenie w wypadku doznania szkody, strona poszkodowana musi mieć prawo do wniesienia bezpośredniej skargi i uzyskania pełnego odszkodowania. W sytuacji, gdy pacjent musi udowodnić szkodę doznaną wskutek wadliwego urządzenia medycznego, producent powinien udostępnić pacjentowi (lub płatnikowi pokrywającemu koszty leczenia) wszelką potrzebną dokumentację i informację dotyczącą bezpieczeństwa i skuteczności danego wyrobu. Ponadto EKES wzywa Komisję do zapewnienia, poprzez odpowiednie mechanizmy, wypłaty odszkodowań, która nie będzie prowadziła do znacznego zwiększenia kosztów wyrobów medycznych.

| 1.11 | EKES zauważa raczej słabe włączenie społeczeństwa obywatelskiego w proponowane ramy regulacyjne. Status obserwatora, jaki ma mieć społeczeństwo obywatelskie w ramach tymczasowych podgrup tworzonych przez nowo powołaną Grupę Koordynacyjną ds. Wyrobów Medycznych (MDCG), jest niewystarczający. EKES proponuje utworzenie „komitetu doradczego” złożonego z przedstawicieli właściwych zainteresowanych podmiotów zorganizowanych na szczeblu europejskim. Komitet taki działałby równolegle z Grupą Koordynacyjną ds. Wyrobów Medycznych (MDCG) i doradzał Komisji i państwom członkowskim w sprawach dotyczących różnych aspektów technologii medycznych i wdrażania ustawodawstwa. |
| --- | --- |

1.11

EKES zauważa raczej słabe włączenie społeczeństwa obywatelskiego w proponowane ramy regulacyjne. Status obserwatora, jaki ma mieć społeczeństwo obywatelskie w ramach tymczasowych podgrup tworzonych przez nowo powołaną Grupę Koordynacyjną ds. Wyrobów Medycznych (MDCG), jest niewystarczający. EKES proponuje utworzenie „komitetu doradczego” złożonego z przedstawicieli właściwych zainteresowanych podmiotów zorganizowanych na szczeblu europejskim. Komitet taki działałby równolegle z Grupą Koordynacyjną ds. Wyrobów Medycznych (MDCG) i doradzał Komisji i państwom członkowskim w sprawach dotyczących różnych aspektów technologii medycznych i wdrażania ustawodawstwa.

| 1.12 | EKES ponownie podkreśla potrzebę dodania do zaproponowanych rozporządzeń stosownych przepisów dotyczących kształcenia i szkolenia pracowników służby zdrowia, zgodnie z zaleceniami przedstawionymi w konkluzjach Rady UE w sprawie innowacji w sektorze wyrobów medycznych (4). |
| --- | --- |

1.12

EKES ponownie podkreśla potrzebę dodania do zaproponowanych rozporządzeń stosownych przepisów dotyczących kształcenia i szkolenia pracowników służby zdrowia, zgodnie z zaleceniami przedstawionymi w konkluzjach Rady UE w sprawie innowacji w sektorze wyrobów medycznych (4).

| 1.13 | Odpowiednie powiązania z innymi aktami prawnymi i organami. EKES podkreśla potrzebę zadbania o to, by nowe zasady dotyczące badań skuteczności klinicznej wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro (do diagnostyki w terapii celowanej) dobrze współdziałały z zasadami, które zostaną określone w dyskutowanych obecnie nowych ramach dotyczących badań klinicznych produktów leczniczych – tak jak postulował to w przyjętej niedawno opinii (5). |
| --- | --- |

1.13

Odpowiednie powiązania z innymi aktami prawnymi i organami. EKES podkreśla potrzebę zadbania o to, by nowe zasady dotyczące badań skuteczności klinicznej wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro (do diagnostyki w terapii celowanej) dobrze współdziałały z zasadami, które zostaną określone w dyskutowanych obecnie nowych ramach dotyczących badań klinicznych produktów leczniczych – tak jak postulował to w przyjętej niedawno opinii (5).

| 1.14 | Badania wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro prowadzone w zakładzie. EKES zaleca, by zasada przeprowadzania oceny ryzyka i korzyści wyrobu medycznego miała zastosowanie do wszystkich wyrobów niezależnie od tego, czy znajdują one zastosowanie komercyjne czy są opracowywane i wykorzystywane wyłącznie wewnątrz instytucji (badania prowadzone w zakładzie). |
| --- | --- |

1.14

Badania wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro prowadzone w zakładzie. EKES zaleca, by zasada przeprowadzania oceny ryzyka i korzyści wyrobu medycznego miała zastosowanie do wszystkich wyrobów niezależnie od tego, czy znajdują one zastosowanie komercyjne czy są opracowywane i wykorzystywane wyłącznie wewnątrz instytucji (badania prowadzone w zakładzie).

| 1.15 | Trzy lata po wejściu rozporządzeń w życie powinno się poddać ich funkcjonowanie formalnemu przeglądowi, przeprowadzonemu wspólnie przez organy oraz podmioty społeczeństwa obywatelskiego, z myślą o zapewnieniu realizacji celów tych rozporządzeń. |
| --- | --- |

1.15

Trzy lata po wejściu rozporządzeń w życie powinno się poddać ich funkcjonowanie formalnemu przeglądowi, przeprowadzonemu wspólnie przez organy oraz podmioty społeczeństwa obywatelskiego, z myślą o zapewnieniu realizacji celów tych rozporządzeń.

2.   Wprowadzenie i kontekst

| 2.1 | Wyroby medyczne i wyroby medyczne do diagnostyki in vitro odgrywają kluczową rolę w profilaktyce, diagnozowaniu i leczeniu chorób. Mają one zasadnicze znaczenie dla naszego zdrowia oraz dla jakości życia osób borykających się z niesprawnością. |
| --- | --- |

2.1

Wyroby medyczne i wyroby medyczne do diagnostyki in vitro odgrywają kluczową rolę w profilaktyce, diagnozowaniu i leczeniu chorób. Mają one zasadnicze znaczenie dla naszego zdrowia oraz dla jakości życia osób borykających się z niesprawnością.

| 2.2 | Sektory wyrobów medycznych i wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro stanowią istotną i innowacyjną część europejskiej gospodarki. Generują one roczną sprzedaż w wysokości ok. 95 mld EUR (85 mld EUR w przypadku wyrobów medycznych i 10 mld EUR w przypadku wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro) i znacząco inwestują w badania i rozwój (7,5 mld EUR rocznie). Zatrudniają ponad 500 tys. osób (w większości pracowników wysoko wykwalifikowanych) w około 25 tys. przedsiębiorstw, z których ponad 80 % to przedsiębiorstwa małe i średnie oraz mikroprzedsiębiorstwa. |
| --- | --- |

2.2

Sektory wyrobów medycznych i wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro stanowią istotną i innowacyjną część europejskiej gospodarki. Generują one roczną sprzedaż w wysokości ok. 95 mld EUR (85 mld EUR w przypadku wyrobów medycznych i 10 mld EUR w przypadku wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro) i znacząco inwestują w badania i rozwój (7,5 mld EUR rocznie). Zatrudniają ponad 500 tys. osób (w większości pracowników wysoko wykwalifikowanych) w około 25 tys. przedsiębiorstw, z których ponad 80 % to przedsiębiorstwa małe i średnie oraz mikroprzedsiębiorstwa.

| 2.3 | Szybko zachodzące zmiany demograficzne i społeczne, ogromny postęp w nauce, a także niedawny skandal związany z wadliwymi silikonowymi implantami piersi (6) oraz problemy z implantami biodrowymi typu metal-metal i niektórymi innymi wyrobami (7), zrodziły i przyspieszyły potrzebę przeglądu obecnych ram regulacyjnych. |
| --- | --- |

2.3

Szybko zachodzące zmiany demograficzne i społeczne, ogromny postęp w nauce, a także niedawny skandal związany z wadliwymi silikonowymi implantami piersi (6) oraz problemy z implantami biodrowymi typu metal-metal i niektórymi innymi wyrobami (7), zrodziły i przyspieszyły potrzebę przeglądu obecnych ram regulacyjnych.

| 2.4 | Wśród wyrobów medycznych wysokiego ryzyka duże znaczenie przypada implantom: np. na całym świecie sprzedano ok. 400 tys. silikonowych implantów piersi PIP. Wielu kobietom w Wielkiej Brytanii (40 tys.), Francji (30 tys.), Hiszpanii (10 tys.), Niemczech (7,5 tys.) i Portugalii (2 tys.) wszczepiono silikonowe implanty piersi firmy PIP, dla których wskaźnik pękania w ciągu 10 lat użytkowania wynosi 10–15 % (8). W samych tylko Niemczech w 2010 r. wszczepiono ok. 390 tys. endoprotez biodra i kolana; w prawie 37 tys. przypadków operacje związane były z koniecznością wymiany sztucznego stawu (9). |
| --- | --- |

2.4

Wśród wyrobów medycznych wysokiego ryzyka duże znaczenie przypada implantom: np. na całym świecie sprzedano ok. 400 tys. silikonowych implantów piersi PIP. Wielu kobietom w Wielkiej Brytanii (40 tys.), Francji (30 tys.), Hiszpanii (10 tys.), Niemczech (7,5 tys.) i Portugalii (2 tys.) wszczepiono silikonowe implanty piersi firmy PIP, dla których wskaźnik pękania w ciągu 10 lat użytkowania wynosi 10–15 % (8). W samych tylko Niemczech w 2010 r. wszczepiono ok. 390 tys. endoprotez biodra i kolana; w prawie 37 tys. przypadków operacje związane były z koniecznością wymiany sztucznego stawu (9).

| 2.5 | Podsumowanie głównych niedociągnięć obecnego systemu dostrzeganych przez EKES:






  — | państwa UE w różny sposób interpretują i stosują przepisy, co tworzy nierówności dla obywateli UE i bariery dla jednolitego rynku; |
| --- | --- | --- |

2.5

Podsumowanie głównych niedociągnięć obecnego systemu dostrzeganych przez EKES:

—

państwa UE w różny sposób interpretują i stosują przepisy, co tworzy nierówności dla obywateli UE i bariery dla jednolitego rynku;

| — | nie zawsze możliwe jest prześledzenie drogi wyrobów medycznych wstecz, aż do dostawcy; |
| --- | --- |

—

nie zawsze możliwe jest prześledzenie drogi wyrobów medycznych wstecz, aż do dostawcy;

| — | pacjenci i pracownicy służby zdrowia nie mają dostępu do istotnych informacji dotyczących badań i dowodów klinicznych; |
| --- | --- |

—

pacjenci i pracownicy służby zdrowia nie mają dostępu do istotnych informacji dotyczących badań i dowodów klinicznych;

| — | brakuje koordynacji między organami krajowymi i z Komisją; |
| --- | --- |

—

brakuje koordynacji między organami krajowymi i z Komisją;

| — | w odniesieniu do niektórych wyrobów istnieją luki w prawie (10). |
| --- | --- |

—

w odniesieniu do niektórych wyrobów istnieją luki w prawie (10).

3.   Streszczenie nowego pakietu zmienionych ram regulacyjnych dotyczących wyrobów medycznych i wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro

| 3.1 | W skład pakietu wchodzi komunikat (11), wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie wyrobów medycznych (12) (zastępujący dyrektywę 90/385/EWG dotyczącą wyrobów medycznych aktywnego osadzania i dyrektywę 93/42/EWG dotyczącą wyrobów medycznych) oraz wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro
   (13) (zastępujący dyrektywę 98/79/WE w sprawie wyrobów medycznych używanych do diagnozy in vitro). |
| --- | --- |

3.1

W skład pakietu wchodzi komunikat (11), wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie wyrobów medycznych (12) (zastępujący dyrektywę 90/385/EWG dotyczącą wyrobów medycznych aktywnego osadzania i dyrektywę 93/42/EWG dotyczącą wyrobów medycznych) oraz wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro
   (13) (zastępujący dyrektywę 98/79/WE w sprawie wyrobów medycznych używanych do diagnozy in vitro).

| 3.2 | Główne nowe elementy w zaproponowanych rozporządzeniach to:






  — | rozszerzenie i uściślenie zakresu prawodawstwa; zostaje on rozszerzony tak, aby objąć implanty do celów estetycznych i testy genetyczne oraz oprogramowanie medyczne; |
| --- | --- | --- |

3.2

Główne nowe elementy w zaproponowanych rozporządzeniach to:

—

rozszerzenie i uściślenie zakresu prawodawstwa; zostaje on rozszerzony tak, aby objąć implanty do celów estetycznych i testy genetyczne oraz oprogramowanie medyczne;

| — | wzmocnienie nadzoru nad (notyfikowanymi) jednostkami przeprowadzającymi ocenę przez organy krajowe, aby zagwarantować skuteczną ocenę wyrobów przed ich wprowadzeniem do obrotu; |
| --- | --- |

—

wzmocnienie nadzoru nad (notyfikowanymi) jednostkami przeprowadzającymi ocenę przez organy krajowe, aby zagwarantować skuteczną ocenę wyrobów przed ich wprowadzeniem do obrotu;

| — | doprecyzowanie praw i odpowiedzialności producentów, importerów i dystrybutorów; |
| --- | --- |

—

doprecyzowanie praw i odpowiedzialności producentów, importerów i dystrybutorów;

| — | rozszerzenie europejskiej bazy danych wyrobów medycznych oraz wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro (Eudamed), dostępnej dla pracowników służby zdrowia, pacjentów i częściowo dla opinii publicznej; |
| --- | --- |

—

rozszerzenie europejskiej bazy danych wyrobów medycznych oraz wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro (Eudamed), dostępnej dla pracowników służby zdrowia, pacjentów i częściowo dla opinii publicznej;

| — | poprawa identyfikowalności wyrobów w łańcuchu dostaw, m.in. wprowadzenie systemu niepowtarzalnych kodów identyfikacyjnych wyrobów, co umożliwi podjęcie szybkich i skutecznych kroków w razie problemów w zakresie bezpieczeństwa; |
| --- | --- |

—

poprawa identyfikowalności wyrobów w łańcuchu dostaw, m.in. wprowadzenie systemu niepowtarzalnych kodów identyfikacyjnych wyrobów, co umożliwi podjęcie szybkich i skutecznych kroków w razie problemów w zakresie bezpieczeństwa;

| — | wzmocnienie przepisów w zakresie dowodów klinicznych i oceny klinicznej przez cały okres istnienia wyrobów; |
| --- | --- |

—

wzmocnienie przepisów w zakresie dowodów klinicznych i oceny klinicznej przez cały okres istnienia wyrobów;

| — | wzmocnienie przepisów w zakresie nadzoru i obserwacji rynku; |
| --- | --- |

—

wzmocnienie przepisów w zakresie nadzoru i obserwacji rynku;

| — | poprawa koordynacji między organami krajowymi, przy wsparciu naukowym Komisji, aby zapewnić jednolite wdrożenie ustawodawstwa; |
| --- | --- |

—

poprawa koordynacji między organami krajowymi, przy wsparciu naukowym Komisji, aby zapewnić jednolite wdrożenie ustawodawstwa;

| — | zadbanie o spójność z międzynarodowymi wytycznymi w celu lepszego dostosowania do globalnego rynku wyrobów medycznych. |
| --- | --- |

—

zadbanie o spójność z międzynarodowymi wytycznymi w celu lepszego dostosowania do globalnego rynku wyrobów medycznych.

| 3.3 | Sektory wyrobów medycznych i wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro – których charakterystycznymi cechami są wysoki stopień innowacyjności i potencjał tworzenia miejsc pracy wymagających wysokich kwalifikacji – mogą znacząco przyczynić się do realizacji celów strategii „Europa 2020”. Oba te sektory zajmują centralne miejsce w kilku inicjatywach przewodnich, w szczególności w inicjatywach „Europejska agenda cyfrowa” (14) i „Unia innowacji” (15). |
| --- | --- |

3.3

Sektory wyrobów medycznych i wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro – których charakterystycznymi cechami są wysoki stopień innowacyjności i potencjał tworzenia miejsc pracy wymagających wysokich kwalifikacji – mogą znacząco przyczynić się do realizacji celów strategii „Europa 2020”. Oba te sektory zajmują centralne miejsce w kilku inicjatywach przewodnich, w szczególności w inicjatywach „Europejska agenda cyfrowa” (14) i „Unia innowacji” (15).

4.   Uwagi ogólne

| 4.1 | EKES zdecydowanie popiera nadanie aktom formy prawnej rozporządzenia, które jest stosowane bezpośrednio, co eliminuje możliwość rozbieżnych transpozycji i interpretacji przez poszczególne państwa członkowskie. Jest to dobry sposób, by zapewnić większą równość pacjentom w całej UE oraz równe warunki konkurencji dostawcom. |
| --- | --- |

4.1

EKES zdecydowanie popiera nadanie aktom formy prawnej rozporządzenia, które jest stosowane bezpośrednio, co eliminuje możliwość rozbieżnych transpozycji i interpretacji przez poszczególne państwa członkowskie. Jest to dobry sposób, by zapewnić większą równość pacjentom w całej UE oraz równe warunki konkurencji dostawcom.

4.2   System zatwierdzania i procedury oceny

| 4.2.1 | Wyroby medyczne wysokiego ryzyka (klasy III i przeznaczone do implantacji) i wyroby medyczne do diagnostyki in vitro wysokiego ryzyka muszą przed wprowadzeniem do obrotu przejść odpowiednią, wysokiej jakości i jednolitą dla całej UE procedurę zatwierdzenia, w ramach której należy udowodnić ich bezpieczeństwo, skuteczność i pozytywny stosunek korzyści do ryzyka za pomocą wyników wysokiej jakości badań klinicznych. Wszystkie wyniki te powinny być przechowywane w publicznie dostępnej bazie danych. W wypadku obecnych już na rynku wyrobów medycznych wysokiego ryzyka i wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro wysokiego ryzyka należy zapewnić zgodność z art. 45 wniosku dotyczącego rozporządzenia w celu wykazania bezpieczeństwa i skuteczności wyrobu. |
| --- | --- |

4.2.1

Wyroby medyczne wysokiego ryzyka (klasy III i przeznaczone do implantacji) i wyroby medyczne do diagnostyki in vitro wysokiego ryzyka muszą przed wprowadzeniem do obrotu przejść odpowiednią, wysokiej jakości i jednolitą dla całej UE procedurę zatwierdzenia, w ramach której należy udowodnić ich bezpieczeństwo, skuteczność i pozytywny stosunek korzyści do ryzyka za pomocą wyników wysokiej jakości badań klinicznych. Wszystkie wyniki te powinny być przechowywane w publicznie dostępnej bazie danych. W wypadku obecnych już na rynku wyrobów medycznych wysokiego ryzyka i wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro wysokiego ryzyka należy zapewnić zgodność z art. 45 wniosku dotyczącego rozporządzenia w celu wykazania bezpieczeństwa i skuteczności wyrobu.

| 4.2.2 | W tym kontekście EKES popiera wzmocnienie obecnych ram regulacyjnych dotyczących wyrobów medycznych wysokiego ryzyka w oparciu o koncepcję oceny zgodności i zdecentralizowanych organów regulacyjnych, tak jak przewidziano to w zaproponowanym rozporządzeniu. Komitet popiera zaostrzenie wymogów koniecznych do uzyskania certyfikatu zgodności dotyczących dokumentacji i innych warunków, takich jak dane przedkliniczne i kliniczne, oceny i badania kliniczne, analiza ryzyka i korzyści itp (16). Może to znacząco podnieść obowiązujące w UE normy w zakresie zatwierdzania, nie spowolniając zbytnio dostępu do nowych produktów. |
| --- | --- |

4.2.2

W tym kontekście EKES popiera wzmocnienie obecnych ram regulacyjnych dotyczących wyrobów medycznych wysokiego ryzyka w oparciu o koncepcję oceny zgodności i zdecentralizowanych organów regulacyjnych, tak jak przewidziano to w zaproponowanym rozporządzeniu. Komitet popiera zaostrzenie wymogów koniecznych do uzyskania certyfikatu zgodności dotyczących dokumentacji i innych warunków, takich jak dane przedkliniczne i kliniczne, oceny i badania kliniczne, analiza ryzyka i korzyści itp (16). Może to znacząco podnieść obowiązujące w UE normy w zakresie zatwierdzania, nie spowolniając zbytnio dostępu do nowych produktów.

| 4.2.3 | EKES zdecydowanie popiera rygorystyczne i wysokiej jakości procedury zatwierdzania przed wprowadzeniem do obrotu, wyraża jednak obawę przed wprowadzeniem w Europie scentralizowanego systemu wydawania zezwoleń przed wprowadzeniem do obrotu, takiego, jaki stosowany jest w USA. System taki doprowadziłby do wydłużenia terminów wydawania zezwoleń. Dla pacjentów oznaczałoby to opóźnienie dostępu do najnowocześniejszych ratujących życie technologii medycznych. Z drugiej strony scentralizowany system wydawania zezwoleń przed wprowadzeniem do obrotu miałby niekorzystne skutki dla większości europejskich MŚP w sektorze wyrobów medycznych, gdyż powodowałby znaczny wzrost ponoszonych przez nie kosztów i poważne zagrożenie dla ich zdolności innowacyjnych. Miałyby one trudności z finansowaniem długotrwałych procedur zatwierdzania i utrzymaniem działalności w trakcie ich trwania. |
| --- | --- |

4.2.3

EKES zdecydowanie popiera rygorystyczne i wysokiej jakości procedury zatwierdzania przed wprowadzeniem do obrotu, wyraża jednak obawę przed wprowadzeniem w Europie scentralizowanego systemu wydawania zezwoleń przed wprowadzeniem do obrotu, takiego, jaki stosowany jest w USA. System taki doprowadziłby do wydłużenia terminów wydawania zezwoleń. Dla pacjentów oznaczałoby to opóźnienie dostępu do najnowocześniejszych ratujących życie technologii medycznych. Z drugiej strony scentralizowany system wydawania zezwoleń przed wprowadzeniem do obrotu miałby niekorzystne skutki dla większości europejskich MŚP w sektorze wyrobów medycznych, gdyż powodowałby znaczny wzrost ponoszonych przez nie kosztów i poważne zagrożenie dla ich zdolności innowacyjnych. Miałyby one trudności z finansowaniem długotrwałych procedur zatwierdzania i utrzymaniem działalności w trakcie ich trwania.

| 4.2.4 | Nowo zaproponowany mechanizm kontroli (art. 44/art. 42): EKES zauważa, że Grupa Koordynacyjna ds. Wyrobów Medycznych (MDCG) może, zgłaszając uwagi, ingerować w rozpatrywanie wniosków, o których powiadamia jednostka notyfikowana. EKES ma świadomość, jak istotne jest bezpieczeństwo pacjentów. Aby uniknąć dodatkowych i nieprzewidywalnych opóźnień dotykających producentów (a w konsekwencji pacjentów), musi to odbywać się w sposób przejrzysty i przewidywalny, tak by nie zagroziło efektywności procesu regulacyjnego i nie ograniczyło przyszłych innowacji. |
| --- | --- |

4.2.4

Nowo zaproponowany mechanizm kontroli (art. 44/art. 42): EKES zauważa, że Grupa Koordynacyjna ds. Wyrobów Medycznych (MDCG) może, zgłaszając uwagi, ingerować w rozpatrywanie wniosków, o których powiadamia jednostka notyfikowana. EKES ma świadomość, jak istotne jest bezpieczeństwo pacjentów. Aby uniknąć dodatkowych i nieprzewidywalnych opóźnień dotykających producentów (a w konsekwencji pacjentów), musi to odbywać się w sposób przejrzysty i przewidywalny, tak by nie zagroziło efektywności procesu regulacyjnego i nie ograniczyło przyszłych innowacji.

4.3   Obserwacja i nadzór rynku

| 4.3.1 | EKES przyjmuje z zadowoleniem zaproponowaną poprawę i wzmocnienie systemu obserwacji, a szczególnie ustanowienie unijnego portalu, za pośrednictwem którego producenci będą musieli zgłaszać poważne incydenty i działania naprawcze, które podjęli, aby ograniczyć ryzyko ich ponownego wystąpienia (art. 61/art. 59). Automatyczne udostępnianie informacji wszystkim zainteresowanym organom krajowym umożliwi im lepszą koordynację działań. |
| --- | --- |

4.3.1

EKES przyjmuje z zadowoleniem zaproponowaną poprawę i wzmocnienie systemu obserwacji, a szczególnie ustanowienie unijnego portalu, za pośrednictwem którego producenci będą musieli zgłaszać poważne incydenty i działania naprawcze, które podjęli, aby ograniczyć ryzyko ich ponownego wystąpienia (art. 61/art. 59). Automatyczne udostępnianie informacji wszystkim zainteresowanym organom krajowym umożliwi im lepszą koordynację działań.

| 4.3.2 | Aby nadal zapewniać bezpieczeństwo wyrobów medycznych, a w szczególności uwzględnić kwestie długoterminowego bezpieczeństwa związane z implantami, należy wzmocnić zawarte w prawodawstwie przepisy dotyczące bezpieczeństwa po wprowadzeniu do obrotu, w szczególności klinicznych działań następczych po wprowadzeniu do obrotu, obserwacji i nadzoru rynku. |
| --- | --- |

4.3.2

Aby nadal zapewniać bezpieczeństwo wyrobów medycznych, a w szczególności uwzględnić kwestie długoterminowego bezpieczeństwa związane z implantami, należy wzmocnić zawarte w prawodawstwie przepisy dotyczące bezpieczeństwa po wprowadzeniu do obrotu, w szczególności klinicznych działań następczych po wprowadzeniu do obrotu, obserwacji i nadzoru rynku.

4.4   Przejrzystość

| 4.4.1 | Zdaniem EKES-u jedną z najważniejszych kwestii w obu zmienionych wnioskach jest propozycja zwiększenia przejrzystości całego systemu. |
| --- | --- |

4.4.1

Zdaniem EKES-u jedną z najważniejszych kwestii w obu zmienionych wnioskach jest propozycja zwiększenia przejrzystości całego systemu.

| 4.4.2 | W tym kontekście EKES popiera wprowadzenie niepowtarzalnych kodów identyfikacyjnych wyrobów. Kod taki będzie przypisany do każdego wyrobu i umożliwi jego szybszą identyfikację i lepszą identyfikowalność, o co apelowano w rezolucji Parlamentu Europejskiego z 14 czerwca 2012 r. (17). |
| --- | --- |

4.4.2

W tym kontekście EKES popiera wprowadzenie niepowtarzalnych kodów identyfikacyjnych wyrobów. Kod taki będzie przypisany do każdego wyrobu i umożliwi jego szybszą identyfikację i lepszą identyfikowalność, o co apelowano w rezolucji Parlamentu Europejskiego z 14 czerwca 2012 r. (17).

| 4.4.3 | EKES uważa, że wprowadzenie w pełni funkcjonalnej bazy danych Eudamed to bardzo odpowiedni sposób na zwiększenie przejrzystości. Stworzenie takiego centralnego narzędzia rejestracyjnego (Eudamed) pozwoli na wyeliminowanie wielokrotnej rejestracji w poszczególnych państwach członkowskich i przyczyni się do zmniejszenia kosztów administracyjnych ponoszonych przez wnioskodawców nawet o 157 mln EUR. |
| --- | --- |

4.4.3

EKES uważa, że wprowadzenie w pełni funkcjonalnej bazy danych Eudamed to bardzo odpowiedni sposób na zwiększenie przejrzystości. Stworzenie takiego centralnego narzędzia rejestracyjnego (Eudamed) pozwoli na wyeliminowanie wielokrotnej rejestracji w poszczególnych państwach członkowskich i przyczyni się do zmniejszenia kosztów administracyjnych ponoszonych przez wnioskodawców nawet o 157 mln EUR.

4.5   Wzmocnienie pozycji poszkodowanych pacjentów

| 4.5.1 | Obecna dyrektywa 85/374/EWG dotycząca odpowiedzialności za produkty wadliwe ustanawia odpowiedzialność producenta za wyrób medyczny. Jednak to osoba poszkodowana (lub płatnik pokrywający koszty leczenia) musi udowodnić szkodę oraz wadę wyrobu medycznego. Pacjent często nie dysponuje informacjami koniecznymi do udowodnienia takiej wady. Dlatego producent powinien być zobowiązany do udostępnienia osobie poszkodowanej wszelkiej potrzebnej dokumentacji i informacji dotyczącej bezpieczeństwa i skuteczności danego wyrobu. |
| --- | --- |

4.5.1

Obecna dyrektywa 85/374/EWG dotycząca odpowiedzialności za produkty wadliwe ustanawia odpowiedzialność producenta za wyrób medyczny. Jednak to osoba poszkodowana (lub płatnik pokrywający koszty leczenia) musi udowodnić szkodę oraz wadę wyrobu medycznego. Pacjent często nie dysponuje informacjami koniecznymi do udowodnienia takiej wady. Dlatego producent powinien być zobowiązany do udostępnienia osobie poszkodowanej wszelkiej potrzebnej dokumentacji i informacji dotyczącej bezpieczeństwa i skuteczności danego wyrobu.

| 4.5.2 | EKES uznaje także, że należy wprowadzić mechanizm rekompensat dla pacjentów za szkody wyrządzone przez wadliwe wyroby medyczne bądź wyroby medyczne do diagnostyki in vitro. Aby zapewnić odpowiednie zabezpieczenie w wypadku doznania szkody, strona poszkodowana musi mieć prawo do wniesienia bezpośredniej skargi i uzyskania pełnego odszkodowania. Ciężar udowodnienia, czy wadliwy wyrób medyczny spowodował szkodę dla zdrowia, należy przenieść z pacjenta na producenta. Na pacjencie powinien jedynie spoczywać ciężar udowodnienia, że zaistniała obiektywna możliwość wystąpienia szkody w związku z zastosowaniem wyrobu medycznego. W tym kontekście EKES wzywa Komisję do zapewnienia, poprzez odpowiednie mechanizmy, wypłaty odszkodowań, która nie będzie prowadziła do znacznego zwiększenia kosztów wyrobów medycznych. |
| --- | --- |

4.5.2

EKES uznaje także, że należy wprowadzić mechanizm rekompensat dla pacjentów za szkody wyrządzone przez wadliwe wyroby medyczne bądź wyroby medyczne do diagnostyki in vitro. Aby zapewnić odpowiednie zabezpieczenie w wypadku doznania szkody, strona poszkodowana musi mieć prawo do wniesienia bezpośredniej skargi i uzyskania pełnego odszkodowania. Ciężar udowodnienia, czy wadliwy wyrób medyczny spowodował szkodę dla zdrowia, należy przenieść z pacjenta na producenta. Na pacjencie powinien jedynie spoczywać ciężar udowodnienia, że zaistniała obiektywna możliwość wystąpienia szkody w związku z zastosowaniem wyrobu medycznego. W tym kontekście EKES wzywa Komisję do zapewnienia, poprzez odpowiednie mechanizmy, wypłaty odszkodowań, która nie będzie prowadziła do znacznego zwiększenia kosztów wyrobów medycznych.

4.6   Jednostki notyfikowane i właściwe organy

| 4.6.1 | EKES popiera zaostrzenie zasad wyznaczania i monitorowania jednostek notyfikowanych w celu zapewnienia jednolitego, wysokiego poziomu kompetencji w całej Unii. Z zadowoleniem przyjmuje także centralny nadzór nad ich wyznaczaniem przez państwa członkowskie. |
| --- | --- |

4.6.1

EKES popiera zaostrzenie zasad wyznaczania i monitorowania jednostek notyfikowanych w celu zapewnienia jednolitego, wysokiego poziomu kompetencji w całej Unii. Z zadowoleniem przyjmuje także centralny nadzór nad ich wyznaczaniem przez państwa członkowskie.

| 4.6.2 | EKES popiera wszelkie propozycje mające na celu wzmocnienie praw i obowiązków właściwych organów (lepsza koordynacja i sprecyzowanie procedur, inspekcje w zakładach i niezapowiedziane inspekcje) oraz dostawców (wymóg „osoby wykwalifikowanej”). |
| --- | --- |

4.6.2

EKES popiera wszelkie propozycje mające na celu wzmocnienie praw i obowiązków właściwych organów (lepsza koordynacja i sprecyzowanie procedur, inspekcje w zakładach i niezapowiedziane inspekcje) oraz dostawców (wymóg „osoby wykwalifikowanej”).

| 4.6.3 | EKES docenia zamiar ujednolicenia wysokiej jakości norm i kompetencji w odniesieniu do jednostek notyfikowanych w całej Europie, wyraża jednak obawę, że celu tego nie da się osiągnąć, jeżeli liczba jednostek notyfikowanych pozostanie tak wysoka jak obecnie (80). EKES zaleca raczej wysoką jakość niż ilość. |
| --- | --- |

4.6.3

EKES docenia zamiar ujednolicenia wysokiej jakości norm i kompetencji w odniesieniu do jednostek notyfikowanych w całej Europie, wyraża jednak obawę, że celu tego nie da się osiągnąć, jeżeli liczba jednostek notyfikowanych pozostanie tak wysoka jak obecnie (80). EKES zaleca raczej wysoką jakość niż ilość.

4.7   Kształcenie i szkolenie

| 4.7.1 | EKES zauważa, że w konkluzjach Rady UE w sprawie innowacji w sektorze wyrobów medycznych (18) państwa członkowskie wezwały Komisję do poprawy informacji i szkoleń przeznaczonych dla pracowników służby zdrowia oraz pacjentów i ich rodzin i dotyczących właściwego stosowania wyrobów. Wyroby medyczne spełniają swą rolę tylko wtedy, gdy są właściwie stosowane. Ich skuteczność zależy od umiejętności i doświadczenia obsługujących je lekarzy i pracowników laboratoriów. |
| --- | --- |

4.7.1

EKES zauważa, że w konkluzjach Rady UE w sprawie innowacji w sektorze wyrobów medycznych (18) państwa członkowskie wezwały Komisję do poprawy informacji i szkoleń przeznaczonych dla pracowników służby zdrowia oraz pacjentów i ich rodzin i dotyczących właściwego stosowania wyrobów. Wyroby medyczne spełniają swą rolę tylko wtedy, gdy są właściwie stosowane. Ich skuteczność zależy od umiejętności i doświadczenia obsługujących je lekarzy i pracowników laboratoriów.

| 4.7.2 | Dlatego EKES zwraca się do państw członkowskich, by zawarły we wnioskach dotyczących rozporządzeń odpowiednie przepisy dotyczące kształcenia i szkolenia pracowników służby zdrowia. |
| --- | --- |

4.7.2

Dlatego EKES zwraca się do państw członkowskich, by zawarły we wnioskach dotyczących rozporządzeń odpowiednie przepisy dotyczące kształcenia i szkolenia pracowników służby zdrowia.

4.8   Zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego

| 4.8.1 | Zdaniem EKES-u proponowana Grupa Koordynacyjna ds. Wyrobów Medycznych (MDCG) nie zapewnia dostatecznego włączenia wszystkich zainteresowanych stron. Zgodnie z przedłożonymi wnioskami MDCG może tworzyć stałe lub tymczasowe podgrupy, EKES uważa jednak, że nie wystarczy, by organizacje reprezentujące interesy konsumentów, pracowników służby zdrowia i branży wyrobów medycznych na szczeblu UE były zapraszane do udziału w takich podgrupach tylko w charakterze obserwatorów. Należy zapewnić ich aktywne włączenie w roli doradczej. |
| --- | --- |

4.8.1

Zdaniem EKES-u proponowana Grupa Koordynacyjna ds. Wyrobów Medycznych (MDCG) nie zapewnia dostatecznego włączenia wszystkich zainteresowanych stron. Zgodnie z przedłożonymi wnioskami MDCG może tworzyć stałe lub tymczasowe podgrupy, EKES uważa jednak, że nie wystarczy, by organizacje reprezentujące interesy konsumentów, pracowników służby zdrowia i branży wyrobów medycznych na szczeblu UE były zapraszane do udziału w takich podgrupach tylko w charakterze obserwatorów. Należy zapewnić ich aktywne włączenie w roli doradczej.

| 4.8.2 | Doświadczenie pokazuje, że postęp w UE możliwy jest tylko wtedy, gdy różne podmioty podzielają wspólną wizję i podążają we wspólnym kierunku. Korzystny w obecnym systemie jest aktywny „komitet doradczy” stanowiący część Grupy Ekspertów ds. Wyrobów Medycznych (MDEG). Należy go utrzymać i wyraźnie odnieść się do niego w prawodawstwie. W przeciwnym wypadku w decyzjach i w polityce może zabraknąć wczesnego i uzasadnionego wkładu ze strony pacjentów, pracowników służby zdrowia, producentów i innych podmiotów społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

4.8.2

Doświadczenie pokazuje, że postęp w UE możliwy jest tylko wtedy, gdy różne podmioty podzielają wspólną wizję i podążają we wspólnym kierunku. Korzystny w obecnym systemie jest aktywny „komitet doradczy” stanowiący część Grupy Ekspertów ds. Wyrobów Medycznych (MDEG). Należy go utrzymać i wyraźnie odnieść się do niego w prawodawstwie. W przeciwnym wypadku w decyzjach i w polityce może zabraknąć wczesnego i uzasadnionego wkładu ze strony pacjentów, pracowników służby zdrowia, producentów i innych podmiotów społeczeństwa obywatelskiego.

4.9   Klauzula przeglądowa

| 4.9.1 | Konieczny będzie przegląd funkcjonowania rozporządzeń, aby upewnić się, że ich cele są faktycznie realizowane. Na pewnym etapie, nie później niż trzy lata po wejściu rozporządzeń w życie, należy poddać ich funkcjonowanie formalnemu przeglądowi, przeprowadzonemu wspólnie przez właściwe organy oraz podmioty społeczeństwa obywatelskiego, z myślą o zapewnieniu realizacji celów tych rozporządzeń. |
| --- | --- |

4.9.1

Konieczny będzie przegląd funkcjonowania rozporządzeń, aby upewnić się, że ich cele są faktycznie realizowane. Na pewnym etapie, nie później niż trzy lata po wejściu rozporządzeń w życie, należy poddać ich funkcjonowanie formalnemu przeglądowi, przeprowadzonemu wspólnie przez właściwe organy oraz podmioty społeczeństwa obywatelskiego, z myślą o zapewnieniu realizacji celów tych rozporządzeń.

5.   Uwagi szczegółowe dotyczące rozporządzenia w sprawie wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro odnoszące się do diagnostyki w terapii celowanej

| 5.1 | Definicja: EKES wyraża obawę, że definicja diagnostyki w terapii celowanej zaproponowana w art. 2 pkt 6 jest zbyt szeroka i może prowadzić do braku pewności prawa. EKES proponuje następującą definicję: „wyrób do diagnostyki w terapii celowanej oznacza wyrób specjalnie przeznaczony do wyłonienia pacjentów charakteryzujących się uprzednio zdiagnozowanym stanem klinicznym lub predyspozycją, którzy kwalifikują się do terapii określonym produktem leczniczym” (zamiast: „kwalifikują się do uczestnictwa w terapii celowanej”). |
| --- | --- |

5.1

Definicja: EKES wyraża obawę, że definicja diagnostyki w terapii celowanej zaproponowana w art. 2 pkt 6 jest zbyt szeroka i może prowadzić do braku pewności prawa. EKES proponuje następującą definicję: „wyrób do diagnostyki w terapii celowanej oznacza wyrób specjalnie przeznaczony do wyłonienia pacjentów charakteryzujących się uprzednio zdiagnozowanym stanem klinicznym lub predyspozycją, którzy kwalifikują się do terapii określonym produktem leczniczym” (zamiast: „kwalifikują się do uczestnictwa w terapii celowanej”).

| 5.2 | Dowody kliniczne: Rozporządzenie w sprawie wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro zawiera kompleksowe przepisy dotyczące badań skuteczności klinicznej tych wyrobów oraz wprowadza możliwość, by „sponsorzy” interwencyjnych badań skuteczności klinicznej prowadzonych w więcej niż jednym państwie członkowskim mogli przedłożyć jeden wniosek za pośrednictwem systemu elektronicznego, który zostanie ustanowiony przez Komisję. |
| --- | --- |

5.2

Dowody kliniczne: Rozporządzenie w sprawie wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro zawiera kompleksowe przepisy dotyczące badań skuteczności klinicznej tych wyrobów oraz wprowadza możliwość, by „sponsorzy” interwencyjnych badań skuteczności klinicznej prowadzonych w więcej niż jednym państwie członkowskim mogli przedłożyć jeden wniosek za pośrednictwem systemu elektronicznego, który zostanie ustanowiony przez Komisję.

| 5.2.1 | W proponowanym rozporządzeniu należy jednak zadbać o to, by nowe zasady dotyczące badań skuteczności klinicznej dobrze współdziałały z zasadami, które zostaną określone w dyskutowanych obecnie nowych ramach dotyczących badań klinicznych produktów leczniczych, tak jak postulowano to we wcześniejszej opinii EKES-u (19). EKES uważa, że bazy danych służące rejestracji badań powinny być interoperacyjne. |
| --- | --- |

5.2.1

W proponowanym rozporządzeniu należy jednak zadbać o to, by nowe zasady dotyczące badań skuteczności klinicznej dobrze współdziałały z zasadami, które zostaną określone w dyskutowanych obecnie nowych ramach dotyczących badań klinicznych produktów leczniczych, tak jak postulowano to we wcześniejszej opinii EKES-u (19). EKES uważa, że bazy danych służące rejestracji badań powinny być interoperacyjne.

| 5.3 | Badania prowadzone w zakładzie: Zgodnie z wnioskiem dotyczącym rozporządzenia w sprawie wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro badania wysokiego ryzyka (klasy D) prowadzone w zakładzie podlegają tym samym wymogom co komercyjne badania klasy D. Rozporządzenie to nie ma jednak w pełni zastosowania do badań prowadzonych w zakładzie zakwalifikowanych do innych klas (także klasy C i wyrobów do diagnostyki w terapii celowanej). EKES zaleca, by zasada przeprowadzania oceny zagrożeń i korzyści wyrobu stosowanego w ochronie zdrowia miała zastosowanie do wszystkich wyrobów, niezależnie od tego, czy znajdują one zastosowanie komercyjne czy są opracowywane i wykorzystywane wyłącznie wewnątrz instytucji (badania prowadzone w zakładzie). |
| --- | --- |

5.3

Badania prowadzone w zakładzie: Zgodnie z wnioskiem dotyczącym rozporządzenia w sprawie wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro badania wysokiego ryzyka (klasy D) prowadzone w zakładzie podlegają tym samym wymogom co komercyjne badania klasy D. Rozporządzenie to nie ma jednak w pełni zastosowania do badań prowadzonych w zakładzie zakwalifikowanych do innych klas (także klasy C i wyrobów do diagnostyki w terapii celowanej). EKES zaleca, by zasada przeprowadzania oceny zagrożeń i korzyści wyrobu stosowanego w ochronie zdrowia miała zastosowanie do wszystkich wyrobów, niezależnie od tego, czy znajdują one zastosowanie komercyjne czy są opracowywane i wykorzystywane wyłącznie wewnątrz instytucji (badania prowadzone w zakładzie).

Bruksela, 14 lutego 2013 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Staffan NILSSON

---

(1)  Wyroby medyczne obejmują takie produkty, jak plastry opatrunkowe, soczewki kontaktowe, aparaty słuchowe, wypełnienia dentystyczne, protezy stawu biodrowego, zaawansowane technicznie urządzenia, takie jak aparatura rentgenowska, rozruszniki serca itp.

1

(2)  Wyroby medyczne do diagnostyki in vitro obejmują takie produkty, jak wyroby stosowane do zapewnienia bezpieczeństwa badań krwi, wykrywania chorób zakaźnych (np. wirusa HIV), monitorowania chorób (np. cukrzycy) i wykonywania wszelkiego rodzaju badań chemicznych krwi.

2

in vitro

(3)  Rezolucja z dnia 14 czerwca 2012 r. (2012/2621(RSP)); P7_TA-PROV(2012)0262.

3

(4)  Dz.U. C 202 z 8.7.2011, s. 7.

4

(5)  Opinia EKES-u w sprawie badań klinicznych produktów leczniczych stosowanych u ludzi, Dz.U. C 44 z 15.2.2013.

5

(6)  Francuska firma Poly Implant Prothèse (PIP) złamała przepisy, stosując w niektórych swych wyrobach przeznaczonych do implantacji niezatwierdzony silikon przemysłowy.

6

(7)  http://www.aok-bv.de/presse/medienservice/politik/index_06262.html

7

(8)  Rezolucja PE z 14 czerwca 2012 r. (2012/2621(RSP)); P7_TA-PROV(2012)0262.

8

(9)  Komunikat niemieckiej kasy chorych AOK z 12 stycznia 2012 r.

9

(10)  Wyroby wyprodukowane z wykorzystaniem tkanek lub komórek pochodzenia ludzkiego niezdolnych do życia, testy genetyczne, implanty do celów estetycznych itp.

10

(11)  COM(2012) 540 final.

11

(12)  COM(2012) 542 final.

12

(13)  COM(2012) 541 final.

13

(14)  COM(2010) 245 final/2 i Dz.U. C 54 z 19.2.2011, s. 58.

14

(15)  COM(2010) 546 final i Dz.U. C 132 z 3.5.2011, s. 39.

15

(16)  Zob. załączniki II, III, V, IX, XII i XIV, w których określono wymogi konieczne do otrzymania certyfikatu zgodności UE.

16

(17)  Zob. przypis 3.

17

(18)  Zob. przypis 4.

18

(19)  Opinia EKES-u w sprawie badań klinicznych produktów leczniczych stosowanych u ludzi, Dz.U. C 44 z 15.2.2013.

19

---

| 9.5.2013 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 133/58 |
| --- | --- | --- | --- |

9.5.2013

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 133/58

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich dotyczących udostępniania urządzeń radiowych

COM(2012) 584 final – 2012/0283 (COD)

2013/C 133/11

Sprawozdawca: Bernardo HERNÁNDEZ BATALLER

Parlament Europejski, w dniu 25 października 2012 r., oraz Rada, w dniu 5 listopada 2012 r., postanowiły, zgodnie z art. 26 i 114 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich dotyczących udostępniania urządzeń radiowych

COM(2012) 584 final – 2012/0283 (COD).

Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 5 lutego 2013 r.

Na 487. sesji plenarnej w dniach 13–14 lutego 2013 r. (posiedzenie z 13 lutego) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 74 głosami – 1 osoba wstrzymała się od głosu – przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | EKES popiera wniosek Komisji, ponieważ upraszcza on przepisy, a ponadto, zwiększając spójność unijnego prawa, czyni jaśniejszymi istniejące normy prawne w dziedzinie wprowadzania towarów do obrotu. |
| --- | --- |

1.1

EKES popiera wniosek Komisji, ponieważ upraszcza on przepisy, a ponadto, zwiększając spójność unijnego prawa, czyni jaśniejszymi istniejące normy prawne w dziedzinie wprowadzania towarów do obrotu.

| 1.2 | Należy położyć nacisk na to, aby wszystkie podmioty gospodarcze były odpowiedzialne za zgodność produktu z wymaganiami, w odniesieniu do ich odpowiednich ról w łańcuchu dostaw, tak aby zapewnić wysoki poziom ochrony zdrowia i bezpieczeństwa konsumentów. EKES wnosi, by Komisja i państwa członkowskie w ramach swoich kompetencji zapewniły zgodność wprowadzanych na rynek Unii produktów z państw trzecich z wymogami dyrektywy. |
| --- | --- |

1.2

Należy położyć nacisk na to, aby wszystkie podmioty gospodarcze były odpowiedzialne za zgodność produktu z wymaganiami, w odniesieniu do ich odpowiednich ról w łańcuchu dostaw, tak aby zapewnić wysoki poziom ochrony zdrowia i bezpieczeństwa konsumentów. EKES wnosi, by Komisja i państwa członkowskie w ramach swoich kompetencji zapewniły zgodność wprowadzanych na rynek Unii produktów z państw trzecich z wymogami dyrektywy.

| 1.3 | W odniesieniu do przepisów o karach EKES wzywa Komisję, by precyzyjniej określiła na poziomie ponadnarodowym charakter i minimalny próg kar oraz klasyfikację zachowań podlegających karom, mimo że elementy te będą gwarantowane również przez ustawodawstwo państw członkowskich. W związku z tym z niecierpliwością oczekuje zatwierdzenia przez Komisję tzw. pakietu w sprawie dozoru nad rynkiem, w którym zostaną zawarte szczegółowe przepisy przewidujące większy stopień współpracy i harmonizacji. |
| --- | --- |

1.3

W odniesieniu do przepisów o karach EKES wzywa Komisję, by precyzyjniej określiła na poziomie ponadnarodowym charakter i minimalny próg kar oraz klasyfikację zachowań podlegających karom, mimo że elementy te będą gwarantowane również przez ustawodawstwo państw członkowskich. W związku z tym z niecierpliwością oczekuje zatwierdzenia przez Komisję tzw. pakietu w sprawie dozoru nad rynkiem, w którym zostaną zawarte szczegółowe przepisy przewidujące większy stopień współpracy i harmonizacji.

| 1.4 | Komisja, producenci i konsumenci powinni rozważyć możliwość utworzenia w przyszłości nowego systemu oznakowania, określającego pochodzenie produktów i umożliwiającego ich zidentyfikowanie w celu lepszego informowania konsumentów. |
| --- | --- |

1.4

Komisja, producenci i konsumenci powinni rozważyć możliwość utworzenia w przyszłości nowego systemu oznakowania, określającego pochodzenie produktów i umożliwiającego ich zidentyfikowanie w celu lepszego informowania konsumentów.

2.   Wstęp

| 2.1 | Istniejące od 1999 r. ramy prawne UE (1) dotyczące wprowadzania do obrotu, swobodnego przepływu oraz oddawania do użytku na obszarze UE urządzeń radiowych i końcowych urządzeń telekomunikacyjnych miały zasadnicze znaczenie dla urzeczywistnienia wewnętrznego rynku w tej dziedzinie. |
| --- | --- |

2.1

Istniejące od 1999 r. ramy prawne UE (1) dotyczące wprowadzania do obrotu, swobodnego przepływu oraz oddawania do użytku na obszarze UE urządzeń radiowych i końcowych urządzeń telekomunikacyjnych miały zasadnicze znaczenie dla urzeczywistnienia wewnętrznego rynku w tej dziedzinie.

| 2.2 | EKES pozytywnie ocenił wówczas te przepisy (2), w których określono zasadnicze wymagania w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa, kompatybilności elektromagnetycznej i unikania szkodliwych zakłóceń. Regulacje te stanowiły element tzw. nowego podejścia do przepisów prawnych, wprowadzały bowiem wymagania techniczne w nieobowiązkowych normach zharmonizowanych, ograniczając wymogi prawne do niezbędnego minimum (3). |
| --- | --- |

2.2

EKES pozytywnie ocenił wówczas te przepisy (2), w których określono zasadnicze wymagania w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa, kompatybilności elektromagnetycznej i unikania szkodliwych zakłóceń. Regulacje te stanowiły element tzw. nowego podejścia do przepisów prawnych, wprowadzały bowiem wymagania techniczne w nieobowiązkowych normach zharmonizowanych, ograniczając wymogi prawne do niezbędnego minimum (3).

| 2.2.1 | Obecne ramy prawne są skomplikowane, zważywszy, że na mocy dyrektywy 1999/5/WE do obrotu mogą być wprowadzane wyłącznie urządzenia spełniające wymogi dyrektywy, a państwa członkowskie nie mogą wprowadzać na poziomie krajowym dalszych ograniczeń dotyczących tych samych wymogów, związanych z ochroną zdrowia i bezpieczeństwa, kompatybilnością elektromagnetyczną i unikaniem szkodliwych zakłóceń. |
| --- | --- |

2.2.1

Obecne ramy prawne są skomplikowane, zważywszy, że na mocy dyrektywy 1999/5/WE do obrotu mogą być wprowadzane wyłącznie urządzenia spełniające wymogi dyrektywy, a państwa członkowskie nie mogą wprowadzać na poziomie krajowym dalszych ograniczeń dotyczących tych samych wymogów, związanych z ochroną zdrowia i bezpieczeństwa, kompatybilnością elektromagnetyczną i unikaniem szkodliwych zakłóceń.

| 2.2.2 | W odniesieniu do tych produktów stosuje się również inne przepisy unijne dotyczące aspektów środowiskowych, zwłaszcza dyrektywę w sprawie ograniczenia stosowania niektórych niebezpiecznych substancji, dyrektywę w sprawie zużytego sprzętu elektrotechnicznego i elektronicznego oraz dyrektywę w sprawie baterii, jak również środki wykonawcze przewidziane w dyrektywie w sprawie ekoprojektu. |
| --- | --- |

2.2.2

W odniesieniu do tych produktów stosuje się również inne przepisy unijne dotyczące aspektów środowiskowych, zwłaszcza dyrektywę w sprawie ograniczenia stosowania niektórych niebezpiecznych substancji, dyrektywę w sprawie zużytego sprzętu elektrotechnicznego i elektronicznego oraz dyrektywę w sprawie baterii, jak również środki wykonawcze przewidziane w dyrektywie w sprawie ekoprojektu.

| 2.2.3 | Z drugiej strony oddawanie do użytku i użytkowanie urządzeń radiowych podlega przepisom krajowym. Przy wykonywaniu tej kompetencji państwa członkowskie zobowiązane są do zachowania zgodności z przepisami UE, w szczególności z:






  — | ogólnymi ramami dotyczącymi polityki w zakresie widma radiowego, określonymi w programie dotyczącym polityki w zakresie widma radiowego; |
| --- | --- | --- |

2.2.3

Z drugiej strony oddawanie do użytku i użytkowanie urządzeń radiowych podlega przepisom krajowym. Przy wykonywaniu tej kompetencji państwa członkowskie zobowiązane są do zachowania zgodności z przepisami UE, w szczególności z:

—

ogólnymi ramami dotyczącymi polityki w zakresie widma radiowego, określonymi w programie dotyczącym polityki w zakresie widma radiowego;

| — | ogólnymi kryteriami określonymi w dyrektywie ramowej dotyczącej łączności elektronicznej; |
| --- | --- |

—

ogólnymi kryteriami określonymi w dyrektywie ramowej dotyczącej łączności elektronicznej;

| — | warunkami wydawania zezwoleń na korzystanie z widma ustanowionymi w dyrektywie o zezwoleniach dotyczących łączności elektronicznej; |
| --- | --- |

—

warunkami wydawania zezwoleń na korzystanie z widma ustanowionymi w dyrektywie o zezwoleniach dotyczących łączności elektronicznej;

| — | środkami wykonawczymi na mocy decyzji o spektrum radiowym, harmonizującymi warunki techniczne korzystania z określonych pasm częstotliwości w UE, które są wiążące dla wszystkich państw członkowskich. |
| --- | --- |

—

środkami wykonawczymi na mocy decyzji o spektrum radiowym, harmonizującymi warunki techniczne korzystania z określonych pasm częstotliwości w UE, które są wiążące dla wszystkich państw członkowskich.

| 2.3 | Do tego dochodzi jeszcze konieczność zachowania spójności z pozostałymi strategiami politycznymi i celami Unii, zwłaszcza z nowymi ramami prawnymi na rzecz wprowadzania produktów do obrotu, które zostały przyjęte w 2008 r. (4) i których cel oraz zadania zostały poparte przez EKES (5), jako że ramy te ustanawiały wspólne przepisy:






  — | dotyczące wprowadzania produktów do obrotu; |
| --- | --- | --- |

2.3

Do tego dochodzi jeszcze konieczność zachowania spójności z pozostałymi strategiami politycznymi i celami Unii, zwłaszcza z nowymi ramami prawnymi na rzecz wprowadzania produktów do obrotu, które zostały przyjęte w 2008 r. (4) i których cel oraz zadania zostały poparte przez EKES (5), jako że ramy te ustanawiały wspólne przepisy:

—

dotyczące wprowadzania produktów do obrotu;

| — | dotyczące ogólnych zasad i przepisów odniesienia, które mają być w zamierzeniu stosowane w całym prawodawstwie harmonizującym warunki wprowadzania do obrotu produktów w celu zapewnienia spójnej podstawy rewizji lub przekształcania tego prawodawstwa. |
| --- | --- |

—

dotyczące ogólnych zasad i przepisów odniesienia, które mają być w zamierzeniu stosowane w całym prawodawstwie harmonizującym warunki wprowadzania do obrotu produktów w celu zapewnienia spójnej podstawy rewizji lub przekształcania tego prawodawstwa.

| 2.4 | Z myślą o uproszczeniu tych złożonych ram prawnych Komisja przedstawia wniosek, który służy wyjaśnieniu zakresu zastosowania dyrektywy 1999/5/WE poprzez jej zastąpienie w celu usunięcia niepotrzebnych obciążeń administracyjnych dla przedsiębiorstw i organów administracji dzięki zwiększeniu elastyczności korzystania z widma radiowego i uproszczeniu procedur administracyjnych dotyczących korzystania z widma. |
| --- | --- |

2.4

Z myślą o uproszczeniu tych złożonych ram prawnych Komisja przedstawia wniosek, który służy wyjaśnieniu zakresu zastosowania dyrektywy 1999/5/WE poprzez jej zastąpienie w celu usunięcia niepotrzebnych obciążeń administracyjnych dla przedsiębiorstw i organów administracji dzięki zwiększeniu elastyczności korzystania z widma radiowego i uproszczeniu procedur administracyjnych dotyczących korzystania z widma.

3.   Wniosek Komisji Europejskiej

Najistotniejsze elementy wniosku dotyczącego zmiany dyrektywy są następujące:

| 3.1 | Harmonizacja z decyzją nr 768/2008/WE w sprawie wspólnych ram dotyczących wprowadzania produktów do obrotu (włączając w to definicje określone w rozdziale R1 tej decyzji; obowiązki podmiotów gospodarczych; trzy moduły oceny zgodności; obowiązki w zakresie notyfikowania jednostek oceniających zgodność; uproszczone procedury ochronne). |
| --- | --- |

3.1

Harmonizacja z decyzją nr 768/2008/WE w sprawie wspólnych ram dotyczących wprowadzania produktów do obrotu (włączając w to definicje określone w rozdziale R1 tej decyzji; obowiązki podmiotów gospodarczych; trzy moduły oceny zgodności; obowiązki w zakresie notyfikowania jednostek oceniających zgodność; uproszczone procedury ochronne).

| 3.2 | W decyzji nr 768/2008/WE oraz w rozporządzeniu (WE) nr 765/2008 (w sprawie akredytacji i nadzoru rynku), wraz z którym została ona przyjęta, ustanowiono wytyczne dla poprawy funkcjonowania rynku wewnętrznego poprzez określenie spójniejszego podejścia do polityki harmonizacji technicznej w odniesieniu do bezpieczeństwa produktów i wdrożenie skuteczniejszego systemu nadzoru dla wszystkich produktów wprowadzanych na rynek, pochodzących z UE lub z państw trzecich, jak również poprzez wzmocnienie ochrony konsumentów na jednolitym rynku. |
| --- | --- |

3.2

W decyzji nr 768/2008/WE oraz w rozporządzeniu (WE) nr 765/2008 (w sprawie akredytacji i nadzoru rynku), wraz z którym została ona przyjęta, ustanowiono wytyczne dla poprawy funkcjonowania rynku wewnętrznego poprzez określenie spójniejszego podejścia do polityki harmonizacji technicznej w odniesieniu do bezpieczeństwa produktów i wdrożenie skuteczniejszego systemu nadzoru dla wszystkich produktów wprowadzanych na rynek, pochodzących z UE lub z państw trzecich, jak również poprzez wzmocnienie ochrony konsumentów na jednolitym rynku.

| 3.3 | Ustanawia się nową definicję „sprzętu radiowego”, obejmującą wyłącznie wszelkie urządzenia, które celowo przesyłają sygnały z wykorzystaniem widma radiowego, do celów przekazywania informacji lub innych, stąd też nowy tytuł: „Dyrektywa [...] dotycząca udostępniania urządzeń radiowych”. Dyrektywa ta nie ma zastosowania do stacjonarnych urządzeń końcowych. |
| --- | --- |

3.3

Ustanawia się nową definicję „sprzętu radiowego”, obejmującą wyłącznie wszelkie urządzenia, które celowo przesyłają sygnały z wykorzystaniem widma radiowego, do celów przekazywania informacji lub innych, stąd też nowy tytuł: „Dyrektywa [...] dotycząca udostępniania urządzeń radiowych”. Dyrektywa ta nie ma zastosowania do stacjonarnych urządzeń końcowych.

| 3.4 | Wniosek umożliwia:






  — | wprowadzenie wymogu dotyczącego współdziałania urządzeń radiowych z takimi akcesoriami, jak np. ładowarki; |
| --- | --- | --- |

3.4

Wniosek umożliwia:

—

wprowadzenie wymogu dotyczącego współdziałania urządzeń radiowych z takimi akcesoriami, jak np. ładowarki;

| — | wprowadzenie wymogu stosowania programowalnych urządzeń radiowych, aby zagwarantować stosowanie wyłącznie zgodnych z wymaganiami kombinacji oprogramowania i urządzeń, w związku z czym umożliwia przyjęcie środków w celu uniknięcia sytuacji, w której wymóg ten stwarza bariery dla konkurencji na rynku oprogramowania innych producentów. |
| --- | --- |

—

wprowadzenie wymogu stosowania programowalnych urządzeń radiowych, aby zagwarantować stosowanie wyłącznie zgodnych z wymaganiami kombinacji oprogramowania i urządzeń, w związku z czym umożliwia przyjęcie środków w celu uniknięcia sytuacji, w której wymóg ten stwarza bariery dla konkurencji na rynku oprogramowania innych producentów.

| 3.5 | Wniosek stwarza możliwość wprowadzenia wymogu rejestracji produktów w centralnym systemie w kategoriach wskazujących na niskie poziomy zgodności z wymaganiami, na podstawie dostarczonych przez państwa członkowskie informacji w sprawie zgodności z wymaganiami. |
| --- | --- |

3.5

Wniosek stwarza możliwość wprowadzenia wymogu rejestracji produktów w centralnym systemie w kategoriach wskazujących na niskie poziomy zgodności z wymaganiami, na podstawie dostarczonych przez państwa członkowskie informacji w sprawie zgodności z wymaganiami.

| 3.6 | We wniosku wyjaśnia się związek między dyrektywą 1999/5/WE a unijnymi i krajowymi przepisami prawnymi dotyczącymi wykorzystania widma radiowego. |
| --- | --- |

3.6

We wniosku wyjaśnia się związek między dyrektywą 1999/5/WE a unijnymi i krajowymi przepisami prawnymi dotyczącymi wykorzystania widma radiowego.

| 3.7 | Upraszcza się i zmniejsza następujące obowiązki administracyjne:






  a) | w nowej definicji urządzeń radiowych ustanawia się wyraźne rozgraniczenie zakresów omawianej dyrektywy i dyrektywy w sprawie kompatybilności elektromagnetycznej; |
| --- | --- | --- |

3.7

Upraszcza się i zmniejsza następujące obowiązki administracyjne:

a)

w nowej definicji urządzeń radiowych ustanawia się wyraźne rozgraniczenie zakresów omawianej dyrektywy i dyrektywy w sprawie kompatybilności elektromagnetycznej;

| b) | same odbiorniki i terminale stacjonarne przestają wchodzić w zakres dyrektywy, zostają natomiast objęte zakresem dyrektywy w sprawie kompatybilności elektromagnetycznej i dyrektywy w sprawie sprzętu elektrycznego przewidzianego do stosowania w określonych granicach napięcia lub też, w zależności od ich napięcia, zakresem dyrektywy w sprawie kompatybilności elektromagnetycznej i dyrektywy w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów, co pociąga za sobą pewne ograniczenie obowiązków administracyjnych; |
| --- | --- |

b)

same odbiorniki i terminale stacjonarne przestają wchodzić w zakres dyrektywy, zostają natomiast objęte zakresem dyrektywy w sprawie kompatybilności elektromagnetycznej i dyrektywy w sprawie sprzętu elektrycznego przewidzianego do stosowania w określonych granicach napięcia lub też, w zależności od ich napięcia, zakresem dyrektywy w sprawie kompatybilności elektromagnetycznej i dyrektywy w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów, co pociąga za sobą pewne ograniczenie obowiązków administracyjnych;

| c) | usuwa się wymóg zgłaszania faktu wprowadzenia do obrotu urządzeń wykorzystujących pasma częstotliwości, które nie są zharmonizowane w całej UE; |
| --- | --- |

c)

usuwa się wymóg zgłaszania faktu wprowadzenia do obrotu urządzeń wykorzystujących pasma częstotliwości, które nie są zharmonizowane w całej UE;

| d) | eliminuje się obowiązki producentów dotyczące:






  — | umieszczania na produkcie identyfikatora klasy sprzętu; |
| --- | --- | --- |

d)

eliminuje się obowiązki producentów dotyczące:

—

umieszczania na produkcie identyfikatora klasy sprzętu;

| — | umieszczania oznakowania CE w instrukcji użytkownika; |
| --- | --- |

—

umieszczania oznakowania CE w instrukcji użytkownika;

| e) | z tekstu dyrektywy znikają wymogi wspierające konkurencję na rynku urządzeń końcowych (odnoszące się do specyfikacji interfejsów, względów technicznych dotyczących połączenia końcowych urządzeń telekomunikacyjnych z interfejsami), zważywszy że podobne wymogi istnieją w dyrektywie w sprawie konkurencji na rynkach końcowych urządzeń telekomunikacyjnych. |
| --- | --- |

e)

z tekstu dyrektywy znikają wymogi wspierające konkurencję na rynku urządzeń końcowych (odnoszące się do specyfikacji interfejsów, względów technicznych dotyczących połączenia końcowych urządzeń telekomunikacyjnych z interfejsami), zważywszy że podobne wymogi istnieją w dyrektywie w sprawie konkurencji na rynkach końcowych urządzeń telekomunikacyjnych.

| 3.8 | Ponadto wniosek dotyczący dyrektywy jest zgodny z TFUE i z rozporządzeniem (UE) nr 182/2011 w sprawie wykonywania uprawnień wykonawczych przez Komisję, z procedurami dotyczącymi wykonywania uprawnień wykonawczych i przekazanych oraz wykonywania przekazanych uprawnień, a konkretnie rzecz biorąc:






  — | zaproponowano uprawnienia wykonawcze dotyczące określania klas urządzeń i przedstawiania informacji nt. obszaru geograficznego w odniesieniu do stosowania i ograniczeń stosowania urządzeń radiowych; |
| --- | --- | --- |

3.8

Ponadto wniosek dotyczący dyrektywy jest zgodny z TFUE i z rozporządzeniem (UE) nr 182/2011 w sprawie wykonywania uprawnień wykonawczych przez Komisję, z procedurami dotyczącymi wykonywania uprawnień wykonawczych i przekazanych oraz wykonywania przekazanych uprawnień, a konkretnie rzecz biorąc:

—

zaproponowano uprawnienia wykonawcze dotyczące określania klas urządzeń i przedstawiania informacji nt. obszaru geograficznego w odniesieniu do stosowania i ograniczeń stosowania urządzeń radiowych;

| — | zaproponowano przekazanie uprawnień w odniesieniu do dostosowania do postępu technicznego załącznika II zawierającego wykaz niektórych urządzeń wchodzących lub niewchodzących w zakres definicji urządzeń radiowych, w odniesieniu do dodatkowych wymagań zasadniczych, dostarczania informacji dotyczących zgodności z wymaganiami programowalnych urządzeń radiowych oraz wymogu rejestracji urządzeń radiowych w ramach niektórych kategorii. |
| --- | --- |

—

zaproponowano przekazanie uprawnień w odniesieniu do dostosowania do postępu technicznego załącznika II zawierającego wykaz niektórych urządzeń wchodzących lub niewchodzących w zakres definicji urządzeń radiowych, w odniesieniu do dodatkowych wymagań zasadniczych, dostarczania informacji dotyczących zgodności z wymaganiami programowalnych urządzeń radiowych oraz wymogu rejestracji urządzeń radiowych w ramach niektórych kategorii.

4.   Uwagi ogólne

| 4.1 | EKES popiera wniosek Komisji, ponieważ zwiększa on spójność ustawodawstwa Unii, zgodnie z art. 7 TFUE, dzięki przekształceniu przepisów w drodze zastąpienia dotychczasowego aktu prawnego przez nowy akt prawny, który w jednolitym tekście obejmuje zarówno zmiany merytoryczne wprowadzone do tego wcześniejszego aktu prawnego, jak i te jego przepisy, które pozostały niezmienione, zastępuje on bowiem i uchyla akt wcześniejszy, dostosowując terminologię do decyzji nr 768/2008/WE i traktatu lizbońskiego. |
| --- | --- |

4.1

EKES popiera wniosek Komisji, ponieważ zwiększa on spójność ustawodawstwa Unii, zgodnie z art. 7 TFUE, dzięki przekształceniu przepisów w drodze zastąpienia dotychczasowego aktu prawnego przez nowy akt prawny, który w jednolitym tekście obejmuje zarówno zmiany merytoryczne wprowadzone do tego wcześniejszego aktu prawnego, jak i te jego przepisy, które pozostały niezmienione, zastępuje on bowiem i uchyla akt wcześniejszy, dostosowując terminologię do decyzji nr 768/2008/WE i traktatu lizbońskiego.

| 4.2 | Swobodny przepływ towarów to jedna z czterech podstawowych swobód określonych w traktatach – wniosek dotyczący dyrektywy wspiera swobodny przepływ bezpiecznych towarów, zwiększając ochronę konsumentów i konkurencyjność przedsiębiorstw oraz zapewniając podmiotom gospodarczym równe warunki konkurencji. |
| --- | --- |

4.2

Swobodny przepływ towarów to jedna z czterech podstawowych swobód określonych w traktatach – wniosek dotyczący dyrektywy wspiera swobodny przepływ bezpiecznych towarów, zwiększając ochronę konsumentów i konkurencyjność przedsiębiorstw oraz zapewniając podmiotom gospodarczym równe warunki konkurencji.

| 4.3 | EKES uważa, że aby zapewnić przemysłowi europejskiemu warunki do ożywienia konkurencyjności, rynek wewnętrzny powinien gwarantować pełną interoperacyjność, co pozwoliłoby zmniejszyć rozproszenie zarówno rynków krajowych, jak i inwestycji w dziedzinie badań naukowych i innowacji. |
| --- | --- |

4.3

EKES uważa, że aby zapewnić przemysłowi europejskiemu warunki do ożywienia konkurencyjności, rynek wewnętrzny powinien gwarantować pełną interoperacyjność, co pozwoliłoby zmniejszyć rozproszenie zarówno rynków krajowych, jak i inwestycji w dziedzinie badań naukowych i innowacji.

| 4.4 | EKES podkreśla konieczność rozwinięcia proaktywnej polityki przemysłowej, która lepiej uwzględniałaby równowagę między mocami produkcyjnymi producentów, techniczne ramy prawne w zakresie praw własności intelektualnej, a przede wszystkim typy produktów, które mogą być zgodne ze wspólnymi normami oraz zharmonizowanymi przepisami i procedurami. |
| --- | --- |

4.4

EKES podkreśla konieczność rozwinięcia proaktywnej polityki przemysłowej, która lepiej uwzględniałaby równowagę między mocami produkcyjnymi producentów, techniczne ramy prawne w zakresie praw własności intelektualnej, a przede wszystkim typy produktów, które mogą być zgodne ze wspólnymi normami oraz zharmonizowanymi przepisami i procedurami.

| 4.5 | Przepisy techniczne i regulacyjne należy przyjmować z poszanowaniem zasad nowej polityki normalizacyjnej, informując opinię publiczną o prowadzonych pracach i dbając o ich przejrzystość, a zarazem przewidując pełny udział partnerów społecznych i przedstawicieli zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego w tych pracach. |
| --- | --- |

4.5

Przepisy techniczne i regulacyjne należy przyjmować z poszanowaniem zasad nowej polityki normalizacyjnej, informując opinię publiczną o prowadzonych pracach i dbając o ich przejrzystość, a zarazem przewidując pełny udział partnerów społecznych i przedstawicieli zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego w tych pracach.

5.   Uwagi szczegółowe

| 5.1 | Jeśli chodzi o zakres zastosowania dyrektywy, w art. 1 ust. 3 wyłącza się z niego cały szereg urządzeń radiowych wykorzystywanych wyłącznie do celów związanych z „bezpieczeństwem publicznym” – ideą obejmującą obok obronności i bezpieczeństwa państwa także inne pojęcia, takie jak „dobrobyt gospodarczy państwa”, które dla zapewnienia jasności przepisów powinny zostać zdefiniowane lub wyjaśnione. |
| --- | --- |

5.1

Jeśli chodzi o zakres zastosowania dyrektywy, w art. 1 ust. 3 wyłącza się z niego cały szereg urządzeń radiowych wykorzystywanych wyłącznie do celów związanych z „bezpieczeństwem publicznym” – ideą obejmującą obok obronności i bezpieczeństwa państwa także inne pojęcia, takie jak „dobrobyt gospodarczy państwa”, które dla zapewnienia jasności przepisów powinny zostać zdefiniowane lub wyjaśnione.

| 5.1.1 | Z drugiej strony, mimo że urządzenia takie są na mocy art. 1 ust. 3 wyłączone z zakresu dyrektywy, nie wymienia się ich w załączniku I wśród „urządzeń nieobjętych niniejszą dyrektywą”. |
| --- | --- |

5.1.1

Z drugiej strony, mimo że urządzenia takie są na mocy art. 1 ust. 3 wyłączone z zakresu dyrektywy, nie wymienia się ich w załączniku I wśród „urządzeń nieobjętych niniejszą dyrektywą”.

| 5.2 | EKES opowiada się za tym, by wspierać współdziałanie z innymi urządzeniami radiowymi poprzez połączenia sieciowe oraz połączenie z interfejsami odpowiedniego typu w całej UE, co może uprościć korzystanie z tych urządzeń, ułatwiając interoperacyjność między urządzeniami radiowymi i akcesoriami. |
| --- | --- |

5.2

EKES opowiada się za tym, by wspierać współdziałanie z innymi urządzeniami radiowymi poprzez połączenia sieciowe oraz połączenie z interfejsami odpowiedniego typu w całej UE, co może uprościć korzystanie z tych urządzeń, ułatwiając interoperacyjność między urządzeniami radiowymi i akcesoriami.

| 5.3 | W celu wzmocnienia ochrony danych osobowych i prywatności użytkowników należy – począwszy od etapu projektowania – rozwijać wymiar etyczny i społeczny zastosowań technologicznych związanych z bezpieczeństwem, tak aby zapewnić ich społeczną akceptację. Na wszystkich etapach, począwszy od projektowania, a skończywszy na normalizacji i zastosowaniach technologicznych w terenie, należy zagwarantować ochronę praw podstawowych obywateli, uwzględniając ją już we wczesnych fazach. |
| --- | --- |

5.3

W celu wzmocnienia ochrony danych osobowych i prywatności użytkowników należy – począwszy od etapu projektowania – rozwijać wymiar etyczny i społeczny zastosowań technologicznych związanych z bezpieczeństwem, tak aby zapewnić ich społeczną akceptację. Na wszystkich etapach, począwszy od projektowania, a skończywszy na normalizacji i zastosowaniach technologicznych w terenie, należy zagwarantować ochronę praw podstawowych obywateli, uwzględniając ją już we wczesnych fazach.

| 5.4 | Należy wyjaśnić mające zastosowanie wymogi w zakresie wprowadzania do obrotu, zarówno w odniesieniu do produktów unijnych, jak i do tych pochodzących z państw trzecich. W związku z tym artykuł 6 powinien odnosić się do sytuacji, w których domniemywa się, że zostały spełnione podstawowe wymogi określone w dyrektywie (zharmonizowane normy europejskie, normy międzynarodowe opublikowane przez Komisję), jak i założenia dodatkowych przepisów krajowych. |
| --- | --- |

5.4

Należy wyjaśnić mające zastosowanie wymogi w zakresie wprowadzania do obrotu, zarówno w odniesieniu do produktów unijnych, jak i do tych pochodzących z państw trzecich. W związku z tym artykuł 6 powinien odnosić się do sytuacji, w których domniemywa się, że zostały spełnione podstawowe wymogi określone w dyrektywie (zharmonizowane normy europejskie, normy międzynarodowe opublikowane przez Komisję), jak i założenia dodatkowych przepisów krajowych.

| 5.5 | EKES zaleca Komisji i państwom członkowskim, by produkty wprowadzane do obrotu spełniały wymogi określone w odniesieniu do danego pasma, tak aby uniknąć interferencji w paśmie 800 MHz oraz niepotrzebnego skażenia widma radiowego. Takie zalecenie jest szczególnie niezbędne w przypadku regionów transgranicznych, w których pożądana byłaby harmonizacja godzin eksploatacji i stosowanych technologii. |
| --- | --- |

5.5

EKES zaleca Komisji i państwom członkowskim, by produkty wprowadzane do obrotu spełniały wymogi określone w odniesieniu do danego pasma, tak aby uniknąć interferencji w paśmie 800 MHz oraz niepotrzebnego skażenia widma radiowego. Takie zalecenie jest szczególnie niezbędne w przypadku regionów transgranicznych, w których pożądana byłaby harmonizacja godzin eksploatacji i stosowanych technologii.

| 5.6 | EKES opowiada się za zagwarantowaniem dostępności służb ratunkowych, zwłaszcza w przypadku osób niepełnosprawnych, w związku z czym urządzenia powinny być tak zaprojektowane, aby były kompatybilne z funkcjami umożliwiającymi dostęp do tych służb. |
| --- | --- |

5.6

EKES opowiada się za zagwarantowaniem dostępności służb ratunkowych, zwłaszcza w przypadku osób niepełnosprawnych, w związku z czym urządzenia powinny być tak zaprojektowane, aby były kompatybilne z funkcjami umożliwiającymi dostęp do tych służb.

| 5.7 | Jest bardzo istotne, aby wszystkie podmioty gospodarcze były odpowiedzialne za zgodność produktu z wymaganiami, w odniesieniu do ich odpowiednich ról w łańcuchu dostaw, tak aby zapewnić wysoki poziom ochrony zdrowia i bezpieczeństwa konsumentów, a zarazem zagwarantować uczciwą konkurencję na rynku unijnym. |
| --- | --- |

5.7

Jest bardzo istotne, aby wszystkie podmioty gospodarcze były odpowiedzialne za zgodność produktu z wymaganiami, w odniesieniu do ich odpowiednich ról w łańcuchu dostaw, tak aby zapewnić wysoki poziom ochrony zdrowia i bezpieczeństwa konsumentów, a zarazem zagwarantować uczciwą konkurencję na rynku unijnym.

| 5.8 | EKES wnosi, by Komisja i państwa członkowskie w ramach swoich kompetencji zapewniły zgodność wprowadzanych na rynek Unii produktów z państw trzecich z wymogami dyrektywy. Należy zadbać o to, by importerzy wprowadzający produkty na rynek spełniali wszystkie wymogi i nie wprowadzali do obrotu produktów niespełniających tych wymagań lub stwarzających zagrożenie. |
| --- | --- |

5.8

EKES wnosi, by Komisja i państwa członkowskie w ramach swoich kompetencji zapewniły zgodność wprowadzanych na rynek Unii produktów z państw trzecich z wymogami dyrektywy. Należy zadbać o to, by importerzy wprowadzający produkty na rynek spełniali wszystkie wymogi i nie wprowadzali do obrotu produktów niespełniających tych wymagań lub stwarzających zagrożenie.

| 5.9 | Należy zapewnić identyfikowalność urządzeń radiowych w całym łańcuchu dostaw jako środek nadzoru rynku wspierający prawo konsumentów do informacji. |
| --- | --- |

5.9

Należy zapewnić identyfikowalność urządzeń radiowych w całym łańcuchu dostaw jako środek nadzoru rynku wspierający prawo konsumentów do informacji.

| 5.10 | EKES ponownie zwraca uwagę (6), że obecny system oznakowania nie gwarantuje, iż produkt został przebadany pod względem jakości i bezpieczeństwa, co nie odpowiada oczekiwaniom konsumentów. |
| --- | --- |

5.10

EKES ponownie zwraca uwagę (6), że obecny system oznakowania nie gwarantuje, iż produkt został przebadany pod względem jakości i bezpieczeństwa, co nie odpowiada oczekiwaniom konsumentów.

| 5.11 | Co się tyczy systemu akredytacji i oceny zgodności, EKES opowiada się za wprowadzeniem wspólnych poziomów kompetencji jednostek notyfikowanych ds. oceny zgodności oraz ściślejszych kryteriów selekcji i zharmonizowanych procedur selekcji dotyczących ocen zgodności. |
| --- | --- |

5.11

Co się tyczy systemu akredytacji i oceny zgodności, EKES opowiada się za wprowadzeniem wspólnych poziomów kompetencji jednostek notyfikowanych ds. oceny zgodności oraz ściślejszych kryteriów selekcji i zharmonizowanych procedur selekcji dotyczących ocen zgodności.

| 5.12 | EKES uważa ponadto, że należy wzmocnić warunki niezależności jednostek notyfikowanych ds. oceny zgodności, stypulując, że zakaz łączenia funkcji, o którym mowa w art. 26 ust. 4, powinien dotyczyć także 2 lub 3 lat poprzedzających przeprowadzenie oceny. |
| --- | --- |

5.12

EKES uważa ponadto, że należy wzmocnić warunki niezależności jednostek notyfikowanych ds. oceny zgodności, stypulując, że zakaz łączenia funkcji, o którym mowa w art. 26 ust. 4, powinien dotyczyć także 2 lub 3 lat poprzedzających przeprowadzenie oceny.

| 5.13 | EKES wyraża zaniepokojenie w kwestii przewidzianych we wniosku „aktów delegowanych”, w odniesieniu do których przepisy są czasem sformułowane mało konkretnie: np. w art. 5, określającym rejestrację urządzeń radiowych objętych niektórymi kategoriami, który upoważnia Komisję do dokonywania ich identyfikacji ex post, brakuje jakichkolwiek konkretnych kryteriów, co może stwarzać zbyt szeroki margines oceny. |
| --- | --- |

5.13

EKES wyraża zaniepokojenie w kwestii przewidzianych we wniosku „aktów delegowanych”, w odniesieniu do których przepisy są czasem sformułowane mało konkretnie: np. w art. 5, określającym rejestrację urządzeń radiowych objętych niektórymi kategoriami, który upoważnia Komisję do dokonywania ich identyfikacji ex post, brakuje jakichkolwiek konkretnych kryteriów, co może stwarzać zbyt szeroki margines oceny.

| 5.14 | W odniesieniu do przepisów o karach, we wniosku dotyczącym dyrektywy należy określić, na poziomie ponadnarodowym, charakter i minimalny próg kar, które powinny być gwarantowane przez ustawodawstwo państw członkowskich, we wniosku bowiem nakłada się na władze krajowe jedynie obowiązek określenia przepisów w zakresie kar za tego rodzaju zachowania w drodze przyjęcia „skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających” środków. Taka sytuacja może sprawiać, że niektóre podmioty będą wybierać sobie jurysdykcję ze względu na możliwość korzystniejszego rozstrzygnięcia sprawy (ang. forum shopping) lub że naruszana będzie zasada ne bis in idem w przypadku równoległych kar. |
| --- | --- |

5.14

W odniesieniu do przepisów o karach, we wniosku dotyczącym dyrektywy należy określić, na poziomie ponadnarodowym, charakter i minimalny próg kar, które powinny być gwarantowane przez ustawodawstwo państw członkowskich, we wniosku bowiem nakłada się na władze krajowe jedynie obowiązek określenia przepisów w zakresie kar za tego rodzaju zachowania w drodze przyjęcia „skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających” środków. Taka sytuacja może sprawiać, że niektóre podmioty będą wybierać sobie jurysdykcję ze względu na możliwość korzystniejszego rozstrzygnięcia sprawy (ang. forum shopping) lub że naruszana będzie zasada ne bis in idem w przypadku równoległych kar.

| 5.15 | EKES zaleca, by skrócono okres 5 lat przewidziany w art. 47 ust. 2, mając na względzie dynamikę rozwoju sektora. |
| --- | --- |

5.15

EKES zaleca, by skrócono okres 5 lat przewidziany w art. 47 ust. 2, mając na względzie dynamikę rozwoju sektora.

Bruksela, 13 lutego 2013 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Staffan NILSSON

---

(1)  Zob. Dz.U. L 91 z 7.4.1999, s. 10 [dokument niedostępny w wersji polskiej – przyp. tłum.].

1

(2)  Zob. Dz.U. C 73 z 9.3.1998, s. 10 [dokument niedostępny w wersji polskiej – przyp. tłum.].

2

(3)  Zob. decyzję Rady 90/683/EWG, Dz.U. L 380 z 31.12.1990, s. 13 [dokument niedostępny w wersji polskiej – przyp. tłum.], i decyzję Rady 93/465/EWG, Dz.U. L 220 z 30.8.1993, s. 23 [dokument niedostępny w wersji polskiej – przyp. tłum.], obie dziś już uchylone.

3

(4)  Zob. Dz.U. L 218 z 13.8.2008, s. 30 i 82.

4

(5)  Zob. Dz.U. C 120 z 16.5.2008, s. 1.

5

(6)  Zob. Dz.U. C 181 z 21.6.2012, s. 105.

6

---

| 9.5.2013 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 133/62 |
| --- | --- | --- | --- |

9.5.2013

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 133/62

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym

COM(2012) 617 final – 2012/295 (COD)

2013/C 133/12

Sprawozdawca: Krzysztof BALON

Rada, w dniu 22 listopada 2012 r. oraz Parlament Europejski, w dniu 19 listopada 2012 r., działając na podstawie art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, postanowiły zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym

COM(2012) 617 final – 2012/295 (COD).

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 25 stycznia 2013 r.

Na 487 sesji plenarnej w dniach 13–14 lutego 2013 r. (posiedzenie z 14 lutego) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 182 do 7 – 12 osób wstrzymało się od głosu – przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | EKES popiera założenia merytoryczne projektu rozporządzenia. Zarazem stwierdza, że środki finansowe planowanego Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym są niewystarczające dla realizacji jego celów. |
| --- | --- |

1.1

EKES popiera założenia merytoryczne projektu rozporządzenia. Zarazem stwierdza, że środki finansowe planowanego Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym są niewystarczające dla realizacji jego celów.

| 1.2 | Wobec faktu, że 24,2 % populacji Unii Europejskiej jest zagrożone ubóstwem lub wykluczeniem społecznym, oraz wobec spodziewanych tendencji wzrostowych w tym zakresie, EKES apeluje o przyznanie nowemu Funduszowi budżetu dostosowanego do potrzeb. Budżet nowego Funduszu powinien być adekwatny do celu strategii „Europa 2020” polegającego na zmniejszeniu do 2020 r. o co najmniej 20 milionów liczby osób doświadczających ubóstwa i wykluczenia społecznego lub nimi zagrożonych. Wysokość budżetu w żadnym razie nie powinna odbiegać od wysokości środków przeznaczanych na dotychczasowe programy pomocy materialnej. |
| --- | --- |

1.2

Wobec faktu, że 24,2 % populacji Unii Europejskiej jest zagrożone ubóstwem lub wykluczeniem społecznym, oraz wobec spodziewanych tendencji wzrostowych w tym zakresie, EKES apeluje o przyznanie nowemu Funduszowi budżetu dostosowanego do potrzeb. Budżet nowego Funduszu powinien być adekwatny do celu strategii „Europa 2020” polegającego na zmniejszeniu do 2020 r. o co najmniej 20 milionów liczby osób doświadczających ubóstwa i wykluczenia społecznego lub nimi zagrożonych. Wysokość budżetu w żadnym razie nie powinna odbiegać od wysokości środków przeznaczanych na dotychczasowe programy pomocy materialnej.

| 1.3 | EKES, wyrażając obawę, że współfinansowanie ze środków państw członkowskich może doprowadzić do trudności w realizacji operacji finansowanych z nowego Funduszu, opowiada się za 100-procentowym finansowaniem z budżetu Unii Europejskiej, podobnie jak to miało miejsce w przypadku programów pomocy materialnej realizowanych w ubiegłych latach. |
| --- | --- |

1.3

EKES, wyrażając obawę, że współfinansowanie ze środków państw członkowskich może doprowadzić do trudności w realizacji operacji finansowanych z nowego Funduszu, opowiada się za 100-procentowym finansowaniem z budżetu Unii Europejskiej, podobnie jak to miało miejsce w przypadku programów pomocy materialnej realizowanych w ubiegłych latach.

| 1.4 | EKES popiera przewidziane w projekcie rozporządzenia uproszczenie procedur i zmniejszenie obciążeń administracyjnych nakładanych na państwa członkowskie, a zwłaszcza organizacje partnerskie. W tym kontekście EKES przestrzega jednak przed ewentualnością, w której państwa członkowskie miałyby stosować skomplikowane procedury przejęte z Europejskiego Funduszu Społecznego. |
| --- | --- |

1.4

EKES popiera przewidziane w projekcie rozporządzenia uproszczenie procedur i zmniejszenie obciążeń administracyjnych nakładanych na państwa członkowskie, a zwłaszcza organizacje partnerskie. W tym kontekście EKES przestrzega jednak przed ewentualnością, w której państwa członkowskie miałyby stosować skomplikowane procedury przejęte z Europejskiego Funduszu Społecznego.

| 1.5 | EKES przyjmuje z zadowoleniem uregulowania dotyczące zapewnienia organizacjom partnerskim poziomu płynności wystarczającego do właściwej realizacji operacji, a także zapewnienie w ramach Funduszu środków na koszty administracyjne, koszty transportu i magazynowania oraz na budowanie potencjału organizacji partnerskich. |
| --- | --- |

1.5

EKES przyjmuje z zadowoleniem uregulowania dotyczące zapewnienia organizacjom partnerskim poziomu płynności wystarczającego do właściwej realizacji operacji, a także zapewnienie w ramach Funduszu środków na koszty administracyjne, koszty transportu i magazynowania oraz na budowanie potencjału organizacji partnerskich.

| 1.6 | EKES popiera utworzenie na szczeblu Unii Europejskiej platformy wymiany doświadczeń i najlepszych praktyk. Postuluje zarazem włączenie organizacji społeczeństwa obywatelskiego w proces monitorowania i ewaluowania programów operacyjnych nowego Funduszu na poziomie państw członkowskich. |
| --- | --- |

1.6

EKES popiera utworzenie na szczeblu Unii Europejskiej platformy wymiany doświadczeń i najlepszych praktyk. Postuluje zarazem włączenie organizacji społeczeństwa obywatelskiego w proces monitorowania i ewaluowania programów operacyjnych nowego Funduszu na poziomie państw członkowskich.

| 1.7 | Zarazem EKES, biorąc pod uwagę zróżnicowaną sytuację w państwach członkowskich Unii, apeluje do rządów państw członkowskich, aby wspólnie z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego określiły miejsce i rolę nowego Funduszu w taki sposób, aby stał się on instrumentem skutecznie uzupełniającym inne działania podejmowane w ramach krajowych strategii i planów zwalczania ubóstwa i wykluczenia społecznego, w tym również działania wspierane z Europejskiego Funduszu Społecznego. |
| --- | --- |

1.7

Zarazem EKES, biorąc pod uwagę zróżnicowaną sytuację w państwach członkowskich Unii, apeluje do rządów państw członkowskich, aby wspólnie z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego określiły miejsce i rolę nowego Funduszu w taki sposób, aby stał się on instrumentem skutecznie uzupełniającym inne działania podejmowane w ramach krajowych strategii i planów zwalczania ubóstwa i wykluczenia społecznego, w tym również działania wspierane z Europejskiego Funduszu Społecznego.

| 1.8 | Komitet podkreśla, że UE i państwa członkowskie opierają swoją politykę społeczną na europejskim modelu społecznym, standardach nauk społecznych i strategii „Europa 2020”. Jako cele prawnie są wiec zagwarantowane świadczenia społeczne, poszanowanie struktury kompetencyjnej UE, integracja społeczna i solidarność na płaszczyźnie państw członkowskich i UE. Należy zapewnić solidne struktury zabezpieczenia społecznego i w szczególności dostępność usług socjalnych, m.in. po to, by nie dopuścić do występowania szczególnie trudnych sytuacji. Przy wszystkich formach świadczenia pomocy należy unikać utrwalania się ubóstwa i stygmatyzacji ludzi. |
| --- | --- |

1.8

Komitet podkreśla, że UE i państwa członkowskie opierają swoją politykę społeczną na europejskim modelu społecznym, standardach nauk społecznych i strategii „Europa 2020”. Jako cele prawnie są wiec zagwarantowane świadczenia społeczne, poszanowanie struktury kompetencyjnej UE, integracja społeczna i solidarność na płaszczyźnie państw członkowskich i UE. Należy zapewnić solidne struktury zabezpieczenia społecznego i w szczególności dostępność usług socjalnych, m.in. po to, by nie dopuścić do występowania szczególnie trudnych sytuacji. Przy wszystkich formach świadczenia pomocy należy unikać utrwalania się ubóstwa i stygmatyzacji ludzi.

| 1.9 | Ponadto, ze względu na zróżnicowanie narodowych polityk zwalczania ubóstwa i wykluczenia społecznego w państwach członkowskich Unii, ale także ze względu na dalece niewystarczający budżet Funduszu, EKES opowiada się za wprowadzeniem opcjonalności korzystania z Funduszu przez poszczególne państwa członkowskie. Nie powinno to jednak prowadzić do zmniejszenia środków Europejskiego Funduszu Społecznego pozostających w dyspozycji państw członkowskich niekorzystających z Funduszu. |
| --- | --- |

1.9

Ponadto, ze względu na zróżnicowanie narodowych polityk zwalczania ubóstwa i wykluczenia społecznego w państwach członkowskich Unii, ale także ze względu na dalece niewystarczający budżet Funduszu, EKES opowiada się za wprowadzeniem opcjonalności korzystania z Funduszu przez poszczególne państwa członkowskie. Nie powinno to jednak prowadzić do zmniejszenia środków Europejskiego Funduszu Społecznego pozostających w dyspozycji państw członkowskich niekorzystających z Funduszu.

2.   Kontekst

| 2.1 | Niniejsza opinia EKES-u odnosi się do nowego programu wsparcia osób najbardziej potrzebujących w Unii Europejskiej – Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym, wprowadzanego w miejsce Programu dystrybucji żywności wśród osób najbardziej potrzebujących (PEAD) oraz zastępującego go Programu pomocy osobom najbardziej potrzebującym na lata 2012–2013. |
| --- | --- |

2.1

Niniejsza opinia EKES-u odnosi się do nowego programu wsparcia osób najbardziej potrzebujących w Unii Europejskiej – Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym, wprowadzanego w miejsce Programu dystrybucji żywności wśród osób najbardziej potrzebujących (PEAD) oraz zastępującego go Programu pomocy osobom najbardziej potrzebującym na lata 2012–2013.

| 2.2 | Program dystrybucji żywności wśród osób najbardziej potrzebujących w Unii (PEAD) istnieje od 1987 roku, kiedy to ustanowione zostały ogólne zasady dostaw żywności z zapasów interwencyjnych do wyznaczonych organizacji, w celu rozdysponowania jej pomiędzy osoby najbardziej poszkodowane we Wspólnocie. Program ten przyczynia się do wzrostu spójności społecznej w Unii poprzez zmniejszenie nierówności ekonomicznych i społecznych. |
| --- | --- |

2.2

Program dystrybucji żywności wśród osób najbardziej potrzebujących w Unii (PEAD) istnieje od 1987 roku, kiedy to ustanowione zostały ogólne zasady dostaw żywności z zapasów interwencyjnych do wyznaczonych organizacji, w celu rozdysponowania jej pomiędzy osoby najbardziej poszkodowane we Wspólnocie. Program ten przyczynia się do wzrostu spójności społecznej w Unii poprzez zmniejszenie nierówności ekonomicznych i społecznych.

| 2.3 | W ramach programu PEAD organizacje społeczeństwa obywatelskiego (akredytowane organizacje charytatywne) udzielały – w większości państw członkowskich Unii Europejskiej – pomocy żywnościowej osobom najbardziej potrzebującym. Pomoc ta w wielu przypadkach miała podstawowe znaczenie dla dalszych działań na drodze do integracji społecznej grup defaworyzowanych, będąc zarazem widocznym znakiem solidarności europejskiej. |
| --- | --- |

2.3

W ramach programu PEAD organizacje społeczeństwa obywatelskiego (akredytowane organizacje charytatywne) udzielały – w większości państw członkowskich Unii Europejskiej – pomocy żywnościowej osobom najbardziej potrzebującym. Pomoc ta w wielu przypadkach miała podstawowe znaczenie dla dalszych działań na drodze do integracji społecznej grup defaworyzowanych, będąc zarazem widocznym znakiem solidarności europejskiej.

| 2.4 | Budżet programu wzrósł na przestrzeni tych lat z 97 mln EUR w 1988 roku do 500 mln EUR w 2009 roku (głównie w związku z kolejnymi rozszerzeniami Unii Europejskiej). PEAD wspierał dotychczas (w 2011 roku) blisko 19 mln najuboższych Europejczyków (1). |
| --- | --- |

2.4

Budżet programu wzrósł na przestrzeni tych lat z 97 mln EUR w 1988 roku do 500 mln EUR w 2009 roku (głównie w związku z kolejnymi rozszerzeniami Unii Europejskiej). PEAD wspierał dotychczas (w 2011 roku) blisko 19 mln najuboższych Europejczyków (1).

| 2.5 | Niektóre państwa członkowskie nie uczestniczyły jednak w programie PEAD, uzasadniając to brakiem zapotrzebowania lub niekompatybilnością programu z narodowymi politykami zwalczania ubóstwa i wykluczenia społecznego. Część organizacji społeczeństwa obywatelskiego w tych państwach wskazuje na stygmatyzujący charakter bezpośredniej pomocy materialnej i preferuje udzielanie przez państwo pomocy finansowej wystarczającej na zaspokojenie wszystkich podstawowych potrzeb. Jednakże również w tych państwach członkowskich są osoby i grupy, do których z różnych powodów nie dociera pomoc finansowa w ramach publicznych systemów pomocowych. |
| --- | --- |

2.5

Niektóre państwa członkowskie nie uczestniczyły jednak w programie PEAD, uzasadniając to brakiem zapotrzebowania lub niekompatybilnością programu z narodowymi politykami zwalczania ubóstwa i wykluczenia społecznego. Część organizacji społeczeństwa obywatelskiego w tych państwach wskazuje na stygmatyzujący charakter bezpośredniej pomocy materialnej i preferuje udzielanie przez państwo pomocy finansowej wystarczającej na zaspokojenie wszystkich podstawowych potrzeb. Jednakże również w tych państwach członkowskich są osoby i grupy, do których z różnych powodów nie dociera pomoc finansowa w ramach publicznych systemów pomocowych.

| 2.6 | PEAD, niezależnie od swojego socjalnego wymiaru, stanowił instrument polityki rolnej Unii, służąc – poprzez wykorzystywanie zapasów interwencyjnych – stabilizacji rynków rolnych. Kolejne reformy WPR doprowadziły do znacznego zmniejszenia zapasów interwencyjnych, a ich poziom nie pozwalał już w ostatnich latach na zaspokajanie zapotrzebowania na pomoc żywnościową. Dlatego też, w wyniku m.in. konsultacji z przedstawicielami zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego, opracowano projekt rozporządzenia mającego na celu nadanie trwałego charakteru systemowi pomocy dla najbardziej potrzebujących. Większość związanych z tym zmian, dotyczących m.in. stopniowego wprowadzenia współfinansowania, trzyletnich planów dystrybucji, ustalenia priorytetowych działań prowadzonych przez państwa członkowskie i zwiększenia dostępnego budżetu, nie uzyskała wymaganej większości w Radzie. |
| --- | --- |

2.6

PEAD, niezależnie od swojego socjalnego wymiaru, stanowił instrument polityki rolnej Unii, służąc – poprzez wykorzystywanie zapasów interwencyjnych – stabilizacji rynków rolnych. Kolejne reformy WPR doprowadziły do znacznego zmniejszenia zapasów interwencyjnych, a ich poziom nie pozwalał już w ostatnich latach na zaspokajanie zapotrzebowania na pomoc żywnościową. Dlatego też, w wyniku m.in. konsultacji z przedstawicielami zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego, opracowano projekt rozporządzenia mającego na celu nadanie trwałego charakteru systemowi pomocy dla najbardziej potrzebujących. Większość związanych z tym zmian, dotyczących m.in. stopniowego wprowadzenia współfinansowania, trzyletnich planów dystrybucji, ustalenia priorytetowych działań prowadzonych przez państwa członkowskie i zwiększenia dostępnego budżetu, nie uzyskała wymaganej większości w Radzie.

| 2.7 | Dnia 13 kwietnia 2011 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok, w świetle którego zakupy żywności na rynku Unii nie mogą regularnie zastępować zmniejszonych zapasów interwencyjnych. Parlament Europejski wezwał następnie Komisję i Radę (rezolucja z dnia 7 lipca 2011 r.) do opracowania przejściowego rozwiązania na pozostałe lata obowiązujących obecnie wieloletnich ram finansowych, aby uniknąć gwałtownego ograniczenia pomocy żywnościowej. Dnia 15 lutego 2012 r. przyjęte zostało rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiające tymczasowy program umożliwiający dystrybucję produktów żywnościowych w latach 2012 i 2013. Program ten wygasa w chwili zakończenia rocznego planu na 2013 rok (2). |
| --- | --- |

2.7

Dnia 13 kwietnia 2011 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok, w świetle którego zakupy żywności na rynku Unii nie mogą regularnie zastępować zmniejszonych zapasów interwencyjnych. Parlament Europejski wezwał następnie Komisję i Radę (rezolucja z dnia 7 lipca 2011 r.) do opracowania przejściowego rozwiązania na pozostałe lata obowiązujących obecnie wieloletnich ram finansowych, aby uniknąć gwałtownego ograniczenia pomocy żywnościowej. Dnia 15 lutego 2012 r. przyjęte zostało rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiające tymczasowy program umożliwiający dystrybucję produktów żywnościowych w latach 2012 i 2013. Program ten wygasa w chwili zakończenia rocznego planu na 2013 rok (2).

| 2.8 | W roku 2011 24,2 % populacji Unii Europejskiej – około 120 milionów osób – zagrożonych było ubóstwem lub wykluczeniem społecznym (wobec 23,4 % w roku 2010 i 23,5 % w roku 2008) (3). W związku z trwającym kryzysem gospodarczym i finansowym można spodziewać się dalszych tendencji wzrostowych w tej dziedzinie we wszystkich niemal państwach członkowskich. Ubóstwo i wykluczenie społeczne są przy tym zjawiskami bardzo złożonymi. Dotyczą nie tylko osób bezrobotnych, lecz także osób pracujących, nieotrzymujących za swoją pracę wynagrodzenia wystarczającego na pokrycie podstawowych potrzeb życiowych. |
| --- | --- |

2.8

W roku 2011 24,2 % populacji Unii Europejskiej – około 120 milionów osób – zagrożonych było ubóstwem lub wykluczeniem społecznym (wobec 23,4 % w roku 2010 i 23,5 % w roku 2008) (3). W związku z trwającym kryzysem gospodarczym i finansowym można spodziewać się dalszych tendencji wzrostowych w tej dziedzinie we wszystkich niemal państwach członkowskich. Ubóstwo i wykluczenie społeczne są przy tym zjawiskami bardzo złożonymi. Dotyczą nie tylko osób bezrobotnych, lecz także osób pracujących, nieotrzymujących za swoją pracę wynagrodzenia wystarczającego na pokrycie podstawowych potrzeb życiowych.

| 2.9 | W ramach strategii „Europa 2020” Unia Europejska wyznaczyła sobie cel zmniejszenia do 2020 r. liczby osób doświadczających ubóstwa i wykluczenia społecznego lub nimi zagrożonych o co najmniej 20 milionów osób. Rok 2010 ogłoszony został Europejskim Rokiem Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem Społecznym. Również w tym kontekście EKES przypomina, że kryzys gospodarczy spowodował dalsze nasilenie ubóstwa i wykluczenia społecznego, co budzi obawy o możliwość osiągnięcia tego celu strategii „Europa 2020” przez poszczególne państwa członkowskie, zwłaszcza bez dostatecznego wsparcia finansowego ze strony Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

2.9

W ramach strategii „Europa 2020” Unia Europejska wyznaczyła sobie cel zmniejszenia do 2020 r. liczby osób doświadczających ubóstwa i wykluczenia społecznego lub nimi zagrożonych o co najmniej 20 milionów osób. Rok 2010 ogłoszony został Europejskim Rokiem Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem Społecznym. Również w tym kontekście EKES przypomina, że kryzys gospodarczy spowodował dalsze nasilenie ubóstwa i wykluczenia społecznego, co budzi obawy o możliwość osiągnięcia tego celu strategii „Europa 2020” przez poszczególne państwa członkowskie, zwłaszcza bez dostatecznego wsparcia finansowego ze strony Unii Europejskiej.

| 2.10 | Kwestia pomocy najbardziej potrzebującym była wielokrotnie przedmiotem aktywnego zainteresowania i debat prowadzonych w Europejskim Komitecie Ekonomiczno-Społecznym. W samym tylko roku 2011 EKES uchwalił dwie opinie wskazujące na konieczność kontynuacji i dalszego rozwoju tej pomocy (4). Traktując całościowo cele integracji społecznej w ramach strategii „Europa 2020”, w samym tylko roku 2012 uchwalone przez EKES opinie uwzględniały różne aspekty zwalczania ubóstwa i wykluczenia społecznego, w tym te związane z sytuacją osób starszych i osób niepełnosprawnych, z zagrożeniami dla zdrowia psychicznego, a także z rozwojem rolnictwa społecznego i mieszkalnictwa socjalnego (5). |
| --- | --- |

2.10

Kwestia pomocy najbardziej potrzebującym była wielokrotnie przedmiotem aktywnego zainteresowania i debat prowadzonych w Europejskim Komitecie Ekonomiczno-Społecznym. W samym tylko roku 2011 EKES uchwalił dwie opinie wskazujące na konieczność kontynuacji i dalszego rozwoju tej pomocy (4). Traktując całościowo cele integracji społecznej w ramach strategii „Europa 2020”, w samym tylko roku 2012 uchwalone przez EKES opinie uwzględniały różne aspekty zwalczania ubóstwa i wykluczenia społecznego, w tym te związane z sytuacją osób starszych i osób niepełnosprawnych, z zagrożeniami dla zdrowia psychicznego, a także z rozwojem rolnictwa społecznego i mieszkalnictwa socjalnego (5).

| 2.11 | Powszechna deklaracja praw człowieka ONZ ustanawia prawo każdego człowieka do „stopy życiowej zapewniającej zdrowie i dobrobyt jego i jego rodziny, włączając w to wyżywienie, odzież, mieszkanie, opiekę lekarską i konieczne świadczenia socjalne [...]” (6). Z postanowieniami tymi korespondują postanowienia Traktatu o Unii Europejskiej odnoszące się do poszanowania godności ludzkiej, w tym postanowienia Karty praw podstawowych Unii Europejskiej odnoszące się do zapewnienia godnej egzystencji wszystkim osobom pozbawionym wystarczających środków (7). Jedną z naczelnych, wynikających z historycznych doświadczeń naszego kontynentu zasad europejskiego społeczeństwa jest zasada solidarności (8), która powinna odnosić się również i przede wszystkim do tych obywateli Unii Europejskiej, którzy doświadczają skrajnego ubóstwa i wykluczenia społecznego. |
| --- | --- |

2.11

Powszechna deklaracja praw człowieka ONZ ustanawia prawo każdego człowieka do „stopy życiowej zapewniającej zdrowie i dobrobyt jego i jego rodziny, włączając w to wyżywienie, odzież, mieszkanie, opiekę lekarską i konieczne świadczenia socjalne [...]” (6). Z postanowieniami tymi korespondują postanowienia Traktatu o Unii Europejskiej odnoszące się do poszanowania godności ludzkiej, w tym postanowienia Karty praw podstawowych Unii Europejskiej odnoszące się do zapewnienia godnej egzystencji wszystkim osobom pozbawionym wystarczających środków (7). Jedną z naczelnych, wynikających z historycznych doświadczeń naszego kontynentu zasad europejskiego społeczeństwa jest zasada solidarności (8), która powinna odnosić się również i przede wszystkim do tych obywateli Unii Europejskiej, którzy doświadczają skrajnego ubóstwa i wykluczenia społecznego.

3.   Kluczowe założenia projektu rozporządzenia (wniosku Komisji)

| 3.1 | Projekt rozporządzenia, oparty na art. 175 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), przywołując art. 174 TFUE, sytuuje nowy Europejski Fundusz Pomocy Najbardziej Potrzebującym – w odróżnieniu od dotychczasowych programów pomocy żywnościowej – w ramach polityki spójności. Projekt zakłada przy tym, że cel rozporządzenia, tj. zwiększenie spójności społecznej w Unii i przyczynienie się do ograniczenia ubóstwa i wykluczenia społecznego, nie może zostać osiągnięty w sposób wystarczający przez państwa członkowskie, a możliwe jest pełniejsze jego osiągnięcie na poziomie Unii. Dlatego też Unia, dochowując zasady proporcjonalności z artykułu 5 Traktatu o Unii Europejskiej, może przedsięwziąć odpowiednie środki w zgodzie z zasadą pomocniczości określoną w tymże artykule (9). |
| --- | --- |

3.1

Projekt rozporządzenia, oparty na art. 175 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), przywołując art. 174 TFUE, sytuuje nowy Europejski Fundusz Pomocy Najbardziej Potrzebującym – w odróżnieniu od dotychczasowych programów pomocy żywnościowej – w ramach polityki spójności. Projekt zakłada przy tym, że cel rozporządzenia, tj. zwiększenie spójności społecznej w Unii i przyczynienie się do ograniczenia ubóstwa i wykluczenia społecznego, nie może zostać osiągnięty w sposób wystarczający przez państwa członkowskie, a możliwe jest pełniejsze jego osiągnięcie na poziomie Unii. Dlatego też Unia, dochowując zasady proporcjonalności z artykułu 5 Traktatu o Unii Europejskiej, może przedsięwziąć odpowiednie środki w zgodzie z zasadą pomocniczości określoną w tymże artykule (9).

| 3.2 | Celem nowego Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym (nazywanego dalej „Funduszem”) jest wkład w osiągnięcie spójności społecznej w Unii poprzez przyczynienie się do osiągnięcia celów dotyczących ograniczania ubóstwa, zawartych w strategii „Europa 2020”. Odpowiadając na potrzeby podstawowe, proponowany instrument ma dopomóc w zmniejszeniu poziomu ubóstwa i wykluczenia społecznego w Unii. Nowy Fundusz opiera się częściowo na doświadczeniach PEAD, zakładając równocześnie alokację części środków na udzielanie pomocy materialnej w formie produktów konsumpcyjnych innych niż żywność dla osób bezdomnych i/lub dzieci oraz na działania towarzyszące, przyczyniające się do włączenia społecznego. |
| --- | --- |

3.2

Celem nowego Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym (nazywanego dalej „Funduszem”) jest wkład w osiągnięcie spójności społecznej w Unii poprzez przyczynienie się do osiągnięcia celów dotyczących ograniczania ubóstwa, zawartych w strategii „Europa 2020”. Odpowiadając na potrzeby podstawowe, proponowany instrument ma dopomóc w zmniejszeniu poziomu ubóstwa i wykluczenia społecznego w Unii. Nowy Fundusz opiera się częściowo na doświadczeniach PEAD, zakładając równocześnie alokację części środków na udzielanie pomocy materialnej w formie produktów konsumpcyjnych innych niż żywność dla osób bezdomnych i/lub dzieci oraz na działania towarzyszące, przyczyniające się do włączenia społecznego.

| 3.3 | Wsparcie w ramach Funduszu adresowane jest do osób dotkniętych niedoborem żywności, do osób bezdomnych i do dzieci doświadczających deprywacji materialnej. Szczegółowe postanowienia dotyczące grup docelowych i form wsparcia pozostają przy tym w gestii państw członkowskich. |
| --- | --- |

3.3

Wsparcie w ramach Funduszu adresowane jest do osób dotkniętych niedoborem żywności, do osób bezdomnych i do dzieci doświadczających deprywacji materialnej. Szczegółowe postanowienia dotyczące grup docelowych i form wsparcia pozostają przy tym w gestii państw członkowskich.

| 3.4 | Organizacje, które w ramach operacji wspieranych przez Fundusz bezpośrednio dostarczają żywność lub inne produkty, zobowiązane są do podjęcia działań uzupełniających świadczenie pomocy materialnej, mających na celu integrację społeczną osób najbardziej potrzebujących. W gestii państw członkowskich pozostawiono możliwość wspierania przez Fundusz tego typu działań towarzyszących. |
| --- | --- |

3.4

Organizacje, które w ramach operacji wspieranych przez Fundusz bezpośrednio dostarczają żywność lub inne produkty, zobowiązane są do podjęcia działań uzupełniających świadczenie pomocy materialnej, mających na celu integrację społeczną osób najbardziej potrzebujących. W gestii państw członkowskich pozostawiono możliwość wspierania przez Fundusz tego typu działań towarzyszących.

| 3.5 | Poziom współfinansowania programów operacyjnych poszczególnych państw członkowskich ze środków Funduszu określony został na maksymalnym poziomie 85 % wydatków kwalifikowalnych, z wyjątkami dotyczącymi państw członkowskich mających tymczasowe trudności budżetowe. |
| --- | --- |

3.5

Poziom współfinansowania programów operacyjnych poszczególnych państw członkowskich ze środków Funduszu określony został na maksymalnym poziomie 85 % wydatków kwalifikowalnych, z wyjątkami dotyczącymi państw członkowskich mających tymczasowe trudności budżetowe.

4.   Uwagi do wniosku Komisji

4.1   Budżet Funduszu a zakres wsparcia

| 4.1.1 | EKES z ubolewaniem stwierdza, że środki finansowe planowanego Funduszu są dalece niewystarczające dla realizacji jego celów. |
| --- | --- |

4.1.1

EKES z ubolewaniem stwierdza, że środki finansowe planowanego Funduszu są dalece niewystarczające dla realizacji jego celów.

| 4.1.2 | Przy zakupie żywności należy zagwarantować, że nie będą łamane zasady konkurencji i że MŚP, jak również regionalni i świadomi ekologicznie dostawcy sprzyjający integracji społecznej będą odpowiednio uwzględnieni. Organizacje dystrybuujące żywność nie mogą prowadzić prywatnej działalności nastawionej na osiąganie zysku. |
| --- | --- |

4.1.2

Przy zakupie żywności należy zagwarantować, że nie będą łamane zasady konkurencji i że MŚP, jak również regionalni i świadomi ekologicznie dostawcy sprzyjający integracji społecznej będą odpowiednio uwzględnieni. Organizacje dystrybuujące żywność nie mogą prowadzić prywatnej działalności nastawionej na osiąganie zysku.

| 4.1.3 | Jak bowiem wiadomo, w ramach finansowych na lata 2014–2020 Komisja Europejska zaplanowała na działanie nowego Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym budżet w wysokości 2,5 mld EUR, tzn. ok. 360 mln EUR rocznie. Dyskusja nad ostatecznym kształtem budżetu Unii Europejskiej wzbudza jednak obawy, że kwota ta może zostać jeszcze zredukowana. Tymczasem już przyznawana w ramach aktualnego programu na lata 2012–2013 roczna kwota 500 mln EUR nie odpowiada w pełni na zapotrzebowanie państw członkowskich, które szacowane jest na ok. 680 mln EUR rocznie (10). Ewentualne zwiększenie liczby państw członkowskich korzystających z nowego Funduszu (obecnie 20) (11) oraz elastyczność proponowanego wsparcia, tj. możliwość dystrybucji – oprócz żywności – podstawowych produktów konsumpcyjnych do osobistego użytku osób bezdomnych lub dzieci, a także zaplanowane przedsięwzięcia służące integracji społecznej pozwalają przypuszczać, że zapotrzebowanie będzie znacznie przewyższać dotychczasowy budżet. Dlatego jest oczywiste, że proponowany budżet Funduszu nie odpowiada potrzebom, dla zaspokojenia których został zaplanowany. Ponadto, wobec perspektywy utrzymania budżetu Unii Europejskiej na lata 2014–2020 na dotychczasowym poziomie lub tylko nieznacznej jego redukcji, trudna do zaakceptowania jest redukcja środków przeznaczonych na pomoc materialną o co najmniej 28 % (w stosunku do programu na lata 2012–2013). |
| --- | --- |

4.1.3

Jak bowiem wiadomo, w ramach finansowych na lata 2014–2020 Komisja Europejska zaplanowała na działanie nowego Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym budżet w wysokości 2,5 mld EUR, tzn. ok. 360 mln EUR rocznie. Dyskusja nad ostatecznym kształtem budżetu Unii Europejskiej wzbudza jednak obawy, że kwota ta może zostać jeszcze zredukowana. Tymczasem już przyznawana w ramach aktualnego programu na lata 2012–2013 roczna kwota 500 mln EUR nie odpowiada w pełni na zapotrzebowanie państw członkowskich, które szacowane jest na ok. 680 mln EUR rocznie (10). Ewentualne zwiększenie liczby państw członkowskich korzystających z nowego Funduszu (obecnie 20) (11) oraz elastyczność proponowanego wsparcia, tj. możliwość dystrybucji – oprócz żywności – podstawowych produktów konsumpcyjnych do osobistego użytku osób bezdomnych lub dzieci, a także zaplanowane przedsięwzięcia służące integracji społecznej pozwalają przypuszczać, że zapotrzebowanie będzie znacznie przewyższać dotychczasowy budżet. Dlatego jest oczywiste, że proponowany budżet Funduszu nie odpowiada potrzebom, dla zaspokojenia których został zaplanowany. Ponadto, wobec perspektywy utrzymania budżetu Unii Europejskiej na lata 2014–2020 na dotychczasowym poziomie lub tylko nieznacznej jego redukcji, trudna do zaakceptowania jest redukcja środków przeznaczonych na pomoc materialną o co najmniej 28 % (w stosunku do programu na lata 2012–2013).

| 4.1.4 | Komisja zakłada, że „łącznie około 4 mln osób otrzymałoby pomoc bezpośrednio ze środków Funduszu, dzięki współfinansowaniu państw członkowskich oraz świadczeniom rzeczowym ze strony organizacji partnerskich” (12). Nawet przy założeniu, że cel ten zostanie w pełni zrealizowany, powstaje pytanie o skuteczność Funduszu w kontekście osiągnięcia celów strategii „Europa 2020” (zmniejszenie liczby osób doświadczających ubóstwa w Unii Europejskiej o co najmniej 20 milionów). W tym kontekście EKES apeluje o ustalenie na forum europejskim stosownego, wysokiego priorytetu dla nowego Funduszu oraz o przyznanie Funduszowi budżetu adekwatnego do istniejących potrzeb. |
| --- | --- |

4.1.4

Komisja zakłada, że „łącznie około 4 mln osób otrzymałoby pomoc bezpośrednio ze środków Funduszu, dzięki współfinansowaniu państw członkowskich oraz świadczeniom rzeczowym ze strony organizacji partnerskich” (12). Nawet przy założeniu, że cel ten zostanie w pełni zrealizowany, powstaje pytanie o skuteczność Funduszu w kontekście osiągnięcia celów strategii „Europa 2020” (zmniejszenie liczby osób doświadczających ubóstwa w Unii Europejskiej o co najmniej 20 milionów). W tym kontekście EKES apeluje o ustalenie na forum europejskim stosownego, wysokiego priorytetu dla nowego Funduszu oraz o przyznanie Funduszowi budżetu adekwatnego do istniejących potrzeb.

| 4.1.5 | EKES przypomina w tym kontekście stanowisko Komitetu Regionów, który w związku z programem pomocowym na lata 2012–2013 „wzywa Komisję do nieustannego sprawdzania, czy roczny pułap budżetowy w wysokości 500 mln EUR przeznaczony na okres programowania jest wystarczający, jako że kryzys gospodarczy może nasilić tendencję do zmniejszania wydatków publicznych, a gospodarcza niepewność prowadzi w wielu krajach do zwiększonego bezrobocia” (13). |
| --- | --- |

4.1.5

EKES przypomina w tym kontekście stanowisko Komitetu Regionów, który w związku z programem pomocowym na lata 2012–2013 „wzywa Komisję do nieustannego sprawdzania, czy roczny pułap budżetowy w wysokości 500 mln EUR przeznaczony na okres programowania jest wystarczający, jako że kryzys gospodarczy może nasilić tendencję do zmniejszania wydatków publicznych, a gospodarcza niepewność prowadzi w wielu krajach do zwiększonego bezrobocia” (13).

| 4.1.6 | Ponadto EKES opowiada się za 100-procentowym finansowaniem Funduszu z budżetu Unii Europejskiej, podobnie jak to miało miejsce w przypadku programów pomocy żywnościowej realizowanych w ubiegłych latach. Zdaniem Komitetu, współfinansowanie ze środków państw członkowskich może doprowadzić do trudności finansowych w realizacji programu i to nie tylko w państwach członkowskich mających tymczasowe trudności budżetowe (dla których przewidziano możliwość zwiększenia płatności) (14). |
| --- | --- |

4.1.6

Ponadto EKES opowiada się za 100-procentowym finansowaniem Funduszu z budżetu Unii Europejskiej, podobnie jak to miało miejsce w przypadku programów pomocy żywnościowej realizowanych w ubiegłych latach. Zdaniem Komitetu, współfinansowanie ze środków państw członkowskich może doprowadzić do trudności finansowych w realizacji programu i to nie tylko w państwach członkowskich mających tymczasowe trudności budżetowe (dla których przewidziano możliwość zwiększenia płatności) (14).

| 4.1.7 | EKES popiera zapis rozporządzenia, który daje możliwość wykorzystania zapasów interwencyjnych na poczet wytworzenia żywności, mimo że w najbliższym czasie nie jest spodziewane ich zgromadzenie w znacznych ilościach (15). Biorąc jednak pod uwagę dalece niewystarczający budżet Funduszu, Komitet sprzeciwia się wliczaniu wartości wykorzystanych zapasów interwencyjnych do budżetu. |
| --- | --- |

4.1.7

EKES popiera zapis rozporządzenia, który daje możliwość wykorzystania zapasów interwencyjnych na poczet wytworzenia żywności, mimo że w najbliższym czasie nie jest spodziewane ich zgromadzenie w znacznych ilościach (15). Biorąc jednak pod uwagę dalece niewystarczający budżet Funduszu, Komitet sprzeciwia się wliczaniu wartości wykorzystanych zapasów interwencyjnych do budżetu.

| 4.1.8 | Wreszcie z uwagi na bardzo szczupły budżet Funduszu oraz w związku ze stanowiskami niektórych państw członkowskich wskazującymi m.in. na brak zapotrzebowania lub niekompatybilność Funduszu z narodowymi politykami zwalczania ubóstwa i wykluczenia społecznego, EKES opowiada się za wprowadzeniem opcjonalności (dobrowolności) korzystania z Funduszu przez poszczególne państwa członkowskie (co mogłoby przyczynić się również do zwiększenia alokacji środków Funduszu przypadającej na te państwa członkowskie, które korzystałyby z Funduszu). |
| --- | --- |

4.1.8

Wreszcie z uwagi na bardzo szczupły budżet Funduszu oraz w związku ze stanowiskami niektórych państw członkowskich wskazującymi m.in. na brak zapotrzebowania lub niekompatybilność Funduszu z narodowymi politykami zwalczania ubóstwa i wykluczenia społecznego, EKES opowiada się za wprowadzeniem opcjonalności (dobrowolności) korzystania z Funduszu przez poszczególne państwa członkowskie (co mogłoby przyczynić się również do zwiększenia alokacji środków Funduszu przypadającej na te państwa członkowskie, które korzystałyby z Funduszu).

4.2   Grupy docelowe Funduszu i rodzaj udzielanej pomocy

| 4.2.1 | EKES zauważa, że przy niesieniu pomocy należy uwzględnić wszystkie trzy wskazane we wniosku sytuacje: niedobór żywności, bezdomność i deprywację materialną dzieci, a także grupy i osoby społecznie wykluczone ze szczególnych powodów, w tym historycznych. Punktem wyjścia w udzielaniu pomocy powinno być przekazywanie żywności. Dostęp do żywności jest bowiem pierwszym krokiem na drodze do integracji czy też reintegracji społecznej osób wykluczonych. Biorąc jednak pod uwagę zróżnicowaną sytuację w poszczególnych państwach członkowskich, EKES postuluje pozostawienie określenia rodzajów wsparcia adresowanych do poszczególnych grup docelowych całkowicie w gestii państw członkowskich. |
| --- | --- |

4.2.1

EKES zauważa, że przy niesieniu pomocy należy uwzględnić wszystkie trzy wskazane we wniosku sytuacje: niedobór żywności, bezdomność i deprywację materialną dzieci, a także grupy i osoby społecznie wykluczone ze szczególnych powodów, w tym historycznych. Punktem wyjścia w udzielaniu pomocy powinno być przekazywanie żywności. Dostęp do żywności jest bowiem pierwszym krokiem na drodze do integracji czy też reintegracji społecznej osób wykluczonych. Biorąc jednak pod uwagę zróżnicowaną sytuację w poszczególnych państwach członkowskich, EKES postuluje pozostawienie określenia rodzajów wsparcia adresowanych do poszczególnych grup docelowych całkowicie w gestii państw członkowskich.

| 4.2.2 | Zarazem EKES sprzeciwia się nałożeniu na organizacje, które dostarczają bezpośrednio żywność lub inne produkty, obowiązku podejmowania działań uzupełniających pomoc materialną w sytuacji, w której działania te nie będą wspierane poprzez program operacyjny danego państwa członkowskiego w ramach Funduszu (16). |
| --- | --- |

4.2.2

Zarazem EKES sprzeciwia się nałożeniu na organizacje, które dostarczają bezpośrednio żywność lub inne produkty, obowiązku podejmowania działań uzupełniających pomoc materialną w sytuacji, w której działania te nie będą wspierane poprzez program operacyjny danego państwa członkowskiego w ramach Funduszu (16).

4.3   Zarządzanie Funduszem

| 4.3.1 | EKES popiera stanowisko Komisji dotyczące uproszczenia procedur i zmniejszenia obciążeń administracyjnych nakładanych na państwa członkowskie, a zwłaszcza organizacje partnerskie (17). Usprawnione i uproszczone procedury związane z realizacją operacji powinny odpowiadać specyfice celów i grup docelowych Funduszu. W tym kontekście EKES chciałby przestrzec przed stosowaniem procedur przejętych z Europejskiego Funduszu Społecznego (18). Procedury te są bowiem w niektórych państwach członkowskich skomplikowane i mogą okazać się nieprzyjazne dla organizacji partnerskich. |
| --- | --- |

4.3.1

EKES popiera stanowisko Komisji dotyczące uproszczenia procedur i zmniejszenia obciążeń administracyjnych nakładanych na państwa członkowskie, a zwłaszcza organizacje partnerskie (17). Usprawnione i uproszczone procedury związane z realizacją operacji powinny odpowiadać specyfice celów i grup docelowych Funduszu. W tym kontekście EKES chciałby przestrzec przed stosowaniem procedur przejętych z Europejskiego Funduszu Społecznego (18). Procedury te są bowiem w niektórych państwach członkowskich skomplikowane i mogą okazać się nieprzyjazne dla organizacji partnerskich.

| 4.3.2 | EKES z zadowoleniem przyjmuje propozycję Komisji dotyczącą utworzenia na szczeblu unijnym platformy, której działanie byłoby finansowane w ramach pomocy technicznej. Wymiana doświadczeń i najlepszych praktyk pomiędzy instytucjami UE, państwami członkowskimi, partnerami społecznymi i innymi podmiotami społeczeństwa obywatelskiego stanowić będzie wartość dodaną tego Funduszu (19). |
| --- | --- |

4.3.2

EKES z zadowoleniem przyjmuje propozycję Komisji dotyczącą utworzenia na szczeblu unijnym platformy, której działanie byłoby finansowane w ramach pomocy technicznej. Wymiana doświadczeń i najlepszych praktyk pomiędzy instytucjami UE, państwami członkowskimi, partnerami społecznymi i innymi podmiotami społeczeństwa obywatelskiego stanowić będzie wartość dodaną tego Funduszu (19).

| 4.3.3 | EKES przyjmuje z zadowoleniem nałożenie na państwa członkowskie obowiązku opracowywania programów operacyjnych we współpracy z organami przedstawicielskimi społeczeństwa obywatelskiego (20). EKES postuluje zarazem obligatoryjność powoływania w państwach członkowskich komitetów monitorujących lub innych gremiów służących monitorowaniu i ewaluowaniu programów operacyjnych z udziałem organizacji społeczeństwa obywatelskiego, osób bezpośrednio doświadczających ubóstwa lub ich przedstawicieli. |
| --- | --- |

4.3.3

EKES przyjmuje z zadowoleniem nałożenie na państwa członkowskie obowiązku opracowywania programów operacyjnych we współpracy z organami przedstawicielskimi społeczeństwa obywatelskiego (20). EKES postuluje zarazem obligatoryjność powoływania w państwach członkowskich komitetów monitorujących lub innych gremiów służących monitorowaniu i ewaluowaniu programów operacyjnych z udziałem organizacji społeczeństwa obywatelskiego, osób bezpośrednio doświadczających ubóstwa lub ich przedstawicieli.

| 4.3.4 | EKES przyjmuje z zadowoleniem zabezpieczenie w ramach Funduszu środków na koszty administracyjne, koszty transportu i magazynowania żywności i produktów konsumpcyjnych, a także możliwość finansowania budowania potencjału organizacji partnerskich (21). Pozwoli to na efektywne zaangażowanie organizacji partnerskich w skuteczną realizację operacji w ramach Funduszu. |
| --- | --- |

4.3.4

EKES przyjmuje z zadowoleniem zabezpieczenie w ramach Funduszu środków na koszty administracyjne, koszty transportu i magazynowania żywności i produktów konsumpcyjnych, a także możliwość finansowania budowania potencjału organizacji partnerskich (21). Pozwoli to na efektywne zaangażowanie organizacji partnerskich w skuteczną realizację operacji w ramach Funduszu.

| 4.3.5 | EKES przyjmuje z zadowoleniem uregulowanie dotyczące zapewnienia organizacjom partnerskim poziomu płynności wystarczającego do właściwej realizacji operacji (22). |
| --- | --- |

4.3.5

EKES przyjmuje z zadowoleniem uregulowanie dotyczące zapewnienia organizacjom partnerskim poziomu płynności wystarczającego do właściwej realizacji operacji (22).

Bruksela, 14 lutego 2013 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Staffan NILSSON

---

(1)  Main results of the distribution plan in the last years („Główne skutki planu dystrybucji w ostatnich latach”) – AGRI C5, spotkanie zainteresowanych stron – 5 lipca 2012 r., Bruksela, http://ec.europa.eu/agriculture/most-deprived-persons/meetings/05-07-2012/dg-agri-1_en.pdf, s. 9–10.

1

Main results of the distribution plan in the last years

(2)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 121/2012 z dnia 15 lutego 2012 r.

2

(3)  Informacja prasowa Eurostat 171/2012 z dnia 3 grudnia 2012 r.

3

(4)  Dz.U. C 84 z 17.3.2011 s. 49–52 oraz Dz.U. C 43 z 15.2.2012, s. 94–97.

4

(5)  Dz.U. C 11, 15.1.2013, s. 16–20, Dz.U. C 44, 15.2.2013, s. 28–35, Dz.U, C 44, 15.2.2013, s. 36–43, Dz.U. C 44, 15.2.2013, s. 44–48, Dz.U. C 44, 15.2.2013, s. 53–58.

5

(6)  Art. 25 ust. 1 Powszechnej deklaracji praw człowieka ONZ.

6

(7)  Zob. m.in. art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej oraz art. 34 ust. 3 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej.

7

(8)  Zob. art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej.

8

(9)  Zob. preambułę wniosku Komisji, punkty 3 i 42.

9

(10)  European food aid programme for the most deprived persons in the EU („Europejski program pomocy żywnościowej dla najbardziej potrzebujących w UE”, AGRI C.5, spotkanie zainteresowanych stron, 5 lipca 2012 r., Bruksela, http://ec.europa.eu/agriculture/most-deprived-persons/meetings/05-07-2012/dg-agri-2_en.pdf, s. 12.

10

European food aid programme for the most deprived persons in the EU

(11)  Belgia, Bułgaria, Republika Czeska, Estonia, Finlandia, Francja, Grecja, Hiszpania, Irlandia, Litwa, Luksemburg, Łotwa, Malta, Polska, Portugalia, Rumunia, Słowacja, Słowenia, Węgry, Włochy.

11

(12)  MEMO/12/800 z dnia 24 października 2012 r.„Problem ubóstwa: Komisja proponuje utworzenie nowego Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym – najczęściej zadawane pytania”, http://europa.eu/rapid/press-release_MEMO-12-800_pl.htm

12

(13)  Dz. U. C 104 z 2.4.2011, s. 44–46, pkt 22 opinii.

13

(14)  Zob. art. 18 oraz art. 19 wniosku Komisji.

14

(15)  Zob. art. 21 pkt 3 wniosku Komisji.

15

(16)  Zob. art. 4 pkt 2 i art. 7 pkt 1 wniosku Komisji.

16

(17)  Zob. np. art. 23 wniosku Komisji.

17

(18)  Zob. art. 32 ust. 4 wniosku Komisji.

18

(19)  Zob. art. 10 wniosku Komisji.

19

(20)  Zob. art. 7 ust. 2 wniosku Komisji.

20

(21)  Zob. art. 24 ust. 1c) i art. 25 ust. 2 wniosku Komisji.

21

(22)  Zob. art. 39 i art. 41 wniosku Komisji.

22

---

ZAŁĄCZNIK

do opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Następujące poprawki, które uzyskały poparcie co najmniej jednej czwartej oddanych głosów, zostały odrzucone w trakcie debaty:

Punkt 4.1.3

Zmienić

Komisja zakłada, że „łącznie około 4 mln osób otrzymałoby pomoc bezpośrednio ze środków Funduszu, dzięki współfinansowaniu państw członkowskich oraz świadczeniom rzeczowym ze strony organizacji partnerskich”. Nawet przy założeniu, że cel ten zostanie w pełni zrealizowany, powstaje pytanie o skuteczność Funduszu w kontekście osiągnięcia celów strategii „Europa 2020” (zmniejszenie liczby osób doświadczających ubóstwa w Unii Europejskiej o co najmniej 20 milionów). W tym kontekście EKES apeluje o ustalenie na forum europejskim stosownego, wysokiego priorytetu dla nowego Funduszu oraz o przyznanie Funduszowi budżetu adekwatnego do istniejących potrzeb.

Wynik głosowania

| Za | : | 55 |
| --- | --- | --- |
| Przeciw | : | 102 |
| Wstrzymało się | : | 15 |

Za

:

55

Przeciw

:

102

Wstrzymało się

:

15

Punkt 4.2.1

Zmienić

EKES zauważa, że przy niesieniu pomocy należy uwzględnić wszystkie trzy wskazane we wniosku sytuacje: niedobór żywności, bezdomność i deprywację materialną dzieci, a także grupy i osoby społecznie wykluczone ze szczególnych powodów, w tym historycznych. Punktem wyjścia w udzielaniu pomocy powinno być przekazywanie żywności. Dostęp do żywności może tu być
  jest bowiem pierwszym krokiem na drodze do integracji czy też reintegracji społecznej osób wykluczonych. Biorąc jednak pod uwagę zróżnicowaną sytuację w poszczególnych państwach członkowskich, EKES postuluje pozostawienie określenia rodzajów wsparcia adresowanych do poszczególnych grup docelowych całkowicie w gestii państw członkowskich.

Wynik głosowania

| Za | : | 54 |
| --- | --- | --- |
| Przeciw | : | 108 |
| Wstrzymało się | : | 21 |

Za

:

54

Przeciw

:

108

Wstrzymało się

:

21

---

| 9.5.2013 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 133/68 |
| --- | --- | --- | --- |

9.5.2013

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 133/68

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie poprawy równowagi płci wśród dyrektorów niewykonawczych spółek, których akcje są notowane na giełdzie i odnośnych środków

COM(2012) 614 final – 2012/0299 (COD)

2013/C 133/13

Sprawozdawczyni: Madi SHARMA

Parlament Europejski, w dniu 22 listopada 2012 r., oraz Rada, w dniu 10 grudnia 2012 r., postanowiły, zgodnie z art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie poprawy równowagi płci wśród dyrektorów niewykonawczych spółek, których akcje są notowane na giełdzie i odnośnych środków

COM(2012) 614 final – 2012/0299 (COD).

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 25 stycznia 2013 r.

Na 487. sesji plenarnej w dniach 13–14 lutego 2013 r. (posiedzenie z 13 lutego) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 128 do 58 – 10 osób wstrzymało się od głosu – przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | W omawianym dokumencie Komisja Europejska proponuje dyrektywę w celu poprawy równowagi płci wśród dyrektorów niewykonawczych spółek, których akcje są notowane na giełdzie, zakładając osiągnięcie do 2020 r. celu minimalnego w wysokości 40 % udziału kobiet. |
| --- | --- |

1.1

W omawianym dokumencie Komisja Europejska proponuje dyrektywę w celu poprawy równowagi płci wśród dyrektorów niewykonawczych spółek, których akcje są notowane na giełdzie, zakładając osiągnięcie do 2020 r. celu minimalnego w wysokości 40 % udziału kobiet.

| 1.2 | EKES z zadowoleniem przyjmuję tę propozycję. Choć Komitet opowiada się raczej za dobrowolnymi środkami zamiast ustalania kwot, to jednak przyznaje, że jeśli chodzi o równowagę płci, w europejskich spółkach giełdowych niewiele się zmieni bez wyznaczenia celów popartych przepisami prawa. Dziś kobiety stanowią tylko 13,7 % wszystkich członków organów spółek, co stanowi dowód jawnej dyskryminacji. |
| --- | --- |

1.2

EKES z zadowoleniem przyjmuję tę propozycję. Choć Komitet opowiada się raczej za dobrowolnymi środkami zamiast ustalania kwot, to jednak przyznaje, że jeśli chodzi o równowagę płci, w europejskich spółkach giełdowych niewiele się zmieni bez wyznaczenia celów popartych przepisami prawa. Dziś kobiety stanowią tylko 13,7 % wszystkich członków organów spółek, co stanowi dowód jawnej dyskryminacji.

| 1.3 | EKES i Komisja uznają konieczność poszanowania swobody prowadzenia działalności gospodarczej. Przedmiotowa dyrektywa stanowi minimalny standard, w ramach którego dąży się do poprawy warunków sprzyjających dobrej koniunkturze gospodarczej i umożliwia państwom członkowskim wyjście poza zalecane środki. W 2005 r. partnerzy społeczni Unii samodzielnie opracowali plan, w którym przedstawili wiele argumentów przemawiających za równouprawnieniem kobiet i mężczyzn oraz wskazali praktyczne narzędzia dostępne dla państw członkowskich i spółek (1). |
| --- | --- |

1.3

EKES i Komisja uznają konieczność poszanowania swobody prowadzenia działalności gospodarczej. Przedmiotowa dyrektywa stanowi minimalny standard, w ramach którego dąży się do poprawy warunków sprzyjających dobrej koniunkturze gospodarczej i umożliwia państwom członkowskim wyjście poza zalecane środki. W 2005 r. partnerzy społeczni Unii samodzielnie opracowali plan, w którym przedstawili wiele argumentów przemawiających za równouprawnieniem kobiet i mężczyzn oraz wskazali praktyczne narzędzia dostępne dla państw członkowskich i spółek (1).

| 1.4 | Siłą napędową zmian są mocne dowody świadczące o występowaniu w państwach członkowskich wysoko wykwalifikowanych pracowników płci żeńskiej, a więc argumenty na poparcie równowagi płci powinny opierać się raczej na „zasadzie zasług i preferencji” niż na dyskryminacji pozytywnej. Niemniej wciąż istnieją czynniki utrudniające kobietom przywództwo, takie jak brak środków godzących życie zawodowe z rodzinnym, ograniczony dostęp do sieci istotnych dla wyższych stanowisk, brak pewności siebie itp. |
| --- | --- |

1.4

Siłą napędową zmian są mocne dowody świadczące o występowaniu w państwach członkowskich wysoko wykwalifikowanych pracowników płci żeńskiej, a więc argumenty na poparcie równowagi płci powinny opierać się raczej na „zasadzie zasług i preferencji” niż na dyskryminacji pozytywnej. Niemniej wciąż istnieją czynniki utrudniające kobietom przywództwo, takie jak brak środków godzących życie zawodowe z rodzinnym, ograniczony dostęp do sieci istotnych dla wyższych stanowisk, brak pewności siebie itp.

| 1.5 | EKES ma nadzieję, że wszystkie publiczne i prywatne organy decyzyjne mogą przyjąć ów minimalny standard w duchu samoregulacji, tak aby uniknąć konieczności tworzenia nowego prawodawstwa. Może to polegać na tym, że dyrektorzy wykonawczy, organy małych i średnich przedsiębiorstw będących spółkami giełdowymi i wszystkie organy z sektora publicznego będą starały się zapewnić kobietom i mężczyznom bardziej sprawiedliwe środowisko, warunki przejrzystego ubiegania się o pracę i powoływania na stanowiska oraz kulturę włączenia społecznego oraz „wyboru” w społeczeństwie jako całości. |
| --- | --- |

1.5

EKES ma nadzieję, że wszystkie publiczne i prywatne organy decyzyjne mogą przyjąć ów minimalny standard w duchu samoregulacji, tak aby uniknąć konieczności tworzenia nowego prawodawstwa. Może to polegać na tym, że dyrektorzy wykonawczy, organy małych i średnich przedsiębiorstw będących spółkami giełdowymi i wszystkie organy z sektora publicznego będą starały się zapewnić kobietom i mężczyznom bardziej sprawiedliwe środowisko, warunki przejrzystego ubiegania się o pracę i powoływania na stanowiska oraz kulturę włączenia społecznego oraz „wyboru” w społeczeństwie jako całości.

| 1.6 | EKES zaleca też rozważenie przez decydentów i spółki następujących kwestii, aby zapewnić osiągnięcie i przekroczenie ustalonego pułapu 40 %:






  — | zwiększenie widoczności kobiet zajmujących stanowiska wyższego szczebla; |
| --- | --- | --- |

1.6

EKES zaleca też rozważenie przez decydentów i spółki następujących kwestii, aby zapewnić osiągnięcie i przekroczenie ustalonego pułapu 40 %:

—

zwiększenie widoczności kobiet zajmujących stanowiska wyższego szczebla;

| — | zwiększenie przejrzystości w zakresie pozyskiwania talentów; |
| --- | --- |

—

zwiększenie przejrzystości w zakresie pozyskiwania talentów;

| — | zgromadzenie i utrzymanie masy krytycznej; |
| --- | --- |

—

zgromadzenie i utrzymanie masy krytycznej;

| — | kwestionowanie stereotypów związanych z funkcjami płci; |
| --- | --- |

—

kwestionowanie stereotypów związanych z funkcjami płci;

| — | planowanie procesu przejmowania funkcji przywódczych; |
| --- | --- |

—

planowanie procesu przejmowania funkcji przywódczych;

| — | sprzyjanie stałemu napływowi talentów; |
| --- | --- |

—

sprzyjanie stałemu napływowi talentów;

| — | rozpowszechnianie przykładów sprawdzonych rozwiązań; |
| --- | --- |

—

rozpowszechnianie przykładów sprawdzonych rozwiązań;

| — | utworzenie ogólnoeuropejskiej skoordynowanej bazy danych wykwalifikowanych kobiet na stanowiska w organach spółek. |
| --- | --- |

—

utworzenie ogólnoeuropejskiej skoordynowanej bazy danych wykwalifikowanych kobiet na stanowiska w organach spółek.

| 1.7 | EKES pragnie przekazać Viviane Reding oraz jej zwolennikom z Komisji, Parlamentu i innych instytucji wyrazy uznania za poczynienie pierwszych kroków w kierunku bardziej zrównoważonej Europy i za kwestionowanie poglądów na temat tego, kto powinien zasiadać w organach spółek, a tym samym – wspieranie integracji społecznej. Wspomniane działania są dowodem istotnej zmiany w sposobie myślenia. EKES uznaje, że szeroko zakrojone badania naukowe, ekspertyzy prawne i konsultacje ze społeczeństwem obywatelskim są prowadzone w celu przedstawienia dyrektywy możliwej do zastosowania, z zachowaniem odpowiedniej elastyczności w zakresie wymaganych wyników i ram czasowych przewidzianych zarówno dla spółek, jak i państw członkowskich oraz z jednoczesnym poszanowaniem zasady pomocniczości i proporcjonalności. |
| --- | --- |

1.7

EKES pragnie przekazać Viviane Reding oraz jej zwolennikom z Komisji, Parlamentu i innych instytucji wyrazy uznania za poczynienie pierwszych kroków w kierunku bardziej zrównoważonej Europy i za kwestionowanie poglądów na temat tego, kto powinien zasiadać w organach spółek, a tym samym – wspieranie integracji społecznej. Wspomniane działania są dowodem istotnej zmiany w sposobie myślenia. EKES uznaje, że szeroko zakrojone badania naukowe, ekspertyzy prawne i konsultacje ze społeczeństwem obywatelskim są prowadzone w celu przedstawienia dyrektywy możliwej do zastosowania, z zachowaniem odpowiedniej elastyczności w zakresie wymaganych wyników i ram czasowych przewidzianych zarówno dla spółek, jak i państw członkowskich oraz z jednoczesnym poszanowaniem zasady pomocniczości i proporcjonalności.

| 1.8 | Przeszkody na drodze ku równouprawnieniu płci w procesie podejmowania decyzji sięgają głębiej niż często powtarzane argumenty oparte na stereotypach związanych z płcią czy wyzwania w zakresie podaży. Niewiele będzie można w ogóle osiągnąć, jeśli kobiety i mężczyźni nie zaczną już teraz mocno starać się, by przejść od słów do konkretnych działań i szanować wzajemnie swoje poglądy. Siła Europy tkwi w jej „zjednoczeniu w różnorodności”, lecz tę różnorodność trzeba najpierw okiełznać. |
| --- | --- |

1.8

Przeszkody na drodze ku równouprawnieniu płci w procesie podejmowania decyzji sięgają głębiej niż często powtarzane argumenty oparte na stereotypach związanych z płcią czy wyzwania w zakresie podaży. Niewiele będzie można w ogóle osiągnąć, jeśli kobiety i mężczyźni nie zaczną już teraz mocno starać się, by przejść od słów do konkretnych działań i szanować wzajemnie swoje poglądy. Siła Europy tkwi w jej „zjednoczeniu w różnorodności”, lecz tę różnorodność trzeba najpierw okiełznać.

| 1.9 | EKES wnosi o włączenie do wniosku dotyczącego dyrektywy przepisów szczegółowych dotyczących równowagi płci w odniesieniu do członków rady dyrektorów reprezentujących pracowników przedsiębiorstwa, zważywszy na szczególne metody ich wyznaczania. |
| --- | --- |

1.9

EKES wnosi o włączenie do wniosku dotyczącego dyrektywy przepisów szczegółowych dotyczących równowagi płci w odniesieniu do członków rady dyrektorów reprezentujących pracowników przedsiębiorstwa, zważywszy na szczególne metody ich wyznaczania.

2.   Kontekst

86,3 % wszystkich członków organów spółek stanowią mężczyźni

| 2.1 | Równouprawnienie płci jest jednym z zasadniczych celów Unii Europejskiej, sformułowanym w jej Traktatach (art. 3 ust. 3 TUE) oraz Karcie praw podstawowych (art. 23). Zgodnie z art. 8 TFUE Unia zmierza do zniesienia nierówności oraz wspierania równości mężczyzn i kobiet. Prawo Unii Europejskiej do działania w kwestiach równouprawnienia płci w dziedzinie zatrudnienia i pracy wywodzi się z art. 157 ust. 3. TFUE. |
| --- | --- |

2.1

Równouprawnienie płci jest jednym z zasadniczych celów Unii Europejskiej, sformułowanym w jej Traktatach (art. 3 ust. 3 TUE) oraz Karcie praw podstawowych (art. 23). Zgodnie z art. 8 TFUE Unia zmierza do zniesienia nierówności oraz wspierania równości mężczyzn i kobiet. Prawo Unii Europejskiej do działania w kwestiach równouprawnienia płci w dziedzinie zatrudnienia i pracy wywodzi się z art. 157 ust. 3. TFUE.

| 2.2 | Między państwami członkowskimi UE występują znaczne dysproporcje w liczbie kobiet zasiadających w organach spółek, wynikające z różnic w przyjętych strategiach. Rola kobiet zasiadających w organach spółek jest przedmiotem badań już od kilkudziesięciu lat, a od ponad dwóch lat podchodzi się do niej z jeszcze większa uwagą, ponieważ Unia Europejska odnowiła swoje zobowiązanie do wspierania równouprawnienia płci w organach spółek giełdowych. Debata poświęcona tej kwestii dotyczy m.in. wprowadzenia prawnie wiążących kwot do narzuconych sobie przepisów bez konsekwencji z tytułu ich nieprzestrzegania. Skuteczne podejścia dobrowolne przynoszą jednak rezultaty powoli. W zeszłym roku odnotowano wzrost liczby kobiet w organach spółek jedynie o 0,6 %, przy czym zobowiązanie z 2011 r. podpisały tylko 24 spółki. |
| --- | --- |

2.2

Między państwami członkowskimi UE występują znaczne dysproporcje w liczbie kobiet zasiadających w organach spółek, wynikające z różnic w przyjętych strategiach. Rola kobiet zasiadających w organach spółek jest przedmiotem badań już od kilkudziesięciu lat, a od ponad dwóch lat podchodzi się do niej z jeszcze większa uwagą, ponieważ Unia Europejska odnowiła swoje zobowiązanie do wspierania równouprawnienia płci w organach spółek giełdowych. Debata poświęcona tej kwestii dotyczy m.in. wprowadzenia prawnie wiążących kwot do narzuconych sobie przepisów bez konsekwencji z tytułu ich nieprzestrzegania. Skuteczne podejścia dobrowolne przynoszą jednak rezultaty powoli. W zeszłym roku odnotowano wzrost liczby kobiet w organach spółek jedynie o 0,6 %, przy czym zobowiązanie z 2011 r. podpisały tylko 24 spółki.

| 2.3 | Zakres środków państw członkowskich rozciąga się od prawnie wiążących kwot i sankcji do samoregulacji w określonych sektorach, i zgodnie z przewidywaniami reprezentacja kobiet w organach spółek nadal pozostaje tak samo zróżnicowana. Mimo to kraje, w których występują wiążące kwoty, ogólnie wykazują 20-procentowy wzrost liczby kobiet w organach spółek. W sześciu krajach, które nie wdrożyły żadnych działań, odnotowano spadek liczby kobiet w organach spółek (zob. załącznik 1). |
| --- | --- |

2.3

Zakres środków państw członkowskich rozciąga się od prawnie wiążących kwot i sankcji do samoregulacji w określonych sektorach, i zgodnie z przewidywaniami reprezentacja kobiet w organach spółek nadal pozostaje tak samo zróżnicowana. Mimo to kraje, w których występują wiążące kwoty, ogólnie wykazują 20-procentowy wzrost liczby kobiet w organach spółek. W sześciu krajach, które nie wdrożyły żadnych działań, odnotowano spadek liczby kobiet w organach spółek (zob. załącznik 1).

| 2.4 | Do końca 2011 r. 11 państw członkowskich przyjęło przepisy prawa ustanawiające kwoty lub docelowe poziomy w zakresie reprezentacji płci w organach spółek. Francja, Włochy i Belgia ustanowiły kwoty oraz sankcje za ich nieprzestrzeganie; Hiszpania i Holandia przyjęły przepisy dotyczące kwot bez sankcji; Dania, Finlandia, Grecja, Austria i Słowenia wdrożyły zasady mające zastosowanie tylko do organów spółek państwowych; w Niemczech natomiast kwestię płci regulują przepisy obejmujące reprezentację pracowników w organach spółek. |
| --- | --- |

2.4

Do końca 2011 r. 11 państw członkowskich przyjęło przepisy prawa ustanawiające kwoty lub docelowe poziomy w zakresie reprezentacji płci w organach spółek. Francja, Włochy i Belgia ustanowiły kwoty oraz sankcje za ich nieprzestrzeganie; Hiszpania i Holandia przyjęły przepisy dotyczące kwot bez sankcji; Dania, Finlandia, Grecja, Austria i Słowenia wdrożyły zasady mające zastosowanie tylko do organów spółek państwowych; w Niemczech natomiast kwestię płci regulują przepisy obejmujące reprezentację pracowników w organach spółek.

| 2.5 | Różnice występujące między poszczególnymi państwami członkowskimi w sposób nieunikniony wpływają na obecność kobiet w organach spółek. Kraje, w których wdrożono kwoty legislacyjne, odnotowały 20-procentowy wzrost, choć we Włoszech wzrost ten wyniósł jedynie 4 %. W przypadku, gdy kraje wdrożyły kodeksy ładu korporacyjnego, procentowy wzrost wyniósł od 11 do 2 %. |
| --- | --- |

2.5

Różnice występujące między poszczególnymi państwami członkowskimi w sposób nieunikniony wpływają na obecność kobiet w organach spółek. Kraje, w których wdrożono kwoty legislacyjne, odnotowały 20-procentowy wzrost, choć we Włoszech wzrost ten wyniósł jedynie 4 %. W przypadku, gdy kraje wdrożyły kodeksy ładu korporacyjnego, procentowy wzrost wyniósł od 11 do 2 %.

| 2.6 | Biorąc pod uwagę obecnie osiągane poziomy, Francja jest jedynym krajem na drodze do osiągnięcia w 2020 r. docelowego poziomu 40-procentowej reprezentacji kobiet w organach spółek. Jeśli obecne poziomy reprezentacji kobiet w organach spółek będą coraz bardziej zróżnicowane, Unia Europejska jako całość nie osiągnie poziomu 40-procentowej reprezentacji kobiet przed końcem 2040 r (2). |
| --- | --- |

2.6

Biorąc pod uwagę obecnie osiągane poziomy, Francja jest jedynym krajem na drodze do osiągnięcia w 2020 r. docelowego poziomu 40-procentowej reprezentacji kobiet w organach spółek. Jeśli obecne poziomy reprezentacji kobiet w organach spółek będą coraz bardziej zróżnicowane, Unia Europejska jako całość nie osiągnie poziomu 40-procentowej reprezentacji kobiet przed końcem 2040 r (2).

| 2.7 | Cele będą skuteczne tylko, jeśli będą szły w parze z karami, a więc niezbędne są odpowiednie sankcje za brak zgodności. W dyrektywie przewiduje się możliwość przedstawienia w każdym przypadku dowodu braku zgodności, przy czym ciężar dowodu spoczywa na spółce, która musi udowodnić swą należytą staranność w przeprowadzaniu procesu rekrutacji. Sankcje będą najskuteczniejsze, jeśli będą określane, nakładane i realizowane przez zainteresowany kraj, w związku z czym Komisja sporządziła jedynie zalecenia będące wytycznymi w sprawie możliwych sankcji. |
| --- | --- |

2.7

Cele będą skuteczne tylko, jeśli będą szły w parze z karami, a więc niezbędne są odpowiednie sankcje za brak zgodności. W dyrektywie przewiduje się możliwość przedstawienia w każdym przypadku dowodu braku zgodności, przy czym ciężar dowodu spoczywa na spółce, która musi udowodnić swą należytą staranność w przeprowadzaniu procesu rekrutacji. Sankcje będą najskuteczniejsze, jeśli będą określane, nakładane i realizowane przez zainteresowany kraj, w związku z czym Komisja sporządziła jedynie zalecenia będące wytycznymi w sprawie możliwych sankcji.

| 2.8 | Komisja uznaje konieczność poszanowania przysługującej przedsiębiorstwom podstawowej swobody niezakłóconego prowadzenia działalności gospodarczej, lecz jest zdania, że swoboda ta nie powinna zastępować zasady państwa prawa ani praw podstawowych. Przedmiotowa dyrektywa stanowi minimalny standard, którego celem jest poprawa warunków prowadzenia działalności gospodarczej oraz warunków na rynku wewnętrznym poprzez zapewnianie równych szans przedsiębiorstwom działającym w kilku państwach członkowskich. |
| --- | --- |

2.8

Komisja uznaje konieczność poszanowania przysługującej przedsiębiorstwom podstawowej swobody niezakłóconego prowadzenia działalności gospodarczej, lecz jest zdania, że swoboda ta nie powinna zastępować zasady państwa prawa ani praw podstawowych. Przedmiotowa dyrektywa stanowi minimalny standard, którego celem jest poprawa warunków prowadzenia działalności gospodarczej oraz warunków na rynku wewnętrznym poprzez zapewnianie równych szans przedsiębiorstwom działającym w kilku państwach członkowskich.

| 2.9 | W dyrektywie wyznaczono ramy czasowe na osiągnięcie celu ilościowego wynoszącego 40 % do końca 2020 r., co ma umożliwić zakończenie cyklu powoływania na stanowiska w organach poszczególnych spółek. Dyrektywa zawiera również klauzulę wygaśnięcia w 2028 r., kiedy to nie powinna już być potrzebna. |
| --- | --- |

2.9

W dyrektywie wyznaczono ramy czasowe na osiągnięcie celu ilościowego wynoszącego 40 % do końca 2020 r., co ma umożliwić zakończenie cyklu powoływania na stanowiska w organach poszczególnych spółek. Dyrektywa zawiera również klauzulę wygaśnięcia w 2028 r., kiedy to nie powinna już być potrzebna.

| 2.10 | Tylko środek na szczeblu unijnym na tyle elastyczny, by uwzględnić zróżnicowanie państw członkowskich z jednoczesnym pełnym poszanowaniem zasady pomocniczości, może zapewnić optymalne wykorzystanie potencjału drzemiącego w kobietach. |
| --- | --- |

2.10

Tylko środek na szczeblu unijnym na tyle elastyczny, by uwzględnić zróżnicowanie państw członkowskich z jednoczesnym pełnym poszanowaniem zasady pomocniczości, może zapewnić optymalne wykorzystanie potencjału drzemiącego w kobietach.

3.   Równouprawnienie płci jest jednym z praw podstawowych i stanowi wspólną wartość Unii Europejskiej

| 3.1 | EKES jest zdania, że zwiększanie udziału kobiet na stanowiskach decyzyjnych to wspólny cel wszystkich członków społeczeństwa obywatelskiego aktywnie wspierających równouprawnienie kobiet i mężczyzn. EKES wydał wiele opinii w sprawie równowagi płci w społeczeństwie, a w swoim sprawozdaniu pt. „Rola rad społeczno-gospodarczych i podobnych instytucji w nowym światowym ładzie gospodarczym, społecznym i ekologicznym” podkreślił, że „(...) nie uda się zapewnić faktycznego parytetu, demokracji i równości bez prawnego wymogu równej reprezentacji”. |
| --- | --- |

3.1

EKES jest zdania, że zwiększanie udziału kobiet na stanowiskach decyzyjnych to wspólny cel wszystkich członków społeczeństwa obywatelskiego aktywnie wspierających równouprawnienie kobiet i mężczyzn. EKES wydał wiele opinii w sprawie równowagi płci w społeczeństwie, a w swoim sprawozdaniu pt. „Rola rad społeczno-gospodarczych i podobnych instytucji w nowym światowym ładzie gospodarczym, społecznym i ekologicznym” podkreślił, że „(...) nie uda się zapewnić faktycznego parytetu, demokracji i równości bez prawnego wymogu równej reprezentacji”.

| 3.2 | Poza tym, że jest ona warunkiem koniecznym prawdziwej demokracji i sprawiedliwości w społeczeństwie, jest także istotnym warunkiem osiągnięcia celów UE w zakresie inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu. Badania Banku Światowego i Transparency International pokazują, że przejrzystość wzrasta, a korupcja maleje wtedy, gdy kobiety są właściwie reprezentowane w procesie podejmowania decyzji. Prawidłowe zarządzanie we wszystkich sferach życia jest dobre dla społeczeństwa. |
| --- | --- |

3.2

Poza tym, że jest ona warunkiem koniecznym prawdziwej demokracji i sprawiedliwości w społeczeństwie, jest także istotnym warunkiem osiągnięcia celów UE w zakresie inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu. Badania Banku Światowego i Transparency International pokazują, że przejrzystość wzrasta, a korupcja maleje wtedy, gdy kobiety są właściwie reprezentowane w procesie podejmowania decyzji. Prawidłowe zarządzanie we wszystkich sferach życia jest dobre dla społeczeństwa.

| 3.3 | Kobiety stanowią ponad 51 % ludności UE i 45 % wszystkich zatrudnionych; to kobiety odpowiadają za ponad 70 % decyzji o zakupie. W związku z tym w celu poprawy równowagi płci EKES pragnąłby wprowadzenia na wszystkich szczeblach społeczeństwa obowiązkowych środków prawnych wraz z sankcjami przewidzianymi dla wszystkich organów decyzyjnych. W ten sposób będzie można zakwestionować pogląd dotyczący tego, kto powinien być włączony do procesu decyzyjnego, a dzięki temu zapewnić większą integrację społeczną.

  „Obecnie jest oczywiste, że nie można dyskryminować kobiet i mężczyzn ze względu na płeć”
   (3)


  ALE fakty są takie, że 96,8 % prezesów to mężczyźni. |
| --- | --- |

3.3

Kobiety stanowią ponad 51 % ludności UE i 45 % wszystkich zatrudnionych; to kobiety odpowiadają za ponad 70 % decyzji o zakupie. W związku z tym w celu poprawy równowagi płci EKES pragnąłby wprowadzenia na wszystkich szczeblach społeczeństwa obowiązkowych środków prawnych wraz z sankcjami przewidzianymi dla wszystkich organów decyzyjnych. W ten sposób będzie można zakwestionować pogląd dotyczący tego, kto powinien być włączony do procesu decyzyjnego, a dzięki temu zapewnić większą integrację społeczną.

„Obecnie jest oczywiste, że nie można dyskryminować kobiet i mężczyzn ze względu na płeć”
   (3)

ALE fakty są takie, że 96,8 % prezesów to mężczyźni.

| 3.4 | Ekspansja światowych gospodarek jest bezpośrednim efektem zdolności człowieka, głównie kobiet, które są siłą sprawczą zmian geopolitycznych wpływających na zdrowie, edukację, opiekę społeczną, środowisko oraz produkcyjność gospodarki, i jest to mocny argument na poparcie obecności kobiet w organach spółek. Zróżnicowanie pod względem płci stanowi atut z uwagi na wizerunek przedsiębiorstwa, a dodatkowo zacieśnia także relacje między przedsiębiorstwem, pracownikami, wspólnikami i klientami. Ze względu na jego wartość uznaje się je za podstawowy aspekt wszystkich strategii w zakresie społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw z sektora prywatnego, lecz nadal w wielu przedsiębiorstwach zróżnicowanie to musi zostać faktycznie wprowadzone. |
| --- | --- |

3.4

Ekspansja światowych gospodarek jest bezpośrednim efektem zdolności człowieka, głównie kobiet, które są siłą sprawczą zmian geopolitycznych wpływających na zdrowie, edukację, opiekę społeczną, środowisko oraz produkcyjność gospodarki, i jest to mocny argument na poparcie obecności kobiet w organach spółek. Zróżnicowanie pod względem płci stanowi atut z uwagi na wizerunek przedsiębiorstwa, a dodatkowo zacieśnia także relacje między przedsiębiorstwem, pracownikami, wspólnikami i klientami. Ze względu na jego wartość uznaje się je za podstawowy aspekt wszystkich strategii w zakresie społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw z sektora prywatnego, lecz nadal w wielu przedsiębiorstwach zróżnicowanie to musi zostać faktycznie wprowadzone.

| 3.5 | Kwoty – jakkolwiek niewygodne – dostarczają skutecznych sposobów wspierania obejmowania stanowisk kierowniczych przez kobiety, co podkreśliła Laurence Parisot, przewodnicząca Stowarzyszenia Przedsiębiorstw Francuskich (MEDEF), podczas wystąpienia na sesji plenarnej EKES-u w 2012 r.: „Kwoty nie powinny być potrzebne, lecz są one jedynym sposobem na przezwyciężenie uprzedzeń mężczyzn co do braku kompetencji kobiet”. |
| --- | --- |

3.5

Kwoty – jakkolwiek niewygodne – dostarczają skutecznych sposobów wspierania obejmowania stanowisk kierowniczych przez kobiety, co podkreśliła Laurence Parisot, przewodnicząca Stowarzyszenia Przedsiębiorstw Francuskich (MEDEF), podczas wystąpienia na sesji plenarnej EKES-u w 2012 r.: „Kwoty nie powinny być potrzebne, lecz są one jedynym sposobem na przezwyciężenie uprzedzeń mężczyzn co do braku kompetencji kobiet”.

| 3.6 | Z drugiej strony, niektóre kobiety na stanowiskach kierowniczych wyraziły silny sprzeciw wobec prawnie wiążących kwot, gdyż ich zdaniem deprecjonują one ich własne osiągnięcia. Istnieją obawy, że kwoty stygmatyzują kobiety obejmujące stanowiska kierownicze. |
| --- | --- |

3.6

Z drugiej strony, niektóre kobiety na stanowiskach kierowniczych wyraziły silny sprzeciw wobec prawnie wiążących kwot, gdyż ich zdaniem deprecjonują one ich własne osiągnięcia. Istnieją obawy, że kwoty stygmatyzują kobiety obejmujące stanowiska kierownicze.

| 3.7 | By promować zasiadanie przez kobiety w organach spółek, istotne jest ustanowienie odpowiedniej polityki, która zachęci kobiety do przywództwa, w tym środków na rzecz godzenia życia zawodowego z rodzinnym, tworzenia sieci kontaktów, rozwoju kariery na wszystkich szczeblach, a także podnoszenia świadomości i zmiany postaw. |
| --- | --- |

3.7

By promować zasiadanie przez kobiety w organach spółek, istotne jest ustanowienie odpowiedniej polityki, która zachęci kobiety do przywództwa, w tym środków na rzecz godzenia życia zawodowego z rodzinnym, tworzenia sieci kontaktów, rozwoju kariery na wszystkich szczeblach, a także podnoszenia świadomości i zmiany postaw.

4.   Bodźce do inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu

4.1   Potencjał gospodarczy

| 4.1.1 | Jako że Europa nadal boryka się z problemami gospodarczymi, ożywienie gospodarcze zależy od aktywności w pełni zaangażowanej siły roboczej, a to oznacza również czynny udział kobiet. Jeszcze przed kryzysem partnerzy społeczni UE – Europejska Unia Konfederacji Przemysłowych i Pracodawców (UNICE)/Europejskie Stowarzyszenie Rzemiosła oraz Małych i Średnich Przedsiębiorstw (UEAPME), Europejskie Centrum Przedsiębiorstw Publicznych (CEEP) i Europejska Konfederacja Związków Zawodowych (ETUC1) – zobowiązały się do wzmocnienia równouprawnienia płci na rynku pracy oraz wśród pracowników. W 2005 r. organizacje te wskazały wspieranie kobiet w procesie decyzyjnym jako jeden z priorytetów i w swoim sprawozdaniu zaleciły praktyczne narzędzia zwiększania uczestnictwa kobiet (4). |
| --- | --- |

4.1.1

Jako że Europa nadal boryka się z problemami gospodarczymi, ożywienie gospodarcze zależy od aktywności w pełni zaangażowanej siły roboczej, a to oznacza również czynny udział kobiet. Jeszcze przed kryzysem partnerzy społeczni UE – Europejska Unia Konfederacji Przemysłowych i Pracodawców (UNICE)/Europejskie Stowarzyszenie Rzemiosła oraz Małych i Średnich Przedsiębiorstw (UEAPME), Europejskie Centrum Przedsiębiorstw Publicznych (CEEP) i Europejska Konfederacja Związków Zawodowych (ETUC1) – zobowiązały się do wzmocnienia równouprawnienia płci na rynku pracy oraz wśród pracowników. W 2005 r. organizacje te wskazały wspieranie kobiet w procesie decyzyjnym jako jeden z priorytetów i w swoim sprawozdaniu zaleciły praktyczne narzędzia zwiększania uczestnictwa kobiet (4).

| 4.1.2 | Konkurencyjność europejskich spółek wymaga zwrócenia szczególnej uwagi na wzrost gospodarczy oraz innowacje, badania naukowe, szkolenie, kwalifikacje, ochronę konsumentów oraz społeczną odpowiedzialność przedsiębiorstw – kluczowe cele działania Komisji na rzecz optymalnego zwiększania możliwości biznesowych. Wszystkie te działania wymagają zrównoważenia aspektu płci w celu osiągnięcia trwałych rezultatów. |
| --- | --- |

4.1.2

Konkurencyjność europejskich spółek wymaga zwrócenia szczególnej uwagi na wzrost gospodarczy oraz innowacje, badania naukowe, szkolenie, kwalifikacje, ochronę konsumentów oraz społeczną odpowiedzialność przedsiębiorstw – kluczowe cele działania Komisji na rzecz optymalnego zwiększania możliwości biznesowych. Wszystkie te działania wymagają zrównoważenia aspektu płci w celu osiągnięcia trwałych rezultatów.

| 4.1.3 | 51 % ludności UE stanowią kobiety. Wiele z nich ma wyższe wykształcenie i wysokie kwalifikacje, dzięki czemu stanowi ważny element siły roboczej. Liczba studiujących kobiet przewyższa liczbę studiujących mężczyzn na poziomie szkolnictwa wyższego, przez co na rynku pracy wysoko wykwalifikowanych kobiet jest o 50 % więcej niż mężczyzn. Mervyn Davies w swoim sprawozdaniu wskazał na lukę w brytyjskiej sile roboczej, którą można zapełnić dzięki zatrudnieniu w ciągu następnych 10 lat 2 milionów wykwalifikowanych pracowników, spośród których większość musiałyby stanowić wysoko wykwalifikowane kobiety (5). |
| --- | --- |

4.1.3

51 % ludności UE stanowią kobiety. Wiele z nich ma wyższe wykształcenie i wysokie kwalifikacje, dzięki czemu stanowi ważny element siły roboczej. Liczba studiujących kobiet przewyższa liczbę studiujących mężczyzn na poziomie szkolnictwa wyższego, przez co na rynku pracy wysoko wykwalifikowanych kobiet jest o 50 % więcej niż mężczyzn. Mervyn Davies w swoim sprawozdaniu wskazał na lukę w brytyjskiej sile roboczej, którą można zapełnić dzięki zatrudnieniu w ciągu następnych 10 lat 2 milionów wykwalifikowanych pracowników, spośród których większość musiałyby stanowić wysoko wykwalifikowane kobiety (5).

| 4.1.4 | Poza tym udział kobiet w gospodarce przynosi krajom daleko idące korzyści finansowe i społeczne. Z indeksu nierówności płci na 2011 r. wynika, że kraje, w których występuje większe równouprawnienie płci, wykazywały wyższy poziom PKB na mieszkańca
   (6). |
| --- | --- |

4.1.4

Poza tym udział kobiet w gospodarce przynosi krajom daleko idące korzyści finansowe i społeczne. Z indeksu nierówności płci na 2011 r. wynika, że kraje, w których występuje większe równouprawnienie płci, wykazywały wyższy poziom PKB na mieszkańca
   (6).

| 4.1.5 | Według Goldman Sachs zwiększenie liczby pracujących kobiet mogłoby podnieść poziom PKB o:






  — | 21 % we Włoszech; |
| --- | --- | --- |

4.1.5

Według Goldman Sachs zwiększenie liczby pracujących kobiet mogłoby podnieść poziom PKB o:

—

21 % we Włoszech;

| — | 19 % w Hiszpanii; |
| --- | --- |

—

19 % w Hiszpanii;

| — | 9 % we Francji i w Niemczech; oraz |
| --- | --- |

—

9 % we Francji i w Niemczech; oraz

| — | 8 % w Wielkiej Brytanii. |
| --- | --- |

—

8 % w Wielkiej Brytanii.

| 4.1.6 | Liczne badania naukowe nad kwestią gospodarczego uzasadnienia obecności kobiet w organach spółek stanowią mocny argument świadczący o postępach w działalności spółek. W swoich badaniach Crédit Suisse (2012 r.) (7), McKinsey (2007 r.) (8) i Catalyst (2004 r.) (9) obiektywnie wskazują na istnienie związku pomiędzy udziałem kobiet w organach spółek a wynikami finansowymi spółek. Na przykład:






  — | McKinsey w swoim sprawozdaniu wykazał o 41 % wyższy zwrot z kapitału własnego (ROE) w przypadku spółek o większej liczbie kobiet na stanowiskach kierowniczych w porównaniu ze spółkami, w których kobiety w ogóle nie zajmują takich stanowisk; |
| --- | --- | --- |

4.1.6

Liczne badania naukowe nad kwestią gospodarczego uzasadnienia obecności kobiet w organach spółek stanowią mocny argument świadczący o postępach w działalności spółek. W swoich badaniach Crédit Suisse (2012 r.) (7), McKinsey (2007 r.) (8) i Catalyst (2004 r.) (9) obiektywnie wskazują na istnienie związku pomiędzy udziałem kobiet w organach spółek a wynikami finansowymi spółek. Na przykład:

—

McKinsey w swoim sprawozdaniu wykazał o 41 % wyższy zwrot z kapitału własnego (ROE) w przypadku spółek o większej liczbie kobiet na stanowiskach kierowniczych w porównaniu ze spółkami, w których kobiety w ogóle nie zajmują takich stanowisk;

| — | Catalyst stwierdził, że w spółkach, w których w najwyższym kierownictwie kobiety stanowią 14,3–38,3 %, wskaźnik ROE jest o 34,1 % wyższy niż w spółkach bez podobnego udziału kobiet na wyższych stanowiskach kierowniczych; |
| --- | --- |

—

Catalyst stwierdził, że w spółkach, w których w najwyższym kierownictwie kobiety stanowią 14,3–38,3 %, wskaźnik ROE jest o 34,1 % wyższy niż w spółkach bez podobnego udziału kobiet na wyższych stanowiskach kierowniczych;

| — | według Crédit Suisse spółki, w których kobiety pełnią funkcje kierownicze, osiągają lepsze wyniki pod względem cen udziałów niż spółki, w których kobiety nie pełnią takich funkcji. |
| --- | --- |

—

według Crédit Suisse spółki, w których kobiety pełnią funkcje kierownicze, osiągają lepsze wyniki pod względem cen udziałów niż spółki, w których kobiety nie pełnią takich funkcji.

| 4.1.7 | Pewne badania pokazują, że zróżnicowanie organów spółek pod względem płci ma znikomy lub zerowy wpływ na wyniki finansowe, ale jednocześnie dominuje tendencja ukazująca faktyczny związek między obecnością kobiet na stanowiskach kierowniczych a wynikami finansowymi spółek. |
| --- | --- |

4.1.7

Pewne badania pokazują, że zróżnicowanie organów spółek pod względem płci ma znikomy lub zerowy wpływ na wyniki finansowe, ale jednocześnie dominuje tendencja ukazująca faktyczny związek między obecnością kobiet na stanowiskach kierowniczych a wynikami finansowymi spółek.

4.2   Argument biznesowy

| 4.2.1 | Można wskazać liczne przyczyny poprawy wyników spółek, w których organach zasiadają przedstawiciele obu płci. Jednym z głównych argumentów jest gotowość do czynnego udziału w procesie zróżnicowanego krytycznego myślenia przed podejmowaniem decyzji biznesowych i tworzenia bardziej proaktywnego modelu biznesowego. |
| --- | --- |

4.2.1

Można wskazać liczne przyczyny poprawy wyników spółek, w których organach zasiadają przedstawiciele obu płci. Jednym z głównych argumentów jest gotowość do czynnego udziału w procesie zróżnicowanego krytycznego myślenia przed podejmowaniem decyzji biznesowych i tworzenia bardziej proaktywnego modelu biznesowego.

| 4.2.2 | Zrozumienie zróżnicowania występującego na rynku ma ogromną wartość finansową i jest warunkiem koniecznym obecności korporacji na rynku międzynarodowym. |
| --- | --- |

4.2.2

Zrozumienie zróżnicowania występującego na rynku ma ogromną wartość finansową i jest warunkiem koniecznym obecności korporacji na rynku międzynarodowym.

| 4.2.3 | Innowacje i wyniki organów spółek – siła, jaką kobiety wnoszą do organów spółek, polega na różnorodności kobiet, ich doświadczeniu, na tym, w jaki sposób rozwiązują problemy oraz jak podchodzą do nowych rynków i możliwości, wykorzystując swą wiedzę fachową o konsumentach. Różnorodność w myśleniu to podstawa innowacji i lepszych wyników przedsiębiorstwa; to test założeń i bodziec do większej koncentracji na dotychczasowych i nowych rynkach. Pobudzanie rozwoju poprzez wymianę myśli ma ogromny wpływ i może dotyczyć transgranicznych możliwości reprezentacji w organach spółek. Organy spółek stoją przed wyzwaniem dostosowania się do prawdziwej różnorodności swoich członków oraz znalezienia kreatywnego sposobu na przezwyciężenie problemów spółek. |
| --- | --- |

4.2.3

Innowacje i wyniki organów spółek – siła, jaką kobiety wnoszą do organów spółek, polega na różnorodności kobiet, ich doświadczeniu, na tym, w jaki sposób rozwiązują problemy oraz jak podchodzą do nowych rynków i możliwości, wykorzystując swą wiedzę fachową o konsumentach. Różnorodność w myśleniu to podstawa innowacji i lepszych wyników przedsiębiorstwa; to test założeń i bodziec do większej koncentracji na dotychczasowych i nowych rynkach. Pobudzanie rozwoju poprzez wymianę myśli ma ogromny wpływ i może dotyczyć transgranicznych możliwości reprezentacji w organach spółek. Organy spółek stoją przed wyzwaniem dostosowania się do prawdziwej różnorodności swoich członków oraz znalezienia kreatywnego sposobu na przezwyciężenie problemów spółek.

| 4.2.4 | Zróżnicowanie w organach spółek oznacza prawdziwą różnorodność – w najszerszym znaczeniu tego słowa. EKES nie popiera ograniczania stanowisk kierowniczych do wąskiej grupy kobiet zasiadających w kilku różnych organach. Taka praktyka – zwana powszechnie zjawiskiem „złotych spódnic” (ang. golden skirts) – podważa podstawowy filar zróżnicowania w organach spółek. Wyniki norweskie dowiodły, że 62 % mężczyzn zajmowało tylko jedno stanowisko kierownicze, a wskaźnik dotyczący kobiet wynosił 79 %. EKES popiera prawo kobiet i mężczyzn do dokonania wyboru i równego dostępu do stanowisk kierowniczych na podstawie zasług. |
| --- | --- |

4.2.4

Zróżnicowanie w organach spółek oznacza prawdziwą różnorodność – w najszerszym znaczeniu tego słowa. EKES nie popiera ograniczania stanowisk kierowniczych do wąskiej grupy kobiet zasiadających w kilku różnych organach. Taka praktyka – zwana powszechnie zjawiskiem „złotych spódnic” (ang. golden skirts) – podważa podstawowy filar zróżnicowania w organach spółek. Wyniki norweskie dowiodły, że 62 % mężczyzn zajmowało tylko jedno stanowisko kierownicze, a wskaźnik dotyczący kobiet wynosił 79 %. EKES popiera prawo kobiet i mężczyzn do dokonania wyboru i równego dostępu do stanowisk kierowniczych na podstawie zasług.

5.   Wdrożenie

| 5.1 | Aby zapewnić osiągnięcie celów ilościowych w odniesieniu do liczby kobiet w organach spółek, niezbędne jest wprowadzenie pewnych środków. Należy wdrożyć połączenie środków krótko- i średnioterminowych zapewniających utrzymanie zróżnicowania w organach spółek po roku 2028. Należy rozważyć następujące kwestie: |
| --- | --- |

5.1

Aby zapewnić osiągnięcie celów ilościowych w odniesieniu do liczby kobiet w organach spółek, niezbędne jest wprowadzenie pewnych środków. Należy wdrożyć połączenie środków krótko- i średnioterminowych zapewniających utrzymanie zróżnicowania w organach spółek po roku 2028. Należy rozważyć następujące kwestie:

| 5.1.1 | Zwiększenie widoczności kobiet zajmujących stanowiska wyższego szczebla – przedstawianie sylwetek kobiet pełniących funkcje kierownicze w różnych państwach członkowskich, podnoszenie poziomu wiedzy o tych kobietach w szerszym środowisku biznesowym oraz ukazywanie wpływu zróżnicowania w organach spółek na sukces spółek. |
| --- | --- |

5.1.1

Zwiększenie widoczności kobiet zajmujących stanowiska wyższego szczebla – przedstawianie sylwetek kobiet pełniących funkcje kierownicze w różnych państwach członkowskich, podnoszenie poziomu wiedzy o tych kobietach w szerszym środowisku biznesowym oraz ukazywanie wpływu zróżnicowania w organach spółek na sukces spółek.

| 5.1.2 | Zwiększenie przejrzystości w zakresie pozyskiwania talentów – proces rekrutacji na stanowiska kierownicze jest w dużej mierze nieprzejrzysty i opiera się na powiązaniach prywatnych. Aby przyciągnąć więcej talentów, konieczne jest promowanie istniejących możliwości i przedstawianie ich w sposób zachęcający wszystkie utalentowane osoby do ubiegania się o przyjęcie na dane stanowisko. |
| --- | --- |

5.1.2

Zwiększenie przejrzystości w zakresie pozyskiwania talentów – proces rekrutacji na stanowiska kierownicze jest w dużej mierze nieprzejrzysty i opiera się na powiązaniach prywatnych. Aby przyciągnąć więcej talentów, konieczne jest promowanie istniejących możliwości i przedstawianie ich w sposób zachęcający wszystkie utalentowane osoby do ubiegania się o przyjęcie na dane stanowisko.

| 5.1.3 | Zgromadzenie i utrzymanie masy krytycznej – wartość różnorodnego myślenia w danym organie spółki można wykorzystać tylko wtedy, gdy istnieje wystarczająca masa krytyczna do zakwestionowania założeń; konieczne jest zatem, aby kobiety stanowiły 40 % ogólnej liczby członków w organie spółki. Dzięki zwiększeniu przejrzystości procesu rekrutacji będzie można rozważyć więcej kandydatur i wyeliminować ryzyko stosowania zasady „złotych spódnic” (10). |
| --- | --- |

5.1.3

Zgromadzenie i utrzymanie masy krytycznej – wartość różnorodnego myślenia w danym organie spółki można wykorzystać tylko wtedy, gdy istnieje wystarczająca masa krytyczna do zakwestionowania założeń; konieczne jest zatem, aby kobiety stanowiły 40 % ogólnej liczby członków w organie spółki. Dzięki zwiększeniu przejrzystości procesu rekrutacji będzie można rozważyć więcej kandydatur i wyeliminować ryzyko stosowania zasady „złotych spódnic” (10).

| 5.1.4 | Kwestionowanie stereotypów związanych z funkcjami danej płci – poczyniono już duże postępy w kwestii podziału obowiązków domowych stanowiących bariery dla uczestnictwa kobiet w życiu gospodarczym. Istniejące środki są krokiem we właściwym kierunku i posłużą do zwiększania liczby kobiet w organach spółki. |
| --- | --- |

5.1.4

Kwestionowanie stereotypów związanych z funkcjami danej płci – poczyniono już duże postępy w kwestii podziału obowiązków domowych stanowiących bariery dla uczestnictwa kobiet w życiu gospodarczym. Istniejące środki są krokiem we właściwym kierunku i posłużą do zwiększania liczby kobiet w organach spółki.

| 5.1.5 | Sprzyjanie stałemu napływowi talentów – aby zróżnicowanie w organach spółek przyniosło trwałą korzyść, niezbędny jest stały napływ wysoko wykwalifikowanych osób wykazujących się zarówno aspiracjami, jak i gotowością do obejmowania stanowisk kierowniczych. Konieczne jest stworzenie środowiska umożliwiającego kobietom sprawne poruszanie się po labiryncie (11) na drodze ich kariery zawodowej i obejmowanie stanowisk kierowniczych. Działania te zapewnią stały napływ talentów; istnienie różnych modeli roli kobiety, bardziej przejrzyste procesy rekrutacji i planowania przejmowania funkcji przywódczych stanowią fundament zróżnicowania organów spółek pod względem płci. |
| --- | --- |

5.1.5

Sprzyjanie stałemu napływowi talentów – aby zróżnicowanie w organach spółek przyniosło trwałą korzyść, niezbędny jest stały napływ wysoko wykwalifikowanych osób wykazujących się zarówno aspiracjami, jak i gotowością do obejmowania stanowisk kierowniczych. Konieczne jest stworzenie środowiska umożliwiającego kobietom sprawne poruszanie się po labiryncie (11) na drodze ich kariery zawodowej i obejmowanie stanowisk kierowniczych. Działania te zapewnią stały napływ talentów; istnienie różnych modeli roli kobiety, bardziej przejrzyste procesy rekrutacji i planowania przejmowania funkcji przywódczych stanowią fundament zróżnicowania organów spółek pod względem płci.

| 5.1.6 | „Utworzenie ogólnoeuropejskiej skoordynowanej bazy danych zawierającej szczegółowe dane dotyczące wykwalifikowanych kobiet na stanowiska w organach spółek. Stanowiłoby to rozwiązanie problemu braku widoczności kobiet, które kwalifikują się na stanowiska w organach spółek. Taka baza danych pozwoliłaby uniknąć ryzyka, że jedynie wąska grupa kobiet będzie wybierana na wiele stanowisk i wpłynęłaby na większą przejrzystość procesu rekrutacji. Ogólnoeuropejska baza danych stanowiłaby argument za wymianą umiejętności i doświadczeń między różnymi państwami członkowskimi oraz udostępniała możliwości pracy w różnych sektorach”. |
| --- | --- |

5.1.6

„Utworzenie ogólnoeuropejskiej skoordynowanej bazy danych zawierającej szczegółowe dane dotyczące wykwalifikowanych kobiet na stanowiska w organach spółek. Stanowiłoby to rozwiązanie problemu braku widoczności kobiet, które kwalifikują się na stanowiska w organach spółek. Taka baza danych pozwoliłaby uniknąć ryzyka, że jedynie wąska grupa kobiet będzie wybierana na wiele stanowisk i wpłynęłaby na większą przejrzystość procesu rekrutacji. Ogólnoeuropejska baza danych stanowiłaby argument za wymianą umiejętności i doświadczeń między różnymi państwami członkowskimi oraz udostępniała możliwości pracy w różnych sektorach”.

Bruksela, 13 lutego 2013 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Staffan NILSSON

---

(1)  http://www.etuc.org/IMG/pdf/framework_of_actions_gender_equality_010305-2.pdf

1

(2)  Dokument dotyczący oceny skutków.

2

(3)  COM(2012) 615 final.

3

(4)  http://www.etuc.org/IMG/pdf/framework_of_actions_gender_equality_010305-2.pdf

4

(5)  Lord Davies of Abersoch, „Women on Boards, One Year On” [Kobiety w organach spółek – rok później], marzec 2012 r. http://www.bis.gov.uk/assets/biscore/business-law/docs/w/12-p135-women-on-boards-2012.pdf

5

(6)  Indeks nierówności płci na 2011 r.; Światowe Forum Ekonomiczne, http://www.uis.unesco.org/

6

(7)  Instytut badawczy Crédit Suisse, sierpień 2012 r.; „Gender diversity and corporate performance” [Zróżnicowanie pod względem płci a wyniki przedsiębiorstwa].

7

(8)  McKinsey, „Women Matter: Gender Diversity: a corporate performance driver” [Kobiety są ważne – zróżnicowanie pod względem płci – czynnik zwiększający wyniki przedsiębiorstwa], 2007 r.

8

(9)  „The Bottom Line: Connecting Corporate Performance and Gender Diversity” [Kwestia zasadnicza – sprzężenie wyników przedsiębiorstwa ze zróżnicowaniem pod względem płci], styczeń 2004 r., Catalyst.

9

(10)  „Golden Skirts fill the board rooms” [„Mnóstwo „złotych spódnic” w radach nadzorczych”] – artykuł z BI Norwegian Business School z 31 października 2012 r. Za Morten Huse (2011): „Golden Skirts”. Changes in board composition following gender quotas on corporate boards. [„Złote spódnice”. Zmiany w składzie rad nadzorczych zgodne z kwotami ze względu na płeć w organach zarządzających].

10

(11)  Zob. „Through the Labyrinth: The Truth About How Women Become Leaders” [Przez labirynt – prawda o tym, jak kobiety zostają przywódcami], Alice Eagly i Linda Carli.

11

---

ZAŁĄCZNIK 1

do opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Następujące poprawki, które uzyskały poparcie co najmniej jednej czwartej oddanych głosów, zostały odrzucone w trakcie debaty:

Punkt 1.2

Zmienić

EKES z zadowoleniem przyjmuje tę propozycję
  fakt, że procentowy udział kobiet w organach spółek wzrósł z 13,7 % w styczniu 2012 r. do 15,8 % w styczniu 2013 r. Warunkiem koniecznym do utrzymania się tej tendencji jest zaangażowanie przedsiębiorstw w tej dziedzinie i dlatego EKES nie może generalnie poprzeć kwot, choć przyznaje, że wniosek Komisji przyczynił się do znaczącego wzrostu świadomości i w związku z tym do opowiadania się za tym trendem.
  Choć Komitet zasadniczo nie popiera ustalania kwot, to jednak przyznaje, że jeśli chodzi o równowagę płci, w europejskich spółkach giełdowych niewiele się zmieni bez wyznaczenia celów popartych przepisami prawa. Dziś kobiety stanowią tylko 13,7 % wszystkich członków organów spółek, co stanowi dowód jawnej dyskryminacji.

Wynik głosowania:

| Za | : | 78 |
| --- | --- | --- |
| Przeciw | : | 102 |
| Wstrzymało się | : | 5 |

Za

:

78

Przeciw

:

102

Wstrzymało się

:

5

Punkt 1.5

Zmienić

EKES ma nadzieję
  uważa, że pułap 40% może zostać osiągnięty przez wszystkie publiczne i prywatne organy decyzyjne poprzez środki wprowadzane na zasadzie dobrowolności, presję partnerów oraz poprzez zwiększanie liczby kobiet (i mężczyzn) gotowych objąć stanowiska na wyższych szczeblach kariery w każdym z danych sektorów. Wolałby także, by stosowano
  wszystkie publiczne i prywatne organy decyzyjne mogą przyjąć ów minimalny standard w duchu
  samoregulację
  samoregulacji
  oraz tzw. miękkie środki, tak aby uniknąć konieczności tworzenia nowego prawodawstwa. Może to polegać na tym, że dyrektorzy wykonawczy, organy małych i średnich przedsiębiorstw będących spółkami giełdowymi i wszystkie organy z sektora publicznego będą starały się zapewnić kobietom i mężczyznom bardziej sprawiedliwe środowisko, warunki przejrzystego ubiegania się o pracę i powoływania na stanowiska oraz kulturę włączenia społecznego oraz „wyboru” w społeczeństwie jako całości. EKES podkreśla, że w wielu państwach członkowskich zapoczątkowano już szeroki wachlarz inicjatyw w celu promowania kobiet w organach spółek; przy podejmowaniu wszelkich inicjatyw na poziomie UE należy uwzględniać takie krajowe działania
  .

Wynik głosowania:

| Za | : | 75 |
| --- | --- | --- |
| Przeciw | : | 107 |
| Wstrzymało się | : | 3 |

Za

:

75

Przeciw

:

107

Wstrzymało się

:

3

Punkt 1.7

Zmienić

EKES pragnie przekazać Viviane Reding oraz jej zwolennikom z Komisji, Parlamentu i innych instytucji wyrazy uznania za poczynienie pierwszych kroków w kierunku bardziej zrównoważonej Europy i za kwestionowanie poglądów na temat tego, kto powinien zasiadać w organach spółek, a tym samym – wspieranie integracji społecznej. Wspomniane działania są dowodem istotnej zmiany w sposobie myślenia. EKES uznaje, że zostały przeprowadzone szeroko zakrojone badania naukowe, ekspertyzy prawne i konsultacje ze społeczeństwem obywatelskimsą prowadzone w celu przedstawienia dyrektywy możliwej do zastosowania, z zachowaniem odpowiedniej elastyczności w zakresie wymaganych wyników i ram czasowych przewidzianych zarówno dla spółek, jak i państw członkowskich oraz z jednoczesnym poszanowaniem zasady pomocniczości i proporcjonalności
  .

Wynik głosowania:

| Za | : | 79 |
| --- | --- | --- |
| Przeciw | : | 107 |
| Wstrzymało się | : | 5 |

Za

:

79

Przeciw

:

107

Wstrzymało się

:

5

Punkt 2.2

Zmienić

Między państwami członkowskimi UE występują znaczne dysproporcje w liczbie kobiet zasiadających w organach spółek, wynikające z różnic w przyjętych strategiach. Rola kobiet zasiadających w organach spółek jest przedmiotem badań już od kilkudziesięciu lat, a od ponad dwóch lat podchodzi się do niej z jeszcze większa uwagą, ponieważ Unia Europejska odnowiła swoje zobowiązanie do wspierania równouprawnienia płci w organach spółek giełdowych. Debata poświęcona tej kwestii dotyczy m.in. wprowadzenia prawnie wiążących kwot do narzuconych sobie przepisów bez konsekwencji z tytułu ich nieprzestrzegania. Skuteczne podejścia dobrowolne przynoszą jednak rezultaty powoli. W zeszłym roku odnotowano wzrost liczby kobiet w organach spółek jedynie o 0,6 %, przy czym zobowiązanie z 2011 r. podpisały tylko 24 spółki. EKES zwraca jednak uwagę, że kadencja dyrektorów niewykonawczych trwa zazwyczaj od 3 do 5 lat. Jego zdaniem przedsiębiorstwom europejskim należało zapewnić więcej czasu na podpisanie zobowiązania z 2011 r., by w ten sposób zwiększyć liczbę kobiet w organach spółek.

Wynik głosowania:

| Za | : | 82 |
| --- | --- | --- |
| Przeciw | : | 90 |
| Wstrzymało się | : | 8 |

Za

:

82

Przeciw

:

90

Wstrzymało się

:

8

Punkt 2.7

Zmienić

Cele będą skuteczne tylko, jeśli będą szły w parze z karami, a więc niezbędne są odpowiednie sankcje za brak zgodności. W dyrektywie przewiduje się możliwość przedstawienia w każdym przypadku dowodu braku zgodności, przy czym ciężar dowodu spoczywa na spółce, która musi udowodnić swą należytą staranność w przeprowadzaniu procesu rekrutacji. Sankcje będą najskuteczniejsze, jeśli będą określane, nakładane i realizowane przez zainteresowany kraj, w związku z czym Komisja sporządziła jedynie zalecenia będące wytycznymi w sprawie możliwych sankcji. EKES domaga się jednak zagwarantowania, że sankcje nieważności lub stwierdzenia nieważności powołania lub wyboru dyrektorów niewykonawczych nie będą miały wpływu na decyzje podjęte przez ten organ. W innym przypadku przedsiębiorstwa, których dotyczyłyby te przepisy, poniosłyby poważne szkody.

Wynik głosowania:

| Za | : | 71 |
| --- | --- | --- |
| Przeciw | : | 93 |
| Wstrzymało się | : | 7 |

Za

:

71

Przeciw

:

93

Wstrzymało się

:

7

Punkt 2.10

Zmienić

Tylko środek na szczeblu unijnym na tyle elastyczny, by uwzględnić zróżnicowanie państw członkowskich i zróżnicowanie struktur organów spółek z jednoczesnym pełnym poszanowaniem zasady pomocniczości i praw własności prywatnej, może zapewnić optymalne wykorzystanie potencjału drzemiącego w kobietach. Potrzeby spółek zmieniają się zależnie od wachlarza oferowanych produktów i od klientów; zmieniają się również w czasie, zależnie od typu, rozmiaru, struktury właścicielskiej, działań i etapu rozwoju spółki itd
  .

Wynik głosowania:

| Za | : | 80 |
| --- | --- | --- |
| Przeciw | : | 100 |
| Wstrzymało się | : | 8 |

Za

:

80

Przeciw

:

100

Wstrzymało się

:

8

Nowy punkt 2.11

Jako właściwy środek poprawy sytuacji EKES widziałby zatem raczej samoregulację, gdyż zapewniłoby to niezbędną elastyczność w zarządzaniu kwestią równych szans na wszystkich poziomach oraz odpowiednie proporcje przedstawicieli obu płci na szczeblach zarządu, zgodnie z cyklem pracy i odnową składu tych organów oraz długoterminowymi perspektywami wzrostu. EKES podkreśla, że wiele państw członkowskich już podjęło liczne działania na rzecz promowania obecności kobiet w zarządach spółek. Wszelkie inicjatywy unijne powinny respektować takie inicjatywy krajowe.

Wynik głosowania:

| Za | : | 78 |
| --- | --- | --- |
| Przeciw | : | 99 |
| Wstrzymało się | : | 9 |

Za

:

78

Przeciw

:

99

Wstrzymało się

:

9

---

| 9.5.2013 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 133/77 |
| --- | --- | --- | --- |

9.5.2013

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 133/77

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Rady w sprawie wytycznych dotyczących polityki zatrudnienia państw członkowskich

COM(2012) 709 final – 2012/0335 (NLE)

2013/C 133/14

Sprawozdawca generalny: Wolfgang GREIF

Dnia 11 grudnia 2012 r. Rada, działając na podstawie art. 148 ust. 2 i art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego decyzji Rady w sprawie wytycznych dotyczących polityki zatrudnienia państw członkowskich

COM(2012) 709 final – 2012/0335 (NLE).

Dnia 11 grudnia 2012 r. Prezydium Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego powierzyło przygotowanie opinii w tej sprawie Sekcji Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa.

Mając na względzie pilny charakter prac, na 487. sesji plenarnej w dniach 13–14 lutego 2013 r. (posiedzenie z 13 lutego) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wyznaczył Wolfganga GREIFA na sprawozdawcę generalnego oraz stosunkiem głosów 170 do 5 – 5 osób wstrzymało się od głosu – przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | Dotychczas Europie nie udało się opanować kryzysu, na skutek czego pogłębiają się w niej podziały. W kontekście forsowanych obecnie w UE założeń walki z kryzysem przy pomocy środków oszczędnościowych Komitet ponownie wyraża głębokie zaniepokojenie faktem, iż nie będzie można osiągnąć ani celów dotyczących zatrudnienia, ani też celów zwalczania ubóstwa, wytyczonych w strategii „Europa 2020”. |
| --- | --- |

1.1

Dotychczas Europie nie udało się opanować kryzysu, na skutek czego pogłębiają się w niej podziały. W kontekście forsowanych obecnie w UE założeń walki z kryzysem przy pomocy środków oszczędnościowych Komitet ponownie wyraża głębokie zaniepokojenie faktem, iż nie będzie można osiągnąć ani celów dotyczących zatrudnienia, ani też celów zwalczania ubóstwa, wytyczonych w strategii „Europa 2020”.

| 1.2 | Komitet postuluje europejski program naprawy gospodarczej o kompleksowych skutkach dla polityki rynku pracy, na który przeznaczono by budżet w wysokości 2 % PKB. W celu zwiększenia zatrudnienia należy niezwłocznie oraz w sposób ukierunkowany i skoordynowany przeprowadzić dodatkowe inwestycje krajowe, a także wskazać europejskie projekty inwestycyjne. |
| --- | --- |

1.2

Komitet postuluje europejski program naprawy gospodarczej o kompleksowych skutkach dla polityki rynku pracy, na który przeznaczono by budżet w wysokości 2 % PKB. W celu zwiększenia zatrudnienia należy niezwłocznie oraz w sposób ukierunkowany i skoordynowany przeprowadzić dodatkowe inwestycje krajowe, a także wskazać europejskie projekty inwestycyjne.

| 1.3 | Decydującym czynnikiem pomyślnej koordynacji polityki jest pełne zaangażowanie partnerów społecznych i społeczeństwa obywatelskiego na każdym etapie kształtowania i wdrażania polityki zatrudnienia. Komitet podkreśla, że wszystkie zainteresowane podmioty, w tym on sam, powinny dysponować odpowiednio długim czasem między opublikowaniem kolejnego wniosku a datą, kiedy zapaść ma decyzja o przeprowadzeniu pogłębionej debaty w sprawie tego wniosku. Jest to szczególnie istotne, gdy chodzi o zestaw nowych wytycznych, jakie mają zostać przyjęte w 2014 r. |
| --- | --- |

1.3

Decydującym czynnikiem pomyślnej koordynacji polityki jest pełne zaangażowanie partnerów społecznych i społeczeństwa obywatelskiego na każdym etapie kształtowania i wdrażania polityki zatrudnienia. Komitet podkreśla, że wszystkie zainteresowane podmioty, w tym on sam, powinny dysponować odpowiednio długim czasem między opublikowaniem kolejnego wniosku a datą, kiedy zapaść ma decyzja o przeprowadzeniu pogłębionej debaty w sprawie tego wniosku. Jest to szczególnie istotne, gdy chodzi o zestaw nowych wytycznych, jakie mają zostać przyjęte w 2014 r.

| 1.4 | Ponadto Komitet sformułował propozycje ujęte w następujących punktach:






  — | Ogólnounijne cele dotyczące zatrudnienia należałoby uzupełnić celami odnoszącymi się do określonych grup. |
| --- | --- | --- |

1.4

Ponadto Komitet sformułował propozycje ujęte w następujących punktach:

—

Ogólnounijne cele dotyczące zatrudnienia należałoby uzupełnić celami odnoszącymi się do określonych grup.

| — | Gwarancja dla młodzieży powinna zaczynać funkcjonować jak najwcześniej, tj. najlepiej w momencie rejestracji w urzędzie pracy. |
| --- | --- |

—

Gwarancja dla młodzieży powinna zaczynać funkcjonować jak najwcześniej, tj. najlepiej w momencie rejestracji w urzędzie pracy.

| — | O ile Europejski Fundusz Społeczny okaże się niewystarczający, należy utworzyć specjalny Fundusz Solidarności dla Młodzieży w krajach przeżywających szczególne trudności. |
| --- | --- |

—

O ile Europejski Fundusz Społeczny okaże się niewystarczający, należy utworzyć specjalny Fundusz Solidarności dla Młodzieży w krajach przeżywających szczególne trudności.

| — | Należy propagować „normy jakości” pierwszych doświadczeń zawodowych oraz zdobywanie kwalifikacji w trakcie pracy. |
| --- | --- |

—

Należy propagować „normy jakości” pierwszych doświadczeń zawodowych oraz zdobywanie kwalifikacji w trakcie pracy.

| — | Należy rozważyć, w celu szerszego zastosowania, dwutorowy system kształcenia zawodowego, w którym partnerzy społeczni mają do odegrania istotną rolę. |
| --- | --- |

—

Należy rozważyć, w celu szerszego zastosowania, dwutorowy system kształcenia zawodowego, w którym partnerzy społeczni mają do odegrania istotną rolę.

| — | Należy eliminować niepewność zatrudnienia, np. rozszerzając podejście oparte na modelu flexicurity i poświęcając większą uwagę „wewnętrznej”flexicurity. |
| --- | --- |

—

Należy eliminować niepewność zatrudnienia, np. rozszerzając podejście oparte na modelu flexicurity i poświęcając większą uwagę „wewnętrznej”flexicurity.

| — | Należy zadbać o uznanie roli przedsiębiorstw, zwłaszcza MŚP, w tworzeniu miejsc pracy. |
| --- | --- |

—

Należy zadbać o uznanie roli przedsiębiorstw, zwłaszcza MŚP, w tworzeniu miejsc pracy.

| — | Powinno się wzmocnić rolę instytucji rynku pracy w krajowych programach reform. |
| --- | --- |

—

Powinno się wzmocnić rolę instytucji rynku pracy w krajowych programach reform.

| — | Kraje, w których sytuacja na rynku pracy jest napięta, powinny mieć łatwiejszy dostęp do środków z funduszy UE. |
| --- | --- |

—

Kraje, w których sytuacja na rynku pracy jest napięta, powinny mieć łatwiejszy dostęp do środków z funduszy UE.

| — | Finansowanie ze środków europejskich musi być wystarczające i powinno to zostać w pełni uwzględnione w wieloletnich ramach finansowych. |
| --- | --- |

—

Finansowanie ze środków europejskich musi być wystarczające i powinno to zostać w pełni uwzględnione w wieloletnich ramach finansowych.

2.   Wprowadzenie

| 2.1 | W dniu 21 października 2010 r. Rada UE postanowiła, że do 2014 r. nowe wytyczne dotyczące polityki zatrudnienia pozostaną bez zmian, aby można było skupić się na ich wdrażaniu (1). W dniu 28 listopada 2012 r. Komisja Europejska przedłożyła wniosek dotyczący decyzji Rady w sprawie utrzymania ważności wytycznych w 2013 r. |
| --- | --- |

2.1

W dniu 21 października 2010 r. Rada UE postanowiła, że do 2014 r. nowe wytyczne dotyczące polityki zatrudnienia pozostaną bez zmian, aby można było skupić się na ich wdrażaniu (1). W dniu 28 listopada 2012 r. Komisja Europejska przedłożyła wniosek dotyczący decyzji Rady w sprawie utrzymania ważności wytycznych w 2013 r.

| 2.2 | W świetle pogarszającej się sytuacji w zakresie zatrudnienia w większości państw członkowskich UE, a w szczególności dramatycznego wzrostu bezrobocia wśród osób młodych i utrzymującego się wysokiego poziomu bezrobocia długotrwałego oraz w związku z przygotowywaną na przyszły rok aktualizacją wytycznych, EKES wykorzystuje przewidziany w art. 148 ust. 2 TFUE coroczny wniosek o konsultację jako okazję, by powtórzyć swoje główne zalecenie z ubiegłego roku dotyczące tych wytycznych i ich wdrażania (2). |
| --- | --- |

2.2

W świetle pogarszającej się sytuacji w zakresie zatrudnienia w większości państw członkowskich UE, a w szczególności dramatycznego wzrostu bezrobocia wśród osób młodych i utrzymującego się wysokiego poziomu bezrobocia długotrwałego oraz w związku z przygotowywaną na przyszły rok aktualizacją wytycznych, EKES wykorzystuje przewidziany w art. 148 ust. 2 TFUE coroczny wniosek o konsultację jako okazję, by powtórzyć swoje główne zalecenie z ubiegłego roku dotyczące tych wytycznych i ich wdrażania (2).

3.   Uwagi ogólne

3.1   Cele dotyczące zatrudnienia wytyczone w strategii „Europa 2020” mogą nie zostać osiągnięte

| 3.1.1 | W nadchodzących latach sytuacja w dziedzinie zatrudnienia w Europie będzie bardzo trudna. W szczególnie trudnej sytuacji znalazły się niektóre grupy społeczne, takie jak młodzież, nisko wykwalifikowani pracownicy, długotrwale bezrobotni, osoby niepełnosprawne, imigranci czy osoby samotnie wychowujące dzieci. W piątym roku kryzysu finansowego wszystkie prognozy, w tym analiza zatrudnienia Komisji Europejskiej, wskazują, że perspektywy rynku pracy w całej Europie nadal będą wyglądać mało optymistycznie, przynajmniej w 2013 r. Dotychczas Europie nie udało się opanować kryzysu, na skutek czego pogłębiają się w niej podziały. |
| --- | --- |

3.1.1

W nadchodzących latach sytuacja w dziedzinie zatrudnienia w Europie będzie bardzo trudna. W szczególnie trudnej sytuacji znalazły się niektóre grupy społeczne, takie jak młodzież, nisko wykwalifikowani pracownicy, długotrwale bezrobotni, osoby niepełnosprawne, imigranci czy osoby samotnie wychowujące dzieci. W piątym roku kryzysu finansowego wszystkie prognozy, w tym analiza zatrudnienia Komisji Europejskiej, wskazują, że perspektywy rynku pracy w całej Europie nadal będą wyglądać mało optymistycznie, przynajmniej w 2013 r. Dotychczas Europie nie udało się opanować kryzysu, na skutek czego pogłębiają się w niej podziały.

| 3.1.2 | Poprawa poziomu zatrudnienia została wstrzymana. Zatrudnienie spada. Tworzenie miejsc pracy pozostaje ograniczone i pogarsza się pomimo niewykorzystanego potencjału w niektórych sektorach o dużym zatrudnieniu i na całym jednolitym rynku. Segmentacja rynku pracy stale rośnie, wraz ze wzrostem liczby umów tymczasowych i pracy w niepełnym wymiarze godzin. Opodatkowanie pracy pozostaje wysokie i dodatkowo wzrosło w szeregu państw członkowskich. Bezrobocie ponownie rośnie i osiągnęło niespotykany dotąd poziom, a ponadto niepokojąco wzrosło bezrobocie długotrwałe, zwłaszcza w państwach członkowskich realizujących politykę zdecydowanej konsolidacji fiskalnej. Średni dochód gospodarstw domowych spada w wielu państwach członkowskich, a najnowsze dane wskazują na tendencję do coraz wyższego poziomu i coraz głębszych form ubóstwa i wykluczenia społecznego, a także do wzrostu ubóstwa pracujących i polaryzacji społecznej w wielu państwach członkowskich (3). |
| --- | --- |

3.1.2

Poprawa poziomu zatrudnienia została wstrzymana. Zatrudnienie spada. Tworzenie miejsc pracy pozostaje ograniczone i pogarsza się pomimo niewykorzystanego potencjału w niektórych sektorach o dużym zatrudnieniu i na całym jednolitym rynku. Segmentacja rynku pracy stale rośnie, wraz ze wzrostem liczby umów tymczasowych i pracy w niepełnym wymiarze godzin. Opodatkowanie pracy pozostaje wysokie i dodatkowo wzrosło w szeregu państw członkowskich. Bezrobocie ponownie rośnie i osiągnęło niespotykany dotąd poziom, a ponadto niepokojąco wzrosło bezrobocie długotrwałe, zwłaszcza w państwach członkowskich realizujących politykę zdecydowanej konsolidacji fiskalnej. Średni dochód gospodarstw domowych spada w wielu państwach członkowskich, a najnowsze dane wskazują na tendencję do coraz wyższego poziomu i coraz głębszych form ubóstwa i wykluczenia społecznego, a także do wzrostu ubóstwa pracujących i polaryzacji społecznej w wielu państwach członkowskich (3).

| 3.1.3 | W tym kontekście EKES ponownie wyraża głębokie zaniepokojenie faktem, iż w sytuacji forsowanych obecnie w UE politycznych założeń walki z kryzysem przy pomocy środków oszczędnościowych, nie będzie można osiągnąć ani celów dotyczących zatrudnienia, ani też celów zwalczania ubóstwa, wytyczonych w strategii „Europa 2020”. |
| --- | --- |

3.1.3

W tym kontekście EKES ponownie wyraża głębokie zaniepokojenie faktem, iż w sytuacji forsowanych obecnie w UE politycznych założeń walki z kryzysem przy pomocy środków oszczędnościowych, nie będzie można osiągnąć ani celów dotyczących zatrudnienia, ani też celów zwalczania ubóstwa, wytyczonych w strategii „Europa 2020”.

3.2   Ułatwienie odnowy gospodarczej sprzyjającej zatrudnieniu wspieranej przez europejski pakiet środków stymulacyjnych

| 3.2.1 | Rozwiązania oszczędnościowe, które powodują spadek popytu końcowego w danym państwie członkowskim, wywołują reakcję łańcuchową w innych państwach, co prowadzi do powstania spirali recesji. Jednoczesne wprowadzenie programów oszczędnościowych w kilku państwach członkowskich jeszcze bardziej pogorszy perspektywy na wzrost i jest możliwe, że w ten sposób powstanie błędne koło niepewności w dziedzinach takich jak inwestycje w kształcenie i szkolenie, badania i innowacje, zatrudnienie i konsumpcja. |
| --- | --- |

3.2.1

Rozwiązania oszczędnościowe, które powodują spadek popytu końcowego w danym państwie członkowskim, wywołują reakcję łańcuchową w innych państwach, co prowadzi do powstania spirali recesji. Jednoczesne wprowadzenie programów oszczędnościowych w kilku państwach członkowskich jeszcze bardziej pogorszy perspektywy na wzrost i jest możliwe, że w ten sposób powstanie błędne koło niepewności w dziedzinach takich jak inwestycje w kształcenie i szkolenie, badania i innowacje, zatrudnienie i konsumpcja.

| 3.2.2 | Jednak polityka zatrudnienia nie może stanowić przeciwwagi dla błędów w polityce makroekonomicznej. Z tego względu Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny uznaje, że rozbudowie infrastruktury europejskiej i dobremu jakościowo wzrostowi muszą koniecznie towarzyszyć środki w zakresie polityki zatrudnienia. Należy niezwłocznie i w skoordynowany sposób przystąpić na poziomie europejskim i krajowym do odpowiednio ukierunkowanych inwestycji w wysokim stopniu oddziałujących na zatrudnienie, by zwiększyć korzystne skutki w dziedzinie polityki zatrudnienia. Wszystkie wysiłki muszą być skierowane na mobilizowanie inwestycji, zarówno prywatnych, jak i publicznych oraz na przeprowadzenie niezbędnych reform. |
| --- | --- |

3.2.2

Jednak polityka zatrudnienia nie może stanowić przeciwwagi dla błędów w polityce makroekonomicznej. Z tego względu Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny uznaje, że rozbudowie infrastruktury europejskiej i dobremu jakościowo wzrostowi muszą koniecznie towarzyszyć środki w zakresie polityki zatrudnienia. Należy niezwłocznie i w skoordynowany sposób przystąpić na poziomie europejskim i krajowym do odpowiednio ukierunkowanych inwestycji w wysokim stopniu oddziałujących na zatrudnienie, by zwiększyć korzystne skutki w dziedzinie polityki zatrudnienia. Wszystkie wysiłki muszą być skierowane na mobilizowanie inwestycji, zarówno prywatnych, jak i publicznych oraz na przeprowadzenie niezbędnych reform.

| 3.2.3 | Komitet podziela analizę Komisji, że prognozy dotyczące wzrostu zatrudnienia zależą w dużym stopniu od zdolności UE do generowania wzrostu gospodarczego poprzez odpowiednią politykę makroekonomiczną i przemysłową oraz politykę innowacji oraz od uzupełnienia tego polityką dotyczącą zatrudnienia nastawioną na osiągnięcie odnowy gospodarczej sprzyjającej zatrudnieniu. Komitet obawia się, że w przypadku nieprzerwanej kontynuacji polityki oszczędnościowej w UE wielu pozytywnych propozycji zawartych w przyjętym w kwietniu 2012 r. pakiecie dotyczącym zatrudnienia nie będzie można zrealizować. |
| --- | --- |

3.2.3

Komitet podziela analizę Komisji, że prognozy dotyczące wzrostu zatrudnienia zależą w dużym stopniu od zdolności UE do generowania wzrostu gospodarczego poprzez odpowiednią politykę makroekonomiczną i przemysłową oraz politykę innowacji oraz od uzupełnienia tego polityką dotyczącą zatrudnienia nastawioną na osiągnięcie odnowy gospodarczej sprzyjającej zatrudnieniu. Komitet obawia się, że w przypadku nieprzerwanej kontynuacji polityki oszczędnościowej w UE wielu pozytywnych propozycji zawartych w przyjętym w kwietniu 2012 r. pakiecie dotyczącym zatrudnienia nie będzie można zrealizować.

| 3.2.4 | EKES wyraża ponadto obawę, że wyłącznie przy pomocy zaproponowanych środków nie będzie można osiągnąć celów wytyczonych w strategii UE na rzecz zatrudnienia. Dlatego też Komitet nieustannie wnosi o europejski pakiet środków stymulacyjnych o kompleksowych skutkach dla polityki rynku pracy, na który przeznaczono by budżet w wysokości 2 % PKB. Pakt na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia przyjęty na szczycie Rady Europejskiej w czerwcu 2012 r. oznaczał podjęcie pierwszych poważnych kroków w tym kierunku. Muszą one obecnie zostać rozwinięte, tak aby stworzyć pilnie potrzebne pole manewru na rzecz zrównoważonego wzrostu i zatrudnienia w całej Europie. Komitet wezwał także do uzgodnienia społecznego paktu na rzecz inwestycji, co miałoby prowadzić do przezwyciężenia kryzysu i inwestycji w przyszłość, i będzie dokładnie śledzić pakiet w sprawie inwestycji społecznych, którego przyjęcie przez Komisję zapowiedziano na luty 2013 r. |
| --- | --- |

3.2.4

EKES wyraża ponadto obawę, że wyłącznie przy pomocy zaproponowanych środków nie będzie można osiągnąć celów wytyczonych w strategii UE na rzecz zatrudnienia. Dlatego też Komitet nieustannie wnosi o europejski pakiet środków stymulacyjnych o kompleksowych skutkach dla polityki rynku pracy, na który przeznaczono by budżet w wysokości 2 % PKB. Pakt na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia przyjęty na szczycie Rady Europejskiej w czerwcu 2012 r. oznaczał podjęcie pierwszych poważnych kroków w tym kierunku. Muszą one obecnie zostać rozwinięte, tak aby stworzyć pilnie potrzebne pole manewru na rzecz zrównoważonego wzrostu i zatrudnienia w całej Europie. Komitet wezwał także do uzgodnienia społecznego paktu na rzecz inwestycji, co miałoby prowadzić do przezwyciężenia kryzysu i inwestycji w przyszłość, i będzie dokładnie śledzić pakiet w sprawie inwestycji społecznych, którego przyjęcie przez Komisję zapowiedziano na luty 2013 r.

3.3   Zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych

| 3.3.1 | EKES kilkakrotnie wyrażał poparcie dla wieloletniego cyklu koordynacji strategii politycznych UE w ramach realizacji strategii „Europa 2020” oraz stale zwracał uwagę na fakt, że kompleksowe zaangażowanie parlamentów krajowych, partnerów społecznych oraz społeczeństwa obywatelskiego na szczeblu europejskim i krajowym jest decydującym czynnikiem pomyślnej koordynacji polityki i musi być zapewnione na wszystkich etapach jej kształtowania i wdrażania. |
| --- | --- |

3.3.1

EKES kilkakrotnie wyrażał poparcie dla wieloletniego cyklu koordynacji strategii politycznych UE w ramach realizacji strategii „Europa 2020” oraz stale zwracał uwagę na fakt, że kompleksowe zaangażowanie parlamentów krajowych, partnerów społecznych oraz społeczeństwa obywatelskiego na szczeblu europejskim i krajowym jest decydującym czynnikiem pomyślnej koordynacji polityki i musi być zapewnione na wszystkich etapach jej kształtowania i wdrażania.

| 3.3.2 | Z uwagi na fakt, że wytyczne są strukturą ramową służącą państwom członkowskim do określania, realizacji i nadzorowania polityk krajowych w obrębie ogólnej strategii UE, Komitet podkreśla, że wszystkie zainteresowane podmioty, w tym on sam, powinny dysponować odpowiednio długim czasem między opublikowaniem kolejnego wniosku a datą, kiedy zapaść ma decyzja o przeprowadzeniu pogłębionej debaty w sprawie tego wniosku. Jest to tym bardziej istotne, że europejska polityka zatrudnienia musi się w większym stopniu włączyć we wspieranie państw członkowskich w ich wysiłkach na rzecz walki z kryzysem. |
| --- | --- |

3.3.2

Z uwagi na fakt, że wytyczne są strukturą ramową służącą państwom członkowskim do określania, realizacji i nadzorowania polityk krajowych w obrębie ogólnej strategii UE, Komitet podkreśla, że wszystkie zainteresowane podmioty, w tym on sam, powinny dysponować odpowiednio długim czasem między opublikowaniem kolejnego wniosku a datą, kiedy zapaść ma decyzja o przeprowadzeniu pogłębionej debaty w sprawie tego wniosku. Jest to tym bardziej istotne, że europejska polityka zatrudnienia musi się w większym stopniu włączyć we wspieranie państw członkowskich w ich wysiłkach na rzecz walki z kryzysem.

| 3.3.3 | Zgodnie z harmonogramem europejskiego semestru, należy na odpowiednio wczesnym etapie w ramach przygotowywania rocznej analizy wzrostu gospodarczego przeprowadzić konsultacje z europejskimi partnerami społecznymi podczas ustanawiania strategicznych priorytetów polityki zatrudnienia oraz formułowania, wdrażania i oceny wytycznych dotyczących zatrudnienia. Jest to szczególnie istotne, gdy chodzi o zestaw nowych wytycznych, jakie mają zostać przyjęte w 2014 r. |
| --- | --- |

3.3.3

Zgodnie z harmonogramem europejskiego semestru, należy na odpowiednio wczesnym etapie w ramach przygotowywania rocznej analizy wzrostu gospodarczego przeprowadzić konsultacje z europejskimi partnerami społecznymi podczas ustanawiania strategicznych priorytetów polityki zatrudnienia oraz formułowania, wdrażania i oceny wytycznych dotyczących zatrudnienia. Jest to szczególnie istotne, gdy chodzi o zestaw nowych wytycznych, jakie mają zostać przyjęte w 2014 r.

4.   Uwagi szczegółowe i konkretne propozycje

| 4.1 | Uzupełnienie ogólnego celu dotyczącego zatrudnienia celami UE odnoszącymi się do określonych grup. Cel dotyczący wskaźnika zatrudnienia w UE należałoby uzupełnić w przyszłości wymiernymi celami UE także w odniesieniu do określonych grup, takich jak długotrwale bezrobotni, kobiety, starsi pracownicy, osoby niepełnosprawne oraz w szczególności młodzież. Powszechne podejście polegające na przeniesieniu na poziom państw członkowskich zadania, jakim jest formułowanie konkretnych celów w dziedzinie polityki zatrudnienia, jak dotąd okazało się mało skuteczne. W związku z tym należy zwłaszcza rozważyć możliwość wprowadzenia wskaźnika mającego na celu znaczne zmniejszenie liczby młodych osób, które nie pracują, nie kształcą się i nie szkolą (tzw. NEET). |
| --- | --- |

4.1

Uzupełnienie ogólnego celu dotyczącego zatrudnienia celami UE odnoszącymi się do określonych grup. Cel dotyczący wskaźnika zatrudnienia w UE należałoby uzupełnić w przyszłości wymiernymi celami UE także w odniesieniu do określonych grup, takich jak długotrwale bezrobotni, kobiety, starsi pracownicy, osoby niepełnosprawne oraz w szczególności młodzież. Powszechne podejście polegające na przeniesieniu na poziom państw członkowskich zadania, jakim jest formułowanie konkretnych celów w dziedzinie polityki zatrudnienia, jak dotąd okazało się mało skuteczne. W związku z tym należy zwłaszcza rozważyć możliwość wprowadzenia wskaźnika mającego na celu znaczne zmniejszenie liczby młodych osób, które nie pracują, nie kształcą się i nie szkolą (tzw. NEET).

| 4.2 | Gwarancja dla młodzieży powinna zaczynać funkcjonować jak najwcześniej. Komitet przyjmuje z dużym zadowoleniem przedstawioną przez Komisję propozycję „gwarancji dla młodzieży”, zgodnie z którą powinno się zapewnić, by wszystkie młode osoby w wieku do 25 lat odpowiednio wcześnie otrzymały dobrą ofertę pracy, dalszego kształcenia, przyuczenia do zawodu lub odbycia praktyki zawodowej (4). EKES uważa jednak, że interwencja po czterech miesiącach jest spóźniona. Najlepiej byłoby, gdyby gwarancja dla młodzieży zaczynała funkcjonować jak najwcześniej, tj. w momencie rejestracji w urzędzie pracy. Nieudane wejście do świata pracy wyrządza bowiem szkody gospodarce i pozostawia skazę na resztę życia. W ramach krajowych programów reform należy przewidzieć konkretne działania w tym kierunku. |
| --- | --- |

4.2

Gwarancja dla młodzieży powinna zaczynać funkcjonować jak najwcześniej. Komitet przyjmuje z dużym zadowoleniem przedstawioną przez Komisję propozycję „gwarancji dla młodzieży”, zgodnie z którą powinno się zapewnić, by wszystkie młode osoby w wieku do 25 lat odpowiednio wcześnie otrzymały dobrą ofertę pracy, dalszego kształcenia, przyuczenia do zawodu lub odbycia praktyki zawodowej (4). EKES uważa jednak, że interwencja po czterech miesiącach jest spóźniona. Najlepiej byłoby, gdyby gwarancja dla młodzieży zaczynała funkcjonować jak najwcześniej, tj. w momencie rejestracji w urzędzie pracy. Nieudane wejście do świata pracy wyrządza bowiem szkody gospodarce i pozostawia skazę na resztę życia. W ramach krajowych programów reform należy przewidzieć konkretne działania w tym kierunku.

| 4.3 | Utworzenie specjalnego Funduszu Solidarności dla Młodzieży w krajach przeżywających szczególne trudności, jeśli Europejski Fundusz Społeczny okaże się niewystarczający. EKES zaznacza, iż podczas projektowania perspektywy finansowej na lata 2014–2020 należy zwrócić szczególną uwagę na zagwarantowanie w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego środków przeznaczanych dla osób młodych. W związku z powagą sytuacji Komitet wzywa do stworzenia Funduszu Solidarności dla Młodzieży na wzór funduszu globalizacji. Kraje znajdujące się w szczególnie trudnym położeniu mogłyby otrzymywać przejściowe wsparcie we wdrażaniu gwarancji dla młodzieży. Jeśli niemożliwa jest realizacja tego celu wyłącznie przy pomocy środków z EFS, do finansowania należy wykorzystać dodatkowe środki europejskie (fundusz solidarności na rzecz młodzieży). Skoro można przeznaczyć miliardy euro na banki, również i na ten cel muszą znaleźć się środki. |
| --- | --- |

4.3

Utworzenie specjalnego Funduszu Solidarności dla Młodzieży w krajach przeżywających szczególne trudności, jeśli Europejski Fundusz Społeczny okaże się niewystarczający. EKES zaznacza, iż podczas projektowania perspektywy finansowej na lata 2014–2020 należy zwrócić szczególną uwagę na zagwarantowanie w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego środków przeznaczanych dla osób młodych. W związku z powagą sytuacji Komitet wzywa do stworzenia Funduszu Solidarności dla Młodzieży na wzór funduszu globalizacji. Kraje znajdujące się w szczególnie trudnym położeniu mogłyby otrzymywać przejściowe wsparcie we wdrażaniu gwarancji dla młodzieży. Jeśli niemożliwa jest realizacja tego celu wyłącznie przy pomocy środków z EFS, do finansowania należy wykorzystać dodatkowe środki europejskie (fundusz solidarności na rzecz młodzieży). Skoro można przeznaczyć miliardy euro na banki, również i na ten cel muszą znaleźć się środki.

| 4.4 | Wspieranie norm jakości, pierwszych doświadczeń zawodowych i zdobywania kwalifikacji w trakcie pracy. EKES wspiera rozwijanie umiejętności, które są istotne dla rynku pracy, przy aktywnym współdziałaniu środowisk pracy i instytucji edukacyjnych. EKES uznaje za właściwe wspieranie pierwszych doświadczeń zawodowych i podnoszenia kwalifikacji w trakcie pracy. Zgadza się, że praktyki i staże, a także programy wolontariatu są ważnym instrumentem na rzecz nabywania umiejętności i doświadczenia zawodowego przez osoby młode. EKES podkreśla znaczenie norm jakości praktyk i staży. W związku z tym z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę Komisji dotyczącą przyjęcia wytycznych jakościowych w sprawie oferowania i odbywania wysokiej jakości staży. |
| --- | --- |

4.4

Wspieranie norm jakości, pierwszych doświadczeń zawodowych i zdobywania kwalifikacji w trakcie pracy. EKES wspiera rozwijanie umiejętności, które są istotne dla rynku pracy, przy aktywnym współdziałaniu środowisk pracy i instytucji edukacyjnych. EKES uznaje za właściwe wspieranie pierwszych doświadczeń zawodowych i podnoszenia kwalifikacji w trakcie pracy. Zgadza się, że praktyki i staże, a także programy wolontariatu są ważnym instrumentem na rzecz nabywania umiejętności i doświadczenia zawodowego przez osoby młode. EKES podkreśla znaczenie norm jakości praktyk i staży. W związku z tym z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę Komisji dotyczącą przyjęcia wytycznych jakościowych w sprawie oferowania i odbywania wysokiej jakości staży.

| 4.5 | Rozważenie dwutorowego systemu kształcenia zawodowego w celu jego szerszego zastosowania. Należy wypełnić lukę między potrzebami rynku pracy, systemem kształcenia i oczekiwaniami młodych ludzi. Jednym ze sposobów jest stworzenie systemu bodźców i wsparcia z myślą o stworzeniu systemów praktyk zawodowych wysokiej jakości. Komitet z zadowoleniem przyjmuje wytyczne Komisji w tym zakresie. Należy zbadać możliwość stosowania dwutorowego systemu kształcenia zawodowego, łączącego kształcenie ogólne z zawodowym, w celu rozszerzenia go na inne kraje. W krajach stosujących dwutorowy system kształcenia stopa bezrobocia wśród młodzieży jest znacząco niższa w porównaniu z krajami nie stosującymi takiego systemu. Ponadto w niektórych krajach dotkniętych kryzysem występuje zainteresowanie wprowadzeniem dwutorowego systemu kształcenia. EKES wzywa do lepszej wymiany doświadczeń w tym zakresie i zapewnienia wsparcia systemów praktyk zawodowych z EFS. Należy zachęcać do wymiany sprawdzonych rozwiązań i udzielania pomocy finansowej na starcie oraz rozwijać jakościowe ramy dwutorowego systemu kształcenia. EKES podkreśla znaczenie zaangażowania partnerów społecznych w zakresie praktyk zawodowych. Zasadniczą kwestią jest zatem, aby partnerzy w państwach członkowskich angażowali się aktywnie w proces projektowania, wdrażania oraz monitorowania rozwoju takich systemów. |
| --- | --- |

4.5

Rozważenie dwutorowego systemu kształcenia zawodowego w celu jego szerszego zastosowania. Należy wypełnić lukę między potrzebami rynku pracy, systemem kształcenia i oczekiwaniami młodych ludzi. Jednym ze sposobów jest stworzenie systemu bodźców i wsparcia z myślą o stworzeniu systemów praktyk zawodowych wysokiej jakości. Komitet z zadowoleniem przyjmuje wytyczne Komisji w tym zakresie. Należy zbadać możliwość stosowania dwutorowego systemu kształcenia zawodowego, łączącego kształcenie ogólne z zawodowym, w celu rozszerzenia go na inne kraje. W krajach stosujących dwutorowy system kształcenia stopa bezrobocia wśród młodzieży jest znacząco niższa w porównaniu z krajami nie stosującymi takiego systemu. Ponadto w niektórych krajach dotkniętych kryzysem występuje zainteresowanie wprowadzeniem dwutorowego systemu kształcenia. EKES wzywa do lepszej wymiany doświadczeń w tym zakresie i zapewnienia wsparcia systemów praktyk zawodowych z EFS. Należy zachęcać do wymiany sprawdzonych rozwiązań i udzielania pomocy finansowej na starcie oraz rozwijać jakościowe ramy dwutorowego systemu kształcenia. EKES podkreśla znaczenie zaangażowania partnerów społecznych w zakresie praktyk zawodowych. Zasadniczą kwestią jest zatem, aby partnerzy w państwach członkowskich angażowali się aktywnie w proces projektowania, wdrażania oraz monitorowania rozwoju takich systemów.

| 4.6 | Eliminowanie niepewności zatrudnienia. Komitet wielokrotnie wypowiadał się już na temat modelu flexicurity. Jest zadowolony z tego, że doświadczenia z radzenia sobie z kryzysem doprowadziły do poszerzenia dotychczasowego podejścia opartego na tym modelu. W debatach na temat modelu flexicurity nie poświęcano dotychczas wystarczającej uwagi poprawie wewnętrznej elastyczności. Zatrudnienie na czas określony i praca tymczasowa mogą krótkoterminowo umożliwić zmiany i być czasem konieczne, aby ułatwić grupom w niekorzystnej sytuacji wejście na rynek pracy. Wynikająca z nich niepewność zatrudnienia może jednak mieć charakter wyłącznie przejściowy i musi jej towarzyszyć zabezpieczenie społeczne. W odniesieniu do zatrudnienia młodzieży, EKES odradza przyjmowanie nietrwałych rozwiązań, które na dłuższą metę nie oferują perspektyw w zakresie integracji na rynku pracy: zamiast niepewnego zatrudnienia należy wprowadzić środki, które gwarantowałaby, że zatrudnienie na czas określony oraz miejsca pracy dające niewielkie wynagrodzenie i gorsze zabezpieczenie społeczne nie staną się w wypadku młodzieży normą. |
| --- | --- |

4.6

Eliminowanie niepewności zatrudnienia. Komitet wielokrotnie wypowiadał się już na temat modelu flexicurity. Jest zadowolony z tego, że doświadczenia z radzenia sobie z kryzysem doprowadziły do poszerzenia dotychczasowego podejścia opartego na tym modelu. W debatach na temat modelu flexicurity nie poświęcano dotychczas wystarczającej uwagi poprawie wewnętrznej elastyczności. Zatrudnienie na czas określony i praca tymczasowa mogą krótkoterminowo umożliwić zmiany i być czasem konieczne, aby ułatwić grupom w niekorzystnej sytuacji wejście na rynek pracy. Wynikająca z nich niepewność zatrudnienia może jednak mieć charakter wyłącznie przejściowy i musi jej towarzyszyć zabezpieczenie społeczne. W odniesieniu do zatrudnienia młodzieży, EKES odradza przyjmowanie nietrwałych rozwiązań, które na dłuższą metę nie oferują perspektyw w zakresie integracji na rynku pracy: zamiast niepewnego zatrudnienia należy wprowadzić środki, które gwarantowałaby, że zatrudnienie na czas określony oraz miejsca pracy dające niewielkie wynagrodzenie i gorsze zabezpieczenie społeczne nie staną się w wypadku młodzieży normą.

| 4.7 | Większe uznanie roli przedsiębiorstw w tworzeniu miejsc pracy. Przedsiębiorstwa w Europie mają kluczowe znaczenie dla przezwyciężenia kryzysu na rynku pracy. W szczególności w małych i średnich przedsiębiorstwach (MŚP) bilans zatrudnienia był w ubiegłych latach pozytywny. Tak więc konieczne jest usprawnienie dostępu MŚP do kapitału i obniżenie kosztów rozpoczynania działalności. Według Komisji Europejskiej miałoby to znaczący wpływ na gospodarkę w UE: zwiększyłoby PKB o ok. 1,5 % (ok. 150 mld EUR), nie zmniejszając zarazem poziomu ochrony pracowników. Również przedsiębiorstwa społeczne i organizacje społeczeństwa obywatelskiego mogą wnieść wkład w zwiększenie zatrudnienia, co było wielokrotnie podkreślane w opiniach Komitetu. Ponadto w niedawnej opinii z inicjatywy własnej CCMI podkreślono, że spółdzielnie, a w szczególności spółdzielnie pracownicze, również w czasie kryzysu zapewniają więcej miejsc pracy, dla ich ochrony ograniczając swoje zyski (5). |
| --- | --- |

4.7

Większe uznanie roli przedsiębiorstw w tworzeniu miejsc pracy. Przedsiębiorstwa w Europie mają kluczowe znaczenie dla przezwyciężenia kryzysu na rynku pracy. W szczególności w małych i średnich przedsiębiorstwach (MŚP) bilans zatrudnienia był w ubiegłych latach pozytywny. Tak więc konieczne jest usprawnienie dostępu MŚP do kapitału i obniżenie kosztów rozpoczynania działalności. Według Komisji Europejskiej miałoby to znaczący wpływ na gospodarkę w UE: zwiększyłoby PKB o ok. 1,5 % (ok. 150 mld EUR), nie zmniejszając zarazem poziomu ochrony pracowników. Również przedsiębiorstwa społeczne i organizacje społeczeństwa obywatelskiego mogą wnieść wkład w zwiększenie zatrudnienia, co było wielokrotnie podkreślane w opiniach Komitetu. Ponadto w niedawnej opinii z inicjatywy własnej CCMI podkreślono, że spółdzielnie, a w szczególności spółdzielnie pracownicze, również w czasie kryzysu zapewniają więcej miejsc pracy, dla ich ochrony ograniczając swoje zyski (5).

| 4.8 | Wzmocnienie roli instytucji rynku pracy w krajowych programach reform. W wielu państwach konieczne będzie znaczne rozbudowanie przyznawanego przez publiczne służby zatrudnienia specjalnego wsparcia, przy czym szczególną uwagę należy zwrócić na grupy w niekorzystnej sytuacji. We wszystkich państwach członkowskich UE należy zbadać i ewentualnie poprawić warunki dostępu do świadczeń dla bezrobotnych osób młodych oraz dla osób długotrwale bezrobotnych, które poszukują pracy lub uczą się. Wskazane jest również przyjęcie odpowiednich celów w krajowych programach reform. |
| --- | --- |

4.8

Wzmocnienie roli instytucji rynku pracy w krajowych programach reform. W wielu państwach konieczne będzie znaczne rozbudowanie przyznawanego przez publiczne służby zatrudnienia specjalnego wsparcia, przy czym szczególną uwagę należy zwrócić na grupy w niekorzystnej sytuacji. We wszystkich państwach członkowskich UE należy zbadać i ewentualnie poprawić warunki dostępu do świadczeń dla bezrobotnych osób młodych oraz dla osób długotrwale bezrobotnych, które poszukują pracy lub uczą się. Wskazane jest również przyjęcie odpowiednich celów w krajowych programach reform.

| 4.9 | Ułatwienie dostępu do środków z funduszy UE dla krajów, w których sytuacja na rynku pracy jest napięta. Pomimo napiętej sytuacji budżetowej w państwach członkowskich, istotne jest utrzymanie, a w razie potrzeby również zwiększenie krajowych i europejskich środków aktywnej polityki rynku pracy, obok środków na kształcenie i zatrudnienie osób młodych i długotrwale bezrobotnych. Kraje o szczególnie napiętej sytuacji na rynku pracy, które jednocześnie muszą spełnić restrykcyjne zalecenia budżetowe, powinny mieć łatwiejszy dostęp do środków z funduszy UE. Konieczne jest wprowadzenie pragmatycznych i elastycznych sposobów postępowania oraz uproszczeń odnośnie do wydatkowania środków, aż do tymczasowego zniesienia krajowego współfinansowania w przypadku korzystania ze środków EFS i innych funduszy europejskich. |
| --- | --- |

4.9

Ułatwienie dostępu do środków z funduszy UE dla krajów, w których sytuacja na rynku pracy jest napięta. Pomimo napiętej sytuacji budżetowej w państwach członkowskich, istotne jest utrzymanie, a w razie potrzeby również zwiększenie krajowych i europejskich środków aktywnej polityki rynku pracy, obok środków na kształcenie i zatrudnienie osób młodych i długotrwale bezrobotnych. Kraje o szczególnie napiętej sytuacji na rynku pracy, które jednocześnie muszą spełnić restrykcyjne zalecenia budżetowe, powinny mieć łatwiejszy dostęp do środków z funduszy UE. Konieczne jest wprowadzenie pragmatycznych i elastycznych sposobów postępowania oraz uproszczeń odnośnie do wydatkowania środków, aż do tymczasowego zniesienia krajowego współfinansowania w przypadku korzystania ze środków EFS i innych funduszy europejskich.

| 4.10 | Dodatkowe środki europejskie. Skala kryzysu gospodarczego wyraźnie wskazuje, że proponowana obecnie przez Komisję kwota przeznaczona na fundusze strukturalne w latach 2014–2020 nie wystarczy do wystąpienia pożądanego efektu w postaci wzrostu gospodarczego i zatrudnienia oraz osiągnięcia większej spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej w UE. Należy to w pełni wziąć pod uwagę w wieloletnich ramach finansowych (WRF). |
| --- | --- |

4.10

Dodatkowe środki europejskie. Skala kryzysu gospodarczego wyraźnie wskazuje, że proponowana obecnie przez Komisję kwota przeznaczona na fundusze strukturalne w latach 2014–2020 nie wystarczy do wystąpienia pożądanego efektu w postaci wzrostu gospodarczego i zatrudnienia oraz osiągnięcia większej spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej w UE. Należy to w pełni wziąć pod uwagę w wieloletnich ramach finansowych (WRF).

Bruksela, 13 lutego 2013 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Staffan NILSSON

---

(1)  Decyzja Rady 2010/707/UE.

1

(2)  Zob. w szczególności opinię EKES-u z 27 maja 2010 r. w sprawie wytycznych dotyczących polityki zatrudnienia, (Dz.U. C 21 z 21.1.2011, s. 66), opinię EKES-u z 22 lutego 2012 r. w sprawie wytycznych dotyczących zatrudnienia, (Dz.U. C 143 z 22.5.2012, s. 94), opinię EKES-u z 22 lutego 2012 r. w sprawie społecznych skutków nowych przepisów dotyczących zarządzania gospodarczego, (Dz.U. C 143 z 22.5.2012, s. 23), opinię EKES-u z 25 kwietnia 2012 r. w sprawie przepisów ogólnych dotyczących funduszy strukturalnych, (Dz.U. C 191 z 29.6.2012, s. 30), opinię EKES-u z 12 lipca 2012 r. w sprawie: „Inicjatywa »Szanse dla młodzieży« ”, (Dz.U. C 299 z 4.10.2012, s. 97), opinię EKES-u z 15 listopada 2012 r. w sprawie „W kierunku odnowy gospodarczej sprzyjającej zatrudnieniu”, (Dz.U. C 11 z 15.1.2013, s. 65).

2

(3)  COM(2012) 750 final: Roczna analiza wzrostu gospodarczego na 2013 r., załącznik: projekt wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu.

3

(4)  Opinia EKES-u z 21 marca 2013 r. w sprawie pakietu dotyczącego zatrudnienia młodzieży (jeszcze nieopublikowana w Dz.U.).

4

(5)  Opinia EKES-u z 25 kwietnia 2012 r. w sprawie: „Spółdzielnie a restrukturyzacja”; (Dz.U. C 191/24 z 29.6.2012).

5

---

| 9.5.2013 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 133/81 |
| --- | --- | --- | --- |

9.5.2013

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 133/81

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji „Roczna analiza wzrostu na 2013 r.”

COM(2012) 750 final

2013/C 133/15

Sprawozdawca generalny: Xavier VERBOVEN

Dnia 19 grudnia 2012 r. Komisja, działając na podstawie art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

komunikatu Komisji „Roczna analiza wzrostu na 2013 r.”

COM(2012) 750 final.

Dnia 13 listopada 2012 r. Prezydium Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego powierzyło przygotowanie opinii w tej sprawie Komitetowi Sterującemu ds. Strategii „Europa 2020”.

Mając na względzie pilny charakter prac, na 487. sesji plenarnej w dniach 13–14 lutego 2013 r. (posiedzenie z 13 lutego) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wyznaczył Xaviera VERBOVENA na sprawozdawcę generalnego oraz stosunkiem głosów 180 do 4 – 7 osób wstrzymało się od głosu – przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | Komitet zwraca uwagę na fakt, że tegoroczna roczna analiza wzrostu została opublikowana w sytuacji, gdy perspektywy gospodarcze i w zakresie zatrudnienia są ponure, ale także w okresie realizacji nowych rozwiązań i zobowiązań, takich jak Pakt na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia czy zasadnicze przekształcenie zarządzania gospodarką UE. Komitet apeluje, by szybko i w wyważony sposób wdrożyć Pakt na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia oraz środki służące przerwaniu powiązania między bankami a państwami, w tym unię bankową i nowy program EBC (bezwarunkowe transakcje monetarne), gdyż będą one niezbędnym elementem powrotu do ożywienia gospodarczego i przywrócenia zaufania. |
| --- | --- |

1.1

Komitet zwraca uwagę na fakt, że tegoroczna roczna analiza wzrostu została opublikowana w sytuacji, gdy perspektywy gospodarcze i w zakresie zatrudnienia są ponure, ale także w okresie realizacji nowych rozwiązań i zobowiązań, takich jak Pakt na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia czy zasadnicze przekształcenie zarządzania gospodarką UE. Komitet apeluje, by szybko i w wyważony sposób wdrożyć Pakt na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia oraz środki służące przerwaniu powiązania między bankami a państwami, w tym unię bankową i nowy program EBC (bezwarunkowe transakcje monetarne), gdyż będą one niezbędnym elementem powrotu do ożywienia gospodarczego i przywrócenia zaufania.

| 1.2 | Jako że istnieją wątpliwości co do zdolności UE do osiągnięcia w wyznaczonym czasie celów strategii „Europa 2020”, EKES ubolewa nad tym, że w Rocznej analizie wzrostu na 2013 r. nie zawarto analizy przyczyn braku postępów w realizacji tych celów. |
| --- | --- |

1.2

Jako że istnieją wątpliwości co do zdolności UE do osiągnięcia w wyznaczonym czasie celów strategii „Europa 2020”, EKES ubolewa nad tym, że w Rocznej analizie wzrostu na 2013 r. nie zawarto analizy przyczyn braku postępów w realizacji tych celów.

| 1.3 | Biorąc pod uwagę zły stan gospodarki, negatywne skutki dla spójności społecznej, wysokie i wciąż rosnące bezrobocie oraz wzrost ubóstwa, Komitet przestrzega przed kontynuacją obecnej polityki oszczędności i przed poważnymi konsekwencjami głębokiej i przedłużającej się recesji, które mogą strukturalnie osłabić gospodarkę i zagrozić przejściu na zrównoważony ekologicznie model funkcjonowania. Podobne obawy dotyczące stanu Europy i wpływu programów oszczędnościowych na wzrost gospodarczy zgłasza wiele innych podmiotów polityki międzynarodowej. |
| --- | --- |

1.3

Biorąc pod uwagę zły stan gospodarki, negatywne skutki dla spójności społecznej, wysokie i wciąż rosnące bezrobocie oraz wzrost ubóstwa, Komitet przestrzega przed kontynuacją obecnej polityki oszczędności i przed poważnymi konsekwencjami głębokiej i przedłużającej się recesji, które mogą strukturalnie osłabić gospodarkę i zagrozić przejściu na zrównoważony ekologicznie model funkcjonowania. Podobne obawy dotyczące stanu Europy i wpływu programów oszczędnościowych na wzrost gospodarczy zgłasza wiele innych podmiotów polityki międzynarodowej.

| 1.4 | Jeśli chodzi o koncepcję konsolidacji „sprzyjającej wzrostowi”, Komitet wzywał już w przeszłości (1), by okres na konsolidację finansów publicznych wyznaczać w sposób możliwie elastyczny, aby nie zakłócić dynamiki wzrostu, oraz by utrzymać „inteligentną” równowagę między dochodami a wydatkami oraz podażą i popytem. Komitet powtarza także swe ostrzeżenie przed ryzykiem nadwątlenia systemów usług publicznych i solidarności zbiorowej, co osłabiłoby zabezpieczenie społeczne przed znacznymi zagrożeniami społecznymi (bezrobocie, choroba, starość) oraz prowadziłoby do wzrostu zapobiegawczych oszczędności. |
| --- | --- |

1.4

Jeśli chodzi o koncepcję konsolidacji „sprzyjającej wzrostowi”, Komitet wzywał już w przeszłości (1), by okres na konsolidację finansów publicznych wyznaczać w sposób możliwie elastyczny, aby nie zakłócić dynamiki wzrostu, oraz by utrzymać „inteligentną” równowagę między dochodami a wydatkami oraz podażą i popytem. Komitet powtarza także swe ostrzeżenie przed ryzykiem nadwątlenia systemów usług publicznych i solidarności zbiorowej, co osłabiłoby zabezpieczenie społeczne przed znacznymi zagrożeniami społecznymi (bezrobocie, choroba, starość) oraz prowadziłoby do wzrostu zapobiegawczych oszczędności.

| 1.5 | Jeśli chodzi o koncepcję „zróżnicowanej” konsolidacji oraz propozycję, by państwa członkowskie zmagające się z trudnościami finansowymi przyjęły wręcz „szybkie tempo korekty budżetowej”, podczas gdy inne państwa mogłyby pozwolić automatycznym stabilizatorom odegrać swoją rolę, Komitet powątpiewa, czy taki zestaw środków politycznych okazałby się skuteczny. Może to bowiem mimo wszystko mieć jednoznacznie negatywny wpływ na całą strefę euro, a w szczególności na te państwa, które już teraz znajdują się w głębokiej recesji wywołanej środkami oszczędnościowymi. Jednocześnie oczywiste jest, że proces wychodzenia z kryzysu oznacza dla niektórych gospodarek o wiele większy wysiłek na rzecz przywrócenia stabilności i wzrostu niż w przypadku innych krajów. |
| --- | --- |

1.5

Jeśli chodzi o koncepcję „zróżnicowanej” konsolidacji oraz propozycję, by państwa członkowskie zmagające się z trudnościami finansowymi przyjęły wręcz „szybkie tempo korekty budżetowej”, podczas gdy inne państwa mogłyby pozwolić automatycznym stabilizatorom odegrać swoją rolę, Komitet powątpiewa, czy taki zestaw środków politycznych okazałby się skuteczny. Może to bowiem mimo wszystko mieć jednoznacznie negatywny wpływ na całą strefę euro, a w szczególności na te państwa, które już teraz znajdują się w głębokiej recesji wywołanej środkami oszczędnościowymi. Jednocześnie oczywiste jest, że proces wychodzenia z kryzysu oznacza dla niektórych gospodarek o wiele większy wysiłek na rzecz przywrócenia stabilności i wzrostu niż w przypadku innych krajów.

| 1.6 | Komitet jest zaniepokojony tym, że strategie dotyczące polityki gospodarczej są niewyważone, a ogromną wagę przywiązuje się do programów oszczędnościowych. Uważa, że konsolidacja fiskalna służąca skorygowaniu znacznej nierównowagi fiskalnej wymaga dłuższego horyzontu czasowego, i wzywa, by jako przeciwwagę dla horyzontu czasowego konsolidacji fiskalnej przewidzieć znacznie wzmocniony i konkretny Pakt na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia. |
| --- | --- |

1.6

Komitet jest zaniepokojony tym, że strategie dotyczące polityki gospodarczej są niewyważone, a ogromną wagę przywiązuje się do programów oszczędnościowych. Uważa, że konsolidacja fiskalna służąca skorygowaniu znacznej nierównowagi fiskalnej wymaga dłuższego horyzontu czasowego, i wzywa, by jako przeciwwagę dla horyzontu czasowego konsolidacji fiskalnej przewidzieć znacznie wzmocniony i konkretny Pakt na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia.

| 1.7 | Wydaje się, że w Rocznej analizie wzrostu na 2013 r. konsolidację fiskalną uzasadnia się potrzebą wzmocnienia zaufania, zwłaszcza zaufania rynków finansowych. EKES, choć dostrzega znaczenie dostępu do kredytów i naprawy sektora rynków finansowych, pragnie zwrócić uwagę na fakt, że zaufanie gospodarstw domowych i przedsiębiorstw jest równie ważne i że atmosfera zaufania nie jest możliwa, gdy przedsiębiorstwa niepokoją się o popyt, a obywatele martwią się o pracę, zarobki czy zabezpieczenie społeczne. Zaufanie rynków finansowych oraz zaufanie konsumentów i producentów muszą iść z sobą w parze. |
| --- | --- |

1.7

Wydaje się, że w Rocznej analizie wzrostu na 2013 r. konsolidację fiskalną uzasadnia się potrzebą wzmocnienia zaufania, zwłaszcza zaufania rynków finansowych. EKES, choć dostrzega znaczenie dostępu do kredytów i naprawy sektora rynków finansowych, pragnie zwrócić uwagę na fakt, że zaufanie gospodarstw domowych i przedsiębiorstw jest równie ważne i że atmosfera zaufania nie jest możliwa, gdy przedsiębiorstwa niepokoją się o popyt, a obywatele martwią się o pracę, zarobki czy zabezpieczenie społeczne. Zaufanie rynków finansowych oraz zaufanie konsumentów i producentów muszą iść z sobą w parze.

| 1.8 | Komitet apeluje o zdecydowane działania na rzecz przywrócenia wzrostu, zatrudnienia i konkurencyjności w europejskiej gospodarce oraz zachęca obecną prezydencję do realizacji zdecydowanego programu wzrostu gospodarczego. Potrzebne są ambitne działania na rzecz wzrostu i zatrudnienia oraz polityka inwestycyjna nakierowana zarówno na ożywienie w krótkim okresie, jak i na strukturalną transformację europejskiej gospodarki w celu stawienia czoła głównym wyzwaniom dotyczącym stabilności, tworzenia większej liczby lepszych miejsc pracy, konwergencji społecznej ku lepszemu oraz konkurencyjności opartej na innowacji. |
| --- | --- |

1.8

Komitet apeluje o zdecydowane działania na rzecz przywrócenia wzrostu, zatrudnienia i konkurencyjności w europejskiej gospodarce oraz zachęca obecną prezydencję do realizacji zdecydowanego programu wzrostu gospodarczego. Potrzebne są ambitne działania na rzecz wzrostu i zatrudnienia oraz polityka inwestycyjna nakierowana zarówno na ożywienie w krótkim okresie, jak i na strukturalną transformację europejskiej gospodarki w celu stawienia czoła głównym wyzwaniom dotyczącym stabilności, tworzenia większej liczby lepszych miejsc pracy, konwergencji społecznej ku lepszemu oraz konkurencyjności opartej na innowacji.

| 1.9 | Podstawowe znaczenie ma odpowiednie połączenie strategii politycznych mających na celu ożywienie gospodarki oraz strategii politycznych ograniczających budżetowe pole manewru (2).
  Nowe podejście polityczne do przyszłości Europy musi być oparte na szeregu zasad. Zamiast współzawodniczenia państw członkowskich potrzebne jest w wysokim stopniu zintegrowane podejście europejskie, ponadnarodowe i wieloletnie. Siły rynkowe, w szczególności rynki finansowe, muszą podlegać kontroli i sterowaniu z uwzględnieniem priorytetów politycznych wytyczonych w ramach procesu demokratycznego. Finanse powinny być solidne, ale też uczciwe i ze sprawiedliwą dystrybucją zasobów. Silniejsze regiony muszą wspierać słabsze, pomagając im nadrobić zaległości w rozwoju w kierunku bardziej wydajnej, innowacyjnej i silnej gospodarki. Natomiast państwa członkowskie, które są w stanie wygenerować dodatkowe dochody z podatków, muszą to wykorzystać w celu zmniejszenia zadłużenia. |
| --- | --- |

1.9

Podstawowe znaczenie ma odpowiednie połączenie strategii politycznych mających na celu ożywienie gospodarki oraz strategii politycznych ograniczających budżetowe pole manewru (2).

Nowe podejście polityczne do przyszłości Europy musi być oparte na szeregu zasad. Zamiast współzawodniczenia państw członkowskich potrzebne jest w wysokim stopniu zintegrowane podejście europejskie, ponadnarodowe i wieloletnie. Siły rynkowe, w szczególności rynki finansowe, muszą podlegać kontroli i sterowaniu z uwzględnieniem priorytetów politycznych wytyczonych w ramach procesu demokratycznego. Finanse powinny być solidne, ale też uczciwe i ze sprawiedliwą dystrybucją zasobów. Silniejsze regiony muszą wspierać słabsze, pomagając im nadrobić zaległości w rozwoju w kierunku bardziej wydajnej, innowacyjnej i silnej gospodarki. Natomiast państwa członkowskie, które są w stanie wygenerować dodatkowe dochody z podatków, muszą to wykorzystać w celu zmniejszenia zadłużenia.

| 1.10 | Komitet przyjmuje z zadowoleniem Pakt na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia i zachęca Komisję i Radę Europejską, by szybko wdrożyły ten pakt i poszły jeszcze dalej, przekształcając go w szeroko zakrojony europejski program inwestycyjny. W związku z tym EKES powtarza swe apele o wzmocniony budżet odpowiadający ambicjom UE i wyzwaniom, z jakimi się ona zmaga, o szybkie osiągnięcie porozumienia w sprawie następnych wieloletnich ram finansowych oraz o przyznanie istotnej roli EBI, który zajmuje się projektami o wysokim potencjale w zakresie zatrudnienia (np. projektami dla MŚP, dotyczącymi kluczowej infrastruktury, energii i klimatu). |
| --- | --- |

1.10

Komitet przyjmuje z zadowoleniem Pakt na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia i zachęca Komisję i Radę Europejską, by szybko wdrożyły ten pakt i poszły jeszcze dalej, przekształcając go w szeroko zakrojony europejski program inwestycyjny. W związku z tym EKES powtarza swe apele o wzmocniony budżet odpowiadający ambicjom UE i wyzwaniom, z jakimi się ona zmaga, o szybkie osiągnięcie porozumienia w sprawie następnych wieloletnich ram finansowych oraz o przyznanie istotnej roli EBI, który zajmuje się projektami o wysokim potencjale w zakresie zatrudnienia (np. projektami dla MŚP, dotyczącymi kluczowej infrastruktury, energii i klimatu).

| 1.11 | EKES ponownie zwraca uwagę na znaczenie polityki spójności dla osiągnięcia konwergencji w całej UE. |
| --- | --- |

1.11

EKES ponownie zwraca uwagę na znaczenie polityki spójności dla osiągnięcia konwergencji w całej UE.

| 1.12 | Jeśli chodzi o przywrócenie wzrostu gospodarczego, Komitet przypomina o potencjale jednolitego rynku oraz o potrzebie wprowadzania innowacji z myślą o konkurencyjności europejskiej gospodarki. Podkreśla ważną rolę przedsiębiorstw, w szczególności MŚP, przedsiębiorczości i tworzenia nowych firm, a także przedsiębiorstw społecznych i spółdzielni w procesie naprawy gospodarczej. |
| --- | --- |

1.12

Jeśli chodzi o przywrócenie wzrostu gospodarczego, Komitet przypomina o potencjale jednolitego rynku oraz o potrzebie wprowadzania innowacji z myślą o konkurencyjności europejskiej gospodarki. Podkreśla ważną rolę przedsiębiorstw, w szczególności MŚP, przedsiębiorczości i tworzenia nowych firm, a także przedsiębiorstw społecznych i spółdzielni w procesie naprawy gospodarczej.

| 1.13 | Ze względu na powiązania między finansowymi, gospodarczymi, społecznymi i środowiskowymi aspektami kryzysu EKES sądzi, że więcej uwagi należy poświęcić ekologizacji gospodarki i europejskiego semestru, oraz wzywa do większego zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego w tych dziedzinach. |
| --- | --- |

1.13

Ze względu na powiązania między finansowymi, gospodarczymi, społecznymi i środowiskowymi aspektami kryzysu EKES sądzi, że więcej uwagi należy poświęcić ekologizacji gospodarki i europejskiego semestru, oraz wzywa do większego zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego w tych dziedzinach.

| 1.14 | Jeśli chodzi o zatrudnienie i podnoszenie umiejętności, EKES ponownie zwraca uwagę na potrzebę inwestowania w edukację, szkolenia i uczenie się przez całe życie (w tym zdobywanie kwalifikacji w trakcie pracy, dualne systemy przyuczania do zawodu) oraz rozwiązania problemu wąskich gardeł i niedostosowania podaży do popytu w zakresie umiejętności.
  Komitet ponownie wzywa do ułatwienia uczestnictwa w rynku pracy, poprawy publicznych służb zatrudnienia, nasilenia środków aktywnej polityki rynku pracy oraz wsparcia przedsiębiorczości i samozatrudnienia. Trzeba poczynić wszelkie możliwe starania, aby zmobilizować inwestycje o dużym wpływie na zatrudnienie.
  EKES odsyła do swych niedawnych opinii dotyczących tych zagadnień i przygotowuje obecnie oddzielne opinie w sprawie pakietu na rzecz zatrudnienia młodzieży (3) oraz przyszłych wytycznych dla polityki zatrudnienia państw członkowskich (4).
  Komitet zauważa, że w Rocznej analizie wzrostu na 2013 r. promuje się elastyczność na rynku pracy, a przy tym nie zwraca się prawie żadnej uwagi na wymiar związany z bezpieczeństwem. Przywołuje swe wcześniejsze opinie dotyczące konieczności znalezienia równowagi pomiędzy elastycznością i bezpieczeństwem oraz potrzeby prowadzenia „silnego i istotnego dialogu społecznego, w którym aktywnie uczestniczą partnerzy społeczni, zdolni do prowadzenia negocjacji, wpływania na decyzje oraz podejmowania odpowiedzialności za zdefiniowanie elementów składowych oraz ocenę skutków flexicurity” (5).
  Jeśli chodzi o płace, Komitet jest zaniepokojony ryzykiem, że reformy strukturalne wywołają konkurencję między państwami członkowskimi prowadzącą do ich obniżania. Komitet ponownie zwraca uwagę na fakt, iż reformy dotyczące ustalania wynagrodzeń wymagają negocjacji na szczeblu krajowym między partnerami społecznymi, oraz wzywa Komisję do wyjaśnienia jej stanowiska w zakresie płac, inflacji i wydajności. |
| --- | --- |

1.14

Jeśli chodzi o zatrudnienie i podnoszenie umiejętności, EKES ponownie zwraca uwagę na potrzebę inwestowania w edukację, szkolenia i uczenie się przez całe życie (w tym zdobywanie kwalifikacji w trakcie pracy, dualne systemy przyuczania do zawodu) oraz rozwiązania problemu wąskich gardeł i niedostosowania podaży do popytu w zakresie umiejętności.

Komitet ponownie wzywa do ułatwienia uczestnictwa w rynku pracy, poprawy publicznych służb zatrudnienia, nasilenia środków aktywnej polityki rynku pracy oraz wsparcia przedsiębiorczości i samozatrudnienia. Trzeba poczynić wszelkie możliwe starania, aby zmobilizować inwestycje o dużym wpływie na zatrudnienie.

EKES odsyła do swych niedawnych opinii dotyczących tych zagadnień i przygotowuje obecnie oddzielne opinie w sprawie pakietu na rzecz zatrudnienia młodzieży (3) oraz przyszłych wytycznych dla polityki zatrudnienia państw członkowskich (4).

Komitet zauważa, że w Rocznej analizie wzrostu na 2013 r. promuje się elastyczność na rynku pracy, a przy tym nie zwraca się prawie żadnej uwagi na wymiar związany z bezpieczeństwem. Przywołuje swe wcześniejsze opinie dotyczące konieczności znalezienia równowagi pomiędzy elastycznością i bezpieczeństwem oraz potrzeby prowadzenia „silnego i istotnego dialogu społecznego, w którym aktywnie uczestniczą partnerzy społeczni, zdolni do prowadzenia negocjacji, wpływania na decyzje oraz podejmowania odpowiedzialności za zdefiniowanie elementów składowych oraz ocenę skutków flexicurity” (5).

Jeśli chodzi o płace, Komitet jest zaniepokojony ryzykiem, że reformy strukturalne wywołają konkurencję między państwami członkowskimi prowadzącą do ich obniżania. Komitet ponownie zwraca uwagę na fakt, iż reformy dotyczące ustalania wynagrodzeń wymagają negocjacji na szczeblu krajowym między partnerami społecznymi, oraz wzywa Komisję do wyjaśnienia jej stanowiska w zakresie płac, inflacji i wydajności.

| 1.15 | Komitet jest zdania, że należy zwrócić większą uwagę na kwestie uczciwości i sprawiedliwości społecznej. Koszty reform i płynące z nich korzyści muszą być sprawiedliwie dzielone między wszystkich zainteresowanych (pracowników, gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa). |
| --- | --- |

1.15

Komitet jest zdania, że należy zwrócić większą uwagę na kwestie uczciwości i sprawiedliwości społecznej. Koszty reform i płynące z nich korzyści muszą być sprawiedliwie dzielone między wszystkich zainteresowanych (pracowników, gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa).

| 1.16 | Komitet wzywa do podjęcia dodatkowych wysiłków w celu zapewnienia skuteczności systemów zabezpieczenia społecznego w przeciwdziałaniu skutkom kryzysu, sprzyjania włączeniu społecznemu oraz wdrożenia „strategii aktywnego włączania”, aby zagwarantować istnienie rynku pracy sprzyjającego włączeniu społecznemu oraz zająć się problemem ubóstwa. |
| --- | --- |

1.16

Komitet wzywa do podjęcia dodatkowych wysiłków w celu zapewnienia skuteczności systemów zabezpieczenia społecznego w przeciwdziałaniu skutkom kryzysu, sprzyjania włączeniu społecznemu oraz wdrożenia „strategii aktywnego włączania”, aby zagwarantować istnienie rynku pracy sprzyjającego włączeniu społecznemu oraz zająć się problemem ubóstwa.

| 1.17 | Wreszcie, EKES ponownie zwraca uwagę na potrzebę poprawy demokratycznej rozliczalności i legitymacji różnych procesów w ramach europejskiego semestru oraz koordynacji krajowych polityk gospodarczych. Dialog społeczny i obywatelski jest niezbędny, aby odpowiednio kształtować i wdrażać strategie polityczne i reformy. Niezbędna jest zatem ścisła współpraca i uzgodnienia z partnerami społecznymi. Komitet apeluje o wzmocnienie roli partnerów społecznych i zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego na szczeblu UE, ale przede wszystkim na poziomie krajowym. Większe zaangażowanie partnerów społecznych powinno przynieść lepsze wdrażanie. |
| --- | --- |

1.17

Wreszcie, EKES ponownie zwraca uwagę na potrzebę poprawy demokratycznej rozliczalności i legitymacji różnych procesów w ramach europejskiego semestru oraz koordynacji krajowych polityk gospodarczych. Dialog społeczny i obywatelski jest niezbędny, aby odpowiednio kształtować i wdrażać strategie polityczne i reformy. Niezbędna jest zatem ścisła współpraca i uzgodnienia z partnerami społecznymi. Komitet apeluje o wzmocnienie roli partnerów społecznych i zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego na szczeblu UE, ale przede wszystkim na poziomie krajowym. Większe zaangażowanie partnerów społecznych powinno przynieść lepsze wdrażanie.

2.   Wprowadzenie

| 2.1 | W komunikacie „Roczna analiza wzrostu na 2013 r.”, rozpoczynającym europejski semestr, Komisja nakreśla, jakie jej zdaniem powinny być ogólne priorytety budżetowe, gospodarcze i społeczne na 2013 r. Celem procesu związanego z europejskim semestrem jest poprawa koordynacji polityki gospodarczej i społecznej w Europie, aby można było skutecznie zrealizować główne cele strategii „Europa 2020” na rzecz inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu. |
| --- | --- |

2.1

W komunikacie „Roczna analiza wzrostu na 2013 r.”, rozpoczynającym europejski semestr, Komisja nakreśla, jakie jej zdaniem powinny być ogólne priorytety budżetowe, gospodarcze i społeczne na 2013 r. Celem procesu związanego z europejskim semestrem jest poprawa koordynacji polityki gospodarczej i społecznej w Europie, aby można było skutecznie zrealizować główne cele strategii „Europa 2020” na rzecz inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu.

| 2.2 | Roczna analiza wzrostu gospodarczego powinna zostać uwzględniona w krajowych decyzjach gospodarczych i budżetowych, które państwa członkowskie przedstawią w programach stabilności i konwergencji, oraz w krajowych programach reform. |
| --- | --- |

2.2

Roczna analiza wzrostu gospodarczego powinna zostać uwzględniona w krajowych decyzjach gospodarczych i budżetowych, które państwa członkowskie przedstawią w programach stabilności i konwergencji, oraz w krajowych programach reform.

| 2.3 | Zważywszy na konieczność podtrzymania ożywienia gospodarczego i przywrócenia zaufania, Komisja uznała, że pięć priorytetów wyznaczonych w 2012 r. zachowuje ważność w roku 2013; są to: dążenie do zróżnicowanej konsolidacji budżetowej sprzyjającej wzrostowi; przywrócenie normalnych warunków kredytowania gospodarki; działania na rzecz obecnego i przyszłego wzrostu gospodarczego i konkurencyjności; walka z bezrobociem i społecznymi skutkami kryzysu; modernizacja administracji publicznej. |
| --- | --- |

2.3

Zważywszy na konieczność podtrzymania ożywienia gospodarczego i przywrócenia zaufania, Komisja uznała, że pięć priorytetów wyznaczonych w 2012 r. zachowuje ważność w roku 2013; są to: dążenie do zróżnicowanej konsolidacji budżetowej sprzyjającej wzrostowi; przywrócenie normalnych warunków kredytowania gospodarki; działania na rzecz obecnego i przyszłego wzrostu gospodarczego i konkurencyjności; walka z bezrobociem i społecznymi skutkami kryzysu; modernizacja administracji publicznej.

| 2.4 | W niniejszym projekcie opinii przedstawiono rozważania, komentarze i propozycje dotyczące Rocznej analizy wzrostu na 2013 r.:






  — | Część 3 zawiera pewne ogólne komentarze dotyczące kontekstu publikacji tegorocznej analizy. |
| --- | --- | --- |

2.4

W niniejszym projekcie opinii przedstawiono rozważania, komentarze i propozycje dotyczące Rocznej analizy wzrostu na 2013 r.:

—

Część 3 zawiera pewne ogólne komentarze dotyczące kontekstu publikacji tegorocznej analizy.

| — | W części 4 przedstawiono szczegółowe komentarze i propozycje: ponieważ wydaje się, że Europa nie jest na dobrej drodze do realizacji celów strategii „Europa 2020”, w opinii podniesiono kwestię wyboru polityki oszczędności budżetowych i jej konsekwencji dla gospodarki, zatrudnienia i polityki spójności. Uznano, że obecnie priorytetem powinna być gospodarka realna, wzrost gospodarczy i działania na rzecz zatrudnienia. Komitet wzywa europejskich decydentów, w szczególności z myślą o posiedzeniu Rady Europejskiej w marcu 2013 r., do zmiany podejścia politycznego i nakierowania strategii politycznych na stymulowane przez UE podejście inwestycyjne, w którym w centrum uwagi znajduje się ożywienie gospodarki, zatrudnienie i wyzwania związane ze zrównoważonym rozwojem. Wreszcie, w opinii podkreśla się znaczenie zaangażowania zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych w kształtowanie polityki zarówno na szczeblu UE, jak i na poziomie krajowym. |
| --- | --- |

—

W części 4 przedstawiono szczegółowe komentarze i propozycje: ponieważ wydaje się, że Europa nie jest na dobrej drodze do realizacji celów strategii „Europa 2020”, w opinii podniesiono kwestię wyboru polityki oszczędności budżetowych i jej konsekwencji dla gospodarki, zatrudnienia i polityki spójności. Uznano, że obecnie priorytetem powinna być gospodarka realna, wzrost gospodarczy i działania na rzecz zatrudnienia. Komitet wzywa europejskich decydentów, w szczególności z myślą o posiedzeniu Rady Europejskiej w marcu 2013 r., do zmiany podejścia politycznego i nakierowania strategii politycznych na stymulowane przez UE podejście inwestycyjne, w którym w centrum uwagi znajduje się ożywienie gospodarki, zatrudnienie i wyzwania związane ze zrównoważonym rozwojem. Wreszcie, w opinii podkreśla się znaczenie zaangażowania zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych w kształtowanie polityki zarówno na szczeblu UE, jak i na poziomie krajowym.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1 | Tegoroczna analiza wzrostu została opracowana w trudnym kontekście ponurych perspektyw gospodarczych i w zakresie zatrudnienia. Komitet zgadza się z wyrażonymi w analizie obawami, że kryzys nie pomógł państwom członkowskim osiągnąć postępów w realizacji celów dotyczących zatrudnienia, badań i rozwoju, klimatu i energii, edukacji i zwalczania ubóstwa oraz że rośnie sceptycyzm co do zdolności UE do osiągnięcia tych celów.
  Komitet odnotowuje także, że tłem opracowywania Rocznej analizy wzrostu na 2013 r. były niespotykane dotąd wydarzenia. Z jednej strony w czerwcu 2012 r. Rada Europejska przyjęła Pakt na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia (6). Z drugiej strony wprowadzono zasadnicze zmiany do struktury sprawowania rządów w UE (w szczególności wzmocniony wzajemny nadzór nad politykami budżetowymi), jako że istniejące struktury okazały się niezdolne do zaradzenia kryzysowi gospodarczemu i zapobieżenia jego rozprzestrzenianiu się, co zagraża samemu istnieniu euro i Unii Europejskiej i wydłużyło okres recesji, powodując wysokie bezrobocie. Komitet wzywa do szybkiego i wyważonego wdrożenia tych rozwiązań, gdyż będą one niezbędnym elementem powrotu do ożywienia gospodarczego i przywrócenia zaufania inwestorów, przedsiębiorstw i konsumentów. |
| --- | --- |

3.1

Tegoroczna analiza wzrostu została opracowana w trudnym kontekście ponurych perspektyw gospodarczych i w zakresie zatrudnienia. Komitet zgadza się z wyrażonymi w analizie obawami, że kryzys nie pomógł państwom członkowskim osiągnąć postępów w realizacji celów dotyczących zatrudnienia, badań i rozwoju, klimatu i energii, edukacji i zwalczania ubóstwa oraz że rośnie sceptycyzm co do zdolności UE do osiągnięcia tych celów.

Komitet odnotowuje także, że tłem opracowywania Rocznej analizy wzrostu na 2013 r. były niespotykane dotąd wydarzenia. Z jednej strony w czerwcu 2012 r. Rada Europejska przyjęła Pakt na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia (6). Z drugiej strony wprowadzono zasadnicze zmiany do struktury sprawowania rządów w UE (w szczególności wzmocniony wzajemny nadzór nad politykami budżetowymi), jako że istniejące struktury okazały się niezdolne do zaradzenia kryzysowi gospodarczemu i zapobieżenia jego rozprzestrzenianiu się, co zagraża samemu istnieniu euro i Unii Europejskiej i wydłużyło okres recesji, powodując wysokie bezrobocie. Komitet wzywa do szybkiego i wyważonego wdrożenia tych rozwiązań, gdyż będą one niezbędnym elementem powrotu do ożywienia gospodarczego i przywrócenia zaufania inwestorów, przedsiębiorstw i konsumentów.

| 3.2 | EKES odnotowuje, że opublikowano niedawno dwa ważne dokumenty: „W kierunku faktycznej unii gospodarczej i walutowej” (7) i „Plan działania na rzecz pogłębionej i rzeczywistej unii gospodarczej i walutowej” (8), w sprawie którego Komitet opracowuje właśnie opinię.
  Komitet przyjął z zadowoleniem potwierdzenie konieczności przerwania powiązania między bankami a państwami oraz pierwsze kroki w kierunku utworzenia unii bankowej (9). Podjęto zobowiązanie do przedsięwzięcia wszelkich niezbędnych środków w celu zapewnienia stabilności finansowej, a EBC zobowiązał się poczynić istotne działania, by uspokoić zamęt na europejskich rynkach państwowych instrumentów dłużnych.
  Unia bankowa powinna przyczynić się do zapewnienia równego dostępu do kredytów gospodarstwom domowym i przedsiębiorstwom we wszystkich częściach UE i umożliwiłaby jednolitemu rynkowi odzyskanie konkurencyjności, co pozwoliłoby zrealizować cele strategii „Europa 2020”. |
| --- | --- |

3.2

EKES odnotowuje, że opublikowano niedawno dwa ważne dokumenty: „W kierunku faktycznej unii gospodarczej i walutowej” (7) i „Plan działania na rzecz pogłębionej i rzeczywistej unii gospodarczej i walutowej” (8), w sprawie którego Komitet opracowuje właśnie opinię.

Komitet przyjął z zadowoleniem potwierdzenie konieczności przerwania powiązania między bankami a państwami oraz pierwsze kroki w kierunku utworzenia unii bankowej (9). Podjęto zobowiązanie do przedsięwzięcia wszelkich niezbędnych środków w celu zapewnienia stabilności finansowej, a EBC zobowiązał się poczynić istotne działania, by uspokoić zamęt na europejskich rynkach państwowych instrumentów dłużnych.

Unia bankowa powinna przyczynić się do zapewnienia równego dostępu do kredytów gospodarstwom domowym i przedsiębiorstwom we wszystkich częściach UE i umożliwiłaby jednolitemu rynkowi odzyskanie konkurencyjności, co pozwoliłoby zrealizować cele strategii „Europa 2020”.

4.   Uwagi szczegółowe i propozycje

4.1   Europa nie jest na dobrej drodze do realizacji celów strategii „Europa 2020” i decydenci polityczni powinni pilnie zdać sobie z tego sprawę.

| 4.1.1 | Komitet z ubolewaniem odnotowuje, że oprócz krótkiego odniesienia w przypisie do raportu Eurostatu (10), w Rocznej analizie wzrostu na 2013 r. Komisja zasadniczo nie wspomina o strategii „Europa 2020”. W komunikacie stwierdza po prostu, że „realizacja tych celów opóźnia się w całej Europie”. Brakuje jednak właściwej analizy dokładnych przyczyn braku postępów w realizacji celów strategii „Europa 2020” i nawet nie zadano pytania, czy aktualne wybory polityczne nie oddalają UE od wytycznych zawartych w tej strategii. Komitet apeluje o dokonanie dogłębnego przeglądu procesu związanego ze strategią „Europa 2020” i o taką zmianę przydziału funduszy strukturalnych, by osiągnąć te cele i w ten sposób przywrócić równowagę między strategiami politycznymi dotyczącymi konkurencyjności i oszczędności a strategiami na rzecz wzrostu i zatrudnienia i polityką społeczną. |
| --- | --- |

4.1.1

Komitet z ubolewaniem odnotowuje, że oprócz krótkiego odniesienia w przypisie do raportu Eurostatu (10), w Rocznej analizie wzrostu na 2013 r. Komisja zasadniczo nie wspomina o strategii „Europa 2020”. W komunikacie stwierdza po prostu, że „realizacja tych celów opóźnia się w całej Europie”. Brakuje jednak właściwej analizy dokładnych przyczyn braku postępów w realizacji celów strategii „Europa 2020” i nawet nie zadano pytania, czy aktualne wybory polityczne nie oddalają UE od wytycznych zawartych w tej strategii. Komitet apeluje o dokonanie dogłębnego przeglądu procesu związanego ze strategią „Europa 2020” i o taką zmianę przydziału funduszy strukturalnych, by osiągnąć te cele i w ten sposób przywrócić równowagę między strategiami politycznymi dotyczącymi konkurencyjności i oszczędności a strategiami na rzecz wzrostu i zatrudnienia i polityką społeczną.

| 4.1.2 | Komitet jest zaniepokojony tym, że wskaźnik zatrudnienia osób w wieku od 20 do 64 lat stale maleje. Spadł z poziomu 70,3 % w 2008 r. do 68,6 % w 2011 r., podczas gdy zgodnie z celem zapisanym w strategii „Europa 2020” pracę powinno mieć 75 % osób w wieku 20–64 lata. W wartościach bezwzględnych Europa straciła w tym okresie 5 mln miejsc pracy (11). Skutki takiego rozwoju sytuacji ujawniają się w postaci rosnącej stopy bezrobocia, która wynosi obecnie 10,7 % w UE 27, a w strefie euro sięga nawet 11,8 % (12).
  Kryzys przyniósł wysokie bezrobocie, co w powiązaniu z cięciami w publicznych wydatkach socjalnych, wynikającymi z oszczędności, spowodowało, że w latach 2009–2011 dalszych 5,9 mln osób dołączyło do 113,8 mln osób zagrożonych ubóstwem i wykluczeniem społecznym w UE (24,2 % ludności) (13).
  Jeśli te tendencje się utrzymają, realizacja celów strategii „Europa 2020” dotyczących zatrudnienia i wydźwignięcia z ubóstwa 20 mln osób nie wydaje się możliwa. |
| --- | --- |

4.1.2

Komitet jest zaniepokojony tym, że wskaźnik zatrudnienia osób w wieku od 20 do 64 lat stale maleje. Spadł z poziomu 70,3 % w 2008 r. do 68,6 % w 2011 r., podczas gdy zgodnie z celem zapisanym w strategii „Europa 2020” pracę powinno mieć 75 % osób w wieku 20–64 lata. W wartościach bezwzględnych Europa straciła w tym okresie 5 mln miejsc pracy (11). Skutki takiego rozwoju sytuacji ujawniają się w postaci rosnącej stopy bezrobocia, która wynosi obecnie 10,7 % w UE 27, a w strefie euro sięga nawet 11,8 % (12).

Kryzys przyniósł wysokie bezrobocie, co w powiązaniu z cięciami w publicznych wydatkach socjalnych, wynikającymi z oszczędności, spowodowało, że w latach 2009–2011 dalszych 5,9 mln osób dołączyło do 113,8 mln osób zagrożonych ubóstwem i wykluczeniem społecznym w UE (24,2 % ludności) (13).

Jeśli te tendencje się utrzymają, realizacja celów strategii „Europa 2020” dotyczących zatrudnienia i wydźwignięcia z ubóstwa 20 mln osób nie wydaje się możliwa.

| 4.1.3 | Zupełnie inaczej niż inne największe gospodarki świata europejska gospodarka w 2012 r. ponownie pogrążyła się w recesji, a prognozy gospodarcze przewidują bardzo słaby wzrost w 2013 r. i niepewne, ale równie nieznaczne ożywienie w 2014 r. Oznacza to, że jeśli kierunek polityki budżetowej pozostanie niezmieniony i nie zostaną wdrożone dodatkowe strategie polityczne na rzecz wzrostu i zatrudnienia, bezrobocie i sytuacja społeczna jeszcze się pogorszą. |
| --- | --- |

4.1.3

Zupełnie inaczej niż inne największe gospodarki świata europejska gospodarka w 2012 r. ponownie pogrążyła się w recesji, a prognozy gospodarcze przewidują bardzo słaby wzrost w 2013 r. i niepewne, ale równie nieznaczne ożywienie w 2014 r. Oznacza to, że jeśli kierunek polityki budżetowej pozostanie niezmieniony i nie zostaną wdrożone dodatkowe strategie polityczne na rzecz wzrostu i zatrudnienia, bezrobocie i sytuacja społeczna jeszcze się pogorszą.

| 4.1.4 | Komitet zauważa, że podobne obawy dotyczące stanu Europy żywi wiele innych podmiotów polityki międzynarodowej. MOP ostrzegła, że strefa euro może utracić dalsze 4,5 mln miejsc pracy, jeśli nie dokona zdecydowanego odwrotu od strategii oszczędnościowej (14). W swej prognozie dotyczącej światowej sytuacji gospodarczej i perspektyw na 2013 r. (15) ONZ ostrzega, że recesja z 2012 r. utrzyma się i będzie się zaostrzać do 2015 r. (16), jeśli Grecja, Włochy, Portugalia i Hiszpania dokonają jeszcze większych cięć budżetowych w 2013 r. Oprócz klifu fiskalnego w USA i gwałtownego hamowania chińskiej gospodarki także europejska strategia konsolidacji fiskalnej jest postrzegana jako zagrożenie dla światowej gospodarki. Nawet MFW w światowej prognozie gospodarczej (17) wyraził poważne obawy i przyznał, że wpływ środków oszczędnościowych na wzrost gospodarczy został w dużym stopniu niedoceniony, a także podał w wątpliwość przyjętą wysokość mnożników fiskalnych. |
| --- | --- |

4.1.4

Komitet zauważa, że podobne obawy dotyczące stanu Europy żywi wiele innych podmiotów polityki międzynarodowej. MOP ostrzegła, że strefa euro może utracić dalsze 4,5 mln miejsc pracy, jeśli nie dokona zdecydowanego odwrotu od strategii oszczędnościowej (14). W swej prognozie dotyczącej światowej sytuacji gospodarczej i perspektyw na 2013 r. (15) ONZ ostrzega, że recesja z 2012 r. utrzyma się i będzie się zaostrzać do 2015 r. (16), jeśli Grecja, Włochy, Portugalia i Hiszpania dokonają jeszcze większych cięć budżetowych w 2013 r. Oprócz klifu fiskalnego w USA i gwałtownego hamowania chińskiej gospodarki także europejska strategia konsolidacji fiskalnej jest postrzegana jako zagrożenie dla światowej gospodarki. Nawet MFW w światowej prognozie gospodarczej (17) wyraził poważne obawy i przyznał, że wpływ środków oszczędnościowych na wzrost gospodarczy został w dużym stopniu niedoceniony, a także podał w wątpliwość przyjętą wysokość mnożników fiskalnych.

| 4.1.5 | Komitet przestrzega decydentów politycznych w Europie, iż przedłużająca się recesja może strukturalnie osłabić gospodarkę oraz zagrozić przejściu na inny model środowiskowy i energetyczny.
  Długotrwałe bezrobocie może prowadzić do utraty umiejętności, rozczarowania, dyskryminacji podczas zatrudniania oraz opuszczenia rynku pracy, co ma długofalowy negatywny strukturalny wpływ na wydajność i potencjał wzrostu gospodarczego.
  Brak inwestycji publicznych i prywatnych (gdy przedsiębiorstwa mają słabe perspektywy popytu) może mieć negatywny wpływ na potencjał wzrostu gospodarki z uwagi na niedostateczne wykorzystywanie postępu technicznego i innowacji. Aby temu przeciwdziałać, trzeba pilnie dokonać przeglądu polityki makroekonomicznej i promować działania reformatorskie, takie jak aktywna polityka rynku pracy, zachęty inwestycyjne i strategie na rzecz włączenia społecznego. |
| --- | --- |

4.1.5

Komitet przestrzega decydentów politycznych w Europie, iż przedłużająca się recesja może strukturalnie osłabić gospodarkę oraz zagrozić przejściu na inny model środowiskowy i energetyczny.

Długotrwałe bezrobocie może prowadzić do utraty umiejętności, rozczarowania, dyskryminacji podczas zatrudniania oraz opuszczenia rynku pracy, co ma długofalowy negatywny strukturalny wpływ na wydajność i potencjał wzrostu gospodarczego.

Brak inwestycji publicznych i prywatnych (gdy przedsiębiorstwa mają słabe perspektywy popytu) może mieć negatywny wpływ na potencjał wzrostu gospodarki z uwagi na niedostateczne wykorzystywanie postępu technicznego i innowacji. Aby temu przeciwdziałać, trzeba pilnie dokonać przeglądu polityki makroekonomicznej i promować działania reformatorskie, takie jak aktywna polityka rynku pracy, zachęty inwestycyjne i strategie na rzecz włączenia społecznego.

Zróżnicowana konsolidacja fiskalna sprzyjająca wzrostowi gospodarczemu

| 4.1.6 | Choć w Rocznej analizie wzrostu na 2013 r. przyznano, że w perspektywie krótkoterminowej konsolidacja fiskalna może mieć negatywny wpływ na wzrost, natychmiast przedstawiono też dwa argumenty minimalizujące to oddziaływanie. Komitet pragnie ustosunkować się do obu tych argumentów.






  1) | W Rocznej analizie wzrostu na 2013 r. odniesiono się do koncepcji konsolidacji sprzyjającej wzrostowi gospodarczemu, w której uznaje się, że w państwach, w których obciążenia podatkowe są już wysokie, redukcja wydatków wpływa na wzrost korzystniej niż dalsze zwiększanie przychodów z podatków. Odnotowując, że Komisja nie precyzuje, co rozumie przez wysokie obciążenie podatkowe, Komitet przypomina swą opinię z 2011 r. w sprawie inteligentnych strategii konsolidacji finansów publicznych (18), w której opowiedział się za przeznaczeniem na konsolidację finansów okresu maksymalnie elastycznego, aby nie zakłócić dynamiki wzrostu, oraz za utrzymaniem „inteligentnej” równowagi między dochodami a wydatkami oraz między zagregowaną podażą i zagregowanym popytem. W tej samej opinii Komitet przestrzegł też przed ryzykiem nadwątlenia systemów usług publicznych i solidarności zbiorowej. Faktycznie jeśli, tak jak ma to miejsce w szeregu państw członkowskich, zabezpieczenie społeczne przed znacznymi zagrożeniami społecznymi (bezrobocie, choroba, starość) jest poważnie osłabione, to logiczne jest, że gospodarstwa domowe reagują na ten ogólny brak pewności zwiększeniem zapobiegawczych oszczędności – a to najgorsze, co może się zdarzyć w gospodarce pogrążonej w recesji. |
| --- | --- | --- |

4.1.6

Choć w Rocznej analizie wzrostu na 2013 r. przyznano, że w perspektywie krótkoterminowej konsolidacja fiskalna może mieć negatywny wpływ na wzrost, natychmiast przedstawiono też dwa argumenty minimalizujące to oddziaływanie. Komitet pragnie ustosunkować się do obu tych argumentów.

1)

W Rocznej analizie wzrostu na 2013 r. odniesiono się do koncepcji konsolidacji sprzyjającej wzrostowi gospodarczemu, w której uznaje się, że w państwach, w których obciążenia podatkowe są już wysokie, redukcja wydatków wpływa na wzrost korzystniej niż dalsze zwiększanie przychodów z podatków. Odnotowując, że Komisja nie precyzuje, co rozumie przez wysokie obciążenie podatkowe, Komitet przypomina swą opinię z 2011 r. w sprawie inteligentnych strategii konsolidacji finansów publicznych (18), w której opowiedział się za przeznaczeniem na konsolidację finansów okresu maksymalnie elastycznego, aby nie zakłócić dynamiki wzrostu, oraz za utrzymaniem „inteligentnej” równowagi między dochodami a wydatkami oraz między zagregowaną podażą i zagregowanym popytem. W tej samej opinii Komitet przestrzegł też przed ryzykiem nadwątlenia systemów usług publicznych i solidarności zbiorowej. Faktycznie jeśli, tak jak ma to miejsce w szeregu państw członkowskich, zabezpieczenie społeczne przed znacznymi zagrożeniami społecznymi (bezrobocie, choroba, starość) jest poważnie osłabione, to logiczne jest, że gospodarstwa domowe reagują na ten ogólny brak pewności zwiększeniem zapobiegawczych oszczędności – a to najgorsze, co może się zdarzyć w gospodarce pogrążonej w recesji.

| 2) | Drugi argument to, że państwa członkowskie zmagające się z trudnościami finansowymi powinny nadal kontynuować strategię oszczędności, a nawet przyjąć „szybkie tempo korekty budżetowej”, podczas gdy inne państwa mogłyby pozwolić automatycznym stabilizatorom odegrać swoją rolę. |
| --- | --- |

2)

Drugi argument to, że państwa członkowskie zmagające się z trudnościami finansowymi powinny nadal kontynuować strategię oszczędności, a nawet przyjąć „szybkie tempo korekty budżetowej”, podczas gdy inne państwa mogłyby pozwolić automatycznym stabilizatorom odegrać swoją rolę.

Choć oczywiste jest, że proces wychodzenia z kryzysu dla niektórych gospodarek oznacza o wiele większy wysiłek na rzecz przywrócenia stabilności i wzrostu niż w przypadku innych krajów, Komitet powątpiewa, czy taki zestaw środki politycznych okazałby się skuteczny. Połączenie bardzo restrykcyjnej polityki budżetowej w wielu państwach członkowskich z neutralnym podejściem w polityce budżetowej w kilku innych będzie mimo wszystko miało jednoznacznie negatywny wpływ na całą strefę euro, a w szczególności na te państwa, które już teraz znajdują się w głębokiej recesji wywołanej programami oszczędnościowymi.

| 4.1.7 | Podsumowując, Komitet jest zaniepokojony tym, że polityka gospodarcza nie jest wyważona. Przyłożono zbyt dużą wagę do oszczędności, a konsolidacja fiskalna służąca skorygowaniu znacznej nierównowagi fiskalnej wymaga dłuższego horyzontu czasowego. Potwierdzają to najnowsze dane z monitora fiskalnego MFW (19). W krótkim okresie lat 2011–2013 redukcja wydatków i podniesienie podatków spowodowały utratę 3 % PKB (20) przez gospodarkę strefy euro, co przyniosło nową recesję. Jest to trzy razy więcej niż tempo konsolidacji, jakie europejscy decydenci polityczni wyznaczyli wcześniej w zreformowanym pakcie stabilności (w którym wspomina się o obniżeniu deficytu strukturalnego o przynajmniej 0,5 % PKB rocznie).
  Aby zapobiec sytuacji, w której te same przyczyny będą nadal przynosiły te same konsekwencje, Komitet wzywa, by jako przeciwwagę dla horyzontu czasowego konsolidacji fiskalnej przewidzieć znacznie wzmocniony i konkretny Pakt na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia. |
| --- | --- |

4.1.7

Podsumowując, Komitet jest zaniepokojony tym, że polityka gospodarcza nie jest wyważona. Przyłożono zbyt dużą wagę do oszczędności, a konsolidacja fiskalna służąca skorygowaniu znacznej nierównowagi fiskalnej wymaga dłuższego horyzontu czasowego. Potwierdzają to najnowsze dane z monitora fiskalnego MFW (19). W krótkim okresie lat 2011–2013 redukcja wydatków i podniesienie podatków spowodowały utratę 3 % PKB (20) przez gospodarkę strefy euro, co przyniosło nową recesję. Jest to trzy razy więcej niż tempo konsolidacji, jakie europejscy decydenci polityczni wyznaczyli wcześniej w zreformowanym pakcie stabilności (w którym wspomina się o obniżeniu deficytu strukturalnego o przynajmniej 0,5 % PKB rocznie).

Aby zapobiec sytuacji, w której te same przyczyny będą nadal przynosiły te same konsekwencje, Komitet wzywa, by jako przeciwwagę dla horyzontu czasowego konsolidacji fiskalnej przewidzieć znacznie wzmocniony i konkretny Pakt na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia.

| 4.1.8 | Roczną analizę wzrostu na 2013 r. oparto na założeniu, że największe znaczenie ma przywrócenie i utrzymanie zaufania, w szczególności zaufania rynków finansowych, jako że rynki te mogą ograniczyć dostępność finansowania w państwach członkowskich. Właśnie w związku z tą koncepcją w analizie nadal przewiduje się realizację polityki oszczędnościowej. |
| --- | --- |

4.1.8

Roczną analizę wzrostu na 2013 r. oparto na założeniu, że największe znaczenie ma przywrócenie i utrzymanie zaufania, w szczególności zaufania rynków finansowych, jako że rynki te mogą ograniczyć dostępność finansowania w państwach członkowskich. Właśnie w związku z tą koncepcją w analizie nadal przewiduje się realizację polityki oszczędnościowej.

| 4.1.9 | Komitet dostrzega, że rynki finansowe odgrywają kluczową rolę w kryzysie i że naprawa tego sektora ma kluczowe znaczenie dla ożywienia gospodarki. Faktycznie dostęp do kredytów jest podstawą gospodarki i bez niego przedsiębiorstwa nie mogą inwestować ani prowadzić działalności, a konsumenci nie mogą nabywać towarów ani mieszkań.
  Jednakże Komitet jest zdania, że zaufanie innych podmiotów gospodarczych (gospodarstw domowych i przedsiębiorstw) jest równie ważne. Nawet wtedy gdy lepszy dostęp do kredytów umożliwia przedsiębiorstwom działalność i rozwój, niższe stopy procentowe i łatwa dostępność kredytów nie mają takiego samego oddziaływania, jeśli ludzie martwią się o pracę, zarobki czy zabezpieczenie społeczne, a przedsiębiorstwa mają poważne wątpliwości co do perspektyw popytu.
  Komitet pragnie podkreślić, że zaufanie rynków finansowych oraz zaufanie konsumentów i producentów nie muszą być sprzeczne. W miarę jak coraz więcej przedsiębiorstw, zwłaszcza MŚP, będzie mogło ponownie normalnie prowadzić działalność, ponieważ dostęp do finansowania został przywrócony, stopniowo odbuduje się także zaufanie konsumentów.
  Ponadto jeśli dług państwowy wywołuje niepokój rynków, to ryzyko załamania się gospodarki martwi je jeszcze bardziej.
  Komitet przypomina jedno z głównych stwierdzeń zawartych w opinii w sprawie rocznej analizy wzrostu na 2012 r.: „bez wystarczającego tempa wzrostu nie da się przezwyciężyć kryzysu długu państwowego” (21). Przywiązanie małej uwagi do wzrostu oznaczałoby wysokie ryzyko pogrążenia gospodarki w recesji, co z kolei natychmiast osłabia zdolność obsługi zadłużenia. |
| --- | --- |

4.1.9

Komitet dostrzega, że rynki finansowe odgrywają kluczową rolę w kryzysie i że naprawa tego sektora ma kluczowe znaczenie dla ożywienia gospodarki. Faktycznie dostęp do kredytów jest podstawą gospodarki i bez niego przedsiębiorstwa nie mogą inwestować ani prowadzić działalności, a konsumenci nie mogą nabywać towarów ani mieszkań.

Jednakże Komitet jest zdania, że zaufanie innych podmiotów gospodarczych (gospodarstw domowych i przedsiębiorstw) jest równie ważne. Nawet wtedy gdy lepszy dostęp do kredytów umożliwia przedsiębiorstwom działalność i rozwój, niższe stopy procentowe i łatwa dostępność kredytów nie mają takiego samego oddziaływania, jeśli ludzie martwią się o pracę, zarobki czy zabezpieczenie społeczne, a przedsiębiorstwa mają poważne wątpliwości co do perspektyw popytu.

Komitet pragnie podkreślić, że zaufanie rynków finansowych oraz zaufanie konsumentów i producentów nie muszą być sprzeczne. W miarę jak coraz więcej przedsiębiorstw, zwłaszcza MŚP, będzie mogło ponownie normalnie prowadzić działalność, ponieważ dostęp do finansowania został przywrócony, stopniowo odbuduje się także zaufanie konsumentów.

Ponadto jeśli dług państwowy wywołuje niepokój rynków, to ryzyko załamania się gospodarki martwi je jeszcze bardziej.

Komitet przypomina jedno z głównych stwierdzeń zawartych w opinii w sprawie rocznej analizy wzrostu na 2012 r.: „bez wystarczającego tempa wzrostu nie da się przezwyciężyć kryzysu długu państwowego” (21). Przywiązanie małej uwagi do wzrostu oznaczałoby wysokie ryzyko pogrążenia gospodarki w recesji, co z kolei natychmiast osłabia zdolność obsługi zadłużenia.

4.2   Środki przyjęte w związku z kryzysem muszą ustąpić na dalszy plan, a priorytetem powinna być gospodarka realna, wzrost gospodarczy i działania na rzecz zatrudnienia.

Przekształcenie Paktu na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia w szeroko zakrojony europejski program inwestycji na rzecz trwałego wzrostu gospodarczego

| 4.2.1 | Komitet apeluje o zdecydowane działania na rzecz przywrócenia wzrostu, zatrudnienia i konkurencyjności w europejskiej gospodarce oraz zachęca obecną prezydencję do realizacji ambitnego programu wzrostu gospodarczego. Rada Europejska zbyt często popierała minimalistyczne działania służące przezwyciężeniu kryzysu i podejmowała zdecydowane działania jedynie wtedy, gdy istniało zagrożenie, że presja rynku doprowadzi do upadku projektu, jakim jest wspólna waluta euro. Potrzebna jest większa i rzeczywista konsekwencja w solidnym i wyważonym zarządzaniu gospodarką oraz reformy, które wzmocnią strukturalną konkurencyjność w całej Unii i sprawią, że wdrażanie strategii „Europa 2020” znajdzie się w centrum uwagi w ramach procesu związanego w semestrem europejskim. Wszelkie fiskalne działania korygujące spowodują kurczenie się gospodarki, ale jeśli osiągnie się to dzięki utrzymaniu wydatków, które wspierają potencjał wzrostu (edukacja, szkolenia bezrobotnych, badania i rozwój, wsparcie dla MŚP), i jeśli będą temu towarzyszyły konkretne postępy w eliminowaniu rozdrobnienia sektora finansowego, to możliwe będzie zachowanie średnio- i długoterminowych perspektyw wzrostu i zatrudnienia. |
| --- | --- |

4.2.1

Komitet apeluje o zdecydowane działania na rzecz przywrócenia wzrostu, zatrudnienia i konkurencyjności w europejskiej gospodarce oraz zachęca obecną prezydencję do realizacji ambitnego programu wzrostu gospodarczego. Rada Europejska zbyt często popierała minimalistyczne działania służące przezwyciężeniu kryzysu i podejmowała zdecydowane działania jedynie wtedy, gdy istniało zagrożenie, że presja rynku doprowadzi do upadku projektu, jakim jest wspólna waluta euro. Potrzebna jest większa i rzeczywista konsekwencja w solidnym i wyważonym zarządzaniu gospodarką oraz reformy, które wzmocnią strukturalną konkurencyjność w całej Unii i sprawią, że wdrażanie strategii „Europa 2020” znajdzie się w centrum uwagi w ramach procesu związanego w semestrem europejskim. Wszelkie fiskalne działania korygujące spowodują kurczenie się gospodarki, ale jeśli osiągnie się to dzięki utrzymaniu wydatków, które wspierają potencjał wzrostu (edukacja, szkolenia bezrobotnych, badania i rozwój, wsparcie dla MŚP), i jeśli będą temu towarzyszyły konkretne postępy w eliminowaniu rozdrobnienia sektora finansowego, to możliwe będzie zachowanie średnio- i długoterminowych perspektyw wzrostu i zatrudnienia.

| 4.2.2 | Komitet przyjmuje z zadowoleniem Pakt na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia, który jest ważnym pierwszym krokiem w kierunku uznania wzrostu za niezbędny element starań o przezwyciężenie kryzysu, i zachęca Komisję i Radę Europejską, by szybko wdrożyły ten pakt i poszły jeszcze dalej, tzn. by przekształciły go w szeroko zakrojony europejski program inwestycyjny. |
| --- | --- |

4.2.2

Komitet przyjmuje z zadowoleniem Pakt na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia, który jest ważnym pierwszym krokiem w kierunku uznania wzrostu za niezbędny element starań o przezwyciężenie kryzysu, i zachęca Komisję i Radę Europejską, by szybko wdrożyły ten pakt i poszły jeszcze dalej, tzn. by przekształciły go w szeroko zakrojony europejski program inwestycyjny.

| 4.2.3 | Priorytetem muszą być wydatki sprzyjające wzrostowi, takie jak wydatki na edukację, umiejętności i innowacje (o kluczowym znaczeniu dla konkurencyjności europejskiej gospodarki i ekologizacji gospodarki), które muszą stać się siłą napędową kolejnej rewolucji przemysłowej, oraz na rozległe sieci, np. szybki internet czy połączenia międzysystemowe w sieciach energetycznych i transportowych. Podstawowe znaczenie ma wykorzystanie potencjału sektorów zapewniających dużą liczbę miejsc pracy, takich jak ochrona zdrowia, zielona gospodarka, srebrna gospodarka, budownictwo, usługi dla przedsiębiorstw, turystyka itd. |
| --- | --- |

4.2.3

Priorytetem muszą być wydatki sprzyjające wzrostowi, takie jak wydatki na edukację, umiejętności i innowacje (o kluczowym znaczeniu dla konkurencyjności europejskiej gospodarki i ekologizacji gospodarki), które muszą stać się siłą napędową kolejnej rewolucji przemysłowej, oraz na rozległe sieci, np. szybki internet czy połączenia międzysystemowe w sieciach energetycznych i transportowych. Podstawowe znaczenie ma wykorzystanie potencjału sektorów zapewniających dużą liczbę miejsc pracy, takich jak ochrona zdrowia, zielona gospodarka, srebrna gospodarka, budownictwo, usługi dla przedsiębiorstw, turystyka itd.

| 4.2.4 | Jednolity rynek nadal może przynieść korzyści bezpośrednio odczuwalne dla przedsiębiorstw, konsumentów i obywateli, ale potrzebne są dalsze działania, np. w dziedzinie usług, mobilności, handlu elektronicznego, agendy cyfrowej, elektronicznych zamówień publicznych, mikroprzedsiębiorstw i przedsiębiorstw rodzinnych, rozwiązań służących wsparciu tworzenia nowych przedsiębiorstw oraz środków na rzecz ochrony konsumentów i społecznego wymiaru jednolitego rynku. Niezbędna jest większa przejrzystość, a także poprawa świadomości, udziału i współodpowiedzialności społeczeństwa obywatelskiego (22). |
| --- | --- |

4.2.4

Jednolity rynek nadal może przynieść korzyści bezpośrednio odczuwalne dla przedsiębiorstw, konsumentów i obywateli, ale potrzebne są dalsze działania, np. w dziedzinie usług, mobilności, handlu elektronicznego, agendy cyfrowej, elektronicznych zamówień publicznych, mikroprzedsiębiorstw i przedsiębiorstw rodzinnych, rozwiązań służących wsparciu tworzenia nowych przedsiębiorstw oraz środków na rzecz ochrony konsumentów i społecznego wymiaru jednolitego rynku. Niezbędna jest większa przejrzystość, a także poprawa świadomości, udziału i współodpowiedzialności społeczeństwa obywatelskiego (22).

| 4.2.5 | Komitet podkreśla ważną rolę przedsiębiorstw, w szczególności MŚP, przedsiębiorczości i zakładania nowych przedsiębiorstw w procesie ożywiania gospodarki oraz stymulowania wzrostu gospodarczego, innowacji, podnoszenia umiejętności i tworzenia miejsc pracy. Wykorzystywanie potencjału MŚP obejmuje różne rozwiązania, takie jak ułatwianie internacjonalizacji MŚP, usuwanie obciążeń administracyjnych, redukcja kosztów rozpoczęcia działalności oraz ułatwienie dostępu do kredytów, rynków kapitałowych, specjalnych platform obligacji dla tych przedsiębiorstw, funduszy strukturalnych i gwarancji kredytowych. |
| --- | --- |

4.2.5

Komitet podkreśla ważną rolę przedsiębiorstw, w szczególności MŚP, przedsiębiorczości i zakładania nowych przedsiębiorstw w procesie ożywiania gospodarki oraz stymulowania wzrostu gospodarczego, innowacji, podnoszenia umiejętności i tworzenia miejsc pracy. Wykorzystywanie potencjału MŚP obejmuje różne rozwiązania, takie jak ułatwianie internacjonalizacji MŚP, usuwanie obciążeń administracyjnych, redukcja kosztów rozpoczęcia działalności oraz ułatwienie dostępu do kredytów, rynków kapitałowych, specjalnych platform obligacji dla tych przedsiębiorstw, funduszy strukturalnych i gwarancji kredytowych.

| 4.2.6 | Komitet zwraca także uwagę, że przedsiębiorstwa społeczne są kluczowymi elementami europejskiego modelu społecznego i jednolitego rynku. Zasługują na to, by dostrzec ich rolę i zdecydowanie je promować, zwłaszcza w obecnych trudnych gospodarczo czasach; trzeba też wziąć pod uwagę ich charakterystyczne cechy podczas kształtowania europejskich strategii politycznych. |
| --- | --- |

4.2.6

Komitet zwraca także uwagę, że przedsiębiorstwa społeczne są kluczowymi elementami europejskiego modelu społecznego i jednolitego rynku. Zasługują na to, by dostrzec ich rolę i zdecydowanie je promować, zwłaszcza w obecnych trudnych gospodarczo czasach; trzeba też wziąć pod uwagę ich charakterystyczne cechy podczas kształtowania europejskich strategii politycznych.

| 4.2.7 | Należy też wspomnieć o roli spółdzielni, ponieważ przyczyniają się one do spójności społecznej i terytorialnej, występują z nowymi pomysłami z zakresu przedsiębiorczości oraz są bardziej odporne i stabilne niż inne rodzaje przedsiębiorstw, a także chronią miejsca pracy nawet w czasach kryzysu (23). |
| --- | --- |

4.2.7

Należy też wspomnieć o roli spółdzielni, ponieważ przyczyniają się one do spójności społecznej i terytorialnej, występują z nowymi pomysłami z zakresu przedsiębiorczości oraz są bardziej odporne i stabilne niż inne rodzaje przedsiębiorstw, a także chronią miejsca pracy nawet w czasach kryzysu (23).

| 4.2.8 | Komitet przyjmuje z zadowoleniem fakt, że w Rocznej analizie wzrostu na 2013 r. podkreślono znaczenie dokonania postępów w zakresie rozwoju zrównoważonego, energii odnawialnej i efektywności energetycznej, aby osiągnąć cele strategii „Europa 2020” w zakresie klimatu i energii (24). Propagowanie efektywnie użytkującej zasoby i niskoemisyjnej zielonej gospodarki jest niezbędne do utrzymania konkurencyjności gospodarczej i stymulacji zatrudnienia. Konieczna jest także szeroko zakrojona renowacja budynków pod kątem efektywności energetycznej oraz inwestycje w zakresie przyjaznych dla środowiska usług transportowych, gospodarowania odpadami i gospodarki wodnej. Towarzyszyć temu powinno ulepszenie sieci przesyłu energii, tak by ułatwić transport i wymianę dużych ilości energii elektrycznej w Europie. W celu dalszego wzmocnienia europejskiej konkurencyjności, należy to uzupełnić inwestycjami w wysokowydajne transeuropejskie sieci transportowe oraz rozbudowę infrastruktury sieci szerokopasmowych. |
| --- | --- |

4.2.8

Komitet przyjmuje z zadowoleniem fakt, że w Rocznej analizie wzrostu na 2013 r. podkreślono znaczenie dokonania postępów w zakresie rozwoju zrównoważonego, energii odnawialnej i efektywności energetycznej, aby osiągnąć cele strategii „Europa 2020” w zakresie klimatu i energii (24). Propagowanie efektywnie użytkującej zasoby i niskoemisyjnej zielonej gospodarki jest niezbędne do utrzymania konkurencyjności gospodarczej i stymulacji zatrudnienia. Konieczna jest także szeroko zakrojona renowacja budynków pod kątem efektywności energetycznej oraz inwestycje w zakresie przyjaznych dla środowiska usług transportowych, gospodarowania odpadami i gospodarki wodnej. Towarzyszyć temu powinno ulepszenie sieci przesyłu energii, tak by ułatwić transport i wymianę dużych ilości energii elektrycznej w Europie. W celu dalszego wzmocnienia europejskiej konkurencyjności, należy to uzupełnić inwestycjami w wysokowydajne transeuropejskie sieci transportowe oraz rozbudowę infrastruktury sieci szerokopasmowych.

| 4.2.9 | Polityka przemysłowa, wydajne wykorzystywanie zasobów naturalnych oraz innowacje muszą współdziałać, by prowadzić do trwałego wzrostu gospodarczego. |
| --- | --- |

4.2.9

Polityka przemysłowa, wydajne wykorzystywanie zasobów naturalnych oraz innowacje muszą współdziałać, by prowadzić do trwałego wzrostu gospodarczego.

| 4.2.10 | Potrzebne są znaczne inwestycje, aby promować przemiany strukturalne oraz wprowadzić gospodarkę UE na ścieżkę inteligentnego, zrównoważonego wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu.
  Komitet odnotowuje porozumienie osiągnięte przez szefów państw lub rządów w kwestii następnych wieloletnich ram finansowych (WRF) i podkreśla znaczenie istnienia WRF pozwalających na realizację celów strategii „Europa 2020”.
  EKES odsyła do swych niedawnych opinii w sprawie budżetu UE (25), w których stale przekonywał, że UE potrzebuje wzmocnionego budżetu, aby stawić czoła aktualnym wyzwaniom. Budżet UE nie powinien być postrzegany jako obciążenie, lecz jako inteligentny środek do osiągnięcia korzyści skali, zredukowania kosztów i wywarcia wpływu na konkurencyjność, wzrost i zatrudnienie.
  Ponadto można by pozyskać dalsze zasoby dzięki dodatkowym źródłom finansowania. EKES popiera działanie EBI, który udostępnia długoterminowe finansowanie inwestycji w gospodarkę realną oraz przyciąga dodatkowe finansowanie prywatne. Komitet przyjmuje z zadowoleniem skupienie uwagi na projektach o największym wpływie na trwały wzrost gospodarczy i potencjał w zakresie zatrudnienia (takich jak projekty dotyczące MŚP, gospodarki opartej na wiedzy, kapitału ludzkiego, efektywności energetycznej i zmiany klimatu) oraz apeluje, by zwiększone finansowanie ze strony EBI szybko nakierować na sektor MŚP. Komitet przyjmuje także z zadowoleniem stosowanie gwarancji EBI dla prywatnych inwestycji w renowację budynków pod kątem efektywności energetycznej.
  EKES popiera także wprowadzenie obligacji projektowych w celu stymulowania finansowania kluczowych projektów infrastrukturalnych w dziedzinie transportu, energii i technologii informacyjno-komunikacyjnych. Stanowi to pierwszy ważny krok w kierunku bardzo potrzebnego programu inwestycji UE w nadchodzących latach. |
| --- | --- |

4.2.10

Potrzebne są znaczne inwestycje, aby promować przemiany strukturalne oraz wprowadzić gospodarkę UE na ścieżkę inteligentnego, zrównoważonego wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu.

Komitet odnotowuje porozumienie osiągnięte przez szefów państw lub rządów w kwestii następnych wieloletnich ram finansowych (WRF) i podkreśla znaczenie istnienia WRF pozwalających na realizację celów strategii „Europa 2020”.

EKES odsyła do swych niedawnych opinii w sprawie budżetu UE (25), w których stale przekonywał, że UE potrzebuje wzmocnionego budżetu, aby stawić czoła aktualnym wyzwaniom. Budżet UE nie powinien być postrzegany jako obciążenie, lecz jako inteligentny środek do osiągnięcia korzyści skali, zredukowania kosztów i wywarcia wpływu na konkurencyjność, wzrost i zatrudnienie.

Ponadto można by pozyskać dalsze zasoby dzięki dodatkowym źródłom finansowania. EKES popiera działanie EBI, który udostępnia długoterminowe finansowanie inwestycji w gospodarkę realną oraz przyciąga dodatkowe finansowanie prywatne. Komitet przyjmuje z zadowoleniem skupienie uwagi na projektach o największym wpływie na trwały wzrost gospodarczy i potencjał w zakresie zatrudnienia (takich jak projekty dotyczące MŚP, gospodarki opartej na wiedzy, kapitału ludzkiego, efektywności energetycznej i zmiany klimatu) oraz apeluje, by zwiększone finansowanie ze strony EBI szybko nakierować na sektor MŚP. Komitet przyjmuje także z zadowoleniem stosowanie gwarancji EBI dla prywatnych inwestycji w renowację budynków pod kątem efektywności energetycznej.

EKES popiera także wprowadzenie obligacji projektowych w celu stymulowania finansowania kluczowych projektów infrastrukturalnych w dziedzinie transportu, energii i technologii informacyjno-komunikacyjnych. Stanowi to pierwszy ważny krok w kierunku bardzo potrzebnego programu inwestycji UE w nadchodzących latach.

| 4.2.11 | EKES zwraca uwagę na znaczenie polityki spójności dla osiągnięcia konwergencji gospodarczej, społecznej i terytorialnej w całej UE, zgodnie ze strategią „Europa 2020”. EKES powtarza swe apele o jedną i jednolitą politykę spójności, która przewidywałaby aktywny udział społeczeństwa obywatelskiego, byłaby bardziej nakierowana na osiągnięcie konkretnych i trwałych wyników oraz mogłaby wesprzeć słabiej rozwinięte oraz najbardziej dotknięte kryzysem państwa członkowskie UE (26). |
| --- | --- |

4.2.11

EKES zwraca uwagę na znaczenie polityki spójności dla osiągnięcia konwergencji gospodarczej, społecznej i terytorialnej w całej UE, zgodnie ze strategią „Europa 2020”. EKES powtarza swe apele o jedną i jednolitą politykę spójności, która przewidywałaby aktywny udział społeczeństwa obywatelskiego, byłaby bardziej nakierowana na osiągnięcie konkretnych i trwałych wyników oraz mogłaby wesprzeć słabiej rozwinięte oraz najbardziej dotknięte kryzysem państwa członkowskie UE (26).

| 4.2.12 | Komitet przyjmuje z zadowoleniem wagę, jaką przywiązuje się w analizie wzrostu, do modernizacji administracji publicznej. Zdaniem Komitetu oznacza ona między innymi wykorzystywanie zamówień publicznych w celu napędzania innowacji, zwalczanie korupcji, poprawę skuteczności systemów podatkowych, zapewnienie odpowiednich zasobów finansowych oraz wzmocnienie zdolności absorpcji funduszy strukturalnych. |
| --- | --- |

4.2.12

Komitet przyjmuje z zadowoleniem wagę, jaką przywiązuje się w analizie wzrostu, do modernizacji administracji publicznej. Zdaniem Komitetu oznacza ona między innymi wykorzystywanie zamówień publicznych w celu napędzania innowacji, zwalczanie korupcji, poprawę skuteczności systemów podatkowych, zapewnienie odpowiednich zasobów finansowych oraz wzmocnienie zdolności absorpcji funduszy strukturalnych.

Tworzenie miejsc pracy i podnoszenie umiejętności

| 4.2.13 | W Rocznej analizie wzrostu na 2013 r. przyznano, że „po kilku latach słabego wzrostu kryzys niesie za sobą znaczące konsekwencje społeczne” oraz że „znacząco wzrosła stopa bezrobocia i coraz więcej osób zostaje dotkniętych ubóstwem”. Niektóre grupy odczuły to szczególnie mocno: ludzie młodzi, osoby nisko wykwalifikowane, długotrwale bezrobotni, samotni rodzice oraz osoby wywodzące się ze środowisk imigranckich (27).
  Trzeba poczynić wszelkie możliwe wysiłki, aby pobudzić zarówno publiczne, jak i prywatne inwestycje sprzyjające zatrudnieniu. EKES niejednokrotnie apelował o przyjęcie europejskiego planu naprawy gospodarczej o daleko idących skutkach dla polityki rynku pracy, na który przeznaczono by budżet w wysokości 2 % PKB (28). EKES wezwał także do przyjęcia paktu na rzecz inwestycji społecznych, aby w sposób wyważony przeciwdziałać kryzysowi i dokonać inwestycji na przyszłość (29).
  Komitet ponownie wzywa do zwiększenia uczestnictwa w rynku pracy, podniesienia poziomu umiejętności, ułatwiania mobilności, poprawy publicznych służb zatrudnienia, zwiększenia środków aktywnej polityki rynku pracy oraz wsparcia przedsiębiorczości i samozatrudnienia. Komitet uważa, że w przypadku niektórych regionów lub sektorów trafny jest przedstawiony przez Komisję opis przepaści między wysokim poziomem bezrobocia a dowodami wskazującymi na istnienie wąskich gardeł w zakresie umiejętności oraz na niedopasowanie umiejętności do potrzeb rynku pracy.
  Komitet opowiada się ponadto za wprowadzeniem odpowiednich środków, które promowałyby na właściwym szczeblu dialog na temat rozkładu czasu pracy.
  Komitet przyjmuje z zadowoleniem opublikowany niedawno przez Komisję „pakiet na rzecz zatrudnienia młodzieży” (30). Propozycje w nim zawarte, m.in. wdrożenie gwarancji dla młodzieży, powinny być realizowane w dobrym momencie i być wiążące oraz powinno się na nie przeznaczyć odpowiednie zasoby. Wszystkie państwa członkowskie powinny mieć możliwość przyjęcia tych propozycji. |
| --- | --- |

4.2.13

W Rocznej analizie wzrostu na 2013 r. przyznano, że „po kilku latach słabego wzrostu kryzys niesie za sobą znaczące konsekwencje społeczne” oraz że „znacząco wzrosła stopa bezrobocia i coraz więcej osób zostaje dotkniętych ubóstwem”. Niektóre grupy odczuły to szczególnie mocno: ludzie młodzi, osoby nisko wykwalifikowane, długotrwale bezrobotni, samotni rodzice oraz osoby wywodzące się ze środowisk imigranckich (27).

Trzeba poczynić wszelkie możliwe wysiłki, aby pobudzić zarówno publiczne, jak i prywatne inwestycje sprzyjające zatrudnieniu. EKES niejednokrotnie apelował o przyjęcie europejskiego planu naprawy gospodarczej o daleko idących skutkach dla polityki rynku pracy, na który przeznaczono by budżet w wysokości 2 % PKB (28). EKES wezwał także do przyjęcia paktu na rzecz inwestycji społecznych, aby w sposób wyważony przeciwdziałać kryzysowi i dokonać inwestycji na przyszłość (29).

Komitet ponownie wzywa do zwiększenia uczestnictwa w rynku pracy, podniesienia poziomu umiejętności, ułatwiania mobilności, poprawy publicznych służb zatrudnienia, zwiększenia środków aktywnej polityki rynku pracy oraz wsparcia przedsiębiorczości i samozatrudnienia. Komitet uważa, że w przypadku niektórych regionów lub sektorów trafny jest przedstawiony przez Komisję opis przepaści między wysokim poziomem bezrobocia a dowodami wskazującymi na istnienie wąskich gardeł w zakresie umiejętności oraz na niedopasowanie umiejętności do potrzeb rynku pracy.

Komitet opowiada się ponadto za wprowadzeniem odpowiednich środków, które promowałyby na właściwym szczeblu dialog na temat rozkładu czasu pracy.

Komitet przyjmuje z zadowoleniem opublikowany niedawno przez Komisję „pakiet na rzecz zatrudnienia młodzieży” (30). Propozycje w nim zawarte, m.in. wdrożenie gwarancji dla młodzieży, powinny być realizowane w dobrym momencie i być wiążące oraz powinno się na nie przeznaczyć odpowiednie zasoby. Wszystkie państwa członkowskie powinny mieć możliwość przyjęcia tych propozycji.

| 4.2.14 | Komitet nadal apeluje o inwestycje w edukację, szkolenia i uczenie się przez całe życie (w tym zdobywanie kwalifikacji w trakcie pracy, dualne systemy przyuczania do zawodu) oraz o rozwiązanie problemu wąskich gardeł i niedostosowania podaży do popytu w zakresie umiejętności (31). |
| --- | --- |

4.2.14

Komitet nadal apeluje o inwestycje w edukację, szkolenia i uczenie się przez całe życie (w tym zdobywanie kwalifikacji w trakcie pracy, dualne systemy przyuczania do zawodu) oraz o rozwiązanie problemu wąskich gardeł i niedostosowania podaży do popytu w zakresie umiejętności (31).

| 4.2.15 | Europejski Fundusz Społeczny, uzupełniany przez Europejski Fundusz Dostosowania do Globalizacji, musi skupiać się na ochronie grup w niekorzystnej sytuacji przed skutkami kryzysu (32), a ponadto należy utworzyć oddzielny fundusz solidarności na rzecz młodzieży (33). |
| --- | --- |

4.2.15

Europejski Fundusz Społeczny, uzupełniany przez Europejski Fundusz Dostosowania do Globalizacji, musi skupiać się na ochronie grup w niekorzystnej sytuacji przed skutkami kryzysu (32), a ponadto należy utworzyć oddzielny fundusz solidarności na rzecz młodzieży (33).

Potrzebne jest wyważone podejście do reform rynku pracy

| 4.2.16 | Komitet zauważa, że w Rocznej analizie wzrostu na 2013 r. promuje się elastyczność na rynku pracy, a przy tym nie zwraca się prawie żadnej uwagi na wymiar związany z bezpieczeństwem.
  Komitet odnotowuje, że uniknięcie segregacji na rynku pracy dzięki zmniejszeniu różnic w ochronie zatrudnienia pomiędzy różnymi rodzajami umów o pracę może przyczynić się do wyższego poziomu zatrudnienia. Niemniej przypomina swą wcześniejszą opinię (34), w której odniósł się do potrzeby znalezienia równowagi między elastycznością i bezpieczeństwem. „Pojęcie flexicurity nie oznacza jednostronnego i bezprawnego ograniczenia praw pracowników”. EKES wielokrotnie podkreślał, jak ważny jest „silny i istotny dialog społeczny, w którym aktywnie uczestniczą partnerzy społeczni, zdolni do prowadzenia negocjacji, wpływania na decyzje oraz podejmowania odpowiedzialności za zdefiniowanie elementów składowych oraz ocenę skutków flexicurity” (35). EKES przypomina także, iż w celu zmniejszenia segmentacji rynków pracy należy zapewnić „odpowiednie bezpieczeństwo osobom zatrudnionym na podstawie umów różnego rodzaju” (36).
  Komitet podkreśla, że elastyczność nie umożliwia korekty błędów w zakresie popytu makroekonomicznego i może pogorszyć sytuację, gdy stabilne i wysokiej jakości miejsca pracy są zastępowane przez niepewne stosunki pracy; ponadto usunięcie „amortyzatorów” (ochrona miejsc pracy, zasiłki dla bezrobotnych) może znacznie zwiększyć wrażliwość gospodarki na negatywne szoki gospodarcze. |
| --- | --- |

4.2.16

Komitet zauważa, że w Rocznej analizie wzrostu na 2013 r. promuje się elastyczność na rynku pracy, a przy tym nie zwraca się prawie żadnej uwagi na wymiar związany z bezpieczeństwem.

Komitet odnotowuje, że uniknięcie segregacji na rynku pracy dzięki zmniejszeniu różnic w ochronie zatrudnienia pomiędzy różnymi rodzajami umów o pracę może przyczynić się do wyższego poziomu zatrudnienia. Niemniej przypomina swą wcześniejszą opinię (34), w której odniósł się do potrzeby znalezienia równowagi między elastycznością i bezpieczeństwem. „Pojęcie flexicurity nie oznacza jednostronnego i bezprawnego ograniczenia praw pracowników”. EKES wielokrotnie podkreślał, jak ważny jest „silny i istotny dialog społeczny, w którym aktywnie uczestniczą partnerzy społeczni, zdolni do prowadzenia negocjacji, wpływania na decyzje oraz podejmowania odpowiedzialności za zdefiniowanie elementów składowych oraz ocenę skutków flexicurity” (35). EKES przypomina także, iż w celu zmniejszenia segmentacji rynków pracy należy zapewnić „odpowiednie bezpieczeństwo osobom zatrudnionym na podstawie umów różnego rodzaju” (36).

Komitet podkreśla, że elastyczność nie umożliwia korekty błędów w zakresie popytu makroekonomicznego i może pogorszyć sytuację, gdy stabilne i wysokiej jakości miejsca pracy są zastępowane przez niepewne stosunki pracy; ponadto usunięcie „amortyzatorów” (ochrona miejsc pracy, zasiłki dla bezrobotnych) może znacznie zwiększyć wrażliwość gospodarki na negatywne szoki gospodarcze.

Reforma strukturalna w zakresie wynagrodzeń

| 4.2.17 | Komitet przypomina, że reformy dotyczące ustalania wynagrodzeń wymagają negocjacji na szczeblu krajowym między partnerami społecznymi. Muszą one odzwierciedlać równowagę między dążeniem do odpowiedniego wzrostu popytu, stabilności cen, kontroli wysokich lub rosnących nierówności i utrzymaniem konkurencyjnych cen. EKES jest zaniepokojony, że reformy strukturalne w zakresie wynagrodzeń wywołają konkurencję między państwami członkowskimi prowadzącą do ich obniżania, co zmniejszy popyt wewnętrzny w UE i przyczyni się – z uwagi na rosnącą nadwyżkę w handlu zagranicznym strefy euro – do jeszcze wyraźniejszej aprecjacji euro. MOP (37) potwierdza ten trend i ostrzega przed daleko idącymi skutkami gospodarczymi i społecznymi.
  Przyjęte w rocznej analizie wzrostu podejście do minimalnych wynagrodzeń, zgodnie z którym ważne jest by „zapewniały równowagę między tworzeniem zatrudnienia a odpowiednim dochodem”, stanowi odzwierciedlenie ogólnego założenia, że trzeba znaleźć kompromis między tworzeniem miejsc pracy a różnymi czynnikami, takimi jak ich jakość i chęć przyjęcia oferty pracy. Komitet zastanawia się, czy istnieją dowody potwierdzające taki konflikt, jako że w swych badaniach dotyczących doświadczeń z minimalnymi wynagrodzeniami w UE MOP nie znalazła dowodów dla tezy, że minimalne wynagrodzenia niszczą miejsca pracy (38). Komitet przypomina, że zasada stanowiąca, iż „praca musi przynosić dochody” nadal musi obowiązywać, choć została wprowadzona jeszcze przed kryzysem
  Komitet wzywa Komisję, by wyjaśniła swe stanowisko w zakresie płac, inflacji i wydajności. Choć w komunikacie dotyczącym pakietu na rzecz zatrudnienia (39) Komisja wyjaśniła, że płace realne muszą być dostosowane do zmian wydajności pracy, w Rocznej analizie wzrostu na 2013 r. nie podała, czy chce dostosować do wydajności płace nominalne czy realne. Różnica między tymi dwoma podejściami jest zasadnicza, ponieważ w tym drugim przypadku istnieje możliwość, że płace nominalne uwzględniałyby jedynie wydajność, ale nie uwzględniałyby inflacji. Taka zasada niosłaby ze sobą ryzyko, że zerowa inflacja spowodowałaby deflację w przypadku negatywnych szoków gospodarczych. |
| --- | --- |

4.2.17

Komitet przypomina, że reformy dotyczące ustalania wynagrodzeń wymagają negocjacji na szczeblu krajowym między partnerami społecznymi. Muszą one odzwierciedlać równowagę między dążeniem do odpowiedniego wzrostu popytu, stabilności cen, kontroli wysokich lub rosnących nierówności i utrzymaniem konkurencyjnych cen. EKES jest zaniepokojony, że reformy strukturalne w zakresie wynagrodzeń wywołają konkurencję między państwami członkowskimi prowadzącą do ich obniżania, co zmniejszy popyt wewnętrzny w UE i przyczyni się – z uwagi na rosnącą nadwyżkę w handlu zagranicznym strefy euro – do jeszcze wyraźniejszej aprecjacji euro. MOP (37) potwierdza ten trend i ostrzega przed daleko idącymi skutkami gospodarczymi i społecznymi.

Przyjęte w rocznej analizie wzrostu podejście do minimalnych wynagrodzeń, zgodnie z którym ważne jest by „zapewniały równowagę między tworzeniem zatrudnienia a odpowiednim dochodem”, stanowi odzwierciedlenie ogólnego założenia, że trzeba znaleźć kompromis między tworzeniem miejsc pracy a różnymi czynnikami, takimi jak ich jakość i chęć przyjęcia oferty pracy. Komitet zastanawia się, czy istnieją dowody potwierdzające taki konflikt, jako że w swych badaniach dotyczących doświadczeń z minimalnymi wynagrodzeniami w UE MOP nie znalazła dowodów dla tezy, że minimalne wynagrodzenia niszczą miejsca pracy (38). Komitet przypomina, że zasada stanowiąca, iż „praca musi przynosić dochody” nadal musi obowiązywać, choć została wprowadzona jeszcze przed kryzysem

Komitet wzywa Komisję, by wyjaśniła swe stanowisko w zakresie płac, inflacji i wydajności. Choć w komunikacie dotyczącym pakietu na rzecz zatrudnienia (39) Komisja wyjaśniła, że płace realne muszą być dostosowane do zmian wydajności pracy, w Rocznej analizie wzrostu na 2013 r. nie podała, czy chce dostosować do wydajności płace nominalne czy realne. Różnica między tymi dwoma podejściami jest zasadnicza, ponieważ w tym drugim przypadku istnieje możliwość, że płace nominalne uwzględniałyby jedynie wydajność, ale nie uwzględniałyby inflacji. Taka zasada niosłaby ze sobą ryzyko, że zerowa inflacja spowodowałaby deflację w przypadku negatywnych szoków gospodarczych.

Propagowanie sprawiedliwości społecznej

| 4.2.18 | Zasadniczo Komitet jest zdania, że należy zwrócić większą uwagę na kwestie uczciwości i sprawiedliwości społecznej. Aby zyskać zaufanie i zapewnić skuteczne wdrożenie strategii politycznych, jest niezbędne, by koszty reform strukturalnych i polityki gospodarczej oraz płynące z nich korzyści były sprawiedliwie dzielone między wszystkich zainteresowanych (pracowników, gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa). Komitet docenia fakt, że w Rocznej analizie wzrostu na 2013 r. przywiązano duże znaczenie do przejrzystości i uczciwości, oraz wzywa Komisję do monitorowania, czy rządy krajowe uwzględniają to w swych programach reform. |
| --- | --- |

4.2.18

Zasadniczo Komitet jest zdania, że należy zwrócić większą uwagę na kwestie uczciwości i sprawiedliwości społecznej. Aby zyskać zaufanie i zapewnić skuteczne wdrożenie strategii politycznych, jest niezbędne, by koszty reform strukturalnych i polityki gospodarczej oraz płynące z nich korzyści były sprawiedliwie dzielone między wszystkich zainteresowanych (pracowników, gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa). Komitet docenia fakt, że w Rocznej analizie wzrostu na 2013 r. przywiązano duże znaczenie do przejrzystości i uczciwości, oraz wzywa Komisję do monitorowania, czy rządy krajowe uwzględniają to w swych programach reform.

Wspieranie włączenia społecznego i walka z ubóstwem

| 4.2.19 | Komitet popiera zawarte w analizie wzrostu wezwanie do podjęcia dodatkowych wysiłków w celu zapewnienia skuteczności systemów zabezpieczenia społecznego w przeciwdziałaniu skutkom kryzysu, sprzyjania włączeniu społecznemu oraz wdrożenia „strategii aktywnego włączania”, aby zagwarantować istnienie rynku pracy sprzyjającego włączeniu społecznemu oraz zająć się problemem ubóstwa. |
| --- | --- |

4.2.19

Komitet popiera zawarte w analizie wzrostu wezwanie do podjęcia dodatkowych wysiłków w celu zapewnienia skuteczności systemów zabezpieczenia społecznego w przeciwdziałaniu skutkom kryzysu, sprzyjania włączeniu społecznemu oraz wdrożenia „strategii aktywnego włączania”, aby zagwarantować istnienie rynku pracy sprzyjającego włączeniu społecznemu oraz zająć się problemem ubóstwa.

Propagowanie równouprawnienia płci

| 4.2.20 | EKES uważa, że w procesie związanym z europejskim semestrem (np. w krajowych programach reform) trzeba teraz uwzględnić perspektywę równouprawnienia płci – która nie została poruszona w żadnej z siedmiu inicjatyw przewodnich strategii „Europa 2020” – ponieważ ma to kluczowe znaczenie dla osiągnięcia głównych celów strategii „Europa 2020” (40). |
| --- | --- |

4.2.20

EKES uważa, że w procesie związanym z europejskim semestrem (np. w krajowych programach reform) trzeba teraz uwzględnić perspektywę równouprawnienia płci – która nie została poruszona w żadnej z siedmiu inicjatyw przewodnich strategii „Europa 2020” – ponieważ ma to kluczowe znaczenie dla osiągnięcia głównych celów strategii „Europa 2020” (40).

4.3   Znaczenie udziału zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych w europejskim semestrze

| 4.3.1 | Komitet ponownie zwraca uwagę na potrzebę poprawy demokratycznej rozliczalności i przejrzystości różnych procesów w ramach europejskiego semestru oraz koordynacji krajowych polityk gospodarczych. W obecnym kontekście braku wiary w zdolność instytucji europejskich do osiągnięcia rezultatów, niezbędne jest przyznanie większej roli instytucjom reprezentującym obywateli, partnerom społecznym i społeczeństwu obywatelskiemu, aby zwiększyć legitymację demokratyczną i poczucie współodpowiedzialności. Kluczowe znaczenie ma dialog wertykalny i horyzontalny (41), a ponadto trzeba szybko wcielić w życie postanowienia art. 11 TUE dotyczące demokracji uczestniczącej (42).
  Komitet uważa, że sformułowania wykorzystane w analizie wzrostu, gdy mowa jest o roli dialogu społecznego, są niewystarczające. Reformy strukturalne, jeśli są konieczne, powinny być przeprowadzane w ścisłej współpracy i porozumieniu z partnerami społecznymi, a nie tylko w konsultacji z nimi. Dialog z partnerami społecznymi i zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim (np. organizacjami konsumentów) jest niezbędny, by odpowiednio kształtować i wdrażać strategie polityczne i reformy. Może to poprawić wiarygodność i społeczną akceptację reform, jako że konsensus i zaufanie mogą przyczynić się do zwiększenia zaangażowania zainteresowanych stron oraz do sukcesu reform. Partnerzy społeczni i organizacje społeczeństwa obywatelskiego mogą dokonywać oceny skutków strategii politycznych i, gdy to konieczne, odpowiednio wcześnie ostrzegać przed zagrożeniami. W wielu dziedzinach to właśnie organizacje społeczne, w tym w szczególności partnerzy społeczni, muszą wdrażać w praktyce propozycje polityczne (43).
  Komitet apeluje o wzmocnienie roli partnerów społecznych i zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego zarówno na szczeblu UE, jak i na poziomie krajowym. Powinni oni być skutecznie i w odpowiednim momencie włączani w ramy europejskiego semestru, w przygotowywanie rocznych analiz wzrostu gospodarczego, wytycznych dotyczących polityki zatrudnienia, ogólnych wytycznych polityki gospodarczej (tworzących łącznie zintegrowane wytyczne dotyczące strategii „Europa 2020”) oraz zaleceń dla poszczególnych państw. Na poziomie krajowym należy lepiej włączać partnerów społecznych i zorganizowane społeczeństwo obywatelskie w sporządzanie krajowych programów reform, natomiast EKES będzie nadal ściśle współpracował ze swą siecią krajowych rad społeczno-gospodarczych lub podobnych instytucji, aby zapewniać europejskim decydentom politycznym informacje dotyczące zaangażowania tych organizacji na poziomie krajowym. Większe zaangażowanie partnerów społecznych powinno przynieść lepsze wdrażanie. |
| --- | --- |

4.3.1

Komitet ponownie zwraca uwagę na potrzebę poprawy demokratycznej rozliczalności i przejrzystości różnych procesów w ramach europejskiego semestru oraz koordynacji krajowych polityk gospodarczych. W obecnym kontekście braku wiary w zdolność instytucji europejskich do osiągnięcia rezultatów, niezbędne jest przyznanie większej roli instytucjom reprezentującym obywateli, partnerom społecznym i społeczeństwu obywatelskiemu, aby zwiększyć legitymację demokratyczną i poczucie współodpowiedzialności. Kluczowe znaczenie ma dialog wertykalny i horyzontalny (41), a ponadto trzeba szybko wcielić w życie postanowienia art. 11 TUE dotyczące demokracji uczestniczącej (42).

Komitet uważa, że sformułowania wykorzystane w analizie wzrostu, gdy mowa jest o roli dialogu społecznego, są niewystarczające. Reformy strukturalne, jeśli są konieczne, powinny być przeprowadzane w ścisłej współpracy i porozumieniu z partnerami społecznymi, a nie tylko w konsultacji z nimi. Dialog z partnerami społecznymi i zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim (np. organizacjami konsumentów) jest niezbędny, by odpowiednio kształtować i wdrażać strategie polityczne i reformy. Może to poprawić wiarygodność i społeczną akceptację reform, jako że konsensus i zaufanie mogą przyczynić się do zwiększenia zaangażowania zainteresowanych stron oraz do sukcesu reform. Partnerzy społeczni i organizacje społeczeństwa obywatelskiego mogą dokonywać oceny skutków strategii politycznych i, gdy to konieczne, odpowiednio wcześnie ostrzegać przed zagrożeniami. W wielu dziedzinach to właśnie organizacje społeczne, w tym w szczególności partnerzy społeczni, muszą wdrażać w praktyce propozycje polityczne (43).

Komitet apeluje o wzmocnienie roli partnerów społecznych i zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego zarówno na szczeblu UE, jak i na poziomie krajowym. Powinni oni być skutecznie i w odpowiednim momencie włączani w ramy europejskiego semestru, w przygotowywanie rocznych analiz wzrostu gospodarczego, wytycznych dotyczących polityki zatrudnienia, ogólnych wytycznych polityki gospodarczej (tworzących łącznie zintegrowane wytyczne dotyczące strategii „Europa 2020”) oraz zaleceń dla poszczególnych państw. Na poziomie krajowym należy lepiej włączać partnerów społecznych i zorganizowane społeczeństwo obywatelskie w sporządzanie krajowych programów reform, natomiast EKES będzie nadal ściśle współpracował ze swą siecią krajowych rad społeczno-gospodarczych lub podobnych instytucji, aby zapewniać europejskim decydentom politycznym informacje dotyczące zaangażowania tych organizacji na poziomie krajowym. Większe zaangażowanie partnerów społecznych powinno przynieść lepsze wdrażanie.

Bruksela, 13 lutego 2013 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Staffan NILSSON

---

(1)  Dz.U. C 248 z 25.8.2011, s. 8–15.

1

(2)  ETUC/CES, BUSINESSEUROPE, UEAPME, CEEP, Joint statement on the Europe 2020 strategy, 4 czerwca 2010 r.

2

Joint statement on the Europe 2020 strategy

(3)  Opinia EKES-u w sprawie komunikatu Komisji „Wprowadzanie młodzieży na rynek pracy”, COM(2012) 727 final, jeszcze nie opublikowana w Dz.U.

3

(4)  Dz.U. C 143 z 22.5.2012, s. 94–101.

4

(5)  Dz.U. C 211 z 19.8.2008, s. 48–53.

5

(6)  Dok. EUCO 76/12, s. 7–15.

6

(7)  Sprawozdanie przewodniczącego Rady Europejskiej Hermana Van Rompuya, 5 grudnia 2012 r.

7

(8)  COM(2012) 777 final/2, 30 listopada 2012 r.

8

(9)  Dz.U. C 11 z 15.1.2013, s. 34–38.

9

(10)  Eurostat, „Statistics in focus” 39/2012, Europe 2020 Strategy – towards a smarter, greener and more inclusive EU economy?.

10

Europe 2020 Strategy – towards a smarter, greener and more inclusive EU economy?.

(11)  COM(2012) 750 final.

11

(12)  Komunikat prasowy Eurostatu 4/2013, 8 stycznia 2013 r.

12

(13)  Tabela Eurostatu http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&init=1&plugin=0&language=en&pcode=t2020_50

13

(14)  ILO, 2012, Eurozone job crisis: trends and policy responses, np. s. 11.

14

Eurozone job crisis: trends and policy responses

(15)  ONZ, World economic situation and prospects 2013 – global outlook, opublikowane w grudniu 2012 r., s. 28.

15

World economic situation and prospects 2013 – global outlook

(16)  – 0,9 % w 2013 r., – 2,1 % w 2014 r. oraz – 3,3 % w 2015 r.

16

(17)  MFW, 2012 r., światowa prognoza gospodarcza Coping with High Debt and Sluggish Growth, październik 2012 r., np. s. 21 czy ramka 1.1 na s. 41.

17

Coping with High Debt and Sluggish Growth

(18)  Dz.U. C 248 z 25.8.2011, s. 8–15.

18

(19)  MFW, „Fiscal Monitor”, Taking stock – a progress report on fiscal adjustment, październik 2012 r.

19

Taking stock – a progress report on fiscal adjustment

(20)  Podane 3 % odpowiada zmianie deficytu strukturalnego w latach 2010–2012. Deficyt strukturalny wylicza się poprzez wyłączenie oddziaływania cyklu koniunkturalnego. Deficyt ten wymaga korekty.

20

(21)  Dz.U. C 143 z 22.5.2012, s. 51–68, pkt 16.

21

(22)  Dz.U. C 76 z 14.3.2013, s. 24–30.

22

(23)  Dz.U. C 191 z 29.6.2012, s. 24–29.

23

(24)  Cele strategii „Europa 2020”: emisje gazów cieplarnianych niższe o 20 % od poziomu z lat 90-tych ubiegłego wieku, 20 % energii ze źródeł odnawialnych w 2020 r. oraz 20-procentowa poprawa w zakresie efektywnego gospodarowania zasobami.

24

(25)  Dz.U. C 229 z 31.7.2012, s. 32–38 i Dz.U. C 248 z 25.8.2011, s. 75–80.

25

(26)  Dz.U. C 44 z 15.2.2013, s. 76–82.

26

(27)  Dz.U. C 143 z 22.5.2012, s. 94–101.

27

(28)  Dz.U. C 11 z 15.1.2013, s. 65–70.

28

(29)  Dz.U. C 143 z 22.5.2012, s. 23–28.

29

(30)  COM(2012) 727 final – w sprawie którego EKES przygotowuje obecnie opinię (SOC/474 – CES2419-2012_00_00_TRA_APA).

30

(31)  EKES przygotowuje obecnie opinię (SOC/476 – CES658-2013_00_00_TRA_APA) w sprawie komunikatu Komisji „Nowe podejście do edukacji: inwestowanie w umiejętności na rzecz lepszych efektów społeczno-gospodarczych”, COM(2012) 669 final.

31

(32)  Dz.U. C 143 z 22.5.2012, s. 82–87.

32

(33)  Dz.U. C 11 z 15.1.2013, s. 65–70.

33

(34)  Dz.U. C 211 z 19.8.2008, s. 48–53.

34

(35)  Dz.U. C 256 z 27.10.2007, s. 108–113, pkt 1.3.

35

(36)  Dz.U. C 211 z 19.8.2008, s. 48–53, pkt 1.1.1

36

(37)  Międzynarodowa Organizacja Pracy, 2012 r., Global wage report 2012/2013 – Wages and equitable growth.

37

Global wage report 2012/2013 – Wages and equitable growth

(38)  Międzynarodowa Organizacja Pracy, 2010 r., The minimum wage revisited in the enlarged EU, s. 26.

38

The minimum wage revisited in the enlarged EU

(39)  COM(2012) 173 final.

39

(40)  Dz.U. C 76 z 14.3.2013, s. 8–14.

40

(41)  Dz.U. C 299 z 4.10.2012, s. 122–127.

41

(42)  Opinia EKES-u w sprawie zasad, procedur i działań służących wdrażaniu art. 11 ust. 1 i 2 traktatu lizbońskieg,o Dz.U. C 11 z 15.1.2013, s. 8.

42

(43)  Opinia EKES-u w sprawie komunikatu Komisji „Działanie na rzecz stabilności, wzrostu gospodarczego i zatrudnienia”, Dz.U. C 44 z 15.2.2013, s. 153.

43

---

| 9.5.2013 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 133/90 |
| --- | --- | --- | --- |

9.5.2013

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 133/90

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie statutu i finansowania europejskich partii politycznych i europejskich fundacji politycznych

COM(2012) 499 final – 2012/0237 (COD)

2013/C 133/16

Sprawozdawca: Henri MALOSSE

Współsprawozdawcy: Georgios DASSIS, Luca JAHIER

Rada w dniu 10 października 2012 r. oraz Parlament Europejski, w dniu 22 października 2012 r., działając na podstawie art. 304 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, postanowiły zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie statutu i finansowania europejskich partii politycznych i europejskich fundacji politycznych

COM(2012) 499 final – 2012/0237 (COD).

Zgodnie z art. 19 ust. 1 regulaminu wewnętrznego Komitet postanowił ustanowić w dniu 15 listopada 2012 r. podkomitet w celu prowadzenia prac w tej sprawie.

Podkomitet ds. finansowania europejskich partii politycznych powołany w celu prowadzenia prac Komitetu w tej sprawie przyjął swój projekt opinii w dniu 30 stycznia 2013 r. (sprawozdawca: Henri MALOSSE, współsprawozdawcy: Georgios DASSIS i Luca JAHIER).

Na 487. sesji plenarnej w dniach 13–14 lutego 2013 r. (posiedzenie z 13 lutego) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 155 do 1 – 6 osób wstrzymało się od głosu – przyjął następującą opinię:

| 1. | EKES podkreśla, w ślad za Komisją i Parlamentem Europejskim, że w celu zapewnienia lepszego funkcjonowania UE należy ustanowić na tym szczeblu lepiej rozpoznawalne i uznawane, a także bardziej reprezentatywne i bliższe obywatelom partie i fundacje polityczne. |
| --- | --- |

1.

EKES podkreśla, w ślad za Komisją i Parlamentem Europejskim, że w celu zapewnienia lepszego funkcjonowania UE należy ustanowić na tym szczeblu lepiej rozpoznawalne i uznawane, a także bardziej reprezentatywne i bliższe obywatelom partie i fundacje polityczne.

| 2. | EKES popiera utworzenie jednolitego statutu prawnego dla europejskich partii i fundacji politycznych oraz przegląd kontroli ich funkcjonowania w celu poprawy warunków ich wewnętrznego działania na zasadach demokracji, a także z punktu widzenia skuteczności, widoczności, przejrzystości i pod względem rachunkowości. |
| --- | --- |

2.

EKES popiera utworzenie jednolitego statutu prawnego dla europejskich partii i fundacji politycznych oraz przegląd kontroli ich funkcjonowania w celu poprawy warunków ich wewnętrznego działania na zasadach demokracji, a także z punktu widzenia skuteczności, widoczności, przejrzystości i pod względem rachunkowości.

| 3. | Jednocześnie EKES kładzie szczególny nacisk na to, aby partie i fundacje korzystające z tego statutu przestrzegały celów integracji europejskiej oraz istotnych wartości, które stanowią jej podwaliny i które zostały uznane w traktatach europejskich i w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

3.

Jednocześnie EKES kładzie szczególny nacisk na to, aby partie i fundacje korzystające z tego statutu przestrzegały celów integracji europejskiej oraz istotnych wartości, które stanowią jej podwaliny i które zostały uznane w traktatach europejskich i w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej.

| 3.1 | Odnosząc się do celów integracji europejskiej, EKES uznaje, że przystąpienie do tego statutu powinno oznaczać akceptację wzmocnienia pokoju, współpracy miedzy państwami i narodami, promocji postępu gospodarczego i społecznego oraz poprawy dobrobytu obywateli, a także demokratycznego przestrzegania wolności wypowiedzi i dyskusji. |
| --- | --- |

3.1

Odnosząc się do celów integracji europejskiej, EKES uznaje, że przystąpienie do tego statutu powinno oznaczać akceptację wzmocnienia pokoju, współpracy miedzy państwami i narodami, promocji postępu gospodarczego i społecznego oraz poprawy dobrobytu obywateli, a także demokratycznego przestrzegania wolności wypowiedzi i dyskusji.

| 3.2 | Odnosząc się do zgodności z zasadniczymi wartościami gwarantowanymi na szczeblu europejskim, EKES podkreśla konieczność przestrzegania wartości określonych w traktatach europejskich, w szczególności w preambule do Traktatu o Unii Europejskiej i w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej, której artykuł 21 zawiera zakaz dyskryminacji z jakichkolwiek względów. Zasada równości kobiet i mężczyzn we wszystkich dziedzinach, zawarta w art. 22 Karty, powinna też znaleźć odzwierciedlenie we wszystkich organach zarządzających europejskich partii i fundacji politycznych. |
| --- | --- |

3.2

Odnosząc się do zgodności z zasadniczymi wartościami gwarantowanymi na szczeblu europejskim, EKES podkreśla konieczność przestrzegania wartości określonych w traktatach europejskich, w szczególności w preambule do Traktatu o Unii Europejskiej i w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej, której artykuł 21 zawiera zakaz dyskryminacji z jakichkolwiek względów. Zasada równości kobiet i mężczyzn we wszystkich dziedzinach, zawarta w art. 22 Karty, powinna też znaleźć odzwierciedlenie we wszystkich organach zarządzających europejskich partii i fundacji politycznych.

| 3.3 | EKES zaleca, aby poszanowanie podstawowych zasad wspomnianych powyżej zostało potwierdzone w deklaracji partii i fundacji politycznych, które pragną dysponować europejskim statutem. Parlament Europejski, a zwłaszcza jego Komisja Spraw Konstytucyjnych powinny stać na straży zasad i praw podstawowych zapisanych w traktatach UE, a w razie potrzeby – informować o przypadkach ich łamania. |
| --- | --- |

3.3

EKES zaleca, aby poszanowanie podstawowych zasad wspomnianych powyżej zostało potwierdzone w deklaracji partii i fundacji politycznych, które pragną dysponować europejskim statutem. Parlament Europejski, a zwłaszcza jego Komisja Spraw Konstytucyjnych powinny stać na straży zasad i praw podstawowych zapisanych w traktatach UE, a w razie potrzeby – informować o przypadkach ich łamania.

| 3.4 | EKES przypomina też o roli, którą powinien pełnić Trybunał Sprawiedliwości UE na rzecz kontroli poszanowania tych zasad, m.in. umożliwiając składanie skarg poprzez procedurę zabezpieczającą. |
| --- | --- |

3.4

EKES przypomina też o roli, którą powinien pełnić Trybunał Sprawiedliwości UE na rzecz kontroli poszanowania tych zasad, m.in. umożliwiając składanie skarg poprzez procedurę zabezpieczającą.

| 4. | EKES podkreśla także konieczność poparcia dla tworzenia – niezależnie od już istniejących europejskich partii politycznych i europejskich fundacji politycznych – nowych partii i nowych fundacji na tym szczeblu, o ile spełniają wymagane kryteria dotyczące funkcjonowania, poszanowania wartości i reprezentatywności. |
| --- | --- |

4.

EKES podkreśla także konieczność poparcia dla tworzenia – niezależnie od już istniejących europejskich partii politycznych i europejskich fundacji politycznych – nowych partii i nowych fundacji na tym szczeblu, o ile spełniają wymagane kryteria dotyczące funkcjonowania, poszanowania wartości i reprezentatywności.

| 4.1 | Jeśli chodzi o dodatkowy warunek konieczny do uzyskania finansowania – kryterium, zgodnie z którym do uzyskania takiego finansowania wystarczyłaby obecność co najmniej jednego posła w Parlamencie Europejskim – zdaniem EKES-u nie jest on trafny, zwłaszcza że warunki przeprowadzania wyborów, a więc warunki odniesienia w nich powodzenia, znacząco różnią się w różnych państwach członkowskich. |
| --- | --- |

4.1

Jeśli chodzi o dodatkowy warunek konieczny do uzyskania finansowania – kryterium, zgodnie z którym do uzyskania takiego finansowania wystarczyłaby obecność co najmniej jednego posła w Parlamencie Europejskim – zdaniem EKES-u nie jest on trafny, zwłaszcza że warunki przeprowadzania wyborów, a więc warunki odniesienia w nich powodzenia, znacząco różnią się w różnych państwach członkowskich.

| 4.2 | EKES proponuje, aby utrzymać odniesienie do kryterium reprezentatywności, to bowiem w mniejszym stopniu powoduje ryzyko arbitralnej dyskryminacji. W związku z tym, czerpiąc z kryteriów ustalonych przez europejskie inicjatywy obywatelskie, EKES zachęca do zachowania warunku otrzymania w ostatnich wyborach europejskich minimum miliona głosów pochodzących z co najmniej 7 różnych państw. |
| --- | --- |

4.2

EKES proponuje, aby utrzymać odniesienie do kryterium reprezentatywności, to bowiem w mniejszym stopniu powoduje ryzyko arbitralnej dyskryminacji. W związku z tym, czerpiąc z kryteriów ustalonych przez europejskie inicjatywy obywatelskie, EKES zachęca do zachowania warunku otrzymania w ostatnich wyborach europejskich minimum miliona głosów pochodzących z co najmniej 7 różnych państw.

| 4.3 | Finansowanie, budżet i darowizny europejskich partii i europejskich fundacji powinny być przejrzyste i upublicznione. Obywatele mają prawo i obowiązek być informowani na temat sposobów finansowania europejskich partii i fundacji oraz ponoszonych przez nie wydatków. W przypadkach kar i/lub wstrzymania finansowania informacje o tym powinny być publikowane w prasie. |
| --- | --- |

4.3

Finansowanie, budżet i darowizny europejskich partii i europejskich fundacji powinny być przejrzyste i upublicznione. Obywatele mają prawo i obowiązek być informowani na temat sposobów finansowania europejskich partii i fundacji oraz ponoszonych przez nie wydatków. W przypadkach kar i/lub wstrzymania finansowania informacje o tym powinny być publikowane w prasie.

| 5. | EKES przypomina też głośno – przy okazji przeprowadzania analizy niniejszego wniosku dotyczącego rozporządzenia – ciągle istniejącą, a nawet pogłębiającą się nierówność w traktowaniu, z jednej strony, partii i fundacji o charakterze politycznym, a z drugiej strony – stowarzyszeń i fundacji na szczeblu europejskim o celach z zakresu interesu ogólnego (tj. gospodarczych, związkowych, społecznych, humanitarnych, kulturalnych, z zakresu ochrony środowiska, sportowych itd.). |
| --- | --- |

5.

EKES przypomina też głośno – przy okazji przeprowadzania analizy niniejszego wniosku dotyczącego rozporządzenia – ciągle istniejącą, a nawet pogłębiającą się nierówność w traktowaniu, z jednej strony, partii i fundacji o charakterze politycznym, a z drugiej strony – stowarzyszeń i fundacji na szczeblu europejskim o celach z zakresu interesu ogólnego (tj. gospodarczych, związkowych, społecznych, humanitarnych, kulturalnych, z zakresu ochrony środowiska, sportowych itd.).

| 5.1 | W Traktacie o Unii Europejskiej (traktat lizboński) art. 11 poświęcono urzeczywistnieniu demokracji uczestniczącej, a więc znaczeniu stowarzyszeń i fundacji, dzięki którym toczy się debata w przestrzeni publicznej UE. EKES podkreśla, że ta sieć stowarzyszeń europejskich odgrywa coraz istotniejszą rolę, czasem nawet dominującą w dobie ogólnodostępnego internetu. Te stowarzyszenia w chwili obecnej stanowią nowe nośniki demokracji uczestniczącej i odgrywają żywotną i rosnącą rolę w informowaniu, w debacie publicznej i w formowaniu europejskiej opinii publicznej. W ten sposób wzbogacają i korzystnie uzupełniają struktury polityczne demokracji przedstawicielskiej. Ich wartość dodana na poziomie europejskim jest oczywista, gdyż wielopoziomowe odgałęzienia tej demokracji uczestniczącej przekraczają w naturalny sposób granice państw. |
| --- | --- |

5.1

W Traktacie o Unii Europejskiej (traktat lizboński) art. 11 poświęcono urzeczywistnieniu demokracji uczestniczącej, a więc znaczeniu stowarzyszeń i fundacji, dzięki którym toczy się debata w przestrzeni publicznej UE. EKES podkreśla, że ta sieć stowarzyszeń europejskich odgrywa coraz istotniejszą rolę, czasem nawet dominującą w dobie ogólnodostępnego internetu. Te stowarzyszenia w chwili obecnej stanowią nowe nośniki demokracji uczestniczącej i odgrywają żywotną i rosnącą rolę w informowaniu, w debacie publicznej i w formowaniu europejskiej opinii publicznej. W ten sposób wzbogacają i korzystnie uzupełniają struktury polityczne demokracji przedstawicielskiej. Ich wartość dodana na poziomie europejskim jest oczywista, gdyż wielopoziomowe odgałęzienia tej demokracji uczestniczącej przekraczają w naturalny sposób granice państw.

| 5.2 | Uwzględniając pogłębiający się wraz z kryzysem rozdźwięk między obywatelami a przedstawicielami władz i europejskimi decydentami politycznymi, EKES ostrzega Komisję przed niekorzystnymi i hamującymi konsekwencjami niedostosowanego podejścia. Stanie się tak w przypadku skupienia się jedynie na specjalnych uprawnieniach i autonomii europejskich stowarzyszeń politycznych bez uwzględnienia w porównywalny sposób innego rodzaju stowarzyszeń europejskich. EKES przypomina szczególnie, że Europa polityczna, pozostaje nierozerwalnie związana z Europą obywateli i społeczeństwa obywatelskiego, a ich podstawą są stowarzyszenia i organizacje na tym poziomie wyposażone w dostosowane, skuteczne i ujednolicone narzędzia prawne. |
| --- | --- |

5.2

Uwzględniając pogłębiający się wraz z kryzysem rozdźwięk między obywatelami a przedstawicielami władz i europejskimi decydentami politycznymi, EKES ostrzega Komisję przed niekorzystnymi i hamującymi konsekwencjami niedostosowanego podejścia. Stanie się tak w przypadku skupienia się jedynie na specjalnych uprawnieniach i autonomii europejskich stowarzyszeń politycznych bez uwzględnienia w porównywalny sposób innego rodzaju stowarzyszeń europejskich. EKES przypomina szczególnie, że Europa polityczna, pozostaje nierozerwalnie związana z Europą obywateli i społeczeństwa obywatelskiego, a ich podstawą są stowarzyszenia i organizacje na tym poziomie wyposażone w dostosowane, skuteczne i ujednolicone narzędzia prawne.

| 5.3 | EKES ponownie przypomina o decyzji podjętej wiele lat temu przez Komisję, dotyczącej wycofania się z projektu europejskiego statutu stowarzyszeń z powodu rzekomych trudności w uzyskaniu zgody politycznej w Radzie. Takie wytłumaczenie odnośnie tej kwestii wydaje się EKES-owi nie do zaakceptowania, zarówno samo w sobie, jak i praktycznie niemożliwe do zweryfikowania w chwili obecnej. |
| --- | --- |

5.3

EKES ponownie przypomina o decyzji podjętej wiele lat temu przez Komisję, dotyczącej wycofania się z projektu europejskiego statutu stowarzyszeń z powodu rzekomych trudności w uzyskaniu zgody politycznej w Radzie. Takie wytłumaczenie odnośnie tej kwestii wydaje się EKES-owi nie do zaakceptowania, zarówno samo w sobie, jak i praktycznie niemożliwe do zweryfikowania w chwili obecnej.

| 5.4 | EKES zwraca też ponownie uwagę na trwałe przeszkody w tworzeniu spółek wyposażonych w statut europejski, zarówno z powodu nieatrakcyjności istniejącego statutu, który spotkało niepowodzenie, jak i z powodu opóźnień czy też trwających blokad w tworzeniu uproszczonego statutu otwartego na bardziej znacząca liczbę przedsiębiorstw o różnej wielkości. |
| --- | --- |

5.4

EKES zwraca też ponownie uwagę na trwałe przeszkody w tworzeniu spółek wyposażonych w statut europejski, zarówno z powodu nieatrakcyjności istniejącego statutu, który spotkało niepowodzenie, jak i z powodu opóźnień czy też trwających blokad w tworzeniu uproszczonego statutu otwartego na bardziej znacząca liczbę przedsiębiorstw o różnej wielkości.

| 6. | Ponadto EKES przypomina o swoim poparciu dla statutu fundacji europejskiej, które Komitet wyraził w opinii z dnia 18 września 2012 r. (1), i nalega na konieczność unikania wszelkiej dyskryminacji w stosunku do europejskich fundacji politycznych. |
| --- | --- |

6.

Ponadto EKES przypomina o swoim poparciu dla statutu fundacji europejskiej, które Komitet wyraził w opinii z dnia 18 września 2012 r. (1), i nalega na konieczność unikania wszelkiej dyskryminacji w stosunku do europejskich fundacji politycznych.

| 7. | Potwierdzając swoją zgodę dotyczącą jednolitego statutu prawnego dla europejskich partii i fundacji politycznych, EKES – uwzględniając swoje różne uwagi i zgodnie z zasadą niedyskryminacji gwarantowaną przez UE – wnosi, by Komisja w najbliższym czasie przedstawiła podobne rozporządzenie europejskie w sprawie statutu i finansowania europejskich stowarzyszeń o charakterze innym niż polityczny oraz by przyspieszyła prace nad przyjęciem rozporządzenia w sprawie statutu europejskiej fundacji. |
| --- | --- |

7.

Potwierdzając swoją zgodę dotyczącą jednolitego statutu prawnego dla europejskich partii i fundacji politycznych, EKES – uwzględniając swoje różne uwagi i zgodnie z zasadą niedyskryminacji gwarantowaną przez UE – wnosi, by Komisja w najbliższym czasie przedstawiła podobne rozporządzenie europejskie w sprawie statutu i finansowania europejskich stowarzyszeń o charakterze innym niż polityczny oraz by przyspieszyła prace nad przyjęciem rozporządzenia w sprawie statutu europejskiej fundacji.

Bruksela, 13 lutego 2013 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Staffan NILSSON

---

(1)  Dz.U. C 351 z 15.11.2012, s. 57.

1

---