# Il-Ġurnal Uffiċjali C 133/2013

| | ISSN 1977-0987
  doi:10.3000/19770987.C_2013.133.mlt |
| --- | --- |
| Il-Ġurnal Uffiċjali
  tal-Unjoni Ewropea | C 133 |
| | |
| Edizzjoni bil-Malti | Informazzjoni u Avviżi | Volum 569 ta' Mejju 2013 |

ISSN 1977-0987

doi:10.3000/19770987.C_2013.133.mlt

Il-Ġurnal Uffiċjali

tal-Unjoni Ewropea

C 133

Edizzjoni bil-Malti

Informazzjoni u Avviżi

Volum 569 ta' Mejju 2013

---

| Avviż Nru | Werrej | Paġna |
| --- | --- | --- |
| | I   Riżoluzzjonijiet, rakkomandazzjonijiet u opinjonijiet |
| | OPINJONIJIET |
| | Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew |
| | L-487 sessjoni plenarja tat-13 u l-14 ta’ Frar 2013 |
| 2013/C 133/01 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar L-Industriji nawtiċi: il-kriżi tħaffef it-tibdil (Opinjoni fuq inizjattiva proprja) | 1 |
| 2013/C 133/02 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Mudelli tan-negozju għat-tkabbir sostenibbli, ekonomija b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju u l-bidliet industrijali (Opinjoni fuq inizjattiva proprja) | 8 |
| 2013/C 133/03 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomku u Soċjali Ewropew dwar L-istat attwali tar-relazzjonijiet bejn is-settur tal-ħwienet il-kbar u l-aġenti tal-prodotti tal-ikel (Opinjoni fuq inizjattiva proprja) | 16 |

Avviż Nru

Werrej

Paġna

I   Riżoluzzjonijiet, rakkomandazzjonijiet u opinjonijiet

OPINJONIJIET

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

L-487 sessjoni plenarja tat-13 u l-14 ta’ Frar 2013

2013/C 133/01

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar L-Industriji nawtiċi: il-kriżi tħaffef it-tibdil (Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

1

2013/C 133/02

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Mudelli tan-negozju għat-tkabbir sostenibbli, ekonomija b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju u l-bidliet industrijali (Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

8

2013/C 133/03

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomku u Soċjali Ewropew dwar L-istat attwali tar-relazzjonijiet bejn is-settur tal-ħwienet il-kbar u l-aġenti tal-prodotti tal-ikel (Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

16

| | III   Atti preparatorji |
| --- | --- |
| | IL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW |
| | L-487 sessjoni plenarja tat-13 u l-14 ta’ Frar 2013 |
| 2013/C 133/04 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Promozzjoni tal-użu kondiviż ta’ riżorsi tal-ispettru tar-radju fis-suq internCOM(2012) 478 final | 22 |
| 2013/C 133/05 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Lejn suq intern tal-enerġija effiċjentiCOM(2012) 663 final | 27 |
| 2013/C 133/06 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Deċiżjoni tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill għal deroga temporanja mid-Direttiva 2003/87/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li tistabbilixxi skema għall-iskambju ta’ kwoti ta’ emissjonijiet ta’ gassijiet serra ġewwa l-KomunitàCOM(2012) 697 final — 2012/328 (COD) | 30 |
| 2013/C 133/07 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li temenda d-Direttiva tal-Kunsill 2011/92/UE dwar l-istima tal-effetti ta’ ċerti proġetti pubbliċi u privati fuq l-ambjentCOM(2012) 628 final — 2012/0297 (NLE) | 33 |
| 2013/C 133/08 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi kundizzjonijiet għas-sajd tal-istokkijiet tal-baħar fond fl-Atlantiku tal-Grigal u dispożizzjonijiet għas-sajd fl-ilmijiet internazzjonali tal-Atlantiku tal-Grigal u li jħassar ir-Regolament (KE) Nru 2347/2002COM(2012) 371 final | 41 |
| 2013/C 133/09 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Ir-Rakkomandazzjoni għal Rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar l-implimentazzjoni tal-linji gwida ġenerali għall-politiki ekonomiċi tal-Istati Membri li l-munita tagħhom hija l-euroCOM(2012) 301 final | 44 |
| 2013/C 133/10 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-apparati mediċi, li jemenda d-Direttiva 2001/83/KE, ir-Regolament (KE) Nru 178/2002 u r-Regolament (KE) Nru 1223/2009COM(2012) 542 final — 2012/0266 (COD)Il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar apparat mediku dijanjostiku in vitro
  COM(2012) 541 final — 2012/0267 (COD)Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Apparat mediku u apparat mediku dijanjostiku in vitro li huma sikuri, effettivi u innovattivi għall-benefiċċju tal-pazjenti, il-konsumaturi u l-professjonisti tal-kura tas-saħħaCOM(2012) 540 final | 52 |
| 2013/C 133/11 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-armonizzazzjoni tal-liġijiet tal-Istati Membri marbuta mat-tqegħid fis-suq ta’ tagħmir tar-radjuCOM(2012) 584 final — 2012/0283 (COD) | 58 |
| 2013/C 133/12 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-fond għal Għajnuna Ewropea għall-Persuni l-Aktar fil-BżonnCOM(2012) 617 final — 2012/295 (COD) | 62 |
| 2013/C 133/13 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar it-titjib tal-bilanċ bejn is-sessi fost diretturi mhux eżekuttivi ta’ kumpaniji elenkati f’borża u miżuri relatatiCOM(2012) 614 final — 2012/0299 (COD) | 68 |
| 2013/C 133/14 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Proposta għal Deċiżjoni tal-Kunsill dwar il-linji gwida għal politika tal-Istati Membri dwar l-impjiegiCOM(2012) 709 final — 2012/0335 (NLE) | 77 |
| 2013/C 133/15 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni — Stħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir 2013COM(2012) 750 final | 81 |
| 2013/C 133/16 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-istatut u l-finanzjament tal-partiti politiċi Ewropej u l-fondazzjonijiet politiċi EwropejCOM(2012) 499 final — 2012/0237 (COD) | 90 |

III   Atti preparatorji

IL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW

L-487 sessjoni plenarja tat-13 u l-14 ta’ Frar 2013

2013/C 133/04

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Promozzjoni tal-użu kondiviż ta’ riżorsi tal-ispettru tar-radju fis-suq internCOM(2012) 478 final

COM(2012) 478 final

22

2013/C 133/05

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Lejn suq intern tal-enerġija effiċjentiCOM(2012) 663 final

COM(2012) 663 final

27

2013/C 133/06

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Deċiżjoni tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill għal deroga temporanja mid-Direttiva 2003/87/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li tistabbilixxi skema għall-iskambju ta’ kwoti ta’ emissjonijiet ta’ gassijiet serra ġewwa l-KomunitàCOM(2012) 697 final — 2012/328 (COD)

COM(2012) 697 final — 2012/328 (COD)

30

2013/C 133/07

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li temenda d-Direttiva tal-Kunsill 2011/92/UE dwar l-istima tal-effetti ta’ ċerti proġetti pubbliċi u privati fuq l-ambjentCOM(2012) 628 final — 2012/0297 (NLE)

COM(2012) 628 final — 2012/0297 (NLE)

33

2013/C 133/08

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi kundizzjonijiet għas-sajd tal-istokkijiet tal-baħar fond fl-Atlantiku tal-Grigal u dispożizzjonijiet għas-sajd fl-ilmijiet internazzjonali tal-Atlantiku tal-Grigal u li jħassar ir-Regolament (KE) Nru 2347/2002COM(2012) 371 final

COM(2012) 371 final

41

2013/C 133/09

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Ir-Rakkomandazzjoni għal Rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar l-implimentazzjoni tal-linji gwida ġenerali għall-politiki ekonomiċi tal-Istati Membri li l-munita tagħhom hija l-euroCOM(2012) 301 final

COM(2012) 301 final

44

2013/C 133/10

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-apparati mediċi, li jemenda d-Direttiva 2001/83/KE, ir-Regolament (KE) Nru 178/2002 u r-Regolament (KE) Nru 1223/2009COM(2012) 542 final — 2012/0266 (COD)Il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar apparat mediku dijanjostiku in vitro
  COM(2012) 541 final — 2012/0267 (COD)Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Apparat mediku u apparat mediku dijanjostiku in vitro li huma sikuri, effettivi u innovattivi għall-benefiċċju tal-pazjenti, il-konsumaturi u l-professjonisti tal-kura tas-saħħaCOM(2012) 540 final

COM(2012) 542 final — 2012/0266 (COD)

in vitro

COM(2012) 541 final — 2012/0267 (COD)

in vitro

COM(2012) 540 final

52

2013/C 133/11

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-armonizzazzjoni tal-liġijiet tal-Istati Membri marbuta mat-tqegħid fis-suq ta’ tagħmir tar-radjuCOM(2012) 584 final — 2012/0283 (COD)

COM(2012) 584 final — 2012/0283 (COD)

58

2013/C 133/12

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-fond għal Għajnuna Ewropea għall-Persuni l-Aktar fil-BżonnCOM(2012) 617 final — 2012/295 (COD)

COM(2012) 617 final — 2012/295 (COD)

62

2013/C 133/13

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar it-titjib tal-bilanċ bejn is-sessi fost diretturi mhux eżekuttivi ta’ kumpaniji elenkati f’borża u miżuri relatatiCOM(2012) 614 final — 2012/0299 (COD)

COM(2012) 614 final — 2012/0299 (COD)

68

2013/C 133/14

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Proposta għal Deċiżjoni tal-Kunsill dwar il-linji gwida għal politika tal-Istati Membri dwar l-impjiegiCOM(2012) 709 final — 2012/0335 (NLE)

COM(2012) 709 final — 2012/0335 (NLE)

77

2013/C 133/15

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni — Stħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir 2013COM(2012) 750 final

COM(2012) 750 final

81

2013/C 133/16

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-istatut u l-finanzjament tal-partiti politiċi Ewropej u l-fondazzjonijiet politiċi EwropejCOM(2012) 499 final — 2012/0237 (COD)

COM(2012) 499 final — 2012/0237 (COD)

90

| MT | |
| --- | --- |

MT

---

I Riżoluzzjonijiet, rakkomandazzjonijiet u opinjonijiet

OPINJONIJIET

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

L-487 sessjoni plenarja tat-13 u l-14 ta’ Frar 2013

| 9.5.2013 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 133/1 |
| --- | --- | --- | --- |

9.5.2013

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 133/1

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “L-Industriji nawtiċi: il-kriżi tħaffef it-tibdil” (Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

2013/C 133/01

Relatur: is-Sur IOZIA

Korelatur: is-Sur PESCI

Nhar it-12 ta’ Lulju 2012, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iddeċieda, b’konformità mal-Artikolu 29(2), tar-Regoli ta’ Proċedura tiegħu, li jħejji opinjoni fuq inizjattiva proprja dwar

L-industriji nawtiċi: il-kriżi tħaffef it-tibdil

Il-Kummissjoni Konsultattiva dwar il-Bidliet Industrijali, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar it-22 ta’ Jannar 2013.

Matul l-487 sessjoni plenarja tiegħu li saret fit-13 u l-14 ta’ Frar 2013 (seduta tat-13 ta’ Frar 2013), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’70 vot favur u 2 astensjonijiet.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1 | In-nawtika, jiġifieri t-tbaħħir fuq l-ilma bħala rikreazzjoni, kemm permezz ta’ inġenju tal-baħar (dgħajsa bil-qlugħ jew bil-mutur, kenura, kajak jew oħrajn) kif ukoll permezz ta’ bosta attivitajiet nawtiċi (wind u kitesurfing, għadis, sajd rikreattiv, eċċ.) ilha tiġi pprattikata fl-Ewropa minn kull klassi soċjali għal ħafna snin. F’dan il-kuntest, in-nawtika Ewropea ma titqiesx biss bħala passatemp tas-sajf iżda tikkontribwixxi wkoll għall-iżvilupp u l-komunikazzjoni ta’ valuri sportivi, kulturali, ambjentali u soċjali. Għaldaqstant, in-nawtika popolari Ewropea taqdi rwol soċjali importanti u sservi ta’ appoġġ għall-valur tal-Unjoni Ewropea. |
| --- | --- |

1.1

In-nawtika, jiġifieri t-tbaħħir fuq l-ilma bħala rikreazzjoni, kemm permezz ta’ inġenju tal-baħar (dgħajsa bil-qlugħ jew bil-mutur, kenura, kajak jew oħrajn) kif ukoll permezz ta’ bosta attivitajiet nawtiċi (wind u kitesurfing, għadis, sajd rikreattiv, eċċ.) ilha tiġi pprattikata fl-Ewropa minn kull klassi soċjali għal ħafna snin. F’dan il-kuntest, in-nawtika Ewropea ma titqiesx biss bħala passatemp tas-sajf iżda tikkontribwixxi wkoll għall-iżvilupp u l-komunikazzjoni ta’ valuri sportivi, kulturali, ambjentali u soċjali. Għaldaqstant, in-nawtika popolari Ewropea taqdi rwol soċjali importanti u sservi ta’ appoġġ għall-valur tal-Unjoni Ewropea.

| 1.2 | Bis-saħħa tan-nawtika, b’mod partikolari l-ġenerazzjonijiet żgħażagħ jistgħu jitgħallmu r-rispett tan-natura, il-valur tax-xogħol kollaborattiv, ir-responsabbiltà; jistgħu jissoċjalizzaw, jagħmlu attività sportiva divertenti u bi spejjeż limitati, isiru jafu postijiet ġodda permezz tat-turiżmu nawtiku, u jkollhom aċċess għal żoni marittimi ta’ valur partikolari. Reċentement in-nawtika ħadet funzjoni terapewtika, għall-persuni b’diżabilitajiet, il-persuni li għandhom nuqqas ta’ fiduċja fihom infushom, u b’hekk tikkontribwixxi biex jerġgħu jsibu posthom fis-soċjetà u jerġgħu jakkwistaw fiduċja fil-kapaċitajiet tagħhom. |
| --- | --- |

1.2

Bis-saħħa tan-nawtika, b’mod partikolari l-ġenerazzjonijiet żgħażagħ jistgħu jitgħallmu r-rispett tan-natura, il-valur tax-xogħol kollaborattiv, ir-responsabbiltà; jistgħu jissoċjalizzaw, jagħmlu attività sportiva divertenti u bi spejjeż limitati, isiru jafu postijiet ġodda permezz tat-turiżmu nawtiku, u jkollhom aċċess għal żoni marittimi ta’ valur partikolari. Reċentement in-nawtika ħadet funzjoni terapewtika, għall-persuni b’diżabilitajiet, il-persuni li għandhom nuqqas ta’ fiduċja fihom infushom, u b’hekk tikkontribwixxi biex jerġgħu jsibu posthom fis-soċjetà u jerġgħu jakkwistaw fiduċja fil-kapaċitajiet tagħhom.

| 1.3 | Din l-opinjoni hija msejsa fuq il-konklużjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) li s-suq uniku Ewropew fir-rigward tal-qasam tan-nawtika għadu mhux perfett. Is-seduta pubblika li saret f’Ottubru 2012 matul il-Wirja Internazzjonali tad-Dgħajjes ta’ Ġenova (Italja) bil-parteċipazzjoni tar-rappreżentanti tal-Kummissjoni u tal-Parlament Ewropew, tal-industrija, tal-utenti u l-konsumaturi, tal-universitajiet u tal-assoċjazzjonijiet ambjentali, ħarġet fid-dieher l-ammont sostanzjali ta’ diffikultajiet li għad hemm fis-suq Ewropew ta’ dan is-settur. Għaldaqstant, il-KESE jistieden lill-Kummissjoni Ewropea biex tqis l-azzjonijiet proposti f’din l-Opinjoni li huma neċessarji sabiex jitlesta s-suq uniku u jiġu miġġielda l-ostakli u r-restrizzjonijiet l-oħra fil-livell nazzjonali u internazzjonali li għadhom jeżistu. |
| --- | --- |

1.3

Din l-opinjoni hija msejsa fuq il-konklużjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) li s-suq uniku Ewropew fir-rigward tal-qasam tan-nawtika għadu mhux perfett. Is-seduta pubblika li saret f’Ottubru 2012 matul il-Wirja Internazzjonali tad-Dgħajjes ta’ Ġenova (Italja) bil-parteċipazzjoni tar-rappreżentanti tal-Kummissjoni u tal-Parlament Ewropew, tal-industrija, tal-utenti u l-konsumaturi, tal-universitajiet u tal-assoċjazzjonijiet ambjentali, ħarġet fid-dieher l-ammont sostanzjali ta’ diffikultajiet li għad hemm fis-suq Ewropew ta’ dan is-settur. Għaldaqstant, il-KESE jistieden lill-Kummissjoni Ewropea biex tqis l-azzjonijiet proposti f’din l-Opinjoni li huma neċessarji sabiex jitlesta s-suq uniku u jiġu miġġielda l-ostakli u r-restrizzjonijiet l-oħra fil-livell nazzjonali u internazzjonali li għadhom jeżistu.

| 1.4 | Skont il-pajjiżi, l-industrija nawtika Ewropea rreġistrat f’dawn is-snin ta’ kriżi waqgħa vertikali fil-produzzjoni ta’ 40 %-60 %, bit-telf ta’ 46 000 post tax-xogħol u tnaqqis fid-dħul totali mill-manifattura ta’ EUR 3 għal 4,4 biljun. Minkejja dan tibqa’ l-aktar industrija nawtika importanti fuq livell dinji, fejn il-kompetizzjoni mill-Istati Uniti qed tiddgħajjef u pajjiżi emerġenti bħall-Brażil, iċ-Ċina u t-Turkija qed inaqqsu d-distakk. |
| --- | --- |

1.4

Skont il-pajjiżi, l-industrija nawtika Ewropea rreġistrat f’dawn is-snin ta’ kriżi waqgħa vertikali fil-produzzjoni ta’ 40 %-60 %, bit-telf ta’ 46 000 post tax-xogħol u tnaqqis fid-dħul totali mill-manifattura ta’ EUR 3 għal 4,4 biljun. Minkejja dan tibqa’ l-aktar industrija nawtika importanti fuq livell dinji, fejn il-kompetizzjoni mill-Istati Uniti qed tiddgħajjef u pajjiżi emerġenti bħall-Brażil, iċ-Ċina u t-Turkija qed inaqqsu d-distakk.

| 1.5 | Il-KESE jqis li hu importanti ħafna li ma jintilifx dan il-patrimonju ta’ kompetenzi u kapaċitajiet innovattivi, li ppermettew lill-intrapriżi li jirreżistu u jżidu l-orjentament tagħhom lejn l-esportazzjoni, iżda kważi esklussivament fuq il-prodotti tal-aqwa kwalità. |
| --- | --- |

1.5

Il-KESE jqis li hu importanti ħafna li ma jintilifx dan il-patrimonju ta’ kompetenzi u kapaċitajiet innovattivi, li ppermettew lill-intrapriżi li jirreżistu u jżidu l-orjentament tagħhom lejn l-esportazzjoni, iżda kważi esklussivament fuq il-prodotti tal-aqwa kwalità.

| 1.6 | Il-Baħar tal-Mediterran huwa ż-żona li fih huwa kkonċentrat ’il fuq minn 70 % tat-turiżmu nawtiku dinji, li joħloq influss importanti ħafna għall-pajjiżi ta’ mal-kosta. Dan it-turiżmu huwa ostakolat minn regolamenti nazzjonali varji, dwar kwistjonijiet bħal pereżempju ta’ reġistrazzjoni tal-inġenji tal-baħar għar-rikreazzjoni, ta’ liċenzji nawtiċi, ta’ miżuri ta’ sigurtà u tat-taxxa, biex insemmu l-aktar importanti. |
| --- | --- |

1.6

Il-Baħar tal-Mediterran huwa ż-żona li fih huwa kkonċentrat ’il fuq minn 70 % tat-turiżmu nawtiku dinji, li joħloq influss importanti ħafna għall-pajjiżi ta’ mal-kosta. Dan it-turiżmu huwa ostakolat minn regolamenti nazzjonali varji, dwar kwistjonijiet bħal pereżempju ta’ reġistrazzjoni tal-inġenji tal-baħar għar-rikreazzjoni, ta’ liċenzji nawtiċi, ta’ miżuri ta’ sigurtà u tat-taxxa, biex insemmu l-aktar importanti.

| 1.7 | Il-KESE, minkejja li hu konxju mid-diversi sensibilitajiet eżistenti fil-pajjiżi bi tradizzjoni tat-tbaħħir antika, jirrakkomanda lill-Kummissjoni, biex issib soluzzjonijiet kondiviżi u jqis li huwa ta’ interess partikolari għall-qasam li jibda jara li l-prinċipju li jirregola s-suq intern ta’ nondiskriminazzjoni diretta jew indiretta jiġi applikat fiċ-ċirkolazzjoni tal-prodotti, tas-servizzi u tal-persuni. |
| --- | --- |

1.7

Il-KESE, minkejja li hu konxju mid-diversi sensibilitajiet eżistenti fil-pajjiżi bi tradizzjoni tat-tbaħħir antika, jirrakkomanda lill-Kummissjoni, biex issib soluzzjonijiet kondiviżi u jqis li huwa ta’ interess partikolari għall-qasam li jibda jara li l-prinċipju li jirregola s-suq intern ta’ nondiskriminazzjoni diretta jew indiretta jiġi applikat fiċ-ċirkolazzjoni tal-prodotti, tas-servizzi u tal-persuni.

| 1.8 | Fl-Ewropa, filwaqt li l-esiġenzi tas-sikurezza u dawk ambjentali għall-kostruzzjoni tal-inġenji tal-baħar għar-rikreazzjoni ġew armonizzati fil-livell Ewropew, l-oqfsa regolatorji fl-Ewropa fir-rigward tal-kondizzjonijiet għall-użu tagħhom għar-rikreazzjoni (liċenzji nawtiċi, reġistrazzjoni, regoli u tagħmir ta’ sikurezza, tassazzjoni, eċċ.) ivarjaw minn pajjiż għal ieħor. Dawn id-differenzi nazzjonali jifframmentaw is-suq uniku Ewropew u joħolqu konfużjoni għall-operaturi ekonomiċi u l-utenti, iżda wkoll tip ta’ kompetizzjoni mhux ġusta. L-eżempju l-iżjed ċar huwa bla dubju l-Baħar Mediterran, fejn l-attivitajiet nawtiċi huma rregolati b’mod differenti f’kull pajjiż, minn Spanja għall-Greċja, kif ukoll fi Franza, l-Italja, l-Islovenja u l-Kroazja. Dawn id-differenzi fit-trattament ma jeżistux għal tipi oħra ta’ trasport bħal karozzi, ferroviji u bl-ajru. |
| --- | --- |

1.8

Fl-Ewropa, filwaqt li l-esiġenzi tas-sikurezza u dawk ambjentali għall-kostruzzjoni tal-inġenji tal-baħar għar-rikreazzjoni ġew armonizzati fil-livell Ewropew, l-oqfsa regolatorji fl-Ewropa fir-rigward tal-kondizzjonijiet għall-użu tagħhom għar-rikreazzjoni (liċenzji nawtiċi, reġistrazzjoni, regoli u tagħmir ta’ sikurezza, tassazzjoni, eċċ.) ivarjaw minn pajjiż għal ieħor. Dawn id-differenzi nazzjonali jifframmentaw is-suq uniku Ewropew u joħolqu konfużjoni għall-operaturi ekonomiċi u l-utenti, iżda wkoll tip ta’ kompetizzjoni mhux ġusta. L-eżempju l-iżjed ċar huwa bla dubju l-Baħar Mediterran, fejn l-attivitajiet nawtiċi huma rregolati b’mod differenti f’kull pajjiż, minn Spanja għall-Greċja, kif ukoll fi Franza, l-Italja, l-Islovenja u l-Kroazja. Dawn id-differenzi fit-trattament ma jeżistux għal tipi oħra ta’ trasport bħal karozzi, ferroviji u bl-ajru.

| 1.9 | Waqt is-seduta ta’ smigħ interessanti, li saret waqt il-Wirja Internazzjonali tad-Dgħajjes ta’ Ġenova, ir-rappreżentanti tal-industrija, fid-diversi komponenti tagħha, ir-rappreżentanti tal-ħaddiema tal-qasam u l-assoċjazzjonijiet ambjentalisti talbu unanimament u b’ħerqa li l-Unjoni Ewropea tieħu inizjattivi adatti biex tappoġġja l-attivitajiet tal-industrija nawtika. |
| --- | --- |

1.9

Waqt is-seduta ta’ smigħ interessanti, li saret waqt il-Wirja Internazzjonali tad-Dgħajjes ta’ Ġenova, ir-rappreżentanti tal-industrija, fid-diversi komponenti tagħha, ir-rappreżentanti tal-ħaddiema tal-qasam u l-assoċjazzjonijiet ambjentalisti talbu unanimament u b’ħerqa li l-Unjoni Ewropea tieħu inizjattivi adatti biex tappoġġja l-attivitajiet tal-industrija nawtika.

| 1.10 | Barra milli tirrappreżenta settur li s-sopravivenza tiegħu jiddependi fuq l-innovazzjoni u l-iżvilupp, l-industrija nawtika, differenti minn setturi oħra, mhux qed titlob miżuri straordinarji jew għajnuna ekonomika, iżda sempliċiment inizjattivi u azzjonijiet li jwasslu biex is-suq uniku Ewropew isir realtà f’dan is-settur. |
| --- | --- |

1.10

Barra milli tirrappreżenta settur li s-sopravivenza tiegħu jiddependi fuq l-innovazzjoni u l-iżvilupp, l-industrija nawtika, differenti minn setturi oħra, mhux qed titlob miżuri straordinarji jew għajnuna ekonomika, iżda sempliċiment inizjattivi u azzjonijiet li jwasslu biex is-suq uniku Ewropew isir realtà f’dan is-settur.

| 1.11 | Il-KESE jikkondividi t-tħassib tal-esponenti tal-industrija nawtika u jistieden lill-Kummissjoni biex mal-adozzjoni tar-reviżjoni tad-Direttiva 94/25/KE dwar l-inġenji tal-baħar għar-rikreazzjoni sa massimu ta’ 24 metru, iżżid inizjattivi oħra li jiddaħħlu fi pjan ta’ azzjoni speċifiku. Ikun utli ħafna li tkun preparata Green Paper dwar il-miżuri li għandhom jiġu adottati għall-industrija nawtika, bl-involviment tal-partijiet interessati kollha, u wara jkun stipulat pjan ta’ azzjoni li huwa koerenti mal-prinċipji ġenerali ta’ politika industrijali Ewropea ġdida (1) u ta’ politika Ewropea għal turiżmu sostenibbli (2). |
| --- | --- |

1.11

Il-KESE jikkondividi t-tħassib tal-esponenti tal-industrija nawtika u jistieden lill-Kummissjoni biex mal-adozzjoni tar-reviżjoni tad-Direttiva 94/25/KE dwar l-inġenji tal-baħar għar-rikreazzjoni sa massimu ta’ 24 metru, iżżid inizjattivi oħra li jiddaħħlu fi pjan ta’ azzjoni speċifiku. Ikun utli ħafna li tkun preparata Green Paper dwar il-miżuri li għandhom jiġu adottati għall-industrija nawtika, bl-involviment tal-partijiet interessati kollha, u wara jkun stipulat pjan ta’ azzjoni li huwa koerenti mal-prinċipji ġenerali ta’ politika industrijali Ewropea ġdida (1) u ta’ politika Ewropea għal turiżmu sostenibbli (2).

| 1.12 | Il-KESE, b’mod partikolari jenfasizza xi suġġetti li għandhom jiġu kkonfrontati u riżolti.






  — | Isiru negozjati mal-pajjiżi terzi, b’mod partikolari l-Istati Uniti, iċ-Ċina u l-Brażil, għal regoli ġodda ta’ reċiproċità għall-aċċess tal-prodotti tal-UE fis-swieq tagħhom. |
| --- | --- | --- |

1.12

Il-KESE, b’mod partikolari jenfasizza xi suġġetti li għandhom jiġu kkonfrontati u riżolti.

—

Isiru negozjati mal-pajjiżi terzi, b’mod partikolari l-Istati Uniti, iċ-Ċina u l-Brażil, għal regoli ġodda ta’ reċiproċità għall-aċċess tal-prodotti tal-UE fis-swieq tagħhom.

| — | Tiżdied is-sorveljanza tas-suq sabiex jiġu evitati importazzjonijiet minn pajjiżi terzi ta’ inġenji ta’ rikreazzjoni mhux konformi mal-parametri Ewropej fir-rigward tal-istorbju u l-emissjonijiet, u b’hekk tinħoloq kompetizzjoni mhux ġusta. |
| --- | --- |

—

Tiżdied is-sorveljanza tas-suq sabiex jiġu evitati importazzjonijiet minn pajjiżi terzi ta’ inġenji ta’ rikreazzjoni mhux konformi mal-parametri Ewropej fir-rigward tal-istorbju u l-emissjonijiet, u b’hekk tinħoloq kompetizzjoni mhux ġusta.

| — | Jiġi promoss taħriġ omoġenju u kontinwu li jippermetti li jiġu rikonoxxuti l-kwalifiki professjonali miksuba, li tiffavorixxi l-mobilità tax-xogħol. Passaport Ewropew tat-taħriġ fil-qasam huwa mixtieq mill-forzi soċjali. |
| --- | --- |

—

Jiġi promoss taħriġ omoġenju u kontinwu li jippermetti li jiġu rikonoxxuti l-kwalifiki professjonali miksuba, li tiffavorixxi l-mobilità tax-xogħol. Passaport Ewropew tat-taħriġ fil-qasam huwa mixtieq mill-forzi soċjali.

| — | Jitwaqqaf bank tad-data Ewropew dwar l-inċidenti fil-qasam nawtiku, b’mod li wieħed ikun jista’ jifhem liema huma r-riskji marbuta ma’ dawn l-attivitajiet u biex jiġu adottati regoli u standards ta’ sikurezza adatti. |
| --- | --- |

—

Jitwaqqaf bank tad-data Ewropew dwar l-inċidenti fil-qasam nawtiku, b’mod li wieħed ikun jista’ jifhem liema huma r-riskji marbuta ma’ dawn l-attivitajiet u biex jiġu adottati regoli u standards ta’ sikurezza adatti.

| — | Jiġu adottati regolamenti ta’ sigurtà uniformi fit-territorju tal-Unjoni, b’mod speċjali għal baċiri marittimi bħall-Baħar tal-Mediterran, il-Baħar Baltiku u ibħra Ewropej oħrajn. |
| --- | --- |

—

Jiġu adottati regolamenti ta’ sigurtà uniformi fit-territorju tal-Unjoni, b’mod speċjali għal baċiri marittimi bħall-Baħar tal-Mediterran, il-Baħar Baltiku u ibħra Ewropej oħrajn.

| — | Jiġi kkummissjonat studju tekniku biex tiġi riveduta s-sistema attwali tal-kategoriji ta’ disinn tal-inġenji tal-baħar, kif diġà ġie mitlub anke mill-Parlament Ewropew b’rabta mar-reviżjoni tad-Direttiva 94/25/KE. |
| --- | --- |

—

Jiġi kkummissjonat studju tekniku biex tiġi riveduta s-sistema attwali tal-kategoriji ta’ disinn tal-inġenji tal-baħar, kif diġà ġie mitlub anke mill-Parlament Ewropew b’rabta mar-reviżjoni tad-Direttiva 94/25/KE.

| — | Jiġi faċilitat l-aċċess tal-industriji nawtiċi għall-fondi Ewropej tar-riċerka, l-iżvilupp u l-innovazzjoni, kif isir għall-industriji ta’ mezzi oħra tat-trasport. |
| --- | --- |

—

Jiġi faċilitat l-aċċess tal-industriji nawtiċi għall-fondi Ewropej tar-riċerka, l-iżvilupp u l-innovazzjoni, kif isir għall-industriji ta’ mezzi oħra tat-trasport.

| — | Jiġu promossi l-adozzjoni u l-użu ta’ standards internazzjonali, li jiġu rrispettati fil-prattika. L-Istati Uniti, pereżempju, tipparteċipa fl-iżvilupp ta’ standards tal-ISO, iżda ma tirrikonoxxihomx jew tużahom fil-livell nazzjonali, u tippreferi l-istandards Amerikani. |
| --- | --- |

—

Jiġu promossi l-adozzjoni u l-użu ta’ standards internazzjonali, li jiġu rrispettati fil-prattika. L-Istati Uniti, pereżempju, tipparteċipa fl-iżvilupp ta’ standards tal-ISO, iżda ma tirrikonoxxihomx jew tużahom fil-livell nazzjonali, u tippreferi l-istandards Amerikani.

| — | Jiġu armonizzati fi ħdan is-suq intern it-trattamenti fiskali fil-qasam tat-turiżmu nawtiku. Xi Stati Membri japplikaw ir-rata tal-VAT imnaqqsa għall-industrija tal-lukandi ukoll fil-każ tat-tariffi fil-portijiet u fin-nollijiet taċ-charters, filwaqt li oħrajn japplikaw ir-rati normali tal-VAT, bi żvantaġġi ċari u mhux ġustifikati għall-operaturi nazzjonali. |
| --- | --- |

—

Jiġu armonizzati fi ħdan is-suq intern it-trattamenti fiskali fil-qasam tat-turiżmu nawtiku. Xi Stati Membri japplikaw ir-rata tal-VAT imnaqqsa għall-industrija tal-lukandi ukoll fil-każ tat-tariffi fil-portijiet u fin-nollijiet taċ-charters, filwaqt li oħrajn japplikaw ir-rati normali tal-VAT, bi żvantaġġi ċari u mhux ġustifikati għall-operaturi nazzjonali.

| — | Tissaħħaħ l-attrazzjoni tas-settur għall-ġenerazzjonijiet żgħażagħ bħala prospett ta’ impjieg, kif ukoll għar-rikreazzjoni u l-isport. |
| --- | --- |

—

Tissaħħaħ l-attrazzjoni tas-settur għall-ġenerazzjonijiet żgħażagħ bħala prospett ta’ impjieg, kif ukoll għar-rikreazzjoni u l-isport.

2.   L-industrija nawtika Ewropea

| 2.1 | L-industrija nawtika fl-Ewropa llum hija magħmula minn aktar minn 37 000 intrapriża, li jħaddmu direttament 234 000 persuna, li ġġeneraw dħul ta’ EUR 20 biljun fl-2011. 97 % tal-kumpaniji huma intrapriżi żgħar u medji; il-kumpaniji l-kbar, u strutturati aktar, huma madwar għaxra. Il-kriżi ekonomika u finanzjarja tal-2008/2009 ikkawżat tnaqqis kbir fil-bejgħ u fil-produzzjoni internazzjonali, b’medja ta’ 40-60 %, u kull qasam ta’ prodott intlaqat. Mill-2009 ’il quddiem il-kriżi ekonomika kkawżat it-telf ta’ madwar 46 000 post tax-xogħol u tnaqqis fid-dħul totali mill-manifattura fil-qasam ta’ EUR 3 sa 4,5 biljun. Bħala perċentwali, it-tnaqqis fil-ammont ta’ impjiegi fil-kumpaniji l-kbar u fl-SMEs kien fuq l-istess livell. Kemm it-telf tal-postijiet tax-xogħol, kif ukoll it-tnaqqis fid-dħul, saru bażikament fit-taqsima industrijali tas-settur (jiġifieri l-bini tal-bastimenti u l-bini ta’ aċċessorji u komponenti). Is-servizzi (post/kiri ta’ inġenji għar-rikreazzjoni, tiswija u manutenzjoni, marini u portijiet turistiċi), li sa issa kienu sostanzjalment żammew, bdew iħossu l-kriżi minn din is-sena. Għalkemm il-kriżi biddlet b’mod profond ix-xenarju internazzjonali, l-Ewropa tibqa’ fuq quddiem fis-suq dinji, filwaqt li ddgħajfet il-kompetizzjoni mill-Istati Uniti u qed inaqqsu d-distakk pajjiżi emerġenti bħall-Brażil, iċ-Ċina u t-Turkija (3). |
| --- | --- |

2.1

L-industrija nawtika fl-Ewropa llum hija magħmula minn aktar minn 37 000 intrapriża, li jħaddmu direttament 234 000 persuna, li ġġeneraw dħul ta’ EUR 20 biljun fl-2011. 97 % tal-kumpaniji huma intrapriżi żgħar u medji; il-kumpaniji l-kbar, u strutturati aktar, huma madwar għaxra. Il-kriżi ekonomika u finanzjarja tal-2008/2009 ikkawżat tnaqqis kbir fil-bejgħ u fil-produzzjoni internazzjonali, b’medja ta’ 40-60 %, u kull qasam ta’ prodott intlaqat. Mill-2009 ’il quddiem il-kriżi ekonomika kkawżat it-telf ta’ madwar 46 000 post tax-xogħol u tnaqqis fid-dħul totali mill-manifattura fil-qasam ta’ EUR 3 sa 4,5 biljun. Bħala perċentwali, it-tnaqqis fil-ammont ta’ impjiegi fil-kumpaniji l-kbar u fl-SMEs kien fuq l-istess livell. Kemm it-telf tal-postijiet tax-xogħol, kif ukoll it-tnaqqis fid-dħul, saru bażikament fit-taqsima industrijali tas-settur (jiġifieri l-bini tal-bastimenti u l-bini ta’ aċċessorji u komponenti). Is-servizzi (post/kiri ta’ inġenji għar-rikreazzjoni, tiswija u manutenzjoni, marini u portijiet turistiċi), li sa issa kienu sostanzjalment żammew, bdew iħossu l-kriżi minn din is-sena. Għalkemm il-kriżi biddlet b’mod profond ix-xenarju internazzjonali, l-Ewropa tibqa’ fuq quddiem fis-suq dinji, filwaqt li ddgħajfet il-kompetizzjoni mill-Istati Uniti u qed inaqqsu d-distakk pajjiżi emerġenti bħall-Brażil, iċ-Ċina u t-Turkija (3).

| 2.2 | L-attività industrijali tas-settur tkopri l-ambitu sħiħ ta’ produzzjoni tal-bini tal-bastimenti, li tmur minn inġenji żgħar sa superjottijiet ta’ aktar minn 100 metru; l-industrija nawtika hija dedikata però, normalment, għall-produzzjoni ta’ bastimenti sa tul ta’ 24 metru (li l-bini tagħhom huwa rregolat mid-Direttiva 94/25/KE). L-użu ta’ inġenji bħal dawn huwa varjat: inġenji għar-rikreazzjoni; bastimenti professjonali żgħar għall-gwardji tal-kosta, il-pulizija marittima u d-dwana; dgħajjes żgħar tal-passiġġieri użati f’żoni turistiċi u fil-gżejjer; dgħajjes speċjalizzati. L-industrija tipproduċi l-apparat u l-komponenti (muturi u sistemi ta’ propulsjoni, apparat ta’ kopertura, elettronika u sistemi ta’ navigazzjoni, qlugħ, żebgħa, għamara u interjuri), l-aċċessorji nawtiċi (apparat ta’ sigurtà, tessuti, eċċ.) u l-apparat għall-attivitajiet nawtiċi sportivi (għadis, windsurfing, kitesurfing, canoeing/kayaing, eċċ.). |
| --- | --- |

2.2

L-attività industrijali tas-settur tkopri l-ambitu sħiħ ta’ produzzjoni tal-bini tal-bastimenti, li tmur minn inġenji żgħar sa superjottijiet ta’ aktar minn 100 metru; l-industrija nawtika hija dedikata però, normalment, għall-produzzjoni ta’ bastimenti sa tul ta’ 24 metru (li l-bini tagħhom huwa rregolat mid-Direttiva 94/25/KE). L-użu ta’ inġenji bħal dawn huwa varjat: inġenji għar-rikreazzjoni; bastimenti professjonali żgħar għall-gwardji tal-kosta, il-pulizija marittima u d-dwana; dgħajjes żgħar tal-passiġġieri użati f’żoni turistiċi u fil-gżejjer; dgħajjes speċjalizzati. L-industrija tipproduċi l-apparat u l-komponenti (muturi u sistemi ta’ propulsjoni, apparat ta’ kopertura, elettronika u sistemi ta’ navigazzjoni, qlugħ, żebgħa, għamara u interjuri), l-aċċessorji nawtiċi (apparat ta’ sigurtà, tessuti, eċċ.) u l-apparat għall-attivitajiet nawtiċi sportivi (għadis, windsurfing, kitesurfing, canoeing/kayaing, eċċ.).

| 2.3 | Is-settur tas-servizzi huwa diversifikat ħafna billi jkopri l-ġestjoni u l-iżvilupp tal-4 500 port turistiku u marini Ewropej (li joffru 1,75 miljun post għad-dgħajjes, f’relazzjoni mal-flotta Ewropea ta’ 6,3 miljun inġenju), iżda anke l-kummerċ u l-manutenzjoni tal-bastimenti, il-kiri marittimu u ta’ dgħajjes tax-xmajjar (bl-ekwipaġġ jew mingħajru), l-iskejjel nawtiċi, l-esperti marittimi, is-servizzi finanzjarji u assigurattivi speċjalizzati fin-nawtika, eċċ. |
| --- | --- |

2.3

Is-settur tas-servizzi huwa diversifikat ħafna billi jkopri l-ġestjoni u l-iżvilupp tal-4 500 port turistiku u marini Ewropej (li joffru 1,75 miljun post għad-dgħajjes, f’relazzjoni mal-flotta Ewropea ta’ 6,3 miljun inġenju), iżda anke l-kummerċ u l-manutenzjoni tal-bastimenti, il-kiri marittimu u ta’ dgħajjes tax-xmajjar (bl-ekwipaġġ jew mingħajru), l-iskejjel nawtiċi, l-esperti marittimi, is-servizzi finanzjarji u assigurattivi speċjalizzati fin-nawtika, eċċ.

| 2.4 | Illum fl-Ewropa 48 miljun persuna jipprattikaw attività nawtika waħda jew aktar, 36 miljun minnhom joħorġu bid-dgħajsa (mutur jew qlugħ) (4). Il-profil tal-baħħar jirrifletti effettivament il-kategoriji soċjali differenti ta’ kull nazzjon: l-attivitajiet nawtiċi, minkejja li ta’ spiss isofru b’mod inġust minn immaġni li toħloq il-midja marbuta esklussivament mal-lussu, mhumiex riservati għal elit soċjali. Wieħed jista’ jitkellem hawnhekk l-aktar dwar “in-nawtika rikreazzjonali tal-massa”. |
| --- | --- |

2.4

Illum fl-Ewropa 48 miljun persuna jipprattikaw attività nawtika waħda jew aktar, 36 miljun minnhom joħorġu bid-dgħajsa (mutur jew qlugħ) (4). Il-profil tal-baħħar jirrifletti effettivament il-kategoriji soċjali differenti ta’ kull nazzjon: l-attivitajiet nawtiċi, minkejja li ta’ spiss isofru b’mod inġust minn immaġni li toħloq il-midja marbuta esklussivament mal-lussu, mhumiex riservati għal elit soċjali. Wieħed jista’ jitkellem hawnhekk l-aktar dwar “in-nawtika rikreazzjonali tal-massa”.

| 2.5 | Barra minn hekk, minn xi għaxar snin ilu lil hawn qed jiġi osservat li l-età medja tal-baħħara qed tiżdied, f’konformità max-xejriet demografiċi Ewropej, li hu inkwetanti għall-futur tan-nawtika. |
| --- | --- |

2.5

Barra minn hekk, minn xi għaxar snin ilu lil hawn qed jiġi osservat li l-età medja tal-baħħara qed tiżdied, f’konformità max-xejriet demografiċi Ewropej, li hu inkwetanti għall-futur tan-nawtika.

| 2.6 | Tul is-snin f’diversi pajjiżi Ewropej, l-intrapriżi nawtiċi u l-federazzjonijiet tal-isport organizzaw avvenimenti permezz tal-assoċjazzjonijiet tagħhom biex joffru liż-żgħażagħ l-esperjenza tan-nawtika. Dawn l-inizjattivi għandhom l-għan li joffru tagħrif dwar in-nawtika bħala attività sportiva u turistika, bħala settur professjonali li joffri lill-apprendisti u lill-istudenti esperjenza professjonali u apprendistati fil-kumpaniji. Dawn l-inizjattivi nazzjonali jistgħu jiġu adottati wkoll fil-livell Ewropew billi jiġu stabbiliti inizjattivi konġunti għall-promozzjoni tas-settur nawtiku waqt avvenimenti bħall-Jum Marittimu Ewropew li huwa fl-20 ta’ Mejju (5). |
| --- | --- |

2.6

Tul is-snin f’diversi pajjiżi Ewropej, l-intrapriżi nawtiċi u l-federazzjonijiet tal-isport organizzaw avvenimenti permezz tal-assoċjazzjonijiet tagħhom biex joffru liż-żgħażagħ l-esperjenza tan-nawtika. Dawn l-inizjattivi għandhom l-għan li joffru tagħrif dwar in-nawtika bħala attività sportiva u turistika, bħala settur professjonali li joffri lill-apprendisti u lill-istudenti esperjenza professjonali u apprendistati fil-kumpaniji. Dawn l-inizjattivi nazzjonali jistgħu jiġu adottati wkoll fil-livell Ewropew billi jiġu stabbiliti inizjattivi konġunti għall-promozzjoni tas-settur nawtiku waqt avvenimenti bħall-Jum Marittimu Ewropew li huwa fl-20 ta’ Mejju (5).

| 2.7 | B’kosta ta’ 66 000 kilometru, l-Ewropa hija l-ewwel destinazzjoni internazzjonali għan-navigazzjoni rikreattiva. L-attivitajiet nawtiċi, ta’ sikwit marittimi, jiġu pprattikati wkoll madwar il-kontinent, bi preżenza qawwija ħafna f’xi pajjiżi partikolari, kemm tul is-27 000 kilometru ta’ passaġġi interni, kif ukoll fl-għadajjar (fl-Ewropa hemm ’il fuq minn 128 għadira ta’ daqs iktar minn 100 km2). B’mod partikolari, il-Baħar Mediterran jirrappreżenta iktar minn 70 % tal-attivitajiet nawtiċi “charter” għal kwalunkwe tul ta’ inġenju tal-baħar. |
| --- | --- |

2.7

B’kosta ta’ 66 000 kilometru, l-Ewropa hija l-ewwel destinazzjoni internazzjonali għan-navigazzjoni rikreattiva. L-attivitajiet nawtiċi, ta’ sikwit marittimi, jiġu pprattikati wkoll madwar il-kontinent, bi preżenza qawwija ħafna f’xi pajjiżi partikolari, kemm tul is-27 000 kilometru ta’ passaġġi interni, kif ukoll fl-għadajjar (fl-Ewropa hemm ’il fuq minn 128 għadira ta’ daqs iktar minn 100 km2). B’mod partikolari, il-Baħar Mediterran jirrappreżenta iktar minn 70 % tal-attivitajiet nawtiċi “charter” għal kwalunkwe tul ta’ inġenju tal-baħar.

| 2.8 | L-industrija Ewropea hija industrija miftuħa u kompetittiva li tagħmel kummerċ minn madwar żewġ terzi tal-produzzjoni fis-suq intern u li tiġi esportata lejn swieq tradizzjonali bħall-Istati Uniti, il-Kanada u l-Awstralja/New Zealand. Wara li naqset id-domanda f’dawn il-pajjiżi, l-industrija Ewropea esperjenzat tkabbir dejjem jiżdied fl-esportazzjoni lejn is-swieq emerġenti tal-Asja (primarjament fiċ-Ċina) u tal-Amerka Latina (primarjament fil-Brażil), fejn id-domanda hija b’saħħitha iżda l-awtoritajiet lokali jridu jipproteġu u jiżviluppaw l-industrija nazzjonali tagħhom. Fl-Asja d-diffikultajiet amministrattivi u l-formalitajiet tal-importazzjoni jiskoraġixxu b’mod partikolari lill-SMEs Ewropej. Il-marka CE tal-prodotti Ewropej mhix rikonoxxuta b’mod ġenerali u t-tarzni għandhom jippreżentaw id-dokumentazzjoni teknika tagħhom biex jiksbu approvazzjoni lokali, li tikkawża problemi serji lill-industrija nawtika Ewropea, f’termini ta’ ħarsien tal-proprjetà intellettwali, iġġib magħha spejjeż eċċessivi għall-SMEs, u ġġiegħel lill-impriżi l-kbar jirrilokaw. |
| --- | --- |

2.8

L-industrija Ewropea hija industrija miftuħa u kompetittiva li tagħmel kummerċ minn madwar żewġ terzi tal-produzzjoni fis-suq intern u li tiġi esportata lejn swieq tradizzjonali bħall-Istati Uniti, il-Kanada u l-Awstralja/New Zealand. Wara li naqset id-domanda f’dawn il-pajjiżi, l-industrija Ewropea esperjenzat tkabbir dejjem jiżdied fl-esportazzjoni lejn is-swieq emerġenti tal-Asja (primarjament fiċ-Ċina) u tal-Amerka Latina (primarjament fil-Brażil), fejn id-domanda hija b’saħħitha iżda l-awtoritajiet lokali jridu jipproteġu u jiżviluppaw l-industrija nazzjonali tagħhom. Fl-Asja d-diffikultajiet amministrattivi u l-formalitajiet tal-importazzjoni jiskoraġixxu b’mod partikolari lill-SMEs Ewropej. Il-marka CE tal-prodotti Ewropej mhix rikonoxxuta b’mod ġenerali u t-tarzni għandhom jippreżentaw id-dokumentazzjoni teknika tagħhom biex jiksbu approvazzjoni lokali, li tikkawża problemi serji lill-industrija nawtika Ewropea, f’termini ta’ ħarsien tal-proprjetà intellettwali, iġġib magħha spejjeż eċċessivi għall-SMEs, u ġġiegħel lill-impriżi l-kbar jirrilokaw.

3.   Effetti tal-leġislazzjoni Ewropea fuq l-industrija nawtika

| 3.1 | Fl-1994 ġiet adottata d-Direttiva Ewropea dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet, regolamenti u dispożizzjonijiet amministrattivi tal-Istati Membri dwar id-dgħajjes illi jintużaw għar-rikreazzjoni (Direttiva 94/25/KE). Din id-Direttiva ppermettiet li ssir l-armonizzazzjoni fuq livell Ewropew tar-rekwiżiti ta’ sigurtà għad-dgħajjes illi jintużaw għar-rikreazzjoni ta’ qies bejn 2,5 u 24 metru, u ġiet emendata fl-2003 (Direttiva 2003/44/KE) biż-żieda ta’ rekwiżiti ġodda ta’ natura ambjentali (eż. tnaqqis tal-livelli ta’ emissjoni tal-gass u tal-ħoss tal-muturi tal-baħar) u l-inklużjoni tal-inġenji personali tal-ilma (jet skis) fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva. |
| --- | --- |

3.1

Fl-1994 ġiet adottata d-Direttiva Ewropea dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet, regolamenti u dispożizzjonijiet amministrattivi tal-Istati Membri dwar id-dgħajjes illi jintużaw għar-rikreazzjoni (Direttiva 94/25/KE). Din id-Direttiva ppermettiet li ssir l-armonizzazzjoni fuq livell Ewropew tar-rekwiżiti ta’ sigurtà għad-dgħajjes illi jintużaw għar-rikreazzjoni ta’ qies bejn 2,5 u 24 metru, u ġiet emendata fl-2003 (Direttiva 2003/44/KE) biż-żieda ta’ rekwiżiti ġodda ta’ natura ambjentali (eż. tnaqqis tal-livelli ta’ emissjoni tal-gass u tal-ħoss tal-muturi tal-baħar) u l-inklużjoni tal-inġenji personali tal-ilma (jet skis) fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva.

| 3.2 | Fi żmien 15-il sena l-applikazzjoni ta’ din id-Direttiva dwar dgħajjes illi jintużaw għar-rikreazzjoni ddeterminat l-iżvilupp, fuq livell internazzjonali, ta’ aktar minn 60 standard armonizzat EN-ISO, li jiġu applikati fuq dgħajjes u inġenji personali tal-baħar. Dawn l-istandards, ta’ oriġini Ewropea, illum huma użati bħala punt ta’ referenza teknika fuq livell internazzjonali. Id-Direttiva 94/25/KE ppermettiet ukoll il-ħolqien ta’ suq uniku Ewropew għad-dgħajjes illi jintużaw għar-rikreazzjoni, u tiffaċilita l-kundizzjonijiet għall-kummerċ, il-konkorrenza u l-iskambju intra-Ewropew. Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni biex tressaq proposti koerenti sabiex ikun jista’ jinħoloq suq uniku Ewropew u biex b’hekk jiġu stabbiliti kondizzjonijiet uniformi għall-użu u n-navigazzjoni fl-Ewropa. |
| --- | --- |

3.2

Fi żmien 15-il sena l-applikazzjoni ta’ din id-Direttiva dwar dgħajjes illi jintużaw għar-rikreazzjoni ddeterminat l-iżvilupp, fuq livell internazzjonali, ta’ aktar minn 60 standard armonizzat EN-ISO, li jiġu applikati fuq dgħajjes u inġenji personali tal-baħar. Dawn l-istandards, ta’ oriġini Ewropea, illum huma użati bħala punt ta’ referenza teknika fuq livell internazzjonali. Id-Direttiva 94/25/KE ppermettiet ukoll il-ħolqien ta’ suq uniku Ewropew għad-dgħajjes illi jintużaw għar-rikreazzjoni, u tiffaċilita l-kundizzjonijiet għall-kummerċ, il-konkorrenza u l-iskambju intra-Ewropew. Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni biex tressaq proposti koerenti sabiex ikun jista’ jinħoloq suq uniku Ewropew u biex b’hekk jiġu stabbiliti kondizzjonijiet uniformi għall-użu u n-navigazzjoni fl-Ewropa.

| 3.3 | Id-Direttiva 94/25/KE attwalment qed tiġi riveduta u diskussa bejn il-Parlament Ewropew u l-Kunsill (Proposta għal Direttiva COM(2011) 456 final). L-aktar tibdil sinifikanti għandu x’jaqsam ma’ aktar tnaqqis tal-livelli ta’ emissjonijiet tal-gass għall-muturi tal-baħar, l-obbligu li jiġu stallati tankijiet jew sistemi ta’ trattament abbord għall-ilma fejn jintrema l-iskart u l-konformità mar-rekwiżiti tal-qafas legali Ewropew ġdid għall-kummerċjalizzazzjoni tal-prodotti armonizzati (Deċiżjoni Nru 768/2008/KE u Regolament (KE) Nru 765/2008). Il-KESE huwa favur il-proposta għal reviżjoni (6). |
| --- | --- |

3.3

Id-Direttiva 94/25/KE attwalment qed tiġi riveduta u diskussa bejn il-Parlament Ewropew u l-Kunsill (Proposta għal Direttiva COM(2011) 456 final). L-aktar tibdil sinifikanti għandu x’jaqsam ma’ aktar tnaqqis tal-livelli ta’ emissjonijiet tal-gass għall-muturi tal-baħar, l-obbligu li jiġu stallati tankijiet jew sistemi ta’ trattament abbord għall-ilma fejn jintrema l-iskart u l-konformità mar-rekwiżiti tal-qafas legali Ewropew ġdid għall-kummerċjalizzazzjoni tal-prodotti armonizzati (Deċiżjoni Nru 768/2008/KE u Regolament (KE) Nru 765/2008). Il-KESE huwa favur il-proposta għal reviżjoni (6).

| 3.4 | Id-Direttiva l-ġdida hija, skont il-KESE, opportunità biex tiġi kkunsidrata mill-ġdid is-sistema attwali ta’ kategorizzazzjoni tad-dgħajjes illi jintużaw għar-rikreazzjoni. Fil-fatt, id-Direttiva tipprevedi li d-dgħajjes jinqasmu f’4 kategoriji ta’ disinn, skont il-kapaċità tagħhom li jaffrontaw kundizzjonijiet speċifiċi tat-temp u l-baħar (forza tar-riħ u għoli tal-mewġ). Il-Parlament Ewropew stieden lill-Kummissjoni Ewropea tmexxi studju ta’ natura teknika dwar l-opportunità u l-possibilità li tiġi riveduta s-sistema attwali tal-kategoriji ta’ disinn, b’mod li dan jirrifletti l-varjetà kbira ta’ inġenji ta’ rikreazzjoni preżenti fis-suq illum, u wkoll jagħtu indikazzjonijiet preċiżi lill-utent dwar il-karatteristiċi tad-dgħajsa. Kemm l-industrija nawtika Ewropea kif ukoll il-Federazzjoni Ewropea tal-utenti huma favur l-inizjattiva tal-Parlament Ewropew (7). Il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni biex tieħu passi sabiex jitwettaq dan l-istudju. |
| --- | --- |

3.4

Id-Direttiva l-ġdida hija, skont il-KESE, opportunità biex tiġi kkunsidrata mill-ġdid is-sistema attwali ta’ kategorizzazzjoni tad-dgħajjes illi jintużaw għar-rikreazzjoni. Fil-fatt, id-Direttiva tipprevedi li d-dgħajjes jinqasmu f’4 kategoriji ta’ disinn, skont il-kapaċità tagħhom li jaffrontaw kundizzjonijiet speċifiċi tat-temp u l-baħar (forza tar-riħ u għoli tal-mewġ). Il-Parlament Ewropew stieden lill-Kummissjoni Ewropea tmexxi studju ta’ natura teknika dwar l-opportunità u l-possibilità li tiġi riveduta s-sistema attwali tal-kategoriji ta’ disinn, b’mod li dan jirrifletti l-varjetà kbira ta’ inġenji ta’ rikreazzjoni preżenti fis-suq illum, u wkoll jagħtu indikazzjonijiet preċiżi lill-utent dwar il-karatteristiċi tad-dgħajsa. Kemm l-industrija nawtika Ewropea kif ukoll il-Federazzjoni Ewropea tal-utenti huma favur l-inizjattiva tal-Parlament Ewropew (7). Il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni biex tieħu passi sabiex jitwettaq dan l-istudju.

| 3.5 | Fil-kuntest tat-trasport marittimu, il-Kummissjoni Ewropea impenjat ruħha bir-reviżjoni tad-Direttiva 2009/45/KE, dwar id-dispożizzjonijiet u standards ta’ sigurtà għall-bastimenti tal-passiġġieri akbar minn 24 metru, mibnija b’materjal metalliku u użati għal vjaġġi domestiċi. Madankollu, illum il-parti l-kbira ta’ dawn id-dgħajjes huma mibnija b’materjali differenti mill-ħadid (b’mod partikolari bil-fibra tal-ħġieġ u materjali komposti) u minħabba f’hekk huma soġġetti għal-leġislazzjoni nazzjonali. Il-proposta għal semplifikazzjoni ta’ din id-Direttiva, bi preparazzjoni min-naħa tal-Kummissjoni Ewropea, tista’ twassal għall-estensjoni tal-kamp ta’ applikazzjoni skont il-KESE, inklużi wkoll il-bastimenti tal-passiġġieri ta’ anqas minn 24 metru u/jew mibnija b’materjali mhux metalliċi. Huwa importanti li jkun żgurat li l-estensjoni tal-kamp ta’ applikazzjoni ma tkunx ta’ ħsara għat-tarzni Ewropej li jibnu d-dgħajjes tal-passiġġieri żgħar. |
| --- | --- |

3.5

Fil-kuntest tat-trasport marittimu, il-Kummissjoni Ewropea impenjat ruħha bir-reviżjoni tad-Direttiva 2009/45/KE, dwar id-dispożizzjonijiet u standards ta’ sigurtà għall-bastimenti tal-passiġġieri akbar minn 24 metru, mibnija b’materjal metalliku u użati għal vjaġġi domestiċi. Madankollu, illum il-parti l-kbira ta’ dawn id-dgħajjes huma mibnija b’materjali differenti mill-ħadid (b’mod partikolari bil-fibra tal-ħġieġ u materjali komposti) u minħabba f’hekk huma soġġetti għal-leġislazzjoni nazzjonali. Il-proposta għal semplifikazzjoni ta’ din id-Direttiva, bi preparazzjoni min-naħa tal-Kummissjoni Ewropea, tista’ twassal għall-estensjoni tal-kamp ta’ applikazzjoni skont il-KESE, inklużi wkoll il-bastimenti tal-passiġġieri ta’ anqas minn 24 metru u/jew mibnija b’materjali mhux metalliċi. Huwa importanti li jkun żgurat li l-estensjoni tal-kamp ta’ applikazzjoni ma tkunx ta’ ħsara għat-tarzni Ewropej li jibnu d-dgħajjes tal-passiġġieri żgħar.

4.   L-industrija nawtika Ewropea tiffaċċja l-problema tad-domanda

| 4.1 | Quddiem kriżi finanzjarja profonda b’konsegwenzi ekonomiċi drammatiċi, l-industrija nawtika Ewropea rreaġixxiet mal-ewwel, billi ħadet il-miżuri meħtieġa biex issib swieq ġodda lil hinn minn dawk tradizzjonali (Ewropa, Amerika tat-Tramuntana, Awstralja/New Zealand), tinvesti f’mudelli ġodda u teknoloġiji ġodda sabiex tipproponi prodotti innovattivi, tnaqqas l-ispejjeż tal-produzzjoni u b’hekk tiddefendi l-pożizzjoni tagħha bħala mexxej dinji. Barra minn hekk il-prezzijiet attwali tad-dgħajjes ġodda huma iktar kompetittivi milli fil-passat għall-konsumaturi. |
| --- | --- |

4.1

Quddiem kriżi finanzjarja profonda b’konsegwenzi ekonomiċi drammatiċi, l-industrija nawtika Ewropea rreaġixxiet mal-ewwel, billi ħadet il-miżuri meħtieġa biex issib swieq ġodda lil hinn minn dawk tradizzjonali (Ewropa, Amerika tat-Tramuntana, Awstralja/New Zealand), tinvesti f’mudelli ġodda u teknoloġiji ġodda sabiex tipproponi prodotti innovattivi, tnaqqas l-ispejjeż tal-produzzjoni u b’hekk tiddefendi l-pożizzjoni tagħha bħala mexxej dinji. Barra minn hekk il-prezzijiet attwali tad-dgħajjes ġodda huma iktar kompetittivi milli fil-passat għall-konsumaturi.

| 4.2 | Jeħtieġ li tiġi kkonfrontata l-problema tal-finanzjament kemm tal-produzzjoni industrijali, kif ukoll tax-xiri tal-bastimenti, filwaqt li jkunu kkunsidrati d-diffikultajiet li tippreżenta s-sistema bankarja Ewropea. Wieħed mill-effetti tal-kriżi finanzjarja fis-settur nawtiku kien it-tibdil fid-domanda, li huwa mistenni għal prodotti li mhumiex neċessarji. Barra minn hekk, is-sistema bankarja m’għadhiex taċċetta l-valur ta’ inġenji għar-rikreazzjoni bħala sigurtà għall-finanzjament, minħabba l-possibilità li l-valur tagħhom jonqos sew. Konsegwenza oħra tal-kriżi finanzjarja kienet li s-suq tal-inġenji użati staġna, bil-bejgħ bi prezzijiet baxxi ħafna ta’ inġenji tal-baħar għar-rikreazzjoni miżmuma mill-banek. Anke l-kiri, popolari ħafna fis-settur nawtiku, daħal fi kriżi. Is-settur nawtiku qed jiffaċċja sitwazzjoni simili għal dik f’setturi oħrajn, bħal pereżempju tal-proprjetà fi Spanja. |
| --- | --- |

4.2

Jeħtieġ li tiġi kkonfrontata l-problema tal-finanzjament kemm tal-produzzjoni industrijali, kif ukoll tax-xiri tal-bastimenti, filwaqt li jkunu kkunsidrati d-diffikultajiet li tippreżenta s-sistema bankarja Ewropea. Wieħed mill-effetti tal-kriżi finanzjarja fis-settur nawtiku kien it-tibdil fid-domanda, li huwa mistenni għal prodotti li mhumiex neċessarji. Barra minn hekk, is-sistema bankarja m’għadhiex taċċetta l-valur ta’ inġenji għar-rikreazzjoni bħala sigurtà għall-finanzjament, minħabba l-possibilità li l-valur tagħhom jonqos sew. Konsegwenza oħra tal-kriżi finanzjarja kienet li s-suq tal-inġenji użati staġna, bil-bejgħ bi prezzijiet baxxi ħafna ta’ inġenji tal-baħar għar-rikreazzjoni miżmuma mill-banek. Anke l-kiri, popolari ħafna fis-settur nawtiku, daħal fi kriżi. Is-settur nawtiku qed jiffaċċja sitwazzjoni simili għal dik f’setturi oħrajn, bħal pereżempju tal-proprjetà fi Spanja.

| 4.3 | Qabel il-kriżi s-swieq tradizzjonali kienu jirrappreżentaw madwar 80 % tal-bejgħ tal-industrija nawtika Ewropea, bl-20 % li jifdal destinat għas-swieq emerġenti. It-tnaqqis tal-bejgħ b’40-60 % fis-swieq tradizzjonali, aggravat mill-istaġnar attwali tagħhom, ġie kkumpensat biss bi ftit mit-tkabbir tal-kwota marbuta mas-swieq emerġenti. Barra minn hekk numru kbir ta’ tarzni li jipproponu bċejjeċ ta’ rikreazzjoni hekk imsejħa “entry level” (pereżempju dgħajjes żgħar u inġenji pnewmatiċi) ma jistgħux isibu ftuħ ġdid fuq is-swieq emerġenti, fejn dawn it-tip ta’ prodotti mhumiex imfittxija (kemm minħabba l-prezz kif ukoll minħabba kultura nawtika li għadha għalkollox nieqsa fost il-klassijiet soċjali baxxi u medji ta’ dawn il-pajjiżi). F’dawn is-swieq l-industrija nawtika Ewropea għandha għalhekk tlaħħaq mal-problema tad-domanda aktar milli mal-problema tal-kompetittività. |
| --- | --- |

4.3

Qabel il-kriżi s-swieq tradizzjonali kienu jirrappreżentaw madwar 80 % tal-bejgħ tal-industrija nawtika Ewropea, bl-20 % li jifdal destinat għas-swieq emerġenti. It-tnaqqis tal-bejgħ b’40-60 % fis-swieq tradizzjonali, aggravat mill-istaġnar attwali tagħhom, ġie kkumpensat biss bi ftit mit-tkabbir tal-kwota marbuta mas-swieq emerġenti. Barra minn hekk numru kbir ta’ tarzni li jipproponu bċejjeċ ta’ rikreazzjoni hekk imsejħa “entry level” (pereżempju dgħajjes żgħar u inġenji pnewmatiċi) ma jistgħux isibu ftuħ ġdid fuq is-swieq emerġenti, fejn dawn it-tip ta’ prodotti mhumiex imfittxija (kemm minħabba l-prezz kif ukoll minħabba kultura nawtika li għadha għalkollox nieqsa fost il-klassijiet soċjali baxxi u medji ta’ dawn il-pajjiżi). F’dawn is-swieq l-industrija nawtika Ewropea għandha għalhekk tlaħħaq mal-problema tad-domanda aktar milli mal-problema tal-kompetittività.

| 4.4 | Fl-Ewropa l-qafas leġislattiv tad-dgħajjes ta’ rikreazzjoni jibqa’ fil-parti l-kbira regolamentat fuq livell nazzjonali. Jekk il-bini tal-inġenji ta’ rikreazzjoni jirriżulta armonizzat fuq livell Ewropew, il-kundizzjonijiet tal-użu (pereżempju liċenzja nawtika, tagħmir ta’ sigurtà, tassazzjoni tas-settur ...), xorta jvarjaw ħafna bejn pajjiż u ieħor. Il-KESE huwa tal-fehma li f’dan il-każ il-prinċipju tas-sussidjarjetà jtellef l-iżvilupp ta’ suq uniku Ewropew. |
| --- | --- |

4.4

Fl-Ewropa l-qafas leġislattiv tad-dgħajjes ta’ rikreazzjoni jibqa’ fil-parti l-kbira regolamentat fuq livell nazzjonali. Jekk il-bini tal-inġenji ta’ rikreazzjoni jirriżulta armonizzat fuq livell Ewropew, il-kundizzjonijiet tal-użu (pereżempju liċenzja nawtika, tagħmir ta’ sigurtà, tassazzjoni tas-settur ...), xorta jvarjaw ħafna bejn pajjiż u ieħor. Il-KESE huwa tal-fehma li f’dan il-każ il-prinċipju tas-sussidjarjetà jtellef l-iżvilupp ta’ suq uniku Ewropew.

| 4.5 | Is-sorveljanza tas-suq illum ma tidher sodisfaċenti xejn fuq livell Ewropew. Ħafna inġenji ta’ rikreazzjoni mhux konformi mal-parametri Ewropej dwar il-ħsejjes u l-emissjonijiet, huma importati u mibjugħa fl-Ewropa mingħajr ma l-importaturi jiġu kkontrollati mill-awtorità ta’ sorveljanza tas-suq, u b’hekk qed tinħoloq kompetizzjoni mhux ġusta. |
| --- | --- |

4.5

Is-sorveljanza tas-suq illum ma tidher sodisfaċenti xejn fuq livell Ewropew. Ħafna inġenji ta’ rikreazzjoni mhux konformi mal-parametri Ewropej dwar il-ħsejjes u l-emissjonijiet, huma importati u mibjugħa fl-Ewropa mingħajr ma l-importaturi jiġu kkontrollati mill-awtorità ta’ sorveljanza tas-suq, u b’hekk qed tinħoloq kompetizzjoni mhux ġusta.

| 4.6 | Fil-ħidma tagħha l-Kummissjoni għandha tagħti attenzjoni partikolari għall-iżvilupp tal-industrija u s-servizzi fis-settur tar-rikreazzjoni. Dan l-iżvilupp għandu jkun kompatibbli mal-prinċipji ambjentali u tal-konservazzjoni, b’mod partikolari b’rabta mal-preservazzjoni tar-riżorsi naturali u l-ekosistemi, il-ġlieda kontra t-tniġġis bl-istorbju fil-passaġġi tal-ilma interni, it-tniġġis tal-baċiri tal-ilma bl-iskart muniċipali u industrijali, is-sigurtà tal-persuni li jieħdu sehem fid-diversi tipi ta’ attivitajiet ibbażati fuq l-ilma jew relatati mal-ilma eċċ. |
| --- | --- |

4.6

Fil-ħidma tagħha l-Kummissjoni għandha tagħti attenzjoni partikolari għall-iżvilupp tal-industrija u s-servizzi fis-settur tar-rikreazzjoni. Dan l-iżvilupp għandu jkun kompatibbli mal-prinċipji ambjentali u tal-konservazzjoni, b’mod partikolari b’rabta mal-preservazzjoni tar-riżorsi naturali u l-ekosistemi, il-ġlieda kontra t-tniġġis bl-istorbju fil-passaġġi tal-ilma interni, it-tniġġis tal-baċiri tal-ilma bl-iskart muniċipali u industrijali, is-sigurtà tal-persuni li jieħdu sehem fid-diversi tipi ta’ attivitajiet ibbażati fuq l-ilma jew relatati mal-ilma eċċ.

5.   X’tista’ tagħmel l-Ewropa?

| 5.1 | Il-KESE organizza seduta pubblika fil-Wirja Internazzjonali tad-Dgħajjes ta’ Ġenova (Ottubru 2012) li matulha, bis-saħħa tal-parteċipazzjoni u l-għarfien espert ta’ livell għoli, setgħu jitwasslu diversi fehmiet, kif ukoll il-problemi u l-aspettativi tal-partijiet interessati diversi tal-industrija nawtika Ewropea. |
| --- | --- |

5.1

Il-KESE organizza seduta pubblika fil-Wirja Internazzjonali tad-Dgħajjes ta’ Ġenova (Ottubru 2012) li matulha, bis-saħħa tal-parteċipazzjoni u l-għarfien espert ta’ livell għoli, setgħu jitwasslu diversi fehmiet, kif ukoll il-problemi u l-aspettativi tal-partijiet interessati diversi tal-industrija nawtika Ewropea.

| 5.2 | L-industrija nawtika Ewropea llum hija mexxej dinji, minkejja l-kriżi ekonomika attwali, grazzi għall-innovazzjoni li l-kumpaniji dejjem wettqu. Id-diffikultajiet attwali ta’ aċċess għall-finanzjament permezz tas-sistema bankarja jqiegħdu fil-periklu l-kapaċità tal-kumpaniji Ewropej li jinvestu fir-riċerka, l-iżvilupp u l-innovazzjoni. L-innovazzjoni tibqa’ l-aktar element b’saħħtu biex in-nawtika Ewropea tibqa’ fuq quddiem. Huwa meħtieġ li jkun faċilitat l-aċċess tal-kumpaniji tas-settur nawtiku għall-fondi Ewropej tar-riċerka, l-iżvilupp u l-innovazzjoni, illum disponibbli għall-mezzi ta’ trasport oħra iżda b’aċċess limitat għan-nawtika. Fuq livell nazzjonali, il-ħelsien mit-taxxa tal-investiment fir-riċerka, l-iżvilupp u l-innovazzjoni huwa strument ieħor li għandu jiġi promoss. L-innovazzjoni fis-settur nawtiku mhijiex biss dwar l-innovazzjoni teknoloġika, iżda anke l-użu innovattiv, il-manutenzjoni, u servizzi bħal chartering u l-iffinanzjar tan-nawtika. |
| --- | --- |

5.2

L-industrija nawtika Ewropea llum hija mexxej dinji, minkejja l-kriżi ekonomika attwali, grazzi għall-innovazzjoni li l-kumpaniji dejjem wettqu. Id-diffikultajiet attwali ta’ aċċess għall-finanzjament permezz tas-sistema bankarja jqiegħdu fil-periklu l-kapaċità tal-kumpaniji Ewropej li jinvestu fir-riċerka, l-iżvilupp u l-innovazzjoni. L-innovazzjoni tibqa’ l-aktar element b’saħħtu biex in-nawtika Ewropea tibqa’ fuq quddiem. Huwa meħtieġ li jkun faċilitat l-aċċess tal-kumpaniji tas-settur nawtiku għall-fondi Ewropej tar-riċerka, l-iżvilupp u l-innovazzjoni, illum disponibbli għall-mezzi ta’ trasport oħra iżda b’aċċess limitat għan-nawtika. Fuq livell nazzjonali, il-ħelsien mit-taxxa tal-investiment fir-riċerka, l-iżvilupp u l-innovazzjoni huwa strument ieħor li għandu jiġi promoss. L-innovazzjoni fis-settur nawtiku mhijiex biss dwar l-innovazzjoni teknoloġika, iżda anke l-użu innovattiv, il-manutenzjoni, u servizzi bħal chartering u l-iffinanzjar tan-nawtika.

| 5.3 | Is-sitwazzjoni fl-Ewropa hija eteroġena ħafna f’dak li għandu x’jaqsam mal-konċessjonijiet statali għall-kumpaniji nawtiċi; f’xi pajjiżi l-investimenti fil-portijiet turistiċi jiġu limitati mill-kundizzjonijiet li fihom jingħataw il-konċessjonijiet (kemm b’perjodu limitat wisq, kif ukoll b’inċertezza dwar jekk hux se tiġġedded il-konċessjoni). Il-KESE jirrakkomanda li jsiru linji gwida mill-UE biex ikunu faċilitati l-investimenti f’dan is-settur min-naħa tal-kumpaniji Ewropej. |
| --- | --- |

5.3

Is-sitwazzjoni fl-Ewropa hija eteroġena ħafna f’dak li għandu x’jaqsam mal-konċessjonijiet statali għall-kumpaniji nawtiċi; f’xi pajjiżi l-investimenti fil-portijiet turistiċi jiġu limitati mill-kundizzjonijiet li fihom jingħataw il-konċessjonijiet (kemm b’perjodu limitat wisq, kif ukoll b’inċertezza dwar jekk hux se tiġġedded il-konċessjoni). Il-KESE jirrakkomanda li jsiru linji gwida mill-UE biex ikunu faċilitati l-investimenti f’dan is-settur min-naħa tal-kumpaniji Ewropej.

| 5.4 | Bit-Trattat ta’ Lisbona, it-turiżmu sar kompetenza Ewropea u l-UE tista’ għalhekk tipproponi l-inizjattivi. Il-Kummissjoni Ewropea ħabbret il-pubblikazzjoni tal-istrateġija tagħha għat-turiżmu tal-kosta u tal-baħar għall-2013. Din l-istrateġija għandha tippermetti li tinxtered iżjed il-prattika tat-tbaħħir bil-jottijiet fl-Ewropa u li jiġu kkonfrontati numru ta’ problemi li se jiġu evidenzjati f’tali dokument futur, bħad-differenzi fir-regolamenti fi kwistjonijiet ta’ liċenzji nawtiċi, reġistrazzjoni jew, ukoll, ta’ rekwiżiti ta’ sigurtà, b’mod li jiġu introdotti miżuri li jippermettu ftehim dwar l-istandards fin-navigazzjoni bil-jottijiet fl-Ewropa. |
| --- | --- |

5.4

Bit-Trattat ta’ Lisbona, it-turiżmu sar kompetenza Ewropea u l-UE tista’ għalhekk tipproponi l-inizjattivi. Il-Kummissjoni Ewropea ħabbret il-pubblikazzjoni tal-istrateġija tagħha għat-turiżmu tal-kosta u tal-baħar għall-2013. Din l-istrateġija għandha tippermetti li tinxtered iżjed il-prattika tat-tbaħħir bil-jottijiet fl-Ewropa u li jiġu kkonfrontati numru ta’ problemi li se jiġu evidenzjati f’tali dokument futur, bħad-differenzi fir-regolamenti fi kwistjonijiet ta’ liċenzji nawtiċi, reġistrazzjoni jew, ukoll, ta’ rekwiżiti ta’ sigurtà, b’mod li jiġu introdotti miżuri li jippermettu ftehim dwar l-istandards fin-navigazzjoni bil-jottijiet fl-Ewropa.

| 5.5 | Il-KESE jqis b’mod pożittiv l-iżvilupp taż-żoni marini protetti li qed jiżdiedu fl-Ewropa u fuq kollox fil-Mediterran, filwaqt li jikkonstata nuqqas ta’ ċertezza fuq ir-regoli tan-navigazzjoni. Il-KESE jirrakkomanda armonizzazzjoni fuq livell Ewropew tar-regoli għall-aċċess tad-dgħajjes illi jintużaw għar-rikreazzjoni fiż-żoni marini protetti b’mod li l-utent ikun jaf mill-bidu jekk id-dgħajsa tiegħu hix mgħammra biex tbaħħar f’dawk iż-żoni jew le. |
| --- | --- |

5.5

Il-KESE jqis b’mod pożittiv l-iżvilupp taż-żoni marini protetti li qed jiżdiedu fl-Ewropa u fuq kollox fil-Mediterran, filwaqt li jikkonstata nuqqas ta’ ċertezza fuq ir-regoli tan-navigazzjoni. Il-KESE jirrakkomanda armonizzazzjoni fuq livell Ewropew tar-regoli għall-aċċess tad-dgħajjes illi jintużaw għar-rikreazzjoni fiż-żoni marini protetti b’mod li l-utent ikun jaf mill-bidu jekk id-dgħajsa tiegħu hix mgħammra biex tbaħħar f’dawk iż-żoni jew le.

| 5.6 | Biex titjieb is-sigurtà, ikun utli li tinġabar fuq livell Ewropew id-data marbuta mal-inċidenti f’bażi tad-data unika komuni, li tippermetti studju konġunt u komparattiv, u fehim aħjar tar-riskji marbuta mal-prattika tal-attivitajiet nawtiċi, b’mod li jixterrdu r-regoli l-aktar adatti għar-riski misjuba. Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni biex torganizza mudell ta’ ġbir ta’ data, miftiehem mal-Istati Membri l-oħra, biex ikun hemm data omoġenja u li tista’ titqabbel. |
| --- | --- |

5.6

Biex titjieb is-sigurtà, ikun utli li tinġabar fuq livell Ewropew id-data marbuta mal-inċidenti f’bażi tad-data unika komuni, li tippermetti studju konġunt u komparattiv, u fehim aħjar tar-riskji marbuta mal-prattika tal-attivitajiet nawtiċi, b’mod li jixterrdu r-regoli l-aktar adatti għar-riski misjuba. Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni biex torganizza mudell ta’ ġbir ta’ data, miftiehem mal-Istati Membri l-oħra, biex ikun hemm data omoġenja u li tista’ titqabbel.

| 5.7 | Barra minn hekk, il-kwistjoni tat-taħriġ professjonali u tar-rikonoxximent tal-kwalifiki relatati fuq livell Ewropew hija fundamentali. It-taħriġ għall-impjiegi tan-nawtika (fuq kollox f’kuntest industrijali għall-apprendisti, bħal fix-xogħlijiet tas-servizzi marbuta mat-tiswija u l-manutenzjoni) mhux disponibbli kullimkien fl-Ewropa. Huwa xieraq li jkun hemm riflessjoni dwar kif għandhom jiġu żviluppati pjani ta’ taħriġ rikonoxxuti fuq livell Ewropew, li jippermettu taħriġ ta’ kwalità u jiffavorixxu mobilità akbar tal-ħaddiema fl-Ewropa filwaqt li jattiraw liż-żgħażagħ lejn xogħlijiet fl-industrija nawtika. Huwa mixtieq li jsir “passaport” Ewropew tat-taħriġ, kif adottat fil-każ tal-inġiniera tal-minjieri; l-imsieħba soċjali għandhom jikkompetu għall-iżvilupp ta’ sistema ta’ rikonoxximent tal-kwalifiki fuq livell Ewropew, billi jipproponu ngħidu aħna proġett pilota fil-qafas tal-ECVET (Sistema Ewropea ta’ Krediti għall-Edukazzjoni u t-Taħriġ Vokazzjonali) (8). Anke t-taħriġ tal-ekwipaġġi u l-esperti marittimi huma żewġ setturi li jibbenefikaw b’mod ugwali minn approċċ Ewropew, li jippermettu li jinfetaħ is-suq tax-xogħol f’kuntest tal-UE. Fil-passat l-industrija tan-nawtika batiet minn nuqqas ta’ viżibilità u għarfien fl-iskejjel u l-universitajiet dwar l-impjiegi u l-possibilitajiet ta’ karriera professjonali fis-settur. F’diversi pajjiżi Ewropej, is-settur lanqas biss għandu ftehimiet soċjali speċifiċi, li jnaqqas is-saħħa tas-settur biex jiġbed in-nies. |
| --- | --- |

5.7

Barra minn hekk, il-kwistjoni tat-taħriġ professjonali u tar-rikonoxximent tal-kwalifiki relatati fuq livell Ewropew hija fundamentali. It-taħriġ għall-impjiegi tan-nawtika (fuq kollox f’kuntest industrijali għall-apprendisti, bħal fix-xogħlijiet tas-servizzi marbuta mat-tiswija u l-manutenzjoni) mhux disponibbli kullimkien fl-Ewropa. Huwa xieraq li jkun hemm riflessjoni dwar kif għandhom jiġu żviluppati pjani ta’ taħriġ rikonoxxuti fuq livell Ewropew, li jippermettu taħriġ ta’ kwalità u jiffavorixxu mobilità akbar tal-ħaddiema fl-Ewropa filwaqt li jattiraw liż-żgħażagħ lejn xogħlijiet fl-industrija nawtika. Huwa mixtieq li jsir “passaport” Ewropew tat-taħriġ, kif adottat fil-każ tal-inġiniera tal-minjieri; l-imsieħba soċjali għandhom jikkompetu għall-iżvilupp ta’ sistema ta’ rikonoxximent tal-kwalifiki fuq livell Ewropew, billi jipproponu ngħidu aħna proġett pilota fil-qafas tal-ECVET (Sistema Ewropea ta’ Krediti għall-Edukazzjoni u t-Taħriġ Vokazzjonali) (8). Anke t-taħriġ tal-ekwipaġġi u l-esperti marittimi huma żewġ setturi li jibbenefikaw b’mod ugwali minn approċċ Ewropew, li jippermettu li jinfetaħ is-suq tax-xogħol f’kuntest tal-UE. Fil-passat l-industrija tan-nawtika batiet minn nuqqas ta’ viżibilità u għarfien fl-iskejjel u l-universitajiet dwar l-impjiegi u l-possibilitajiet ta’ karriera professjonali fis-settur. F’diversi pajjiżi Ewropej, is-settur lanqas biss għandu ftehimiet soċjali speċifiċi, li jnaqqas is-saħħa tas-settur biex jiġbed in-nies.

| 5.8 | L-industrija nawtika Ewropea ilha tuża għal dawn l-aħħar 15-il sena l-istandards internazzjonali ISO armonizzati bid-Direttiva 94/25/KE. Huwa fundamentali li l-użu tal-istandards internazzjonali tat-tip ISO jiġi promoss bħala referenza teknika unika għad-dgħajjes illi jintużaw għar-rikreazzjoni fuq livell internazzjonali, biex tiġi evitata l-proliferazzjoni ta’ standards nazzjonali (Brażiljani, Ċiniżi, eċċ) li jistgħu bi frammentazzjoni akbar tar-rekwiżiti tekniċi jsiru ostakli veri u proprji. |
| --- | --- |

5.8

L-industrija nawtika Ewropea ilha tuża għal dawn l-aħħar 15-il sena l-istandards internazzjonali ISO armonizzati bid-Direttiva 94/25/KE. Huwa fundamentali li l-użu tal-istandards internazzjonali tat-tip ISO jiġi promoss bħala referenza teknika unika għad-dgħajjes illi jintużaw għar-rikreazzjoni fuq livell internazzjonali, biex tiġi evitata l-proliferazzjoni ta’ standards nazzjonali (Brażiljani, Ċiniżi, eċċ) li jistgħu bi frammentazzjoni akbar tar-rekwiżiti tekniċi jsiru ostakli veri u proprji.

| 5.9 | L-UE tista’ u għandha tiddefendi l-industrija nawtika tagħha, filwaqt li ttejjeb u tagħmel il-miżuri diretti u indiretti ta’ kontroll u sorveljanza tas-suq effettivi, u tappoġġja l-aċċess għas-swieq barra mill-Ewropa għall-esportazzjoni tagħha. In-negozjati kummerċjali bejn l-UE u l-Mercosur, pereżempju, għandhom ikunu l-okkażjoni biex jiġu miġġielda l-miżuri protettivi u d-drittijiet tad-dwana eċċessivi imposti minn xi pajjiżi tal-Amerika t’Isfel bl-iskop li jkun limitat l-aċċess għas-swieq tagħhom. |
| --- | --- |

5.9

L-UE tista’ u għandha tiddefendi l-industrija nawtika tagħha, filwaqt li ttejjeb u tagħmel il-miżuri diretti u indiretti ta’ kontroll u sorveljanza tas-suq effettivi, u tappoġġja l-aċċess għas-swieq barra mill-Ewropa għall-esportazzjoni tagħha. In-negozjati kummerċjali bejn l-UE u l-Mercosur, pereżempju, għandhom ikunu l-okkażjoni biex jiġu miġġielda l-miżuri protettivi u d-drittijiet tad-dwana eċċessivi imposti minn xi pajjiżi tal-Amerika t’Isfel bl-iskop li jkun limitat l-aċċess għas-swieq tagħhom.

Brussell, 13 ta’ Frar 2013.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Staffan NILSSON

---

(1)  Komunikazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea dwar “Industrija Ewropea aktar b’saħħitha għat-tkabbir u l-irkupru ekonomiku” COM(2012) 582 final.

1

(2)  Komunikazzjoni mill-Kummissjoni Ewropea dwar “L-Ewropa, l-ewwel destinazzjoni turistika fid-dinja – qafas politiku ġdid għat-turiżmu Ewropew” COM(2010) 352 final.

2

(3)  Id-data statistika hija meħuda mill-istatistika annwali tas-settur nawtiku, ippubblikata fl-Annual ICOMIA Boating Industry Statistics Book (2007-2012).

3

(4)  Sors: European Boating Industry, European Boating Association, Annual ICOMIA Boating Industry Statistics Book.

4

(5)  Il-Jum Marittimu Ewropew 2013 se jkun iddedikat għall-iżvilupp tal-kosta u tat-turiżmu marittimu sostenibbli, u se jiġi organizzat f'Malta fil-21-22 ta’ Mejju, bl-appoġġ tal-Kummissjoni Ewropea (DĠ Affarijiet Marittimi).

5

(6)  Opinjoni tal-KESE dwar il-Proposta għal Direttiva UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar id-dgħajjes illi jintużaw għar-rikreazzjoni u l-inġenji tal-ilma personali COM(2011) 456 final – 2011/0197 (COD), ĠU C 43 tal-5.2.2012, p. 30.

6

(7)  Parlament Ewropew, DĠ għall-politiki interni, Dipartiment għall-Politika A – Politika Ekonomika u Xjentifika: “Design categories of Watercrafts” Briefing Note, IP/A/IMCO/NT2012-07, PE 475.122 (June 2012) (mhux disponibbli bil-Malti) http://www.europarl.europa.eu/committees/en/imco/studiesdownload.html?languageDocument=EN&file=74331

7

(8)  Is-Sistema Ewropea ta’ Krediti għall-Edukazzjoni u t-Taħriġ Vokazzjonali (ECVET) hija l-istrument Ewropew ġdid għall-promozzjoni tal-fiduċja reċiproka u l-mobilità fl-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali.

8

---

| 9.5.2013 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 133/8 |
| --- | --- | --- | --- |

9.5.2013

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 133/8

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Mudelli tan-negozju għat-tkabbir sostenibbli, ekonomija b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju u l-bidliet industrijali” (Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

2013/C 133/02

Relatur: is-Sur Van IERSEL

Korelatur: is-Sur GIBELLIERI

Nhar it-12 ta’ Lulju 2012 il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iddeċieda, b’konformità mal-Artikolu 29(2) tar-Regoli ta’ Proċedura tiegħu, li jħejji opinjoni fuq inizjattiva proprja dwar

Mudelli sostenibbli għat-tkabbir tan-negozji, ekonomija b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju u l-bidliet industrijali

(opinjoni fuq inizjattiva proprja).

Il-Kummissjoni Konsultattiva dwar il-Bidliet Industrijali (CCMI), inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar it-22 ta’ Jannar 2013.

Matul l-487 sessjoni plenarja tiegħu li saret fit-13 u l-14 ta’ Frar 2013 (seduta tat-13 ta’ Frar), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’57 vot favur, 4 voti kontra u 3 astensjonijiet.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1 | Bħalissa hu żmien iebes għall-parti l-kbira tal-industrija Ewropea. Madankollu, numru ta’ kumpaniji dejjem ikbar fl-Ewropa u f’partijiet oħra tad-dinja qed jippreparaw għad-diversi sfidi madwar id-dinja, inklużi l-impatt ta’ żviluppi demografiċi, it-tibdil fil-klima u, b’mod partikolari, l-objettivi ta’ emissjonijiet ta’ livell baxx tal-karbonju. |
| --- | --- |

1.1

Bħalissa hu żmien iebes għall-parti l-kbira tal-industrija Ewropea. Madankollu, numru ta’ kumpaniji dejjem ikbar fl-Ewropa u f’partijiet oħra tad-dinja qed jippreparaw għad-diversi sfidi madwar id-dinja, inklużi l-impatt ta’ żviluppi demografiċi, it-tibdil fil-klima u, b’mod partikolari, l-objettivi ta’ emissjonijiet ta’ livell baxx tal-karbonju.

| 1.2 | Il-KESE jixtieq jindika l-bidliet fil-mentalitajiet li qed iwittu t-triq għal mudelli tan-negozju aġġustati jew ġodda. Is-sostenibbiltà hija kwistjoni strateġika fil-Kunsill Kummerċjali Dinji għall-Iżvilupp Sostenibbli, fi gruppi nazzjonali ta’ kumpaniji, u fil-preparazzjoni ta’ pjani direzzjonali settorjali għal livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju fil-livell tal-UE. Il-bidliet fil-fokus u l-istruttura tal-kumpaniji u ktajjen tal-valur internazzjonali qed joħolqu mudelli ġodda tan-negozju. |
| --- | --- |

1.2

Il-KESE jixtieq jindika l-bidliet fil-mentalitajiet li qed iwittu t-triq għal mudelli tan-negozju aġġustati jew ġodda. Is-sostenibbiltà hija kwistjoni strateġika fil-Kunsill Kummerċjali Dinji għall-Iżvilupp Sostenibbli, fi gruppi nazzjonali ta’ kumpaniji, u fil-preparazzjoni ta’ pjani direzzjonali settorjali għal livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju fil-livell tal-UE. Il-bidliet fil-fokus u l-istruttura tal-kumpaniji u ktajjen tal-valur internazzjonali qed joħolqu mudelli ġodda tan-negozju.

| 1.3 | Wieħed mill-elementi importanti huwa l-impenn proattiv mill-mexxejja korporattivi, li jaffettwa wkoll ir-relazzjonijiet downstream u upstream. Qed ikun hemm kemm impenn kif ukoll innovazzjoni korrispondenti f’kull livell, apoġġjati minn djalogu interattiv mal-kunsilli tax-xogħol u programmi speċifiċi fil-kumpaniji, u anke permezz ta’ djalogu soċjali settorjali nazzjonali u Ewropew. |
| --- | --- |

1.3

Wieħed mill-elementi importanti huwa l-impenn proattiv mill-mexxejja korporattivi, li jaffettwa wkoll ir-relazzjonijiet downstream u upstream. Qed ikun hemm kemm impenn kif ukoll innovazzjoni korrispondenti f’kull livell, apoġġjati minn djalogu interattiv mal-kunsilli tax-xogħol u programmi speċifiċi fil-kumpaniji, u anke permezz ta’ djalogu soċjali settorjali nazzjonali u Ewropew.

| 1.4 | Fit-tranżizzjoni lejn ekonomija b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju, iridu jiġu ggarantiti ħiliet aġġornati u impjiegi kwalifikati sew sabiex jiġu evitati, kemm jista’ jkun, id-diskontinwità jew il-qgħad temporanju. Għandhom jiddaħħlu fis-seħħ programmi tal-UE, nazzjonali u reġjonali flimkien ma’ azzjonijiet imfassla apposta fil-kumpaniji. |
| --- | --- |

1.4

Fit-tranżizzjoni lejn ekonomija b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju, iridu jiġu ggarantiti ħiliet aġġornati u impjiegi kwalifikati sew sabiex jiġu evitati, kemm jista’ jkun, id-diskontinwità jew il-qgħad temporanju. Għandhom jiddaħħlu fis-seħħ programmi tal-UE, nazzjonali u reġjonali flimkien ma’ azzjonijiet imfassla apposta fil-kumpaniji.

| 1.5 | Il-perspettivi u d-dinamiki ġodda se jtejbu r-reżiljenza tal-kumpaniji u l-ktajjen tal-valur, u b’hekk jiġu żgurati l-investiment u l-impjieg. Ekonomija b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju teħtieġ koordinazzjoni kontinwa u adattata bejn l-atturi pubbliċi u dawk privati, inklużi arranġamenti finanzjarji. Il-politika pubblika għandha tibbenefika minn fehmiet u prattiki fis-settur privat u tinkorpora approċċi mmirati mmexxija mill-kumpaniji li ħafna drabi jkunu aktar avvanzati mill-prattiki tal-gvern. |
| --- | --- |

1.5

Il-perspettivi u d-dinamiki ġodda se jtejbu r-reżiljenza tal-kumpaniji u l-ktajjen tal-valur, u b’hekk jiġu żgurati l-investiment u l-impjieg. Ekonomija b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju teħtieġ koordinazzjoni kontinwa u adattata bejn l-atturi pubbliċi u dawk privati, inklużi arranġamenti finanzjarji. Il-politika pubblika għandha tibbenefika minn fehmiet u prattiki fis-settur privat u tinkorpora approċċi mmirati mmexxija mill-kumpaniji li ħafna drabi jkunu aktar avvanzati mill-prattiki tal-gvern.

| 1.6 | Bħala appoġġ għall-inizjattiva tat-tkabbir, il-KESE jitlob lill-UE u lill-Istati Membri sabiex jikkunsidraw jużaw il-finanzjament li bħalissa mhux qed jintuża, jew anke finanzjament ġdid għalkollox, bħala sors għall-finanzjament ta’ miżuri urġenti. Il-Kummissjoni għandha tistimula r-riċerka u l-iżvilupp u l-innovazzjoni billi tagħti prijorità lill-inizjattivi b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju fil-programm Orizzont 2020 li jmiss, li bl-ebda mod m’għandu jinqata’. Il-Kummissjoni għandha tinkoraġġixxi wkoll l-istabbiliment ta’ sħubijiet pubbliċi-privati (PPPs) operattivi, f’kooperazzjoni stretta mal-Pjattaformi Ewropej tat-Teknoloġija u s-setturi industrijali li jkopru l-katina sħiħa tal-innovazzjoni. |
| --- | --- |

1.6

Bħala appoġġ għall-inizjattiva tat-tkabbir, il-KESE jitlob lill-UE u lill-Istati Membri sabiex jikkunsidraw jużaw il-finanzjament li bħalissa mhux qed jintuża, jew anke finanzjament ġdid għalkollox, bħala sors għall-finanzjament ta’ miżuri urġenti. Il-Kummissjoni għandha tistimula r-riċerka u l-iżvilupp u l-innovazzjoni billi tagħti prijorità lill-inizjattivi b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju fil-programm Orizzont 2020 li jmiss, li bl-ebda mod m’għandu jinqata’. Il-Kummissjoni għandha tinkoraġġixxi wkoll l-istabbiliment ta’ sħubijiet pubbliċi-privati (PPPs) operattivi, f’kooperazzjoni stretta mal-Pjattaformi Ewropej tat-Teknoloġija u s-setturi industrijali li jkopru l-katina sħiħa tal-innovazzjoni.

| 1.7 | Il-konsistenza hija kruċjali. Il-KESE jissottolinja l-ħtieġa għal qafas tal-UE definit sew, koerenti u fit-tul li jrid jiġi diskuss mal-partijiet interessati kollha, li tiġi evitata r-regolazzjoni żejda, li jkun hemm rabta qawwija bejn ir-riċerka u l-iżvilupp/l-innovazzjoni u l-politika dwar l-enerġija/il-klima, u infrastruttura tal-enerġija u kapaċitajiet tal-ħażna effettivi. Iridu jiġu kkunsidrati l-prattiki tajbin u l-iskemi effettivi u miftiehma b’mod konġunt. Qafas bħal dan tal-UE jagħti spinta wkoll lill-aċċettazzjoni mill-pubbliku u l-persuni kkonċernati direttament. |
| --- | --- |

1.7

Il-konsistenza hija kruċjali. Il-KESE jissottolinja l-ħtieġa għal qafas tal-UE definit sew, koerenti u fit-tul li jrid jiġi diskuss mal-partijiet interessati kollha, li tiġi evitata r-regolazzjoni żejda, li jkun hemm rabta qawwija bejn ir-riċerka u l-iżvilupp/l-innovazzjoni u l-politika dwar l-enerġija/il-klima, u infrastruttura tal-enerġija u kapaċitajiet tal-ħażna effettivi. Iridu jiġu kkunsidrati l-prattiki tajbin u l-iskemi effettivi u miftiehma b’mod konġunt. Qafas bħal dan tal-UE jagħti spinta wkoll lill-aċċettazzjoni mill-pubbliku u l-persuni kkonċernati direttament.

| 1.8 | L-UE hija responsabbli għal madwar 10 % tal-emissjonijiet globali tal-gassijiet b’effett ta’ serra. Dan il-persentaġġ ser jaqa’ għal madwar 5 % fl-2040-2050. M’hemmx dubju li l-UE qed tieħu r-rwol ta’ tmexxija fin-negozjati globali għal ftehim vinkolanti dwar it-tibdil fil-klima. Iżda l-KESE jenfasizza li d-distorsjonijiet għandhom jiġu evitati. Sakemm ma jkunx hemm sitwazzjoni bl-istess kundizzjonijiet għal kulħadd fit-tnaqqis tal-gassijiet serra u l-prezzijiet tad-diossidu tal-karbonju, l-iżbilanċi bejn l-UE u l-bqija tad-dinja għandhom jiġu indirizzati minn miżuri Ewropej għas-setturi globali. |
| --- | --- |

1.8

L-UE hija responsabbli għal madwar 10 % tal-emissjonijiet globali tal-gassijiet b’effett ta’ serra. Dan il-persentaġġ ser jaqa’ għal madwar 5 % fl-2040-2050. M’hemmx dubju li l-UE qed tieħu r-rwol ta’ tmexxija fin-negozjati globali għal ftehim vinkolanti dwar it-tibdil fil-klima. Iżda l-KESE jenfasizza li d-distorsjonijiet għandhom jiġu evitati. Sakemm ma jkunx hemm sitwazzjoni bl-istess kundizzjonijiet għal kulħadd fit-tnaqqis tal-gassijiet serra u l-prezzijiet tad-diossidu tal-karbonju, l-iżbilanċi bejn l-UE u l-bqija tad-dinja għandhom jiġu indirizzati minn miżuri Ewropej għas-setturi globali.

| 1.9 | Għandhom jiġu kkunsidrati l-aħħar żviluppi. Il-KESE jirrakkomanda valutazzjoni aġġornata tal-miri għal livell baxx tal-karbonju fid-dawl ta’ bidla inkwetanti fl-attivitajiet industrijali lejn pajjiżi terzi, b’mod partikolari l-Istati Uniti – minħabba l-politika tal-enerġija prammatika u li tħares ’il quddiem tagħhom – li hija ta’ detriment għall-investiment u l-impjiegi fl-Ewropa. |
| --- | --- |

1.9

Għandhom jiġu kkunsidrati l-aħħar żviluppi. Il-KESE jirrakkomanda valutazzjoni aġġornata tal-miri għal livell baxx tal-karbonju fid-dawl ta’ bidla inkwetanti fl-attivitajiet industrijali lejn pajjiżi terzi, b’mod partikolari l-Istati Uniti – minħabba l-politika tal-enerġija prammatika u li tħares ’il quddiem tagħhom – li hija ta’ detriment għall-investiment u l-impjiegi fl-Ewropa.

| 1.10 | Soċjetà miftuħa, tat-tagħlim, teħtieġ forom flessibbli ta’ parteċipazzjoni, regoli u responsabbiltajiet. Jeħtieġ li tiġi żviluppata kultura ġdida ta’ innovazzjoni, abbażi tal-parteċipazzjoni tal-gruppi affettwati. Hija għandha timmira għal kunsens bażiku fis-soċjetà. Fost l-elementi importanti nsibu l-fehim fil-fond tal-isfidi u r-rikonoxximent tal-fatt li l-problemi kumplessi li qed tiffaċċja d-dinja jistgħu jiġu solvuti biss permezz tal-interazzjoni bejn l-industrija, ix-xjenza, is-soċjetà u l-politika. Il-partijiet kollha interessati – il-kumpaniji u l-persunal tagħhom, l-NGOs, l-imsieħba soċjali, il-fornituri u l-klijenti, u l-konsumaturi – għandhom jiġu involuti. Għandha tkun żgurata t-trasparenza. |
| --- | --- |

1.10

Soċjetà miftuħa, tat-tagħlim, teħtieġ forom flessibbli ta’ parteċipazzjoni, regoli u responsabbiltajiet. Jeħtieġ li tiġi żviluppata kultura ġdida ta’ innovazzjoni, abbażi tal-parteċipazzjoni tal-gruppi affettwati. Hija għandha timmira għal kunsens bażiku fis-soċjetà. Fost l-elementi importanti nsibu l-fehim fil-fond tal-isfidi u r-rikonoxximent tal-fatt li l-problemi kumplessi li qed tiffaċċja d-dinja jistgħu jiġu solvuti biss permezz tal-interazzjoni bejn l-industrija, ix-xjenza, is-soċjetà u l-politika. Il-partijiet kollha interessati – il-kumpaniji u l-persunal tagħhom, l-NGOs, l-imsieħba soċjali, il-fornituri u l-klijenti, u l-konsumaturi – għandhom jiġu involuti. Għandha tkun żgurata t-trasparenza.

| 1.11 | Il-KESE jinsisti li l-approċċi enfasizzati f’din l-Opinjoni għandhom jiġu integrati fil-politika industrijali li jmiss u f’politiki oħra rilevanti. L-UE dejjem għandha tabbina l-politika tagħha dwar il-klima mal-kompetittività industrijali, filwaqt li taħdem id f’id mal-industrija fuq soluzzjonijiet ibbażati fuq il-fattibbiltà teknika u l-vijabbiltà ekonomika. |
| --- | --- |

1.11

Il-KESE jinsisti li l-approċċi enfasizzati f’din l-Opinjoni għandhom jiġu integrati fil-politika industrijali li jmiss u f’politiki oħra rilevanti. L-UE dejjem għandha tabbina l-politika tagħha dwar il-klima mal-kompetittività industrijali, filwaqt li taħdem id f’id mal-industrija fuq soluzzjonijiet ibbażati fuq il-fattibbiltà teknika u l-vijabbiltà ekonomika.

2.   Daħla

| 2.1 | It-teknoloġija u l-innovazzjoni, is-swieq finanzjarji globalizzati u l-kummerċ, il-prodotti magħmulin apposta, il-ktajjen tal-valur dinamiċi, u r-riċiklaġġ huma fatturi ewlenin fl-ekonomija tal-lum. |
| --- | --- |

2.1

It-teknoloġija u l-innovazzjoni, is-swieq finanzjarji globalizzati u l-kummerċ, il-prodotti magħmulin apposta, il-ktajjen tal-valur dinamiċi, u r-riċiklaġġ huma fatturi ewlenin fl-ekonomija tal-lum.

| 2.2 | B’mod parallel, iż-żieda fil-popolazzjoni dinjija, id-differenzi bejn il-pagi, u l-problemi relatati mal-materja prima, l-ilma u l-ikel jippreżentaw sfidi addizzjonali. It-tibdil fil-klima, l-iżvilupp sostenibbli u l-enerġija – l-effiċjenza, ir-rekwiżiti ta’ livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju, l-enerġija rinnovabbli, l-aċċess għar-riżorsi – huma fost l-aktar punti importanti fuq l-aġenda internazzjonali. L-objettivi l-ġodda jridu jiġu indirizzati fi klima inċerta bi tkabbir baxx fl-Ewropa. |
| --- | --- |

2.2

B’mod parallel, iż-żieda fil-popolazzjoni dinjija, id-differenzi bejn il-pagi, u l-problemi relatati mal-materja prima, l-ilma u l-ikel jippreżentaw sfidi addizzjonali. It-tibdil fil-klima, l-iżvilupp sostenibbli u l-enerġija – l-effiċjenza, ir-rekwiżiti ta’ livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju, l-enerġija rinnovabbli, l-aċċess għar-riżorsi – huma fost l-aktar punti importanti fuq l-aġenda internazzjonali. L-objettivi l-ġodda jridu jiġu indirizzati fi klima inċerta bi tkabbir baxx fl-Ewropa.

| 2.3 | Il-kumpaniji multinazzjonali u l-persunal tagħhom, kif ukoll il-ktajjen tal-valur downstream u upstream qed jiġu kkonfrontati dejjem aktar bil-kumplessitajiet tas-sitwazzjoni attwali. Il-ktajjen tal-valur Ewropej għadhom minn ta’ quddiem fil-livell dinji. Il-pożizzjoni tagħhom trid tiġi żgurata. |
| --- | --- |

2.3

Il-kumpaniji multinazzjonali u l-persunal tagħhom, kif ukoll il-ktajjen tal-valur downstream u upstream qed jiġu kkonfrontati dejjem aktar bil-kumplessitajiet tas-sitwazzjoni attwali. Il-ktajjen tal-valur Ewropej għadhom minn ta’ quddiem fil-livell dinji. Il-pożizzjoni tagħhom trid tiġi żgurata.

| 2.4 | Din l-Opinjoni tiddiskuti xi xejriet attwali fil-mentalitajiet u l-attitudnijiet fi ħdan is-setturi u l-kumpaniji li jwittu t-triq għal mudelli tan-negozju ġodda. L-isfidi enormi li qed niffaċċjaw jistgħu jiġu indirizzati b’suċċess biss permezz ta’ approċċi kemm pubbliċi kif ukoll privati li jħaddnu analiżijiet miftiehma b’mod konġunt, koordinazzjoni adattata u inizjattivi biex jinħoloq it-tkabbir u l-impjiegi sostenibbli. Jeħtieġ li l-partijiet interessati pubbliċi u privati jaħdmu bħala msieħba fit-triq quddiemna. |
| --- | --- |

2.4

Din l-Opinjoni tiddiskuti xi xejriet attwali fil-mentalitajiet u l-attitudnijiet fi ħdan is-setturi u l-kumpaniji li jwittu t-triq għal mudelli tan-negozju ġodda. L-isfidi enormi li qed niffaċċjaw jistgħu jiġu indirizzati b’suċċess biss permezz ta’ approċċi kemm pubbliċi kif ukoll privati li jħaddnu analiżijiet miftiehma b’mod konġunt, koordinazzjoni adattata u inizjattivi biex jinħoloq it-tkabbir u l-impjiegi sostenibbli. Jeħtieġ li l-partijiet interessati pubbliċi u privati jaħdmu bħala msieħba fit-triq quddiemna.

| 2.5 | Hemm ftehim ġenerali li ż-żieda fl-emissjonijiet tad-diossidu tal-karbonju matul ħafna deċennji kkawżat effetti serra sinifikanti, inklużi żieda fit-temperaturi medji, bidliet notevoli fix-xejriet tat-temp, u effetti addizzjonali mhux prevedibbli bħal livelli ogħla tal-baħar u bidliet fl-ekoloġija u l-ekosistemi b’impatt (negattiv) fuq l-agrikoltura, ħaġa li wasslet għal żidiet sproporzjonati fil-prezzijiet tal-ikel, fil-ġuħ u fil-faqar. |
| --- | --- |

2.5

Hemm ftehim ġenerali li ż-żieda fl-emissjonijiet tad-diossidu tal-karbonju matul ħafna deċennji kkawżat effetti serra sinifikanti, inklużi żieda fit-temperaturi medji, bidliet notevoli fix-xejriet tat-temp, u effetti addizzjonali mhux prevedibbli bħal livelli ogħla tal-baħar u bidliet fl-ekoloġija u l-ekosistemi b’impatt (negattiv) fuq l-agrikoltura, ħaġa li wasslet għal żidiet sproporzjonati fil-prezzijiet tal-ikel, fil-ġuħ u fil-faqar.

| 2.6 | Il-problemi tat-tibdil fil-klima qed jintensifikaw (1). Madankollu, tkun kemm tkun ikkumplikata, il-lezzjoni ġenerali hija li l-kooperazzjoni globali fil-qasam tal-politiki tad-diossidu tal-karbonju u l-pjani direzzjonali ta’ livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju hija ferm rakkomandabbli. |
| --- | --- |

2.6

Il-problemi tat-tibdil fil-klima qed jintensifikaw (1). Madankollu, tkun kemm tkun ikkumplikata, il-lezzjoni ġenerali hija li l-kooperazzjoni globali fil-qasam tal-politiki tad-diossidu tal-karbonju u l-pjani direzzjonali ta’ livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju hija ferm rakkomandabbli.

| 2.7 | Sadattant, minkejja n-nuqqas ta’ qafas stabbli fit-tul, f’ħafna każijiet il-korporazzjonijiet qed jieħdu azzjoni biex jiżviluppaw strateġiji tan-negozju sostenibbli downstream u upstream, u jipproduċu prodotti u servizzi aktar sostenibbli, b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju. Qed isiru wkoll tibdiliet maġġuri minħabba r-ristrutturar, l-ottimizzazzjoni u t-tfassil mill-ġdid. Enfasi fuq l-innovazzjoni u t-teknoloġija b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju hija kruċjali biex jinsabu soluzzjonijiet dinjija. |
| --- | --- |

2.7

Sadattant, minkejja n-nuqqas ta’ qafas stabbli fit-tul, f’ħafna każijiet il-korporazzjonijiet qed jieħdu azzjoni biex jiżviluppaw strateġiji tan-negozju sostenibbli downstream u upstream, u jipproduċu prodotti u servizzi aktar sostenibbli, b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju. Qed isiru wkoll tibdiliet maġġuri minħabba r-ristrutturar, l-ottimizzazzjoni u t-tfassil mill-ġdid. Enfasi fuq l-innovazzjoni u t-teknoloġija b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju hija kruċjali biex jinsabu soluzzjonijiet dinjija.

| 2.8 | Il-ktajjen tal-valur jibqgħu ta’ valur soċjoekonomiku kbir għall-Ewropa. Il-produzzjoni sostenibbli tista’ tinbena biss fuq il-kompetittività, l-innovazzjoni, il-ħiliet ġodda u impjiegi ta’ kwalità għolja. It-teknoloġiji abilitanti ewlenin, bħall-bijoteknoloġija, in-nanoteknoloġija u l-materjali ġodda, kollha huma iktar u iktar neċessarji minħabba li l-ispejjeż ta’ komunikazzjoni u ta’ koordinazzjoni li qed jitbaxxew malajr qed jiffaċilitaw it-tixrid ġeografiku ta’ diversi attivitajiet fi ħdan il-ktajjen tal-valur. Għalkemm dan mhuwiex proċess lineari, f’numru ta’ każijiet jinvolvi r-rilokazzjoni ta’ attivitajiet li jinvolvu xogħol aktar intensiv u b’bażi diġitali. |
| --- | --- |

2.8

Il-ktajjen tal-valur jibqgħu ta’ valur soċjoekonomiku kbir għall-Ewropa. Il-produzzjoni sostenibbli tista’ tinbena biss fuq il-kompetittività, l-innovazzjoni, il-ħiliet ġodda u impjiegi ta’ kwalità għolja. It-teknoloġiji abilitanti ewlenin, bħall-bijoteknoloġija, in-nanoteknoloġija u l-materjali ġodda, kollha huma iktar u iktar neċessarji minħabba li l-ispejjeż ta’ komunikazzjoni u ta’ koordinazzjoni li qed jitbaxxew malajr qed jiffaċilitaw it-tixrid ġeografiku ta’ diversi attivitajiet fi ħdan il-ktajjen tal-valur. Għalkemm dan mhuwiex proċess lineari, f’numru ta’ każijiet jinvolvi r-rilokazzjoni ta’ attivitajiet li jinvolvu xogħol aktar intensiv u b’bażi diġitali.

| 2.9 | Il-fehma “Persuni, Pjaneta, Profitt” qed trabbi l-għeruq f’numru dejjem ikbar ta’ kumpaniji. Din hi espressjoni famuża li tmur lura għad-disgħinijiet u li issa reġgħet qed tintuża b’mod prominenti u jitqies li għandha tittieħed bħala linja gwida irrispettivament minn dilemmi ħafna drabi kkumplikati u għażliet paradossali. Hija għandha twassal għal tweġiba ekonomika, soċjali u ambjentali mmexxija mill-kumpaniji għall-fehmiet, l-iżviluppi u l-indikaturi attwali madwar id-dinja. |
| --- | --- |

2.9

Il-fehma “Persuni, Pjaneta, Profitt” qed trabbi l-għeruq f’numru dejjem ikbar ta’ kumpaniji. Din hi espressjoni famuża li tmur lura għad-disgħinijiet u li issa reġgħet qed tintuża b’mod prominenti u jitqies li għandha tittieħed bħala linja gwida irrispettivament minn dilemmi ħafna drabi kkumplikati u għażliet paradossali. Hija għandha twassal għal tweġiba ekonomika, soċjali u ambjentali mmexxija mill-kumpaniji għall-fehmiet, l-iżviluppi u l-indikaturi attwali madwar id-dinja.

| 2.10 | L-approċċ immirat, immexxi mill-kumpaniji, li għaddej bħalissa f’numru ta’ pajjiżi, se jsaħħaħ il-pożizzjoni tal-kumpaniji bbażati fl-Ewropa. Dan l-approċċ jista’ jitqies bħala approċċ strateġiku għall-futur, u jimpenja lis-CEOs u l-bordijiet tad-diretturi, il-persunal, il-fornituri u l-klijenti, it-trejdjunjins u msieħba soċjali oħra u partijiet interessati oħra. |
| --- | --- |

2.10

L-approċċ immirat, immexxi mill-kumpaniji, li għaddej bħalissa f’numru ta’ pajjiżi, se jsaħħaħ il-pożizzjoni tal-kumpaniji bbażati fl-Ewropa. Dan l-approċċ jista’ jitqies bħala approċċ strateġiku għall-futur, u jimpenja lis-CEOs u l-bordijiet tad-diretturi, il-persunal, il-fornituri u l-klijenti, it-trejdjunjins u msieħba soċjali oħra u partijiet interessati oħra.

3.   Rimarki analitiċi

| 3.1 | Id-dominanza preċedenti tad-dinja tal-Punent qed tiġi sostitwita minn poliċentriżmu b’numru ta’ ċentri ta’ gravità. Il-kumpaniji multinazzjonali huma ħafna drabi l-punt ta’ rabta bejn id-diversi ċentri. Is-sitwazzjoni attwali tal-ekonomija dinjija tinsab kontinwament taħt pressjoni minn impulsi politiċi u ekonomiċi (ta’ distorsjoni) li jvarjaw. |
| --- | --- |

3.1

Id-dominanza preċedenti tad-dinja tal-Punent qed tiġi sostitwita minn poliċentriżmu b’numru ta’ ċentri ta’ gravità. Il-kumpaniji multinazzjonali huma ħafna drabi l-punt ta’ rabta bejn id-diversi ċentri. Is-sitwazzjoni attwali tal-ekonomija dinjija tinsab kontinwament taħt pressjoni minn impulsi politiċi u ekonomiċi (ta’ distorsjoni) li jvarjaw.

| 3.2 | Il-kuntest qed jiġi affettwat ukoll mill-objettivi fil-qasam tat-tibdil fil-klima u l-enerġija. In-Nazzjonijiet Uniti, l-OECD u l-UE, kif ukoll is-settur privat, ifasslu analiżijiet u jiddefinixxu politiki mixtieqa bi tweġiba għal dawn l-isfidi l-ġodda. Huwa kompitu tal-Kummissjoni u l-Kunsill li jieħdu r-rwol tat-tmexxija fl-istabbiliment tal-aġenda, fid-definizzjoni tar-regoli tal-logħba u fil-ħolqien tal-kundizzjonijiet għall-investiment u l-innovazzjoni. |
| --- | --- |

3.2

Il-kuntest qed jiġi affettwat ukoll mill-objettivi fil-qasam tat-tibdil fil-klima u l-enerġija. In-Nazzjonijiet Uniti, l-OECD u l-UE, kif ukoll is-settur privat, ifasslu analiżijiet u jiddefinixxu politiki mixtieqa bi tweġiba għal dawn l-isfidi l-ġodda. Huwa kompitu tal-Kummissjoni u l-Kunsill li jieħdu r-rwol tat-tmexxija fl-istabbiliment tal-aġenda, fid-definizzjoni tar-regoli tal-logħba u fil-ħolqien tal-kundizzjonijiet għall-investiment u l-innovazzjoni.

| 3.3 | L-Indiċi Dow Jones għas-Sostenibbiltà tal-1999 u l-Inizjattiva Globali ta’ Rappurtar qed jippromovu s-sensibilizzazzjoni tas-“sostenibbiltà” fis-settur privat flimkien ma’ firxa wiesgħa ta’ atturi, inklużi l-kumpaniji ewlenin u l-persunal tagħhom, l-imsieħba soċjali u NGOs ta’ kull tip. Il-Kunsill Kummerċjali Dinji għall-Iżvilupp Sostenibbli (WBCSD) f’Ġinevra huwa netwerk tan-negozju attiv li jiddefinixxi l-fehmiet tal-kumpaniji b’rabta man-negozjati dinjija dwar it-tibdil fil-klima. Dan il-kunsill qed jieħu wkoll ir-riedni f’idejh fl-iżvilupp ta’ approċċi ġodda għan-negozju u biex jitlaqqgħu proġetti multidimensjonali bejn il-kumpaniji. Waħda mill-inizjattivi prinċipali kienet “Vision 2050” fl-2010, segwita fl-2012 minn “Changing Pace” li tiddeskrivi r-rwol tar-regolazzjoni biex jiġu xprunati għażliet tajbin min-negozji (2). |
| --- | --- |

3.3

L-Indiċi Dow Jones għas-Sostenibbiltà tal-1999 u l-Inizjattiva Globali ta’ Rappurtar qed jippromovu s-sensibilizzazzjoni tas-“sostenibbiltà” fis-settur privat flimkien ma’ firxa wiesgħa ta’ atturi, inklużi l-kumpaniji ewlenin u l-persunal tagħhom, l-imsieħba soċjali u NGOs ta’ kull tip. Il-Kunsill Kummerċjali Dinji għall-Iżvilupp Sostenibbli (WBCSD) f’Ġinevra huwa netwerk tan-negozju attiv li jiddefinixxi l-fehmiet tal-kumpaniji b’rabta man-negozjati dinjija dwar it-tibdil fil-klima. Dan il-kunsill qed jieħu wkoll ir-riedni f’idejh fl-iżvilupp ta’ approċċi ġodda għan-negozju u biex jitlaqqgħu proġetti multidimensjonali bejn il-kumpaniji. Waħda mill-inizjattivi prinċipali kienet “Vision 2050” fl-2010, segwita fl-2012 minn “Changing Pace” li tiddeskrivi r-rwol tar-regolazzjoni biex jiġu xprunati għażliet tajbin min-negozji (2).

| 3.4 | Skont “Changing Pace”, il-gvernijiet iridu jagħmlu għażla ċara bejn il-prijoritajiet u jridu jistabbilixxu r-regoli li jiddefinixxu dawk il-prijoritajiet f’termini ta’ objettivi ta’ tkabbir u kapaċità ta’ akkwist, u jiddeterminaw kif jiksbu l-aħjar riżultati. L-għan fundamentali għan-negozju huwa li jipprovdi oġġetti u servizz mtejba kontinwament għal numru dejjem jiżdied ta’ persuni, bi prezzijiet li jistgħu jaffordjaw, mingħajr impatti mhux sostenibbli, u b’modi li jistgħu joħolqu impjiegi u valur ekonomiku
   (3). |
| --- | --- |

3.4

Skont “Changing Pace”, il-gvernijiet iridu jagħmlu għażla ċara bejn il-prijoritajiet u jridu jistabbilixxu r-regoli li jiddefinixxu dawk il-prijoritajiet f’termini ta’ objettivi ta’ tkabbir u kapaċità ta’ akkwist, u jiddeterminaw kif jiksbu l-aħjar riżultati. L-għan fundamentali għan-negozju huwa li jipprovdi oġġetti u servizz mtejba kontinwament għal numru dejjem jiżdied ta’ persuni, bi prezzijiet li jistgħu jaffordjaw, mingħajr impatti mhux sostenibbli, u b’modi li jistgħu joħolqu impjiegi u valur ekonomiku
   (3).

| 3.5 | “Changing Pace” jidentifika l-megatendenzi globali fuq perjodu ta’ żmien medju u fit-tul u l-politiki u l-objettivi pubbliċi u mbagħad jagħti perspettiva tan-negozju dwar l-għażliet ta’ politika. Il-kapitolu dwar Il-valuri tal-persuni jiddiskuti wkoll b’mod espliċitu ċ-ċittadini u l-konsumaturi responsabbli. |
| --- | --- |

3.5

“Changing Pace” jidentifika l-megatendenzi globali fuq perjodu ta’ żmien medju u fit-tul u l-politiki u l-objettivi pubbliċi u mbagħad jagħti perspettiva tan-negozju dwar l-għażliet ta’ politika. Il-kapitolu dwar Il-valuri tal-persuni jiddiskuti wkoll b’mod espliċitu ċ-ċittadini u l-konsumaturi responsabbli.

| 3.6 | Hemm distakk ċar bejn l-analiżijiet aċċettati b’mod ġenerali u l-miri li fil-fatt jinkisbu mill-gvernijiet. Il-kriżi attwali tidher li ser tkun ta’ piż eċċessiv għall-ekonomija Ewropea: ħafna kumpaniji qed ikollhom jaġġustaw il-kapaċitajiet tal-produzzjoni tagħhom minħabba n-nuqqas fid-domanda fid-dinja tal-Punent u, kif jidher, fiċ-Ċina u fl-Indja. |
| --- | --- |

3.6

Hemm distakk ċar bejn l-analiżijiet aċċettati b’mod ġenerali u l-miri li fil-fatt jinkisbu mill-gvernijiet. Il-kriżi attwali tidher li ser tkun ta’ piż eċċessiv għall-ekonomija Ewropea: ħafna kumpaniji qed ikollhom jaġġustaw il-kapaċitajiet tal-produzzjoni tagħhom minħabba n-nuqqas fid-domanda fid-dinja tal-Punent u, kif jidher, fiċ-Ċina u fl-Indja.

| 3.7 | L-UE ħadet ir-riedni f’idejha biex jiġi indirizzat it-tibdil fil-klima u biex tittejjeb l-effiċjenza fl-użu tal-enerġija billi adottat il-protokoll ta’ Kjoto u implimentat id-dispożizzjonijiet legali. Sadattant atturi prinċipali oħra fid-dinja għadhom ma adottawx prinċipji paragunabbli, aħseb u ara leġislazzjoni vinkolanti. Din is-sitwazzjoni żbilanċjata u xejn sodisfaċenti qed tkompli minkejja l-Konferenzi riċenti tan-NU. In-nuqqas ta’ ċarezza għall-industrija tal-UE qed iwassal għal inċertezza u taqlib fost il-ħaddiema tal-kumpaniji konċernati. Huwa indispensabbli approċċ ikkoordinat u bbilanċjat sew, b’koordinazzjoni bejn l-atturi pubbliċi u privati. |
| --- | --- |

3.7

L-UE ħadet ir-riedni f’idejha biex jiġi indirizzat it-tibdil fil-klima u biex tittejjeb l-effiċjenza fl-użu tal-enerġija billi adottat il-protokoll ta’ Kjoto u implimentat id-dispożizzjonijiet legali. Sadattant atturi prinċipali oħra fid-dinja għadhom ma adottawx prinċipji paragunabbli, aħseb u ara leġislazzjoni vinkolanti. Din is-sitwazzjoni żbilanċjata u xejn sodisfaċenti qed tkompli minkejja l-Konferenzi riċenti tan-NU. In-nuqqas ta’ ċarezza għall-industrija tal-UE qed iwassal għal inċertezza u taqlib fost il-ħaddiema tal-kumpaniji konċernati. Huwa indispensabbli approċċ ikkoordinat u bbilanċjat sew, b’koordinazzjoni bejn l-atturi pubbliċi u privati.

| 3.8 | Attwalment il-kumpaniji qed jirrazzjonalizzaw. Għalkemm it-teknoloġija, l-innovazzjoni u l-ktajjen tal-valur qawwija jiżguraw riżultati tajbin, dawn ikunu akkumpanjati minn effetti ta’ ħsara għall-kumpaniji u l-impjieg. Il-qgħad fl-Ewropa qatt ma kien daqshekk għoli, u l-impjieg taż-żgħażagħ huwa ta’ tħassib kważi kullimkien. Hemm ħtieġa urġenti għal prospetti ġodda. |
| --- | --- |

3.8

Attwalment il-kumpaniji qed jirrazzjonalizzaw. Għalkemm it-teknoloġija, l-innovazzjoni u l-ktajjen tal-valur qawwija jiżguraw riżultati tajbin, dawn ikunu akkumpanjati minn effetti ta’ ħsara għall-kumpaniji u l-impjieg. Il-qgħad fl-Ewropa qatt ma kien daqshekk għoli, u l-impjieg taż-żgħażagħ huwa ta’ tħassib kważi kullimkien. Hemm ħtieġa urġenti għal prospetti ġodda.

| 3.9 | Il-kriżi fis-suq tax-xogħol Ewropew qed taffettwa l-prospetti għal politiki tat-tibdil fil-klima ambizzjużi. Is-sensji estensivi fl-industrija filwaqt li ż-żgħażagħ għandhom aċċess insuffiċjenti jew l-ebda aċċess għas-suq tax-xogħol, ifixklu t-trasferiment tal-għarfien u l-kompetenzi mixtieqa li huma indispensabbli għat-tranżizzjoni għal ekonomija b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju. |
| --- | --- |

3.9

Il-kriżi fis-suq tax-xogħol Ewropew qed taffettwa l-prospetti għal politiki tat-tibdil fil-klima ambizzjużi. Is-sensji estensivi fl-industrija filwaqt li ż-żgħażagħ għandhom aċċess insuffiċjenti jew l-ebda aċċess għas-suq tax-xogħol, ifixklu t-trasferiment tal-għarfien u l-kompetenzi mixtieqa li huma indispensabbli għat-tranżizzjoni għal ekonomija b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju.

| 3.10 | Mill-banda l-oħra, is-sensibilizzazzjoni mifruxa b’mod wiesgħa fir-rigward tat-tibdil fil-klima u sfidi oħra toħloq opportunitajiet ġodda. Il-kumpaniji Ewropej qed jintegraw din l-aġenda b’mod progressiv fl-istrateġiji tagħhom u qed jippruvaw jiksbu vantaġġi kompetittivi. Żvilupp korrispondenti ħareġ fid-dieher ukoll fil-kumpaniji ewlenin fl-Istati Uniti, fil-Ġappun u anke f’pajjiżi emerġenti bħaċ-Ċina. F’ħafna kumpaniji Ewropej hemm il-fiduċja, mill-maniġment sal-ħaddiema, li dawn l-aġġustamenti se jagħtu l-frott, u għaldaqstant joħolqu sitwazzjonijiet ta’ vantaġġ għall-partijiet kollha. Ir-riżultati l-aktar interessati jinkisbu permezz ta’ proċessi ‘cradle-to-cradle’ u bl-iżvilupp ta’ ekonomija ċirkolari permezz ta’ riżorsi u materjali skarsi. |
| --- | --- |

3.10

Mill-banda l-oħra, is-sensibilizzazzjoni mifruxa b’mod wiesgħa fir-rigward tat-tibdil fil-klima u sfidi oħra toħloq opportunitajiet ġodda. Il-kumpaniji Ewropej qed jintegraw din l-aġenda b’mod progressiv fl-istrateġiji tagħhom u qed jippruvaw jiksbu vantaġġi kompetittivi. Żvilupp korrispondenti ħareġ fid-dieher ukoll fil-kumpaniji ewlenin fl-Istati Uniti, fil-Ġappun u anke f’pajjiżi emerġenti bħaċ-Ċina. F’ħafna kumpaniji Ewropej hemm il-fiduċja, mill-maniġment sal-ħaddiema, li dawn l-aġġustamenti se jagħtu l-frott, u għaldaqstant joħolqu sitwazzjonijiet ta’ vantaġġ għall-partijiet kollha. Ir-riżultati l-aktar interessati jinkisbu permezz ta’ proċessi ‘cradle-to-cradle’ u bl-iżvilupp ta’ ekonomija ċirkolari permezz ta’ riżorsi u materjali skarsi.

| 3.11 | Bħala konklużjoni, il-KESE jinsisti fuq koordinazzjoni effettiva ta’ analiżijiet, fehmiet u definizzjoni tal-aġenda fost il-partijiet interessati pubbliċi u privati. Dan huwa kruċjali f’diversi livelli – fil-livell globali, Ewropew, nazzjonali u reġjonali – sabiex jiġi żgurat li l-ekonomija Ewropea tibqa’ kompetittiva filwaqt li fl-istess ħin jiġu żgurati s-sostenibbiltà u l-innovazzjoni soċjali. Is-soluzzjoni tinsab fit-teknoloġija u fit-trawwim tal-innovazzjoni, kif ukoll fl-iżgurar tal-kompetenzi, il-ħiliet u l-ġestjoni aġġornati. |
| --- | --- |

3.11

Bħala konklużjoni, il-KESE jinsisti fuq koordinazzjoni effettiva ta’ analiżijiet, fehmiet u definizzjoni tal-aġenda fost il-partijiet interessati pubbliċi u privati. Dan huwa kruċjali f’diversi livelli – fil-livell globali, Ewropew, nazzjonali u reġjonali – sabiex jiġi żgurat li l-ekonomija Ewropea tibqa’ kompetittiva filwaqt li fl-istess ħin jiġu żgurati s-sostenibbiltà u l-innovazzjoni soċjali. Is-soluzzjoni tinsab fit-teknoloġija u fit-trawwim tal-innovazzjoni, kif ukoll fl-iżgurar tal-kompetenzi, il-ħiliet u l-ġestjoni aġġornati.

4.   Inizjattivi u prattiki tan-negozju

| 4.1 | Il-miri tas-sostenibbiltà qed jiġu inkorporati dejjem aktar mill-kumpaniji u fi ħdanhom bħala parti mill-kultura tal-kumpanija, il-politika tar-responsabbiltà soċjali korporattiva (CSR) u l-proċessi tal-ġestjoni tar-riskju. Bħalma fil-livell globali numru ta’ kumpaniji ewlenin jaċċettaw il-prinċipji ta’ “Change pace” (4), fl-Ewropa qed jittieħdu inizjattivi simili fil-livell settorjali u dak tal-kumpanija. |
| --- | --- |

4.1

Il-miri tas-sostenibbiltà qed jiġu inkorporati dejjem aktar mill-kumpaniji u fi ħdanhom bħala parti mill-kultura tal-kumpanija, il-politika tar-responsabbiltà soċjali korporattiva (CSR) u l-proċessi tal-ġestjoni tar-riskju. Bħalma fil-livell globali numru ta’ kumpaniji ewlenin jaċċettaw il-prinċipji ta’ “Change pace” (4), fl-Ewropa qed jittieħdu inizjattivi simili fil-livell settorjali u dak tal-kumpanija.

| 4.2 | Din ix-xejra miexja b’diversi ritmi fi ħdan is-setturi u l-kumpaniji individwali. L-introduzzjoni ta’ mentalità ġdida li tiffavorixxi miri definiti mill-ġdid tieħu ż-żmien u tirrikjedi sforz kbir, speċjalment f’perjodu ta’ tkabbir bil-mod. Ix-xejriet soċjali aktar ġenerali, kif qed jesprimu l-NGOs u l-konsumaturi kritiċi, jippromovu wkoll approċċi u metodi ġodda. |
| --- | --- |

4.2

Din ix-xejra miexja b’diversi ritmi fi ħdan is-setturi u l-kumpaniji individwali. L-introduzzjoni ta’ mentalità ġdida li tiffavorixxi miri definiti mill-ġdid tieħu ż-żmien u tirrikjedi sforz kbir, speċjalment f’perjodu ta’ tkabbir bil-mod. Ix-xejriet soċjali aktar ġenerali, kif qed jesprimu l-NGOs u l-konsumaturi kritiċi, jippromovu wkoll approċċi u metodi ġodda.

| 4.3 | Dan l-iżvilupp qed jintwera fl-istudji mill-Kummissjoni u l-esperti. Is-sena l-oħra kien hemm rapport li kkonkluda li l-istampa ġenerali mill-ekoprestazzjoni industrijali tal-UE hija waħda ta’ progress sinifikanti lejn is-separazzjoni tat-tkabbir ekonomiku u l-impatt ambjentali matul dawn l-aħħar żewġ deċennji, fejn aktar sostenibbiltà u effiċjenza fl-użu tar-riżorsi fl-industrija għandhom rwol importanti f’dan
   (5). |
| --- | --- |

4.3

Dan l-iżvilupp qed jintwera fl-istudji mill-Kummissjoni u l-esperti. Is-sena l-oħra kien hemm rapport li kkonkluda li l-istampa ġenerali mill-ekoprestazzjoni industrijali tal-UE hija waħda ta’ progress sinifikanti lejn is-separazzjoni tat-tkabbir ekonomiku u l-impatt ambjentali matul dawn l-aħħar żewġ deċennji, fejn aktar sostenibbiltà u effiċjenza fl-użu tar-riżorsi fl-industrija għandhom rwol importanti f’dan
   (5).

| 4.4 | Bil-għan li tinbena r-reżiljenza futura tal-kumpaniji, is-CEOs u l-bordijiet ħafna drabi jimpenjaw lilhom infushom għal dawn il-proċessi billi jieħdu responsabbiltà diretta, ħaġa li tagħti aktar struttura u enfasi fi ħdan il-kumpaniji. Fin-netwerk tad-WBCSD, il-prattika attwali hi li jittieħed impenn personali. Dan l-eżempju qed jiġi segwit minn kumpaniji fil-pajjiżi individwali. Ir-rabta bejn in-negozju u s-sostenibbiltà qed toħroġ iktar fid-dieher u ssir iktar tanġibbli. |
| --- | --- |

4.4

Bil-għan li tinbena r-reżiljenza futura tal-kumpaniji, is-CEOs u l-bordijiet ħafna drabi jimpenjaw lilhom infushom għal dawn il-proċessi billi jieħdu responsabbiltà diretta, ħaġa li tagħti aktar struttura u enfasi fi ħdan il-kumpaniji. Fin-netwerk tad-WBCSD, il-prattika attwali hi li jittieħed impenn personali. Dan l-eżempju qed jiġi segwit minn kumpaniji fil-pajjiżi individwali. Ir-rabta bejn in-negozju u s-sostenibbiltà qed toħroġ iktar fid-dieher u ssir iktar tanġibbli.

| 4.5 | Qed jittieħdu ħafna inizjattivi min-negozji Ewropej biex ikun hemm rabta bejn l-objettivi ambjentali u r-reżiljenza ekonomika. Il-proċess, li beda fl-Ewropa ta’ Fuq, qed jintensifika u qed jinfirex gradwalment madwar il-kontinent. Il-miri tal-kumpaniji individwali qed jiġu espressi f’dikjarazzjonijiet tal-missjoni, proġetti, kooperazzjoni ma’ akkademiċi, NGOs, imsieħba soċjali u oħrajn. L-organizzazzjonijiet nazzjonali jinkludu:






  — | L-Unternehmensnetzwerk: der Ulmer Initiativkreis Nachhaltige Wirtschaftsentwicklung fil-Ġermanja, stabbilit fl-1992. |
| --- | --- | --- |

4.5

Qed jittieħdu ħafna inizjattivi min-negozji Ewropej biex ikun hemm rabta bejn l-objettivi ambjentali u r-reżiljenza ekonomika. Il-proċess, li beda fl-Ewropa ta’ Fuq, qed jintensifika u qed jinfirex gradwalment madwar il-kontinent. Il-miri tal-kumpaniji individwali qed jiġu espressi f’dikjarazzjonijiet tal-missjoni, proġetti, kooperazzjoni ma’ akkademiċi, NGOs, imsieħba soċjali u oħrajn. L-organizzazzjonijiet nazzjonali jinkludu:

—

L-Unternehmensnetzwerk: der Ulmer Initiativkreis Nachhaltige Wirtschaftsentwicklung fil-Ġermanja, stabbilit fl-1992.

| — | L-Entreprises pour l’Environnement fi Franza, l-imsieħeb Franċiż fid-WBCSD, li jinkludi 40 kumpanija kbira; inizjattiva oħra, fil-qafas tal-Mouvement des Entreprises de France (MEDEF), tikkonċerna 250 kumpanija li jieħdu impenji li jikkonċernaw Rio+20. |
| --- | --- |

—

L-Entreprises pour l’Environnement fi Franza, l-imsieħeb Franċiż fid-WBCSD, li jinkludi 40 kumpanija kbira; inizjattiva oħra, fil-qafas tal-Mouvement des Entreprises de France (MEDEF), tikkonċerna 250 kumpanija li jieħdu impenji li jikkonċernaw Rio+20.

| — | Grupp ta’ kumpaniji Brittanniċi qed jaħdem bl-istess mod bħala parti mill-proġett tal-Prinċep ta’ Wales – “Accounting for Sustainability”. |
| --- | --- |

—

Grupp ta’ kumpaniji Brittanniċi qed jaħdem bl-istess mod bħala parti mill-proġett tal-Prinċep ta’ Wales – “Accounting for Sustainability”.

| — | Id-Dutch Sustainable Growth Coalition, stabbilita fl-2012, tkopri seba’ kumpaniji ewlenin f’diversi setturi tan-negozju fil-qafas tal-assoċjazzjoni ta’ min iħaddem VNO-NCW. Il-koalizzjoni tiżviluppa għanijiet, prattiki u metodi għal ħidma fuq tkabbir sostenibbli fit-tul, inkluż fil-katina downstream u upstream. |
| --- | --- |

—

Id-Dutch Sustainable Growth Coalition, stabbilita fl-2012, tkopri seba’ kumpaniji ewlenin f’diversi setturi tan-negozju fil-qafas tal-assoċjazzjoni ta’ min iħaddem VNO-NCW. Il-koalizzjoni tiżviluppa għanijiet, prattiki u metodi għal ħidma fuq tkabbir sostenibbli fit-tul, inkluż fil-katina downstream u upstream.

| — | Il-UK Sustainable Investment and Finance Association nediet inizjattiva riċenti li appellat għal investiment fit-tul mill-kumpaniji u s-sidien tal-assi. Il-Banking Environment Initiative Forum 2012, l-ewwel konferenza annwali għall-banek u l-korporazzjonijiet globali li qed jaħdmu f’investiment sostenibbli, saret fl-Londra f’Novembru 2012. |
| --- | --- |

—

Il-UK Sustainable Investment and Finance Association nediet inizjattiva riċenti li appellat għal investiment fit-tul mill-kumpaniji u s-sidien tal-assi. Il-Banking Environment Initiative Forum 2012, l-ewwel konferenza annwali għall-banek u l-korporazzjonijiet globali li qed jaħdmu f’investiment sostenibbli, saret fl-Londra f’Novembru 2012.

| 4.6 | Għad hemm differenzi sostanzjali fl-approċċ bejn negozji fid-diversi pajjiżi, li għandhom x’jaqsmu mal-istadju tal-iżvilupp ekonomiku u l-punt safejn ekonomiji nazzjonali u r-riċerka u l-iżvilupp ikunu marbuta ma’ żviluppi lil hinn mill-kuntest nazzjonali u Ewropew. Fil-futur qarib, madankollu, in-negozji fl-Ewropa se joperaw fl-istess qafas dinji li se jirrikjedi attitudnijiet u reazzjonijiet simili. Il-ġestjoni, kif ukoll l-edukazzjoni u t-taħriġ iridu jħejju għal dik ir-realtà. |
| --- | --- |

4.6

Għad hemm differenzi sostanzjali fl-approċċ bejn negozji fid-diversi pajjiżi, li għandhom x’jaqsmu mal-istadju tal-iżvilupp ekonomiku u l-punt safejn ekonomiji nazzjonali u r-riċerka u l-iżvilupp ikunu marbuta ma’ żviluppi lil hinn mill-kuntest nazzjonali u Ewropew. Fil-futur qarib, madankollu, in-negozji fl-Ewropa se joperaw fl-istess qafas dinji li se jirrikjedi attitudnijiet u reazzjonijiet simili. Il-ġestjoni, kif ukoll l-edukazzjoni u t-taħriġ iridu jħejju għal dik ir-realtà.

| 4.7 | Jistgħu jiġu identifikati xi karatteristiċi komuni:






  — | Ir-riżultati tanġibbli fin-negozjati politiċi internazzjonali għadhom limitati minħabba fid-differenzi fil-fehmiet politiċi, il-prattiki u l-pressjonijiet soċjoekonomiċi. Mill-banda l-oħra, fin-netwerks tan-negozju qed jidħlu attitudnijiet ġodda, speċjalment fid-dinja tal-Punent. |
| --- | --- | --- |

4.7

Jistgħu jiġu identifikati xi karatteristiċi komuni:

—

Ir-riżultati tanġibbli fin-negozjati politiċi internazzjonali għadhom limitati minħabba fid-differenzi fil-fehmiet politiċi, il-prattiki u l-pressjonijiet soċjoekonomiċi. Mill-banda l-oħra, fin-netwerks tan-negozju qed jidħlu attitudnijiet ġodda, speċjalment fid-dinja tal-Punent.

| — | Waħda mix-xejriet riċenti hija l-impenn fit-tmexxija ta’ kumpaniji u tmexxija involuta, li jwassal għal aktar enfasi fuq il-maniġment. Is-soluzzjonijiet sostenibbli qed isiru prijorità dejjem iktar importanti fid-diskussjonijiet interni u l-proċeduri tal-kumpaniji. Dan jimmarka fażi ġdida li tinvolvi aġġustamenti fil-mudelli tan-negozju, fit-taħriġ u fl-ippjanar tal-karriera, u fil-mentalità tal-persunal fil-kumpaniji. |
| --- | --- |

—

Waħda mix-xejriet riċenti hija l-impenn fit-tmexxija ta’ kumpaniji u tmexxija involuta, li jwassal għal aktar enfasi fuq il-maniġment. Is-soluzzjonijiet sostenibbli qed isiru prijorità dejjem iktar importanti fid-diskussjonijiet interni u l-proċeduri tal-kumpaniji. Dan jimmarka fażi ġdida li tinvolvi aġġustamenti fil-mudelli tan-negozju, fit-taħriġ u fl-ippjanar tal-karriera, u fil-mentalità tal-persunal fil-kumpaniji.

| — | Hemm bidla lejn approċċi aktar fit-tul, mingħajr ma jiġu abbandunati l-approċċi effiċjenti fuq perjodu ta’ żmien qasir. |
| --- | --- |

—

Hemm bidla lejn approċċi aktar fit-tul, mingħajr ma jiġu abbandunati l-approċċi effiċjenti fuq perjodu ta’ żmien qasir.

| — | Il-fornituri u l-klijenti ħafna drabi jagħmlu parti mill-proċessi. |
| --- | --- |

—

Il-fornituri u l-klijenti ħafna drabi jagħmlu parti mill-proċessi.

| — | Minbarra l-partijiet interessati tradizzjonali bħall-persunal u l-imsieħba soċjali, id-diskussjonijiet mal-NGOs qed isiru aktar frekwenti, u l-klijenti qed isiru fattur aktar essenzjali. |
| --- | --- |

—

Minbarra l-partijiet interessati tradizzjonali bħall-persunal u l-imsieħba soċjali, id-diskussjonijiet mal-NGOs qed isiru aktar frekwenti, u l-klijenti qed isiru fattur aktar essenzjali.

| — | Hemm żieda fl-attenzjoni li qed tingħata lit-taħriġ vokazzjonali u tul il-ħajja kif ukoll fl-universitajiet u l-iskejjel tan-negozju. L-impjegati żgħażagħ qed jiġu attirati mill-prospettiva l-ġdida li tiffaċilita wkoll l-aċċess għas-suq tax-xogħol. |
| --- | --- |

—

Hemm żieda fl-attenzjoni li qed tingħata lit-taħriġ vokazzjonali u tul il-ħajja kif ukoll fl-universitajiet u l-iskejjel tan-negozju. L-impjegati żgħażagħ qed jiġu attirati mill-prospettiva l-ġdida li tiffaċilita wkoll l-aċċess għas-suq tax-xogħol.

| — | Wieħed irid jara dawn ix-xejriet b’konformità mal-objettivi pubbliċi li ġew stabbiliti għas-sostenibbiltà u l-kompetittività Ewropea. |
| --- | --- |

—

Wieħed irid jara dawn ix-xejriet b’konformità mal-objettivi pubbliċi li ġew stabbiliti għas-sostenibbiltà u l-kompetittività Ewropea.

5.   Strateġiji b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju

| 5.1 | L-istrateġiji b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju se jkollhom rwol ċentrali fil-promozzjoni tat-tkabbir sostenibbli. Dawn huma marbuta mal-politika industrijali tal-UE. |
| --- | --- |

5.1

L-istrateġiji b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju se jkollhom rwol ċentrali fil-promozzjoni tat-tkabbir sostenibbli. Dawn huma marbuta mal-politika industrijali tal-UE.

| 5.2 | Attwalment, l-industrija Ewropea trid twieġeb għal taħlita wiesgħa u kumplessa ta’ miri u strumenti ta’ politika fil-livell Ewropew, nazzjonali u anke lokali, li jiffokaw fuq it-tnaqqis fl-emissjonijiet tad-diossidu tal-karbonju, l-enerġija rinnovabbli u l-effiċjenza fl-użu tal-enerġija. Il-miri u l-istrumenti huma xi kultant ambigwi, ripetuti, u mhux integrati kif suppost. Sabiex tkun effettiva u kosteffikaċi, l-industrija teħtieġ politiki aktar sempliċi, prevedibbli u integrati. |
| --- | --- |

5.2

Attwalment, l-industrija Ewropea trid twieġeb għal taħlita wiesgħa u kumplessa ta’ miri u strumenti ta’ politika fil-livell Ewropew, nazzjonali u anke lokali, li jiffokaw fuq it-tnaqqis fl-emissjonijiet tad-diossidu tal-karbonju, l-enerġija rinnovabbli u l-effiċjenza fl-użu tal-enerġija. Il-miri u l-istrumenti huma xi kultant ambigwi, ripetuti, u mhux integrati kif suppost. Sabiex tkun effettiva u kosteffikaċi, l-industrija teħtieġ politiki aktar sempliċi, prevedibbli u integrati.

| 5.3 | It-tranżizzjoni lejn ekonomija b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju tinsab miexja ’l quddiem minħabba l-isforzi biex jitnaqqsu l-ispejjeż, wara ż-żieda fil-prezzijiet taż-żejt u l-enerġija li seħħet qabel l-iżvilupp tal-kultura ta’ ħarsien ambjentali, li hija mmexxija mill-konsegwenzi (reali jew mistennija) tat-tibdil fil-klima kkawżati mill-emissjonijiet ta’ gassijiet b’effett serra. |
| --- | --- |

5.3

It-tranżizzjoni lejn ekonomija b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju tinsab miexja ’l quddiem minħabba l-isforzi biex jitnaqqsu l-ispejjeż, wara ż-żieda fil-prezzijiet taż-żejt u l-enerġija li seħħet qabel l-iżvilupp tal-kultura ta’ ħarsien ambjentali, li hija mmexxija mill-konsegwenzi (reali jew mistennija) tat-tibdil fil-klima kkawżati mill-emissjonijiet ta’ gassijiet b’effett serra.

| 5.4 | Fil-fehma tal-KESE, qafas koerenti u konsistenti tal-UE għal provvista tal-enerġija aktar sikura, kompetittiva u b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju għandu jikkonsisti minn erba’ pilastri ewlenin:






  — | politika koerenti tal-enerġija u l-klima għas-setturi koperti minn sistema għan-negozjar ta’ emissjonijiet (ETS) ibbażata fuq riżultati ppruvati xjentifikament; |
| --- | --- | --- |

5.4

Fil-fehma tal-KESE, qafas koerenti u konsistenti tal-UE għal provvista tal-enerġija aktar sikura, kompetittiva u b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju għandu jikkonsisti minn erba’ pilastri ewlenin:

—

politika koerenti tal-enerġija u l-klima għas-setturi koperti minn sistema għan-negozjar ta’ emissjonijiet (ETS) ibbażata fuq riżultati ppruvati xjentifikament;

| — | l-isfruttar tal-kontribut potenzjali f’setturi mhux tal-ETS; |
| --- | --- |

—

l-isfruttar tal-kontribut potenzjali f’setturi mhux tal-ETS;

| — | minn naħa rabta aktar qawwija bejn ir-riċerka u l-iżvilupp u l-innovazzjoni u min-naħa l-oħra politika tal-enerġija/tal-klima; u |
| --- | --- |

—

minn naħa rabta aktar qawwija bejn ir-riċerka u l-iżvilupp u l-innovazzjoni u min-naħa l-oħra politika tal-enerġija/tal-klima; u

| — | infrastruttura tal-enerġija u regolamenti li jippermettu t-trasportazzjoni effiċjenti tal-enerġija u l-użu intelliġenti tal-grilji tal-enerġija, flimkien ma’ kapaċitajiet tal-ħżin aġġornati u kontroll flessibbli tad-domanda. |
| --- | --- |

—

infrastruttura tal-enerġija u regolamenti li jippermettu t-trasportazzjoni effiċjenti tal-enerġija u l-użu intelliġenti tal-grilji tal-enerġija, flimkien ma’ kapaċitajiet tal-ħżin aġġornati u kontroll flessibbli tad-domanda.

| 5.5 | L-EU ETS se tkun l-istrument ta’ politika ċentrali tal-UE sabiex jinkisbu l-miri tat-tnaqqis tal-emissjonijiet tal-gass b’mod armonizzat u kosteffettiv. Din l-iskema għandha tiġi implimentata b’mod ibbażat fuq is-suq. Il-KESE jinnota li hemm tliet kwistjonijiet kruċjali li għad iridu jiġu indirizzati:






  — | l-ETS għandha tipprovdi stabbiltà ta’ investiment fit-tul għall-kumpaniji, li bħalissa mhuwiex il-każ; |
| --- | --- | --- |

5.5

L-EU ETS se tkun l-istrument ta’ politika ċentrali tal-UE sabiex jinkisbu l-miri tat-tnaqqis tal-emissjonijiet tal-gass b’mod armonizzat u kosteffettiv. Din l-iskema għandha tiġi implimentata b’mod ibbażat fuq is-suq. Il-KESE jinnota li hemm tliet kwistjonijiet kruċjali li għad iridu jiġu indirizzati:

—

l-ETS għandha tipprovdi stabbiltà ta’ investiment fit-tul għall-kumpaniji, li bħalissa mhuwiex il-każ;

| — | ir-regolazzjoni żejda li tqum ħafna flus u li tagħmel il-ħsara fl-Ewropa trid tiġi evitata, sabiex tiġi promossa l-koordinazzjoni adattata bejn l-atturi pubbliċi u privati; u |
| --- | --- |

—

ir-regolazzjoni żejda li tqum ħafna flus u li tagħmel il-ħsara fl-Ewropa trid tiġi evitata, sabiex tiġi promossa l-koordinazzjoni adattata bejn l-atturi pubbliċi u privati; u

| — | l-ETS għandha tqis varjazzjonijiet fil-pożizzjonijiet kompetittivi tal-kumpaniji u s-setturi. Din il-kwistjoni se ssir iktar kruċjali ladarba jiddaħħlu fis-seħħ miri aktar ta’ sfida, u jekk parteċipanti oħra fix-xena dinjija juru li mhumiex lesti jew ma jistgħux jiżviluppaw jew jimplimentaw objettivi sostenibbli ta’ livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju. L-approċċi Ewropej iżolati li huma kontraproduttivi għall-investimenti u l-impjieg fis-setturi globali jridu jiġu evitati. |
| --- | --- |

—

l-ETS għandha tqis varjazzjonijiet fil-pożizzjonijiet kompetittivi tal-kumpaniji u s-setturi. Din il-kwistjoni se ssir iktar kruċjali ladarba jiddaħħlu fis-seħħ miri aktar ta’ sfida, u jekk parteċipanti oħra fix-xena dinjija juru li mhumiex lesti jew ma jistgħux jiżviluppaw jew jimplimentaw objettivi sostenibbli ta’ livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju. L-approċċi Ewropej iżolati li huma kontraproduttivi għall-investimenti u l-impjieg fis-setturi globali jridu jiġu evitati.

| 5.6 | Barra minn hekk, hemm ftehim ġenerali li hemm bżonn investiment sostanzjali bil-quddiem fl-infrastruttura pubblika, jiġifieri fil-grilja Ewropea tal-enerġija. Ser ikun kruċjali li jittieħed impenn min-naħa tal-atturi pubbliċi li jipprovdu investiment inizjali u jagħtu spinta lill-fiduċja fost l-investituri privati. Dan il-punt għandu jiġi diskuss fil-Kunsill u jagħmel parti mill-inizjattiva ta’ Tkabbir tal-UE. |
| --- | --- |

5.6

Barra minn hekk, hemm ftehim ġenerali li hemm bżonn investiment sostanzjali bil-quddiem fl-infrastruttura pubblika, jiġifieri fil-grilja Ewropea tal-enerġija. Ser ikun kruċjali li jittieħed impenn min-naħa tal-atturi pubbliċi li jipprovdu investiment inizjali u jagħtu spinta lill-fiduċja fost l-investituri privati. Dan il-punt għandu jiġi diskuss fil-Kunsill u jagħmel parti mill-inizjattiva ta’ Tkabbir tal-UE.

| 5.7 | Dan għandu jnaqqas ukoll xejra viżibbli lejn ir-rilokazzjoni ta’ ċerti attivitajiet industrijali Ewropej lejn reġjuni oħra tad-dinja, minkejja l-fatt li l-Istrateġija Ewropa 2020 u l-implimentazzjoni tagħha jqisu r-riskju tar-rilokazzjoni tal-emissjonijiet tal-karbonju (carbon leakage). |
| --- | --- |

5.7

Dan għandu jnaqqas ukoll xejra viżibbli lejn ir-rilokazzjoni ta’ ċerti attivitajiet industrijali Ewropej lejn reġjuni oħra tad-dinja, minkejja l-fatt li l-Istrateġija Ewropa 2020 u l-implimentazzjoni tagħha jqisu r-riskju tar-rilokazzjoni tal-emissjonijiet tal-karbonju (carbon leakage).

| 5.8 | Kwalunkwe proposta biex l-ETS tittejjeb b’mod strutturali għandha tindirizza l-kwistjonijiet imsemmija fil-punti 5.4 u 5.5. Id-dibattitu attwali dwar l-aġġustament tal-ETS huwa ffokat b’mod insuffiċjenti fuq is-soluzzjoni ta’ dawn il-kwistjonijiet jew fuq it-tibdil fil-format innifsu tal-ETS. Mill-2020 ’il quddiem, l-orjentazzjonijiet aġġustati għandhom jirriżultaw fi prezz stabbli tad-diossidu tal-karbonju, li abbażi tiegħu l-parteċipanti tas-suq jistgħu jippjanaw deċiżjonijiet ta’ investiment fit-tul għas-soluzzjonijiet ta’ livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju. It-titjib tal-format innifsu tal-ETS jevita l-ħtieġa għal intervent politiku fuq perjodu ta’ żmien qasir. |
| --- | --- |

5.8

Kwalunkwe proposta biex l-ETS tittejjeb b’mod strutturali għandha tindirizza l-kwistjonijiet imsemmija fil-punti 5.4 u 5.5. Id-dibattitu attwali dwar l-aġġustament tal-ETS huwa ffokat b’mod insuffiċjenti fuq is-soluzzjoni ta’ dawn il-kwistjonijiet jew fuq it-tibdil fil-format innifsu tal-ETS. Mill-2020 ’il quddiem, l-orjentazzjonijiet aġġustati għandhom jirriżultaw fi prezz stabbli tad-diossidu tal-karbonju, li abbażi tiegħu l-parteċipanti tas-suq jistgħu jippjanaw deċiżjonijiet ta’ investiment fit-tul għas-soluzzjonijiet ta’ livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju. It-titjib tal-format innifsu tal-ETS jevita l-ħtieġa għal intervent politiku fuq perjodu ta’ żmien qasir.

| 5.9 | It-titjib tal-format tal-ETS huwa meħtieġ ukoll sabiex tiżdied l-aċċettazzjoni fost il-pubbliku u l-ħaddiema. Filwaqt li xi postijiet tax-xogħol “tradizzjonali” huma mistennija li jisparixxu malajr, postijiet tax-xogħol ġodda “ekoloġiċi”, b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju għadhom mhumiex stabbiliti kif supppost. Minħabba fit-tibdiliet ta’ malajr u mhux mistennijin, it-tranżizzjoni għal ekonomija b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju ħafna drabi tiġi esperjenzata bħala theddida fl-oqsma tal-produzzjoni tradizzjonali. Hemm bżonn djalogu soċjali f’diversi livelli sabiex tiġi promossa t-trasparenza u l-aċċettazzjoni mill-persuni kkonċernati, u sabiex jinbdew programmi li jħeġġu t-tagħlim u t-taħriġ mill-ġdid għall-ħaddiema kollha sabiex il-ħiliet tagħhom isiru konformi mad-domandi li dejjem jinbidlu fis-suq tax-xogħol. |
| --- | --- |

5.9

It-titjib tal-format tal-ETS huwa meħtieġ ukoll sabiex tiżdied l-aċċettazzjoni fost il-pubbliku u l-ħaddiema. Filwaqt li xi postijiet tax-xogħol “tradizzjonali” huma mistennija li jisparixxu malajr, postijiet tax-xogħol ġodda “ekoloġiċi”, b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju għadhom mhumiex stabbiliti kif supppost. Minħabba fit-tibdiliet ta’ malajr u mhux mistennijin, it-tranżizzjoni għal ekonomija b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju ħafna drabi tiġi esperjenzata bħala theddida fl-oqsma tal-produzzjoni tradizzjonali. Hemm bżonn djalogu soċjali f’diversi livelli sabiex tiġi promossa t-trasparenza u l-aċċettazzjoni mill-persuni kkonċernati, u sabiex jinbdew programmi li jħeġġu t-tagħlim u t-taħriġ mill-ġdid għall-ħaddiema kollha sabiex il-ħiliet tagħhom isiru konformi mad-domandi li dejjem jinbidlu fis-suq tax-xogħol.

| 5.10 | L-aktar ħtieġa importanti hija għal politika ġdida dwar ir-riċerka u l-iżvilupp u l-innovazzjoni ffokata fuq il-ħolqien ta’ valur fil-ktajjen tal-valur kumplessi (internazzjonali) li jimmiraw lejn ekonomija b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju. L-orjentazzjoni teknoloġika attwali trid titwessa’. It-tibdil fil-klima, in-nuqqas emerġenti ta’ riżorsi strateġiċi, u ż-żidiet konsegwenti fil-prezzijiet qed jinfurzaw tibdil fil-ħsieb fis-setturi tal-enerġija u l-materja prima. Iridu jitqiesu wkoll il-proċessi biex il-pajjiżi emerġenti u li qed jiżviluppaw ilaħħqu mal-oħrajn, inkluż it-trasferiment tat-teknoloġija. Id-domanda għar-riżorsi qed tikber, filwaqt li r-ristrutturar tas-sistemi tal-enerġija u ż-żieda fl-effiċjenza fl-użu tar-riżorsi huma riskjużi u għaljin ħafna. Is-suċċess se jiddependi wkoll fuq konnessjoni mill-qrib ta’ oqsma differenti ta’ kompetenza u industriji. Dawn il-fatturi kollha jeħtieġu b’mod urġenti triq teknoloġika koerenti fl-UE (6), approvata minn teħid tad-deċiżjonijiet politiċi konsistenti. |
| --- | --- |

5.10

L-aktar ħtieġa importanti hija għal politika ġdida dwar ir-riċerka u l-iżvilupp u l-innovazzjoni ffokata fuq il-ħolqien ta’ valur fil-ktajjen tal-valur kumplessi (internazzjonali) li jimmiraw lejn ekonomija b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju. L-orjentazzjoni teknoloġika attwali trid titwessa’. It-tibdil fil-klima, in-nuqqas emerġenti ta’ riżorsi strateġiċi, u ż-żidiet konsegwenti fil-prezzijiet qed jinfurzaw tibdil fil-ħsieb fis-setturi tal-enerġija u l-materja prima. Iridu jitqiesu wkoll il-proċessi biex il-pajjiżi emerġenti u li qed jiżviluppaw ilaħħqu mal-oħrajn, inkluż it-trasferiment tat-teknoloġija. Id-domanda għar-riżorsi qed tikber, filwaqt li r-ristrutturar tas-sistemi tal-enerġija u ż-żieda fl-effiċjenza fl-użu tar-riżorsi huma riskjużi u għaljin ħafna. Is-suċċess se jiddependi wkoll fuq konnessjoni mill-qrib ta’ oqsma differenti ta’ kompetenza u industriji. Dawn il-fatturi kollha jeħtieġu b’mod urġenti triq teknoloġika koerenti fl-UE (6), approvata minn teħid tad-deċiżjonijiet politiċi konsistenti.

| 5.11 | L-approċċi integrati jmorru lil hinn mill-fażi tal-produzzjoni u jimmiraw li jtejbu l-prestazzjoni ambjentali f’kull stadju taċ-ċiklu tal-ħajja, jiġifieri id-disinn, il-materja prima, l-assemblaġġ, id-distribuzzjoni u r-rimi. Il-politiki integrati tal-prodott iridu jiġu diskussi bejn l-atturi pubbliċi u dawk privati. Iridu jiġu definiti b’mod preċiż sabiex tiġi evitata r-regolazzjoni żejda. Fost l-għodod disponibbli, fejn ikun adatt, hemm ftehimiet bejn il-produtturi u l-gvernijiet jew l-UE, dwar l-ekotikketti, it-tikkettar tal-enerġija, l-ekodisinn, il-projbizzjonijiet fuq is-sustanzi u t-tikketti tal-marka tal-karbonju. Sabiex ikunu effettivi, it-tikketti għandhom jinkludu informazzjoni adegwata u affidabbli għall-konsumatur, inkluża fid-Direttiva dwar il-Prattiki Kummerċjali Inġusti, li għandha tiġi implimentata b’mod adatt. |
| --- | --- |

5.11

L-approċċi integrati jmorru lil hinn mill-fażi tal-produzzjoni u jimmiraw li jtejbu l-prestazzjoni ambjentali f’kull stadju taċ-ċiklu tal-ħajja, jiġifieri id-disinn, il-materja prima, l-assemblaġġ, id-distribuzzjoni u r-rimi. Il-politiki integrati tal-prodott iridu jiġu diskussi bejn l-atturi pubbliċi u dawk privati. Iridu jiġu definiti b’mod preċiż sabiex tiġi evitata r-regolazzjoni żejda. Fost l-għodod disponibbli, fejn ikun adatt, hemm ftehimiet bejn il-produtturi u l-gvernijiet jew l-UE, dwar l-ekotikketti, it-tikkettar tal-enerġija, l-ekodisinn, il-projbizzjonijiet fuq is-sustanzi u t-tikketti tal-marka tal-karbonju. Sabiex ikunu effettivi, it-tikketti għandhom jinkludu informazzjoni adegwata u affidabbli għall-konsumatur, inkluża fid-Direttiva dwar il-Prattiki Kummerċjali Inġusti, li għandha tiġi implimentata b’mod adatt.

| 5.12 | Barra minn hekk, l-infiq sinifikanti fir-riċerka u l-iżvilupp fundamentali u applikat huwa kundizzjoni bażika biex jinkiseb l-għan ta’ provvista tal-enerġija sikura, kompetittiva globalment, bi prezz raġonevoli u effiċjenti għall-Ewropa, iggarantita minn infrastruttura effiċjenti tal-enerġija u regolamenti korrispondenti (7). |
| --- | --- |

5.12

Barra minn hekk, l-infiq sinifikanti fir-riċerka u l-iżvilupp fundamentali u applikat huwa kundizzjoni bażika biex jinkiseb l-għan ta’ provvista tal-enerġija sikura, kompetittiva globalment, bi prezz raġonevoli u effiċjenti għall-Ewropa, iggarantita minn infrastruttura effiċjenti tal-enerġija u regolamenti korrispondenti (7).

| 5.13 | L-innovazzjoni ta’ sistemi fil-fruntieri settorjali u l-ktajjen integrati li joħolqu l-valur jaffettwaw il-kumpaniji, minħabba li s-sistemi tal-enerġija dinjija bbażati fuq il-fossili jridu fl-aħħar mill-aħħar jiġu dekarbonizzati u l-iskarsezzi ta’ materja prima ser jirrikjedu ekonomija li tiffranka r-riżorsi. Pass pass, is-sostenibbiltà qed issir iktar importanti fis-swieq kollha, żvilupp li jċajpar il-fruntieri tradizzjonali bejn is-setturi u twassal għal ktajjen ġodda li joħolqu l-valur. |
| --- | --- |

5.13

L-innovazzjoni ta’ sistemi fil-fruntieri settorjali u l-ktajjen integrati li joħolqu l-valur jaffettwaw il-kumpaniji, minħabba li s-sistemi tal-enerġija dinjija bbażati fuq il-fossili jridu fl-aħħar mill-aħħar jiġu dekarbonizzati u l-iskarsezzi ta’ materja prima ser jirrikjedu ekonomija li tiffranka r-riżorsi. Pass pass, is-sostenibbiltà qed issir iktar importanti fis-swieq kollha, żvilupp li jċajpar il-fruntieri tradizzjonali bejn is-setturi u twassal għal ktajjen ġodda li joħolqu l-valur.

| 5.14 | Id-dibattitu attwali qed iħeġġeġ ukoll numru dejjem ikbar ta’ inizjattivi minn isfel għal fuq fil-kumpaniji. Kemm il-kumpaniji l-kbar u kif ukoll l-SMEs qed jiżviluppaw strateġiji u mudelli tan-negozju b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju għall-katina sħiħa tal-valur. L-antiċipazzjoni tar-rekwiżiti tal-enerġija fil-futur se tirriżulta wkoll f’vantaġġi kompetittivi. Iżda dan jeħtieġ leġislazzjoni adatta. Il-ħolqien intern ta’ ideat innovattivi u ta’ proċessi ta’ innovazzjoni għall-produzzjoni u l-organizzazzjoni, mill-ogħla sal-inqas livell, qed isiru prattika standard f’ħafna kumpaniji. |
| --- | --- |

5.14

Id-dibattitu attwali qed iħeġġeġ ukoll numru dejjem ikbar ta’ inizjattivi minn isfel għal fuq fil-kumpaniji. Kemm il-kumpaniji l-kbar u kif ukoll l-SMEs qed jiżviluppaw strateġiji u mudelli tan-negozju b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju għall-katina sħiħa tal-valur. L-antiċipazzjoni tar-rekwiżiti tal-enerġija fil-futur se tirriżulta wkoll f’vantaġġi kompetittivi. Iżda dan jeħtieġ leġislazzjoni adatta. Il-ħolqien intern ta’ ideat innovattivi u ta’ proċessi ta’ innovazzjoni għall-produzzjoni u l-organizzazzjoni, mill-ogħla sal-inqas livell, qed isiru prattika standard f’ħafna kumpaniji.

| 5.15 | L-eżempji jinkludu dan li ġej: |
| --- | --- |

5.15

L-eżempji jinkludu dan li ġej:

| 5.15.1 | Peress li l-ambjent tal-bini jirrappreżenta proporzjon sinifikanti tad-domanda finali għall-enerġija, il-konsum tas-sorsi ta’ enerġija mill-fossili jista’ jitnaqqas sostanzjalment b’mod kosteffettiv billi tittejjeb il-prestazzjoni tal-enerġija tal-bini eżistenti u dak ġdid, inkluż permezz tal-iżolament u t-tekniki mtejba għat-tisħin. Eżempji oħra huma proġetti minn kumpaniji u muniċipalitajiet sabiex tinħoloq infrastruttura tat-trasport u t-trasport ta’ enerġija sostenibbli manifatturata lokalment. Dawn l-aspetti u l-kuntest speċifiku tagħhom ser jiġu indirizzati f’Opinjoni separata tal-KESE (8). |
| --- | --- |

5.15.1

Peress li l-ambjent tal-bini jirrappreżenta proporzjon sinifikanti tad-domanda finali għall-enerġija, il-konsum tas-sorsi ta’ enerġija mill-fossili jista’ jitnaqqas sostanzjalment b’mod kosteffettiv billi tittejjeb il-prestazzjoni tal-enerġija tal-bini eżistenti u dak ġdid, inkluż permezz tal-iżolament u t-tekniki mtejba għat-tisħin. Eżempji oħra huma proġetti minn kumpaniji u muniċipalitajiet sabiex tinħoloq infrastruttura tat-trasport u t-trasport ta’ enerġija sostenibbli manifatturata lokalment. Dawn l-aspetti u l-kuntest speċifiku tagħhom ser jiġu indirizzati f’Opinjoni separata tal-KESE (8).

| 5.15.2 | L-assoċjazzjoni Euracoal tipproponi strateġija ta’ faħam nadif fi tliet stadji għas-settur tal-faħam, li tirrifletti s-sejbiet tal-Pjan Direzzjonali tal-Enerġija 2050 u tinvolvi: l-introduzzjoni ta’ teknoloġija l-aktar avvanzata fis-settur tal-ġenerazzjoni tal-enerġija mill-faħam, li tnaqqas l-emissjonijiet; l-iżvilupp ta’ teknoloġiji tal-ġenerazzjoni li jmiss, ta’ effiċjenza għolja u teknoloġiji flessibbli; u d-demostrazzjoni u l-użu tal-qbid u l-ħżin (CCS) u t-trasport tad-diossidu tal-karbonju, flimkien ma’ CCS għal karburanti u setturi oħra. Għad hemm lok fejn jittejbu l-opportunitajiet biex l-UE tesporta t-teknoloġiji nodfa tal-faħam. |
| --- | --- |

5.15.2

L-assoċjazzjoni Euracoal tipproponi strateġija ta’ faħam nadif fi tliet stadji għas-settur tal-faħam, li tirrifletti s-sejbiet tal-Pjan Direzzjonali tal-Enerġija 2050 u tinvolvi: l-introduzzjoni ta’ teknoloġija l-aktar avvanzata fis-settur tal-ġenerazzjoni tal-enerġija mill-faħam, li tnaqqas l-emissjonijiet; l-iżvilupp ta’ teknoloġiji tal-ġenerazzjoni li jmiss, ta’ effiċjenza għolja u teknoloġiji flessibbli; u d-demostrazzjoni u l-użu tal-qbid u l-ħżin (CCS) u t-trasport tad-diossidu tal-karbonju, flimkien ma’ CCS għal karburanti u setturi oħra. Għad hemm lok fejn jittejbu l-opportunitajiet biex l-UE tesporta t-teknoloġiji nodfa tal-faħam.

| 5.15.3 | L-industriji bbażati fuq il-forestrija, li huma bbażati fuq materja prima rinnovabbli u li jużaw l-enerġija rinnovabbli b’mod inerenti, huma proattivi ħafna. Biex jirnexxu, huwa essenzjali pakkett ta’ politika speċifiku għas-settur, inkluż ir-riċerka u l-iżvilupp, sabiex it-teknoloġiji innovattivi u l-prodotti l-ġodda jitwasslu lis-suq. Irid jiġi stabbilit il-bilanċ tajjeb bejn il-materja prima u l-użu tal-enerġija tal-materja prima. Il-politiki jridu jkunu konsistenti mal-iżviluppi globali, l-oqsma l-oħra ta’ politika u ċ-ċikli ta’ investiment tal-industrija. |
| --- | --- |

5.15.3

L-industriji bbażati fuq il-forestrija, li huma bbażati fuq materja prima rinnovabbli u li jużaw l-enerġija rinnovabbli b’mod inerenti, huma proattivi ħafna. Biex jirnexxu, huwa essenzjali pakkett ta’ politika speċifiku għas-settur, inkluż ir-riċerka u l-iżvilupp, sabiex it-teknoloġiji innovattivi u l-prodotti l-ġodda jitwasslu lis-suq. Irid jiġi stabbilit il-bilanċ tajjeb bejn il-materja prima u l-użu tal-enerġija tal-materja prima. Il-politiki jridu jkunu konsistenti mal-iżviluppi globali, l-oqsma l-oħra ta’ politika u ċ-ċikli ta’ investiment tal-industrija.

| 5.15.4 | Bħalissa qed jitħejjew inizjattivi trasversali. Is-sħubijiet pubbliċi-privati (PPPs) bħal SPIRE (Sustainable Process Industry through Resource and Energy Efficiency – Industrija bi Proċessi Sostenibbli permezz tal-Effiċjenza fl-Użu tar-Riżorsi u l-Enerġija) u EMIRI (Energy Materials Industrial Research Initiative – Inizjattiva ta’ Riċerka Industrijali dwar il-Materjali tal-Enerġija) biex insemmu biss tnejn, għandhom ikunu garantiti prijorità għolja u finanzjament adegwat fil-qafas tal-Orizzont 2020. |
| --- | --- |

5.15.4

Bħalissa qed jitħejjew inizjattivi trasversali. Is-sħubijiet pubbliċi-privati (PPPs) bħal SPIRE (Sustainable Process Industry through Resource and Energy Efficiency – Industrija bi Proċessi Sostenibbli permezz tal-Effiċjenza fl-Użu tar-Riżorsi u l-Enerġija) u EMIRI (Energy Materials Industrial Research Initiative – Inizjattiva ta’ Riċerka Industrijali dwar il-Materjali tal-Enerġija) biex insemmu biss tnejn, għandhom ikunu garantiti prijorità għolja u finanzjament adegwat fil-qafas tal-Orizzont 2020.

| 5.16 | Proprju f’dan il-mument, fil-livell tal-UE, numru ta’ setturi oħra qed jiżviluppaw pjani direzzjonali b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju fit-tul. |
| --- | --- |

5.16

Proprju f’dan il-mument, fil-livell tal-UE, numru ta’ setturi oħra qed jiżviluppaw pjani direzzjonali b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju fit-tul.

| 5.17 | It-tranżizzjoni għal bijoekonomija għall-Ewropa se tagħmel ukoll parti mis-soluzzjoni u ser tirrappreżenta żvilupp importanti fil-ħolqien ta’ ekonomija b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju. Il-kumpaniji qed joħorġu bi prodotti u soluzzjonijiet ġodda b’bażi bijoloġika li jissodisfaw l-istennijiet u l-ispeċifikazzjonijiet dejjem ikbar. |
| --- | --- |

5.17

It-tranżizzjoni għal bijoekonomija għall-Ewropa se tagħmel ukoll parti mis-soluzzjoni u ser tirrappreżenta żvilupp importanti fil-ħolqien ta’ ekonomija b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju. Il-kumpaniji qed joħorġu bi prodotti u soluzzjonijiet ġodda b’bażi bijoloġika li jissodisfaw l-istennijiet u l-ispeċifikazzjonijiet dejjem ikbar.

6.   L-UE, il-gvernijiet, il-partijiet interessati

| 6.1 | Il-proċessi bħal dawk imfissra hawn fuq iridu jiġu akkumpanjati b’mod effettiv u integrati fl-oqfsa u l-kundizzjonijiet teknoloġiċi, ekonomiċi u soċjali. Dawn jinkludu programmi ta’ investiment u riċerka mmirati fil-kumpaniji u djalogu adattat, kemm fil-livell tas-settur kif ukoll tal-kumpaniji flimkien mal-awtoritajiet pubbliċi – tal-UE u dawk nazzjonali – u firxa ta’ partijiet interessati. |
| --- | --- |

6.1

Il-proċessi bħal dawk imfissra hawn fuq iridu jiġu akkumpanjati b’mod effettiv u integrati fl-oqfsa u l-kundizzjonijiet teknoloġiċi, ekonomiċi u soċjali. Dawn jinkludu programmi ta’ investiment u riċerka mmirati fil-kumpaniji u djalogu adattat, kemm fil-livell tas-settur kif ukoll tal-kumpaniji flimkien mal-awtoritajiet pubbliċi – tal-UE u dawk nazzjonali – u firxa ta’ partijiet interessati.

| 6.2 | Bħala appoġġ għall-inizjattiva tat-tkabbir, l-UE u l-Istati Membri għandhom jikkunsidraw jużaw il-finanzjament li bħalissa mhux qed jintuża, jew anke finanzjament ġdid għalkollox, bħala sors għall-finanzjament ta’ miżuri urġenti. Il-Programmi Qafas 7 u 8 għandhom jippromovu t-teknoloġiji sinifikanti u l-proġetti innovattivi. Il-BEI għandu jaqdi wkoll rwol ta’ appoġġ. Barra minn hekk, il-KESE jirrakkomanda wkoll id-diskussjoni dwar it-tnaqqis fit-taxxa bħala strument potenzjali f’dan ir-rigward. |
| --- | --- |

6.2

Bħala appoġġ għall-inizjattiva tat-tkabbir, l-UE u l-Istati Membri għandhom jikkunsidraw jużaw il-finanzjament li bħalissa mhux qed jintuża, jew anke finanzjament ġdid għalkollox, bħala sors għall-finanzjament ta’ miżuri urġenti. Il-Programmi Qafas 7 u 8 għandhom jippromovu t-teknoloġiji sinifikanti u l-proġetti innovattivi. Il-BEI għandu jaqdi wkoll rwol ta’ appoġġ. Barra minn hekk, il-KESE jirrakkomanda wkoll id-diskussjoni dwar it-tnaqqis fit-taxxa bħala strument potenzjali f’dan ir-rigward.

| 6.3 | Il-pjattaformi teknoloġiċi tal-UE, li ħafna minnhom huma mmexxija mill-industrija, ilaqqgħu flimkien il-kumpaniji, l-istituti tar-riċerka u l-akkademiċi kif ukoll il-fehmiet pubbliċi dwar l-iżviluppi prospettivi (9). Huma għandhom rwol kruċjali fl-analiżi tax-xejriet u l-istennijiet dinjija kif ukoll fil-kodefinizzjoni ta’ għanijiet u perjodi ta’ żmien. |
| --- | --- |

6.3

Il-pjattaformi teknoloġiċi tal-UE, li ħafna minnhom huma mmexxija mill-industrija, ilaqqgħu flimkien il-kumpaniji, l-istituti tar-riċerka u l-akkademiċi kif ukoll il-fehmiet pubbliċi dwar l-iżviluppi prospettivi (9). Huma għandhom rwol kruċjali fl-analiżi tax-xejriet u l-istennijiet dinjija kif ukoll fil-kodefinizzjoni ta’ għanijiet u perjodi ta’ żmien.

| 6.4 | It-twaqqif tal-objettivi tas-suq jinvolvi diskussjonijiet u ttestjar mal-fornituri u l-klijenti kif ukoll mal-partijiet interessati bħall-imsieħba soċjali, l-NGOs, l-awtoritajiet reġjonali u l-konsumaturi. L-UE u l-gvernijiet għandhom responsabbiltà għal-leġislazzjoni u r-regolazzjoni, iżda dan qatt m’għandu jkun f’direzzjoni waħda. Minflok għandu jkun marbut ma’ pjani direzzjonali u proċessi u ppjanar kontinwu fil-kumpaniji ewlenin (10). Dan jirrikjedi skambju kontinwu ta’ analiżijiet u l-ittestjar ta’ fehmiet bejn is-settur pubbliku u dak privat. |
| --- | --- |

6.4

It-twaqqif tal-objettivi tas-suq jinvolvi diskussjonijiet u ttestjar mal-fornituri u l-klijenti kif ukoll mal-partijiet interessati bħall-imsieħba soċjali, l-NGOs, l-awtoritajiet reġjonali u l-konsumaturi. L-UE u l-gvernijiet għandhom responsabbiltà għal-leġislazzjoni u r-regolazzjoni, iżda dan qatt m’għandu jkun f’direzzjoni waħda. Minflok għandu jkun marbut ma’ pjani direzzjonali u proċessi u ppjanar kontinwu fil-kumpaniji ewlenin (10). Dan jirrikjedi skambju kontinwu ta’ analiżijiet u l-ittestjar ta’ fehmiet bejn is-settur pubbliku u dak privat.

| 6.5 | Ħafna drabi d-diskussjoni politika tiffoka primarjament fuq l-inizjattivi minn fuq għal isfel mill-UE (jew mill-gvernijiet) relatati mat-tibdil fil-klima, l-iżvilupp demografiku, is-saħħa, l-ikel, l-ilma, eċċ. mingħajr ma tiġi rikonoxxuta s-sitwazzjoni attwali fin-negozju. Il-KESE jappella għall-inklużjoni ta’ analiżijiet u soluzzjonijiet mill-industriji privati li jaqsmu l-istess tħassib. Huwa l-investiment privat, appoġġjat minn forza tax-xogħol kwalifikata, li ser ikun partikolarment neċessarju biex jiġu indirizzati l-problemi ewlenin. |
| --- | --- |

6.5

Ħafna drabi d-diskussjoni politika tiffoka primarjament fuq l-inizjattivi minn fuq għal isfel mill-UE (jew mill-gvernijiet) relatati mat-tibdil fil-klima, l-iżvilupp demografiku, is-saħħa, l-ikel, l-ilma, eċċ. mingħajr ma tiġi rikonoxxuta s-sitwazzjoni attwali fin-negozju. Il-KESE jappella għall-inklużjoni ta’ analiżijiet u soluzzjonijiet mill-industriji privati li jaqsmu l-istess tħassib. Huwa l-investiment privat, appoġġjat minn forza tax-xogħol kwalifikata, li ser ikun partikolarment neċessarju biex jiġu indirizzati l-problemi ewlenin.

| 6.6 | L-objettivi soċjali fi ħdan il-kumpaniji u l-ħtieġa li jinżamm l-impenn tal-impjegati jridu jiġu integrati fil-proċessi ta’ modernizzazzjoni. L-UE u l-Istati Membri, permezz tal-kumitati tad-djalogu soċjali settorjali u transettorjali, għandhom jippromovu u jimplimentaw miżuri sabiex tiġi appoġġjata soċjalment il-ġestjoni aċċettabbli tat-tranżizzjoni għal ekonomija b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju. Minbarra l-enfasi fuq il-ħiliet meħtieġa mill-ħaddiema u l-impjegati (11), iridu jitqiesu wkoll l-aspetti kwantitattivi u l-perjodi ta’ żmien. |
| --- | --- |

6.6

L-objettivi soċjali fi ħdan il-kumpaniji u l-ħtieġa li jinżamm l-impenn tal-impjegati jridu jiġu integrati fil-proċessi ta’ modernizzazzjoni. L-UE u l-Istati Membri, permezz tal-kumitati tad-djalogu soċjali settorjali u transettorjali, għandhom jippromovu u jimplimentaw miżuri sabiex tiġi appoġġjata soċjalment il-ġestjoni aċċettabbli tat-tranżizzjoni għal ekonomija b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju. Minbarra l-enfasi fuq il-ħiliet meħtieġa mill-ħaddiema u l-impjegati (11), iridu jitqiesu wkoll l-aspetti kwantitattivi u l-perjodi ta’ żmien.

| 6.7 | Impenn kondiviż bejn gvernijiet/amministrazzjonijiet, kumpaniji, persunal u rappreżentanti tal-ħaddiema jista’ jiġi espress f’kurrikuli aġġornati kif ukoll fi programmi tal-edukazzjoni u t-taħriġ u l-apprendistati. |
| --- | --- |

6.7

Impenn kondiviż bejn gvernijiet/amministrazzjonijiet, kumpaniji, persunal u rappreżentanti tal-ħaddiema jista’ jiġi espress f’kurrikuli aġġornati kif ukoll fi programmi tal-edukazzjoni u t-taħriġ u l-apprendistati.

| 6.8 | Aspett prinċipali, jekk mhux deċiżiv, huwa li jkun hemm kundizzjonijiet ekwivalenti madwar id-dinja, pereżempju permezz ta’ standards u ċertifikazzjonijiet globali, leġislazzjoni trasparenti, aċċess simetriku għas-suq, protezzjoni ta’ proprjetà intellettwali u livelli simili ta’ protezzjoni tal-konsumatur. Id-drittijiet fundamentali tax-xogħol għandhom ikunu rispettati wkoll. Dawn l-aspetti għandhom jagħmlu parti integrali mill-politika kummerċjali Ewropea (12). |
| --- | --- |

6.8

Aspett prinċipali, jekk mhux deċiżiv, huwa li jkun hemm kundizzjonijiet ekwivalenti madwar id-dinja, pereżempju permezz ta’ standards u ċertifikazzjonijiet globali, leġislazzjoni trasparenti, aċċess simetriku għas-suq, protezzjoni ta’ proprjetà intellettwali u livelli simili ta’ protezzjoni tal-konsumatur. Id-drittijiet fundamentali tax-xogħol għandhom ikunu rispettati wkoll. Dawn l-aspetti għandhom jagħmlu parti integrali mill-politika kummerċjali Ewropea (12).

| 6.9 | Il-KESE jemmen li l-atturi kollha għandhom jieħdu nota tal-proċess li bih il-kumpaniji u l-gruppi ta’ kumpaniji qed jintroduċu ħtiġiet u proċeduri imposti minnhom stess, peress li l-ksib tal-miri mixtieqa fil-ħin jista’ jinvolvi piż kbir tassew. |
| --- | --- |

6.9

Il-KESE jemmen li l-atturi kollha għandhom jieħdu nota tal-proċess li bih il-kumpaniji u l-gruppi ta’ kumpaniji qed jintroduċu ħtiġiet u proċeduri imposti minnhom stess, peress li l-ksib tal-miri mixtieqa fil-ħin jista’ jinvolvi piż kbir tassew.

Brussell, 13 ta’ Frar 2013.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Staffan NILSSON

---

(1)  Ir-Raba’ Rapport ta’ Valutazzjoni tal-Grupp ta' Esperti Intergovernattiv dwar it-Tibdil fil-Klima (IPCC). http://www.ipcc.ch/publications_and_data/publications_and_data_reports.shtml

1

(2)  Changing Pace, Public policy options to scale and accelerate business action towards Vision 2050, 2012, (mhux disponibbli bil-Malti).

2

Changing Pace, Public policy options to scale and accelerate business action towards Vision 2050

(3)  Ibid. nota 2 f’qiegħ il-paġna.

3

(4)  Ara n-noti 1, 2 u 3 f’qiegħ il-paġna. Id-WBCSD għandu 200 membru, li minnhom madwar 100 huma kumpaniji Ewropej.

4

(5)  Ara l-brochure tal-Kummissjoni Sustainable Industry: Going for Growth & Resource Efficiency, Lulju 2011. Ara wkoll Study on the Competitiveness of European Companies and Resource Efficiency, Lulju 2011, u Study on the Competitiveness of the EU eco-industry, Settembru 2009, (mhux disponibbli bil-Malti).

5

Sustainable Industry: Going for Growth & Resource Efficiency

Study on the Competitiveness of European Companies and Resource Efficiency

Study on the Competitiveness of the EU eco-industry

(6)  L-ewwel u qabel kollox, il-Programm Qafas 8.

6

(7)  Ara hawn fuq, punt 5.4, ir-raba’ inċiż.

7

(8)  CCMI/106 dwar Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar il-kompetittività sostenibbli fis-settur tal-kostruzzjoni u tal-intrapriżi tiegħu.

8

(9)  Ara fost l-oħrajn l-Opinjoni tal-KESE dwar “Pjattaformi tat-Teknoloġija Ewropea u l-bidliet industrijali”, ĠU C 299/12, 4.10.2012, p. 12.

9

(10)  Fost oħrajn, l-Opinjoni tal-KESE dwar “It-tibdil industrijali għall-bini ta’ industriji sostenibbli b’użu intensiv tal-enerġija (EIIs) fid-dawl tal-objettiv tal-effiċjenza fl-użu tar-riżorsi tal-istrateġija Ewropa 2020”, ĠU C 43, 15.2.2012, p. 1, “Il-promozzjoni ta’ impjiegi ekoloġiċi sostenibbli għall-pakkett tal-enerġija u l-klima tal-UE”, ĠU C 44, 11.2.2011, p. 110; l-Opinjoni tal-KESE dwar “Il-Pjan tal-Effiċjenza fl-użu tal-Enerġija 2011”, ĠU C 318, 29.10.2011, p. 155.

10

(11)  Opinjoni tal-KESE dwar l-inizjattiva ewlenija tal-Kummissjoni: “Aġenda għall-ħiliet ġodda u l-impjiegi: kontribut Ewropew lejn livell massimu ta’ impjiegi”, COM(2012) 682 final, ĠU C 318, 29.10.2011, p. 142.

11

(12)  Opinjoni tal-KESE dwar “Id-dimensjoni esterna tal-politika industrijali Ewropea – Il-politika kummerċjali tal-UE qed tikkunsidra sewwa l-interessi tal-industrija Ewropea?”, ĠU C 218, 23.7.2011, p. 25.

12

---

| 9.5.2013 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 133/16 |
| --- | --- | --- | --- |

9.5.2013

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 133/16

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomku u Soċjali Ewropew dwar “L-istat attwali tar-relazzjonijiet bejn is-settur tal-ħwienet il-kbar u l-aġenti tal-prodotti tal-ikel” (Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

2013/C 133/03

Relatur: M. Igor ŠARMÍR

Nhar it-12 ta’ Lulju 2012, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iddeċieda, b’konformità mal-Artikolu 29(A) tar-Regoli ta’ Proċedura tiegħu, li jħejji opinjoni fuq inizjattiva proprja dwar

L-istat attwali tar-relazzjonijiet bejn is-settur tal-ħwienet il-kbar u l-aġenti tal-prodotti tal-ikel.

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar id-9 ta’ Jannar 2013

Matul l-487 sessjoni plenarja tiegħu li saret fit-13 u l-14 ta’ Frar 2013 (seduta tat-13 ta’ Frar), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni bi 79 vot favur, 6 voti kontra u 2 astensjonijiet.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1 | Il-KESE jinnota li l-kumpaniji tal-ħwienet il-kbar jiffurmaw oligopolija fil-pajjiżi kollha. L-istatistiċi dwar il-preżenza tagħhom fis-suq juru li hemm għadd żgħir ta’ bejjiegħa bl-imnut li għandhom kontroll fuq il-parti l-kbira tas-suq. Fil-fehma tal-KESE din il-pożizzjoni ta’ oligopolija tagħti lill-kumpaniji li jiffurmawha saħħa enormi fin-negozjati mal-aġenti, b’mod li jistgħu jimponu kundizzjonijiet kummerċjali li m’huma bbilanċjati xejn. |
| --- | --- |

1.1

Il-KESE jinnota li l-kumpaniji tal-ħwienet il-kbar jiffurmaw oligopolija fil-pajjiżi kollha. L-istatistiċi dwar il-preżenza tagħhom fis-suq juru li hemm għadd żgħir ta’ bejjiegħa bl-imnut li għandhom kontroll fuq il-parti l-kbira tas-suq. Fil-fehma tal-KESE din il-pożizzjoni ta’ oligopolija tagħti lill-kumpaniji li jiffurmawha saħħa enormi fin-negozjati mal-aġenti, b’mod li jistgħu jimponu kundizzjonijiet kummerċjali li m’huma bbilanċjati xejn.

| 1.2 | Il-KESE jinnota li l-kumpaniji li jiffurmaw l-oligopolija ma jikkompetux bejniethom ħlief biex jiġbdu l-konsumaturi. Huma jikkompetu bejniethom biex jiksbu lil dawn tal-aħħar, iżda rarijikkompetu bejniethom għall-aġenti. Fl-istess ħin, anke l-kompetizzjoni bejn il-kumpaniji biex jiġbdu l-konsumaturi sseħħ l-iktar fil-livell tal-prezzijiet għall-pubbliku u ma tagħtix każ biżżejjed tal-aspetti soċjali u ambjentali differenti li jiffurmaw il-kwalità globali (1). |
| --- | --- |

1.2

Il-KESE jinnota li l-kumpaniji li jiffurmaw l-oligopolija ma jikkompetux bejniethom ħlief biex jiġbdu l-konsumaturi. Huma jikkompetu bejniethom biex jiksbu lil dawn tal-aħħar, iżda rarijikkompetu bejniethom għall-aġenti. Fl-istess ħin, anke l-kompetizzjoni bejn il-kumpaniji biex jiġbdu l-konsumaturi sseħħ l-iktar fil-livell tal-prezzijiet għall-pubbliku u ma tagħtix każ biżżejjed tal-aspetti soċjali u ambjentali differenti li jiffurmaw il-kwalità globali (1).

| 1.3 | Il-KESE jinnota li l-qasam tal-ipprezzar u tal-marġni ta’ profitt għall-atturi differenti m’huwa ċar xejn. Fil-fatt minħabba fit-tnaqqis parzjali b’lura għall-aġenti (supplier rebates) li jagħmlu l-ħwienet il-kbar, il-prezz tax-xiri mogħti lill-aġent ma jirriflettix id-dħul reali li jsir fuq il-prodott. |
| --- | --- |

1.3

Il-KESE jinnota li l-qasam tal-ipprezzar u tal-marġni ta’ profitt għall-atturi differenti m’huwa ċar xejn. Fil-fatt minħabba fit-tnaqqis parzjali b’lura għall-aġenti (supplier rebates) li jagħmlu l-ħwienet il-kbar, il-prezz tax-xiri mogħti lill-aġent ma jirriflettix id-dħul reali li jsir fuq il-prodott.

| 1.4 | Il-KESE huwa konvint li ma teżistix libertà kuntrattwali f’sitwazzjoni li fiha l-parti kuntrattwali tista’ timponi l-kundizzjonijiet tagħha fuq l-imsieħba kummerċjali tagħha. Fil-fehma tal-KESE, il-prova tan-nuqqas ta’ libertà kuntrattwali ġenwina tinsab fl-użu ta’ prattiki abużivi u li jmorru kontra l-kompetizzjoni min-naħa tas-settur tal-ħwienet il-kbar fuq l-aġenti li jipprovdu l-prodotti tal-ikel. Il-prattiki abużivi ma jagħmlux ħsara lill-produtturi biss iżda anki lill-konsumaturi (l-aktar fit-tul). B’mod ġenerali, il-firxa attwali tal-fenomenu tal-prattiki abużivi jagħmel ħsara lill-interess pubbliku u b’mod partikolari lill-interess ekonomiku tal-Istati. |
| --- | --- |

1.4

Il-KESE huwa konvint li ma teżistix libertà kuntrattwali f’sitwazzjoni li fiha l-parti kuntrattwali tista’ timponi l-kundizzjonijiet tagħha fuq l-imsieħba kummerċjali tagħha. Fil-fehma tal-KESE, il-prova tan-nuqqas ta’ libertà kuntrattwali ġenwina tinsab fl-użu ta’ prattiki abużivi u li jmorru kontra l-kompetizzjoni min-naħa tas-settur tal-ħwienet il-kbar fuq l-aġenti li jipprovdu l-prodotti tal-ikel. Il-prattiki abużivi ma jagħmlux ħsara lill-produtturi biss iżda anki lill-konsumaturi (l-aktar fit-tul). B’mod ġenerali, il-firxa attwali tal-fenomenu tal-prattiki abużivi jagħmel ħsara lill-interess pubbliku u b’mod partikolari lill-interess ekonomiku tal-Istati.

| 1.5 | Fil-fehma tal-KESE l-prattiki abużivi li huma l-aktar preokkupanti jseħħu biss fil-kuntest tar-relazzjonijiet bejn is-settur tal-ħwienet il-kbar u l-aġenti tal-prodotti tal-ikel. Huma ma jseħħu la mill-industrija tal-ikel fil-konfront tal-bdiewa u l-anqas mis-settur tal-ħwienet il-kbar fir-rigward ta’ aġenti oħra għajr dawk li jfornu l-prodotti tal-ikel. |
| --- | --- |

1.5

Fil-fehma tal-KESE l-prattiki abużivi li huma l-aktar preokkupanti jseħħu biss fil-kuntest tar-relazzjonijiet bejn is-settur tal-ħwienet il-kbar u l-aġenti tal-prodotti tal-ikel. Huma ma jseħħu la mill-industrija tal-ikel fil-konfront tal-bdiewa u l-anqas mis-settur tal-ħwienet il-kbar fir-rigward ta’ aġenti oħra għajr dawk li jfornu l-prodotti tal-ikel.

| 1.6 | Il-KESE jinnota li f’xi Stati Membri, l-isforzi tal-bdiewa u ta’ intrapriżi li jipproċessaw l-ikel biex jiffurmaw gruppi ta’ produtturi ġew penalizzati mill-awtoritajiet nazzjonali tal-kompetizzjoni peress li s-saħħa ta’ dawn il-gruppi ġiet ivvalutata billi tqiset biss il-produzzjoni nazzjonali. |
| --- | --- |

1.6

Il-KESE jinnota li f’xi Stati Membri, l-isforzi tal-bdiewa u ta’ intrapriżi li jipproċessaw l-ikel biex jiffurmaw gruppi ta’ produtturi ġew penalizzati mill-awtoritajiet nazzjonali tal-kompetizzjoni peress li s-saħħa ta’ dawn il-gruppi ġiet ivvalutata billi tqiset biss il-produzzjoni nazzjonali.

| 1.7 | Il-KESE jinnota l-falliment tas-suq peress li s-sitwazzjoni qed tkompli tmur lura f’sistema li ma hijiex regolata biżżejjed. |
| --- | --- |

1.7

Il-KESE jinnota l-falliment tas-suq peress li s-sitwazzjoni qed tkompli tmur lura f’sistema li ma hijiex regolata biżżejjed.

| 1.8 | Il-KESE jqis li l-awtoregolamentazzjoni mhijiex rimedju suffiċenti għad-distorsjonijiet li qed jiġu osservati. Mhux ser ikunu “l-kodiċi ta’ etika” li jreġġgħu l-bilanċ fir-relazzjonijiet kummerċjali kkonċernati. In-natura stess tal-prattiki abużivi titlob u tiġġustifika li dawn jiġu projbiti bil-liġi. |
| --- | --- |

1.8

Il-KESE jqis li l-awtoregolamentazzjoni mhijiex rimedju suffiċenti għad-distorsjonijiet li qed jiġu osservati. Mhux ser ikunu “l-kodiċi ta’ etika” li jreġġgħu l-bilanċ fir-relazzjonijiet kummerċjali kkonċernati. In-natura stess tal-prattiki abużivi titlob u tiġġustifika li dawn jiġu projbiti bil-liġi.

| 1.9 | Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni Ewropea biex tibda tqis b’mod serju t-tema tal-oligopoliji, tistudja l-piż u l-influwenza vera tagħhom, tiddeċiedi b’liema mod l-effett tagħhom jista’ jitqabbel ma’ dak tal-monopolji u wara tibdel b’mod adatt il-prinċipji tar-regolamentazzjoni tal-kompetizzjoni. |
| --- | --- |

1.9

Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni Ewropea biex tibda tqis b’mod serju t-tema tal-oligopoliji, tistudja l-piż u l-influwenza vera tagħhom, tiddeċiedi b’liema mod l-effett tagħhom jista’ jitqabbel ma’ dak tal-monopolji u wara tibdel b’mod adatt il-prinċipji tar-regolamentazzjoni tal-kompetizzjoni.

| 1.10 | Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni Ewropea biex hija wkoll tagħraf in-nuqqas ta’ libertà kuntrattwali fir-relazzjonijiet bejn is-settur tal-ħwienet il-kbar u l-aġenti tal-prodotti tal-ikel. |
| --- | --- |

1.10

Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni Ewropea biex hija wkoll tagħraf in-nuqqas ta’ libertà kuntrattwali fir-relazzjonijiet bejn is-settur tal-ħwienet il-kbar u l-aġenti tal-prodotti tal-ikel.

| 1.11 | Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni Ewropea biex tipproponi soluzzjonijiet li jwasslu għal sistema aktar trasparenti. L-ideal ikun li “t-tnaqqis parzjali b’lura” li jħaddem is-settur tal-ħwienet il-kbar isir “bil-quddiem”, biex dawn il-kumpaniji jiġu obbligati jdaħħlu l-ispejjeż tas-servizzi differenti li għalihom jitolbu ħlas mill-aġenti fil-prezz li bih jixtru l-prodott. B’hekk ikun jista’ jidher kemm l-aġent ikun irċieva fil-fatt għall-prodott tiegħu. |
| --- | --- |

1.11

Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni Ewropea biex tipproponi soluzzjonijiet li jwasslu għal sistema aktar trasparenti. L-ideal ikun li “t-tnaqqis parzjali b’lura” li jħaddem is-settur tal-ħwienet il-kbar isir “bil-quddiem”, biex dawn il-kumpaniji jiġu obbligati jdaħħlu l-ispejjeż tas-servizzi differenti li għalihom jitolbu ħlas mill-aġenti fil-prezz li bih jixtru l-prodott. B’hekk ikun jista’ jidher kemm l-aġent ikun irċieva fil-fatt għall-prodott tiegħu.

| 1.12 | Il-KESE jtlob lill-Kummissjoni tagħti struzzjonijiet ċari lill-awtoritajiet nazzjonali tal-kompetizzjoni biex fil-valutazzjoni tal-piż tan-negozjar tal-gruppi tal-produtturi, jitqies is-suq rilevanti, jiġifieri dak tal-prodotti alimentari kollha tal-istess kategorija offruti fis-suq tal-Istat ikkonċernat, u mhux biss ta’ dawk li ġew prodotti fil-pajjiż. |
| --- | --- |

1.12

Il-KESE jtlob lill-Kummissjoni tagħti struzzjonijiet ċari lill-awtoritajiet nazzjonali tal-kompetizzjoni biex fil-valutazzjoni tal-piż tan-negozjar tal-gruppi tal-produtturi, jitqies is-suq rilevanti, jiġifieri dak tal-prodotti alimentari kollha tal-istess kategorija offruti fis-suq tal-Istat ikkonċernat, u mhux biss ta’ dawk li ġew prodotti fil-pajjiż.

| 1.13 | Il-KESE jitlob li l-Kummissjoni Ewropea tabbanduna immedjatament l-idea tal-awtoregolamentazzjoni u tipproponi test legali vinkolanti li jtejjeb is-sitwazzjoni fil-katina agroalimentari u jippromovi l-kompetizzjoni bla xkiel. Il-kunċett tar-regolamentazzjoni m’għandux ikun ibbażat fuq il-ħarsien tal-kompetizzjoni, iżda għandu jippermetti li l-Istat li l-interess ekonomiku tiegħu ikun mhedded, jaġixxi bħala kwerelant meta jkun hemm proċeduri amministrattivi jew legali. |
| --- | --- |

1.13

Il-KESE jitlob li l-Kummissjoni Ewropea tabbanduna immedjatament l-idea tal-awtoregolamentazzjoni u tipproponi test legali vinkolanti li jtejjeb is-sitwazzjoni fil-katina agroalimentari u jippromovi l-kompetizzjoni bla xkiel. Il-kunċett tar-regolamentazzjoni m’għandux ikun ibbażat fuq il-ħarsien tal-kompetizzjoni, iżda għandu jippermetti li l-Istat li l-interess ekonomiku tiegħu ikun mhedded, jaġixxi bħala kwerelant meta jkun hemm proċeduri amministrattivi jew legali.

| 1.14 | Fl-aħħar, il-KESE jemmen li hemm bżonn ta’ liġijiet immirati lejn l-għażla soċjali u li jmorru lil hinn mis-sempliċi loġika tas-suq. B’hekk titwaqqaf it-tendenza ta’ konċentrazzjoni fis-settur tal-ħwienet il-kbar li kull ma jmur dejjem jiksbu iktar poter u jiġu promossi forom oħra ta’ kummerċ bħall-ħwienet iż-żgħar, is-swieq tradizzjonali jew il-bejgħ dirett mill-produtturi għall-konsumaturi. F’dan il-qafas, il-KESE jitlob lill-Kummissjoni li tagħti attenzjoni speċjali lill-ktajjen ta’ distribuzzjoni aktar qosra fid-dokumenti li tħejji fil-qasam tal-ġlieda kontra l-ħela tal-ikel. |
| --- | --- |

1.14

Fl-aħħar, il-KESE jemmen li hemm bżonn ta’ liġijiet immirati lejn l-għażla soċjali u li jmorru lil hinn mis-sempliċi loġika tas-suq. B’hekk titwaqqaf it-tendenza ta’ konċentrazzjoni fis-settur tal-ħwienet il-kbar li kull ma jmur dejjem jiksbu iktar poter u jiġu promossi forom oħra ta’ kummerċ bħall-ħwienet iż-żgħar, is-swieq tradizzjonali jew il-bejgħ dirett mill-produtturi għall-konsumaturi. F’dan il-qafas, il-KESE jitlob lill-Kummissjoni li tagħti attenzjoni speċjali lill-ktajjen ta’ distribuzzjoni aktar qosra fid-dokumenti li tħejji fil-qasam tal-ġlieda kontra l-ħela tal-ikel.

2.   Għan

2.1   Żvilupp fil-perċezzjonijiet tas-settur tal-ħwienet il-kbar

Is-suġġett tar-relazzjonijiet kummerċjali bejn is-settur tal-ħwienet il-kbar u l-aġenti tal-prodotti tal-ikel qed iqajjem dejjem aktar interess u anke inkwiet. Għaxar snin ilu dan is-suġġett kien projbit mhux biss għall-awtoritajiet u l-istituzzjonijiet tal-UE, iżda wkoll għall-ħafna mill-ġurnalisti (2), minkejja li fi Franza, wieħed isib sforzi ta’ leġislazzjoni li jmorru lura sal-1992 u fir-Renju Unit, il-Kummissjoni għall-Kompetizzjoni wettqet stħarriġ fl-1999 u l-2000 bil-konklużjoni li s-supermarkets jabbużaw mill-poter tagħhom ta’ xerrejja (dan it-terminu essenzjalment jirreferi għas-saħħa li x-xerrej għandu biex jikseb kundizzjonijiet ta’ xiri aktar favorevoli minn dawk possibbli f’suq li jkun kompetittiv għal kollox (3)). B’mod ġenerali, is-settur tal-ħwienet il-kbar kien ikkunsidrat bħala fenomenu utli għall-pubbliku, li minnu jgawdi kulħadd, u l-iżvilupp tiegħu kien qed jitqies bħala sinjal tal-istat tajjeb tal-ekonomija tal-pajjiż. L-awtoritajiet u l-mezzi tax-xandir kienu l-aktar jiġbdu l-attenzjoni lejn l-aspetti li bla dubju kienu pożittivi, l-aktar il-possibbiltà tal-konsumaturi li jixtru kważi kollox mill-istess post bi prezzijiet relattivament baxxi, kif ukoll il-faċilitajiet (pereżempju postijiet biżżejjed għall-parkeġġ) u s-servizzi proposti. Minn xi ħames snin ilu, bejn wieħed u ieħor, is-sitwazzjoni inbidlet b’mod radikali u l-istituzzjonijiet Ewropej ippubblikaw diversi dokumenti ta’ kritika dwar is-suġġett.

2.2   Il-pożizzjoni ta’ oligopolija fis-settur tal-ħwienet il-kbar

| 2.2.1 | Is-settur tal-ħwienet il-kbar beda jiżviluppa b’mod mgħaġġel ftit aktar minn tletin sena ilu u dan l-iżvilupp kien marbut mill-qrib mal-proċess tal-globalizzazzjoni. Fil-fatt, il-biċċa l-kbira tas-soċjetajiet kummerċjali l-kbar li bħalissa jikkontrollaw is-suq tal-bejgħ bl-imnut, huma multinazzjonali. Huma jinsabu f’pożizzjoni bil-wisq aħjar minn dik tal-intrapriżi ż-żgħar u ta’ daqs medju, biex jisfruttaw il-kundizzjonijiet il-ġodda li rriżultaw mill-globalizzazzjoni. |
| --- | --- |

2.2.1

Is-settur tal-ħwienet il-kbar beda jiżviluppa b’mod mgħaġġel ftit aktar minn tletin sena ilu u dan l-iżvilupp kien marbut mill-qrib mal-proċess tal-globalizzazzjoni. Fil-fatt, il-biċċa l-kbira tas-soċjetajiet kummerċjali l-kbar li bħalissa jikkontrollaw is-suq tal-bejgħ bl-imnut, huma multinazzjonali. Huma jinsabu f’pożizzjoni bil-wisq aħjar minn dik tal-intrapriżi ż-żgħar u ta’ daqs medju, biex jisfruttaw il-kundizzjonijiet il-ġodda li rriżultaw mill-globalizzazzjoni.

| 2.2.2 | L-iżvilupp tal-multinazzjonali (fosthom is-settur tal-ħwienet il-kbar) spiss isir b’detriment għall-SMEs. F’ħafna oqsma, grupp żgħir ta’ soċjetajiet kbar u transnazzjonali jikkontrolla l-parti essenzjali tas-suq ikkonċernat. Barra mis-soċjetajiet il-kbar tal-bejgħ bl-imnut, dan japplika wkoll, pereżempju għall-industrija farmaċewtika u tal-ikel, kumpaniji taż-żrieragħ (4), kumpaniji li jirraffinaw iż-żejt, is-settur bankarju u oħrajn. F’ħafna mill-każijiet dawn il-multinazzjonali mhumiex monopolji, fl-istess suq huma għandhom il-kompetizzjoni ta’ multinazzjonali oħra u ta’ xi SMEs, u minħabba f’hekk ma jitqisux li jinsabu f’pożizzjoni dominanti (5). |
| --- | --- |

2.2.2

L-iżvilupp tal-multinazzjonali (fosthom is-settur tal-ħwienet il-kbar) spiss isir b’detriment għall-SMEs. F’ħafna oqsma, grupp żgħir ta’ soċjetajiet kbar u transnazzjonali jikkontrolla l-parti essenzjali tas-suq ikkonċernat. Barra mis-soċjetajiet il-kbar tal-bejgħ bl-imnut, dan japplika wkoll, pereżempju għall-industrija farmaċewtika u tal-ikel, kumpaniji taż-żrieragħ (4), kumpaniji li jirraffinaw iż-żejt, is-settur bankarju u oħrajn. F’ħafna mill-każijiet dawn il-multinazzjonali mhumiex monopolji, fl-istess suq huma għandhom il-kompetizzjoni ta’ multinazzjonali oħra u ta’ xi SMEs, u minħabba f’hekk ma jitqisux li jinsabu f’pożizzjoni dominanti (5).

| 2.2.3 | Il-kumpaniji l-kbar Ewropej tal-bejgħ bl-imnut huma attivi ħafna fil-konkwista tas-suq dinji. Il-kumpanija Ingliża Tesco, il-kumpaniji Franċiżi Auchan u Carrefour, il-multinazzjonali Ġermaniżi u Awstrijaċi Kaufland, Lidl, Metro jew Billa, kif ukoll il-kumpanija Olandiża Ahold jinsabu f’diversi pajjiżi. |
| --- | --- |

2.2.3

Il-kumpaniji l-kbar Ewropej tal-bejgħ bl-imnut huma attivi ħafna fil-konkwista tas-suq dinji. Il-kumpanija Ingliża Tesco, il-kumpaniji Franċiżi Auchan u Carrefour, il-multinazzjonali Ġermaniżi u Awstrijaċi Kaufland, Lidl, Metro jew Billa, kif ukoll il-kumpanija Olandiża Ahold jinsabu f’diversi pajjiżi.

| 2.2.4 | Ir-riżultat ta’ dan kollu huwa li grupp żgħir ta’ kumpaniji jikkontrolla b’mod effikaċi is-suq tal-bejgħ bl-imnut tal-ikel f’diversi pajjiżi. Pereżempju, fil-Ġermanja, erba’ kumpaniji, jikkontrollaw 85 % tas-suq; l-istess fir-Renju Unit, erba’ kumpaniji jikkontrollaw 76 % tas-suq fl-Awstrija, tliet kumpaniji tal-bejgħ bl-imnut jikkontrollaw 82 % tas-suq Franċiż, l-istess bħall-Pajjiżi l-Baxxi, ħames kumpaniji jikkontrollaw 65 % tas-suq etc (6). Din is-sitwazzjoni twassal biex, minn naħa, l-ebda kumpanija ta’ ħwienet kbar ma tapplika għaliha d-definizzjoni uffiċjali ta’ pożizzjoni dominanti, filwaqt li min-naħa l-oħra, minn tlieta sa ħames kumpaniji kummerċjali jikkontrollaw il-parti essenzjali tas-suq u jiffurmaw oligopolju. |
| --- | --- |

2.2.4

Ir-riżultat ta’ dan kollu huwa li grupp żgħir ta’ kumpaniji jikkontrolla b’mod effikaċi is-suq tal-bejgħ bl-imnut tal-ikel f’diversi pajjiżi. Pereżempju, fil-Ġermanja, erba’ kumpaniji, jikkontrollaw 85 % tas-suq; l-istess fir-Renju Unit, erba’ kumpaniji jikkontrollaw 76 % tas-suq fl-Awstrija, tliet kumpaniji tal-bejgħ bl-imnut jikkontrollaw 82 % tas-suq Franċiż, l-istess bħall-Pajjiżi l-Baxxi, ħames kumpaniji jikkontrollaw 65 % tas-suq etc (6). Din is-sitwazzjoni twassal biex, minn naħa, l-ebda kumpanija ta’ ħwienet kbar ma tapplika għaliha d-definizzjoni uffiċjali ta’ pożizzjoni dominanti, filwaqt li min-naħa l-oħra, minn tlieta sa ħames kumpaniji kummerċjali jikkontrollaw il-parti essenzjali tas-suq u jiffurmaw oligopolju.

| 2.2.5 | M’hemmx dubju li l-membri ta’ dawn l-oligopoliji jikkompetu bejniethom biss għall-konsumaturi. Kompetizzjoni għall-aġenti ma tidher kważi mkien, speċjalment fil-każ tal-SMEs. Għall-kuntrarju tal-aġenti, li huma ħafna aktar numerużi, il-kumpaniji tal-ħwienet il-kbar għandhom għażla kbira. Fi kliem ieħor, l-aġenti jridu jagħmlu sforz kbir u jċedu ħafna biex ikunu jistgħu jbiegħu filwaqt li x-xerrejja jagħżlu lil dawk li huma l-aktar “flessibbli” fil-kundizzjonijiet tagħhom. |
| --- | --- |

2.2.5

M’hemmx dubju li l-membri ta’ dawn l-oligopoliji jikkompetu bejniethom biss għall-konsumaturi. Kompetizzjoni għall-aġenti ma tidher kważi mkien, speċjalment fil-każ tal-SMEs. Għall-kuntrarju tal-aġenti, li huma ħafna aktar numerużi, il-kumpaniji tal-ħwienet il-kbar għandhom għażla kbira. Fi kliem ieħor, l-aġenti jridu jagħmlu sforz kbir u jċedu ħafna biex ikunu jistgħu jbiegħu filwaqt li x-xerrejja jagħżlu lil dawk li huma l-aktar “flessibbli” fil-kundizzjonijiet tagħhom.

| 2.2.5.1 | Madankollu, filwaqt li l-eżiġenza tal-produtturi għal sehem ġust mill-valur miżjud fil-qafas ta’ relazzjonijiet kummerċjali b’saħħithom u lejali mas-settur tal-ħwienet il-kbar hija ġusta, huma jridu xorta waħda jagħtu każ is-sinjali dwar l-aspettattivi tal-konsumaturi li dan is-settur iwasslilhom. Il-produttur ikun aktar b’saħħtu waqt in-negozjati jekk ikun kapaċi jiġġedded u jadatta għat-talba tal-konsumaturi fit-tħejjija u l-preżentazzjoni tal-prodott tiegħu. |
| --- | --- |

2.2.5.1

Madankollu, filwaqt li l-eżiġenza tal-produtturi għal sehem ġust mill-valur miżjud fil-qafas ta’ relazzjonijiet kummerċjali b’saħħithom u lejali mas-settur tal-ħwienet il-kbar hija ġusta, huma jridu xorta waħda jagħtu każ is-sinjali dwar l-aspettattivi tal-konsumaturi li dan is-settur iwasslilhom. Il-produttur ikun aktar b’saħħtu waqt in-negozjati jekk ikun kapaċi jiġġedded u jadatta għat-talba tal-konsumaturi fit-tħejjija u l-preżentazzjoni tal-prodott tiegħu.

2.3   Prattiki abużivi

| 2.3.1 | Bis-saħħa tal-poter tagħhom tal-akkwist, il-ħwienet il-kbar jistgħu jiddettaw il-kundizzjonijiet kuntrattwali, b’mod li spiss wieħed jista’ jitkellem dwar abbuż tal-poter tal-akkwist. Dawn il-kundizzjonijiet kuntrattwali jissejħu wkoll “prattiki abużivi” jew “prattiki inġusti” u f’diversi okkażjonijiet tħejjiet lista, mhux sħiħa, tagħhom. Barra milli ħoloq pressjoni permanenti fuq il-prezz tax-xiri (l-isfel), pagamenti li jsiru tard jew skadenzi twal iż-żejjed li fihom isir il-ħlas permezz tal-prattiki abużivi, is-settur tal-ħwienet il-kbar biddel għal kollox il-mudell klassiku ta’ kooperazzjoni bejn l-aġenti u x-xerrejja. Biex nissimplifikaw ftit, wieħed jista’ jgħid li tradizzjonalment il-partijiet kuntrattwali kienu jaqblu fuq il-volum u l-prezz tal-merkanzija, kif ukoll fuq ħwejjeġ oħra meħtieġa, u mbagħad, l-aġent kien iwassal il-merkanzija u x-xerrej kien iħallas. Bil-wasla tas-settur tal-ħwienet il-kbar, dan il-mudell inqaleb ta’ taħt fuq. Illum l-aġenti, li jitħallsu dejjem anqas għall-prodotti tagħhom, huma obbligati li jħallsu dejjem aktar, jew li jikkumpensaw b’xi mod ieħor l-aċċess għas-servizzi li joffri x-xerrej. B’hekk dawk li jmisshom jirċievu l-ħlas jirċievu l-kontijiet! Għandu jiġi notat li s-settur tal-ħwienet il-kbar irnexxielu jimponi dan il-mudell il-ġdid, u llum huwa aċċettat b’mod ġenerali u ħadd, l-anqas l-awtoritajiet kompetenti, ma jiskanta. |
| --- | --- |

2.3.1

Bis-saħħa tal-poter tagħhom tal-akkwist, il-ħwienet il-kbar jistgħu jiddettaw il-kundizzjonijiet kuntrattwali, b’mod li spiss wieħed jista’ jitkellem dwar abbuż tal-poter tal-akkwist. Dawn il-kundizzjonijiet kuntrattwali jissejħu wkoll “prattiki abużivi” jew “prattiki inġusti” u f’diversi okkażjonijiet tħejjiet lista, mhux sħiħa, tagħhom. Barra milli ħoloq pressjoni permanenti fuq il-prezz tax-xiri (l-isfel), pagamenti li jsiru tard jew skadenzi twal iż-żejjed li fihom isir il-ħlas permezz tal-prattiki abużivi, is-settur tal-ħwienet il-kbar biddel għal kollox il-mudell klassiku ta’ kooperazzjoni bejn l-aġenti u x-xerrejja. Biex nissimplifikaw ftit, wieħed jista’ jgħid li tradizzjonalment il-partijiet kuntrattwali kienu jaqblu fuq il-volum u l-prezz tal-merkanzija, kif ukoll fuq ħwejjeġ oħra meħtieġa, u mbagħad, l-aġent kien iwassal il-merkanzija u x-xerrej kien iħallas. Bil-wasla tas-settur tal-ħwienet il-kbar, dan il-mudell inqaleb ta’ taħt fuq. Illum l-aġenti, li jitħallsu dejjem anqas għall-prodotti tagħhom, huma obbligati li jħallsu dejjem aktar, jew li jikkumpensaw b’xi mod ieħor l-aċċess għas-servizzi li joffri x-xerrej. B’hekk dawk li jmisshom jirċievu l-ħlas jirċievu l-kontijiet! Għandu jiġi notat li s-settur tal-ħwienet il-kbar irnexxielu jimponi dan il-mudell il-ġdid, u llum huwa aċċettat b’mod ġenerali u ħadd, l-anqas l-awtoritajiet kompetenti, ma jiskanta.

| 2.3.2 | B’mod ġenerali, wieħed jista’ jgħid li l-prattiki abużivi l-aktar mifruxa jikkonċernaw żewġ aspetti fir-relazzjonijiet bejn l-aġent u x-xerrej (7). L-ewwel jirrigwarda t-trasferiment tal-ispejjeż kummerċjali mix-xerrej għall-aġent, jiġifieri l-ispejjeż tar-reklamar u tal-kummerċjalizzazzjoni, l-ispejjeż tat-tagħmir tal-ħwienet, tad-distribuzzjoni u tal-ġestjoni tal-ħwienet individwali. Il-bejjiegħa bl-imnut jirnexxielhom jagħmlu dan billi jimponu “ħlasijiet” differenti fuq l-aġenti, bħal pereżempju ħlas għall-inklużjoni fost il-prodotti għall-bejgħ (listing fees) jew għall-fuljetti tar-riklamar. It-tieni prattika abużiva hija li, il-kumpanija tal-ħwienet il-kbar jitrasferixxu l-ispejjeż tar-riskju kummerċjali tagħhom fuq l-aġent u dan iwassal għall-prattika ta’ aġġustament retrospettiv tal-prezz tax-xiri skont il-volum tal-bejgħ tal-prodotti lill-konsumaturi finali, b’mod li d-differenza bejn il-volum tal-bejgħ attwali u dak previst ibatiha kollha l-aġent. Dan jintlaħaq b’sistema kkumplikata li tiffissa l-prezz nett finali (tipi differenti ta’ bonuses fuq il-qligħ). Iż-żewġ mekkaniżmi jiddeformaw il-formola sempliċi tal-kummerċjalizzazzjoni li skontha l-ispejjeż tal-produzzjoni jkunu f’idejn il-produttur u l-ispejjeż kummerċjali f’idejn il-bejjiegħ. |
| --- | --- |

2.3.2

B’mod ġenerali, wieħed jista’ jgħid li l-prattiki abużivi l-aktar mifruxa jikkonċernaw żewġ aspetti fir-relazzjonijiet bejn l-aġent u x-xerrej (7). L-ewwel jirrigwarda t-trasferiment tal-ispejjeż kummerċjali mix-xerrej għall-aġent, jiġifieri l-ispejjeż tar-reklamar u tal-kummerċjalizzazzjoni, l-ispejjeż tat-tagħmir tal-ħwienet, tad-distribuzzjoni u tal-ġestjoni tal-ħwienet individwali. Il-bejjiegħa bl-imnut jirnexxielhom jagħmlu dan billi jimponu “ħlasijiet” differenti fuq l-aġenti, bħal pereżempju ħlas għall-inklużjoni fost il-prodotti għall-bejgħ (listing fees) jew għall-fuljetti tar-riklamar. It-tieni prattika abużiva hija li, il-kumpanija tal-ħwienet il-kbar jitrasferixxu l-ispejjeż tar-riskju kummerċjali tagħhom fuq l-aġent u dan iwassal għall-prattika ta’ aġġustament retrospettiv tal-prezz tax-xiri skont il-volum tal-bejgħ tal-prodotti lill-konsumaturi finali, b’mod li d-differenza bejn il-volum tal-bejgħ attwali u dak previst ibatiha kollha l-aġent. Dan jintlaħaq b’sistema kkumplikata li tiffissa l-prezz nett finali (tipi differenti ta’ bonuses fuq il-qligħ). Iż-żewġ mekkaniżmi jiddeformaw il-formola sempliċi tal-kummerċjalizzazzjoni li skontha l-ispejjeż tal-produzzjoni jkunu f’idejn il-produttur u l-ispejjeż kummerċjali f’idejn il-bejjiegħ.

| 2.3.3 | Dan il-mudell il-ġdid ta’ relazzjonijiet bejn il-bejjiegħa bl-imnut u l-aġenti tpoġġa bil-pretest tal-ħtieġa ta’ kooperazzjoni kummerċjali aktar mill-qrib minħabba fil-kompetizzjoni aktar qawwija fis-suq tal-bejgħ bl-imnut. Skont ir-raġunament tal-kumpaniji tal-ħwienet il-kbar, iż-żieda fil-bejgħ tal-prodotti tagħhom hija fl-interess tal-aġenti u għaldaqstant, huwa leġittimu għal kollox li huma jipparteċipaw finanzjarjament fl-ispejjeż tal-kummerċjalizzazzjoni. Minkejja li mhux kulħadd jaqbel ma’ din il-viżjoni, l-aġenti jkollhom jaċċettawha. Fl-istess waqt il-kumpaniji tal-ħwienet il-kbar ma jiqfux hemm u din il-kooperazzjoni kummerċjali estiża twassal għal abbużi anke aktar skandalużi. Dan kemm għaliex il-kont għas-servizzi li jingħataw realment huwa għoli wisq kif ukoll għaliex ix-xerrejja joħorġu kontijiet għal servizzi li huma għal kollox fittizji. Din l-aħħar prattika tissejjaħ “ħruġ ta’ kontijiet bla kawża” peress li huwa ċar li huma nieqsa għal kollox minn kull kontroparti. Pereżempju, biżżejjed issemmi “il-ħlas għal kooperazzjoni stabbli”, “il-ħlas biex jiġi kalkulat il-kont”, “il-ħlas talli tħallas il-kont” jew “il-kontribuzzjoni għall-ispejjeż tal-festa tal-intrapriża”. Minkejja li dan jista’ jidher inkredibbli, il-kumpaniji tal-ħwienet il-kbar filfatt bagħtu kontijiet għal dawn l-affarijiet lill-aġenti tal-prodotti tal-ikel tagħhom. |
| --- | --- |

2.3.3

Dan il-mudell il-ġdid ta’ relazzjonijiet bejn il-bejjiegħa bl-imnut u l-aġenti tpoġġa bil-pretest tal-ħtieġa ta’ kooperazzjoni kummerċjali aktar mill-qrib minħabba fil-kompetizzjoni aktar qawwija fis-suq tal-bejgħ bl-imnut. Skont ir-raġunament tal-kumpaniji tal-ħwienet il-kbar, iż-żieda fil-bejgħ tal-prodotti tagħhom hija fl-interess tal-aġenti u għaldaqstant, huwa leġittimu għal kollox li huma jipparteċipaw finanzjarjament fl-ispejjeż tal-kummerċjalizzazzjoni. Minkejja li mhux kulħadd jaqbel ma’ din il-viżjoni, l-aġenti jkollhom jaċċettawha. Fl-istess waqt il-kumpaniji tal-ħwienet il-kbar ma jiqfux hemm u din il-kooperazzjoni kummerċjali estiża twassal għal abbużi anke aktar skandalużi. Dan kemm għaliex il-kont għas-servizzi li jingħataw realment huwa għoli wisq kif ukoll għaliex ix-xerrejja joħorġu kontijiet għal servizzi li huma għal kollox fittizji. Din l-aħħar prattika tissejjaħ “ħruġ ta’ kontijiet bla kawża” peress li huwa ċar li huma nieqsa għal kollox minn kull kontroparti. Pereżempju, biżżejjed issemmi “il-ħlas għal kooperazzjoni stabbli”, “il-ħlas biex jiġi kalkulat il-kont”, “il-ħlas talli tħallas il-kont” jew “il-kontribuzzjoni għall-ispejjeż tal-festa tal-intrapriża”. Minkejja li dan jista’ jidher inkredibbli, il-kumpaniji tal-ħwienet il-kbar filfatt bagħtu kontijiet għal dawn l-affarijiet lill-aġenti tal-prodotti tal-ikel tagħhom.

| 2.3.3.1 | Id-deputati Franċiżi identifikaw aktar minn 500 raġuni msemmija miċ-ċentri tax-xiri li għalihom jitolbu vantaġġi supplimentari mill-aġenti tagħhom (8). |
| --- | --- |

2.3.3.1

Id-deputati Franċiżi identifikaw aktar minn 500 raġuni msemmija miċ-ċentri tax-xiri li għalihom jitolbu vantaġġi supplimentari mill-aġenti tagħhom (8).

| 2.3.3.2 | Fil-fehma tal-Konfederazzjni tal-Industriji Agroalimentari (FoodDrinkEurope) u l-Assoċjazzjoni tal-Industriji tad-Ditti, fl-2009, 84 % tal-aġenti Ewropej tas-settur tal-ħwienet il-kbar spiċċaw vittimi ta’ nuqqas ta’ rispett tat-termini kuntrattwali fl-2009; 77 % minnhom ġew mhedda li jiġu esklużi jekk ma’ jaċċettawx li jagħtu lill-kumpaniji vantaġġi mhux ġustifikati; 63 % kellhom tnaqqis fil-prezzijiet tagħhom mingħajr raġuni kummerċjali serja; 60 % minnhom ġew obbligati jagħmlu ħlasijiet bla ebda kontroparti reali. |
| --- | --- |

2.3.3.2

Fil-fehma tal-Konfederazzjni tal-Industriji Agroalimentari (FoodDrinkEurope) u l-Assoċjazzjoni tal-Industriji tad-Ditti, fl-2009, 84 % tal-aġenti Ewropej tas-settur tal-ħwienet il-kbar spiċċaw vittimi ta’ nuqqas ta’ rispett tat-termini kuntrattwali fl-2009; 77 % minnhom ġew mhedda li jiġu esklużi jekk ma’ jaċċettawx li jagħtu lill-kumpaniji vantaġġi mhux ġustifikati; 63 % kellhom tnaqqis fil-prezzijiet tagħhom mingħajr raġuni kummerċjali serja; 60 % minnhom ġew obbligati jagħmlu ħlasijiet bla ebda kontroparti reali.

| 2.3.4 | “It-tnaqqis parzjali b’lura” li s-settur tal-ħwienet il-kbar jikseb bil-kontijiet li joħroġ lill-aġenti jwassal biex is-sistema tal-ipprezzar ma tkun ċara xejn. La l-aġent u l-anqas l-osservaturi esterni ma jkunu jistgħu jistabbilixxu l-prezz reali tax-xiri. Il-prattika kummerċjali bażata fuq it-teknika ta’ “marġni tal-profitt doppju” toħloq problemi gravi lill-konsumaturi u lill-aġenti (9) Trid tiġi imposta sistema aktar trasparenti. |
| --- | --- |

2.3.4

“It-tnaqqis parzjali b’lura” li s-settur tal-ħwienet il-kbar jikseb bil-kontijiet li joħroġ lill-aġenti jwassal biex is-sistema tal-ipprezzar ma tkun ċara xejn. La l-aġent u l-anqas l-osservaturi esterni ma jkunu jistgħu jistabbilixxu l-prezz reali tax-xiri. Il-prattika kummerċjali bażata fuq it-teknika ta’ “marġni tal-profitt doppju” toħloq problemi gravi lill-konsumaturi u lill-aġenti (9) Trid tiġi imposta sistema aktar trasparenti.

2.4   Nuqqas ta’ libertà kuntrattwali reali

| 2.4.1 | L-aġenti jaċċettaw din is-sistema mimlija żvantaġġi għalihom peress li m’għandhomx għażla. Ma jistgħux jgħaddu mingħajr is-settur tal-ħwienet il-kbar biex ibigħu l-prodotti tagħhom u għal din ir-raġuni, huma jibqgħu jiffirmaw kuntratti ta’ bejgħ minkejja li din il-kooperazzjoni tagħtihom marġini minimi ta’ profitt. Filfatt, il-prattiki abużivi li jħaddmu l-kumpaniji differenti huma kważi l-istess u b’hekk mhux possibbli li wieħed jiddeċiedi jekk jaqbillux jikkollabora ma’ waħda u mhux ma’ l-oħra. Ir-relazzjonijiet kummerċjali huma karatterizzati minn atmosfera ta’ biża’ (mit-tneħħija tal-prodott mill-lista tal-prodotti għall-bejgħ), ħaġa li hija rikonoxxuta wkoll mid-dokumenti uffiċjali (10). |
| --- | --- |

2.4.1

L-aġenti jaċċettaw din is-sistema mimlija żvantaġġi għalihom peress li m’għandhomx għażla. Ma jistgħux jgħaddu mingħajr is-settur tal-ħwienet il-kbar biex ibigħu l-prodotti tagħhom u għal din ir-raġuni, huma jibqgħu jiffirmaw kuntratti ta’ bejgħ minkejja li din il-kooperazzjoni tagħtihom marġini minimi ta’ profitt. Filfatt, il-prattiki abużivi li jħaddmu l-kumpaniji differenti huma kważi l-istess u b’hekk mhux possibbli li wieħed jiddeċiedi jekk jaqbillux jikkollabora ma’ waħda u mhux ma’ l-oħra. Ir-relazzjonijiet kummerċjali huma karatterizzati minn atmosfera ta’ biża’ (mit-tneħħija tal-prodott mill-lista tal-prodotti għall-bejgħ), ħaġa li hija rikonoxxuta wkoll mid-dokumenti uffiċjali (10).

| 2.4.2 | L-applikazzjoni ta’ kundizzjonijiet kuntrattwali abużivi normalment meqjusa bħala prattika li mhix etika. Madankollu, fid-dawl tal-prattiki preżentati hawn fuq, din it-tikketta ma tidhirx suffiċjenti. F’sitwazzjoni li fiha l-kundizzjonijiet kummerċjali jiġu dettati mill-parti li hija l-aktar b’saħħitha u li fiha l-parti l-oħra m’għandiex il-possibbiltà reali li tirrifjutahom, huwa aktar adatt li wieħed jitkellem dwar rikatt jew estorsjoni. F’dawn iċ-ċirkostanzi, ma tantx huwa l-każ li wieħed jitkellem dwar libertà kuntrattwali, li spiss jirreferu għaliha l-bejjiegħa bl-imnut u l-awtoritajiet kompetenti. L-istess kif wieħed ma jistax jissponi li teżisti libertà kuntrattwali fir-relazzjonijiet bejn il-monopolji naturali (provvedituri tal-elettriku jew tal-gass, eċċ.), minn naħa u l-konsumaturi min-naħa l-oħra, ikun żball li niddeskrivu r-relazzjonijiet bejn is-settur tal-ħwienet il-kbar u l-aġenti tal-prodotti tal-ikel b’dan il-mod. |
| --- | --- |

2.4.2

L-applikazzjoni ta’ kundizzjonijiet kuntrattwali abużivi normalment meqjusa bħala prattika li mhix etika. Madankollu, fid-dawl tal-prattiki preżentati hawn fuq, din it-tikketta ma tidhirx suffiċjenti. F’sitwazzjoni li fiha l-kundizzjonijiet kummerċjali jiġu dettati mill-parti li hija l-aktar b’saħħitha u li fiha l-parti l-oħra m’għandiex il-possibbiltà reali li tirrifjutahom, huwa aktar adatt li wieħed jitkellem dwar rikatt jew estorsjoni. F’dawn iċ-ċirkostanzi, ma tantx huwa l-każ li wieħed jitkellem dwar libertà kuntrattwali, li spiss jirreferu għaliha l-bejjiegħa bl-imnut u l-awtoritajiet kompetenti. L-istess kif wieħed ma jistax jissponi li teżisti libertà kuntrattwali fir-relazzjonijiet bejn il-monopolji naturali (provvedituri tal-elettriku jew tal-gass, eċċ.), minn naħa u l-konsumaturi min-naħa l-oħra, ikun żball li niddeskrivu r-relazzjonijiet bejn is-settur tal-ħwienet il-kbar u l-aġenti tal-prodotti tal-ikel b’dan il-mod.

2.5   Konsegwenzi u identifikazzjoni tal-vittmi tal-prattiki abużivi

| 2.5.1 | L-użu ta’ prattiki abużivi mis-settur tal-ħwienet il-kbar għandu impatt ħażin fuq l-aġenti iżda anke fuq il-konsumaturi. L-aġenti, l-aktar il-produtturi ta’ daqs żgħir u medju spiss jiffaċċjaw sitwazzjoni ekonomika diffiċli ħafna, li tista’ twassal għall-falliment tal-intrapriża, xi ħaġa li sseħħ minn żmien għall-ieħor. Il-kumpaniji l-kbar tal-prodotti tal-ikel jifilħu aktar għal din is-sitwazzjoni peress li huma jistgħu jpattu għall-qligħ baxx fuq kull prodott bl-ammonti kbar li jipprovdu. Barra minn hekk, dawn il-multinazzjonali tal-ikel għandhom huma wkoll poter pjuttost kbir fin-negozjar: il-kumpaniji tal-ħwienet il-kbar ma jkunux iridu jibqgħu mingħajr il-prodotti tagħhom, u għaldaqstant ma jistgħux jitrattawhom bl-istess mod li bih jitrattaw l-SMEs. Ir-riżultat huwa li fi Franza, pereżempju, il-provvisti tal-gruppi tal-multinazzjonali l-kbar jiffurmaw minn 70 sa 80 % tan-negozju tal-ħwienet il-kbar (11). |
| --- | --- |

2.5.1

L-użu ta’ prattiki abużivi mis-settur tal-ħwienet il-kbar għandu impatt ħażin fuq l-aġenti iżda anke fuq il-konsumaturi. L-aġenti, l-aktar il-produtturi ta’ daqs żgħir u medju spiss jiffaċċjaw sitwazzjoni ekonomika diffiċli ħafna, li tista’ twassal għall-falliment tal-intrapriża, xi ħaġa li sseħħ minn żmien għall-ieħor. Il-kumpaniji l-kbar tal-prodotti tal-ikel jifilħu aktar għal din is-sitwazzjoni peress li huma jistgħu jpattu għall-qligħ baxx fuq kull prodott bl-ammonti kbar li jipprovdu. Barra minn hekk, dawn il-multinazzjonali tal-ikel għandhom huma wkoll poter pjuttost kbir fin-negozjar: il-kumpaniji tal-ħwienet il-kbar ma jkunux iridu jibqgħu mingħajr il-prodotti tagħhom, u għaldaqstant ma jistgħux jitrattawhom bl-istess mod li bih jitrattaw l-SMEs. Ir-riżultat huwa li fi Franza, pereżempju, il-provvisti tal-gruppi tal-multinazzjonali l-kbar jiffurmaw minn 70 sa 80 % tan-negozju tal-ħwienet il-kbar (11).

| 2.5.2 | Fil-każ tal-konsumaturi, li fil-fehma tal-awtoritajiet kompetenti huma dawk li qed igawdu l-iktar minn din is-sistema, ir-realtà hija wisq inqas sabiħa minn kif titpinġa. Filfatt, diversi elementi jindikaw li l-użu ta’ prattiki abużivi fir-rigward tal-aġenti għandu impatt ħażin ukoll fuq il-konsumaturi. Minn naħa, il-konsumaturi mhux dejjem jibbenefikaw minn prezz tal-bejgħ baxx (12), u min-naħa l-oħra l-għażla qed issir aktar limitata, l-innovazzjonijiet qed jonqsu, il-kwalità ta’ ħafna prodotti tal-ikel qed tonqos minħabba fil-pressjoni kontinwa fuq il-prezz tax-xiri u l-prezz bl-imnut qed jogħla wkoll (13). |
| --- | --- |

2.5.2

Fil-każ tal-konsumaturi, li fil-fehma tal-awtoritajiet kompetenti huma dawk li qed igawdu l-iktar minn din is-sistema, ir-realtà hija wisq inqas sabiħa minn kif titpinġa. Filfatt, diversi elementi jindikaw li l-użu ta’ prattiki abużivi fir-rigward tal-aġenti għandu impatt ħażin ukoll fuq il-konsumaturi. Minn naħa, il-konsumaturi mhux dejjem jibbenefikaw minn prezz tal-bejgħ baxx (12), u min-naħa l-oħra l-għażla qed issir aktar limitata, l-innovazzjonijiet qed jonqsu, il-kwalità ta’ ħafna prodotti tal-ikel qed tonqos minħabba fil-pressjoni kontinwa fuq il-prezz tax-xiri u l-prezz bl-imnut qed jogħla wkoll (13).

| 2.5.2.1 | Is-settur tal-ħwienet il-kbar għandu wkoll impatt soċjali kbir, peress li l-mod kif jaħdem xejjen ċerti tabujiet. Pereżempju, il-Ħadd m’għadux sagru daqs kemm kien qabel peress li l-hypermarkets u s-supermarkets jiftħu kuljum, saħansitra anke 24 siegħa kuljum, bil-konsegwenzi kollha fuq il-kundizzjonijiet tax-xogħol. |
| --- | --- |

2.5.2.1

Is-settur tal-ħwienet il-kbar għandu wkoll impatt soċjali kbir, peress li l-mod kif jaħdem xejjen ċerti tabujiet. Pereżempju, il-Ħadd m’għadux sagru daqs kemm kien qabel peress li l-hypermarkets u s-supermarkets jiftħu kuljum, saħansitra anke 24 siegħa kuljum, bil-konsegwenzi kollha fuq il-kundizzjonijiet tax-xogħol.

| 2.5.3 | Barra mis-settur tal-ikel, il-fenomenu tas-settur tal-ħwienet il-kbar jirrigwarda diversi oqsma oħra. Madankollu, il-vittimi tal-prattiki abużivi huma l-aktar il-produtturi tal-prodotti tal-ikel. Ir-raġunijiet probabbilment huma diversi, waħda hija żgur l-għażla akbar ta’ żbokkijiet li għandhom produtturi oħra li ma jipproduċux ikel. Flimkien mas-supermarkets, il-produtturi tal-ħwejjeġ, ta’ apparat differenti tad-dar, tal-kotba jew tat-tagħmir sportiv għandhom netwerk ta’ ħwienet speċjalizzati. Għalhekk huwa leġittimu li wieħed jagħti attenzjoni speċjali lir-relazzjoni bejn is-settur tal-ħwienet il-kbar u l-aġenti tal-prodotti tal-ikel. |
| --- | --- |

2.5.3

Barra mis-settur tal-ikel, il-fenomenu tas-settur tal-ħwienet il-kbar jirrigwarda diversi oqsma oħra. Madankollu, il-vittimi tal-prattiki abużivi huma l-aktar il-produtturi tal-prodotti tal-ikel. Ir-raġunijiet probabbilment huma diversi, waħda hija żgur l-għażla akbar ta’ żbokkijiet li għandhom produtturi oħra li ma jipproduċux ikel. Flimkien mas-supermarkets, il-produtturi tal-ħwejjeġ, ta’ apparat differenti tad-dar, tal-kotba jew tat-tagħmir sportiv għandhom netwerk ta’ ħwienet speċjalizzati. Għalhekk huwa leġittimu li wieħed jagħti attenzjoni speċjali lir-relazzjoni bejn is-settur tal-ħwienet il-kbar u l-aġenti tal-prodotti tal-ikel.

| 2.5.4 | Il-prattiki abużivi jidhru li huma ferm aktar rari wkoll fir-relazzjonijiet bejn il-bdiewa u l-industrija tal-ikel minkejja li l-intrapriżi ta’ dan is-settur għandhom poter kbir bħala xerrejja. Filwaqt li n-negozjati dwar il-prezz tax-xiri huma spiss iebsin ħafna, kumpanija li jipproċessaw l-ikel normalment ma titlobx lill-fornitur tal-materja prima tagħha kontribut għax-xiri ta’ sistema ġdida tal-ibbottiljar. Mill-banda l-oħra, is-settur tal-ħwienet il-kbar, jistenna b’mod sistematiku li l-aġenti jħallsu għall-immodernizzar tal-ħwienet tiegħu jew għall-ftuħ ta’ ħwienet ġodda. |
| --- | --- |

2.5.4

Il-prattiki abużivi jidhru li huma ferm aktar rari wkoll fir-relazzjonijiet bejn il-bdiewa u l-industrija tal-ikel minkejja li l-intrapriżi ta’ dan is-settur għandhom poter kbir bħala xerrejja. Filwaqt li n-negozjati dwar il-prezz tax-xiri huma spiss iebsin ħafna, kumpanija li jipproċessaw l-ikel normalment ma titlobx lill-fornitur tal-materja prima tagħha kontribut għax-xiri ta’ sistema ġdida tal-ibbottiljar. Mill-banda l-oħra, is-settur tal-ħwienet il-kbar, jistenna b’mod sistematiku li l-aġenti jħallsu għall-immodernizzar tal-ħwienet tiegħu jew għall-ftuħ ta’ ħwienet ġodda.

| 2.5.5 | Fil-qosor, il-parti l-kbira tal-prattiki abużivi li ssemmew ma jeżistux ħlief fil-qafas tar-relazzjoni bejn is-supermarkets u l-aġenti tal-prodotti tal-ikel. Barra minn hekk, minħabba fil-konsegwenzi tagħhom u l-fatt li huma mifruxin, dawn il-prattiki għandhom it-tielet vittma: l-interess ekonomiku tal-Istat. Għal uħud mill-aġenti, huwa impossibbli li jissodisfaw l-eżiġenzi tal-kumpaniji tal-ħwienet il-kbar, u dan, flimkien ma’ diffikultajiet ekonomiċi qed iwasslu biex is-settur agroalimentari kollu kemm hu qed imur lura f’diversi pajjiżi. Xi Stati, li fi żminijiet oħra kienu awtosuffiċjenti fil-produzzjoni tal-ikel, tilfu s-sigurtà tal-ikel tagħhom, ħaġa li llum hija perikoluża ferm. |
| --- | --- |

2.5.5

Fil-qosor, il-parti l-kbira tal-prattiki abużivi li ssemmew ma jeżistux ħlief fil-qafas tar-relazzjoni bejn is-supermarkets u l-aġenti tal-prodotti tal-ikel. Barra minn hekk, minħabba fil-konsegwenzi tagħhom u l-fatt li huma mifruxin, dawn il-prattiki għandhom it-tielet vittma: l-interess ekonomiku tal-Istat. Għal uħud mill-aġenti, huwa impossibbli li jissodisfaw l-eżiġenzi tal-kumpaniji tal-ħwienet il-kbar, u dan, flimkien ma’ diffikultajiet ekonomiċi qed iwasslu biex is-settur agroalimentari kollu kemm hu qed imur lura f’diversi pajjiżi. Xi Stati, li fi żminijiet oħra kienu awtosuffiċjenti fil-produzzjoni tal-ikel, tilfu s-sigurtà tal-ikel tagħhom, ħaġa li llum hija perikoluża ferm.

2.6   Soluzzjonijiet possibbli

| 2.6.1 | Minn xi żmien ’l hawn, l-awtoritajiet tal-Istati Membri differenti kif ukoll l-istituzzjonijiet Ewropej bdew jikkritaw b’mod iktar konkret il-prattiki abużivi tas-settur tal-ħwienet il-kbar fir-rigward tal-aġenti. L-ewwel dokument, li kien kritiku ferm, ġie adottat mill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew fl-2005 (14) Imma fuq kollox kienet id-Dikjarazzjoni bil-miktub tal-membri tal-Parlament Ewropew (15) iffirmata mill-maġġoranza tad-deputati f’Jannar 2008, li nediet dibattitu ġenwin dwar is-suġġett. Id-dikjarazzjoni ġiet segwita minn diversi dokumenti u studji ppubblikati mill-Kummissjoni, il-Parlament u l-KESE (16) |
| --- | --- |

2.6.1

Minn xi żmien ’l hawn, l-awtoritajiet tal-Istati Membri differenti kif ukoll l-istituzzjonijiet Ewropej bdew jikkritaw b’mod iktar konkret il-prattiki abużivi tas-settur tal-ħwienet il-kbar fir-rigward tal-aġenti. L-ewwel dokument, li kien kritiku ferm, ġie adottat mill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew fl-2005 (14) Imma fuq kollox kienet id-Dikjarazzjoni bil-miktub tal-membri tal-Parlament Ewropew (15) iffirmata mill-maġġoranza tad-deputati f’Jannar 2008, li nediet dibattitu ġenwin dwar is-suġġett. Id-dikjarazzjoni ġiet segwita minn diversi dokumenti u studji ppubblikati mill-Kummissjoni, il-Parlament u l-KESE (16)

| 2.6.1.1 | In-Netwerk Ewropew għall-Kompetizzjoni, li jgħaqqad flimkien il-Kummissjoni u l-awtoritajiet nazzjonali tal-kompetizzjoni fis-27 Stat Membru, ippubblika rapport b’segwitu għall-komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar it-titjib fit-tħaddim tal-katina tal-provvista alimentari. Il-komunikazzjoni appellat għal approċċ komuni mill-awtoritajiet tal-kompetizzjoni fil-qafas tan-Netwerk biex jiġu identifikati aħjar il-problemi endemiċi li huma speċifiċi għas-swieq tal-prodotti tal-ikel u jiġu koordinati malajr l-azzjonijiet futuri. Il-Kummissjoni stabbiliet forum ta’ livell għoli dwar it-titjib tat-tħaddim tal-katina tal-provvista tal-ikel, li tibbaża fuq il-ħidma ta’ diversi pjattaformi ta’ esperti, fosthom dik dwar il-prattiki kuntrattwali bejn l-intrapriżi (business to business) inkarigata biex tidentifika l-metodu l-aktar adatt biex jiġu evitati prattiki inġusti. Fuq qbil bejn l-atturi kollha tul il-katina agroalimentari dwar il-prattiki bażiċi, il-pjattaforma ngħatat mandat biex toħloq kunsens dwar l-implimentazzjoni tagħhom. S’issa, il-partijiet kollha għadhom ma laħqux kompromess sodisfaċenti fil-qafas ta’ kodiċi volontarju. |
| --- | --- |

2.6.1.1

In-Netwerk Ewropew għall-Kompetizzjoni, li jgħaqqad flimkien il-Kummissjoni u l-awtoritajiet nazzjonali tal-kompetizzjoni fis-27 Stat Membru, ippubblika rapport b’segwitu għall-komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar it-titjib fit-tħaddim tal-katina tal-provvista alimentari. Il-komunikazzjoni appellat għal approċċ komuni mill-awtoritajiet tal-kompetizzjoni fil-qafas tan-Netwerk biex jiġu identifikati aħjar il-problemi endemiċi li huma speċifiċi għas-swieq tal-prodotti tal-ikel u jiġu koordinati malajr l-azzjonijiet futuri. Il-Kummissjoni stabbiliet forum ta’ livell għoli dwar it-titjib tat-tħaddim tal-katina tal-provvista tal-ikel, li tibbaża fuq il-ħidma ta’ diversi pjattaformi ta’ esperti, fosthom dik dwar il-prattiki kuntrattwali bejn l-intrapriżi (business to business) inkarigata biex tidentifika l-metodu l-aktar adatt biex jiġu evitati prattiki inġusti. Fuq qbil bejn l-atturi kollha tul il-katina agroalimentari dwar il-prattiki bażiċi, il-pjattaforma ngħatat mandat biex toħloq kunsens dwar l-implimentazzjoni tagħhom. S’issa, il-partijiet kollha għadhom ma laħqux kompromess sodisfaċenti fil-qafas ta’ kodiċi volontarju.

| 2.6.2 | Is-sitwazzjoni saret politikament sensittiva u l-awtoritajiet huma mitluba li jaġixxu immedjatament. Sadanittant, ir-regolazzjoni li tirriżulta biss mill-forzi tas-suq falliet u llum rari titqies bħala l-aħjar soluzzjoni possibbli, peress li f’dawn l-aħħar deċenni, kkaratterizzati minn relazzjonijiet kummerċjali mhux regolati, il-problemi komplew jikbru. Fost is-soluzzjonijiet possibbli, hemm min jissuġġerixxi regolamentazzjoni jew awtoregolamentazzjoni jew l-iffurmar ta’ gruppi ta’ produtturi li s-saħħa tagħhom tista’ tibbilanċja l-poter tax-xiri tas-settur tal-ħwienet il-kbar. |
| --- | --- |

2.6.2

Is-sitwazzjoni saret politikament sensittiva u l-awtoritajiet huma mitluba li jaġixxu immedjatament. Sadanittant, ir-regolazzjoni li tirriżulta biss mill-forzi tas-suq falliet u llum rari titqies bħala l-aħjar soluzzjoni possibbli, peress li f’dawn l-aħħar deċenni, kkaratterizzati minn relazzjonijiet kummerċjali mhux regolati, il-problemi komplew jikbru. Fost is-soluzzjonijiet possibbli, hemm min jissuġġerixxi regolamentazzjoni jew awtoregolamentazzjoni jew l-iffurmar ta’ gruppi ta’ produtturi li s-saħħa tagħhom tista’ tibbilanċja l-poter tax-xiri tas-settur tal-ħwienet il-kbar.

| 2.6.3 | Il-kodiċi ta’ etika huma soluzzjoni hekk imsejħa “ratba”. Dawn iwasslu għal impenn volontarju li wieħed jastjeni mill-użu tal-prattiki li qed jiġu diskussi. L-awtoregolamentazzjoni ġiet adottata fir-Renju Unit, Spanja u l-Belġju. Ir-riżultati la huma sodisfaċenti u l-anqas konvinċenti. Barra minn nuqqas ta’ esperjenzi pożittivi fir-rigward tal-awtoregolamentazzjoni, il-kodiċi etiċi jqajjmu wkoll kwistjoni ta’ natura filososfika. Filfatt, fil-każ ta’ muntinazzjonali, liema etika qed tiġi kunsidrata? Dik tad-diriġenti, tal-azzjonisti jew tas-soċjetà stess? Is-sidien veri tal-multinazzjonali huma l-azzjonisti, li spiss huma anonimi u li għalihom il-fatt li għandhom l-ishma ma jfisser xejn għajr investiment purament finanzjarju. Huma mhumiex personalment responsabbli għall-imġieba tal-intrapriża u fl-aħħar mill-aħħar, l-użu ta’ prattiki abużivi. Għaldaqstant, fil-każ ta’ kumpanija ta’ ħwienet kbar, huwa diffiċli li l-etika titqies bħala referenza pertinenti. |
| --- | --- |

2.6.3

Il-kodiċi ta’ etika huma soluzzjoni hekk imsejħa “ratba”. Dawn iwasslu għal impenn volontarju li wieħed jastjeni mill-użu tal-prattiki li qed jiġu diskussi. L-awtoregolamentazzjoni ġiet adottata fir-Renju Unit, Spanja u l-Belġju. Ir-riżultati la huma sodisfaċenti u l-anqas konvinċenti. Barra minn nuqqas ta’ esperjenzi pożittivi fir-rigward tal-awtoregolamentazzjoni, il-kodiċi etiċi jqajjmu wkoll kwistjoni ta’ natura filososfika. Filfatt, fil-każ ta’ muntinazzjonali, liema etika qed tiġi kunsidrata? Dik tad-diriġenti, tal-azzjonisti jew tas-soċjetà stess? Is-sidien veri tal-multinazzjonali huma l-azzjonisti, li spiss huma anonimi u li għalihom il-fatt li għandhom l-ishma ma jfisser xejn għajr investiment purament finanzjarju. Huma mhumiex personalment responsabbli għall-imġieba tal-intrapriża u fl-aħħar mill-aħħar, l-użu ta’ prattiki abużivi. Għaldaqstant, fil-każ ta’ kumpanija ta’ ħwienet kbar, huwa diffiċli li l-etika titqies bħala referenza pertinenti.

| 2.6.4 | Il-Kummissjoni Ewropea, u korpi oħra, jirrakkomandaw b’qawwa lill-bdiewa u lill-SMEs, li jingħaqdu flimkien biex itejbu s-saħħa tagħhom fin-negozjati waqt il-laqgħat mal-kumpaniji tal-ħwienet il-kbar. Fl-istess waqt, f’xi Stati Membri li fihom l-intrapriżi ngħaqdu b’dan il-mod, din l-inizjattiva ġiet penalizzata mill-awtoritajiet nazzjonali tal-kompetizzjoni bil-pretest li kien hemm “ftehim ta’ kartell”. Filfatt, fil-fehma tal-awtoritajiet lokali, il-parti tas-suq ikkontrollata minn dawn il-gruppi ta’ produtturi kienet kbira wisq; iżda huma qiesu biss il-produzzjoni domestika, u mhux il-prodotti li jiġu minn pajjiżi oħra. Għal raġuni li diffiċli tinftiehem, meta jiġu biex jiddeċiedu s-sehem tas-suq iddominat minn opreatur, dawn l-awtoritajiet m’għandhomx id-drawwa li jqisu s-suq kollu tal-prodotti offerti fis-suq nazzjonali. |
| --- | --- |

2.6.4

Il-Kummissjoni Ewropea, u korpi oħra, jirrakkomandaw b’qawwa lill-bdiewa u lill-SMEs, li jingħaqdu flimkien biex itejbu s-saħħa tagħhom fin-negozjati waqt il-laqgħat mal-kumpaniji tal-ħwienet il-kbar. Fl-istess waqt, f’xi Stati Membri li fihom l-intrapriżi ngħaqdu b’dan il-mod, din l-inizjattiva ġiet penalizzata mill-awtoritajiet nazzjonali tal-kompetizzjoni bil-pretest li kien hemm “ftehim ta’ kartell”. Filfatt, fil-fehma tal-awtoritajiet lokali, il-parti tas-suq ikkontrollata minn dawn il-gruppi ta’ produtturi kienet kbira wisq; iżda huma qiesu biss il-produzzjoni domestika, u mhux il-prodotti li jiġu minn pajjiżi oħra. Għal raġuni li diffiċli tinftiehem, meta jiġu biex jiddeċiedu s-sehem tas-suq iddominat minn opreatur, dawn l-awtoritajiet m’għandhomx id-drawwa li jqisu s-suq kollu tal-prodotti offerti fis-suq nazzjonali.

| 2.6.5 | F’dak li jirrigwarda r-regolamentazzjoni, saru sforzi xi ftit jew wisq kuraġġużi f’diversi Stati Membri. Xi pajjiżi pprojbixxew ċerti prattiki (pereżempju l-projbizzjoni tal-bejgħ b’telf tinsab f’nofs l-Istati Membri); oħrajn adottaw liġijiet settorjali speċifiċi, pereżempju l-Ungerija, l-Italja, ir-Repubblika Ċeka, ir-Rumanija, is-Slovakkja u l-Polonja, jew bidlu r-regoli tagħhom kif għamlu l-Latvja u Franza. Tul dawn l-aħħar snin, ġew adottati liġijiet marbutin mal-projbizzjoni ta’ prattiki abużivi min-naħa tas-settur tal-ħwienet il-kbar partikolarment minn diversi pajjiżi li kienu komunisti fl-Ewropa ċentrali u dik tal-Lvant. Probabbilment, ir-raġuni hija li s-sitwazzjoni f’dan ir-reġjun hija partikolarment preokkupanti. Fost affarijiet oħra, b’differenza tal-Punent tal-Ewropa, is-settur tal-ħwienet il-kbar hemmhekk huwa kważi għal kollox f’idejn kumpaniji barranin, li għandhom kuntatt privileġġjat mal-aġenti mill-pajjiżi tal-oriġini tagħhom jew minn pajjiżi fejn huma kienu diġà stabbiliti. Ir-riżultat huwa li s-settur agroalimentari fir-reġjun qed imur lura. |
| --- | --- |

2.6.5

F’dak li jirrigwarda r-regolamentazzjoni, saru sforzi xi ftit jew wisq kuraġġużi f’diversi Stati Membri. Xi pajjiżi pprojbixxew ċerti prattiki (pereżempju l-projbizzjoni tal-bejgħ b’telf tinsab f’nofs l-Istati Membri); oħrajn adottaw liġijiet settorjali speċifiċi, pereżempju l-Ungerija, l-Italja, ir-Repubblika Ċeka, ir-Rumanija, is-Slovakkja u l-Polonja, jew bidlu r-regoli tagħhom kif għamlu l-Latvja u Franza. Tul dawn l-aħħar snin, ġew adottati liġijiet marbutin mal-projbizzjoni ta’ prattiki abużivi min-naħa tas-settur tal-ħwienet il-kbar partikolarment minn diversi pajjiżi li kienu komunisti fl-Ewropa ċentrali u dik tal-Lvant. Probabbilment, ir-raġuni hija li s-sitwazzjoni f’dan ir-reġjun hija partikolarment preokkupanti. Fost affarijiet oħra, b’differenza tal-Punent tal-Ewropa, is-settur tal-ħwienet il-kbar hemmhekk huwa kważi għal kollox f’idejn kumpaniji barranin, li għandhom kuntatt privileġġjat mal-aġenti mill-pajjiżi tal-oriġini tagħhom jew minn pajjiżi fejn huma kienu diġà stabbiliti. Ir-riżultat huwa li s-settur agroalimentari fir-reġjun qed imur lura.

| 2.6.6 | Huwa veru li l-infurzar ta’ dawn il-liġijiet mhuwiex faċli, l-aktar peress li l-aġenti vittimizzati jibżgħu jilmentaw għal raġunijiet ta’ sopravivenza. Madankollu, dawn il-liġijiet joffru risposta aktar adegwata mill-kodiċi tal-etika. Parzjalment dan għaliex il-prattiki abużivi ma jmorrux biss kontra l-etika, iżda huma wkoll inkompatibbli mal-prinċipji bażiċi tal-ġustizzja. Indipendentement mill-problemi marbutin mal-applikazzjoni, dan l-argument biss huwa biżżejjed biex naslu li nipprojbuhom bil-liġi. Min-naħa l-oħra, huwa minnu li l-isforz legali sistematiku diġà wassal għal xi riżultati fi Franza (17). |
| --- | --- |

2.6.6

Huwa veru li l-infurzar ta’ dawn il-liġijiet mhuwiex faċli, l-aktar peress li l-aġenti vittimizzati jibżgħu jilmentaw għal raġunijiet ta’ sopravivenza. Madankollu, dawn il-liġijiet joffru risposta aktar adegwata mill-kodiċi tal-etika. Parzjalment dan għaliex il-prattiki abużivi ma jmorrux biss kontra l-etika, iżda huma wkoll inkompatibbli mal-prinċipji bażiċi tal-ġustizzja. Indipendentement mill-problemi marbutin mal-applikazzjoni, dan l-argument biss huwa biżżejjed biex naslu li nipprojbuhom bil-liġi. Min-naħa l-oħra, huwa minnu li l-isforz legali sistematiku diġà wassal għal xi riżultati fi Franza (17).

| 2.6.7 | Il-Kummissjoni tirrikonoxxi l-eżistenza tal-problemi, iżda għalissa qed tippreferi l-awtoregolamentazzjoni u tikkritika l-frammentazzjoni fl-ispazju ġuridiku Ewropew. Fil-fatt, il-liġijiet adottati minn Stati Membri differenti mhumiex kompatibbli ħafna bejniethom. Fl-istess waqt, l-uniku mod li bih tista’ tingħeleb din il-frammentazzjoni u inkompatibbiltà ikun li jiġi adottat regolament vinkolanti Ewropew. Il-KESE jirrakkomanda b’insistenza lill-Kummissjoni Ewropea biex twettaq il-ħidma meħtieġa f’dan ir-rigward. Għal raġunijiet prattiċi, jidher adatt li regolamentazzjoni Ewropea futura ma tkunx ibbażata fuq il-kunċett tal-ħarsien tal-kompetizzjoni, dan ifisser li l-aġenti, bħala vittimi jkollhom quddiemhom il-kumpaniji tal-ħwienet il-kbar fil-qrati. Jekk jiġi segwit il-mudell Franċiż, huwa l-Istat, li l-interess ekonomiku tiegħu ukoll qiegħed jiġi mhedded, li jrid jaġixxi ta’ kwerelant. Dan jagħmilha possibbli li jiġu evitati problemi li huma magħrufa ferm marbutin mal-biża’ tal-aġenti li jressqu lment. |
| --- | --- |

2.6.7

Il-Kummissjoni tirrikonoxxi l-eżistenza tal-problemi, iżda għalissa qed tippreferi l-awtoregolamentazzjoni u tikkritika l-frammentazzjoni fl-ispazju ġuridiku Ewropew. Fil-fatt, il-liġijiet adottati minn Stati Membri differenti mhumiex kompatibbli ħafna bejniethom. Fl-istess waqt, l-uniku mod li bih tista’ tingħeleb din il-frammentazzjoni u inkompatibbiltà ikun li jiġi adottat regolament vinkolanti Ewropew. Il-KESE jirrakkomanda b’insistenza lill-Kummissjoni Ewropea biex twettaq il-ħidma meħtieġa f’dan ir-rigward. Għal raġunijiet prattiċi, jidher adatt li regolamentazzjoni Ewropea futura ma tkunx ibbażata fuq il-kunċett tal-ħarsien tal-kompetizzjoni, dan ifisser li l-aġenti, bħala vittimi jkollhom quddiemhom il-kumpaniji tal-ħwienet il-kbar fil-qrati. Jekk jiġi segwit il-mudell Franċiż, huwa l-Istat, li l-interess ekonomiku tiegħu ukoll qiegħed jiġi mhedded, li jrid jaġixxi ta’ kwerelant. Dan jagħmilha possibbli li jiġu evitati problemi li huma magħrufa ferm marbutin mal-biża’ tal-aġenti li jressqu lment.

| 2.6.7.1 | Din ir-regolamentazzjoni trid timponi kuntratti bil-miktub li jindikaw it-tul tal-kuntratt, il-kwantità u l-karatteristiċi tal-prodott mibjugħ, il-prezz, kif ser jitwassal il-prodott u l-metodi ta’ ħlas, b’piena li l-kuntratt jiġi dikjarat null. Il-ħlas irid isir fi żmien legali ta’ 30 ġurnata fil-każ ta’ prodotti bi skadenza qasira u ta’ 60 ġurnata għall-prodotti l-oħra, u f’każ kuntrarju tiġi imposta multa. Għandu jiġi pprojbit:






  — | li jiġu imposti b’mod dirett jew indirett kundizzjonijiet ta’ xiri, bejgħ jew tipi oħra ta’ kundizzjonijiet kuntrattwali vinkolanti, kif ukoll kundizzjonijiet barra mill-kuntratt jew retroattivi; |
| --- | --- | --- |

2.6.7.1

Din ir-regolamentazzjoni trid timponi kuntratti bil-miktub li jindikaw it-tul tal-kuntratt, il-kwantità u l-karatteristiċi tal-prodott mibjugħ, il-prezz, kif ser jitwassal il-prodott u l-metodi ta’ ħlas, b’piena li l-kuntratt jiġi dikjarat null. Il-ħlas irid isir fi żmien legali ta’ 30 ġurnata fil-każ ta’ prodotti bi skadenza qasira u ta’ 60 ġurnata għall-prodotti l-oħra, u f’każ kuntrarju tiġi imposta multa. Għandu jiġi pprojbit:

—

li jiġu imposti b’mod dirett jew indirett kundizzjonijiet ta’ xiri, bejgħ jew tipi oħra ta’ kundizzjonijiet kuntrattwali vinkolanti, kif ukoll kundizzjonijiet barra mill-kuntratt jew retroattivi;

| — | li jiġu imposti kundizzjonijiet differenti għal prestazzjonijiet ekwivalenti; |
| --- | --- |

—

li jiġu imposti kundizzjonijiet differenti għal prestazzjonijiet ekwivalenti;

| — | li l-konklużjoni jew l-eżekuzzjoni ta’ kuntratti kif ukoll il-kontinwità u r-regolarità tar-relazzjonijiet kummerċjali jiġu sottoposti għall-eżekuzzjoni ta’ prestazzjonijiet li m’għandhomx x’jaqsmu mas-suġġett tal-kuntratt u l-ambitu tar-relazzjoni kummerċjali; |
| --- | --- |

—

li l-konklużjoni jew l-eżekuzzjoni ta’ kuntratti kif ukoll il-kontinwità u r-regolarità tar-relazzjonijiet kummerċjali jiġu sottoposti għall-eżekuzzjoni ta’ prestazzjonijiet li m’għandhomx x’jaqsmu mas-suġġett tal-kuntratt u l-ambitu tar-relazzjoni kummerċjali;

| — | li jinkisbu prestazzjonijiet unilaterali mhux dovuti u mhux ġustifikati b’rabta man-natura jew il-kontenut tar-relazzjonijiet kummerċjali; |
| --- | --- |

—

li jinkisbu prestazzjonijiet unilaterali mhux dovuti u mhux ġustifikati b’rabta man-natura jew il-kontenut tar-relazzjonijiet kummerċjali;

| — | kull forma oħra ta’ mġieba inġusta fir-rigward tar-relazzjoni kummerċjali fit-totalità tagħha. |
| --- | --- |

—

kull forma oħra ta’ mġieba inġusta fir-rigward tar-relazzjoni kummerċjali fit-totalità tagħha.

Brussell, 13 ta’ Frar 2013.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Staffan NILSSON

---

(1)  Opinjoni tal-KESE “Il-mudell agrikolu Komunitarju: kwalità tal-produzzjoni u komunikazzjoni lill-konsumaturi bħala fatturi ta’ kompetittività”, ĠU C 18, 19.1.2011, p. 5-10.

1

(2)  Wieħed mill-esperti rari li dak iż-żmien azzarda jitkellem pubblikament dwar l-abbuż tas-settur tal-ħwienet il-kbar kien Christian Jacquiau, awtur tal-ktieb Coulisse de la grande distribution (Wara l-kwinti tas-settur tal-ħwienet il-kbar) u tal-artiklu ppubblikat f’Le Monde diplomatique (Diċembru 2002 bit-titlu “Racket dans la grande distribution à la française” (Estorsjoni stil Franċiż fis-settur tal-ħwienet il-kbar).

2

Coulisse de la grande distribution

(3)  Consumers International, “The relationship between supermarkets and suppliers: What are the implications for consumers?” (Ir-relazzjoni bejn is-supermarkets u l-aġenti: X’inhuma l-implikazzjonijiet għall-konsumaturi?), 2012, p. 2.

3

(4)  Fl-2009, 80 % tas-suq dinji taż-żrieragħ kien ikkontrollat minn madwar għaxar soċjetajiet, filwaqt li 25 sena qabel, l-għażla u l-bejgħ taż-żrieragħ kien isir minn mijjiet ta’ intrapriżi. L-istess jgħodd għall-prodotti agrokimiċi.

4

(5)  British Institute of International and Comparative Law, “Models of Enforcement in Europe for Relations in the Food Supply Chain” (Mudelli ta’ tisħiħ fl-Ewropa għar-relazzjonijiet fil-katina tal-provvista tal-ikel), 23 ta’ April 2012, p. 4.

5

(6)  Consumers International, “The relationship between supermarkets and suppliers: What are the implications for consumers?” (Ir-relazzjoni bejn is-supermarkets u l-aġenti: X’inhuma l-implikazzjonijiet għall-konsumaturi?), 2012, p. 5.

6

(7)  British Institute of International and Comparative Law, “Models of Enforcement in Europe for Relations in the Food Supply Chain” (Mudelli ta’ infurzar fl-Ewropa għar-relazzjonijiet fil-katina tal-provvista tal-ikel), 23 ta’ April 2012, p. 4.

7

(8)  Christian Jacquiau, “Racket dans la grande distribution à la française”, (Estorsjoni stil Franċiż fis-settur tal-ħwienet il-kbar) Le Monde diplomatique, Diċembru 2002, p 4 u 5.

8

(9)  Opinjoni tal-KESE “Katina tal-provvista alimentari fl-Ewropa li taħdem aħjar ”ĠU C 48, 15.2.2011, p.145-149.

9

(10)  Pereżempju r-rapport tal-Kummissjoni COM(2010)355 final, “Eżerċizzju ta’ sorveljanza tas-suq tal-konsumaturi u d-distribuzzjoni: lejn suq intern tal-konsumaturi u d-distribuzzjoni iktar effikaċi u ġust sal-2020” p. 8 jew il-British Institute of International and Comparative Law, "Models of Enforcement in Europe for Relations in the Food Supply Chain” (Mudelli ta’ tisħiħ fl-Ewropa għar-relazzjonijiet fil-katina tal-provvista tal-ikel), 23 ta’ April 2012, p. 3.

10

(11)  Sgheri Marie-Sandrine, “La machine à broyer des PME” (It-tisħiq tal-SMEs), Le Point, Paris, nru 1957, 18 ta’ Marzu 2010, p 88 – 89.

11

(12)  Pereżempju, fi żmien il-kriżi tal-ħalib fl-2009, is-supermarkets komplew għal xhur sħaħ ibigħu ħalib lill-konsumaturi bl-istess prezz ta’ qabel, minkejja r-roħs kbir fil-prezz tax-xiri mill-produtturi.

12

(13)  Consumers International, "The relationship between supermarkets and suppliers: What are the implications for consumers?" (Ir-relazzjoni bejn is-supermarkets u l-aġenti: X’inhuma l-implikazzjonijiet għall-konsumaturi?), 2012, p. 12. kif ukoll l-Opinjoni tal-KESE ĠU C 255, 14.10.2005, p. 48.

13

(14)  Is-settur tal-ħwienet il-kbar - tendenzi u konsegwenzi għall-bdiewa u l-konsumaturi ĠU C 255, 14.10.2005, p. 44-49 (mhux disponibbli bil-MT).

14

(15)  Dikjarazzjoni bil-miktub nru. 0088/2007 dwar il-ħtieġa ta’ investigazzjoni dwar dwar l-investigazzjoni u r-rimedju tal-abbuż ta' poter minn supermarkits kbar li joperaw fl-Unjoni Ewropea.

15

(16)  Opinjoni tal-KESE, “Katina tal-provvista alimentari fl-Ewropa li taħdem aħjar”, ĠU C 48, 15.2.2011, pp.145-149.

16

(17)  Skont id-DGCCRF, il-marġni b’lura tas-settur tal-ħwienet il-kbar naqas għal livell raġonevoli.

17

---

III Atti preparatorji

IL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW

L-487 sessjoni plenarja tat-13 u l-14 ta’ Frar 2013

| 9.5.2013 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 133/22 |
| --- | --- | --- | --- |

9.5.2013

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 133/22

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Promozzjoni tal-użu kondiviż ta’ riżorsi tal-ispettru tar-radju fis-suq intern”

COM(2012) 478 final

2013/C 133/04

Relatur: is-Sur HERNÁNDEZ BATALLER

Nhar it-3 ta’ Settembru 2012, il-Kummissjoni Ewropea ddeċidiet, b’konformità mal-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li tikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni – Promozzjoni tal-użu kondiviż ta’ riżorsi tal-ispettru tar-radju fis-suq intern

COM(2012) 478 final.

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għat-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà tal-Informazzjoni, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar it-23 ta’ Jannar 2013.

Matul l-487 sessjoni plenarja tiegħu li saret fit-13 u l-14 ta’ Frar 2013 (seduta tat-13 ta’ Frar), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’89 vot favur, l-ebda vot kontra u 3 astensjonijiet.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1 | Il-KESE jappoġġja l-approċċ tal-Kummissjoni sabiex tippromovi l-użu kondiviż tar-riżorsi tal-ispettru tar-radju fis-suq intern, peress li l-konnessjonijiet mingħajr fil (wireless) huma dejjem aktar importanti fl-ekonomija. |
| --- | --- |

1.1

Il-KESE jappoġġja l-approċċ tal-Kummissjoni sabiex tippromovi l-użu kondiviż tar-riżorsi tal-ispettru tar-radju fis-suq intern, peress li l-konnessjonijiet mingħajr fil (wireless) huma dejjem aktar importanti fl-ekonomija.

| 1.2 | Il-KESE jispera li ċ-ċittadin Ewropew ikun realment il-benefiċjarju aħħari ta’ din l-istrateġija kollha u li jkun jista’ jibbenefika mill-progress kollu. Għandu jiġi assigurat li l-ispettru allokat ikun sfruttat bl-aħjar mod possibbli, waqt li d-data personali tkun totalment sikura u privata. |
| --- | --- |

1.2

Il-KESE jispera li ċ-ċittadin Ewropew ikun realment il-benefiċjarju aħħari ta’ din l-istrateġija kollha u li jkun jista’ jibbenefika mill-progress kollu. Għandu jiġi assigurat li l-ispettru allokat ikun sfruttat bl-aħjar mod possibbli, waqt li d-data personali tkun totalment sikura u privata.

| 1.3 | Kull leġislazzjoni adottata għandha tiggarantixxi livell għoli ta’ protezzjoni tal-konsumaturi kif ukoll il-koeżjoni ekonomika, soċjali u territorjali, sabiex jiġi evitat li d-distakk diġitali jkompli jikber u li s-soċjetà tal-informazzjoni timxi ’l quddiem b’żewġ veloċitajiet differenti. |
| --- | --- |

1.3

Kull leġislazzjoni adottata għandha tiggarantixxi livell għoli ta’ protezzjoni tal-konsumaturi kif ukoll il-koeżjoni ekonomika, soċjali u territorjali, sabiex jiġi evitat li d-distakk diġitali jkompli jikber u li s-soċjetà tal-informazzjoni timxi ’l quddiem b’żewġ veloċitajiet differenti.

| 1.4 | Il-ġestjoni tal-użu kondiviż tal-ispettru għandha twassal għal livell għoli ta’ impjieg u żżid il-kompetittività tal-ekonomija Ewropea, f’qafas fejn m’hemmx distorsjoni tal-kompetizzjoni ħielsa. Għandha tittieħed l-opportunità sabiex jissaħħu r-riċerka u t-teknoloġiji innovattivi. Il-Kumitat jappella lill-Kummissjoni sabiex, qabel ma tippromovi l-liberalizzazzjoni tal-ispettru, tiggarantixxi li kompetizzjoni akbar bejn l-operaturi fil-qasam tal-ispettru tinbidel f’ħolqien nett ta’ impjiegi. Għalhekk, f’konformità mal-Istrateġija Ewropa 2020, għandha tingħata attenzjoni speċjali lis-sitwazzjoni li jinsabu fiha l-pajjiżi milqutin mill-kriżi ekonomika u fiskali. |
| --- | --- |

1.4

Il-ġestjoni tal-użu kondiviż tal-ispettru għandha twassal għal livell għoli ta’ impjieg u żżid il-kompetittività tal-ekonomija Ewropea, f’qafas fejn m’hemmx distorsjoni tal-kompetizzjoni ħielsa. Għandha tittieħed l-opportunità sabiex jissaħħu r-riċerka u t-teknoloġiji innovattivi. Il-Kumitat jappella lill-Kummissjoni sabiex, qabel ma tippromovi l-liberalizzazzjoni tal-ispettru, tiggarantixxi li kompetizzjoni akbar bejn l-operaturi fil-qasam tal-ispettru tinbidel f’ħolqien nett ta’ impjiegi. Għalhekk, f’konformità mal-Istrateġija Ewropa 2020, għandha tingħata attenzjoni speċjali lis-sitwazzjoni li jinsabu fiha l-pajjiżi milqutin mill-kriżi ekonomika u fiskali.

| 1.5 | Il-KESE jispera li l-Kummissjoni tadotta r-Rakkomandazzjoni relatata ma’ format komuni għad-drittijiet ta’ aċċess għall-ispettru kondiviż u terminoloġija komuni għad-dokumentazzjoni tal-kundizzjonijiet u r-regoli tal-użu kondiviż. |
| --- | --- |

1.5

Il-KESE jispera li l-Kummissjoni tadotta r-Rakkomandazzjoni relatata ma’ format komuni għad-drittijiet ta’ aċċess għall-ispettru kondiviż u terminoloġija komuni għad-dokumentazzjoni tal-kundizzjonijiet u r-regoli tal-użu kondiviż.

2.   Introduzzjoni

| 2.1 | L-ispettru huwa riżorsa pubblika fundamentali għas-setturi u s-servizzi essenzjali, fosthom il-komunikazzjoni mobbli, il-komunikazzjoni broadband mingħajr fil u l-komunikazzjoni permezz tas-satellita, ix-xandir bir-radju u t-televiżjoni, it-trasport u r-radjulokazzjoni, u applikazzjonijiet bħall-allarmi, il-kontrolluri mill-bogħod, il-hearing aids, il-mikrofoni u t-tagħmir mediku. |
| --- | --- |

2.1

L-ispettru huwa riżorsa pubblika fundamentali għas-setturi u s-servizzi essenzjali, fosthom il-komunikazzjoni mobbli, il-komunikazzjoni broadband mingħajr fil u l-komunikazzjoni permezz tas-satellita, ix-xandir bir-radju u t-televiżjoni, it-trasport u r-radjulokazzjoni, u applikazzjonijiet bħall-allarmi, il-kontrolluri mill-bogħod, il-hearing aids, il-mikrofoni u t-tagħmir mediku.

| 2.2 | L-ispettru jikkontribwixxi għall-operat tajjeb tas-servizzi pubbliċi bħas-servizzi tas-sigurtà u tas-sikurezza, inkluża l-protezzjoni ċivili, u l-attivitajiet xjentifiċi, bħall-meteoroloġija, l-osservazzjoni tad-Dinja, ir-radjuastronomija u r-riċerka spazjali. |
| --- | --- |

2.2

L-ispettru jikkontribwixxi għall-operat tajjeb tas-servizzi pubbliċi bħas-servizzi tas-sigurtà u tas-sikurezza, inkluża l-protezzjoni ċivili, u l-attivitajiet xjentifiċi, bħall-meteoroloġija, l-osservazzjoni tad-Dinja, ir-radjuastronomija u r-riċerka spazjali.

| 2.3 | Aċċess faċli għall-ispettru jaqdi wkoll rwol fil-provvista ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi, partikularment għall-utenti u l-intrapriżi li jinsabu fiż-żoni b’popolazzjoni baxxa jew f’żoni remoti, bħaż-żoni rurali jew il-gżejjer. |
| --- | --- |

2.3

Aċċess faċli għall-ispettru jaqdi wkoll rwol fil-provvista ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi, partikularment għall-utenti u l-intrapriżi li jinsabu fiż-żoni b’popolazzjoni baxxa jew f’żoni remoti, bħaż-żoni rurali jew il-gżejjer.

| 2.4 | Il-miżuri regolatorji kollha relatati mal-ispettru jista’ jkollhom implikazzjonijiet għas-sigurtà, is-saħħa u l-interess pubbliku kif ukoll implikazzjonijiet ekonomiċi, kulturali, xjentifiċi, soċjali u ambjentali. |
| --- | --- |

2.4

Il-miżuri regolatorji kollha relatati mal-ispettru jista’ jkollhom implikazzjonijiet għas-sigurtà, is-saħħa u l-interess pubbliku kif ukoll implikazzjonijiet ekonomiċi, kulturali, xjentifiċi, soċjali u ambjentali.

| 2.5 | Fl-2002, id-Deċiżjoni dwar l-Ispettri tar-Radju stabbilixxiet il-qafas leġislattiv bażiku għall-Politika tal-Ispettru tar-Radju u fl-2012 ġiet ikkompletata bid-Deċiżjoni dwar il-Programm pluriennali dwar din il-politika fl-UE, li dwarha l-KESE kien ħareġ Opinjoni. |
| --- | --- |

2.5

Fl-2002, id-Deċiżjoni dwar l-Ispettri tar-Radju stabbilixxiet il-qafas leġislattiv bażiku għall-Politika tal-Ispettru tar-Radju u fl-2012 ġiet ikkompletata bid-Deċiżjoni dwar il-Programm pluriennali dwar din il-politika fl-UE, li dwarha l-KESE kien ħareġ Opinjoni.

| 2.6 | Il-qafas leġislattiv tal-Unjoni jfittex li jiffaċilita l-aċċess għall-ispettru, abbażi tas-sistema ta’ awtorizzazzjoni l-inqas oneruża possibbli. Dan il-qafas jiffavorixxi l-użu ta’ awtorizzazzjonijiet ġenerali, ħlief fejn ċarament ikunu meħtieġa liċenzji. Dan il-qafas hu bbażat fuq il-prinċipji tal-użu effiċjenti, il-ġestjoni effettiva tal-ispettru u n-newtralità f’rabta mas-servizz u t-teknoloġija.
  Hemm bażi legali biżżejjed sabiex il-Kummissjoni tindirizza l-ġestjoni tal-ispettru, abbażi tal-qafas legali għall-komunikazzjonijiet elettroniċi u r-regoli tas-suq intern, tat-trasport u dawk kontra d-distorsjoni tal-kompetizzjoni ħielsa. |
| --- | --- |

2.6

Il-qafas leġislattiv tal-Unjoni jfittex li jiffaċilita l-aċċess għall-ispettru, abbażi tas-sistema ta’ awtorizzazzjoni l-inqas oneruża possibbli. Dan il-qafas jiffavorixxi l-użu ta’ awtorizzazzjonijiet ġenerali, ħlief fejn ċarament ikunu meħtieġa liċenzji. Dan il-qafas hu bbażat fuq il-prinċipji tal-użu effiċjenti, il-ġestjoni effettiva tal-ispettru u n-newtralità f’rabta mas-servizz u t-teknoloġija.

Hemm bażi legali biżżejjed sabiex il-Kummissjoni tindirizza l-ġestjoni tal-ispettru, abbażi tal-qafas legali għall-komunikazzjonijiet elettroniċi u r-regoli tas-suq intern, tat-trasport u dawk kontra d-distorsjoni tal-kompetizzjoni ħielsa.

| 2.7 | Peress li l-ġestjoni tal-ispettru hija prerekwiżit essenzjali għas-suq diġitali uniku, din l-inizjattiva tikkontribwixxi direttament sabiex jintlaħqu l-għanijiet tal-Istrateġija Ewropa 2020. F’konformità mal-Programm tal-Politika tal-Ispettru tar-Radju, il-Kummissjoni tixtieq tikseb kunsens wiesa’ rigward il-miżuri proposti biex trawwem l-iżvilupp ta’ innovazzjonijiet mingħajr fili fl-UE biex tiżgura li l-ispettru attwalment allokat ikun sfruttat kemm jista’ jkun. |
| --- | --- |

2.7

Peress li l-ġestjoni tal-ispettru hija prerekwiżit essenzjali għas-suq diġitali uniku, din l-inizjattiva tikkontribwixxi direttament sabiex jintlaħqu l-għanijiet tal-Istrateġija Ewropa 2020. F’konformità mal-Programm tal-Politika tal-Ispettru tar-Radju, il-Kummissjoni tixtieq tikseb kunsens wiesa’ rigward il-miżuri proposti biex trawwem l-iżvilupp ta’ innovazzjonijiet mingħajr fili fl-UE biex tiżgura li l-ispettru attwalment allokat ikun sfruttat kemm jista’ jkun.

3.   Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni

| 3.1 | Il-Komunikazzjoni tanalizza l-fatturi li jagħmluha possibbli u li jippermettu l-użu kondiviż tal-ispettru, bħall-broadband mingħajr fil, is-soċjetà konnessa mingħajr fil u r-riċerka u t-teknoloġiji innovattivi, waqt li tenfasizza li:






  — | l-użu kondiviż ta’ frekwenzi tal-broadband mingħajr fili liċenzjati jew eżentati minn liċenzja jippermetti l-iffrankar fl-ispejjeż għall-operaturi tan-netwerks mobbli, konnettività tal-internet irħisa u possibbiltajiet ta’ kondiviżjoni tal-infrastruttura; |
| --- | --- | --- |

3.1

Il-Komunikazzjoni tanalizza l-fatturi li jagħmluha possibbli u li jippermettu l-użu kondiviż tal-ispettru, bħall-broadband mingħajr fil, is-soċjetà konnessa mingħajr fil u r-riċerka u t-teknoloġiji innovattivi, waqt li tenfasizza li:

—

l-użu kondiviż ta’ frekwenzi tal-broadband mingħajr fili liċenzjati jew eżentati minn liċenzja jippermetti l-iffrankar fl-ispejjeż għall-operaturi tan-netwerks mobbli, konnettività tal-internet irħisa u possibbiltajiet ta’ kondiviżjoni tal-infrastruttura;

| — | ix-xejra lejn soċjetà konnessa turi l-valur miżjud ta’ ostakli baxxi għall-aċċess għall-ispettru fuq meded ta’ frekwenzi kondiviżi eżentati minn liċenzja bħala l-pedament għall-innovazzjoni mingħajr fili li tistimula l-iżvilupp u l-użu ta’ teknoloġiji mingħajr fili iktar b’saħħithom; |
| --- | --- |

—

ix-xejra lejn soċjetà konnessa turi l-valur miżjud ta’ ostakli baxxi għall-aċċess għall-ispettru fuq meded ta’ frekwenzi kondiviżi eżentati minn liċenzja bħala l-pedament għall-innovazzjoni mingħajr fili li tistimula l-iżvilupp u l-użu ta’ teknoloġiji mingħajr fili iktar b’saħħithom;

| — | ir-riċerka ppermettiet li l-aċċess għall-ispettru jinfetaħ fuq bażi kondiviża filwaqt li tiżgura li s-servizzi primarji jiġu protetti. It-teknoloġiji tar-radju konjittiv qed jiżviluppaw illum bl-appoġġ ta’ mandati għal standards armonizzati u provi fi proġetti Ewropej ta’ riċerka. Jista’ jkun mistenni aktar progress fil-qasam ta’ detezzjoni u l-użu ta’ stazzjonijiet bażi ċellulari żgħar. |
| --- | --- |

—

ir-riċerka ppermettiet li l-aċċess għall-ispettru jinfetaħ fuq bażi kondiviża filwaqt li tiżgura li s-servizzi primarji jiġu protetti. It-teknoloġiji tar-radju konjittiv qed jiżviluppaw illum bl-appoġġ ta’ mandati għal standards armonizzati u provi fi proġetti Ewropej ta’ riċerka. Jista’ jkun mistenni aktar progress fil-qasam ta’ detezzjoni u l-użu ta’ stazzjonijiet bażi ċellulari żgħar.

| 3.2 | Il-Komunikazzjoni tindirizza l-isfidi fit-triq lejn użu kondiviż akbar tal-ispettru u tiddiskuti l-ġestjoni tal-interferenza dannuża sabiex titneħħa l-inċertezza, il-ħolqien ta’ salvagwardji u inċentivi suffiċjenti għall-partijiet interessati kollha u l-kapaċità ta’ meded ta’ frekwenzi eżentati minn liċenzja. |
| --- | --- |

3.2

Il-Komunikazzjoni tindirizza l-isfidi fit-triq lejn użu kondiviż akbar tal-ispettru u tiddiskuti l-ġestjoni tal-interferenza dannuża sabiex titneħħa l-inċertezza, il-ħolqien ta’ salvagwardji u inċentivi suffiċjenti għall-partijiet interessati kollha u l-kapaċità ta’ meded ta’ frekwenzi eżentati minn liċenzja.

| 3.2.1 | Dan it-trawwim ta’ użu kondiviż akbar tal-ispettru jirrikjedi:






  — | li jkun hemm responsabbiltà reċiproka tal-utenti dwar limiti aċċettabbli ta’ interferenza u strateġiji ta’ mitigazzjoni adegwati; |
| --- | --- | --- |

3.2.1

Dan it-trawwim ta’ użu kondiviż akbar tal-ispettru jirrikjedi:

—

li jkun hemm responsabbiltà reċiproka tal-utenti dwar limiti aċċettabbli ta’ interferenza u strateġiji ta’ mitigazzjoni adegwati;

| — | li tingħata ċertezza legali dwar regoli u kundizzjonijiet applikabbli, proċeduri ta’ infurzar kif ukoll trasparenza dwar l-assunzjonijiet tal-kompatibbiltà u d-drittijiet ta’ protezzjoni; |
| --- | --- |

—

li tingħata ċertezza legali dwar regoli u kundizzjonijiet applikabbli, proċeduri ta’ infurzar kif ukoll trasparenza dwar l-assunzjonijiet tal-kompatibbiltà u d-drittijiet ta’ protezzjoni;

| — | li jingħata inċentiv għall-investimenti f’teknoloġiji mtejba li huma ta’ benefiċċju għall-utenti eżistenti u addizzjonali, filwaqt li tiġi salvagwardjata u titrawwem il-kompetizzjoni; |
| --- | --- |

—

li jingħata inċentiv għall-investimenti f’teknoloġiji mtejba li huma ta’ benefiċċju għall-utenti eżistenti u addizzjonali, filwaqt li tiġi salvagwardjata u titrawwem il-kompetizzjoni;

| — | li jiġu identifikati kanali ta’ medda ta’ frekwenza wiesgħa għall-iżvilupp ta’ RLAN kif ukoll jiġi pprovdut tbassir dwar il-konġestjoni sabiex tiżdied il-prevedibbiltà u l-affidabbiltà tal-iżjed meded ta’ frekwenzi kondiviżi importanti; |
| --- | --- |

—

li jiġu identifikati kanali ta’ medda ta’ frekwenza wiesgħa għall-iżvilupp ta’ RLAN kif ukoll jiġi pprovdut tbassir dwar il-konġestjoni sabiex tiżdied il-prevedibbiltà u l-affidabbiltà tal-iżjed meded ta’ frekwenzi kondiviżi importanti;

| — | li jkun żgurat li kwalunkwe tranżizzjoni minn drittijiet tal-użu esklużiv għal użu kondiviż ser ittejjeb il-kompetizzjoni minn utenti addizzjonali u b’mod partikulari ma toħloqx vantaġġi kompetittivi mhux dovuti għal detenturi tad-drittijiet attwali jew futuri. |
| --- | --- |

—

li jkun żgurat li kwalunkwe tranżizzjoni minn drittijiet tal-użu esklużiv għal użu kondiviż ser ittejjeb il-kompetizzjoni minn utenti addizzjonali u b’mod partikulari ma toħloqx vantaġġi kompetittivi mhux dovuti għal detenturi tad-drittijiet attwali jew futuri.

| 3.3 | Il-Kummissjoni tipproponi li tiżviluppa żewġ għodod sabiex jiġi pprovdut użu akbar u aktar effiċjenti tar-riżorsi eżistenti tal-ispettru:






  — | approċċ tal-UE biex jidentifika l-opportunitajiet ta’ aċċess kondiviż benefiċjali fuq meded ta’ frekwenzi armonizzati jew mhux armonizzati, u |
| --- | --- | --- |

3.3

Il-Kummissjoni tipproponi li tiżviluppa żewġ għodod sabiex jiġi pprovdut użu akbar u aktar effiċjenti tar-riżorsi eżistenti tal-ispettru:

—

approċċ tal-UE biex jidentifika l-opportunitajiet ta’ aċċess kondiviż benefiċjali fuq meded ta’ frekwenzi armonizzati jew mhux armonizzati, u

| — | drittijiet tal-aċċess kondiviż għall-ispettru bħala għodod regolatorji biex jawtorizzaw il-possibbiltajiet ta’ kondiviżjoni tal-liċenzja b’livelli garantiti ta’ protezzjoni kontra l-interferenza. |
| --- | --- |

—

drittijiet tal-aċċess kondiviż għall-ispettru bħala għodod regolatorji biex jawtorizzaw il-possibbiltajiet ta’ kondiviżjoni tal-liċenzja b’livelli garantiti ta’ protezzjoni kontra l-interferenza.

| 3.4 | Sabiex l-avvanzi teknoloġiċi jippermettu aktar opportunitajiet ta’ kondiviżjoni benefiċjali fis-suq intern, il-Kummissjoni tqis li hemm bżonn li jiġi promoss l-investiment u li l-utenti tal-ispettru jitħeġġu jagħmlu użu aħjar tal-assijiet tagħhom tal-ispettru billi jiddefinixxu, f’kooperazzjoni mill-qrib mal-Istati Membri, proċess u kriterji ewlenin fil-livell tal-UE biex jidentifikaw l-opportunitajiet ta’ kondiviżjoni benefiċjali (pereż. f’rakkomandazzjoni). |
| --- | --- |

3.4

Sabiex l-avvanzi teknoloġiċi jippermettu aktar opportunitajiet ta’ kondiviżjoni benefiċjali fis-suq intern, il-Kummissjoni tqis li hemm bżonn li jiġi promoss l-investiment u li l-utenti tal-ispettru jitħeġġu jagħmlu użu aħjar tal-assijiet tagħhom tal-ispettru billi jiddefinixxu, f’kooperazzjoni mill-qrib mal-Istati Membri, proċess u kriterji ewlenin fil-livell tal-UE biex jidentifikaw l-opportunitajiet ta’ kondiviżjoni benefiċjali (pereż. f’rakkomandazzjoni).

| 3.5 | Skont il-Kummissjoni, il-kuntratti ta’ kondiviżjoni tal-ispettru jistgħu jipprovdu lill-utenti b’ċertezza legali akbar filwaqt li joħolqu inċentivi bbażati fis-suq, inkluż il-kumpens finanzjarju, biex jidentifikaw aktar opportunitajiet ta’ kondiviżjoni benefiċjali fis-suq intern, jekk l-awtoritajiet regolatorji nazzjonali jagħtu drittijiet tal-aċċess kondiviż għall-ispettru lil utenti oħra ta’ medda ta’ frekwenza. |
| --- | --- |

3.5

Skont il-Kummissjoni, il-kuntratti ta’ kondiviżjoni tal-ispettru jistgħu jipprovdu lill-utenti b’ċertezza legali akbar filwaqt li joħolqu inċentivi bbażati fis-suq, inkluż il-kumpens finanzjarju, biex jidentifikaw aktar opportunitajiet ta’ kondiviżjoni benefiċjali fis-suq intern, jekk l-awtoritajiet regolatorji nazzjonali jagħtu drittijiet tal-aċċess kondiviż għall-ispettru lil utenti oħra ta’ medda ta’ frekwenza.

| 3.6 | Għall-passi li jmiss, il-Kummissjoni tipproponi l-miżuri li ġejjin:






  1) | jiġu identifikati l-opportunitajiet ta’ kondiviżjoni benefiċjali fuq il-meded ta’ frekwenzi liċenzjati kif ukoll dawk li huma eżentati minn liċenzja; |
| --- | --- | --- |

3.6

Għall-passi li jmiss, il-Kummissjoni tipproponi l-miżuri li ġejjin:

1)

jiġu identifikati l-opportunitajiet ta’ kondiviżjoni benefiċjali fuq il-meded ta’ frekwenzi liċenzjati kif ukoll dawk li huma eżentati minn liċenzja;

| 2) | titqies il-possibbiltà ta’ spettru suffiċjenti eżentat minn liċenzja, armonizzat fil-livell tal-UE, li jkun disponibbli għall-innovazzjonijiet mingħajr fili; |
| --- | --- |

2)

titqies il-possibbiltà ta’ spettru suffiċjenti eżentat minn liċenzja, armonizzat fil-livell tal-UE, li jkun disponibbli għall-innovazzjonijiet mingħajr fili;

| 3) | tiġi definita, f’kooperazzjoni mal-Istati Membri, direzzjoni komuni li tippermetti aktar possibbilitajiet ta’ kondiviżjoni, abbażi ta’ ftehimiet kuntrattwali bejn l-utenti; |
| --- | --- |

3)

tiġi definita, f’kooperazzjoni mal-Istati Membri, direzzjoni komuni li tippermetti aktar possibbilitajiet ta’ kondiviżjoni, abbażi ta’ ftehimiet kuntrattwali bejn l-utenti;

| 4) | jiġu konklużi ftehimiet kuntrattwali bejn l-utenti, li għandhom jipprovdu livell akbar ta’ ċertezza legali lill-utenti. |
| --- | --- |

4)

jiġu konklużi ftehimiet kuntrattwali bejn l-utenti, li għandhom jipprovdu livell akbar ta’ ċertezza legali lill-utenti.

4.   Kummenti ġenerali

| 4.1 | Il-Kumitat jilqa’ b’mod pożittiv il-kontenut tal-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni peress li tagħti bidu għall-proċess neċessarju ta’ diskussjoni sabiex il-qafas regolatorju tal-UE fil-futur jiġi allinjat mal-għanijiet tal-Programm pluriennali tal-Politika tal-Ispettru tar-Radju. |
| --- | --- |

4.1

Il-Kumitat jilqa’ b’mod pożittiv il-kontenut tal-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni peress li tagħti bidu għall-proċess neċessarju ta’ diskussjoni sabiex il-qafas regolatorju tal-UE fil-futur jiġi allinjat mal-għanijiet tal-Programm pluriennali tal-Politika tal-Ispettru tar-Radju.

| 4.1.1 | F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni tesplora l-possibbiltajiet sabiex jittaffa n-nuqqas ta’ spettru vakanti u l-prezz għoli assoċjat mar-riallokazzjoni tal-ispettru għal użi ġodda li jinvolvu ristrezzjonijiet serji għall-użu tal-konnessjonijiet mingħajr fili, waqt li tappella għal tibdil sostanzjali fil-ġestjoni tal-ispettru. |
| --- | --- |

4.1.1

F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni tesplora l-possibbiltajiet sabiex jittaffa n-nuqqas ta’ spettru vakanti u l-prezz għoli assoċjat mar-riallokazzjoni tal-ispettru għal użi ġodda li jinvolvu ristrezzjonijiet serji għall-użu tal-konnessjonijiet mingħajr fili, waqt li tappella għal tibdil sostanzjali fil-ġestjoni tal-ispettru.

| 4.2 | Sabiex jitneħħew l-ostakli regolatorji attwali għall-użu ta’ teknoloġiji innovattivi tal-aċċess bir-radju u jiġi ffaċilitat l-użu kondiviż tal-ispettru, il-Kummissjoni tagħżel approċċ komprensiv fejn l-awtoritajiet regolatorji nazzjonali u l-ftehimiet bejn l-utenti stabbiliti u l-utenti l-ġodda tal-ispettru jridu jiffaċilitaw b’mod attiv l-użu kollettiv u kondiviż tiegħu. |
| --- | --- |

4.2

Sabiex jitneħħew l-ostakli regolatorji attwali għall-użu ta’ teknoloġiji innovattivi tal-aċċess bir-radju u jiġi ffaċilitat l-użu kondiviż tal-ispettru, il-Kummissjoni tagħżel approċċ komprensiv fejn l-awtoritajiet regolatorji nazzjonali u l-ftehimiet bejn l-utenti stabbiliti u l-utenti l-ġodda tal-ispettru jridu jiffaċilitaw b’mod attiv l-użu kollettiv u kondiviż tiegħu.

| 4.3 | Barra minn hekk, huwa maħsub li tittieħed azzjoni abbażi tal-qafas regolatorju eżistenti tal-UE għall-komunikazzjonijiet elettroniċi, permezz tal-iżvilupp u l-implimentazzjoni tal-prinċipji tal-użu effiċjenti u l-ġestjoni effettiva tal-ispettru kif ukoll in-newtralità tas-servizzi u t-teknoloġija. Għall-KESE dan huwa pertinenti ħafna. B’konsegwenza, il-Kummissjoni beħsiebha tagħmel użu sħiħ mill-kompetenzi tagħha f’dan il-qasam, bil-għan li ttejjeb u testendi l-użu tal-ispettru tar-radju kemm jista’ jkun. Dan għandu jsir billi tintuża l-kompetizzjoni ħielsa u l-konverġenza tal-kriterji tal-awtoritajiet regolatorji nazzjonali dwar l-awtorizzazzjoni tal-użu, b’enfasi partikulari fuq l-aċċess permezz tal-liċenzji kondiviżi. |
| --- | --- |

4.3

Barra minn hekk, huwa maħsub li tittieħed azzjoni abbażi tal-qafas regolatorju eżistenti tal-UE għall-komunikazzjonijiet elettroniċi, permezz tal-iżvilupp u l-implimentazzjoni tal-prinċipji tal-użu effiċjenti u l-ġestjoni effettiva tal-ispettru kif ukoll in-newtralità tas-servizzi u t-teknoloġija. Għall-KESE dan huwa pertinenti ħafna. B’konsegwenza, il-Kummissjoni beħsiebha tagħmel użu sħiħ mill-kompetenzi tagħha f’dan il-qasam, bil-għan li ttejjeb u testendi l-użu tal-ispettru tar-radju kemm jista’ jkun. Dan għandu jsir billi tintuża l-kompetizzjoni ħielsa u l-konverġenza tal-kriterji tal-awtoritajiet regolatorji nazzjonali dwar l-awtorizzazzjoni tal-użu, b’enfasi partikulari fuq l-aċċess permezz tal-liċenzji kondiviżi.

| 4.4 | Madankollu, il-Kumitat jixtieq jenfasizza diversi aspetti relatati mal-kontenut ta’ din il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni bil-għan li kemm jista’ jkun tiġi ffaċilitata l-implimentazzjoni tal-passi regolatorji futuri dwar l-ispettru tar-radju b’tali mod li jkunu bbażati fuq prinċipji sodi u, b’mod partikulari, fuq dawk tad-demokrazija, it-trasparenza, ir-rispett tad-drittijiet fundamentali u tad-drittijiet tal-konsumaturi u tal-utenti tal-komunikazzjonijiet elettroniċi. B’mod partikulari, id-drittijiet tal-konsumaturi u tal-utenti jridu jkunu protetti b’mod ċar kontra l-frodi, billi jiġu stabbiliti kriterji li jiffaċilitaw il-prezz ġust, l-aċċess ġenerali għall-ispettru, kif ukoll mekkaniżmi effiċjenti tal-ilmenti u l-kumpens. Għandu jiġi assigurat ukoll li s-superviżuri indipendenti jkollhom il-possibbiltà li jissettiljaw il-kunflitti transnazzjonali dwar l-użu tal-ispettru, waqt li jiġu evitati l-interferenzi dannużi. Il-Kummissjoni għandha tfassal rapporti perjodiċi fejn tindika liema miżuri u miri ntlaħqu f’rabta mad-drittijiet u l-obbligi msemmijin. |
| --- | --- |

4.4

Madankollu, il-Kumitat jixtieq jenfasizza diversi aspetti relatati mal-kontenut ta’ din il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni bil-għan li kemm jista’ jkun tiġi ffaċilitata l-implimentazzjoni tal-passi regolatorji futuri dwar l-ispettru tar-radju b’tali mod li jkunu bbażati fuq prinċipji sodi u, b’mod partikulari, fuq dawk tad-demokrazija, it-trasparenza, ir-rispett tad-drittijiet fundamentali u tad-drittijiet tal-konsumaturi u tal-utenti tal-komunikazzjonijiet elettroniċi. B’mod partikulari, id-drittijiet tal-konsumaturi u tal-utenti jridu jkunu protetti b’mod ċar kontra l-frodi, billi jiġu stabbiliti kriterji li jiffaċilitaw il-prezz ġust, l-aċċess ġenerali għall-ispettru, kif ukoll mekkaniżmi effiċjenti tal-ilmenti u l-kumpens. Għandu jiġi assigurat ukoll li s-superviżuri indipendenti jkollhom il-possibbiltà li jissettiljaw il-kunflitti transnazzjonali dwar l-użu tal-ispettru, waqt li jiġu evitati l-interferenzi dannużi. Il-Kummissjoni għandha tfassal rapporti perjodiċi fejn tindika liema miżuri u miri ntlaħqu f’rabta mad-drittijiet u l-obbligi msemmijin.

| 4.5 | Il-Kumitat jistieden lill-Kummissjoni sabiex, fil-kuntest tal-implimentazzjoni futura tal-qafas regolatorju rilevanti, tfassal lista kemm jista’ jkun eżawrjenti tal-“ostakli regolatorji” għat-teknoloġiji innovattivi tal-aċċess bir-radju għall-ispettru. |
| --- | --- |

4.5

Il-Kumitat jistieden lill-Kummissjoni sabiex, fil-kuntest tal-implimentazzjoni futura tal-qafas regolatorju rilevanti, tfassal lista kemm jista’ jkun eżawrjenti tal-“ostakli regolatorji” għat-teknoloġiji innovattivi tal-aċċess bir-radju għall-ispettru.

| 4.6 | L-iskop huwa li jiġu evitati sitwazzjonijiet fejn, bl-użu ta’ skużi li ġejjin minn protezzjoni żejda falza tal-utenti, fir-realtà l-għan ikun li minħabba raġunijiet ta’ nazzjonalità jew raġunijiet protezzjonisti simili l-ispettru jitwaqqaf milli jinfetaħ għall-massimu u b’hekk tiġi ffaċilitata l-integrazzjoni ta’ utenti oħra u ta’ teknoloġiji innovattivi. Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iqis neċessarju li l-applikazzjoni tal-Komunikazzjoni tinbidel f’garanzija ta’ aċċess għat-teknoloġiji l-ġodda għall-persuni b’diżabbiltà. |
| --- | --- |

4.6

L-iskop huwa li jiġu evitati sitwazzjonijiet fejn, bl-użu ta’ skużi li ġejjin minn protezzjoni żejda falza tal-utenti, fir-realtà l-għan ikun li minħabba raġunijiet ta’ nazzjonalità jew raġunijiet protezzjonisti simili l-ispettru jitwaqqaf milli jinfetaħ għall-massimu u b’hekk tiġi ffaċilitata l-integrazzjoni ta’ utenti oħra u ta’ teknoloġiji innovattivi. Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iqis neċessarju li l-applikazzjoni tal-Komunikazzjoni tinbidel f’garanzija ta’ aċċess għat-teknoloġiji l-ġodda għall-persuni b’diżabbiltà.

| 4.7 | Barra minn hekk dan għandu jwassal għal żieda fid-dħul mill-miżati tal-użu tal-ispettru, liema benefiċċji ma jħallu l-ebda dubju. Madankollu jrid jiġi enfasizzat li peress li l-ispettru huwa spazju fiżiku limitat u li l-miżuri ppjanati ser iżidu t-traffiku tal-utenti, għandhom jitqiesu b’attenzjoni numru ta’ kwistjonijiet, bħall-kumpens għad-detenturi attwali tal-liċenzji ta’ użu, kif jiġu evitati l-kollass jew il-kontrazzjoni tal-ispettru minħabba użu żejjed, kif għandha tiġi żgurata l-introduzzjoni ta’ teknoloġiji aktar innovattivi, eċċ. F’dan ir-rigward, u minkejja li s-suġġett ta’ din l-Opinjoni mhux konsistenti ma’ numru ta’ opinjonijiet preċedenti dwar l-applikazzjoni tal-miżuri tal-UE relatati mat-tibdil teknoloġiku, bħal, pereżempju, l-hekk imsejjaħ distakk diġitali, għandu jitqies l-impatt reali ta’ dawn il-miżuri sabiex jiġu razzjonalizzati l-istennijiet iġġenerati mill-iżvilupp tal-politika tal-UE tal-ispettru tar-radju. |
| --- | --- |

4.7

Barra minn hekk dan għandu jwassal għal żieda fid-dħul mill-miżati tal-użu tal-ispettru, liema benefiċċji ma jħallu l-ebda dubju. Madankollu jrid jiġi enfasizzat li peress li l-ispettru huwa spazju fiżiku limitat u li l-miżuri ppjanati ser iżidu t-traffiku tal-utenti, għandhom jitqiesu b’attenzjoni numru ta’ kwistjonijiet, bħall-kumpens għad-detenturi attwali tal-liċenzji ta’ użu, kif jiġu evitati l-kollass jew il-kontrazzjoni tal-ispettru minħabba użu żejjed, kif għandha tiġi żgurata l-introduzzjoni ta’ teknoloġiji aktar innovattivi, eċċ. F’dan ir-rigward, u minkejja li s-suġġett ta’ din l-Opinjoni mhux konsistenti ma’ numru ta’ opinjonijiet preċedenti dwar l-applikazzjoni tal-miżuri tal-UE relatati mat-tibdil teknoloġiku, bħal, pereżempju, l-hekk imsejjaħ distakk diġitali, għandu jitqies l-impatt reali ta’ dawn il-miżuri sabiex jiġu razzjonalizzati l-istennijiet iġġenerati mill-iżvilupp tal-politika tal-UE tal-ispettru tar-radju.

| 4.8 | Min-naħa l-oħra, il-Kumitat huwa favur li, kemm jista’ jkun, il-ħruġ ta’ liċenzji individwali mill-awtoritajiet regolatorji nazzjonali jkun limitat u jippreferi aċċess ħafna aktar miftuħ, dejjem sakemm id-disponibbiltà attwali u r-rispett tad-drittijiet akkwistati mill-utenti tal-ispettru jippermettu dan. Għalhekk jistieden lill-awtoritajiet regolatorji nazzjonali sabiex il-liċenzji individwali jingħataw fuq bażi limitata u għal raġunijiet solidi ħafna, bil-għan li jiġi ffaċilitat aċċess ħafna aktar miftuħ. |
| --- | --- |

4.8

Min-naħa l-oħra, il-Kumitat huwa favur li, kemm jista’ jkun, il-ħruġ ta’ liċenzji individwali mill-awtoritajiet regolatorji nazzjonali jkun limitat u jippreferi aċċess ħafna aktar miftuħ, dejjem sakemm id-disponibbiltà attwali u r-rispett tad-drittijiet akkwistati mill-utenti tal-ispettru jippermettu dan. Għalhekk jistieden lill-awtoritajiet regolatorji nazzjonali sabiex il-liċenzji individwali jingħataw fuq bażi limitata u għal raġunijiet solidi ħafna, bil-għan li jiġi ffaċilitat aċċess ħafna aktar miftuħ.

| 4.9 | Fost objettivi oħra rilevanti, il-Komunikazzjoni tindika wkoll il-bżonn li jitnaqqas id-distakk teknoloġiku bejn il-manifatturi tat-tagħmir tal-komunikazzjoni elettronika tal-Ewropa u dawk ta’ pajjiżi terzi, li waħda mill-kawżi tiegħu hija l-frammentazzjoni tal-qafas regolatorju fis-seħħ. Il-Kumitat jitlob lill-Kummissjoni Ewropea sabiex iżżid dikjarazzjoni tal-impatt dwar il-benefiċċji possibbli li jista’ jkollu l-ftuħ tal-ispettru sabiex jitnaqqas id-distakk diġitali fost l-Istati Membri tal-Unjoni. Konsegwentement, il-Kumitat huwa favur aġġustament urġenti ta’ dan il-qafas, u għalhekk għandu fiduċja fil-kapaċità regolatorja tal-Kummissjoni permezz tal-proċeduri tal-komitoloġija. |
| --- | --- |

4.9

Fost objettivi oħra rilevanti, il-Komunikazzjoni tindika wkoll il-bżonn li jitnaqqas id-distakk teknoloġiku bejn il-manifatturi tat-tagħmir tal-komunikazzjoni elettronika tal-Ewropa u dawk ta’ pajjiżi terzi, li waħda mill-kawżi tiegħu hija l-frammentazzjoni tal-qafas regolatorju fis-seħħ. Il-Kumitat jitlob lill-Kummissjoni Ewropea sabiex iżżid dikjarazzjoni tal-impatt dwar il-benefiċċji possibbli li jista’ jkollu l-ftuħ tal-ispettru sabiex jitnaqqas id-distakk diġitali fost l-Istati Membri tal-Unjoni. Konsegwentement, il-Kumitat huwa favur aġġustament urġenti ta’ dan il-qafas, u għalhekk għandu fiduċja fil-kapaċità regolatorja tal-Kummissjoni permezz tal-proċeduri tal-komitoloġija.

| 4.9.1 | Min-naħa l-oħra, il-Kumitat jenfasizza l-impenn sod tal-UE għad-drittijiet fundamentali u jappella lill-Kummissjoni sabiex, meta tkun qed tfassal ir-regoli rilevanti ta’ aġġustament, tkun prudenti ħafna sabiex tipproteġi dawn id-drittijiet fundamentali bħall-privatezza, is-sigriet professjonali jew l-ipproċessar tad-data li jistgħu jaħżnu l-fornituri tas-servizzi tal-komunikazzjoni elettronika. |
| --- | --- |

4.9.1

Min-naħa l-oħra, il-Kumitat jenfasizza l-impenn sod tal-UE għad-drittijiet fundamentali u jappella lill-Kummissjoni sabiex, meta tkun qed tfassal ir-regoli rilevanti ta’ aġġustament, tkun prudenti ħafna sabiex tipproteġi dawn id-drittijiet fundamentali bħall-privatezza, is-sigriet professjonali jew l-ipproċessar tad-data li jistgħu jaħżnu l-fornituri tas-servizzi tal-komunikazzjoni elettronika.

| 4.9.2 | Ikun utli wkoll li tiġi stabbilita xi forma ta’ superviżjoni effettiva tal-aċċess mingħajr liċenzja minn utenti ġodda tal-meded ta’ frekwenza, meta dawn ikunu jiddominaw minħabba l-valur miżjud li jiġġeneraw l-innovazzjonijiet teknoloġiċi tagħhom. B’mod partikulari dan jgħodd jekk jinterferixxu fl-użu paċifiku tal-ispettru li minnu jibbenefikaw partijiet terzi li d-drittijiet tagħhom ta’ protezzjoni mhumiex iggarantiti minn awtorità regolatorja nazzjonali. Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew juri t-tħassib tiegħu fir-rigward tal-konsegwenzi severi li dan il-proċess ta’ liberalizzazzjoni jista’ jkollu fuq l-implimentazzjoni tal-prinċipju tal-aċċess għas-servizzi ta’ interess ġenerali (pulizija, ambulanza, servizzi tas-salvataġġ, eċċ.). |
| --- | --- |

4.9.2

Ikun utli wkoll li tiġi stabbilita xi forma ta’ superviżjoni effettiva tal-aċċess mingħajr liċenzja minn utenti ġodda tal-meded ta’ frekwenza, meta dawn ikunu jiddominaw minħabba l-valur miżjud li jiġġeneraw l-innovazzjonijiet teknoloġiċi tagħhom. B’mod partikulari dan jgħodd jekk jinterferixxu fl-użu paċifiku tal-ispettru li minnu jibbenefikaw partijiet terzi li d-drittijiet tagħhom ta’ protezzjoni mhumiex iggarantiti minn awtorità regolatorja nazzjonali. Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew juri t-tħassib tiegħu fir-rigward tal-konsegwenzi severi li dan il-proċess ta’ liberalizzazzjoni jista’ jkollu fuq l-implimentazzjoni tal-prinċipju tal-aċċess għas-servizzi ta’ interess ġenerali (pulizija, ambulanza, servizzi tas-salvataġġ, eċċ.).

| 4.9.3 | B’mod simili, is-sitwazzjoni tal-utenti li jixtiequ jaċċessaw l-ispettru u li jipprovdu servizz ta’ interess ġenerali għandha tiġi analizzata f’dettall. Dawn l-utenti jistgħu jiġu eżentati mill-pagament tal-kumpens finanzjarju jew jista’ jiġi stabbilit livell simboliku ta’ dan il-pagament, permezz ta’ dispożizzjoni sovranazzjonali u eventwalment billi tiġi adottata leġislazzjoni adegwata. |
| --- | --- |

4.9.3

B’mod simili, is-sitwazzjoni tal-utenti li jixtiequ jaċċessaw l-ispettru u li jipprovdu servizz ta’ interess ġenerali għandha tiġi analizzata f’dettall. Dawn l-utenti jistgħu jiġu eżentati mill-pagament tal-kumpens finanzjarju jew jista’ jiġi stabbilit livell simboliku ta’ dan il-pagament, permezz ta’ dispożizzjoni sovranazzjonali u eventwalment billi tiġi adottata leġislazzjoni adegwata.

| 4.9.3.1 | Dak li ntqal qabel jgħodd mingħajr preġudizzju għall-obbligu li jiġu promossi l-objettivi ta’ interess ġenerali, b’konformità mal-liġi tal-Unjoni, b’mod partikulari dak li jirrigwardja r-regoli dwar il-kontenut, il-politika awdjoviżiva u d-dritt tal-Istati Membri li jorganizzaw u jużaw l-ispettru tar-radju tagħhom għal skopijiet ta’ ordni pubbliku u sigurtà pubblika. |
| --- | --- |

4.9.3.1

Dak li ntqal qabel jgħodd mingħajr preġudizzju għall-obbligu li jiġu promossi l-objettivi ta’ interess ġenerali, b’konformità mal-liġi tal-Unjoni, b’mod partikulari dak li jirrigwardja r-regoli dwar il-kontenut, il-politika awdjoviżiva u d-dritt tal-Istati Membri li jorganizzaw u jużaw l-ispettru tar-radju tagħhom għal skopijiet ta’ ordni pubbliku u sigurtà pubblika.

| 4.10 | Ir-raġunijiet ta’ indipendenza u ta’ ċertezza legali, barra minn hekk, iwasslu lill-KESE sabiex jissuġġerixxi li r-responsabbiltà għas-superviżjoni u r-rapppurtar dwar l-eżistenza tal-ftehimiet tal-użu kondiviż bejn l-utenti u l-konformità tagħhom mar-regoli tal-kompetizzjoni għandha tkun f’idejn l-awtoritajiet regolatorji nazzjonali u, fejn xieraq, f’idejn il-Korp ta’ Regolaturi Ewropej tal-Komunikazzjonijiet Elettroniċi. Dan għandu japplika meta jkun hemm bżonn ta’ pjan strateġiku, koordinazzjoni u armonizzazzjoni, speċjalment fir-rigward tal-proċeduri għall-għoti ta’ awtorizzazzjoni ġenerali jew ta’ drittijiet individwali għall-użu tal-frekwenzi tar-radju, meta dan ikun neċessarju sabiex jingħelbu l-ostakli li jfixklu l-iżvilupp tas-suq intern. |
| --- | --- |

4.10

Ir-raġunijiet ta’ indipendenza u ta’ ċertezza legali, barra minn hekk, iwasslu lill-KESE sabiex jissuġġerixxi li r-responsabbiltà għas-superviżjoni u r-rapppurtar dwar l-eżistenza tal-ftehimiet tal-użu kondiviż bejn l-utenti u l-konformità tagħhom mar-regoli tal-kompetizzjoni għandha tkun f’idejn l-awtoritajiet regolatorji nazzjonali u, fejn xieraq, f’idejn il-Korp ta’ Regolaturi Ewropej tal-Komunikazzjonijiet Elettroniċi. Dan għandu japplika meta jkun hemm bżonn ta’ pjan strateġiku, koordinazzjoni u armonizzazzjoni, speċjalment fir-rigward tal-proċeduri għall-għoti ta’ awtorizzazzjoni ġenerali jew ta’ drittijiet individwali għall-użu tal-frekwenzi tar-radju, meta dan ikun neċessarju sabiex jingħelbu l-ostakli li jfixklu l-iżvilupp tas-suq intern.

| 4.11 | Il-Kummissjoni, flimkien mar-rappreżentanti tal-assoċjazzjonijiet tal-konsumaturi u mar-rappreżentanti tal-intrapriżi, għandha tħejji kodiċi ta’ prattika tajba dwar il-provvista ta’ informazzjoni fil-livell tal-UE dwar l-applikazzjonijiet ta’ kondiviżjoni benefiċjali u dwar ir-riżultati tagħhom. Dan għandu jiffaċilita t-tixrid ta’ proċessi trasparenti u ġestjoni ottima tar-riżorsi eżistenti fl-“inventarju tal-ispettru”. |
| --- | --- |

4.11

Il-Kummissjoni, flimkien mar-rappreżentanti tal-assoċjazzjonijiet tal-konsumaturi u mar-rappreżentanti tal-intrapriżi, għandha tħejji kodiċi ta’ prattika tajba dwar il-provvista ta’ informazzjoni fil-livell tal-UE dwar l-applikazzjonijiet ta’ kondiviżjoni benefiċjali u dwar ir-riżultati tagħhom. Dan għandu jiffaċilita t-tixrid ta’ proċessi trasparenti u ġestjoni ottima tar-riżorsi eżistenti fl-“inventarju tal-ispettru”.

| 4.12 | Fl-aħħar, il-Kumitat jappella lill-Kummissjoni sabiex, abbażi tal-ħidma tal-Grupp tal-Politika tal-Ispettru tar-Radju, tfassal att ta’ implimentazzjoni kif indikat fl-Artikolu 291 tat-TFUE, li għandu jgħin biex jinkisbu l-għanijiet f’dan ir-rigward, bħal pereżempju kunċett komuni għal liċenzji ta’ aċċess kondiviż kif ukoll it-termini tar-rakkomandazzjonijiet li jħeġġu l-użu ta’ kriterji komuni sabiex dawn il-liċenzji jingħataw fl-UE, b’tali mod li tiġi ffaċilitata l-applikazzjoni tagħhom fl-Istati Membri kollha. |
| --- | --- |

4.12

Fl-aħħar, il-Kumitat jappella lill-Kummissjoni sabiex, abbażi tal-ħidma tal-Grupp tal-Politika tal-Ispettru tar-Radju, tfassal att ta’ implimentazzjoni kif indikat fl-Artikolu 291 tat-TFUE, li għandu jgħin biex jinkisbu l-għanijiet f’dan ir-rigward, bħal pereżempju kunċett komuni għal liċenzji ta’ aċċess kondiviż kif ukoll it-termini tar-rakkomandazzjonijiet li jħeġġu l-użu ta’ kriterji komuni sabiex dawn il-liċenzji jingħataw fl-UE, b’tali mod li tiġi ffaċilitata l-applikazzjoni tagħhom fl-Istati Membri kollha.

| 4.12.1 | Dan l-att għandu jinkludi, fost elementi rilevanti oħra, il-protezzjoni tal-prinċipji tal-kompetizzjoni ħielsa u l-protezzjoni tas-sigurtà u tad-drittijiet tal-utenti tal-komunikazzjonijiet elettroniċi, b’mod partikulari sabiex jitbaxxew l-ispejjeż għall-pagament tas-servizzi fornuti mill-provvedituri ta’ komunikazzjonijiet bħal dawn. |
| --- | --- |

4.12.1

Dan l-att għandu jinkludi, fost elementi rilevanti oħra, il-protezzjoni tal-prinċipji tal-kompetizzjoni ħielsa u l-protezzjoni tas-sigurtà u tad-drittijiet tal-utenti tal-komunikazzjonijiet elettroniċi, b’mod partikulari sabiex jitbaxxew l-ispejjeż għall-pagament tas-servizzi fornuti mill-provvedituri ta’ komunikazzjonijiet bħal dawn.

| 4.13 | Il-Kumitat jinsab konvint li kwalunkwe innovazzjoni teknoloġika li tista’ tiġi minn aktar preżenza ta’ operaturi tal-ispettru tista’ tibbenefika minn finanzjament taħt il-Fondi ta’ Solidarjetà tal-UE, sabiex jiġi xprunat l-użu tat-teknoloġija fil-pajjiżi inqas żviluppati tal-UE. |
| --- | --- |

4.13

Il-Kumitat jinsab konvint li kwalunkwe innovazzjoni teknoloġika li tista’ tiġi minn aktar preżenza ta’ operaturi tal-ispettru tista’ tibbenefika minn finanzjament taħt il-Fondi ta’ Solidarjetà tal-UE, sabiex jiġi xprunat l-użu tat-teknoloġija fil-pajjiżi inqas żviluppati tal-UE.

Brussell, 13 ta’ Frar 2013.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Staffan NILSSON

---

| 9.5.2013 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 133/27 |
| --- | --- | --- | --- |

9.5.2013

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 133/27

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Lejn suq intern tal-enerġija effiċjenti”

COM(2012) 663 final

2013/C 133/05

Relatur: is-Sur COULON

Nhar il-15 ta’ Novembru 2012, il-Kummissjoni Ewropea ddeċidiet, b’konformità mal-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li tikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni Lejn suq intern tal-enerġija effiċjenti

COM(2012) 663 final.

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għat-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà tal-Informazzjoni, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar it-23 ta’ Jannar 2013.

Matul l-487 sessjoni plenarja tiegħu li saret fit-13 u l-14 ta’ Frar 2013 (seduta tat-13 ta’ Frar), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’94 vot favur, 2 voti kontra u 3 astensjonijiet.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1 | Il-KESE jqis li s-suq intern tal-enerġija hu opportunità biex jinkiseb benefiċċju mill-għażliet differenti fil-qasam tal-enerġija fl-Ewropa, u biex jiġi żgurat li s-suq b’mod globali jopera bl-aħjar mod possibbli – permezz tal-infrastrutturi interkonnessi – għall-benefiċċju tal-konsumaturi industrijali u domestiċi. |
| --- | --- |

1.1

Il-KESE jqis li s-suq intern tal-enerġija hu opportunità biex jinkiseb benefiċċju mill-għażliet differenti fil-qasam tal-enerġija fl-Ewropa, u biex jiġi żgurat li s-suq b’mod globali jopera bl-aħjar mod possibbli – permezz tal-infrastrutturi interkonnessi – għall-benefiċċju tal-konsumaturi industrijali u domestiċi.

| 1.2 | Il-KESE jappoġġja l-approċċ tal-Kummissjoni sakemm l-għan tiegħu jkun li jitneħħew il-miżuri li jwaqqfu lill-konsumatur aħħari milli jibbenefika minn għażla varjata fil-qasam tal-enerġija. |
| --- | --- |

1.2

Il-KESE jappoġġja l-approċċ tal-Kummissjoni sakemm l-għan tiegħu jkun li jitneħħew il-miżuri li jwaqqfu lill-konsumatur aħħari milli jibbenefika minn għażla varjata fil-qasam tal-enerġija.

| 1.3 | Il-konsumatur għandu jerġa’ jitpoġġa fil-qalba ta’ kollox, u kull funzjonalità ġdida marbuta man-netwerks intelliġenti u l-arloġġi intelliġenti (“smart grids” u “smart meters”) għandha titfassal fl-interess tiegħu. |
| --- | --- |

1.3

Il-konsumatur għandu jerġa’ jitpoġġa fil-qalba ta’ kollox, u kull funzjonalità ġdida marbuta man-netwerks intelliġenti u l-arloġġi intelliġenti (“smart grids” u “smart meters”) għandha titfassal fl-interess tiegħu.

| 1.4 | Jeżisti nuqqas sinifikanti ta’ informazzjoni dwar l-għanijiet u l-modalitajiet tas-suq intern tal-enerġija, u dan jista’ jingħeleb biss permezz ta’ kampanja kbira ta’ informazzjoni tal-Unjoni li titfassal flimkien mar-rappreżentanti kollha tas-soċjetà ċivili. |
| --- | --- |

1.4

Jeżisti nuqqas sinifikanti ta’ informazzjoni dwar l-għanijiet u l-modalitajiet tas-suq intern tal-enerġija, u dan jista’ jingħeleb biss permezz ta’ kampanja kbira ta’ informazzjoni tal-Unjoni li titfassal flimkien mar-rappreżentanti kollha tas-soċjetà ċivili.

| 1.5 | Il-ġlieda kontra l-faqar/prekarjetà fil-qasam tal-enerġija għandha tkun il-prijorità tal-politiki pubbliċi tal-Unjoni. Il-KESE jappella lill-Kunsill u l-Kummissjoni biex jagħtu prijorità lil dan is-suġġett fis-summit Ewropew ta’ Mejju 2013 li hu ddedikat għall-enerġija. |
| --- | --- |

1.5

Il-ġlieda kontra l-faqar/prekarjetà fil-qasam tal-enerġija għandha tkun il-prijorità tal-politiki pubbliċi tal-Unjoni. Il-KESE jappella lill-Kunsill u l-Kummissjoni biex jagħtu prijorità lil dan is-suġġett fis-summit Ewropew ta’ Mejju 2013 li hu ddedikat għall-enerġija.

2.   Is-suq intern tal-enerġija, suq li mhux perfett

| 2.1 | Fil-Komunikazzjoni tagħha, il-Kummissjoni Ewropea ġustament tappella minn qalbha biex is-suq intern tal-enerġija jopera tajjeb bil-għan li jintlaħaq l-objettiv stabbilit fi Frar 2011 mill-kapijiet ta’ Stat u ta’ Gvern tal-UE għall-2014. Dak iż-żmien saħqu fuq il-bżonn li sal-2014 jitwaqqaf suq intern tal-enerġija fejn kull konsumatur Ewropew ikun jista’ jagħżel b’mod totalment ħieles min ifornilu l-elettriku u l-gass. |
| --- | --- |

2.1

Fil-Komunikazzjoni tagħha, il-Kummissjoni Ewropea ġustament tappella minn qalbha biex is-suq intern tal-enerġija jopera tajjeb bil-għan li jintlaħaq l-objettiv stabbilit fi Frar 2011 mill-kapijiet ta’ Stat u ta’ Gvern tal-UE għall-2014. Dak iż-żmien saħqu fuq il-bżonn li sal-2014 jitwaqqaf suq intern tal-enerġija fejn kull konsumatur Ewropew ikun jista’ jagħżel b’mod totalment ħieles min ifornilu l-elettriku u l-gass.

| 2.2 | Sa mill-1996 is-suq intern tal-elettriku u tal-gass inbena fuq l-idea doppja li kull konsumatur Ewropew jista’ jagħżel min ifornilu l-elettriku u l-gass (irrispettivament min-nazzjonalità tal-fornitur) permezz ta’ infrastruttura tal-enerġija li tkun indipendenti mill-produtturi, u li l-effiċjenza ta’ dan is-suq uniku jkollha effett tajjeb fuq il-prezzijiet tal-enerġija u tagħti sinjali dinamiċi u rilevanti għall-investimenti li għandhom isiru. |
| --- | --- |

2.2

Sa mill-1996 is-suq intern tal-elettriku u tal-gass inbena fuq l-idea doppja li kull konsumatur Ewropew jista’ jagħżel min ifornilu l-elettriku u l-gass (irrispettivament min-nazzjonalità tal-fornitur) permezz ta’ infrastruttura tal-enerġija li tkun indipendenti mill-produtturi, u li l-effiċjenza ta’ dan is-suq uniku jkollha effett tajjeb fuq il-prezzijiet tal-enerġija u tagħti sinjali dinamiċi u rilevanti għall-investimenti li għandhom isiru.

| 2.3 | Sal-lum il-ġurnata din l-ambizzjoni għadha ma ntlaħqitx. Bis-saħħa tas-suq intern tal-enerġija, ċerti pajjiżi diġà setgħu joffru għażliet aktar flessibbli għall-konsumaturi u tariffi aktar kompetittivi, u b’hekk ittaffiet iż-żieda fil-prezzijiet minħabba ż-żieda fil-prezzijiet tal-enerġiji primarji. Hu ffaċilita wkoll it-twaqqif ta’ swieq tal-operaturi aktar fluwidi u trasparenti, u b’hekk saħħaħ is-sigurtà tal-provvista fl-Unjoni Ewropea. Fil-maġġorparti tal-Istati Membri, is-swieq tal-enerġija evolvew billi għaddew mill-monopolji (nazzjonali jew reġjonali) għall-oligopolji, dejjem nazzjonali jew reġjonali, fejn l-interferenzi u l-kompetizzjoni bejniethom kienu ftit ħafna. |
| --- | --- |

2.3

Sal-lum il-ġurnata din l-ambizzjoni għadha ma ntlaħqitx. Bis-saħħa tas-suq intern tal-enerġija, ċerti pajjiżi diġà setgħu joffru għażliet aktar flessibbli għall-konsumaturi u tariffi aktar kompetittivi, u b’hekk ittaffiet iż-żieda fil-prezzijiet minħabba ż-żieda fil-prezzijiet tal-enerġiji primarji. Hu ffaċilita wkoll it-twaqqif ta’ swieq tal-operaturi aktar fluwidi u trasparenti, u b’hekk saħħaħ is-sigurtà tal-provvista fl-Unjoni Ewropea. Fil-maġġorparti tal-Istati Membri, is-swieq tal-enerġija evolvew billi għaddew mill-monopolji (nazzjonali jew reġjonali) għall-oligopolji, dejjem nazzjonali jew reġjonali, fejn l-interferenzi u l-kompetizzjoni bejniethom kienu ftit ħafna.

| 2.4 | L-għodod il-ġodda li nħolqu (swieq, akkoppjament tas-swieq, eċċ.) jinkludu biss ammonti ċkejknin, u l-parti l-kbira tal-kummerċ illum għadha tiġi organizzata l-aktar fil-livell nazzjonali. F’ċerti pajjiżi l-kompetizzjoni fil-produzzjoni tal-elettriku hija waħda ipotetika: fi tmien pajjiżi minn 27, 80 % tal-produzzjoni tal-elettriku hija kkontrollata mill-operaturi storiċi, u minħabba l-pożizzjoni dominanti (jew saħansitra esklużiva f’ċerti pajjiżi) tal-fornituri nazzjonali tal-gass, is-suq intern tal-gass għadu wkoll virtwali ħafna. |
| --- | --- |

2.4

L-għodod il-ġodda li nħolqu (swieq, akkoppjament tas-swieq, eċċ.) jinkludu biss ammonti ċkejknin, u l-parti l-kbira tal-kummerċ illum għadha tiġi organizzata l-aktar fil-livell nazzjonali. F’ċerti pajjiżi l-kompetizzjoni fil-produzzjoni tal-elettriku hija waħda ipotetika: fi tmien pajjiżi minn 27, 80 % tal-produzzjoni tal-elettriku hija kkontrollata mill-operaturi storiċi, u minħabba l-pożizzjoni dominanti (jew saħansitra esklużiva f’ċerti pajjiżi) tal-fornituri nazzjonali tal-gass, is-suq intern tal-gass għadu wkoll virtwali ħafna.

| 2.5 | Għaldaqstant, illum is-suq intern tal-enerġija aktar qisu għadd ta’ prattiki, swieq u operaturi industrijali nazzjonali li joperaw flimkien filwaqt li japplikaw ir-regolamenti Ewropej differenti li ġew adotatti fl-aħħar kważi 20 sena taħt il-kontroll tar-regolaturi ta’ kull pajjiż u tal-Aġenzija għall-Kooperazzjoni tar-Regolaturi tal-Enerġija (ACER), milli spazju ekonomiku uniku li hu ta’ benefiċċju għall-industriji u l-konsumaturi Ewropej bis-saħħa ta’ kompetizzjoni reali. Madankollu, l-għażliet nazzjonali fil-qasam tal-enerġija għandhom impatt fuq il-prezzijiet tal-enerġija fil-pajjiżi ġirien, u d-deċiżjonijiet relatati ma jistgħux jiġu adottati b’mod unilaterali. |
| --- | --- |

2.5

Għaldaqstant, illum is-suq intern tal-enerġija aktar qisu għadd ta’ prattiki, swieq u operaturi industrijali nazzjonali li joperaw flimkien filwaqt li japplikaw ir-regolamenti Ewropej differenti li ġew adotatti fl-aħħar kważi 20 sena taħt il-kontroll tar-regolaturi ta’ kull pajjiż u tal-Aġenzija għall-Kooperazzjoni tar-Regolaturi tal-Enerġija (ACER), milli spazju ekonomiku uniku li hu ta’ benefiċċju għall-industriji u l-konsumaturi Ewropej bis-saħħa ta’ kompetizzjoni reali. Madankollu, l-għażliet nazzjonali fil-qasam tal-enerġija għandhom impatt fuq il-prezzijiet tal-enerġija fil-pajjiżi ġirien, u d-deċiżjonijiet relatati ma jistgħux jiġu adottati b’mod unilaterali.

| 2.6 | Il-prezzijiet użati huma affettwati minn distorsjoni minħabba ż-żieda ta’ taxxi lokali jew nazzjonali mhux ċari, asimetriċi u sikwit eċċessivi li f’ċerti każijiet żdiedu b’1 000 % fi 15-il sena, u ppenalizzaw bil-kbir lill-konsumatur domestiku u lill-industriji li jużaw ħafna elettriku. Il-politiki nazzjonali mhux koordinati li jinkoraġġixxu l-iżvilupp tal-enerġiji rinnovabbli jirrikjedu, billi dawn l-enerġiji huma “fatali” u prijoritarji fin-netwerk, li s-suq Ewropew jitfassal mill-ġdid minnufih sabiex jiġi evitat li l-ġestjoni tas-sistema Ewropea tal-elettriku ssir aktar fraġli. Irrispettivament mill-enerġija kkonċernata, jeħtieġ li jkun hemm trasparenza sħiħa fil-politiki dwar is-sussidji (jew l-eżenzjonijiet) tal-Istati Membri sabiex jiġi żgurat li l-atturi kollha tas-suq iġibu ruħhom b’mod ġust u li r-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni jiġu rispettati fil-qasam tal-enerġija. |
| --- | --- |

2.6

Il-prezzijiet użati huma affettwati minn distorsjoni minħabba ż-żieda ta’ taxxi lokali jew nazzjonali mhux ċari, asimetriċi u sikwit eċċessivi li f’ċerti każijiet żdiedu b’1 000 % fi 15-il sena, u ppenalizzaw bil-kbir lill-konsumatur domestiku u lill-industriji li jużaw ħafna elettriku. Il-politiki nazzjonali mhux koordinati li jinkoraġġixxu l-iżvilupp tal-enerġiji rinnovabbli jirrikjedu, billi dawn l-enerġiji huma “fatali” u prijoritarji fin-netwerk, li s-suq Ewropew jitfassal mill-ġdid minnufih sabiex jiġi evitat li l-ġestjoni tas-sistema Ewropea tal-elettriku ssir aktar fraġli. Irrispettivament mill-enerġija kkonċernata, jeħtieġ li jkun hemm trasparenza sħiħa fil-politiki dwar is-sussidji (jew l-eżenzjonijiet) tal-Istati Membri sabiex jiġi żgurat li l-atturi kollha tas-suq iġibu ruħhom b’mod ġust u li r-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni jiġu rispettati fil-qasam tal-enerġija.

| 2.7 | Il-prattika mifruxa ta’ tariffi nazzjonali regolati ma tipprovdix is-sinjali dinamiċi tal-prezzijiet li jistgħu jinkoraġġixxu lill-konsumaturi biex inaqqsu l-konsum tagħhom u jikkontrollaw il-fattura tagħhom; u lanqas ma tiggarantixxi li jiġu koperti l-ispejjeż reali tal-provvista jew tal-produzzjoni tal-enerġija, u b’hekk iddgħajjef il-bilanċi tal-intrapriżi tal-enerġija u l-investimenti, sew fil-produzzjoni u sew fin-netwerks, li huma neċessarji fl-għexieren ta’ snin li ġejjin. |
| --- | --- |

2.7

Il-prattika mifruxa ta’ tariffi nazzjonali regolati ma tipprovdix is-sinjali dinamiċi tal-prezzijiet li jistgħu jinkoraġġixxu lill-konsumaturi biex inaqqsu l-konsum tagħhom u jikkontrollaw il-fattura tagħhom; u lanqas ma tiggarantixxi li jiġu koperti l-ispejjeż reali tal-provvista jew tal-produzzjoni tal-enerġija, u b’hekk iddgħajjef il-bilanċi tal-intrapriżi tal-enerġija u l-investimenti, sew fil-produzzjoni u sew fin-netwerks, li huma neċessarji fl-għexieren ta’ snin li ġejjin.

| 2.8 | Minħabba n-nuqqas ta’ tagħlim, informazzjoni u trasparenza, fil-maġġoranza tal-każijiet iċ-ċittadin/konsumatur Ewropew għadu ma jifhimx l-għanijiet u l-modalitajiet tas-suq intern tal-enerġija. Filwaqt li s-suq tal-konsumaturi domestiċi ilu teoretikament miftuħ mill-1 ta’ Lulju 2007, il-persentaġġ baxx ta’ tibdil tal-fornituri f’ċerti pajjiżi tal-Unjoni huwa r-riżultat ta’ nuqqas kroniku ta’ informazzjoni u ta’ komunikazzjoni min-naħa tal-Istati, ir-regolaturi u l-operaturi industrijali. |
| --- | --- |

2.8

Minħabba n-nuqqas ta’ tagħlim, informazzjoni u trasparenza, fil-maġġoranza tal-każijiet iċ-ċittadin/konsumatur Ewropew għadu ma jifhimx l-għanijiet u l-modalitajiet tas-suq intern tal-enerġija. Filwaqt li s-suq tal-konsumaturi domestiċi ilu teoretikament miftuħ mill-1 ta’ Lulju 2007, il-persentaġġ baxx ta’ tibdil tal-fornituri f’ċerti pajjiżi tal-Unjoni huwa r-riżultat ta’ nuqqas kroniku ta’ informazzjoni u ta’ komunikazzjoni min-naħa tal-Istati, ir-regolaturi u l-operaturi industrijali.

3.   Il-linji ta’ prijorità sabiex jitlesta s-suq intern tal-enerġija

| 3.1 | Fid-dawl tal-isfidi kbar li qed tiffaċċja l-Ewropa (kriżi ekonomika dinjija, tisħin globali, sigurtà tal-provvista, eċċ.), jeħtieġ li jkun hemm aktar trasparenza, flessibbiltà, skambju tal-enerġija u interkonnessjonijiet bejn l-Istati Membri sabiex jiġu xprunati l-benefiċċji evidenti f’termini ta’ effiċjenza u solidarjetà kif ukoll biex l-investimenti li jsiru jintużaw bl-aħjar mod possibbli. |
| --- | --- |

3.1

Fid-dawl tal-isfidi kbar li qed tiffaċċja l-Ewropa (kriżi ekonomika dinjija, tisħin globali, sigurtà tal-provvista, eċċ.), jeħtieġ li jkun hemm aktar trasparenza, flessibbiltà, skambju tal-enerġija u interkonnessjonijiet bejn l-Istati Membri sabiex jiġu xprunati l-benefiċċji evidenti f’termini ta’ effiċjenza u solidarjetà kif ukoll biex l-investimenti li jsiru jintużaw bl-aħjar mod possibbli.

| 3.2 | Il-KESE jappoġġja b’mod ċar l-inizjattivi tal-Kummissjoni Ewropea u jemmen li t-tlestija ta’ żona komuni tal-enerġija ġenwina għal 500 miljun konsumatur hija fattur essenzjali sabiex jerġa’ jkun hemm tkabbir fl-Ewropa u, barra minn hekk, għall-istabbiliment ta’ Komunità Ewropea tal-Enerġija. Il-KESE jemmen li għall-iżvilupp tal-ekonomija Ewropea u għall-ħolqien tal-impjiegi fi ħdanha, huwa essenzjali li jkun hemm enerġija abbundanti, kondiviża u kompetittiva. L-industrija Ewropea għandha bżonn prezzijiet tal-enerġija kompetittivi, sew biex tissopravivi u sew biex tkompli tiżviluppa. |
| --- | --- |

3.2

Il-KESE jappoġġja b’mod ċar l-inizjattivi tal-Kummissjoni Ewropea u jemmen li t-tlestija ta’ żona komuni tal-enerġija ġenwina għal 500 miljun konsumatur hija fattur essenzjali sabiex jerġa’ jkun hemm tkabbir fl-Ewropa u, barra minn hekk, għall-istabbiliment ta’ Komunità Ewropea tal-Enerġija. Il-KESE jemmen li għall-iżvilupp tal-ekonomija Ewropea u għall-ħolqien tal-impjiegi fi ħdanha, huwa essenzjali li jkun hemm enerġija abbundanti, kondiviża u kompetittiva. L-industrija Ewropea għandha bżonn prezzijiet tal-enerġija kompetittivi, sew biex tissopravivi u sew biex tkompli tiżviluppa.

| 3.3 | F’dan il-kuntest għandu jiġi kkontrollat li lil hinn mill-applikazzjoni formali tar-regolamenti u d-direttivi adottati minn Diċembru 1996 ’l hawn, l-ispirtu tat-testi dwar is-suq intern tal-enerġija jiġi rispettat u li l-Istati Membri jippromovu kompetizzjoni ġenwina sew fil-livell reġjonali, sew f’dak nazzjoni u sew f’dak Ewropew. Il-KESE jappoġġja l-inizjattivi li joħolqu aktar fluwidità fl-użu u l-effiċjenza tan-netwerks tat-trasport tal-enerġija billi tiġi aċċellarata l-istandardizzazzjoni, li hi meħtieġa għall-iżvilupp importanti tal-enerġiji rinnovabbli. Hu jaqbel mal-iżvilupp ta’ interkonnessjonijiet tal-enerġija u l-akkoppjament tas-swieq, kif ukoll mal-kooperazzjonijiet multilaterali bħal pereżempju l-ħolqien ta’ Coreso (koordinazzjoni tan-netwerk tal-elettriku fl-Ewropa tal-Punent), il-bidu ta’ sistema ta’ distribuzzjoni tal-elettriku Ewropea. |
| --- | --- |

3.3

F’dan il-kuntest għandu jiġi kkontrollat li lil hinn mill-applikazzjoni formali tar-regolamenti u d-direttivi adottati minn Diċembru 1996 ’l hawn, l-ispirtu tat-testi dwar is-suq intern tal-enerġija jiġi rispettat u li l-Istati Membri jippromovu kompetizzjoni ġenwina sew fil-livell reġjonali, sew f’dak nazzjoni u sew f’dak Ewropew. Il-KESE jappoġġja l-inizjattivi li joħolqu aktar fluwidità fl-użu u l-effiċjenza tan-netwerks tat-trasport tal-enerġija billi tiġi aċċellarata l-istandardizzazzjoni, li hi meħtieġa għall-iżvilupp importanti tal-enerġiji rinnovabbli. Hu jaqbel mal-iżvilupp ta’ interkonnessjonijiet tal-enerġija u l-akkoppjament tas-swieq, kif ukoll mal-kooperazzjonijiet multilaterali bħal pereżempju l-ħolqien ta’ Coreso (koordinazzjoni tan-netwerk tal-elettriku fl-Ewropa tal-Punent), il-bidu ta’ sistema ta’ distribuzzjoni tal-elettriku Ewropea.

| 3.4 | It-tariffi regolati, l-aktar għal raġunijiet politiċi nazzjonali, jagħmlu parti minn approċċ protezzjonista li jmur kontra l-interessi tal-Unjoni; minħabba fihom ma tistax titqies l-ispiża reali tal-enerġija fl-imġiba tal-konsumaturi. Dawn it-tariffi jistgħu jiġu aċċettati b’mod temporanju biss fl-Istati Membri li jixtiquhom. Il-konsumaturi u l-investituri għandhom jirċievu sinjali tal-prezzijiet li jirriflettu l-evoluzzjoni reali tal-ispejjeż (inkluż s-CO2) sabiex jiggwidawhom fl-għażliet futuri tagħhom b’mod għaqli. Prezz tal-enerġija marbut mal-ispejjeż reali huwa wieħed mill-elementi biex jiġi kkontrollat aħjar il-konsum, u jagħmel parti minn evoluzzjoni neċessarja tal-konsumaturi li għandhom ikunu aktar attivi fil-mudell il-ġdid li qed jinbena. |
| --- | --- |

3.4

It-tariffi regolati, l-aktar għal raġunijiet politiċi nazzjonali, jagħmlu parti minn approċċ protezzjonista li jmur kontra l-interessi tal-Unjoni; minħabba fihom ma tistax titqies l-ispiża reali tal-enerġija fl-imġiba tal-konsumaturi. Dawn it-tariffi jistgħu jiġu aċċettati b’mod temporanju biss fl-Istati Membri li jixtiquhom. Il-konsumaturi u l-investituri għandhom jirċievu sinjali tal-prezzijiet li jirriflettu l-evoluzzjoni reali tal-ispejjeż (inkluż s-CO2) sabiex jiggwidawhom fl-għażliet futuri tagħhom b’mod għaqli. Prezz tal-enerġija marbut mal-ispejjeż reali huwa wieħed mill-elementi biex jiġi kkontrollat aħjar il-konsum, u jagħmel parti minn evoluzzjoni neċessarja tal-konsumaturi li għandhom ikunu aktar attivi fil-mudell il-ġdid li qed jinbena.

| 3.5 | Fl-istess ħin, jeħtieġ li tiġi ċċarata u eżaminata fil-fond it-taxxa fuq l-enerġija kemm fil-livell lokali kif ukoll fil-livell nazzjonali, li tvarja ħafna fl-Unjoni. Fil-każ tal-elettriku, pereżempju, il-piż tat-tariffi u tal-VAT ivarja minn 4,7 % fir-Renju Unit sa 54,6 % fid-Danimarka, mingħajr ma jitqies il-kontenut tal-enerġija fl-elettriku prodott. Għalhekk, il-KESE jaqbel mal-inizjattivi tal-Kummissjoni favur tassazzjoni omoġenja u aktar intelliġenti tal-enerġija fl-Ewropa. Sabiex jinkisbu l-għanijiet 20/20/20 u l-emissjonijiet tas-CO2 jonqsu b’bejn 80 % u 95 % sal-2050, jinħtieġ qafas fiskali komuni li jorganizza l-piż tat-taxxa fuq l-enerġiji rinovabbli u l-enerġiji fossili fuq bażi oġġettiva u jinkludi, għal kull prodott, il-kontenut tal-enerġija u l-emissjonijiet ta’ CO2 tiegħu. |
| --- | --- |

3.5

Fl-istess ħin, jeħtieġ li tiġi ċċarata u eżaminata fil-fond it-taxxa fuq l-enerġija kemm fil-livell lokali kif ukoll fil-livell nazzjonali, li tvarja ħafna fl-Unjoni. Fil-każ tal-elettriku, pereżempju, il-piż tat-tariffi u tal-VAT ivarja minn 4,7 % fir-Renju Unit sa 54,6 % fid-Danimarka, mingħajr ma jitqies il-kontenut tal-enerġija fl-elettriku prodott. Għalhekk, il-KESE jaqbel mal-inizjattivi tal-Kummissjoni favur tassazzjoni omoġenja u aktar intelliġenti tal-enerġija fl-Ewropa. Sabiex jinkisbu l-għanijiet 20/20/20 u l-emissjonijiet tas-CO2 jonqsu b’bejn 80 % u 95 % sal-2050, jinħtieġ qafas fiskali komuni li jorganizza l-piż tat-taxxa fuq l-enerġiji rinovabbli u l-enerġiji fossili fuq bażi oġġettiva u jinkludi, għal kull prodott, il-kontenut tal-enerġija u l-emissjonijiet ta’ CO2 tiegħu.

| 3.6 | Il-faqar/prekarjetà fil-qasam tal-enerġija jikkonċerna lil 13 % tad-djar Ewropej, jiġifieri 65 miljun Ewropew, u ma jistax jiġi separat mill-bini ta’ suq intern tal-enerġija. Il-kompetizzjoni, li tinsab fost l-għanijiet inizjali, tista’ tiġi kkunsidrata biss fl-interess tal-konsumaturi kollha tal-Unjoni. Dan jimplika li ċ-ċittadin-konsumatur għandu jerġa’ jitpoġġa fil-qalba ta’ kollox, u li titfassal minnufih definizzjoni Ewropea tal-faqar tal-enerġija li tista’ twassal għal politiki nazzjonali ta’ appoġġ, bħal fil-każ tal-politika Ewropea dwar l-għajnuna reġjonali. L-Unjoni Ewropea għandha tiddistingwi bejn dawn il-politiki biex jiġi miġġieled il-faqar fil-qasam tal-enerġija, li huma neċessarji u urġenti, u l-prattiki tariffarji protezzjonisti li jmorru kontra l-ispirtu tas-suq intern. Il-KESE jissuġġerixxi li s-summit Ewropew li jmiss dwar l-enerġija, f’Mejju 2013, ikun iddedikat l-aktar għal din il-kwistjoni, u jippermetti li jitfassal servizz pubbliku Ewropew tal-enerġija. |
| --- | --- |

3.6

Il-faqar/prekarjetà fil-qasam tal-enerġija jikkonċerna lil 13 % tad-djar Ewropej, jiġifieri 65 miljun Ewropew, u ma jistax jiġi separat mill-bini ta’ suq intern tal-enerġija. Il-kompetizzjoni, li tinsab fost l-għanijiet inizjali, tista’ tiġi kkunsidrata biss fl-interess tal-konsumaturi kollha tal-Unjoni. Dan jimplika li ċ-ċittadin-konsumatur għandu jerġa’ jitpoġġa fil-qalba ta’ kollox, u li titfassal minnufih definizzjoni Ewropea tal-faqar tal-enerġija li tista’ twassal għal politiki nazzjonali ta’ appoġġ, bħal fil-każ tal-politika Ewropea dwar l-għajnuna reġjonali. L-Unjoni Ewropea għandha tiddistingwi bejn dawn il-politiki biex jiġi miġġieled il-faqar fil-qasam tal-enerġija, li huma neċessarji u urġenti, u l-prattiki tariffarji protezzjonisti li jmorru kontra l-ispirtu tas-suq intern. Il-KESE jissuġġerixxi li s-summit Ewropew li jmiss dwar l-enerġija, f’Mejju 2013, ikun iddedikat l-aktar għal din il-kwistjoni, u jippermetti li jitfassal servizz pubbliku Ewropew tal-enerġija.

| 3.7 | Il-KESE jagħti prijorità lill-edukazzjoni, l-informazzjoni u t-trasparenza fil-qasam tal-enerġija (1), sabiex il-konsumaturi jkunu jistgħu jagħmlu l-aħjar għażliet sew f’termini ekonomiċi u sew f’termini ta’ effiċjenza fl-użu tal-enerġija, u sabiex jiġu ggwidati lejn l-inqas fornituri għaljin. L-Unjoni Ewropea għandha tagħmel sforz importanti ta’ komunikazzjoni sabiex tispjega l-isfidi komuni u tipprovdi, b’mod sempliċi u konkret, l-informazzjoni essenzjali lill-konsumaturi Ewropej. |
| --- | --- |

3.7

Il-KESE jagħti prijorità lill-edukazzjoni, l-informazzjoni u t-trasparenza fil-qasam tal-enerġija (1), sabiex il-konsumaturi jkunu jistgħu jagħmlu l-aħjar għażliet sew f’termini ekonomiċi u sew f’termini ta’ effiċjenza fl-użu tal-enerġija, u sabiex jiġu ggwidati lejn l-inqas fornituri għaljin. L-Unjoni Ewropea għandha tagħmel sforz importanti ta’ komunikazzjoni sabiex tispjega l-isfidi komuni u tipprovdi, b’mod sempliċi u konkret, l-informazzjoni essenzjali lill-konsumaturi Ewropej.

| 3.8 | Il-KESE jemmen li l-involviment tal-konsumatur huwa indispensabbli għas-suċċess tal-implimentazzjoni tal-meters intelliġenti, sistema li tista’ ttejjeb l-effiċjenza fl-użu tal-enerġija. Madankollu, għad hemm ħafna punti mhux riżolti, bħal jekk il-benefiċċji potenzjali humiex iżjed mill-ispejjeż għall-konsumatur, kif ukoll kwistjonijiet marbuta mal-ħarsien tad-data. Dawn il-problemi għandhom jiġu solvuti kemm jista’ jkun malajr fl-interess ta’ dawk kollha li jużaw l-enerġija. |
| --- | --- |

3.8

Il-KESE jemmen li l-involviment tal-konsumatur huwa indispensabbli għas-suċċess tal-implimentazzjoni tal-meters intelliġenti, sistema li tista’ ttejjeb l-effiċjenza fl-użu tal-enerġija. Madankollu, għad hemm ħafna punti mhux riżolti, bħal jekk il-benefiċċji potenzjali humiex iżjed mill-ispejjeż għall-konsumatur, kif ukoll kwistjonijiet marbuta mal-ħarsien tad-data. Dawn il-problemi għandhom jiġu solvuti kemm jista’ jkun malajr fl-interess ta’ dawk kollha li jużaw l-enerġija.

| 3.9 | Is-suq Ewropew tal-enerġija ta’ għada m’għandux ikun iggwidat biss mil-loġika tal-provvista; għandu jinkoraġġixxi wkoll it-tnaqqis tal-konsum industrijali u domestiku filwaqt li jibbenefika mill-funzjonalitajiet ġodda marbutin man-netwerks intelliġenti u l-arloġġi intelliġenti. Għaldaqstant, il-KESE jappoġġja li fil-livell Ewropew jitfasslu mekkaniżmi tal-kapaċità koordinati li jistgħu jnaqqsu l-perjodi meta l-konsum jilħaq l-ogħla livell tiegħu, li jassiguraw l-operat tas-sistemi Ewropej tal-elettriku (b’mod partikolari f’perjodi meta l-konsum jilħaq l-ogħla livell tiegħu) u li jistimolaw it-tnaqqis tal-konsum tal-elettriku. |
| --- | --- |

3.9

Is-suq Ewropew tal-enerġija ta’ għada m’għandux ikun iggwidat biss mil-loġika tal-provvista; għandu jinkoraġġixxi wkoll it-tnaqqis tal-konsum industrijali u domestiku filwaqt li jibbenefika mill-funzjonalitajiet ġodda marbutin man-netwerks intelliġenti u l-arloġġi intelliġenti. Għaldaqstant, il-KESE jappoġġja li fil-livell Ewropew jitfasslu mekkaniżmi tal-kapaċità koordinati li jistgħu jnaqqsu l-perjodi meta l-konsum jilħaq l-ogħla livell tiegħu, li jassiguraw l-operat tas-sistemi Ewropej tal-elettriku (b’mod partikolari f’perjodi meta l-konsum jilħaq l-ogħla livell tiegħu) u li jistimolaw it-tnaqqis tal-konsum tal-elettriku.

| 3.10 | Il-KESE jappella bis-sħiħ li jsir dibattitu Ewropew ġenwin dwar it-tranżizzjoni tal-enerġija, l-isfidi u l-ispejjeż tagħha kif ukoll dwar l-organizzazzjoni tagħha bejn l-Istati Membri. L-Ewropa ma tistax tkun l-addizzjoni ta’ 27 politika tal-enerġija li ġew adottati b’mod egoistiku. L-Unjoni għandha tkun kapaċi tevalwa r-riperkussjonijiet tal-għażliet li jsiru f’pajjiż fuq il-pajjiżi l-oħra. L-involviment tas-soċjetà ċivili huwa fundamentali f’dan ir-rigward. L-eżistenza ta’ forums differenti hija ħaġa tajba. Għandu jinfetaħ, b’mod partikolari fl-Istati Membri, djalogu Ewropew ġenwin dwar l-enerġija li jinvolvi lill-partijiet interessati kollha, b’konformità mad-dimensjoni Ewropea. |
| --- | --- |

3.10

Il-KESE jappella bis-sħiħ li jsir dibattitu Ewropew ġenwin dwar it-tranżizzjoni tal-enerġija, l-isfidi u l-ispejjeż tagħha kif ukoll dwar l-organizzazzjoni tagħha bejn l-Istati Membri. L-Ewropa ma tistax tkun l-addizzjoni ta’ 27 politika tal-enerġija li ġew adottati b’mod egoistiku. L-Unjoni għandha tkun kapaċi tevalwa r-riperkussjonijiet tal-għażliet li jsiru f’pajjiż fuq il-pajjiżi l-oħra. L-involviment tas-soċjetà ċivili huwa fundamentali f’dan ir-rigward. L-eżistenza ta’ forums differenti hija ħaġa tajba. Għandu jinfetaħ, b’mod partikolari fl-Istati Membri, djalogu Ewropew ġenwin dwar l-enerġija li jinvolvi lill-partijiet interessati kollha, b’konformità mad-dimensjoni Ewropea.

Brussell, 13 ta’ Frar 2013.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Staffan NILSSON

---

(1)  ĠU C 191, 29.6.2012, p. 11-17.

1

---

| 9.5.2013 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 133/30 |
| --- | --- | --- | --- |

9.5.2013

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 133/30

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Proposta għal Deċiżjoni tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill għal deroga temporanja mid-Direttiva 2003/87/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li tistabbilixxi skema għall-iskambju ta’ kwoti ta’ emissjonijiet ta’ gassijiet serra ġewwa l-Komunità”

COM(2012) 697 final — 2012/328 (COD)

2013/C 133/06

Relatur: is-Sur PEZZINI

Nhar il-5 ta’ Diċembru 2012, il-Kunsill iddeċieda, b’konformità mal-Artikolu 192(1) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li jikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

Proposta għal Deċiżjoni tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill għal deroga temporanja mid-Direttiva 2003/87/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li tistabbilixxi skema għall-iskambju ta’ kwoti ta’ emissjonijiet ta’ gassijiet serra ġewwa l-Komunità

COM (2012) 697 final – 2012/328 (COD)

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar id-29 ta’ Jannar 2013.

Matul l-487 sessjoni plenarja tiegħu li saret fit-13 u l-14 ta’ Frar 2013 (seduta tat-13 ta’ Frar), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’136 vot favur, u 3 astensjonijiet.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1 | Il-Kumitat isostni b’konvinzjoni, kif diġà qal f’opinjonijiet oħra, li huwa ta’ importanza fundamentali għall-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima dinjija u għall-kompetittività tal-qasam tal-avjazzjoni, li tinstab soluzzjoni globali li taħdem għall-iskambju tal-kwoti tal-emissjonijiet, flimkien ma’ Ajru Uniku Ewropew, kif ukoll sensiela ta’ regoli koerenti ma’ dawn l-objettivi. |
| --- | --- |

1.1

Il-Kumitat isostni b’konvinzjoni, kif diġà qal f’opinjonijiet oħra, li huwa ta’ importanza fundamentali għall-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima dinjija u għall-kompetittività tal-qasam tal-avjazzjoni, li tinstab soluzzjoni globali li taħdem għall-iskambju tal-kwoti tal-emissjonijiet, flimkien ma’ Ajru Uniku Ewropew, kif ukoll sensiela ta’ regoli koerenti ma’ dawn l-objettivi.

| 1.2 | Għaldaqstant, il-Kumitat jaqbel mal-inizjattiva, li tipprevedi moratorju fuq l-applikazzjoni tas-sistema ETS fil-kumpaniji tal-avjazzjoni, kemm fid-dħul u fil-ħruġ miż-Żona Ekonomika Ewropea (ŻEE), sakemm jintemmu n-negozjati globali. |
| --- | --- |

1.2

Għaldaqstant, il-Kumitat jaqbel mal-inizjattiva, li tipprevedi moratorju fuq l-applikazzjoni tas-sistema ETS fil-kumpaniji tal-avjazzjoni, kemm fid-dħul u fil-ħruġ miż-Żona Ekonomika Ewropea (ŻEE), sakemm jintemmu n-negozjati globali.

| 1.3 | Madankollu, il-KESE jemmen li huwa importanti li r-reġjuni kollha tad-dinja jaqblu li jillimitaw l-emissjonijiet tas-CO2 fit-titjiriet interreġjonali. |
| --- | --- |

1.3

Madankollu, il-KESE jemmen li huwa importanti li r-reġjuni kollha tad-dinja jaqblu li jillimitaw l-emissjonijiet tas-CO2 fit-titjiriet interreġjonali.

| 1.4 | Il-Kumitat jenfasizza r-riskji għall-kompetittività tat-trasport Ewropew. Matul dan il-moratorju, previst għall-Ajru Uniku Ewropew, il-passiġġieri tat-titjiriet intrakomunitarji ser jiġu intaxxati, filwaqt li l-bqija tal-passiġġieri ma jkunux. |
| --- | --- |

1.4

Il-Kumitat jenfasizza r-riskji għall-kompetittività tat-trasport Ewropew. Matul dan il-moratorju, previst għall-Ajru Uniku Ewropew, il-passiġġieri tat-titjiriet intrakomunitarji ser jiġu intaxxati, filwaqt li l-bqija tal-passiġġieri ma jkunux.

| 1.5 | Għaldaqstant, il-Kumitat jitlob li l-Kunsill u l-Parlament, appoġġjati mill-Kummissjoni, jimbuttaw b’mod qawwi għal soluzzjoni li tinstab malajr, imsejsa fuq approċċ globali, jiġu evitati pieni inġusti u distorsjonijiet tal-kompetizzjoni, b’telfien tal-iżvilupp kompetittiv u tal-impjiegi, f’kuntrast ċar mal-istrateġija, li qabel magħha kulħadd, tal-Ewropa 2020. |
| --- | --- |

1.5

Għaldaqstant, il-Kumitat jitlob li l-Kunsill u l-Parlament, appoġġjati mill-Kummissjoni, jimbuttaw b’mod qawwi għal soluzzjoni li tinstab malajr, imsejsa fuq approċċ globali, jiġu evitati pieni inġusti u distorsjonijiet tal-kompetizzjoni, b’telfien tal-iżvilupp kompetittiv u tal-impjiegi, f’kuntrast ċar mal-istrateġija, li qabel magħha kulħadd, tal-Ewropa 2020.

2.   Introduzzjoni

| 2.1 | Id-Direttiva Ewropea 2008/101/KE, li tinkludi anke l-qasam tal-avjazzjoni, inklużi l-vetturi tal-pajjiżi barra mill-UE, fl-iskema Ewropea għall-iskambju ta’ kwoti ta’ emissjonijiet ta’ gassijiet b’effett ta’ serra (ETS), mill-bidu tal-2012 ġiet ġudikata leġittima minn sentenza reċenti tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-UE, wara li nfetħet kawża minn xi kumpaniji tal-ajru mill-Amerika ta’ Fuq, li qiesu li l-istandards Ewropej jiksru diversi ftehimiet internazzjonali (1). |
| --- | --- |

2.1

Id-Direttiva Ewropea 2008/101/KE, li tinkludi anke l-qasam tal-avjazzjoni, inklużi l-vetturi tal-pajjiżi barra mill-UE, fl-iskema Ewropea għall-iskambju ta’ kwoti ta’ emissjonijiet ta’ gassijiet b’effett ta’ serra (ETS), mill-bidu tal-2012 ġiet ġudikata leġittima minn sentenza reċenti tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-UE, wara li nfetħet kawża minn xi kumpaniji tal-ajru mill-Amerika ta’ Fuq, li qiesu li l-istandards Ewropej jiksru diversi ftehimiet internazzjonali (1).

| 2.2 | Skont il-Qorti l-applikazzjoni tal-iskema għall-iskambju ta’ kwoti ta’ emissjonijiet mill-avjazzjoni ma tiksirx la l-prinċipji tal-liġi internazzjonali komuni u lanqas il-Ftehim dwar Sema Miftuħ (Open Skies Agreement). Il-liġi Ewropea, għalhekk, tirrispetta l-objettivi tal-Protokoll ta’ Kjoto, li jipprevedi ftehim dwar il-gassijiet b’effett ta’ serra tal-ajruplani, fi ħdan l-organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti, l-ICAO (International Civil Aviation Organization). |
| --- | --- |

2.2

Skont il-Qorti l-applikazzjoni tal-iskema għall-iskambju ta’ kwoti ta’ emissjonijiet mill-avjazzjoni ma tiksirx la l-prinċipji tal-liġi internazzjonali komuni u lanqas il-Ftehim dwar Sema Miftuħ (Open Skies Agreement). Il-liġi Ewropea, għalhekk, tirrispetta l-objettivi tal-Protokoll ta’ Kjoto, li jipprevedi ftehim dwar il-gassijiet b’effett ta’ serra tal-ajruplani, fi ħdan l-organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti, l-ICAO (International Civil Aviation Organization).

| 2.3 | Bħala tweġiba għall-progress fin-negozjati internazzjonali, u sabiex tinħoloq atmosfera pożittiva madwarhom, il-Kummissjoni beħsieba, temporanjament, tħalli eżenti mill-ETS it-titjiriet mhux Ewropej. |
| --- | --- |

2.3

Bħala tweġiba għall-progress fin-negozjati internazzjonali, u sabiex tinħoloq atmosfera pożittiva madwarhom, il-Kummissjoni beħsieba, temporanjament, tħalli eżenti mill-ETS it-titjiriet mhux Ewropej.

| 2.4 | Attwalment l-ETS tipprevedi li anke l-kumpaniji soġġetti għall-obbligu ta’ tnaqqis tal-emissjonijiet jiġu pprovduti bi krediti ekwivalenti għat-tunnellati ta’ CO2
  li jistgħu jemettu, b’allokazzjoni li tonqos minn sena għal sena. Għal dawk il-kumpaniji li jkun irnexxielhom inaqqsu iktar mill-obbligu se jiġu pprovduti diversi krediti li jkunu jistgħu jbigħu mill-ġdid lil dawk il-kumpaniji f’qagħda inqas tajba u li għandhom bżonnijiet ikbar. Id-Direttiva dwar l-ETS kienet ġiet estiża, mill-2012, anke għall-qasam tal-avjazzjoni, u għat-titjiriet kollha li jaslu u jitilqu minn ajruport Ewropew, bl-obbligu ta’ kontabilità tal-emissjonijiet u ta’ parteċipazzjoni fil-mekkaniżmu tal-ETS, bi skadenza f’April 2013 għall-ewwel restituzzjoni tal-kwoti. |
| --- | --- |

2.4

Attwalment l-ETS tipprevedi li anke l-kumpaniji soġġetti għall-obbligu ta’ tnaqqis tal-emissjonijiet jiġu pprovduti bi krediti ekwivalenti għat-tunnellati ta’ CO2
  li jistgħu jemettu, b’allokazzjoni li tonqos minn sena għal sena. Għal dawk il-kumpaniji li jkun irnexxielhom inaqqsu iktar mill-obbligu se jiġu pprovduti diversi krediti li jkunu jistgħu jbigħu mill-ġdid lil dawk il-kumpaniji f’qagħda inqas tajba u li għandhom bżonnijiet ikbar. Id-Direttiva dwar l-ETS kienet ġiet estiża, mill-2012, anke għall-qasam tal-avjazzjoni, u għat-titjiriet kollha li jaslu u jitilqu minn ajruport Ewropew, bl-obbligu ta’ kontabilità tal-emissjonijiet u ta’ parteċipazzjoni fil-mekkaniżmu tal-ETS, bi skadenza f’April 2013 għall-ewwel restituzzjoni tal-kwoti.

| 2.5 | Sabiex tiġi faċilitata l-konklużjoni ta’ ftehim globali, fis-sede tal-IACO, kienet meħtieġa deroga temporanja tad-direttiva komunitarja dwar l-ETS, sabiex jiġi garantit li ma ssirx azzjoni kontra l-operaturi tal-avjazzjoni li ma rrispettawx l-obbligi ta’ rappurtaġġ u ta’ konformità tad-direttiva li ħarġu qabel l-1 ta’ Jannar 2014, fir-rigward tat-titjiriet li jaslu u jitilqu mill-UE, għal attivitajiet b’destinazzjoni jew tluq minn ajruporti barra mill-UE. |
| --- | --- |

2.5

Sabiex tiġi faċilitata l-konklużjoni ta’ ftehim globali, fis-sede tal-IACO, kienet meħtieġa deroga temporanja tad-direttiva komunitarja dwar l-ETS, sabiex jiġi garantit li ma ssirx azzjoni kontra l-operaturi tal-avjazzjoni li ma rrispettawx l-obbligi ta’ rappurtaġġ u ta’ konformità tad-direttiva li ħarġu qabel l-1 ta’ Jannar 2014, fir-rigward tat-titjiriet li jaslu u jitilqu mill-UE, għal attivitajiet b’destinazzjoni jew tluq minn ajruporti barra mill-UE.

| 2.6 | Iżda t-triq proposta tista’ tnaqqas il-kompetittività tat-trasport bl-ajru Ewropew, meta mqabbel ma’ dak internazzjonali, preċiżament fi żmien ta’ riċessjoni tal-ekonomija: l-“iffriżar” għal sena tal-iskema ETS, fl-istennija ta’ regolamentazzjoni internazzjonali dwar l-emissjonijiet prodotti mit-trasport bl-ajru (Market Based Mechanism – MBM – fuq livell dinji), ma jittrattax it-trasport bl-ajru intra-Ewropew. |
| --- | --- |

2.6

Iżda t-triq proposta tista’ tnaqqas il-kompetittività tat-trasport bl-ajru Ewropew, meta mqabbel ma’ dak internazzjonali, preċiżament fi żmien ta’ riċessjoni tal-ekonomija: l-“iffriżar” għal sena tal-iskema ETS, fl-istennija ta’ regolamentazzjoni internazzjonali dwar l-emissjonijiet prodotti mit-trasport bl-ajru (Market Based Mechanism – MBM – fuq livell dinji), ma jittrattax it-trasport bl-ajru intra-Ewropew.

| 2.7 | Fil-fatt, sabiex jiġu evitati dawn il-penalizzazzjonijiet kif ukoll id-distorsjonijiet tal-kompetizzjoni, il-Kumitat jaħseb li din id-deroga tkun strettament temporanja u li tapplika biss għall-operaturi fil-qasam tal-avjazzjoni li ma ngħatawx jew li rritornaw il-kwoti kollha li kellhom dritt għalihom, fir-rigward tal-attivitajiet tagħhom, fl-2012. Għall-istess raġuni dawn il-kwoti m’għandhomx jiġu meqjusa fil-kalkolu tad-drittijiet relattivi. |
| --- | --- |

2.7

Fil-fatt, sabiex jiġu evitati dawn il-penalizzazzjonijiet kif ukoll id-distorsjonijiet tal-kompetizzjoni, il-Kumitat jaħseb li din id-deroga tkun strettament temporanja u li tapplika biss għall-operaturi fil-qasam tal-avjazzjoni li ma ngħatawx jew li rritornaw il-kwoti kollha li kellhom dritt għalihom, fir-rigward tal-attivitajiet tagħhom, fl-2012. Għall-istess raġuni dawn il-kwoti m’għandhomx jiġu meqjusa fil-kalkolu tad-drittijiet relattivi.

3.   Il-proposta tal-Kummissjoni

| 3.1 | Il-proposta għal deċiżjoni għandha l-għan li:






  — | “twaqqaf l-arloġġ”, billi tipposponi, b’mod temporanju, l-infurzar tal-obbligi tal-ETS tal-operaturi tal-inġenji tal-ajru, li jiġġestixxu t-titjiriet li jidħlu u joħorġu miż-ŻEE; |
| --- | --- | --- |

3.1

Il-proposta għal deċiżjoni għandha l-għan li:

—

“twaqqaf l-arloġġ”, billi tipposponi, b’mod temporanju, l-infurzar tal-obbligi tal-ETS tal-operaturi tal-inġenji tal-ajru, li jiġġestixxu t-titjiriet li jidħlu u joħorġu miż-ŻEE;

| — | tiggarantixxi li ma tittiħidx azzjoni kontra l-operaturi tal-inġenji tal-ajru li ma jissodisfawx l-obbligi tar-rappurtar u tal-konformità tad-Direttiva 2008/101/KE li japplikaw qabel l-1 ta’ Jannar 2014 f’dak li għandu x’jaqsam mat-titjiriet li jkunu deħlin u ħerġin miż-ŻEE; |
| --- | --- |

—

tiggarantixxi li ma tittiħidx azzjoni kontra l-operaturi tal-inġenji tal-ajru li ma jissodisfawx l-obbligi tar-rappurtar u tal-konformità tad-Direttiva 2008/101/KE li japplikaw qabel l-1 ta’ Jannar 2014 f’dak li għandu x’jaqsam mat-titjiriet li jkunu deħlin u ħerġin miż-ŻEE;

| — | tkompli tapplika b’mod integrali l-iskema ETS għat-titjiriet bejn ajruporti li jinsabu fiż-ŻEE, fil-kuntest tal-impenn komuni għall-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima. |
| --- | --- |

—

tkompli tapplika b’mod integrali l-iskema ETS għat-titjiriet bejn ajruporti li jinsabu fiż-ŻEE, fil-kuntest tal-impenn komuni għall-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima.

| 3.2 | Barra minn hekk, il-proposta għandha l-għan li tevita distorsjonijiet tal-kompetizzjoni, bl-applikazzjoni ta’ din id-deroga biss għall-operaturi tal-avjazzjoni li ma ngħatawx jew li ma taw lura l-kwoti kollha mingħajr ħlas, relatati ma’ dawn l-attivitajiet, fl-2012. |
| --- | --- |

3.2

Barra minn hekk, il-proposta għandha l-għan li tevita distorsjonijiet tal-kompetizzjoni, bl-applikazzjoni ta’ din id-deroga biss għall-operaturi tal-avjazzjoni li ma ngħatawx jew li ma taw lura l-kwoti kollha mingħajr ħlas, relatati ma’ dawn l-attivitajiet, fl-2012.

4.   Kummenti

| 4.1 | Il-Kumitat diġà qal fl-Opinjoni preċedenti tiegħu li huma ta’ importanza fundamentali għall-qasam tal-avjazzjoni Ewropew:






  — | soluzzjoni globali dwar l-iskambju tal-kwoti tal-emissjonijiet, |
| --- | --- | --- |

4.1

Il-Kumitat diġà qal fl-Opinjoni preċedenti tiegħu li huma ta’ importanza fundamentali għall-qasam tal-avjazzjoni Ewropew:

—

soluzzjoni globali dwar l-iskambju tal-kwoti tal-emissjonijiet,

| — | Ajru Uniku Ewropew, li jista’ jaħdem aħjar, u |
| --- | --- |

—

Ajru Uniku Ewropew, li jista’ jaħdem aħjar, u

| — | regolamentazzjoni opportuna. |
| --- | --- |

—

regolamentazzjoni opportuna.

“Il-ħolqien ta’ Ajru Uniku Ewropew huwa essenzjali wkoll sabiex tkun żgurata l-kompetittività tal-industrija tal-avjazzjoni tal-UE fis-suq globali” (2), meta wieħed iqis li l-qasam tal-avjazzjoni jirrappreżenta komponent ekonomiku mdaqqas tal-ekonomija Ewropea, b’748 miljun passiġġier fis-sena, b’iktar minn 11-il miljun tunnellata ta’ merkanzija ttrasportat, b’kontribut għall-PDG ta’ EUR 359 biljun u b’iktar minn 5 miljun ruħ impjegat fis-settur.

| 4.2 | Għaldaqstant il-Kumitat jaqbel mad-deċiżjoni li jiġi applikat moratorju fuq it-twettiq tal-iskema ETS għall-kumpaniji tal-ajru huma u jidħlu u joħorġu miż-ŻEE sakemm jiġu konklużi n-negozjati globali; iżda jemmen li r-reġjuni kollha tad-dinja għandhom jaqblu li jimplimentaw l-iskema ETS anke għat-titjiriet interreġjonali tagħhom. |
| --- | --- |

4.2

Għaldaqstant il-Kumitat jaqbel mad-deċiżjoni li jiġi applikat moratorju fuq it-twettiq tal-iskema ETS għall-kumpaniji tal-ajru huma u jidħlu u joħorġu miż-ŻEE sakemm jiġu konklużi n-negozjati globali; iżda jemmen li r-reġjuni kollha tad-dinja għandhom jaqblu li jimplimentaw l-iskema ETS anke għat-titjiriet interreġjonali tagħhom.

| 4.3 | Il-Kumitat jenfasizza r-riskji li jistgħu jinħolqu għall-kompetittività tat-trasport Ewropew. Fil-perjodu li fih se jkun fis-seħħ il-moratorju fuq l-iskema ETS, il-passiġġieri tat-titjiriet interkomunitarji se jiġu intaxxati skont l-esiġenzi ambjentali ġusti, filwaqt li l-passiġġieri tal-pajjiżi l-oħra ma jkunux. |
| --- | --- |

4.3

Il-Kumitat jenfasizza r-riskji li jistgħu jinħolqu għall-kompetittività tat-trasport Ewropew. Fil-perjodu li fih se jkun fis-seħħ il-moratorju fuq l-iskema ETS, il-passiġġieri tat-titjiriet interkomunitarji se jiġu intaxxati skont l-esiġenzi ambjentali ġusti, filwaqt li l-passiġġieri tal-pajjiżi l-oħra ma jkunux.

| 4.4 | Fid-dawl tal-punti msemmija hawn fuq, il-Kumitat jitlob biex tinstab soluzzjoni malajr kemm jista’ jkun, abbażi ta’ approċċ globali, u billi jiġu evitati pieni mhux ġusti u d-distorsjoni tal-kompetizzjoni: fil-każ ta’ nuqqas ta’ soluzzjoni globali dwar l-iskambju tal-kwoti tal-emissjonijiet, dan ċertament ixekkel is-suq Ewropew, li jibqa’ l-uniku soġġett għal dan it-tip ta’ regolamentazzjoni. |
| --- | --- |

4.4

Fid-dawl tal-punti msemmija hawn fuq, il-Kumitat jitlob biex tinstab soluzzjoni malajr kemm jista’ jkun, abbażi ta’ approċċ globali, u billi jiġu evitati pieni mhux ġusti u d-distorsjoni tal-kompetizzjoni: fil-każ ta’ nuqqas ta’ soluzzjoni globali dwar l-iskambju tal-kwoti tal-emissjonijiet, dan ċertament ixekkel is-suq Ewropew, li jibqa’ l-uniku soġġett għal dan it-tip ta’ regolamentazzjoni.

Brussell, 13 ta’ Frar 2013.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Staffan NILSSON

---

(1)  Qorti tal-Ġustizzja tal-UE – Każ C-366/10 - Air Transport Association of America e a./Secretary of State for Energy and Climate Change - il-Lussemburgu, 21 ta’ Diċembru 2011.

1

(2)  CESE 1391-2011, ĠU C 376, 22.12.2011, p. 38.

2

---

| 9.5.2013 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 133/33 |
| --- | --- | --- | --- |

9.5.2013

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 133/33

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li temenda d-Direttiva tal-Kunsill 2011/92/UE dwar l-istima tal-effetti ta’ ċerti proġetti pubbliċi u privati fuq l-ambjent”

COM(2012) 628 final — 2012/0297 (NLE)

2013/C 133/07

Relatur: is-Sur ZBOŘIL

Nhar id-19 ta’ Novembru 2012 u nhar is-16 ta’ Novembru 2012, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill rispettivament iddeċidew, b’konformità mal-Artikolu 192(1) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li jikkonsultaw lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali dwar

il-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li temenda d-Direttiva tal-Kunsill 2011/92/UE dwar l-istima tal-effetti ta’ ċerti proġetti pubbliċi u privati fuq l-ambjent

COM(2012) 628 final – 2012/0297 (NLE)

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar id-29 ta’ Jannar 2013.

Matul l-487 sessjoni plenarja tiegħu li saret fit-13 u l-14 ta’ Frar 2013 (seduta tat-13 ta’ Frar), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’116-il vot favur, 11-il vot kontra u 7 astensjonijiet.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1 | Il-Kumitat jilqa’ b’sodisfazzjon il-kontribut li ta l-kunċett tal-valutazzjoni tal-impatt ambjentali (environmental impact assessment – EIA) lit-titjib fl-istat tal-ambjent kemm fl-Istati Membri kif ukoll fl-UE kollha kemm hi. |
| --- | --- |

1.1

Il-Kumitat jilqa’ b’sodisfazzjon il-kontribut li ta l-kunċett tal-valutazzjoni tal-impatt ambjentali (environmental impact assessment – EIA) lit-titjib fl-istat tal-ambjent kemm fl-Istati Membri kif ukoll fl-UE kollha kemm hi.

| 1.2 | L-effikaċja tal-proċess biex jittieħdu deċiżjonijiet validi dwar l-impatt ambjentali ta’ proġett tiddependi fil-parti l-kbira mill-kwalità u l-indipendenza tad-dokumentazzjoni tal-EIA u tal-informazzjoni użata fiha. Meta tiġi stmata l-kwalità għandu jiġi applikat il-prinċipju tal-proporzjonalità u għandu jkun mistenni li l-korpi ta’ awtorizzazzjoni jiggarantixxu huma wkoll il-kwalità, wara li jkun sar djalogu kostruttiv mas-soċjetà ċivili. |
| --- | --- |

1.2

L-effikaċja tal-proċess biex jittieħdu deċiżjonijiet validi dwar l-impatt ambjentali ta’ proġett tiddependi fil-parti l-kbira mill-kwalità u l-indipendenza tad-dokumentazzjoni tal-EIA u tal-informazzjoni użata fiha. Meta tiġi stmata l-kwalità għandu jiġi applikat il-prinċipju tal-proporzjonalità u għandu jkun mistenni li l-korpi ta’ awtorizzazzjoni jiggarantixxu huma wkoll il-kwalità, wara li jkun sar djalogu kostruttiv mas-soċjetà ċivili.

| 1.3 | Fil-fehma tal-Kumitat, huwa essenzjali li jingħad li l-ispejjeż meħtieġa – kemm f’termini ta’ flus u fuq kollox, ta’ ħin – jistgħu jwaqqfu l-proġetti tal-SMEs, speċjalment meta l-prinċipju tal-proporzjonalità ma jiġix rispettat fir-rigward tar-rekwiżit għall-alternattivi. |
| --- | --- |

1.3

Fil-fehma tal-Kumitat, huwa essenzjali li jingħad li l-ispejjeż meħtieġa – kemm f’termini ta’ flus u fuq kollox, ta’ ħin – jistgħu jwaqqfu l-proġetti tal-SMEs, speċjalment meta l-prinċipju tal-proporzjonalità ma jiġix rispettat fir-rigward tar-rekwiżit għall-alternattivi.

| 1.4 | Id-Direttiva dwar l-EIA għandha tiġi implimentata b’mod flessibbli u proporzjonat biex il-proċeduri tal-awtorizzazzjoni ambjentali u ltal-permessi tal-ippjanar ikunu jistgħu jiġu kkombinati fil-każ ta’ proġetti fejn l-impatti ambjentali jkunu magħrufa jew ġew stabbiliti minn qabel bħala insinifikanti. Il-KESE jilqa’ u jappoġġja l-passi li ħadet il-Kummissjoni biex ittejjeb iċ-ċertezza legali għal dawk li jkunu fil-proċess tal-EIA. |
| --- | --- |

1.4

Id-Direttiva dwar l-EIA għandha tiġi implimentata b’mod flessibbli u proporzjonat biex il-proċeduri tal-awtorizzazzjoni ambjentali u ltal-permessi tal-ippjanar ikunu jistgħu jiġu kkombinati fil-każ ta’ proġetti fejn l-impatti ambjentali jkunu magħrufa jew ġew stabbiliti minn qabel bħala insinifikanti. Il-KESE jilqa’ u jappoġġja l-passi li ħadet il-Kummissjoni biex ittejjeb iċ-ċertezza legali għal dawk li jkunu fil-proċess tal-EIA.

| 1.5 | Il-KESE huwa sodisfatt ħafna bil-proposta li jiġu speċifikati skadenzi għall-istadji ewlenin rikjesti mid-Direttiva (konsultazzjoni pubblika, deċiżjoni dwar l-iskrinjar u d-deċiżjoni finali dwar l-EIA) u biex jiddaħħal mekkaniżmu li jiżgura l-armonizzazzjoni u l-koordinazzjoni tal-proċessi tal-EIA fl-UE kollha. |
| --- | --- |

1.5

Il-KESE huwa sodisfatt ħafna bil-proposta li jiġu speċifikati skadenzi għall-istadji ewlenin rikjesti mid-Direttiva (konsultazzjoni pubblika, deċiżjoni dwar l-iskrinjar u d-deċiżjoni finali dwar l-EIA) u biex jiddaħħal mekkaniżmu li jiżgura l-armonizzazzjoni u l-koordinazzjoni tal-proċessi tal-EIA fl-UE kollha.

| 1.6 | Fil-fehma tal-Kumitat, il-monitoraġġ għandu jiġi impost fid-deċiżjoni tal-EIA biss meta dan huwa ġustifikat u biss sakemm huwa assolutament meħtieġ. |
| --- | --- |

1.6

Fil-fehma tal-Kumitat, il-monitoraġġ għandu jiġi impost fid-deċiżjoni tal-EIA biss meta dan huwa ġustifikat u biss sakemm huwa assolutament meħtieġ.

| 1.7 | Rigward il-proposta li tiddaħħal dispożizzjoni dwar “adattament tal-EIA għall-isfidi ġodda”, il-KESE huwa tal-fehma li din l-estensjoni tal-ambitu tad-Direttiva trid tapplika b’mod għal kull proġett li mistenni jkollu impatt fuq l-aspetti tal-ħarsien ambjentali li qed jiġu stmati, bil-prinċipju tal-proporzjonalità jkollu rwol importanti u l-fażijiet differenti ta’ tħejjija u implimentazzjoni tal-proġett jkunu distinti b’mod ċar. |
| --- | --- |

1.7

Rigward il-proposta li tiddaħħal dispożizzjoni dwar “adattament tal-EIA għall-isfidi ġodda”, il-KESE huwa tal-fehma li din l-estensjoni tal-ambitu tad-Direttiva trid tapplika b’mod għal kull proġett li mistenni jkollu impatt fuq l-aspetti tal-ħarsien ambjentali li qed jiġu stmati, bil-prinċipju tal-proporzjonalità jkollu rwol importanti u l-fażijiet differenti ta’ tħejjija u implimentazzjoni tal-proġett jkunu distinti b’mod ċar.

| 1.8 | Il-KESE jappoġġja d-dritt taċ-ċittadini li jaslu għall-informazzjoni u jipparteċipaw fil-proċess tal-EIA. Fl-istess waqt, madankollu, huwa jappella sabiex ir-regoli ta’ proċedura dwar il-valutazzjoni tal-impatt ambjentali tal-proġetti jitfasslu b’mod li jevita li d-dispożizzjonijiet tad-Direttiva dwar l-EIA jiġu abbużati għall-finijiet ta’ korruzzjoni u biex l-iskadenzi jittawlu bla bżonn. Il-KESE jixtieq li l-ilmenti jiġu investigati f’perjodu raġonevoli ta’ żmien fl-interess tal-partijiet interessati kollha. |
| --- | --- |

1.8

Il-KESE jappoġġja d-dritt taċ-ċittadini li jaslu għall-informazzjoni u jipparteċipaw fil-proċess tal-EIA. Fl-istess waqt, madankollu, huwa jappella sabiex ir-regoli ta’ proċedura dwar il-valutazzjoni tal-impatt ambjentali tal-proġetti jitfasslu b’mod li jevita li d-dispożizzjonijiet tad-Direttiva dwar l-EIA jiġu abbużati għall-finijiet ta’ korruzzjoni u biex l-iskadenzi jittawlu bla bżonn. Il-KESE jixtieq li l-ilmenti jiġu investigati f’perjodu raġonevoli ta’ żmien fl-interess tal-partijiet interessati kollha.

2.   Id-dokument tal-Kummissjoni

| 2.1 | Id-Direttiva 2011/92/UE, li armonizzat il-prinċipji tal-valutazzjoni tal-impatt ambjentali ta’ proġetti billi daħħlet rekwiżiti minimi, tikkontribwixxi għal livell għoli ta’ ħarsien tal-ambjent u s-saħħa tal-bniedem. |
| --- | --- |

2.1

Id-Direttiva 2011/92/UE, li armonizzat il-prinċipji tal-valutazzjoni tal-impatt ambjentali ta’ proġetti billi daħħlet rekwiżiti minimi, tikkontribwixxi għal livell għoli ta’ ħarsien tal-ambjent u s-saħħa tal-bniedem.

| 2.2 | Jinħtieġ li tkun emendata d-Direttiva 2011/92/UE biex tissaħħaħ il-kwalità tal-proċedura tal-valutazzjoni ambjentali, jiġu razzjonalizzati d-diversi stadji tal-proċedura u jiżdiedu l-koerenza u s-sinerġiji ma’ leġiżlazzjoni u politiki oħra tal-Unjoni, kif ukoll ma’ strateġiji u politiki żviluppati mill-Istati Membri f’oqsma ta’ kompetenza nazzjonali. |
| --- | --- |

2.2

Jinħtieġ li tkun emendata d-Direttiva 2011/92/UE biex tissaħħaħ il-kwalità tal-proċedura tal-valutazzjoni ambjentali, jiġu razzjonalizzati d-diversi stadji tal-proċedura u jiżdiedu l-koerenza u s-sinerġiji ma’ leġiżlazzjoni u politiki oħra tal-Unjoni, kif ukoll ma’ strateġiji u politiki żviluppati mill-Istati Membri f’oqsma ta’ kompetenza nazzjonali.

| 2.3 | Il-miżuri meħuda sabiex jiġu evitati, imnaqqsa u, jekk possibbli, jiġu kumpensati effetti negattivi sinifikanti fuq l-ambjent għandhom jikkontribwixxu sabiex ikun evitat kwalunkwe deterjorament fil-kwalità tal-ambjent u kwalunkwe telf nett tal-bijodiversità, skont l-impenji tal-Unjoni fil-kuntest tal-Konvenzjoni u l-objettivi u l-azzjonijiet tal-Istrateġija tal-Unjoni dwar il-Bijodiversità sal-2020. |
| --- | --- |

2.3

Il-miżuri meħuda sabiex jiġu evitati, imnaqqsa u, jekk possibbli, jiġu kumpensati effetti negattivi sinifikanti fuq l-ambjent għandhom jikkontribwixxu sabiex ikun evitat kwalunkwe deterjorament fil-kwalità tal-ambjent u kwalunkwe telf nett tal-bijodiversità, skont l-impenji tal-Unjoni fil-kuntest tal-Konvenzjoni u l-objettivi u l-azzjonijiet tal-Istrateġija tal-Unjoni dwar il-Bijodiversità sal-2020.

| 2.4 | It-tibdil fil-klima ser ikompli jikkawża ħsara lill-ambjent u jxekkel l-iżvilupp ekonomiku. Għaldaqstant, ir-reżistenza ambjentali, soċjali u ekonomika tal-Unjoni għandha tiġi promossa sabiex tittratta t-tibdil fil-klima madwar it-territorju kollu tal-Unjoni b’mod effiċjenti. Miżuri ta’ adattament għat-tibdil fil-klima u l-mitigazzjoni tiegħu għandhom jiġu indirizzati f’ħafna setturi tal-leġiżlazzjoni tal-Unjoni. |
| --- | --- |

2.4

It-tibdil fil-klima ser ikompli jikkawża ħsara lill-ambjent u jxekkel l-iżvilupp ekonomiku. Għaldaqstant, ir-reżistenza ambjentali, soċjali u ekonomika tal-Unjoni għandha tiġi promossa sabiex tittratta t-tibdil fil-klima madwar it-territorju kollu tal-Unjoni b’mod effiċjenti. Miżuri ta’ adattament għat-tibdil fil-klima u l-mitigazzjoni tiegħu għandhom jiġu indirizzati f’ħafna setturi tal-leġiżlazzjoni tal-Unjoni.

| 2.5 | Fl-applikazzjoni tad-Direttiva 2011/92/UE, jinħtieġ li jiġi żgurat ambjent kummerċjali kompetittiv, speċjalment għall-impriżi żgħar u ta’ daqs medju, sabiex jiġi ġġenerat tkabbir intelliġenti, sostenibbli u inklużiv, skont l-objettivi stabbiliti fil-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni bit-titolu “Ewropa 2020 – Strateġija għal tkabbir intelliġenti, sostenibbli u inklużiv”. |
| --- | --- |

2.5

Fl-applikazzjoni tad-Direttiva 2011/92/UE, jinħtieġ li jiġi żgurat ambjent kummerċjali kompetittiv, speċjalment għall-impriżi żgħar u ta’ daqs medju, sabiex jiġi ġġenerat tkabbir intelliġenti, sostenibbli u inklużiv, skont l-objettivi stabbiliti fil-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni bit-titolu “Ewropa 2020 – Strateġija għal tkabbir intelliġenti, sostenibbli u inklużiv”.

| 2.6 | Ir-rapport ambjentali ta’ proġett li għandu jiġi pprovdut mill-iżviluppatur għandu jinkludi valutazzjoni ta’ alternattivi raġonevoli rilevanti għall-proġett propost, inkluża l-evoluzzjoni probabbli tal-istat eżistenti tal-ambjent mingħajr l-implimentazzjoni tal-proġett (xenarju bażi), bħala mezz biex tittejjeb il-kwalità tal-proċess ta’ valutazzjoni u biex tkun possibbli l-integrazzjoni ta’ konsiderazzjonijiet ambjentali fi stadju bikri tat-tfassil tal-proġett. |
| --- | --- |

2.6

Ir-rapport ambjentali ta’ proġett li għandu jiġi pprovdut mill-iżviluppatur għandu jinkludi valutazzjoni ta’ alternattivi raġonevoli rilevanti għall-proġett propost, inkluża l-evoluzzjoni probabbli tal-istat eżistenti tal-ambjent mingħajr l-implimentazzjoni tal-proġett (xenarju bażi), bħala mezz biex tittejjeb il-kwalità tal-proċess ta’ valutazzjoni u biex tkun possibbli l-integrazzjoni ta’ konsiderazzjonijiet ambjentali fi stadju bikri tat-tfassil tal-proġett.

| 2.7 | Bil-għan li tiġi żgurata t-trasparenza u r-responsabbiltà, l-awtorità kompetenti għandha tinħtieġ tiġġustifika d-deċiżjoni tagħha li tagħti l-kunsens għall-iżvilupp fir-rigward ta’ proġett, billi tindika li qieset ir-riżultati tal-konsultazzjonijiet imwettqa u l-informazzjoni rilevanti miġbura. |
| --- | --- |

2.7

Bil-għan li tiġi żgurata t-trasparenza u r-responsabbiltà, l-awtorità kompetenti għandha tinħtieġ tiġġustifika d-deċiżjoni tagħha li tagħti l-kunsens għall-iżvilupp fir-rigward ta’ proġett, billi tindika li qieset ir-riżultati tal-konsultazzjonijiet imwettqa u l-informazzjoni rilevanti miġbura.

| 2.8 | Għandhom jiġu introdotti skadenzi għad-diversi stadji tal-valutazzjoni tal-impatt ta’ proġetti sabiex jitħeġġeġ teħid tad-deċiżjonijiet aktar effiċjenti u tiżdied iċ-ċertezza legali, billi jitqiesu n-natura, il-kumplessità, il-lokalizzazzjoni u d-daqs tal-proġett propost. Tali skadenzi m’għandhomx jikkompromettu, taħt l-ebda ċirkustanza, l-istandards għoljin għall-protezzjoni tal-ambjent, partikolarment dawk li jirriżultaw minn leġislazzjoni ambjentali oħra tal-Unjoni, il-parteċipazzjoni pubblika effettiva jew l-aċċess għall-ġustizzja. |
| --- | --- |

2.8

Għandhom jiġu introdotti skadenzi għad-diversi stadji tal-valutazzjoni tal-impatt ta’ proġetti sabiex jitħeġġeġ teħid tad-deċiżjonijiet aktar effiċjenti u tiżdied iċ-ċertezza legali, billi jitqiesu n-natura, il-kumplessità, il-lokalizzazzjoni u d-daqs tal-proġett propost. Tali skadenzi m’għandhomx jikkompromettu, taħt l-ebda ċirkustanza, l-istandards għoljin għall-protezzjoni tal-ambjent, partikolarment dawk li jirriżultaw minn leġislazzjoni ambjentali oħra tal-Unjoni, il-parteċipazzjoni pubblika effettiva jew l-aċċess għall-ġustizzja.

3.   Kummenti ġenerali

| 3.1 | Il-Kumitat jilqa’ b’sodisfazzjon il-kontribut li ta l-kunċett tal-EIA għal titjib fl-istat tal-ambjent kemm fl-Istati Membri kif ukoll fl-UE kollha kemm hi. Dan il-kunċett huwa strument trasversali tal-politika ambjentali u s-sistema legali tal-UE u l-Istati Membri u hija t-tpoġġija fil-prattika tal-qafas regolatorju ta’ dik il-politika. |
| --- | --- |

3.1

Il-Kumitat jilqa’ b’sodisfazzjon il-kontribut li ta l-kunċett tal-EIA għal titjib fl-istat tal-ambjent kemm fl-Istati Membri kif ukoll fl-UE kollha kemm hi. Dan il-kunċett huwa strument trasversali tal-politika ambjentali u s-sistema legali tal-UE u l-Istati Membri u hija t-tpoġġija fil-prattika tal-qafas regolatorju ta’ dik il-politika.

| 3.2 | Il-proposta tal-Kummissjoni għal titjib ulterjuri fis-sistema tal-valutazzjoni tal-impatt ambjentali għall-proġetti tibbaża fuq esperjenza estensiva fl-użu tal-EIA tul is-27 sena mill-adozzjoni tal-ewwel Direttiva (1). Sar ukoll eżerċizzju ta’ konsultazzjoni pubblika, li r-riżultati tiegħu kkontribwixxew għall-formulazzjoni tat-tibdil propost u l-aġġustament tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva kodifikata dwar l-EIA 2011/92/UE (2), bil-ħsieb li jiġu kkorreġuti n-nuqqasijiet, jiġu riflessi l-bidliet u l-isfidi kontinwi ambjentali u soċjoekonomiċi u ssir konformi mal-prinċipji tar-regolamentazzjoni intelliġenti. |
| --- | --- |

3.2

Il-proposta tal-Kummissjoni għal titjib ulterjuri fis-sistema tal-valutazzjoni tal-impatt ambjentali għall-proġetti tibbaża fuq esperjenza estensiva fl-użu tal-EIA tul is-27 sena mill-adozzjoni tal-ewwel Direttiva (1). Sar ukoll eżerċizzju ta’ konsultazzjoni pubblika, li r-riżultati tiegħu kkontribwixxew għall-formulazzjoni tat-tibdil propost u l-aġġustament tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva kodifikata dwar l-EIA 2011/92/UE (2), bil-ħsieb li jiġu kkorreġuti n-nuqqasijiet, jiġu riflessi l-bidliet u l-isfidi kontinwi ambjentali u soċjoekonomiċi u ssir konformi mal-prinċipji tar-regolamentazzjoni intelliġenti.

| 3.3 | L-effikaċja tal-proċess biex jittieħdu deċiżjonijiet validi dwar l-impatt ambjentali ta’ proġett tiddependi fil-parti l-kbira mill-kwalità tal-informazzjoni użata fid-dokumentazzjoni tal-EIA u l-kwalità tal-proċess tal-EIA. Il-kwalità trid tiġi definita b’mod oġġettiv u r-rekwiżiti tal-kwalità għandhom jiġu deċiżi b’konformità mal-prinċipju tal-proporzjonalità – fir-rigward tal-kwalità u l-ammont ta’ informazzjoni disponibbli fil-fażi tal-permess għat-tqassim taż-żona. Barra mill-kwalità u l-indipendenza tal-informazzjoni, dawk li qed imexxu l-proċedura – speċjalment il-korpi ta’ awtorizzazzjoni – għandhom ikunu meħtieġa li jkollhom u li kontinwament itejbu l-kompetenza meħtieġa. Il-KESE jenfasizza li għandhom jiġu definiti l-kundizzjonijiet li taħthom iċ-ċittadini jistgħu jitolbu li tingħata opinjoni esperta oħra. |
| --- | --- |

3.3

L-effikaċja tal-proċess biex jittieħdu deċiżjonijiet validi dwar l-impatt ambjentali ta’ proġett tiddependi fil-parti l-kbira mill-kwalità tal-informazzjoni użata fid-dokumentazzjoni tal-EIA u l-kwalità tal-proċess tal-EIA. Il-kwalità trid tiġi definita b’mod oġġettiv u r-rekwiżiti tal-kwalità għandhom jiġu deċiżi b’konformità mal-prinċipju tal-proporzjonalità – fir-rigward tal-kwalità u l-ammont ta’ informazzjoni disponibbli fil-fażi tal-permess għat-tqassim taż-żona. Barra mill-kwalità u l-indipendenza tal-informazzjoni, dawk li qed imexxu l-proċedura – speċjalment il-korpi ta’ awtorizzazzjoni – għandhom ikunu meħtieġa li jkollhom u li kontinwament itejbu l-kompetenza meħtieġa. Il-KESE jenfasizza li għandhom jiġu definiti l-kundizzjonijiet li taħthom iċ-ċittadini jistgħu jitolbu li tingħata opinjoni esperta oħra.

| 3.4 | Filwaqt li m’hemmx approċċ wieħed li jista’ jintuża, peress li jiddependi mill-interazzjoni speċifika bejn kull żvilupp propost u l-ambjent tiegħu, hemm bżonn li jissaħħu l-prinċipji bażiċi li jiżguraw data ta’ kwalità aħjar għall-istabbiliment ta’ informazzjoni tal-linja ta’bażi, il-valutazzjoni tal-impatti potenzjali, l-alternattivi u l-kwalità tad-data b’mod aktar ġenerali. Il-flessibbiltà f’termini ta’ proporzjonalità tar-rekwiżiti jrid ikollha rwol deċiżiv fil-proċeduri effettivi tal-EIA. Dan il-prinċipju huwa wkoll il-prerekwiżit fundamentali għat-titjib tal-koerenza mal-istrumenti legali l-oħra tal-UE u biex il-ġestjoni tiġi razzjonalizzata ħalli tonqos il-burokrazija żejda. |
| --- | --- |

3.4

Filwaqt li m’hemmx approċċ wieħed li jista’ jintuża, peress li jiddependi mill-interazzjoni speċifika bejn kull żvilupp propost u l-ambjent tiegħu, hemm bżonn li jissaħħu l-prinċipji bażiċi li jiżguraw data ta’ kwalità aħjar għall-istabbiliment ta’ informazzjoni tal-linja ta’bażi, il-valutazzjoni tal-impatti potenzjali, l-alternattivi u l-kwalità tad-data b’mod aktar ġenerali. Il-flessibbiltà f’termini ta’ proporzjonalità tar-rekwiżiti jrid ikollha rwol deċiżiv fil-proċeduri effettivi tal-EIA. Dan il-prinċipju huwa wkoll il-prerekwiżit fundamentali għat-titjib tal-koerenza mal-istrumenti legali l-oħra tal-UE u biex il-ġestjoni tiġi razzjonalizzata ħalli tonqos il-burokrazija żejda.

| 3.5 | Jeħtieġ li l-implimentazzjoni tal-EIA tkun immexxija minn qafas komuni Ewropew u tingħata prijorità għat-tisħiħ tagħha. Madankollu, dan għandu jipprovdi l-flessibbiltà meħtieġa u għandu jkun adattat, b’mod partikolari għall-ħtiġijiet lokali u reġjonali speċifiċi f’termini ta’ ħarsien tas-saħħa u tal-ambjent. Fl-istess waqt, meta jiġu vvalutati l-impatti transkonfinali ta’ proġetti, dan il-qafas irid jiġi definit tajjeb u jkun ċar biżżejjed biex tiġi evitata l-interferenza ta’ interessi mhux leġittimi. |
| --- | --- |

3.5

Jeħtieġ li l-implimentazzjoni tal-EIA tkun immexxija minn qafas komuni Ewropew u tingħata prijorità għat-tisħiħ tagħha. Madankollu, dan għandu jipprovdi l-flessibbiltà meħtieġa u għandu jkun adattat, b’mod partikolari għall-ħtiġijiet lokali u reġjonali speċifiċi f’termini ta’ ħarsien tas-saħħa u tal-ambjent. Fl-istess waqt, meta jiġu vvalutati l-impatti transkonfinali ta’ proġetti, dan il-qafas irid jiġi definit tajjeb u jkun ċar biżżejjed biex tiġi evitata l-interferenza ta’ interessi mhux leġittimi.

| 3.6 | Il-valutazzjonijiet fil-livell lokali, reġjonali u nazzjonali jirrikjedu aċċess għal data ta’ kwalità tajba f’livell strateġiku biex jipprovdu kuntest għal valutazzjonijiet speċifiċi għall-proġetti. Jeħtieġ li l-amministrazzjoni tal-istat jassumu r-responsabbiltà li tinġabar din id-data u li ssir aċċessibbli għall-proċess tal-valutazzjoni għas-setturi kollha. |
| --- | --- |

3.6

Il-valutazzjonijiet fil-livell lokali, reġjonali u nazzjonali jirrikjedu aċċess għal data ta’ kwalità tajba f’livell strateġiku biex jipprovdu kuntest għal valutazzjonijiet speċifiċi għall-proġetti. Jeħtieġ li l-amministrazzjoni tal-istat jassumu r-responsabbiltà li tinġabar din id-data u li ssir aċċessibbli għall-proċess tal-valutazzjoni għas-setturi kollha.

| 3.7 | Il-KESE huwa kuntent li l-Kummissjoni qiset diversi alternattivi għall-bidliet meħtieġa għad-Direttiva tal-EIA fil-fażi preparatorja u li l-proposta li tfasslet wara analisi komprensiva kienet ibbażata fuq alternattiva li l-ispejjeż ekonomiċi u l-benefiċċji ambjentali tagħha kienu t-tnejn proporzjonati, skont il-valutazzjoni tal-impatt. Madankollu, naħsbu li huwa essenzjali li jingħad li l-ispejjeż meħtieġa għall-SMEs – kemm f’termini ta’ flus u fuq kollox ta’ ħin – jistgħu jostakolaw il-proġetti, speċjalment ir-rekwiżit għall-alternattivi, li l-impatt tiegħu jista’ jkun fatali għall-proġett. |
| --- | --- |

3.7

Il-KESE huwa kuntent li l-Kummissjoni qiset diversi alternattivi għall-bidliet meħtieġa għad-Direttiva tal-EIA fil-fażi preparatorja u li l-proposta li tfasslet wara analisi komprensiva kienet ibbażata fuq alternattiva li l-ispejjeż ekonomiċi u l-benefiċċji ambjentali tagħha kienu t-tnejn proporzjonati, skont il-valutazzjoni tal-impatt. Madankollu, naħsbu li huwa essenzjali li jingħad li l-ispejjeż meħtieġa għall-SMEs – kemm f’termini ta’ flus u fuq kollox ta’ ħin – jistgħu jostakolaw il-proġetti, speċjalment ir-rekwiżit għall-alternattivi, li l-impatt tiegħu jista’ jkun fatali għall-proġett.

| 3.8 | Id-Direttiva dwar l-EIA għandha tiġi implimentata b’mod flessibbli u proporzjonat biex il-proċeduri tal-awtorizzazzjoni ambjentali u tal-permessi tal-ippjanar ikunu jistgħu jiġu kkombinati għal dawk il-proġetti fejn l-impatti ambjentali li huma magħrufa jew stabbiliti minn qabel huma insinifikanti, biex jiġi evitat li jkun introdott dewmien eċċessvi u bla bżonn tul il-katina kollha tal-proċessi ta’ approvazzjoni. Din ir-rakkomandazzjoni issir aktar urġenti issa li qed jiġu approvati n-netwerks trans-Ewropej li huma essenzjali għall-integrazzjoni tas-swieq tal-elettriku u tal-gass u għall-iżvilupp ta’ infrastruttura tat-trasport. |
| --- | --- |

3.8

Id-Direttiva dwar l-EIA għandha tiġi implimentata b’mod flessibbli u proporzjonat biex il-proċeduri tal-awtorizzazzjoni ambjentali u tal-permessi tal-ippjanar ikunu jistgħu jiġu kkombinati għal dawk il-proġetti fejn l-impatti ambjentali li huma magħrufa jew stabbiliti minn qabel huma insinifikanti, biex jiġi evitat li jkun introdott dewmien eċċessvi u bla bżonn tul il-katina kollha tal-proċessi ta’ approvazzjoni. Din ir-rakkomandazzjoni issir aktar urġenti issa li qed jiġu approvati n-netwerks trans-Ewropej li huma essenzjali għall-integrazzjoni tas-swieq tal-elettriku u tal-gass u għall-iżvilupp ta’ infrastruttura tat-trasport.

4.   Kummenti partikolari

| 4.1 | Il-KESE jilqa’ bi sħiħ l-intenzjoni tal-Kummissjoni, permezz tar-reviżjoni proposta tad-Direttiva tal-EIA, li ttejjeb il-koerenza tal-leġislazzjoni tal-UE billi, fost affarijiet oħra, tirrestrinġi d-definizzjoni ta’ kunċetti ewlenin meta dan huwa meħtieġ. Madankollu, għal kwalunkwe proġett partikolari, l-iżviluppatur u l-awtorità kompetenti għandhom jivvalutaw u jaqblu fuq lista ta’ informazzjoni adatta u l-kriterji tal-għażla meħtieġa għall-EIA, fuq il-bażi tal-prinċipju tal-proporzjonalità. |
| --- | --- |

4.1

Il-KESE jilqa’ bi sħiħ l-intenzjoni tal-Kummissjoni, permezz tar-reviżjoni proposta tad-Direttiva tal-EIA, li ttejjeb il-koerenza tal-leġislazzjoni tal-UE billi, fost affarijiet oħra, tirrestrinġi d-definizzjoni ta’ kunċetti ewlenin meta dan huwa meħtieġ. Madankollu, għal kwalunkwe proġett partikolari, l-iżviluppatur u l-awtorità kompetenti għandhom jivvalutaw u jaqblu fuq lista ta’ informazzjoni adatta u l-kriterji tal-għażla meħtieġa għall-EIA, fuq il-bażi tal-prinċipju tal-proporzjonalità.

| 4.2 | Il-KESE huwa sodisfatt ukoll il-proposta li jiġu speċifikati skadenzi għall-istadji ewlenin meħtieġa mid-Direttiva (konsultazzjoni pubblika, deċiżjoni dwar l-iskrinjar, u d-deċiżjoni finali dwar l-EIA) u biex jiddaħħal mekkaniżmu, speċi ta’ punt uniku għall-EIA li jiżgura l-l-koordinazzjoni jew it-tħaddim konġunt tal-EIA mal-valutazzjonijiet ambjentali. Madankollu jkun kontroproduttiv li l-awtorità kompetenti titħalla testendi l-iskadenza “bażika” ta’ tliet xhur biex isir l-iskrinjar obbligatorju bi tliet xhur oħra. Huwa sempliċement essenzjali li l-proċess jiġi armonizzat madwar l-UE kollha. Barra minn hekk il-limitu ta’ żmien ta’ mhux aktar minn tliet xhur u xahar ieħor għall-awtorità kompetenti sabiex toħroġ il-konklużjonijiet tagħha huwa biżżejjed. |
| --- | --- |

4.2

Il-KESE huwa sodisfatt ukoll il-proposta li jiġu speċifikati skadenzi għall-istadji ewlenin meħtieġa mid-Direttiva (konsultazzjoni pubblika, deċiżjoni dwar l-iskrinjar, u d-deċiżjoni finali dwar l-EIA) u biex jiddaħħal mekkaniżmu, speċi ta’ punt uniku għall-EIA li jiżgura l-l-koordinazzjoni jew it-tħaddim konġunt tal-EIA mal-valutazzjonijiet ambjentali. Madankollu jkun kontroproduttiv li l-awtorità kompetenti titħalla testendi l-iskadenza “bażika” ta’ tliet xhur biex isir l-iskrinjar obbligatorju bi tliet xhur oħra. Huwa sempliċement essenzjali li l-proċess jiġi armonizzat madwar l-UE kollha. Barra minn hekk il-limitu ta’ żmien ta’ mhux aktar minn tliet xhur u xahar ieħor għall-awtorità kompetenti sabiex toħroġ il-konklużjonijiet tagħha huwa biżżejjed.

| 4.3 | Il-KESE jappoġġja l-proposta li f’emerġenzi, l-Istati Membri għandhom ikunu jistgħu ma jużawx l-EIA meta dan ikun meħtieġ u ġustifikat. Il-Kumitat huwa sodisfatt ukoll bil-passi li ħadet il-Kummissjoni biex ittejjeb it-trasparenza u r-responsabbiltà, kif ukoll ir-rekwiżit għall-awtorità kompetenti li tagħti ġustifikazzjoni adegwata tad-deċiżjoni tagħha (kemm pożittiva kif ukoll negattiva) għal proġett partikolari. |
| --- | --- |

4.3

Il-KESE jappoġġja l-proposta li f’emerġenzi, l-Istati Membri għandhom ikunu jistgħu ma jużawx l-EIA meta dan ikun meħtieġ u ġustifikat. Il-Kumitat huwa sodisfatt ukoll bil-passi li ħadet il-Kummissjoni biex ittejjeb it-trasparenza u r-responsabbiltà, kif ukoll ir-rekwiżit għall-awtorità kompetenti li tagħti ġustifikazzjoni adegwata tad-deċiżjoni tagħha (kemm pożittiva kif ukoll negattiva) għal proġett partikolari.

| 4.4 | Il-KESE jilqa’ u jappoġġja l-passi li ħadet il-Kummissjoni biex ittejjeb iċ-ċertezza legali għal dawk li jkunu fil-proċess tal-EIA. Madankollu, il-Kumitat huwa konvint li, biex dan iseħħ, l-iskadenzi vinkolanti jridu jiġu adottati mhux biss għal kull pass individwali fil-proċess tal-EIA, iżda wkoll għat-tlestija tal-proċess kollu u l-adozzjoni ta’ deċiżjoni dwar l-iżvilupp propost. Huwa partikolarment essenzjali li jiġi limitat ir-riskju ta’ abbuż fil-partijiet kostitwenti tal-proċess tal-EIA, li jtwalu d-deċiżjonijiet bla bżonn u b’hekk inaqqsu ċ-ċertezza legali għal dawk li jkunu fil-proċess. |
| --- | --- |

4.4

Il-KESE jilqa’ u jappoġġja l-passi li ħadet il-Kummissjoni biex ittejjeb iċ-ċertezza legali għal dawk li jkunu fil-proċess tal-EIA. Madankollu, il-Kumitat huwa konvint li, biex dan iseħħ, l-iskadenzi vinkolanti jridu jiġu adottati mhux biss għal kull pass individwali fil-proċess tal-EIA, iżda wkoll għat-tlestija tal-proċess kollu u l-adozzjoni ta’ deċiżjoni dwar l-iżvilupp propost. Huwa partikolarment essenzjali li jiġi limitat ir-riskju ta’ abbuż fil-partijiet kostitwenti tal-proċess tal-EIA, li jtwalu d-deċiżjonijiet bla bżonn u b’hekk inaqqsu ċ-ċertezza legali għal dawk li jkunu fil-proċess.

| 4.5 | Il-KESE jirrakkomanda approċċ kawt ħafna fl-użu tal-alternattivi, suġġett li ġie diskuss repetutament f’diversi postijiet. Huwa ċar li hemm ġustifikazzjoni u loġika għax-“xenarju ta’ referenza”, partikolarment għall-investimenti fl-iżvilupp mill-ġdid. L-għadd ta’ alternattivi u d-dettall li huma maħsubin fih għandhom jirriflettu l-iskala u n-natura tal-proġett u jkun hemm qbil dwarhom minn qabel mal-awtorità kompetenti. |
| --- | --- |

4.5

Il-KESE jirrakkomanda approċċ kawt ħafna fl-użu tal-alternattivi, suġġett li ġie diskuss repetutament f’diversi postijiet. Huwa ċar li hemm ġustifikazzjoni u loġika għax-“xenarju ta’ referenza”, partikolarment għall-investimenti fl-iżvilupp mill-ġdid. L-għadd ta’ alternattivi u d-dettall li huma maħsubin fih għandhom jirriflettu l-iskala u n-natura tal-proġett u jkun hemm qbil dwarhom minn qabel mal-awtorità kompetenti.

| 4.6 | L-oqsma speċifiċi li jeħtieġu attenzjoni għat-tisħiħ tal-implimentazzjoni jinkludu:






  — | li jiġi żgurat li l-impatti fuq il-bijodiversità ma jitħallewx barra mill-proċess tal-verifikazzjoni. Ħafna drabi l-impatti fuq il-bijodiversità huma kumulattivi u jintilfu minħabba d-dimensjoni tagħhom, għalkemm l-impatt jista’ jkun sinifikanti; |
| --- | --- | --- |

4.6

L-oqsma speċifiċi li jeħtieġu attenzjoni għat-tisħiħ tal-implimentazzjoni jinkludu:

—

li jiġi żgurat li l-impatti fuq il-bijodiversità ma jitħallewx barra mill-proċess tal-verifikazzjoni. Ħafna drabi l-impatti fuq il-bijodiversità huma kumulattivi u jintilfu minħabba d-dimensjoni tagħhom, għalkemm l-impatt jista’ jkun sinifikanti;

| — | li jiġi żgurat li l-pubbliku jipparteċipa minn kmieni fil-proċess tal-EIA; |
| --- | --- |

—

li jiġi żgurat li l-pubbliku jipparteċipa minn kmieni fil-proċess tal-EIA;

| — | li jiġu ċċarati l-proċessi għall-inklużjoni tal-fehmiet u l-għarfien espert ta’ partijiet terzi; |
| --- | --- |

—

li jiġu ċċarati l-proċessi għall-inklużjoni tal-fehmiet u l-għarfien espert ta’ partijiet terzi;

| — | li jiġu żgurati l-indipendenza u l-kwalità tad-dikjarazzjonijiet u l-valutazzjonijiet ambjentali; |
| --- | --- |

—

li jiġu żgurati l-indipendenza u l-kwalità tad-dikjarazzjonijiet u l-valutazzjonijiet ambjentali;

| — | li ssir valutazzjoni u jiġi ċċarat il-proċess f’każijiet meta l-mitigazzjoni proposta ma taħdimx u jkun hemm impatti ambjentali negattivi sinifikanti; |
| --- | --- |

—

li ssir valutazzjoni u jiġi ċċarat il-proċess f’każijiet meta l-mitigazzjoni proposta ma taħdimx u jkun hemm impatti ambjentali negattivi sinifikanti;

| — | li jiġi żgurat li l-miżuri ta’ mitigazzjoni proposti jitwettqu fil-prattika. |
| --- | --- |

—

li jiġi żgurat li l-miżuri ta’ mitigazzjoni proposti jitwettqu fil-prattika.

| 4.7 | Problema oħra hija r-rekwiżit ta’ monitoraġġ: il-KESE jemmen li l-monitoraġġ għandhu jiġi impost fid-deċiżjoni tal-EIA f’każijiet ġustifikati biss u dan safejn hu assolutament meħtieġ biex jiġu segwiti l-fatturi ta’ influwenza ewlenin waqt il-fażi ta’ kostruzzjoni ta’ proġett b’konformità mal-Artikolu 8(2) tal-ememda proposta. Dan peress li l-leġislazzjoni attwali tal-Grupp Intergovernattiv ta’ Esperti dwar it-Tibdil fil-Klima tistabbilixxi rekwiżiti ta’ monitoraġġ ladarba l-proġett jew l-installazzjoni jkunu operattivi u dawn id-dispożizzjonijiet jibqgħu fis-seħħ, pereżempju, fid-Direttiva dwar l-emissjonijiet industrijali. |
| --- | --- |

4.7

Problema oħra hija r-rekwiżit ta’ monitoraġġ: il-KESE jemmen li l-monitoraġġ għandhu jiġi impost fid-deċiżjoni tal-EIA f’każijiet ġustifikati biss u dan safejn hu assolutament meħtieġ biex jiġu segwiti l-fatturi ta’ influwenza ewlenin waqt il-fażi ta’ kostruzzjoni ta’ proġett b’konformità mal-Artikolu 8(2) tal-ememda proposta. Dan peress li l-leġislazzjoni attwali tal-Grupp Intergovernattiv ta’ Esperti dwar it-Tibdil fil-Klima tistabbilixxi rekwiżiti ta’ monitoraġġ ladarba l-proġett jew l-installazzjoni jkunu operattivi u dawn id-dispożizzjonijiet jibqgħu fis-seħħ, pereżempju, fid-Direttiva dwar l-emissjonijiet industrijali.

| 4.8 | Rigward il-proposta li tiddaħħal dispożizzjoni dwar “adattament tal-EIA għall-isfidi ġodda”, il-KESE huwa tal-fehma li estensjoni bħal din tal-ambitu tad-Direttiva trid tapplika għal kull proġett li mistenni jkollu impatt fuq l-aspetti tal-ħarsien ambjentali li qed jiġu vvalutati. Il-KESE jirrakkomanda li jitqiesu l-aspetti li ġejjin: |
| --- | --- |

4.8

Rigward il-proposta li tiddaħħal dispożizzjoni dwar “adattament tal-EIA għall-isfidi ġodda”, il-KESE huwa tal-fehma li estensjoni bħal din tal-ambitu tad-Direttiva trid tapplika għal kull proġett li mistenni jkollu impatt fuq l-aspetti tal-ħarsien ambjentali li qed jiġu vvalutati. Il-KESE jirrakkomanda li jitqiesu l-aspetti li ġejjin:

| 4.8.1 | L-impatt tal-iżvilupp f’termini ta’ ħarsien tal-bijodiversità għandu jiġi vvalutat kemm fejn l-impatt iseħħ fuq skala reġjonali kif ukoll fejn l-impatt iseħħ fuq skala lokali. Filwaqt li strumenti legali oħra jipproteġu aspetti ambjentali (bħal parks nazzjonali, riżervi naturali, siti tan-NATURA 2000, u oħrajn) jidher ċar il-bżonn ta’ proċess ta’ valutazzjoni aktar komprensiv bħal dak previst mill-EIA li jkun regolat minn dispożizzjonijiet kemm fil-livell nazzjonali kif ukoll f’dak Ewropew. |
| --- | --- |

4.8.1

L-impatt tal-iżvilupp f’termini ta’ ħarsien tal-bijodiversità għandu jiġi vvalutat kemm fejn l-impatt iseħħ fuq skala reġjonali kif ukoll fejn l-impatt iseħħ fuq skala lokali. Filwaqt li strumenti legali oħra jipproteġu aspetti ambjentali (bħal parks nazzjonali, riżervi naturali, siti tan-NATURA 2000, u oħrajn) jidher ċar il-bżonn ta’ proċess ta’ valutazzjoni aktar komprensiv bħal dak previst mill-EIA li jkun regolat minn dispożizzjonijiet kemm fil-livell nazzjonali kif ukoll f’dak Ewropew.

| 4.8.2 | It-tibdil fil-klima huwa fenomenu globali, li għandu konsegwenzi fil-livell lokali u jeħtieġ azzjonijiet fil-livell lokali. Il-valutazzjoni tal-iżviluppi f’termini tal-impatt globali fuq it-tibdil tal-klima u t-trattament tat-tibdil fil-klima huma sfida sinifikanti. F’dan il-każ irid jiġi applikat il-prinċipju tal-proporzjonalità u għandha tingħata gwida fil-livelli nazzjonali u lokali. Għal din ir-raġuni, il-valutazzjoni fil-qasam tal-ħarsien tal-klima għandha tiffoka fuq l-impatt reali dirett tal-proġett fuq il-klima lokali (użu tal-art, riżorsi tal-ilma, eċċ.) u l-impatt tiegħu fil-livell reġjonali. Il-KESE jagħti importanza wkoll lill-kwistjoni tal-istima tal-potenzjal għall-mitigazzjoni tal-impatt mistenni tat-tibdil fil-klima (lokali, reġjonali u globali). |
| --- | --- |

4.8.2

It-tibdil fil-klima huwa fenomenu globali, li għandu konsegwenzi fil-livell lokali u jeħtieġ azzjonijiet fil-livell lokali. Il-valutazzjoni tal-iżviluppi f’termini tal-impatt globali fuq it-tibdil tal-klima u t-trattament tat-tibdil fil-klima huma sfida sinifikanti. F’dan il-każ irid jiġi applikat il-prinċipju tal-proporzjonalità u għandha tingħata gwida fil-livelli nazzjonali u lokali. Għal din ir-raġuni, il-valutazzjoni fil-qasam tal-ħarsien tal-klima għandha tiffoka fuq l-impatt reali dirett tal-proġett fuq il-klima lokali (użu tal-art, riżorsi tal-ilma, eċċ.) u l-impatt tiegħu fil-livell reġjonali. Il-KESE jagħti importanza wkoll lill-kwistjoni tal-istima tal-potenzjal għall-mitigazzjoni tal-impatt mistenni tat-tibdil fil-klima (lokali, reġjonali u globali).

| 4.8.3 | F’dan ir-rigward, il-KESE jindika li l-kriterju propost sabiex jiġi vvalutat l-impatt ta’ żvilupp partikolari fuq it-tibdil globali fill-klima, fosthom l-emissjonijiet tal-gassijiet b’effett ta’ serra, m’huwiex adegwat. Għal din ir-raġuni, huwa jappella biex tingħata gwida dwar l-implimentazzjoni ta’ dan l-aspett, u sabiex il-valutazzjoni tal-impatt fuq it-tibdil tal-klima tiġi inkluża wkoll fl-istadju tal-Valutazzjoni Ambjentali Strateġika tal-pjani u l-programmi |
| --- | --- |

4.8.3

F’dan ir-rigward, il-KESE jindika li l-kriterju propost sabiex jiġi vvalutat l-impatt ta’ żvilupp partikolari fuq it-tibdil globali fill-klima, fosthom l-emissjonijiet tal-gassijiet b’effett ta’ serra, m’huwiex adegwat. Għal din ir-raġuni, huwa jappella biex tingħata gwida dwar l-implimentazzjoni ta’ dan l-aspett, u sabiex il-valutazzjoni tal-impatt fuq it-tibdil tal-klima tiġi inkluża wkoll fl-istadju tal-Valutazzjoni Ambjentali Strateġika tal-pjani u l-programmi

| 4.8.4 | Il-valutazzjoni tar-riskju ta’ diżastru m’għandhiex tiffoka fuq każijiet totalment ipotetiċi jew il-kombinazzjoni ipotetika tagħhom. Valutazzjoni bħal din, li tirrispetta l-prinċipju tal-proporzjonalità, mhijiex fl-essenza rekwiżit ġdid, sakemm tkompli tirrelata ma’ diżastri naturali potenzjalment prevedibbli (għarar, nirien fuq skala kbira, terrimoti, eċċ).. |
| --- | --- |

4.8.4

Il-valutazzjoni tar-riskju ta’ diżastru m’għandhiex tiffoka fuq każijiet totalment ipotetiċi jew il-kombinazzjoni ipotetika tagħhom. Valutazzjoni bħal din, li tirrispetta l-prinċipju tal-proporzjonalità, mhijiex fl-essenza rekwiżit ġdid, sakemm tkompli tirrelata ma’ diżastri naturali potenzjalment prevedibbli (għarar, nirien fuq skala kbira, terrimoti, eċċ)..

| 4.8.5 | Il-KESE jqis li valutazzjoni tal-konsum ta’ riżorsi (naturali) fl-EIA hija meħtieġa fil-katina tal-proċeduri ta’ kunsens. L-użu ekonomiku tar-riżorsi huwa bla dubju prinċipju ekonomiku inerenti għal kull proġett jekk irid ikollu l-possibbiltà li jitwettaq, madankollu t-telf ta’ bijodiversità juri li xorta hemm bżonn li jittieħdu miżuri proattivi aktar minn hekk. Madankollu, m’hemmx informazzjoni biżżejjed għal valutazzjoni bħal din fil-fażi tal-EIA. Jinħtieġu gwidi u ġbir ta’ informazzjoni biex jiġi vvalutat dan l-aspett tal-EIA. Filwaqt li l-valutazzjoni tal-konsum tal-materja prima, ir-riżorsi naturali u l-enerġija fl-investimenti produttiv hija koperta fil-proċedura ta’ awtorizzazzjoni integrata skont id-Direttiva dwar l-emissjonijiet industrijali, din ma tindirizzax it-telf tal-bijodiversità. |
| --- | --- |

4.8.5

Il-KESE jqis li valutazzjoni tal-konsum ta’ riżorsi (naturali) fl-EIA hija meħtieġa fil-katina tal-proċeduri ta’ kunsens. L-użu ekonomiku tar-riżorsi huwa bla dubju prinċipju ekonomiku inerenti għal kull proġett jekk irid ikollu l-possibbiltà li jitwettaq, madankollu t-telf ta’ bijodiversità juri li xorta hemm bżonn li jittieħdu miżuri proattivi aktar minn hekk. Madankollu, m’hemmx informazzjoni biżżejjed għal valutazzjoni bħal din fil-fażi tal-EIA. Jinħtieġu gwidi u ġbir ta’ informazzjoni biex jiġi vvalutat dan l-aspett tal-EIA. Filwaqt li l-valutazzjoni tal-konsum tal-materja prima, ir-riżorsi naturali u l-enerġija fl-investimenti produttiv hija koperta fil-proċedura ta’ awtorizzazzjoni integrata skont id-Direttiva dwar l-emissjonijiet industrijali, din ma tindirizzax it-telf tal-bijodiversità.

| 4.9 | Il-KESE jappoġġja d-dritt taċ-ċittadini li jaslu għall-informazzjoni u jipparteċipaw fil-proċess tal-EIA. Fl-istess waqt, madankollu, huwa jappella sabiex ir-regoli ta’ proċedura dwar il-valutazzjoni tal-impatt ambjentali tal-proġetti jitfasslu b’mod li jevita li d-dispożizzjonijiet tad-Direttiva dwar l-EIA jiġu abbużati għall-finijiet ta’ korruzzjoni u biex l-iskadenzi jittawlu bla bżonn. Perjodu ta’ 27 xahar biex toħroġ deċiżjoni huwa sempliċement mhux aċċettabbli u jiskwalifika lill-UE bħala żona ekonomika adatta għal investiment ġdid. |
| --- | --- |

4.9

Il-KESE jappoġġja d-dritt taċ-ċittadini li jaslu għall-informazzjoni u jipparteċipaw fil-proċess tal-EIA. Fl-istess waqt, madankollu, huwa jappella sabiex ir-regoli ta’ proċedura dwar il-valutazzjoni tal-impatt ambjentali tal-proġetti jitfasslu b’mod li jevita li d-dispożizzjonijiet tad-Direttiva dwar l-EIA jiġu abbużati għall-finijiet ta’ korruzzjoni u biex l-iskadenzi jittawlu bla bżonn. Perjodu ta’ 27 xahar biex toħroġ deċiżjoni huwa sempliċement mhux aċċettabbli u jiskwalifika lill-UE bħala żona ekonomika adatta għal investiment ġdid.

Brussell, 13 ta’ Frar 2013.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Staffan NILSSON

---

(1)  ĠU L 175, 5.7.1985, p. 40-48.

1

(2)  ĠU L 26, 28.1.2012, p. 1.

2

---

APPENDIĊI I

għall-OPINJONI tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

It-testi li ġejjin tal-opinjoni tas-sezzjoni ġew emendati biex jirriflettu l-emendi adottati mill-Assemblea iżda kisbu mill-inqas kwart tal-voti mixħuta (Artikolu 54(4) tar-Regoli ta’ Proċedura):

Punti 1.1 u 3.1 (vutati flimkien)

Il-Kumitat jilqa’ b’sodisfazzjon il-kontribut importanti li ta l-kunċett tal-valutazzjoni tal-impatt ambjentali (environmental impact assessment – EIA) lit-titjib gradwali iżda sinifikanti fl-istat tal-ambjent kemm fl-Istati Membri kif ukoll fl-UE kollha kemm hi. Dan il-kunċett huwa strument trasversali tal-politika ambjentali u s-sistema legali tal-UE u l-Istati Membri u hija t-tpoġġija fil-prattika tal-qafas regolatorju ta’ dik il-politika.

Riżultat tal-votazzjoni:

| Favur | : | 55 |
| --- | --- | --- |
| Kontra | : | 41 |
| Astensjonijiet | : | 19 |

Favur

:

55

Kontra

:

41

Astensjonijiet

:

19

Punti 1.2 u 3.3 (vutati flimkien)

L-effikaċja tal-proċess biex jittieħdu deċiżjonijiet validi dwar l-impatt ambjentali ta’ proġett tiddependi fil-parti l-kbira mill-kwalità tal-informazzjoni użata fid-dokumentazzjoni tal-EIA u l-kwalità tal-proċess tal-EIA. Madankollu, il-problema hi x’jifhmu bi kwalità l-parteċipanti fil-proċess. Il-kwalità trid tiġi definita b’mod oġġettiv u r-rekwiżiti tal-kwalità għandhom jiġu deċiżi b’konformità mal-prinċipju tal-proporzjonalità – jiġifieri, il-kwalità u l-ammont ta’ informazzjoni disponibbli fil-fażi tal-proċedura territorjali. Barra mill-kwalità tal-informazzjoni, dawk li qed imexxu l-proċedura – speċjalment il-korpi ta’ awtorizzazzjoni – għandhom ikunu meħtieġa li jkollhom u li kontinwament itejbu l-kompetenza meħtieġa.

Riżultat tal-votazzjoni:

| Favur | : | 65 |
| --- | --- | --- |
| Kontra | : | 44 |
| Astensjonijiet | : | 13 |

Favur

:

65

Kontra

:

44

Astensjonijiet

:

13

Punt 3.4

Fi kliem ieħor, m’hemmx approċċ wieħed li jista’ jintuża, peress li jiddependi mill-interazzjoni speċifika bejn kull żvilupp propost u l-ambjent tiegħu. Il-flessibbiltà f’termini ta’ proporzjonalità tar-rekwiżiti jrid ikollha rwol deċiżiv fil-proċeduri effettivi tal-EIA. Dan il-prinċipju huwa wkoll il-prerekwiżit fundamentali għat-titjib tal-koerenza mal-istrumenti legali l-oħra tal-UE u biex il-ġestjoni tiġi razzjonalizzata ħalli tonqos il-burokrazija żejda.

Riżultat tal-votazzjoni:

| Favur | : | 68 |
| --- | --- | --- |
| Kontra | : | 51 |
| Astensjonijiet | : | 11 |

Favur

:

68

Kontra

:

51

Astensjonijiet

:

11

Punt 4.6

Il-punt li ġej ma kiex fl-Opinjoni tas-Sezzjoni:

| 4.6 | L-oqsma speċifiċi li jeħtieġu attenzjoni għat-tisħiħ tal-implimentazzjoni jinkludu:








  — | li jiġi żgurat li l-impatti fuq il-bijodiversità ma jitħallewx barra mill-proċess tal-iskrinjar. Ħafna drabi l-impatti fuq il-bijodiversità huma kumulattivi u jintilfu minħabba d-dimensjoni tagħhom, għalkemm l-impatt jista’ jkun sinifikanti; |
| --- | --- | --- |

4.6

L-oqsma speċifiċi li jeħtieġu attenzjoni għat-tisħiħ tal-implimentazzjoni jinkludu:

—

li jiġi żgurat li l-impatti fuq il-bijodiversità ma jitħallewx barra mill-proċess tal-iskrinjar. Ħafna drabi l-impatti fuq il-bijodiversità huma kumulattivi u jintilfu minħabba d-dimensjoni tagħhom, għalkemm l-impatt jista’ jkun sinifikanti;

| — | li jiġi żgurat li l-pubbliku jipparteċipa minn kmieni fil-proċess tal-EIA; |
| --- | --- |

—

li jiġi żgurat li l-pubbliku jipparteċipa minn kmieni fil-proċess tal-EIA;

| — | li jiġu ċċarati l-proċessi għall-inklużjoni tal-fehmiet u l-għarfien espert ta’ partijiet terzi; |
| --- | --- |

—

li jiġu ċċarati l-proċessi għall-inklużjoni tal-fehmiet u l-għarfien espert ta’ partijiet terzi;

| — | li jiġu żgurati l-indipendenza u l-kwalità tad-dikjarazzjonijiet u l-valutazzjonijiet ambjentali; |
| --- | --- |

—

li jiġu żgurati l-indipendenza u l-kwalità tad-dikjarazzjonijiet u l-valutazzjonijiet ambjentali;

| — | li ssir valutazzjoni u jiġi ċċarat il-proċess f’każijiet meta l-mitigazzjoni proposta ma taħdimx u jkun hemm impatti ambjentali negattivi sinifikanti; |
| --- | --- |

—

li ssir valutazzjoni u jiġi ċċarat il-proċess f’każijiet meta l-mitigazzjoni proposta ma taħdimx u jkun hemm impatti ambjentali negattivi sinifikanti;

| — | li jiġi żgurat li l-miżuri ta’ mitigazzjoni proposti jitwettqu fil-prattika. |
| --- | --- |

—

li jiġi żgurat li l-miżuri ta’ mitigazzjoni proposti jitwettqu fil-prattika.

Riżultat tal-votazzjoni:

| Favur | : | 70 |
| --- | --- | --- |
| Kontra | : | 54 |
| Astensjonijiet | : | 8 |

Favur

:

70

Kontra

:

54

Astensjonijiet

:

8

Punt 4.7 (isir 4.8)

Rigward il-proposta li tiddaħħal dispożizzjoni dwar “adattament tal-EIA għall-isfidi ġodda”, il-KESE huwa tal-fehma li estensjoni bħal din tal-ambitu tad-Direttiva trid tapplika esklussivament għal kull proġett li mistenni jkollu impatt u kwantifikabbli fuq l-aspetti tal-ħarsien ambjentali li qed jiġu vvalutati. Il-KESE jirrakkomanda li jitqiesu l-aspetti li ġejjin:

Riżultat tal-votazzjoni:

| Favur | : | 69 |
| --- | --- | --- |
| Kontra | : | 52 |
| Astensjonijiet | : | 11 |

Favur

:

69

Kontra

:

52

Astensjonijiet

:

11

Punt 4.7.1 (isir 4.8.1)

L-impatt tal-iżvilupp f’termini ta’ ħarsien tal-bijodiversità għandu jiġi vvalutat biss fejn l-impatt iseħħ fuq skala reġjonali jew meta impatt fuq skala lokali ser jolqot żoni li huma mħarsa minn leġislazzjoni speċjali (bħal parks nazzjonali, riżervi naturali, siti tan-NATURA 2000, u oħrajn).

Riżultat tal-votazzjoni:

| Favur | : | 71 |
| --- | --- | --- |
| Kontra | : | 56 |
| Astensjonijiet | : | 5 |

Favur

:

71

Kontra

:

56

Astensjonijiet

:

5

Punt 4.7.2 (isir 4.8.2)

It-tibdil fil-klima huwa fenomenu globali, filwaqt li huma biss ftit l-iżviluppaturi li jistgħu jivvalutaw bl-għarfien meħtieġ l-iżvilupp tagħhom f’termini tal-impatt globali fuq it-tibdil tal-klima f’dan il-każ irid jiġi applikat il-prinċipju tal-proporzjonalità. Għal din ir-raġuni, il-valutazzjoni fil-qasam tal-ħarsien tal-klima għandha tiffoka fuq l-impatt reali dirett tal-proġett fuq il-klima lokali (użu tal-art, riżorsi tal-ilma, eċċ.) u l-impatt tiegħu fil-livell reġjonali. Il-KESE jagħti importanza wkoll lill-kwistjoni tal-istima tal-potenzjal għall-mitigazzjoni tal-impatt mistenni tat-tibdil fil-klima (lokali, reġjonali u globali).

Riżultat tal-votazzjoni:

| Favur | : | 84 |
| --- | --- | --- |
| Kontra | : | 53 |
| Astensjonijiet | : | 6 |

Favur

:

84

Kontra

:

53

Astensjonijiet

:

6

Punt 4.7.3 (isir 4.8.3)

F’dan ir-rigward, il-KESE jindika li l-kriterju propost sabiex jiġi vvalutat l-impatt ta’ żvilupp partikolari fuq it-tibdil globali fill-klima, fosthom l-emissjonijiet tal-gassijiet b’effett ta’ serra, m’huwiex adegwat. Għal din ir-raġuni, huwa jappella sabiex il-valutazzjoni tal-impatt fuq it-tibdil tal-klima tiġi inkluża fl-istadju tal-Valutazzjoni Ambjentali Strateġika tal-pjani u l-programmi b’konformità mal-prinċipju tal-proporzjonalità – u li tiġi abbandunata kull estensjoni tal-ambitu tad-Direttiva dwar l-EIA biex tkopri t-tibdil globali fil-klima.

Riżultat tal-votazzjoni:

| Favur | : | 74 |
| --- | --- | --- |
| Kontra | : | 51 |
| Astensjonijiet | : | 7 |

Favur

:

74

Kontra

:

51

Astensjonijiet

:

7

Punt 4.7.5 (isir 4.8.5)

Il-KESE jqis li valutazzjoni tal-konsum ta’ riżorsi (naturali) fl-EIA hija prematura fil-katina tal-proċeduri ta’ kunsens. L-użu ekonomiku tar-riżorsi huwa bla dubju prinċipju ekonomiku inerenti għal kull proġett jekk irid ikollu l-possibbiltà li jitwettaq. Barra minn hekk, m’hemmx informazzjoni biżżejjed għal valutazjzoni bħal din fil-fażi tal-EIA. Il-valutazzjoni tal-konsum tal-materja prima, ir-riżorsi naturali u l-enerġija fl-investimenti produttiv hija koperta fil-proċedura ta’ awtorizzazzjoni integrata skont id-Direttiva dwar l-emissjonijiet industrijali.

Riżultat tal-votazzjoni:

| Favur | : | 78 |
| --- | --- | --- |
| Kontra | : | 53 |
| Astensjonijiet | : | 6 |

Favur

:

78

Kontra

:

53

Astensjonijiet

:

6

---

| 9.5.2013 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 133/41 |
| --- | --- | --- | --- |

9.5.2013

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 133/41

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi kundizzjonijiet għas-sajd tal-istokkijiet tal-baħar fond fl-Atlantiku tal-Grigal u dispożizzjonijiet għas-sajd fl-ilmijiet internazzjonali tal-Atlantiku tal-Grigal u li jħassar ir-Regolament (KE) Nru 2347/2002”

COM(2012) 371 final

2013/C 133/08

Relatur: is-Sur SOARES

Nhar it-3 u nhar il-11 ta’ Settembru 2012, il-Kunsill u l-Parlament Ewropew rispettivament iddeċidew, b’konformità mal-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE), li jikkonsultaw lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi kundizzjonijiet għas-sajd tal-istokkijiet tal-baħar fond fl-Atlantiku tal-Grigal u dispożizzjonijiet għas-sajd fl-ilmijiet internazzjonali tal-Atlantiku tal-Grigal u li jħassar ir-Regolament (KE) Nru 2347/2002

COM(2012) 371 final.

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar id-29 ta’ Jannar 2013.

Matul l-487 sessjoni plenarja tiegħu li saret fit-13 u l-14 ta’ Frar 2013 (seduta tat-13 ta’ Frar), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’89 voti favur, 3 voti kontra u ... astensjoni waħda (1).

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1 | Il-KESE jqis li huwa xieraq u urġenti li tiġi garantita s-sostenibbiltà tal-ispeċijiet tal-baħar fond u l-ħarsien tal-qiegħ tal-baħar. Din hija problema kumplessa u trid tiġi solvuta abbażi ta’ data komprensiva u analiżi xjentifika fid-dettall. Għandu jiġi adottat approċċ prekawzjonarju sabiex jiġi evitat l-użu ta’ tagħmir tas-sajd li l-impatt tiegħu mhuwiex magħruf għalkollox u li jista’ jikkawża ħsara fuq perjodu fit-tul. |
| --- | --- |

1.1

Il-KESE jqis li huwa xieraq u urġenti li tiġi garantita s-sostenibbiltà tal-ispeċijiet tal-baħar fond u l-ħarsien tal-qiegħ tal-baħar. Din hija problema kumplessa u trid tiġi solvuta abbażi ta’ data komprensiva u analiżi xjentifika fid-dettall. Għandu jiġi adottat approċċ prekawzjonarju sabiex jiġi evitat l-użu ta’ tagħmir tas-sajd li l-impatt tiegħu mhuwiex magħruf għalkollox u li jista’ jikkawża ħsara fuq perjodu fit-tul.

| 1.2 | Barra minn hekk, il-KESE jemmen li kwalunkwe tibdil li jikkonċerna dan is-sajd għandu jqis is-sostenibbiltà kemm ambjentali kif ukoll dik soċjoekonomika, peress li numru kbir ta’ impjiegi, mhux biss fil-baħar iżda wkoll fuq l-art, jiddependu fuqha, kif ukoll fl-aħħar mill-aħħar is-sopravivenza tal-komunitajiet kostali. Il-partijiet interessati kollha għandhom jiġu kkonsultati u involuti fin-negozjati dwar l-iżvilupp ta’ sistemi ta’ kontroll adatti għall-operazzjonijiet tas-sajd u fl-implimentazzjoni u l-infurzar tagħhom b’mod kooperattiv. |
| --- | --- |

1.2

Barra minn hekk, il-KESE jemmen li kwalunkwe tibdil li jikkonċerna dan is-sajd għandu jqis is-sostenibbiltà kemm ambjentali kif ukoll dik soċjoekonomika, peress li numru kbir ta’ impjiegi, mhux biss fil-baħar iżda wkoll fuq l-art, jiddependu fuqha, kif ukoll fl-aħħar mill-aħħar is-sopravivenza tal-komunitajiet kostali. Il-partijiet interessati kollha għandhom jiġu kkonsultati u involuti fin-negozjati dwar l-iżvilupp ta’ sistemi ta’ kontroll adatti għall-operazzjonijiet tas-sajd u fl-implimentazzjoni u l-infurzar tagħhom b’mod kooperattiv.

| 1.3 | Fil-fehma tal-KESE, jekk l-Artikolu dwar l-irtirar ta’ awtorizzazzjonijiet tas-sajd, li attwalment huwa inkluż fil-Kapitolu dwar il-kontroll, jiġi inkluż fil-Kapitolu dwar l-awtorizzazzjonijiet tas-sajd, dan isaħħaħ il-koerenza tal-proposta u jneħħi kwalunkwe konfużjoni dwar ir-rwol tal-osservaturi xjentifiċi msemmija f’dan l-Artikolu, li fl-ebda każ m’għandhom jitqiesu bħala kontrolluri. |
| --- | --- |

1.3

Fil-fehma tal-KESE, jekk l-Artikolu dwar l-irtirar ta’ awtorizzazzjonijiet tas-sajd, li attwalment huwa inkluż fil-Kapitolu dwar il-kontroll, jiġi inkluż fil-Kapitolu dwar l-awtorizzazzjonijiet tas-sajd, dan isaħħaħ il-koerenza tal-proposta u jneħħi kwalunkwe konfużjoni dwar ir-rwol tal-osservaturi xjentifiċi msemmija f’dan l-Artikolu, li fl-ebda każ m’għandhom jitqiesu bħala kontrolluri.

| 1.4 | Il-KESE jirrepeti l-bżonn li kwalunkwe miżura li tiġi adottata f’dan il-qasam tkun ibbażata fuq ir-riżultati tar-riċerka xjentifika, li s’issa tat riżultati tajbin ħafna. |
| --- | --- |

1.4

Il-KESE jirrepeti l-bżonn li kwalunkwe miżura li tiġi adottata f’dan il-qasam tkun ibbażata fuq ir-riżultati tar-riċerka xjentifika, li s’issa tat riżultati tajbin ħafna.

2.   Sfond

| 2.1 | Ir-riforma tal-Politika Komuni tas-Sajd (PKS), li tnediet mill-Kummissjoni Ewropea fl-2009 (1) bil-Green Paper tagħha (2), tinkludi tibdil ieħor għar-Regolamenti li jiddefinixxu l-PKS f’żoni u/jew għal speċijiet konkreti. Il-proposta li qed tiġi kkunsidrata f’din l-Opinjoni tista’ tiġi interpretata f’dan id-dawl, u li f’ċertu sens, l-emendi li ġeneralment jiġu stabbiliti mill-PKS jiġu applikati għas-sajd tal-baħar fond fl-Atlantiku tal-Majjistral, speċjalment il-prinċipji tas-sostenibbiltà u r-riċerka xjentifika bħala l-bażi għall-attivitajiet ta’ sajd. |
| --- | --- |

2.1

Ir-riforma tal-Politika Komuni tas-Sajd (PKS), li tnediet mill-Kummissjoni Ewropea fl-2009 (1) bil-Green Paper tagħha (2), tinkludi tibdil ieħor għar-Regolamenti li jiddefinixxu l-PKS f’żoni u/jew għal speċijiet konkreti. Il-proposta li qed tiġi kkunsidrata f’din l-Opinjoni tista’ tiġi interpretata f’dan id-dawl, u li f’ċertu sens, l-emendi li ġeneralment jiġu stabbiliti mill-PKS jiġu applikati għas-sajd tal-baħar fond fl-Atlantiku tal-Majjistral, speċjalment il-prinċipji tas-sostenibbiltà u r-riċerka xjentifika bħala l-bażi għall-attivitajiet ta’ sajd.

| 2.2 | Ir-reviżjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 2371/2002 tal-20 ta’ Diċembru li tinsab fil-proposta l-ġdida għandha l-għan li timplimenta l-kontenut tar-Riżoluzzjonijiet 61/105 u 64/72, adottati mill-Assemblea Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti u indirizzati lill-Istati u l-organizzazzjonijiet reġjonali tas-sajd, sabiex jadottaw il-miżuri li jiggarantixxu l-ħarsien tal-ekosistemi marini vulnerabbli tal-baħar fond minn kwalunkwe ħsara li tista’ tirriżulta mill-attività tas-sajd, b’tali mod li l-isfruttar sostenibbli tar-riżorsi jsir regola ġenerali ta’ kwalunkwe attività. Barra minn hekk il-Kummissjoni tirrikonoxxi l-bżonn li jiġu kkoreġuti xi wħud min-nuqqasijiet identifikati fl-applikazzjoni tar-Regolament attwali matul il-perjodu tiegħu ta’ dħul fis-seħħ. |
| --- | --- |

2.2

Ir-reviżjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 2371/2002 tal-20 ta’ Diċembru li tinsab fil-proposta l-ġdida għandha l-għan li timplimenta l-kontenut tar-Riżoluzzjonijiet 61/105 u 64/72, adottati mill-Assemblea Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti u indirizzati lill-Istati u l-organizzazzjonijiet reġjonali tas-sajd, sabiex jadottaw il-miżuri li jiggarantixxu l-ħarsien tal-ekosistemi marini vulnerabbli tal-baħar fond minn kwalunkwe ħsara li tista’ tirriżulta mill-attività tas-sajd, b’tali mod li l-isfruttar sostenibbli tar-riżorsi jsir regola ġenerali ta’ kwalunkwe attività. Barra minn hekk il-Kummissjoni tirrikonoxxi l-bżonn li jiġu kkoreġuti xi wħud min-nuqqasijiet identifikati fl-applikazzjoni tar-Regolament attwali matul il-perjodu tiegħu ta’ dħul fis-seħħ.

| 2.3 | Sadanittant, u fid-dawl tal-problemi identifikati fl-applikazzjoni prattika tar-Regolament (KE) Nru 2371/2002, il-Kummissjoni ppubblikat regoli li, sa ċertu punt, adattaw il-kontenut tiegħu. |
| --- | --- |

2.3

Sadanittant, u fid-dawl tal-problemi identifikati fl-applikazzjoni prattika tar-Regolament (KE) Nru 2371/2002, il-Kummissjoni ppubblikat regoli li, sa ċertu punt, adattaw il-kontenut tiegħu.

| 2.4 | F’dan is-sens nistgħu nsemmu l-Komunikazzjoni tad-29 ta’ Jannar 2007 li tagħmel referenza għall-istokkijiet tal-ħut tal-baħar fond u d-diskrepanzi bejn il-qabdiet totali permissibbli stabbiliti u l-qabdiet attwali, waqt li tenfasizza li parzjalment dan huwa dovut għan-nuqqas ta’ bażi tajba ta’ għarfien xjentifiku, kemm tal-ispeċijiet elenkati fir-Regolament kif ukoll tal-kapaċità reali tal-flotot li joperaw fl-ibħra tal-Atlantiku tal-Majjistral, li l-kwoti tagħhom kienu stabbiliti qabel dan ir-Regolament. Il-Komunikazzjoni qieset ukoll neċessarju li dawn l-attivitajiet ta’ sajd jiġu monitorjati u kkontrollati, bl-għajnuna tas-sistemi VMS (Sistema Elettronika ta’ Monitoraġġ tal-Bastimenti permezz tas-satellita). |
| --- | --- |

2.4

F’dan is-sens nistgħu nsemmu l-Komunikazzjoni tad-29 ta’ Jannar 2007 li tagħmel referenza għall-istokkijiet tal-ħut tal-baħar fond u d-diskrepanzi bejn il-qabdiet totali permissibbli stabbiliti u l-qabdiet attwali, waqt li tenfasizza li parzjalment dan huwa dovut għan-nuqqas ta’ bażi tajba ta’ għarfien xjentifiku, kemm tal-ispeċijiet elenkati fir-Regolament kif ukoll tal-kapaċità reali tal-flotot li joperaw fl-ibħra tal-Atlantiku tal-Majjistral, li l-kwoti tagħhom kienu stabbiliti qabel dan ir-Regolament. Il-Komunikazzjoni qieset ukoll neċessarju li dawn l-attivitajiet ta’ sajd jiġu monitorjati u kkontrollati, bl-għajnuna tas-sistemi VMS (Sistema Elettronika ta’ Monitoraġġ tal-Bastimenti permezz tas-satellita).

| 2.5 | Ir-Regolament (KE) Nru 199/2008, li jistabbilixxi qafas Komunitarju għall-ġbir, il-ġestjoni u l-użu ta’ data fis-settur tas-sajd, sa ċertu punt ġabar il-proposti tal-Kummissjoni sabiex jiġi stabbilit programm Komunitarju li jagħti effett lill-valur tal-ġestjoni u l-kontroll tas-sajd ibbażati fuq ix-xjenza. |
| --- | --- |

2.5

Ir-Regolament (KE) Nru 199/2008, li jistabbilixxi qafas Komunitarju għall-ġbir, il-ġestjoni u l-użu ta’ data fis-settur tas-sajd, sa ċertu punt ġabar il-proposti tal-Kummissjoni sabiex jiġi stabbilit programm Komunitarju li jagħti effett lill-valur tal-ġestjoni u l-kontroll tas-sajd ibbażati fuq ix-xjenza.

| 2.6 | Fl-aħħar, ir-Regolament (UE) Nru 1262/2012, li stabbilixxa l-opportunitajiet ta’ sajd għal stokkijiet ta’ ħut ta’ ċerti speċijiet tal-baħar fond għall-2013 u l-2014, jissodisfa l-obbligu li jiġu stabbiliti l-pjani biannwali ta’ sajd. Dan jistabbilixxi l-qabdiet totali permissibbli u, l-aktar importanti, l-allokazzjonijiet tagħhom. |
| --- | --- |

2.6

Fl-aħħar, ir-Regolament (UE) Nru 1262/2012, li stabbilixxa l-opportunitajiet ta’ sajd għal stokkijiet ta’ ħut ta’ ċerti speċijiet tal-baħar fond għall-2013 u l-2014, jissodisfa l-obbligu li jiġu stabbiliti l-pjani biannwali ta’ sajd. Dan jistabbilixxi l-qabdiet totali permissibbli u, l-aktar importanti, l-allokazzjonijiet tagħhom.

3.   Analiżi tal-proposta

| 3.1 | Il-proposta tibda billi tirrikonoxxi l-fatt li r-riżultat fir-rigward tal-għanijiet tar-Regolament (KE) Nru 2347/2002 ma kienx sodisfaċenti, speċjalment f’rabta ma’:






  — | il-vulnerabbiltà ta’ ħafna mill-istokk tal-baħar fond, |
| --- | --- | --- |

3.1

Il-proposta tibda billi tirrikonoxxi l-fatt li r-riżultat fir-rigward tal-għanijiet tar-Regolament (KE) Nru 2347/2002 ma kienx sodisfaċenti, speċjalment f’rabta ma’:

—

il-vulnerabbiltà ta’ ħafna mill-istokk tal-baħar fond,

| — | l-effetti negattivi tax-xbieki tat-tkarkir tal-qiegħ fuq l-ekosistemi tal-baħar vulnerabbli, |
| --- | --- |

—

l-effetti negattivi tax-xbieki tat-tkarkir tal-qiegħ fuq l-ekosistemi tal-baħar vulnerabbli,

| — | il-livelli għoljin ta’ qabdiet mhux mixtieqa, |
| --- | --- |

—

il-livelli għoljin ta’ qabdiet mhux mixtieqa,

| — | id-diffikultà sabiex jiġi determinat il-livell sostenibbli ta’ pressjoni tas-sajd minħabba data xjentifika insuffiċjenti. |
| --- | --- |

—

id-diffikultà sabiex jiġi determinat il-livell sostenibbli ta’ pressjoni tas-sajd minħabba data xjentifika insuffiċjenti.

| 3.2 | Il-KESE jqis li n-numru kbir ta’ linji gwida relatati ma’ din it-tema sa minn mindu daħal fis-seħħ ir-Regolament fl-2003 seta’ kien ta’ ħsara, kemm ambjentalment kif ukoll ekonomikament, għall-bastimenti tas-sajd. Għal din ir-raġuni, u bħala prinċipju ġenerali, id-diskussjoni tal-proposta l-ġdida għandha tfittex is-semplifikazzjoni, l-istabbiltà regolatorja u s-sigurtà legali għall-Istati Membri u għall-aġenti ekonomiċi u soċjali involuti. |
| --- | --- |

3.2

Il-KESE jqis li n-numru kbir ta’ linji gwida relatati ma’ din it-tema sa minn mindu daħal fis-seħħ ir-Regolament fl-2003 seta’ kien ta’ ħsara, kemm ambjentalment kif ukoll ekonomikament, għall-bastimenti tas-sajd. Għal din ir-raġuni, u bħala prinċipju ġenerali, id-diskussjoni tal-proposta l-ġdida għandha tfittex is-semplifikazzjoni, l-istabbiltà regolatorja u s-sigurtà legali għall-Istati Membri u għall-aġenti ekonomiċi u soċjali involuti.

| 3.3 | L-istokkijiet tal-baħar fond jistgħu jkunu kemm speċijiet ta’ mira kif ukoll qabdiet supplimentari f’sajd ieħor. L-objettiv ġenerali tal-proposta huwa li tiżgura kemm jista’ jkun l-esplojtazzjoni sostenibbli ta’ dawn l-istokkijiet filwaqt li tnaqqas l-impatt ambjentali tas-sajd, u li ttejjeb il-bażi tal-informazzjoni għall-valutazzjoni xjentifika. Sabiex jinkiseb dan l-għan għandhom jiġu stabbiliti numru ta’ miżuri, li huma elenkati hawn taħt. |
| --- | --- |

3.3

L-istokkijiet tal-baħar fond jistgħu jkunu kemm speċijiet ta’ mira kif ukoll qabdiet supplimentari f’sajd ieħor. L-objettiv ġenerali tal-proposta huwa li tiżgura kemm jista’ jkun l-esplojtazzjoni sostenibbli ta’ dawn l-istokkijiet filwaqt li tnaqqas l-impatt ambjentali tas-sajd, u li ttejjeb il-bażi tal-informazzjoni għall-valutazzjoni xjentifika. Sabiex jinkiseb dan l-għan għandhom jiġu stabbiliti numru ta’ miżuri, li huma elenkati hawn taħt.

3.4   Esplojtazzjoni sostenibbli tal-ispeċijiet tal-baħar fond

| 3.4.1 | Bħala regola ġenerali, l-opportunitajiet tas-sajd għandhom jiġu ffissati f’rata ta’ esplojtazzjoni tal-ispeċijiet li tkun konsistenti mar-rendiment massimu sostenibbli. Sabiex tinkiseb din is-sostenibbiltà hemm previst diversi miżuri: l-ewwel nett għandha tiġi stabbilita sistema ta’ awtorizzazzjoni tas-sajd fejn kull operatur għandu jiddikjara l-interess tiegħu għal speċi ta’ mira minn fost dawk li jidhru fil-listi stabbiliti. Il-KESE josserva li l-listi ta’ din il-proposta, li ġejjin mill-ftehim li sar fi ħdan il-Kummissjoni tas-Sajd tal-Atlantiku tal-Grigal, huma aktar estiżi minn dawk attwali, peress li jinkludu sajd li attwalment ma jidhirx fir-Regolament tal-baħar fond. It-tieni nett tiġi enfasizzata l-importanza tal-informazzjoni xjentifika, għalkemm għandu jiġi nnotat li l-maġġoranza tal-Istati Membri għandhom korpi u mezzi xjentifiċi li wettqu ħidma eżemplari li tintuża għas-sajd sostenibbli. |
| --- | --- |

3.4.1

Bħala regola ġenerali, l-opportunitajiet tas-sajd għandhom jiġu ffissati f’rata ta’ esplojtazzjoni tal-ispeċijiet li tkun konsistenti mar-rendiment massimu sostenibbli. Sabiex tinkiseb din is-sostenibbiltà hemm previst diversi miżuri: l-ewwel nett għandha tiġi stabbilita sistema ta’ awtorizzazzjoni tas-sajd fejn kull operatur għandu jiddikjara l-interess tiegħu għal speċi ta’ mira minn fost dawk li jidhru fil-listi stabbiliti. Il-KESE josserva li l-listi ta’ din il-proposta, li ġejjin mill-ftehim li sar fi ħdan il-Kummissjoni tas-Sajd tal-Atlantiku tal-Grigal, huma aktar estiżi minn dawk attwali, peress li jinkludu sajd li attwalment ma jidhirx fir-Regolament tal-baħar fond. It-tieni nett tiġi enfasizzata l-importanza tal-informazzjoni xjentifika, għalkemm għandu jiġi nnotat li l-maġġoranza tal-Istati Membri għandhom korpi u mezzi xjentifiċi li wettqu ħidma eżemplari li tintuża għas-sajd sostenibbli.

| 3.4.2 | L-awtorizzazzjonijiet tas-sajd huma obbligatorji għas-sajd fil-baħar fond. Wara perjodu tranżitorju ta’ sentejn ser jiġi pprojbit it-tagħmir tas-sajd (xbieki tat-tkarkir tal-qiegħ u tal-għeżula tal-qiegħ) li qiegħed jintuża bħalissa. Il-bastimenti li jintużaw għal speċijiet fil-mira oħra jistgħu jidħlu f’dawn iż-żoni b’awtorizzazzjoni tas-sajd li fiha jkun hemm l-ispeċijiet tas-sajd tal-baħar fond bħala qabda inċidentali, sa ċertu limitu. |
| --- | --- |

3.4.2

L-awtorizzazzjonijiet tas-sajd huma obbligatorji għas-sajd fil-baħar fond. Wara perjodu tranżitorju ta’ sentejn ser jiġi pprojbit it-tagħmir tas-sajd (xbieki tat-tkarkir tal-qiegħ u tal-għeżula tal-qiegħ) li qiegħed jintuża bħalissa. Il-bastimenti li jintużaw għal speċijiet fil-mira oħra jistgħu jidħlu f’dawn iż-żoni b’awtorizzazzjoni tas-sajd li fiha jkun hemm l-ispeċijiet tas-sajd tal-baħar fond bħala qabda inċidentali, sa ċertu limitu.

| 3.4.3 | Attwalment, it-tkarkir tal-qiegħ huwa l-uniku mezz vijabbli għas-sajd ta’ xi speċijiet (pereżempju bħall-megrim u l-awwista tan-Noverġja). Jekk dan jiġi pprojbit fi żmien qasir, mingħajr ma jsir negozjar mal-partijiet interessati, dan jista’ jwassal għal telf ta’ dħul ekonomiku u impjiegi f’dan is-settur. Il-KESE jemmen li għarfien xjentifiku aħjar u sajd ikkontrollat ta’ dawn l-ispeċijiet, flimkien ma’ miżuri tekniċi u ta’ appoġġ oħra, għandhom jippermettu esplojtazzjoni sostenibbli tas-sajd mill-perspettiva ambjentali, soċjali u ekonomika. F’dan il-kuntest jappoġġja t-tixrid ta’ tagħmir ġdid b’soluzzjonijiet tekniċi li jippermettu li t-tagħmir attwali għat-tkarkir tal-qiegħ jinbidel b’metodi oħra ta’ sajd fil-baħar fond. |
| --- | --- |

3.4.3

Attwalment, it-tkarkir tal-qiegħ huwa l-uniku mezz vijabbli għas-sajd ta’ xi speċijiet (pereżempju bħall-megrim u l-awwista tan-Noverġja). Jekk dan jiġi pprojbit fi żmien qasir, mingħajr ma jsir negozjar mal-partijiet interessati, dan jista’ jwassal għal telf ta’ dħul ekonomiku u impjiegi f’dan is-settur. Il-KESE jemmen li għarfien xjentifiku aħjar u sajd ikkontrollat ta’ dawn l-ispeċijiet, flimkien ma’ miżuri tekniċi u ta’ appoġġ oħra, għandhom jippermettu esplojtazzjoni sostenibbli tas-sajd mill-perspettiva ambjentali, soċjali u ekonomika. F’dan il-kuntest jappoġġja t-tixrid ta’ tagħmir ġdid b’soluzzjonijiet tekniċi li jippermettu li t-tagħmir attwali għat-tkarkir tal-qiegħ jinbidel b’metodi oħra ta’ sajd fil-baħar fond.

3.5   Bażi xjentifika

| 3.5.1 | Dan l-għan huwa kriterju permanenti fil-PSK kollha. Mingħajr għarfien xjentifiku tal-ambjent tal-baħar u tal-ħabitats tiegħu, ma jistgħux jiġu determinati r-rati ta’ esplojtazzjoni li huma konsistenti mal-użu sostenibbli tagħhom. Il-ġestjoni tas-sajd għandha ssir abbażi tar-rati ta’ esplojtazzjoni identifikati għar-rendiment massimu sostenibbli. |
| --- | --- |

3.5.1

Dan l-għan huwa kriterju permanenti fil-PSK kollha. Mingħajr għarfien xjentifiku tal-ambjent tal-baħar u tal-ħabitats tiegħu, ma jistgħux jiġu determinati r-rati ta’ esplojtazzjoni li huma konsistenti mal-użu sostenibbli tagħhom. Il-ġestjoni tas-sajd għandha ssir abbażi tar-rati ta’ esplojtazzjoni identifikati għar-rendiment massimu sostenibbli.

| 3.5.2 | Fl-Opinjoni tiegħu dwar il-Green Paper, kif ukoll f’Opinjonijiet preċedenti f’dan ir-rigward, il-KESE wera li kien favur għarfien xjentifiku aħjar tal-ambjent tal-baħar u tal-istat tal-istokkijiet, fejn ippropona li għandhom ikunu l-organizzazzjonijiet reġjonali tas-sajd li għandhom jikkoordinaw ir-riċerka u l-ġbir tad-data. |
| --- | --- |

3.5.2

Fl-Opinjoni tiegħu dwar il-Green Paper, kif ukoll f’Opinjonijiet preċedenti f’dan ir-rigward, il-KESE wera li kien favur għarfien xjentifiku aħjar tal-ambjent tal-baħar u tal-istat tal-istokkijiet, fejn ippropona li għandhom ikunu l-organizzazzjonijiet reġjonali tas-sajd li għandhom jikkoordinaw ir-riċerka u l-ġbir tad-data.

| 3.5.3 | Barra minn hekk il-KESE jappoġġja l-proposta li għamel fl-Opinjoni relatata mal-finanzjament tal-PSK (3), fis-sens li għandhom ikunu l-korpi xjentifiċi indipendenti, flimkien mas-sajjieda jew l-organizzazzjonijiet tagħhom, li għandhom iwettqu din l-attività. F’dan il-kuntest intennu l-bżonn ta’ taħriġ permanenti sabiex jiġi promoss il-kapital uman, b’mod partikolari sabiex ir-riċerkaturi żgħażagħ jorjentaw ruħhom lejn il-qasam tal-baħar. |
| --- | --- |

3.5.3

Barra minn hekk il-KESE jappoġġja l-proposta li għamel fl-Opinjoni relatata mal-finanzjament tal-PSK (3), fis-sens li għandhom ikunu l-korpi xjentifiċi indipendenti, flimkien mas-sajjieda jew l-organizzazzjonijiet tagħhom, li għandhom iwettqu din l-attività. F’dan il-kuntest intennu l-bżonn ta’ taħriġ permanenti sabiex jiġi promoss il-kapital uman, b’mod partikolari sabiex ir-riċerkaturi żgħażagħ jorjentaw ruħhom lejn il-qasam tal-baħar.

3.6   Miżuri tekniċi tal-ġestjoni

| 3.6.1 | Skont il-proposta, l-opportunitajiet tas-sajd, li attwalment jistgħu jiġu stabbiliti bħala limiti tal-isforz tas-sajd jew bħala limiti tal-qabdiet, ser jibdew jiġu stabbiliti biss bħala limiti tal-isforz tas-sajd. F’dan ir-rigward il-KESE jtenni l-fehma tiegħu li kwalunkwe limitu għandu jkun iġġustifikat b’mod xjentifiku. |
| --- | --- |

3.6.1

Skont il-proposta, l-opportunitajiet tas-sajd, li attwalment jistgħu jiġu stabbiliti bħala limiti tal-isforz tas-sajd jew bħala limiti tal-qabdiet, ser jibdew jiġu stabbiliti biss bħala limiti tal-isforz tas-sajd. F’dan ir-rigward il-KESE jtenni l-fehma tiegħu li kwalunkwe limitu għandu jkun iġġustifikat b’mod xjentifiku.

| 3.6.2 | L-Istati Membri għandhom jistabbilixxu miżuri sabiex tiġi evitata żieda kemm tal-kapaċità tal-qabdiet kif ukoll tal-qabdiet inċidentali ta’ speċijiet vulnerabbli u sabiex jiġi evitat ir-rimi. |
| --- | --- |

3.6.2

L-Istati Membri għandhom jistabbilixxu miżuri sabiex tiġi evitata żieda kemm tal-kapaċità tal-qabdiet kif ukoll tal-qabdiet inċidentali ta’ speċijiet vulnerabbli u sabiex jiġi evitat ir-rimi.

| 3.6.3 | Bil-għan li jiġi evitat it-trattament diskriminatorju tas-sajjieda tal-UE soġġetti għal kwoti jew limiti tal-isforz meta l-kompetituri tagħhom minn pajjiżi oħra jistgħu jistadu bla limitu, il-KESE jappella sabiex il-Kummissjoni tagħmel sforz sostnut fil-konklużjoni ta’ ftehimiet reġjonali ta’ konservazzjoni tar-riżorsi li jobbligaw lill-partijiet kollha. |
| --- | --- |

3.6.3

Bil-għan li jiġi evitat it-trattament diskriminatorju tas-sajjieda tal-UE soġġetti għal kwoti jew limiti tal-isforz meta l-kompetituri tagħhom minn pajjiżi oħra jistgħu jistadu bla limitu, il-KESE jappella sabiex il-Kummissjoni tagħmel sforz sostnut fil-konklużjoni ta’ ftehimiet reġjonali ta’ konservazzjoni tar-riżorsi li jobbligaw lill-partijiet kollha.

4.   Kummenti speċifiċi

| 4.1 | Il-KESE jaqbel mal-Kummissjoni dwar l-elementi li ġejjin tal-proposta:






  — | l-ekosistemi u l-ispeċijiet tal-baħar fond huma partikolarment vulnerabbli għall-attivitajiet tal-bniedem, |
| --- | --- | --- |

4.1

Il-KESE jaqbel mal-Kummissjoni dwar l-elementi li ġejjin tal-proposta:

—

l-ekosistemi u l-ispeċijiet tal-baħar fond huma partikolarment vulnerabbli għall-attivitajiet tal-bniedem,

| — | is-sajjieda diġà jikkooperaw max-xjenzjati fir-riċerka dwar l-ambjent u l-ispeċijiet marini tal-baħar fond; fil-fatt ix-xjenzjati diġà jieħdu sehem b’mod regolari fl-attivitajiet tal-flotot tas-sajd, |
| --- | --- |

—

is-sajjieda diġà jikkooperaw max-xjenzjati fir-riċerka dwar l-ambjent u l-ispeċijiet marini tal-baħar fond; fil-fatt ix-xjenzjati diġà jieħdu sehem b’mod regolari fl-attivitajiet tal-flotot tas-sajd,

| — | l-objettiv prinċipali tal-proposta għandu jkun li tiġi żgurata l-esplojtazzjoni sostenibbli tal-istokkijiet tal-baħar fond filwaqt li jitnaqqas l-impatt ambjentali ta’ dan is-sajd, li jfisser li għandha tittejjeb l-informazzjoni disponibbli u sservi ta’ bażi għall-valutazzjoni xejntifika u għad-dispożizzjonijiet leġislattivi li għandhom jiġu adottati dwar l-użu ta’ dawn l-ibħra, |
| --- | --- |

—

l-objettiv prinċipali tal-proposta għandu jkun li tiġi żgurata l-esplojtazzjoni sostenibbli tal-istokkijiet tal-baħar fond filwaqt li jitnaqqas l-impatt ambjentali ta’ dan is-sajd, li jfisser li għandha tittejjeb l-informazzjoni disponibbli u sservi ta’ bażi għall-valutazzjoni xejntifika u għad-dispożizzjonijiet leġislattivi li għandhom jiġu adottati dwar l-użu ta’ dawn l-ibħra,

| — | skema ta’ liċenzji għas-sajd fil-baħar fond hija l-istrument adegwat sabiex jiġi kkontrollat l-aċċess għal dan is-sajd. |
| --- | --- |

—

skema ta’ liċenzji għas-sajd fil-baħar fond hija l-istrument adegwat sabiex jiġi kkontrollat l-aċċess għal dan is-sajd.

| 4.2 | Il-KESE jirrikonoxxi wkoll li t-tagħmir tat-tkarkir tal-qiegħ jistgħu jkunu ta’ theddida mhux biss għall-ispeċijiet tal-baħar fond iżda wkoll għall-qiegħ tal-baħar taż-żoni vulnerabbli. Madankollu, ma jistax jinxteħet dell ikrah fuq dan it-tagħmir peress li, jekk jintuża b’mod xieraq, huwa l-uniku tagħmir li jippermetti li jsir sajd ieħor mingħajr ma tiġi kompromessa s-sostenibbiltà tiegħu. Il-KESE jipproponi li jiġu stabbiliti kriterji xjentifiċi sabiex jiġu definiti l-limiti tal-użu tiegħu. |
| --- | --- |

4.2

Il-KESE jirrikonoxxi wkoll li t-tagħmir tat-tkarkir tal-qiegħ jistgħu jkunu ta’ theddida mhux biss għall-ispeċijiet tal-baħar fond iżda wkoll għall-qiegħ tal-baħar taż-żoni vulnerabbli. Madankollu, ma jistax jinxteħet dell ikrah fuq dan it-tagħmir peress li, jekk jintuża b’mod xieraq, huwa l-uniku tagħmir li jippermetti li jsir sajd ieħor mingħajr ma tiġi kompromessa s-sostenibbiltà tiegħu. Il-KESE jipproponi li jiġu stabbiliti kriterji xjentifiċi sabiex jiġu definiti l-limiti tal-użu tiegħu.

| 4.3 | Fl-aħħar, il-KESE jqis li l-proposta miexja fit-triq it-tajba iżda għandha ssib bilanċ adegwat bejn il-protezzjoni tal-ħabitats u tal-ispeċijiet vulnerabbli u l-esplojtazzjoni sostenibbli tar-riżorsi mill-perspettiva ekonomika, soċjali u ambjentali. Għal dan il-għan iqis li l-projbizzjoni tat-tagħmir tal-qiegħ (it-tkarkir tal-qiegħ u l-għeżula tal-qiegħ) tista’ ma tkunx proporzjonata jekk ma jitqisux il-valutazzjonijiet xjentifiċi. |
| --- | --- |

4.3

Fl-aħħar, il-KESE jqis li l-proposta miexja fit-triq it-tajba iżda għandha ssib bilanċ adegwat bejn il-protezzjoni tal-ħabitats u tal-ispeċijiet vulnerabbli u l-esplojtazzjoni sostenibbli tar-riżorsi mill-perspettiva ekonomika, soċjali u ambjentali. Għal dan il-għan iqis li l-projbizzjoni tat-tagħmir tal-qiegħ (it-tkarkir tal-qiegħ u l-għeżula tal-qiegħ) tista’ ma tkunx proporzjonata jekk ma jitqisux il-valutazzjonijiet xjentifiċi.

| 4.4 | Bħala alternattiva għall-projbizzjoni, il-KESE jipproponi li jiġu ssodisfati l-Linji Gwida Internazzjonali għall-Ġestjoni tas-Sajd fil-Baħar Fond fl-Ibħra Miftuħa tal-FAO, li l-applikazzjoni tagħhom intlaqgħet b’mod pożittiv min-Nazzjonijiet Uniti fil-kuntest internazzjonali u speċjalment fl-Unjoni Ewropea. Fl-istess ħin jilqa’ l-fatt li l-Kummissjoni rrikonoxxiet il-bżonn li jkun hemm appoġġ finanzjarju għall-bastimenti tas-sajd li għandhom bżonn ibiddlu t-tagħmir u għat-taħriġ tal-ekwipaġġ. Dan l-appoġġ għandu jkun adattat għas-sitwazzjoni ta’ kriżi ekonomika u soċjali li teżisti fl-Ewropa. |
| --- | --- |

4.4

Bħala alternattiva għall-projbizzjoni, il-KESE jipproponi li jiġu ssodisfati l-Linji Gwida Internazzjonali għall-Ġestjoni tas-Sajd fil-Baħar Fond fl-Ibħra Miftuħa tal-FAO, li l-applikazzjoni tagħhom intlaqgħet b’mod pożittiv min-Nazzjonijiet Uniti fil-kuntest internazzjonali u speċjalment fl-Unjoni Ewropea. Fl-istess ħin jilqa’ l-fatt li l-Kummissjoni rrikonoxxiet il-bżonn li jkun hemm appoġġ finanzjarju għall-bastimenti tas-sajd li għandhom bżonn ibiddlu t-tagħmir u għat-taħriġ tal-ekwipaġġ. Dan l-appoġġ għandu jkun adattat għas-sitwazzjoni ta’ kriżi ekonomika u soċjali li teżisti fl-Ewropa.

Brussell, 13 ta’ Frar 2013.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Staffan NILSSON

---

(1)  Ir-riforma tal-PKS, ĠU C 181, 21.6.2012, p. 183-195.

1

(2)  Green Paper dwar il-PKS, ĠU C 18, 19.1.2011, p. 53-58.

2

(3)  Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd. ĠU C 299, 4.10.2012, p. 133-140.

3

---

| 9.5.2013 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 133/44 |
| --- | --- | --- | --- |

9.5.2013

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 133/44

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Ir-Rakkomandazzjoni għal Rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar l-implimentazzjoni tal-linji gwida ġenerali għall-politiki ekonomiċi tal-Istati Membri li l-munita tagħhom hija l-euro”

COM(2012) 301 final

2013/C 133/09

Relatur: is-Sur DELAPINA

Nhar l-14 ta’ Awwissu 2012, il-Kummissjoni ddeċidiet, b’konformità mal-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li tikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

ir-Rakkomandazzjoni għal Rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar l-implimentazzjoni tal-linji gwida ġenerali għall-politiki ekonomiċi tal-Istati Membri li l-munita tagħhom hija l-euro

COM (2012) 301 final.

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għall-Unjoni Ekonomika u Monetarja u l-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar il-21 ta’ Jannar 2013.

Matul l-487 sessjoni plenarja tiegħu li saret fit-13 u l-14 ta’ Frar 2013 (seduta tat-13 ta’ Frar 2013), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’161 voti favur, 3 voti kontra u 9 astensjonijiet.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1 | Il-KESE jilqa’ l-istabbiliment ta’ linji gwida ġenerali għall-politiki ekonomiċi tal-pajjiżi taż-żona tal-euro bħala qafas koerenti għall-integrazzjoni profonda meħtieġa kif ukoll għal koordinazzjoni aħjar u aktar effiċjenti. |
| --- | --- |

1.1

Il-KESE jilqa’ l-istabbiliment ta’ linji gwida ġenerali għall-politiki ekonomiċi tal-pajjiżi taż-żona tal-euro bħala qafas koerenti għall-integrazzjoni profonda meħtieġa kif ukoll għal koordinazzjoni aħjar u aktar effiċjenti.

| 1.2 | Barra minn hekk, il-Kumitat jappoġġja l-formulazzjoni differenzjata tar-rakkomandazzjonijiet u l-valutazzjoni tal-implimentazzjoni skont il-pajjiż rispettiv. B’hekk ikunu jistgħu jiġu kkunsidrati d-differenzi fil-prestazzjoni ekonomika u l-kawżi differenti tal-kriżi skont il-pajjiż rispettiv. |
| --- | --- |

1.2

Barra minn hekk, il-Kumitat jappoġġja l-formulazzjoni differenzjata tar-rakkomandazzjonijiet u l-valutazzjoni tal-implimentazzjoni skont il-pajjiż rispettiv. B’hekk ikunu jistgħu jiġu kkunsidrati d-differenzi fil-prestazzjoni ekonomika u l-kawżi differenti tal-kriżi skont il-pajjiż rispettiv.

| 1.3 | Il-KESE, madankollu, jixtieq li juża r-rakkomandazzjoni għall-implimentazzjoni tal-linji gwida ġenerali għall-politiki ekonomiċi bħala opportunità sabiex jenfasizza l-bżonn ta’ riforma tal-approċċ lejn il-politika ekonomika b’mod partikolari b’rabta mat-tiġdid tal-linji gwida mistenni fl-2014. Il-KESE jqis li t-taħlita ta’ politiki makroekonomiċi attwali hija żbilanċjata minħabba li tinjora l-importanza tad-domanda u l-ġustizzja distributtiva. Bosta miżuri ta’ riforma qed juru li qed joħolqu stabbiltà tas-swieq finanzjarji u dan għandu jippermetti li l-approċċ attwali lejn il-politika ekonomika tpoġġi iktar enfasi fuq politiki ta’ tkabbir u l-ħolqien tal-impjiegi. Madankollu, il-kapaċità operattiva tas-settur bankarju u tas-swieq finanzjarji għadha ma ġietx irkuprata għalkollox.Il-politika ta’ awsterità lanqas ma ppermettiet programm ta’ espansjoni kredibbli sabiex jitnaqqsu d-dejn pubbliku u l-qgħad. Għall-kuntrarju, il-kriżi kompliet tiggrava u ż-żona tal-euro, minflok ma ħarġet mill-kriżi, daħlet f’‘double dip recession’ li m’għandhiex biss konsegwenzi ekonomiċi kbar iżda anki konsegwenzi soċjali. Fil-perjodu twil, jekk ninjoraw dawn il-konsegwenzi soċjali ser nispiċċaw noħolqu theddida ferm ikbar għat-tkabbir tal-ekonomija Ewropea. |
| --- | --- |

1.3

Il-KESE, madankollu, jixtieq li juża r-rakkomandazzjoni għall-implimentazzjoni tal-linji gwida ġenerali għall-politiki ekonomiċi bħala opportunità sabiex jenfasizza l-bżonn ta’ riforma tal-approċċ lejn il-politika ekonomika b’mod partikolari b’rabta mat-tiġdid tal-linji gwida mistenni fl-2014. Il-KESE jqis li t-taħlita ta’ politiki makroekonomiċi attwali hija żbilanċjata minħabba li tinjora l-importanza tad-domanda u l-ġustizzja distributtiva. Bosta miżuri ta’ riforma qed juru li qed joħolqu stabbiltà tas-swieq finanzjarji u dan għandu jippermetti li l-approċċ attwali lejn il-politika ekonomika tpoġġi iktar enfasi fuq politiki ta’ tkabbir u l-ħolqien tal-impjiegi. Madankollu, il-kapaċità operattiva tas-settur bankarju u tas-swieq finanzjarji għadha ma ġietx irkuprata għalkollox.Il-politika ta’ awsterità lanqas ma ppermettiet programm ta’ espansjoni kredibbli sabiex jitnaqqsu d-dejn pubbliku u l-qgħad. Għall-kuntrarju, il-kriżi kompliet tiggrava u ż-żona tal-euro, minflok ma ħarġet mill-kriżi, daħlet f’‘double dip recession’ li m’għandhiex biss konsegwenzi ekonomiċi kbar iżda anki konsegwenzi soċjali. Fil-perjodu twil, jekk ninjoraw dawn il-konsegwenzi soċjali ser nispiċċaw noħolqu theddida ferm ikbar għat-tkabbir tal-ekonomija Ewropea.

| 1.4 | L-isforzi lejn stabbilizzazzjoni tal-politiki nazzjonali ser ifallu, jekk dawn jiġu mminati mill-iżviluppi fis-swieq finanzjarji u mill-ispekulazzjoni. Għalhekk, il-Kumitat jitlob għal regolamentazzjoni aktar stretta tas-swieq finanzjarji bl-inklużjoni tas-sistema bankarja parallela, ikkoordinata fil-livell tal-G20, kif ukoll ristrutturar tas-sistema finanzjarja, li għandha terġa’ tiġi allinjata mal-ħtiġijiet tal-ekonomija reali. Il-KESE jsejjaħ għal “tiġdid ekonomiku reali” fl-Ewropa li jerġa’ jqiegħed l-attività intraprenditorjali fiċ-ċentru minflok motivi spekulattivi. |
| --- | --- |

1.4

L-isforzi lejn stabbilizzazzjoni tal-politiki nazzjonali ser ifallu, jekk dawn jiġu mminati mill-iżviluppi fis-swieq finanzjarji u mill-ispekulazzjoni. Għalhekk, il-Kumitat jitlob għal regolamentazzjoni aktar stretta tas-swieq finanzjarji bl-inklużjoni tas-sistema bankarja parallela, ikkoordinata fil-livell tal-G20, kif ukoll ristrutturar tas-sistema finanzjarja, li għandha terġa’ tiġi allinjata mal-ħtiġijiet tal-ekonomija reali. Il-KESE jsejjaħ għal “tiġdid ekonomiku reali” fl-Ewropa li jerġa’ jqiegħed l-attività intraprenditorjali fiċ-ċentru minflok motivi spekulattivi.

| 1.5 | Xibka tas-sigurtà solidali u kredibbli mibnija fuq fiduċja mistħoqqa tista’ tiżgura li l-ispekulazzjoni fil-konfront ta’ pajjiżi f’diffikultà hija bla skop u b’hekk jitnaqqsu l-ispejjeż ta’ finanzjament tagħhom. Anke bonds komuni Ewropej u t-tnaqqis tad-dipendenza fuq l-aġenziji tal-klassifikazzjoni jistgħu jgħinu għat-tnaqqis tal-ispejjeż ta’ finanzjament tal-pajjiżi fi kriżi. |
| --- | --- |

1.5

Xibka tas-sigurtà solidali u kredibbli mibnija fuq fiduċja mistħoqqa tista’ tiżgura li l-ispekulazzjoni fil-konfront ta’ pajjiżi f’diffikultà hija bla skop u b’hekk jitnaqqsu l-ispejjeż ta’ finanzjament tagħhom. Anke bonds komuni Ewropej u t-tnaqqis tad-dipendenza fuq l-aġenziji tal-klassifikazzjoni jistgħu jgħinu għat-tnaqqis tal-ispejjeż ta’ finanzjament tal-pajjiżi fi kriżi.

| 1.6 | Il-miżuri ta’ konsolidazzjoni tal-finanzi pubbliċi, importanti għal bosta raġunijiet fosthom l-ispejjeż tas-sussidji bankarji, il-miżuri għall-istimolu ekonomiku, u f’xi pajjiżi l-falliment tas-settur tal-akkomodazzjoni u l-bżieżaq immobiljari, għandhom livelli differenti ta’ urġenza u għalhekk jeħtieġu perjodi ta’ żmien itwal u iktar flessibbli.Barra minn hekk dawn għandhom iqisu l-effetti fuq id-domanda u għandhom ikunu allinjati mal-objettivi tal-politiki soċjali u tal-impjieg tal-Istrateġija UE 2020. It-tkabbir u l-impjieg huma l-fatturi ewlenin tas-suċċess tal-konsolidazzjoni. Defiċit tal-baġit baxx huwa primarjament ir-riżultat ta’ żvilupp makroekonomiku favorevoli u ta’ governanza tajba u mhux rekwiżit tiegħu. |
| --- | --- |

1.6

Il-miżuri ta’ konsolidazzjoni tal-finanzi pubbliċi, importanti għal bosta raġunijiet fosthom l-ispejjeż tas-sussidji bankarji, il-miżuri għall-istimolu ekonomiku, u f’xi pajjiżi l-falliment tas-settur tal-akkomodazzjoni u l-bżieżaq immobiljari, għandhom livelli differenti ta’ urġenza u għalhekk jeħtieġu perjodi ta’ żmien itwal u iktar flessibbli.Barra minn hekk dawn għandhom iqisu l-effetti fuq id-domanda u għandhom ikunu allinjati mal-objettivi tal-politiki soċjali u tal-impjieg tal-Istrateġija UE 2020. It-tkabbir u l-impjieg huma l-fatturi ewlenin tas-suċċess tal-konsolidazzjoni. Defiċit tal-baġit baxx huwa primarjament ir-riżultat ta’ żvilupp makroekonomiku favorevoli u ta’ governanza tajba u mhux rekwiżit tiegħu.

| 1.7 | Konsolidazzjoni fiskali sostenibbli għandha tkun ibbilanċjata billi min-naħa tagħti attenzjoni lill-bilanċ bejn l-effetti tal-provvista u d-domanda, u min-naħa l-oħra tingħata kunsiderazzjoni b’mod simili tal-infiq u d-dħul. Il-Kumitat jisħaq li qafas baġitarju integrat (“unjoni fiskali”) ma jikkonċernax biss l-infiq pubbliku iżda jinkludi wkoll id-dħul tal-gvern. Il-Kumitat jitlob li b’mod ġenerali jerġgħu jitqiesu mill-ġdid mhux biss l-infiq iżda wkoll is-sistemi tat-taxxa, b’kunsiderazzjoni tal-ġustizzja distributtiva. Il-Kumitat jindika serje ta’ miżuri possibbli għat-tisħiħ tad-dħul mit-taxxa li jissalvagwardjaw il-finanzjament tal-livell mixtieq tas-sistemi soċjali u l-investiment għall-ġejjieni fis-settur pubbliku Hija mixtieqa l-armonizzazzjoni tal-bażi u s-sistemi fiskali abbażi ta’ analiżi dettaljta tal-bosta sistemi ekonomiċi fl-UE. Din tevita distorsjonijiet tal-kompetizzjoni fl-Unjoni, minflok ikompli t-tnaqqis fid-dħul pubbliku permezz ta’ tnaqqis fiskali kompetittiv. |
| --- | --- |

1.7

Konsolidazzjoni fiskali sostenibbli għandha tkun ibbilanċjata billi min-naħa tagħti attenzjoni lill-bilanċ bejn l-effetti tal-provvista u d-domanda, u min-naħa l-oħra tingħata kunsiderazzjoni b’mod simili tal-infiq u d-dħul. Il-Kumitat jisħaq li qafas baġitarju integrat (“unjoni fiskali”) ma jikkonċernax biss l-infiq pubbliku iżda jinkludi wkoll id-dħul tal-gvern. Il-Kumitat jitlob li b’mod ġenerali jerġgħu jitqiesu mill-ġdid mhux biss l-infiq iżda wkoll is-sistemi tat-taxxa, b’kunsiderazzjoni tal-ġustizzja distributtiva. Il-Kumitat jindika serje ta’ miżuri possibbli għat-tisħiħ tad-dħul mit-taxxa li jissalvagwardjaw il-finanzjament tal-livell mixtieq tas-sistemi soċjali u l-investiment għall-ġejjieni fis-settur pubbliku Hija mixtieqa l-armonizzazzjoni tal-bażi u s-sistemi fiskali abbażi ta’ analiżi dettaljta tal-bosta sistemi ekonomiċi fl-UE. Din tevita distorsjonijiet tal-kompetizzjoni fl-Unjoni, minflok ikompli t-tnaqqis fid-dħul pubbliku permezz ta’ tnaqqis fiskali kompetittiv.

| 1.8 | Il-Kumitat iħeġġeġ evalwazzjoni ġdida tal-multiplikaturi fiskali fid-dawl tar-riċerka internazzjonali konsiderevoli li tissuġġerixxi li f’riċessjoni, il-multiplikaturi fiskali jvarjaw minn pajjiż għal ieħor u għandhom effett sinifikanti avvers fuq it-tkabbir ekonomiku u l-impjieg milli konna naħsbu qabel. Il-politika għandha tagħmel użu akbar tal-fatt li d-dħul negattiv u l-fatturi multiplikaturi tal-impjieg tal-miżuri relatati mad-dħul huma ġeneralment iktar limitati minn dawk tat-tnaqqis fl-infiq b’mod partikolari jekk dawn il-miżuri relatati mad-dħul jolqtu l-popolazzjoni b’tendenza iktar baxxa ta’ konsum. Dan jista’ joħloq possibbiltajiet għall-ħolqien tal-impjiegi u d-domanda li ma jaffettwawx il-bilanċ baġitarju billi jiġu rrilaxxati fondi għal miżuri espansivi, bħal dawk għall-programmi edukattivi u għall-ħolqien ta’ impjiegi, għall-investimenti fl-industrija, fir-riċerka u fil-qasam tas-servizzi soċjali. Dan min-naħa l-oħra jikkontribwixxi għall-bżonn urġenti tat-tisħiħ tal-kunfidenza fost in-negozji u l-konsumaturi. |
| --- | --- |

1.8

Il-Kumitat iħeġġeġ evalwazzjoni ġdida tal-multiplikaturi fiskali fid-dawl tar-riċerka internazzjonali konsiderevoli li tissuġġerixxi li f’riċessjoni, il-multiplikaturi fiskali jvarjaw minn pajjiż għal ieħor u għandhom effett sinifikanti avvers fuq it-tkabbir ekonomiku u l-impjieg milli konna naħsbu qabel. Il-politika għandha tagħmel użu akbar tal-fatt li d-dħul negattiv u l-fatturi multiplikaturi tal-impjieg tal-miżuri relatati mad-dħul huma ġeneralment iktar limitati minn dawk tat-tnaqqis fl-infiq b’mod partikolari jekk dawn il-miżuri relatati mad-dħul jolqtu l-popolazzjoni b’tendenza iktar baxxa ta’ konsum. Dan jista’ joħloq possibbiltajiet għall-ħolqien tal-impjiegi u d-domanda li ma jaffettwawx il-bilanċ baġitarju billi jiġu rrilaxxati fondi għal miżuri espansivi, bħal dawk għall-programmi edukattivi u għall-ħolqien ta’ impjiegi, għall-investimenti fl-industrija, fir-riċerka u fil-qasam tas-servizzi soċjali. Dan min-naħa l-oħra jikkontribwixxi għall-bżonn urġenti tat-tisħiħ tal-kunfidenza fost in-negozji u l-konsumaturi.

| 1.9 | B’mod partikolari, permezz ta’ dawn il-miżuri espansivi, fil-pajjiżi li għandhom bilanċ favorevoli tiġi stimulata wkoll l-importazzjoni. Il-koordinazzjoni fl-UE kollha ta’ dawn il-miżuri tkun saħansitra aktar effiċjenti, minħabba li l-kwota tal-importazzjoni taż-żona tal-euro b’kollox (jiġifieri meta mqabbla ma’ pajjiżi terzi) hija ferm inqas milli hi għal kull ekonomija nazzjonali individwali. |
| --- | --- |

1.9

B’mod partikolari, permezz ta’ dawn il-miżuri espansivi, fil-pajjiżi li għandhom bilanċ favorevoli tiġi stimulata wkoll l-importazzjoni. Il-koordinazzjoni fl-UE kollha ta’ dawn il-miżuri tkun saħansitra aktar effiċjenti, minħabba li l-kwota tal-importazzjoni taż-żona tal-euro b’kollox (jiġifieri meta mqabbla ma’ pajjiżi terzi) hija ferm inqas milli hi għal kull ekonomija nazzjonali individwali.

| 1.10 | Fit-tnaqqis tal-iżbilanċi tal-ekonomija barranija sabiex tinħoloq is-simetrija meħtieġa, il-pajjiżi li għandhom bilanċ favorevoli huma meħtieġa jittrasferixxu l-profitti tagħhom mill-esportazzjonijiet f’benefiċċji soċjali għall-poplu inġenerali. Żieda bħal din fid-domanda domestika tikkontribwixxi wkoll għat-tnaqqis tad-“defiċits tal-importazzjoni” tagħhom. |
| --- | --- |

1.10

Fit-tnaqqis tal-iżbilanċi tal-ekonomija barranija sabiex tinħoloq is-simetrija meħtieġa, il-pajjiżi li għandhom bilanċ favorevoli huma meħtieġa jittrasferixxu l-profitti tagħhom mill-esportazzjonijiet f’benefiċċji soċjali għall-poplu inġenerali. Żieda bħal din fid-domanda domestika tikkontribwixxi wkoll għat-tnaqqis tad-“defiċits tal-importazzjoni” tagħhom.

| 1.11 | Flimkien ma’ approċċ ġdid lejn it-taħlita ta’ politika makroekonomika, ir-riformi strutturali soċjalment aċċettabbli jistgħu jsaħħu wkoll id-domanda u jtejbu l-prestazzjoni ekonomika. |
| --- | --- |

1.11

Flimkien ma’ approċċ ġdid lejn it-taħlita ta’ politika makroekonomika, ir-riformi strutturali soċjalment aċċettabbli jistgħu jsaħħu wkoll id-domanda u jtejbu l-prestazzjoni ekonomika.

| 1.12 | Inġenerali, l-enfasi fuq il-kompetittività tal-prezzijiet bħala mezz għat-tnaqqis tal-iżbilanċi tal-ekonomija esterna, ta’ spiss assoċjata mad-domanda għall-moderazzjoni tal-pagi, mhijiex effettiva. It-trażżin tal-pagi għall-promozzjoni tal-esportazzjonijiet fil-pajjiżi kollha taż-żona tal-euro fl-istess ħin m’għandux biss impatti ridistributtivi b’konsegwenzi serji, iżda jnaqqas id-domanda globali u jwassal għal rigress li minnu jitilfu l-pajjiżi kollha. |
| --- | --- |

1.12

Inġenerali, l-enfasi fuq il-kompetittività tal-prezzijiet bħala mezz għat-tnaqqis tal-iżbilanċi tal-ekonomija esterna, ta’ spiss assoċjata mad-domanda għall-moderazzjoni tal-pagi, mhijiex effettiva. It-trażżin tal-pagi għall-promozzjoni tal-esportazzjonijiet fil-pajjiżi kollha taż-żona tal-euro fl-istess ħin m’għandux biss impatti ridistributtivi b’konsegwenzi serji, iżda jnaqqas id-domanda globali u jwassal għal rigress li minnu jitilfu l-pajjiżi kollha.

| 1.13 | Il-Kumitat jisħaq mill-ġdid fuq it-talba tiegħu għal politika dwar il-pagi li tisfrutta l-marġni tal-produttività u jiċħad regolamenti u interventi mill-istat fil-politka awtonoma dwar in-negozjar ta’ ftehim kollettiv bħala kompletament inaċċettabbli. |
| --- | --- |

1.13

Il-Kumitat jisħaq mill-ġdid fuq it-talba tiegħu għal politika dwar il-pagi li tisfrutta l-marġni tal-produttività u jiċħad regolamenti u interventi mill-istat fil-politka awtonoma dwar in-negozjar ta’ ftehim kollettiv bħala kompletament inaċċettabbli.

| 1.14 | Ħafna drabi, fatturi tan-nefqa aktar importanti minn dawk tal-pagi ma jingħatawx l-importanza tagħhom. L-importanza ta’ fatturi mhux relatati mal-prezzijiet għall-kompetittività tiġi injorata wkoll. L-Ewropa tista’ tikseb suċċess fil-kompetizzjoni globali biss permezz ta’ strateġija “high road” ta’ valur miżjud ta’ kwalità għolja. Strateġija “low road” tat-tnaqqis kompetittiv tal-prezzijiet ma’ reġjuni oħra tad-dinja hija destinata għall-falliment. |
| --- | --- |

1.14

Ħafna drabi, fatturi tan-nefqa aktar importanti minn dawk tal-pagi ma jingħatawx l-importanza tagħhom. L-importanza ta’ fatturi mhux relatati mal-prezzijiet għall-kompetittività tiġi injorata wkoll. L-Ewropa tista’ tikseb suċċess fil-kompetizzjoni globali biss permezz ta’ strateġija “high road” ta’ valur miżjud ta’ kwalità għolja. Strateġija “low road” tat-tnaqqis kompetittiv tal-prezzijiet ma’ reġjuni oħra tad-dinja hija destinata għall-falliment.

| 1.15 | B’mod ġenerali, il-mudell soċjali Ewropew, permezz tal-istabbilizzaturi awtomatiċi tas-sistema tas-sigurtà soċjali għen l-indirizzar tal-kriżi billi appoġġja d-domanda u l-fiduċja. Jekk isir tnaqqis f’din is-sistema, ser jinħoloq ir-riskju ta’ dipressjoni kbira bħal dik tat-tletinijiet tas-seklu li għadda. |
| --- | --- |

1.15

B’mod ġenerali, il-mudell soċjali Ewropew, permezz tal-istabbilizzaturi awtomatiċi tas-sistema tas-sigurtà soċjali għen l-indirizzar tal-kriżi billi appoġġja d-domanda u l-fiduċja. Jekk isir tnaqqis f’din is-sistema, ser jinħoloq ir-riskju ta’ dipressjoni kbira bħal dik tat-tletinijiet tas-seklu li għadda.

| 1.16 | B’mod ġenerali, il-Kumitat isejjaħ għat-tisħiħ tar-rwol tal-imsieħba soċjali fil-livell nazzjonali u Ewropew u għal intensifikazzjoni tal-koordinazzjoni Ewropea tal-politika dwar il-pagi, pereżempju permezz tar-rivalutazzjoni tad-djalogu makroekonomiku, li għandu jiġu introdott fiż-żona tal-euro wkoll. Il-formulazzjoni mill-ġdid tal-linji gwida għandha tikkunsidra l-fatt li l-pajjiżi bi sħubija soċjali li tiffunzjona jistgħu jtaffu l-impatti tal-kriżi aħjar mill-pajjiżi l-oħra. |
| --- | --- |

1.16

B’mod ġenerali, il-Kumitat isejjaħ għat-tisħiħ tar-rwol tal-imsieħba soċjali fil-livell nazzjonali u Ewropew u għal intensifikazzjoni tal-koordinazzjoni Ewropea tal-politika dwar il-pagi, pereżempju permezz tar-rivalutazzjoni tad-djalogu makroekonomiku, li għandu jiġu introdott fiż-żona tal-euro wkoll. Il-formulazzjoni mill-ġdid tal-linji gwida għandha tikkunsidra l-fatt li l-pajjiżi bi sħubija soċjali li tiffunzjona jistgħu jtaffu l-impatti tal-kriżi aħjar mill-pajjiżi l-oħra.

| 1.17 | Barra minn hekk, il-Kumitat jitlob mill-ġdid l-inklużjoni mill-aktar kmieni possibbli u estensiva tal-imsieħba soċjali u organizzazzjonijiet oħra li jirrappreżentaw is-soċjetà ċivili fit-tfassil tal-politika. Il-bidliet u r-riformi jistgħu jkunu promettenti u jiġu aċċettati biss, jekk id-distribuzzjoni tal-piż tkun ġusta. |
| --- | --- |

1.17

Barra minn hekk, il-Kumitat jitlob mill-ġdid l-inklużjoni mill-aktar kmieni possibbli u estensiva tal-imsieħba soċjali u organizzazzjonijiet oħra li jirrappreżentaw is-soċjetà ċivili fit-tfassil tal-politika. Il-bidliet u r-riformi jistgħu jkunu promettenti u jiġu aċċettati biss, jekk id-distribuzzjoni tal-piż tkun ġusta.

| 1.18 | Fil-qosor, l-Ewropa għandha bżonn mudell ġdid għat-tkabbir magħmul minn miżuri li jindirizzaw il-livelli mhux aċċettabbli tal-qgħad u spazju biżżejjed għal invsetimenti futuri u investimenti soċjali u ambjentali li jiġġeneraw it-tkabbir u d-domanda. Abbażi tar-ristrutturar tal-politika baġitarja u l-miżurui li jiżguraw bażi ta’ dħul adegwata b’kunsiderazzjoni tal-ġustizzja distributtiva, is-sistemi soċjali għandhom jissaħħu bil-għan li tiżdied il-produttività u jiġu stabbilizzati d-domanda u l-fiduċja. Dan it-tip ta’ mudell ta’ tkabbir jiffaċilita wkoll it-tisħiħ sostenibbli tal-finanzi pubbliċi. |
| --- | --- |

1.18

Fil-qosor, l-Ewropa għandha bżonn mudell ġdid għat-tkabbir magħmul minn miżuri li jindirizzaw il-livelli mhux aċċettabbli tal-qgħad u spazju biżżejjed għal invsetimenti futuri u investimenti soċjali u ambjentali li jiġġeneraw it-tkabbir u d-domanda. Abbażi tar-ristrutturar tal-politika baġitarja u l-miżurui li jiżguraw bażi ta’ dħul adegwata b’kunsiderazzjoni tal-ġustizzja distributtiva, is-sistemi soċjali għandhom jissaħħu bil-għan li tiżdied il-produttività u jiġu stabbilizzati d-domanda u l-fiduċja. Dan it-tip ta’ mudell ta’ tkabbir jiffaċilita wkoll it-tisħiħ sostenibbli tal-finanzi pubbliċi.

2.   Sfond

| 2.1 | Fir-rakkomandazzjoni tal-Kunsill tat-13 ta’ Lulju 2010 dwar il-linji gwida ġenerali għall-politiki ekonomiċi tal-Istati Membri tal-Unjoni ġew stabbiliti dawn il-linji gwida li ġejjin, li ma jinbidlux sal-2014, sabiex l-enfasi jkun jista’ jitpoġġa fuq l-implimentazzjoni:
  —   Linja gwida 1: L-iżgurar tal-kwalità u s-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi
  —   Linja gwida 2: L-indirizzar tal-iżbilanċi makroekonomiċi
  —   Linja gwida 3: It-tnaqqis tal-iżbilanċi fiż-żona tal-euro
  —   Linja gwida 4: L-aħjar użu mill-appoġġ għar-riċerka u l-iżvilupp u l-innovazzjoni, it-tisħiħ tat-trijanglu tal-konoxxenza u l-isfruttar tal-potenzjal tal-ekonomija diġitali
  —   Linja gwida 5: It-titjib tal-użu effiċjenti tar-riżorsi u t-tnaqqis tal-gassijiet b’effett ta’ serra
  —   Linja gwida 6: It-titjib tal-ambjent kummerċjali u tal-konsum, u l-immodernizzar u l-iżvilupp tal-bażi industrijali biex ikun żgurat il-funzjonament sħiħ tas-suq intern. |
| --- | --- |

2.1

Fir-rakkomandazzjoni tal-Kunsill tat-13 ta’ Lulju 2010 dwar il-linji gwida ġenerali għall-politiki ekonomiċi tal-Istati Membri tal-Unjoni ġew stabbiliti dawn il-linji gwida li ġejjin, li ma jinbidlux sal-2014, sabiex l-enfasi jkun jista’ jitpoġġa fuq l-implimentazzjoni:

—   Linja gwida 1: L-iżgurar tal-kwalità u s-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi

—   Linja gwida 2: L-indirizzar tal-iżbilanċi makroekonomiċi

—   Linja gwida 3: It-tnaqqis tal-iżbilanċi fiż-żona tal-euro

—   Linja gwida 4: L-aħjar użu mill-appoġġ għar-riċerka u l-iżvilupp u l-innovazzjoni, it-tisħiħ tat-trijanglu tal-konoxxenza u l-isfruttar tal-potenzjal tal-ekonomija diġitali

—   Linja gwida 5: It-titjib tal-użu effiċjenti tar-riżorsi u t-tnaqqis tal-gassijiet b’effett ta’ serra

—   Linja gwida 6: It-titjib tal-ambjent kummerċjali u tal-konsum, u l-immodernizzar u l-iżvilupp tal-bażi industrijali biex ikun żgurat il-funzjonament sħiħ tas-suq intern.

| 2.2 | B’rabta ma’ dan, fit-30 ta’ Mejju 2012, il-Kummissjoni ppreżentat ir-“Rakkomandazzjoni għal Rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar l-implimentazzjoni tal-linji gwida ġenerali għall-politiki ekonomiċi tal-Istati Membri li l-munita tagħhom hija l-euro” li tinkludi l-aġġornament tar-rakkomandazzjonijiet dwar id-direzzjoni ġenerali tal-politika ekonomika fiż-żona tal-euro. Barra minn hekk, tfasslu rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiżi individwali għas-27 Stat Membru kollha tal-Unjoni. Fis-6 ta’ Lulju 2012 il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea adotta d-dokumenti rilevanti. |
| --- | --- |

2.2

B’rabta ma’ dan, fit-30 ta’ Mejju 2012, il-Kummissjoni ppreżentat ir-“Rakkomandazzjoni għal Rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar l-implimentazzjoni tal-linji gwida ġenerali għall-politiki ekonomiċi tal-Istati Membri li l-munita tagħhom hija l-euro” li tinkludi l-aġġornament tar-rakkomandazzjonijiet dwar id-direzzjoni ġenerali tal-politika ekonomika fiż-żona tal-euro. Barra minn hekk, tfasslu rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiżi individwali għas-27 Stat Membru kollha tal-Unjoni. Fis-6 ta’ Lulju 2012 il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea adotta d-dokumenti rilevanti.

3.   Kummenti ġenerali

| 3.1 | Il-KESE jilqa’ l-isforzi tal-Kummissjoni lejn qafas koerenti għall-koordinazzjoni aħjar meħtieġa b’mod urġenti tal-politiki ekonomiċi Ewropej. Dan huwa essenzjali sabiex nerġgħu naqbdu t-triq sostenibbli lejn it-tkabbir u l-impjiegi. Jeżisti r-riskju li l-miżuri għat-tnaqqis tal-iżbilanċi f’pajjiż individwali ikunu tassew utli, madankollu, jkunu kontroproduttivi għall-bqija taż-żona tal-euro. |
| --- | --- |

3.1

Il-KESE jilqa’ l-isforzi tal-Kummissjoni lejn qafas koerenti għall-koordinazzjoni aħjar meħtieġa b’mod urġenti tal-politiki ekonomiċi Ewropej. Dan huwa essenzjali sabiex nerġgħu naqbdu t-triq sostenibbli lejn it-tkabbir u l-impjiegi. Jeżisti r-riskju li l-miżuri għat-tnaqqis tal-iżbilanċi f’pajjiż individwali ikunu tassew utli, madankollu, jkunu kontroproduttivi għall-bqija taż-żona tal-euro.

| 3.2 | Għalhekk hemm bżonn approċċ Ewropew mifrux, ħsieb Ewropew u mentalità pro-Ewropa. Il-Kumitat jaqbel mal-pożizzjoni tal-Kummissjoni li kooperazzjoni ekonomika ġenwina, għall-inqas fil-grupp tal-euro, teħtieġ integrazzjoni iktar profonda kif ukoll koordinazzjoni aħjar u iżjed effiċjenti. F’dan ir-rigward, jeħtieġ li jitqiesu d-differenzi fil-prestazzjoni ekonomika tal-Istati Membri (il-livell u t-tkabbir tal-PDG, ir-rati u t-tendenzi tal-qgħad, il-livell u l-istruttura tad-defiċit tal-baġit u d-dejn, in-nefqa għar-riċerka u żvilupp, il-kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali, il-bilanċ tal-kontijiet kurrenti, il-provvista tal-enerġija eċċ.). |
| --- | --- |

3.2

Għalhekk hemm bżonn approċċ Ewropew mifrux, ħsieb Ewropew u mentalità pro-Ewropa. Il-Kumitat jaqbel mal-pożizzjoni tal-Kummissjoni li kooperazzjoni ekonomika ġenwina, għall-inqas fil-grupp tal-euro, teħtieġ integrazzjoni iktar profonda kif ukoll koordinazzjoni aħjar u iżjed effiċjenti. F’dan ir-rigward, jeħtieġ li jitqiesu d-differenzi fil-prestazzjoni ekonomika tal-Istati Membri (il-livell u t-tkabbir tal-PDG, ir-rati u t-tendenzi tal-qgħad, il-livell u l-istruttura tad-defiċit tal-baġit u d-dejn, in-nefqa għar-riċerka u żvilupp, il-kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali, il-bilanċ tal-kontijiet kurrenti, il-provvista tal-enerġija eċċ.).

| 3.3 | Il-kriżi, li ilha għaddejja mill-2008, bdiet fl-Istati Uniti u żviluppat fi kriżi globali. B’riżultat tal-kriżi ħareġ ċar li l-istruttura tal-unjoni monetarja poġġiet wisq fiduċja fil-forzi tas-suq u ma setgħetx tindirizza sew ir-riskju tal-iżbilanċi. Kif juri l-iżvilupp tal-finanzi pubbliċi fiż-żona tal-euro globalment sal-2008, in-nuqqas ta’ dixxiplina fiskali, b’mod ġenerali, ma kienx il-kawża tal-kriżi.
  Ir-relazzjoni bejn id-dejn u l-PDG f’ % (Sors: AMECO 2012/11) |
| --- | --- |

3.3

Il-kriżi, li ilha għaddejja mill-2008, bdiet fl-Istati Uniti u żviluppat fi kriżi globali. B’riżultat tal-kriżi ħareġ ċar li l-istruttura tal-unjoni monetarja poġġiet wisq fiduċja fil-forzi tas-suq u ma setgħetx tindirizza sew ir-riskju tal-iżbilanċi. Kif juri l-iżvilupp tal-finanzi pubbliċi fiż-żona tal-euro globalment sal-2008, in-nuqqas ta’ dixxiplina fiskali, b’mod ġenerali, ma kienx il-kawża tal-kriżi.

Ir-relazzjoni bejn id-dejn u l-PDG f’ % (Sors: AMECO 2012/11)

Image

| 3.4 | Fil-medja, fiż-żona tal-euro, iż-żieda fid-defiċits jew il-livelli tad-dejn seħħ biss wara l-użu kbir ta’ fondi pubbliċi sabiex tiġi salvata s-sistema finanzjarja (1) kif ukoll għall-appoġġ tad-domanda u s-suq tax-xogħol li fallew b’riżultat tal-kriżi finanzjarja, kif ukoll bit-tnaqqis mid-dħul statali, speċjalment abbażi tat-tnaqqis fl-impjiegi. Dan l-aspett huwa ta’ importanza partikolari għall-iżvilupp ta’ strateġiji ta’ politika ekonomika peress li dijanjożi żbaljata twassal għal trattament ħażin tal-problema. Għalhekk, il-Kumitat b’mod ġenerali jilqa’ d-differenzazzjoni speċifika għal kull pajjiż fil-valutazzjoni tal-implimentazzjoni tal-linji gwida.“One size does not fit all”, peress li l-kawżi tal-kriżijiet ivarjaw minn pajjiż għal ieħor. |
| --- | --- |

3.4

Fil-medja, fiż-żona tal-euro, iż-żieda fid-defiċits jew il-livelli tad-dejn seħħ biss wara l-użu kbir ta’ fondi pubbliċi sabiex tiġi salvata s-sistema finanzjarja (1) kif ukoll għall-appoġġ tad-domanda u s-suq tax-xogħol li fallew b’riżultat tal-kriżi finanzjarja, kif ukoll bit-tnaqqis mid-dħul statali, speċjalment abbażi tat-tnaqqis fl-impjiegi. Dan l-aspett huwa ta’ importanza partikolari għall-iżvilupp ta’ strateġiji ta’ politika ekonomika peress li dijanjożi żbaljata twassal għal trattament ħażin tal-problema. Għalhekk, il-Kumitat b’mod ġenerali jilqa’ d-differenzazzjoni speċifika għal kull pajjiż fil-valutazzjoni tal-implimentazzjoni tal-linji gwida.“One size does not fit all”, peress li l-kawżi tal-kriżijiet ivarjaw minn pajjiż għal ieħor.

| 3.5 | Il-KESE, madankollu, jixtieq jieħu l-opportunità biex jiġbed l-attenzjoni għall-ħtieġa ta’ riforma tal-kunċett ekonomiku. Din tikkonċerna mhux biss il-verifiki annwali, iżda hija wkoll ta’ rilevanza partikolari għall-verżjoni li jmiss tal-linji gwida għall-politiki ekonomiċi fl-2014. |
| --- | --- |

3.5

Il-KESE, madankollu, jixtieq jieħu l-opportunità biex jiġbed l-attenzjoni għall-ħtieġa ta’ riforma tal-kunċett ekonomiku. Din tikkonċerna mhux biss il-verifiki annwali, iżda hija wkoll ta’ rilevanza partikolari għall-verżjoni li jmiss tal-linji gwida għall-politiki ekonomiċi fl-2014.

| 3.6 | Fl-2012 l-Ewropa kienet tinsab fil-ħames sena tal-kriżi. Ftit wara l-istabbiliment tal-linji gwida attwali fit-tbassir tal-ħarifa tal-2010, il-Kummissjoni Ewropea saħansitra bassret tkabbir tal-PDG għaż-żona tal-euro ta’ 1.6 % u rata ta’ qgħad ta’ 9.6 % fl-2012. Fil-fatt, din is-sena ż-żona tal-euro kienet f’riċessjoni, u r-rata tal-qgħad żdiedet għal aktar minn 11 % f’xi pajjiżi saħansitra madwar 25 %. |
| --- | --- |

3.6

Fl-2012 l-Ewropa kienet tinsab fil-ħames sena tal-kriżi. Ftit wara l-istabbiliment tal-linji gwida attwali fit-tbassir tal-ħarifa tal-2010, il-Kummissjoni Ewropea saħansitra bassret tkabbir tal-PDG għaż-żona tal-euro ta’ 1.6 % u rata ta’ qgħad ta’ 9.6 % fl-2012. Fil-fatt, din is-sena ż-żona tal-euro kienet f’riċessjoni, u r-rata tal-qgħad żdiedet għal aktar minn 11 % f’xi pajjiżi saħansitra madwar 25 %.

| 3.7 | Għall-kuntrarju, l-ekonomija Amerikana qed tikber b’mod moderat, iżda stabbli, b’rata ta’ madwar 2 % – appoġġjata minn politika monetarja espansiva b’saħħitha u kontinwa kif ukoll mill-politiki soċjali u fiskali tal-gvern. Il-konsum, l-investimenti u l-produzzjoni industrijali qed jiżviluppaw b’mod robust u għalhekk ir-rata tal-qgħad hija ferm anqas mill-ogħla livell li kienet f’Ottubru 2009 (2). |
| --- | --- |

3.7

Għall-kuntrarju, l-ekonomija Amerikana qed tikber b’mod moderat, iżda stabbli, b’rata ta’ madwar 2 % – appoġġjata minn politika monetarja espansiva b’saħħitha u kontinwa kif ukoll mill-politiki soċjali u fiskali tal-gvern. Il-konsum, l-investimenti u l-produzzjoni industrijali qed jiżviluppaw b’mod robust u għalhekk ir-rata tal-qgħad hija ferm anqas mill-ogħla livell li kienet f’Ottubru 2009 (2).

| 3.8 | Filwaqt li l-Pjan Ewropew ta’ Rkupru Ekonomiku tal-2008, li kien influwenzat ħafna mill-kriżi ekonomika rapida wara l-falliment tal-Lehman Brothers, għaraf il-ħtieġa ta’ tisħiħ attiv tad-domanda domestika u r-regolazzjoni tas-swieq, il-politika ekonomika malajr reġgħet lura għall-orjentazzjoni tradizzjonali tagħha. Anke t-twissija ripetutament espressa mill-KESE li l-Ewropa trid toħroġ mill-kriżi u mhux li tiġi salvata mill-kriżi li jmiss, ma ngħatatx widen – u b’hekk id-“double dip recession” li kien hemm biża’ dwarha saret realtà. |
| --- | --- |

3.8

Filwaqt li l-Pjan Ewropew ta’ Rkupru Ekonomiku tal-2008, li kien influwenzat ħafna mill-kriżi ekonomika rapida wara l-falliment tal-Lehman Brothers, għaraf il-ħtieġa ta’ tisħiħ attiv tad-domanda domestika u r-regolazzjoni tas-swieq, il-politika ekonomika malajr reġgħet lura għall-orjentazzjoni tradizzjonali tagħha. Anke t-twissija ripetutament espressa mill-KESE li l-Ewropa trid toħroġ mill-kriżi u mhux li tiġi salvata mill-kriżi li jmiss, ma ngħatatx widen – u b’hekk id-“double dip recession” li kien hemm biża’ dwarha saret realtà.

| 3.9 | L-ewwelnett, il-falliment tal-politika ekonomika Ewropea huwa relatat mal-istabbilizzazzjoni tas-swieq finanzjarji li ma rnexxietx. Il-volatilità għolja, il-firxiet għolja kif ukoll ir-rati ta’ interess eċċessivi fit-tul u l-formazzjoni tal-likwidità tal-banek juru li l-funzjonament tas-sistema finanzjarja għadu ma ġiex irkuprat kompletament minkejja l-passi importanti lejn l-Unjoni bankarja. L-inċertezza rispettiva tan-negozji u l-konsumaturi tkompli xxekkel l-opportunitajiet tat-tkabbir. |
| --- | --- |

3.9

L-ewwelnett, il-falliment tal-politika ekonomika Ewropea huwa relatat mal-istabbilizzazzjoni tas-swieq finanzjarji li ma rnexxietx. Il-volatilità għolja, il-firxiet għolja kif ukoll ir-rati ta’ interess eċċessivi fit-tul u l-formazzjoni tal-likwidità tal-banek juru li l-funzjonament tas-sistema finanzjarja għadu ma ġiex irkuprat kompletament minkejja l-passi importanti lejn l-Unjoni bankarja. L-inċertezza rispettiva tan-negozji u l-konsumaturi tkompli xxekkel l-opportunitajiet tat-tkabbir.

| 3.10 | It-tieninett il-politika ekonomika ma rnexxilhiex tindirizza n-nuqqas ta’ domanda interna u esterna. Ir-rekwiżiti ħafna iktar stretti għall-politika baġitarja tal-Istati Membri u l-bidla għal politika fiskali restrittiva li saret wisq kmieni u kienet wisq radikali u li seħħet fil-pajjiżi kollha fl-istess ħin, wasslu għal telf tal-komponenti kollha ewlenin tad-domanda domestika. U li l-impetu għat-tkabbir permezz tad-domanda barranija jinżamm f’limiti stretti, huwa evidenti, meta l-imsieħba kummerċjali ewlenin – jiġifieri, l-Istati Membri l-oħra – jkunu fl-istess ħin qed isegwu politika ta’ awsterità. Għat-tnaqqis tad-domanda domestika hemm ukoll it-tnaqqis reċiproku tal-opportunitajiet ta’ esportazzjoni. |
| --- | --- |

3.10

It-tieninett il-politika ekonomika ma rnexxilhiex tindirizza n-nuqqas ta’ domanda interna u esterna. Ir-rekwiżiti ħafna iktar stretti għall-politika baġitarja tal-Istati Membri u l-bidla għal politika fiskali restrittiva li saret wisq kmieni u kienet wisq radikali u li seħħet fil-pajjiżi kollha fl-istess ħin, wasslu għal telf tal-komponenti kollha ewlenin tad-domanda domestika. U li l-impetu għat-tkabbir permezz tad-domanda barranija jinżamm f’limiti stretti, huwa evidenti, meta l-imsieħba kummerċjali ewlenin – jiġifieri, l-Istati Membri l-oħra – jkunu fl-istess ħin qed isegwu politika ta’ awsterità. Għat-tnaqqis tad-domanda domestika hemm ukoll it-tnaqqis reċiproku tal-opportunitajiet ta’ esportazzjoni.

| 3.11 | It-taħlita ta’ politiki makroekonomiċi attwali hija żbilanċjata minħabba li tinjora d-domanda kif ukoll l-aspetti tad-distribuzzjoni. Hija parti mill-istess politika li wasslet għall-falliment tal-Istrateġija ta’ Lisbona, peress li ma kkunsidratx in-nuqqas ta’ domanda domestika fl-Istati Membri l-kbar ewlenin u l-iżbilanċ tad-distribuzzjoni li dejjem qed jikber. Din tikkonċentra b’mod żbilanċjat fuq il-konsolidazzjoni fiskali kif ukoll fuq l-istrateġija tat-tnaqqis tal-ispejjeż biex tiżdied il-kompetittività tal-prezzijiet. Il-Kumitat tabilħaqq jilqa’ t-talba tal-Kummissjoni għal konsolidazzjoni fiskali orjentata lejn it-tkabbir li hija enfasizzata wkoll fid-dokumenti sussegwenti tal-Kummissjoni kif ukoll fir-rapport annwali tat-tkabbir tal-2013 (3). Dan, madankollu, jidher li jeżisti biss fuq il-karta, minħabba li l-evidenza empirika sa issa ma pprovdiet l-ebda evidenza għall-implimentazzjoni tagħha. |
| --- | --- |

3.11

It-taħlita ta’ politiki makroekonomiċi attwali hija żbilanċjata minħabba li tinjora d-domanda kif ukoll l-aspetti tad-distribuzzjoni. Hija parti mill-istess politika li wasslet għall-falliment tal-Istrateġija ta’ Lisbona, peress li ma kkunsidratx in-nuqqas ta’ domanda domestika fl-Istati Membri l-kbar ewlenin u l-iżbilanċ tad-distribuzzjoni li dejjem qed jikber. Din tikkonċentra b’mod żbilanċjat fuq il-konsolidazzjoni fiskali kif ukoll fuq l-istrateġija tat-tnaqqis tal-ispejjeż biex tiżdied il-kompetittività tal-prezzijiet. Il-Kumitat tabilħaqq jilqa’ t-talba tal-Kummissjoni għal konsolidazzjoni fiskali orjentata lejn it-tkabbir li hija enfasizzata wkoll fid-dokumenti sussegwenti tal-Kummissjoni kif ukoll fir-rapport annwali tat-tkabbir tal-2013 (3). Dan, madankollu, jidher li jeżisti biss fuq il-karta, minħabba li l-evidenza empirika sa issa ma pprovdiet l-ebda evidenza għall-implimentazzjoni tagħha.

| 3.12 | Il-politika ekonomika fil-livell Ewropew ma rnexxilhiex tieħu miżuri fil-qafas ta’ programm ta’ espansjoni kredibbli li jippermetti t-tnaqqis simultanju tad-dejn pubbliku u l-qgħad. It-tnaqqis sinifikanti fl-infiq pubbliku, speċjalment fil-qasam tal-istat soċjali, kif ukoll żidiet ta’ taxxi tal-massa qed iħallu effetti devastanti fl-ekonomiji li xorta qed jiċkienu. Id-dħul disponibbli qed jonqos u b’hekk anke d-domanda tal-konsum, il-produzzjoni u l-impjiegi. Dan ifisser li b’riżultat tal-politika ta’ awsterità, id-dħul mit-taxxa qed ikompli jonqos u dan iktar milli kien mistenni, kif kellu jammetti wkoll l-FMI fil-previżjonijiet reċenti tiegħu (4). B’hekk, ir-riċessjoni qed tkompli tiggrava u dan qed iwassal għal defiċits baġitarji aktar għoljin – ċirku vizzjuż mingħajr tmiem viżibbli. L-ispejjeż ekonomiċi u soċjali għoljin jinħassu fiż-żieda kbira fil-qgħad. |
| --- | --- |

3.12

Il-politika ekonomika fil-livell Ewropew ma rnexxilhiex tieħu miżuri fil-qafas ta’ programm ta’ espansjoni kredibbli li jippermetti t-tnaqqis simultanju tad-dejn pubbliku u l-qgħad. It-tnaqqis sinifikanti fl-infiq pubbliku, speċjalment fil-qasam tal-istat soċjali, kif ukoll żidiet ta’ taxxi tal-massa qed iħallu effetti devastanti fl-ekonomiji li xorta qed jiċkienu. Id-dħul disponibbli qed jonqos u b’hekk anke d-domanda tal-konsum, il-produzzjoni u l-impjiegi. Dan ifisser li b’riżultat tal-politika ta’ awsterità, id-dħul mit-taxxa qed ikompli jonqos u dan iktar milli kien mistenni, kif kellu jammetti wkoll l-FMI fil-previżjonijiet reċenti tiegħu (4). B’hekk, ir-riċessjoni qed tkompli tiggrava u dan qed iwassal għal defiċits baġitarji aktar għoljin – ċirku vizzjuż mingħajr tmiem viżibbli. L-ispejjeż ekonomiċi u soċjali għoljin jinħassu fiż-żieda kbira fil-qgħad.

| 3.13 | Huwa ċar li – speċjalment minħabba l-ispejjeż għall-appoġġ tal-banek, il-miżuri ta’ stimulu ekonomiku, u f’xi pajjiżi l-falliment tas-settur tal-akkomodazzjoni u l-bżieżaq immobiljari– hemm bżonn ta’ pjani speċifiċi ta’ tisħiħ għal kull pajjiż sabiex tiġi garantita s-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi. Madankollu, il-KESE jindika li l-programmi għat-tnaqqis tad-dejn għandhom jiġu adattati għall-miri msemmija fl-Istrateġija Ewropa 2020 għall-irkupru ekonomiku kif ukoll għall-politika soċjali u tal-impjiegi ta’ din l-istrateġija. It-tkabbir u l-impjieg huma l-fatturi ewlenin ta’ tisħiħ li jkun ta’ suċċess, filwaqt li miżuri radikali ta’ awsterità jistgħu jżidu d-dejn kif ukoll joħolqu problemi soċjali kbar. |
| --- | --- |

3.13

Huwa ċar li – speċjalment minħabba l-ispejjeż għall-appoġġ tal-banek, il-miżuri ta’ stimulu ekonomiku, u f’xi pajjiżi l-falliment tas-settur tal-akkomodazzjoni u l-bżieżaq immobiljari– hemm bżonn ta’ pjani speċifiċi ta’ tisħiħ għal kull pajjiż sabiex tiġi garantita s-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi. Madankollu, il-KESE jindika li l-programmi għat-tnaqqis tad-dejn għandhom jiġu adattati għall-miri msemmija fl-Istrateġija Ewropa 2020 għall-irkupru ekonomiku kif ukoll għall-politika soċjali u tal-impjiegi ta’ din l-istrateġija. It-tkabbir u l-impjieg huma l-fatturi ewlenin ta’ tisħiħ li jkun ta’ suċċess, filwaqt li miżuri radikali ta’ awsterità jistgħu jżidu d-dejn kif ukoll joħolqu problemi soċjali kbar.

| 3.14 | Minkejja li f’din l-opinjoni l-Kumitat jiffoka primarjament fuq aspetti tat-taħlita tal-politiki makroekonomiċi, dan m’għandux inaqqas mill-importanza tar-riformi strutturali. Riformi strutturali soċjalment aċċettabbli pereżempju, fl-oqsma tas-sistema tat-taxxa, il-provvista tal-enerġija, l-amministrazzjoni, l-edukazzjoni, is-saħħa, il-bini tal-akkomodazzjoni, it-trasport, u l-pensjonijiet għandhom isaħħu d-domanda u l-produzzjoni u hawnhekk għandhom jitqiesu d-differenzi fil-kompetittività ta’ bejn il-pajjiżi individwali. |
| --- | --- |

3.14

Minkejja li f’din l-opinjoni l-Kumitat jiffoka primarjament fuq aspetti tat-taħlita tal-politiki makroekonomiċi, dan m’għandux inaqqas mill-importanza tar-riformi strutturali. Riformi strutturali soċjalment aċċettabbli pereżempju, fl-oqsma tas-sistema tat-taxxa, il-provvista tal-enerġija, l-amministrazzjoni, l-edukazzjoni, is-saħħa, il-bini tal-akkomodazzjoni, it-trasport, u l-pensjonijiet għandhom isaħħu d-domanda u l-produzzjoni u hawnhekk għandhom jitqiesu d-differenzi fil-kompetittività ta’ bejn il-pajjiżi individwali.

| 3.15 | Il-politika reġjonali u strutturali għandha tiffoka fuq iż-żieda tal-produttività, li tippermetti l-immodernizzar jew l-iżvilupp ta’ industrija sostenibbli u ekonomija bbażata fuq is-servizzi. B’mod ġenerali jista’ jintqal li l-pajjiżi b’ekonomiji nazzjonali li għandhom komponent industrijali b’saħħtu intlaqtu b’mod inqas sever mill-kriżi u dan jissuġġerixxi l-bżonn ta’ strateġiji adegwati ta’ industrijalizzazzjoni. |
| --- | --- |

3.15

Il-politika reġjonali u strutturali għandha tiffoka fuq iż-żieda tal-produttività, li tippermetti l-immodernizzar jew l-iżvilupp ta’ industrija sostenibbli u ekonomija bbażata fuq is-servizzi. B’mod ġenerali jista’ jintqal li l-pajjiżi b’ekonomiji nazzjonali li għandhom komponent industrijali b’saħħtu intlaqtu b’mod inqas sever mill-kriżi u dan jissuġġerixxi l-bżonn ta’ strateġiji adegwati ta’ industrijalizzazzjoni.

| 3.16 | Madankollu, il-Kumitat jixtieq ikompli jiftaħ il-fehim spiss kemxejn ristrett tat-terminu “riforma strutturali”. Is-sejħa għar-riformi strutturali, għandha tiġbor fiha wkoll pereżempju l-istruttura tar-regolamentazzjoni tas-swieq finanzjarji, l-istruttura tal-koordinazzjoni tas-sistemi fiskali u l-istruttura tan-nefqa u d-dħul pubbliċi. |
| --- | --- |

3.16

Madankollu, il-Kumitat jixtieq ikompli jiftaħ il-fehim spiss kemxejn ristrett tat-terminu “riforma strutturali”. Is-sejħa għar-riformi strutturali, għandha tiġbor fiha wkoll pereżempju l-istruttura tar-regolamentazzjoni tas-swieq finanzjarji, l-istruttura tal-koordinazzjoni tas-sistemi fiskali u l-istruttura tan-nefqa u d-dħul pubbliċi.

4.   Kummenti speċifiċi

4.1   Is-sistema finanzjarja

| 4.1.1 | Il-KESE jaqbel mal-fehma tal-Kummissjoni li tenfasizza l-importanza tal-istabbiltà u l-funzjonament bla xkiel tas-sistema finanzjarja. Ir-rekwiżit bażiku ta’ kull attentat ta’ indirizzar u prevenzjoni effettivi tal-kriżi hu li l-lok għall-flessibbiltà tal-politika tal-ekonomija ma jisfax mhedded u ostakolat mill-ispekulazzjoni tas-swieq finanzjarji. Dan jirriżulta fil-ħtieġa ta’ sistema ta’ superviżjoni ċara u effiċjenti u regolamentazzjoni iktar stretta tas-swieq finanzjarji (inkluża s-sistema bankarja paralella), li minnhom joriġinaw riskji ta’ destabbilizzazzjoni akbar milli min-nuqqas ta’ kompetittività. Biex tiġi evitata l-evażjoni tar-regolamentazzjoni, il-passi xierqa għandhom jiġu koordinati fil-livell tal-G20. Is-swieq finanzjarji għandhom jitnaqqsu għal daqs raġonevoli. Huma għandhom jerġgħu jibdew jaqdu l-ħtiġijiet tal-ekonomija reali u m’għandhomx jispiċċaw f’kompetizzjoni magħha (5). |
| --- | --- |

4.1.1

Il-KESE jaqbel mal-fehma tal-Kummissjoni li tenfasizza l-importanza tal-istabbiltà u l-funzjonament bla xkiel tas-sistema finanzjarja. Ir-rekwiżit bażiku ta’ kull attentat ta’ indirizzar u prevenzjoni effettivi tal-kriżi hu li l-lok għall-flessibbiltà tal-politika tal-ekonomija ma jisfax mhedded u ostakolat mill-ispekulazzjoni tas-swieq finanzjarji. Dan jirriżulta fil-ħtieġa ta’ sistema ta’ superviżjoni ċara u effiċjenti u regolamentazzjoni iktar stretta tas-swieq finanzjarji (inkluża s-sistema bankarja paralella), li minnhom joriġinaw riskji ta’ destabbilizzazzjoni akbar milli min-nuqqas ta’ kompetittività. Biex tiġi evitata l-evażjoni tar-regolamentazzjoni, il-passi xierqa għandhom jiġu koordinati fil-livell tal-G20. Is-swieq finanzjarji għandhom jitnaqqsu għal daqs raġonevoli. Huma għandhom jerġgħu jibdew jaqdu l-ħtiġijiet tal-ekonomija reali u m’għandhomx jispiċċaw f’kompetizzjoni magħha (5).

| 4.1.2 | Sabiex jitnaqqsu l-ispejjeż tal-finanzjament tal-pajjiżi, li huma għolja b’mod artifiċjali, u li huma kawża tal-ispekulazzjoni, jeħtieġ li jsir sforz sabiex titnaqqas id-dipendenza fuq l-aġenziji tal-klassifikazzjoni privati. Min-naħa l-oħra, xibka tas-sigurtà solidali u kredibbli mibnija fuq fiduċja mistħoqqa tista’ tiżgura li kwalunkwe spekulazzjoni fil-konfront ta’ pajjiżi bi problemi tkun tidher inutli u b’hekk titrażżan. Reċentement, ittieħdu xi passi sinifikanti f’din id-direzzjoni (il-programm l-aktar reċenti tax-xiri tal-bonds tal-gvern mill-BĊE, id-dħul fis-seħħ definittiv u t-tħaddim tal-MES eċċ). Il-bonds komuni Ewropej, jekk jintużaw taħt kundizzjonijiet xierqa, jistgħu jikkontribwixxu għat-tnaqqis tal-pressjoni baġitarja tal-pajjiżi fi kriżi (6). |
| --- | --- |

4.1.2

Sabiex jitnaqqsu l-ispejjeż tal-finanzjament tal-pajjiżi, li huma għolja b’mod artifiċjali, u li huma kawża tal-ispekulazzjoni, jeħtieġ li jsir sforz sabiex titnaqqas id-dipendenza fuq l-aġenziji tal-klassifikazzjoni privati. Min-naħa l-oħra, xibka tas-sigurtà solidali u kredibbli mibnija fuq fiduċja mistħoqqa tista’ tiżgura li kwalunkwe spekulazzjoni fil-konfront ta’ pajjiżi bi problemi tkun tidher inutli u b’hekk titrażżan. Reċentement, ittieħdu xi passi sinifikanti f’din id-direzzjoni (il-programm l-aktar reċenti tax-xiri tal-bonds tal-gvern mill-BĊE, id-dħul fis-seħħ definittiv u t-tħaddim tal-MES eċċ). Il-bonds komuni Ewropej, jekk jintużaw taħt kundizzjonijiet xierqa, jistgħu jikkontribwixxu għat-tnaqqis tal-pressjoni baġitarja tal-pajjiżi fi kriżi (6).

| 4.1.3 | Il-Kumitat jiġbed l-attenzjoni għall-bżonn li tinkiser ir-rabta bejn il-banek kummerċjali u d-dejn pubbliku. Barra minn hekk, il-proċessi ta’ frammentazzjoni u r-rinazzjonalizzazzjoni tas-swieq finanzjarji għandhom jitreġġgħu lura permezz ta’ stabbilizzazzjoni tas-settur. Żieda fl-isforzi favur unjoni bankarja, ukoll tista’ tikkontribwixxi, flimkien mal-istrumenti effettivi għall-irkupru u r-riżoluzzjoni tal-istituzzjonijiet ta’ kreditu, għal stabilizzazzjoni fil-livell Ewropew u nazzjonali (7). |
| --- | --- |

4.1.3

Il-Kumitat jiġbed l-attenzjoni għall-bżonn li tinkiser ir-rabta bejn il-banek kummerċjali u d-dejn pubbliku. Barra minn hekk, il-proċessi ta’ frammentazzjoni u r-rinazzjonalizzazzjoni tas-swieq finanzjarji għandhom jitreġġgħu lura permezz ta’ stabbilizzazzjoni tas-settur. Żieda fl-isforzi favur unjoni bankarja, ukoll tista’ tikkontribwixxi, flimkien mal-istrumenti effettivi għall-irkupru u r-riżoluzzjoni tal-istituzzjonijiet ta’ kreditu, għal stabilizzazzjoni fil-livell Ewropew u nazzjonali (7).

4.2   Baġits pubbliċi

| 4.2.1 | Konsolidazzjoni baġitarja sostenibbli għandha timmira li tiżgura bilanċ bejn l-effetti tal-provvista u tad-domanda u toħloq ukoll bilanċ bejn l-infiq u d-dħul. F’ħafna pajjiżi, qed jitpoġġa piż żejjed fuq il-fattur tax-xogħol. Hemm bżonn li jiġu kkunsidrati mill-ġdid mhux biss l-infiq iżda wkoll is-sistema fiskali kollha, b’attenzjoni għal kwistjonijiet relatati mal-ġustizzja distributtiva bejn tipi differenti ta’ dħul u ġid. Dan ifissser ukoll kontribut xieraq mingħand dawk li bbenefikaw l-iktar mill-iżbalji li saru fis-swieq finanzjarji u mill-pakketti ta’ salvagwardja l-banek bil-flus tal-kontribwenti. |
| --- | --- |

4.2.1

Konsolidazzjoni baġitarja sostenibbli għandha timmira li tiżgura bilanċ bejn l-effetti tal-provvista u tad-domanda u toħloq ukoll bilanċ bejn l-infiq u d-dħul. F’ħafna pajjiżi, qed jitpoġġa piż żejjed fuq il-fattur tax-xogħol. Hemm bżonn li jiġu kkunsidrati mill-ġdid mhux biss l-infiq iżda wkoll is-sistema fiskali kollha, b’attenzjoni għal kwistjonijiet relatati mal-ġustizzja distributtiva bejn tipi differenti ta’ dħul u ġid. Dan ifissser ukoll kontribut xieraq mingħand dawk li bbenefikaw l-iktar mill-iżbalji li saru fis-swieq finanzjarji u mill-pakketti ta’ salvagwardja l-banek bil-flus tal-kontribwenti.

| 4.2.2 | Fir-rigward tad-dħul jeżistu numru ta’ approċċi li jiġġeneraw iż-żieda meħtieġa fid-dħul fiskali: it-taxxa fuq it-tranżazzjonijiet finanzjarji (li talab kemm-il darba l-Kumitat (8)), it-taxxi tal-enerġija u ambjentali, l-għeluq ta’ rifuġji fiskali (9), il-ġlieda kontra l-evażjoni tat-taxxa, it-tassazzjoni ta’ assi kbar, ta’ proprjetà u tal-wirt, it-tassazzjoni ta’ banek għall-internalizzazzjoni ta’ spejjeż esterni (10), l-armonizzazzjoni tal-bażi u sistema tat-tassazzjoni biex jiġu eliminati d-distorsjonijiet tal-kompetizzjoni fl-Unjoni, aktar milli jkompli jonqos id-dħul pubbliku minħabba tnaqqis fiskali kompetittiv. Ta’ spiss jiġi injorat, li qafas baġitarju integrat (“unjoni fiskali”) ma jikkonċernax biss l-infiq pubbliku iżda jinkludi wkoll id-dħul. |
| --- | --- |

4.2.2

Fir-rigward tad-dħul jeżistu numru ta’ approċċi li jiġġeneraw iż-żieda meħtieġa fid-dħul fiskali: it-taxxa fuq it-tranżazzjonijiet finanzjarji (li talab kemm-il darba l-Kumitat (8)), it-taxxi tal-enerġija u ambjentali, l-għeluq ta’ rifuġji fiskali (9), il-ġlieda kontra l-evażjoni tat-taxxa, it-tassazzjoni ta’ assi kbar, ta’ proprjetà u tal-wirt, it-tassazzjoni ta’ banek għall-internalizzazzjoni ta’ spejjeż esterni (10), l-armonizzazzjoni tal-bażi u sistema tat-tassazzjoni biex jiġu eliminati d-distorsjonijiet tal-kompetizzjoni fl-Unjoni, aktar milli jkompli jonqos id-dħul pubbliku minħabba tnaqqis fiskali kompetittiv. Ta’ spiss jiġi injorat, li qafas baġitarju integrat (“unjoni fiskali”) ma jikkonċernax biss l-infiq pubbliku iżda jinkludi wkoll id-dħul.

| 4.2.3 | F’xi Stati Membri qed tintalab ukoll żieda kemxejn kbira fl-effiċjenza tas-sistema tal-ġbir ta’ taxxa. |
| --- | --- |

4.2.3

F’xi Stati Membri qed tintalab ukoll żieda kemxejn kbira fl-effiċjenza tas-sistema tal-ġbir ta’ taxxa.

| 4.2.4 | L-approċċ tradizzjonali favur tisħiħ baġitarju dejjem kien tnaqqis fin-nefqa pubblika. Madanakollu l-idea li tnaqqis fl-infiq ser jagħmel iktar ġid minn żieda fid-dħul għadha domma li ma ġietx pruvata. L-evidenza empirika f’pajjiżi fi kriżi bħall-Greċja turi li t-tama tal-hekk imsejħa “non-Keynesian effects” kienet għalxejn. Meta d-domanda interna fl-unjoni monetarja kollha tkun dgħajfa b’riżultat ta’ politika ta’ awsterità, it-tnaqqis fl-infiq pubbliku ma jwassalx għal żieda fl-investimenti privati (crowding-in) bbażata fuq żieda fil-fiduċja. Barra minn hekk, it-tnaqqis fin-nefqa, bħal pereżempju fis-sistemi soċjali u s-servizzi pubbliċi, ġerneralment għandhom effett rigressiv li jżid l-inugwaljanza distributtiva u jnaqqas il-konsum. Madanakollu jeżisti lok għal tnaqqis ta’ spejjeż mhux produttivi bħal fil-qasam tal-armi. |
| --- | --- |

4.2.4

L-approċċ tradizzjonali favur tisħiħ baġitarju dejjem kien tnaqqis fin-nefqa pubblika. Madanakollu l-idea li tnaqqis fl-infiq ser jagħmel iktar ġid minn żieda fid-dħul għadha domma li ma ġietx pruvata. L-evidenza empirika f’pajjiżi fi kriżi bħall-Greċja turi li t-tama tal-hekk imsejħa “non-Keynesian effects” kienet għalxejn. Meta d-domanda interna fl-unjoni monetarja kollha tkun dgħajfa b’riżultat ta’ politika ta’ awsterità, it-tnaqqis fl-infiq pubbliku ma jwassalx għal żieda fl-investimenti privati (crowding-in) bbażata fuq żieda fil-fiduċja. Barra minn hekk, it-tnaqqis fin-nefqa, bħal pereżempju fis-sistemi soċjali u s-servizzi pubbliċi, ġerneralment għandhom effett rigressiv li jżid l-inugwaljanza distributtiva u jnaqqas il-konsum. Madanakollu jeżisti lok għal tnaqqis ta’ spejjeż mhux produttivi bħal fil-qasam tal-armi.

| 4.2.5 | Il-politika għandha pjuttost tisfrutta d-differenzi kbar bejn tal-multiplikaturi tad-dħul u tal-impjiegi ta’ miżuri differenti ta’ politika baġitarja. Skont l-istudji empiriċi kważi kollha, il-multiplikaturi tal-miżuri fiskali huma inqas minn dawk tal-miżuri tal-infiq. Politika li żżid b’mod immirat id-dħul tal-gvern tista’ għalhekk tirrilaxxa dawk ir-riżorsi li huma tant meħtieġa, pereżempju, għall-programmi għall-ħolqien ta’ impjiegi, b’mod partikolari għaż-żgħażagħ. |
| --- | --- |

4.2.5

Il-politika għandha pjuttost tisfrutta d-differenzi kbar bejn tal-multiplikaturi tad-dħul u tal-impjiegi ta’ miżuri differenti ta’ politika baġitarja. Skont l-istudji empiriċi kważi kollha, il-multiplikaturi tal-miżuri fiskali huma inqas minn dawk tal-miżuri tal-infiq. Politika li żżid b’mod immirat id-dħul tal-gvern tista’ għalhekk tirrilaxxa dawk ir-riżorsi li huma tant meħtieġa, pereżempju, għall-programmi għall-ħolqien ta’ impjiegi, b’mod partikolari għaż-żgħażagħ.

| 4.2.6 | Din ir-ridistribuzzjoni li ma taffettwax il-bilanċ baġitarju toħloq immedjatament impjiegi u żżid id-domanda, mingħajr ma tpoġġi piż fuq il-fondi pubbliċi. Minbarra l-impatti pożittivi fuq l-ekonomija domestika, dawn il-miżuri jagħtu wkoll stimolu espansiv lill-Unjoni monetarja kollha kemm hi, b’mod partikolari minn pajjiżi li għandhom bilanċ favorevoli, permezz tal-istimulazzjoni tal-importazzjonijiet. |
| --- | --- |

4.2.6

Din ir-ridistribuzzjoni li ma taffettwax il-bilanċ baġitarju toħloq immedjatament impjiegi u żżid id-domanda, mingħajr ma tpoġġi piż fuq il-fondi pubbliċi. Minbarra l-impatti pożittivi fuq l-ekonomija domestika, dawn il-miżuri jagħtu wkoll stimolu espansiv lill-Unjoni monetarja kollha kemm hi, b’mod partikolari minn pajjiżi li għandhom bilanċ favorevoli, permezz tal-istimulazzjoni tal-importazzjonijiet.

| 4.2.7 | Il-koordinazzjoni fl-UE kollha ta’ dawn il-miżuri espansivi tkun saħansitra aktar effiċjenti, minħabba li r-rata tal-importazzjoni taż-żona tal-euro b’kollox (jiġifieri meta mqabbla ma’ -pajjiżi terzi) hija ferm inqas milli hi għal kull ekonomija nazzjonali individwali. |
| --- | --- |

4.2.7

Il-koordinazzjoni fl-UE kollha ta’ dawn il-miżuri espansivi tkun saħansitra aktar effiċjenti, minħabba li r-rata tal-importazzjoni taż-żona tal-euro b’kollox (jiġifieri meta mqabbla ma’ -pajjiżi terzi) hija ferm inqas milli hi għal kull ekonomija nazzjonali individwali.

4.3   Żbilanċi ekonomiċi esterni

| 4.3.1 | Huwa essenzjali l-monitoraġġ tal-iżvilupp tal-bilanċ ta’ kontijiet kurrenti u l-komponenti tiegħu fl-isfond tat-tnaqqis tal-produttività ta’ Stat Membru u l-problemi ta’ finanzjament pubbliku u privat li jirriżultaw minn dan, sabiex ikun jista’ jkun hemm (re)azzjoni fil-ħin. Madankollu, huma u jitnaqqsu l-iżbilanċi tan-negozju għandha tingħata attenzjoni s-simetrija: l-esportazzjonijiet ta’ pajjiż huma l-importazzjonijiet ta’ pajjiż ieħor. Konsegwentement, it-tnaqqis ma jistax iseħħ biss permezz ta’ tnaqqis fil-pajjiżi b’defiċit, iżda l-pajjiżi li għandhom bilanċ favorevoli huma wkoll mitluba jistimulaw l-importazzjonijiet permezz tat-tisħiħ tad-domanda domestika tagħhom, biex b’hekk ixolju id-“defiċits tal-importazzjoni” tagħhom. |
| --- | --- |

4.3.1

Huwa essenzjali l-monitoraġġ tal-iżvilupp tal-bilanċ ta’ kontijiet kurrenti u l-komponenti tiegħu fl-isfond tat-tnaqqis tal-produttività ta’ Stat Membru u l-problemi ta’ finanzjament pubbliku u privat li jirriżultaw minn dan, sabiex ikun jista’ jkun hemm (re)azzjoni fil-ħin. Madankollu, huma u jitnaqqsu l-iżbilanċi tan-negozju għandha tingħata attenzjoni s-simetrija: l-esportazzjonijiet ta’ pajjiż huma l-importazzjonijiet ta’ pajjiż ieħor. Konsegwentement, it-tnaqqis ma jistax iseħħ biss permezz ta’ tnaqqis fil-pajjiżi b’defiċit, iżda l-pajjiżi li għandhom bilanċ favorevoli huma wkoll mitluba jistimulaw l-importazzjonijiet permezz tat-tisħiħ tad-domanda domestika tagħhom, biex b’hekk ixolju id-“defiċits tal-importazzjoni” tagħhom.

| 4.3.2 | Minn perspettiva Ewropea, is-settur tal-enerġija joħloq eċċezzjoni partikolari għax f’dan is-settur fil-fatt l-Istati Membri kollha għandhom defiċit kummerċjali kbir (11). Trasformazzjoni ekoloġika tas-suq uniku Ewropew għandha tnaqqas id-dipendenza fuq l-importazzjonijiet ta’ enerġija mill-karburanti fossili permezz tal-użu intern tar-riżorsi alternattivi tal-enerġija tal-Ewropa. Barra minn hekk, is-settur tal-enerġija solari fil-pajjiżi tal-periferija tan-Nofsinhar huwa opportunità ta’ titjib tal-iżbilanċi kummerċjali fl-Ewropa. |
| --- | --- |

4.3.2

Minn perspettiva Ewropea, is-settur tal-enerġija joħloq eċċezzjoni partikolari għax f’dan is-settur fil-fatt l-Istati Membri kollha għandhom defiċit kummerċjali kbir (11). Trasformazzjoni ekoloġika tas-suq uniku Ewropew għandha tnaqqas id-dipendenza fuq l-importazzjonijiet ta’ enerġija mill-karburanti fossili permezz tal-użu intern tar-riżorsi alternattivi tal-enerġija tal-Ewropa. Barra minn hekk, is-settur tal-enerġija solari fil-pajjiżi tal-periferija tan-Nofsinhar huwa opportunità ta’ titjib tal-iżbilanċi kummerċjali fl-Ewropa.

| 4.3.3 | Fil-ġlieda kontra d-defiċits tal-kummerċ barrani normalment titpoġġa wisq enfasi fuq ir-rwol tal-kompetittività tal-prezzijiet. Huwa riskju li titpoġġa enfasi biss fuq il-kompetittività tal-prezzijiet. Il-“mudell Ġermaniż” (it-trażżin tal-pagi għall-promozzjoni tal-esportazzjonijiet jew għat-tnaqqis tal-importazzjonijiet) bħala riċetta simultanja għall-pajjiżi kollha tista’ twassal għal rigress (“race to the bottom”), fid-dawl tal-ammont għoli ta’ kummerċ intern fiż-żona tal-euro. |
| --- | --- |

4.3.3

Fil-ġlieda kontra d-defiċits tal-kummerċ barrani normalment titpoġġa wisq enfasi fuq ir-rwol tal-kompetittività tal-prezzijiet. Huwa riskju li titpoġġa enfasi biss fuq il-kompetittività tal-prezzijiet. Il-“mudell Ġermaniż” (it-trażżin tal-pagi għall-promozzjoni tal-esportazzjonijiet jew għat-tnaqqis tal-importazzjonijiet) bħala riċetta simultanja għall-pajjiżi kollha tista’ twassal għal rigress (“race to the bottom”), fid-dawl tal-ammont għoli ta’ kummerċ intern fiż-żona tal-euro.

| 4.3.4 | Ħafna drabi it-tendenzi differenti fejn jidħol kost ta’ unità lavorattiva huma meqjusa bħala waħda mill-kawżi prinċipali tal-kriżi u minnhom ġejja t-talba li titnaqqas l-ispiża tal-paga. Minbarra l-konsegwenzi ta’ ridistribuzzjoni serji tat-tnaqqis fl-ispiża tal-paga, li jnaqqsu d-domanda qed jiġu injorati wkoll fatturi oħra relatati mal-ispiża ( l-enerġija, il-materjal, l-ispejjeż tal-finanzjament) (12). |
| --- | --- |

4.3.4

Ħafna drabi it-tendenzi differenti fejn jidħol kost ta’ unità lavorattiva huma meqjusa bħala waħda mill-kawżi prinċipali tal-kriżi u minnhom ġejja t-talba li titnaqqas l-ispiża tal-paga. Minbarra l-konsegwenzi ta’ ridistribuzzjoni serji tat-tnaqqis fl-ispiża tal-paga, li jnaqqsu d-domanda qed jiġu injorati wkoll fatturi oħra relatati mal-ispiża ( l-enerġija, il-materjal, l-ispejjeż tal-finanzjament) (12).

| 4.3.5 | Pereżempju, qabel il-kriżi, bejn l-2000 u l-2007, il-kost reali ta’ unità lavorattiva fil-Portugall, Spanja u l-Greċja kien qed jonqos (13). Żidiet eċċessivi fil-profitt nominali wasslu għal żieda fil-prezzijiet hekk kif żdiedu l-pagi nominali. |
| --- | --- |

4.3.5

Pereżempju, qabel il-kriżi, bejn l-2000 u l-2007, il-kost reali ta’ unità lavorattiva fil-Portugall, Spanja u l-Greċja kien qed jonqos (13). Żidiet eċċessivi fil-profitt nominali wasslu għal żieda fil-prezzijiet hekk kif żdiedu l-pagi nominali.

| 4.3.6 | L-istess bħal qabel, kważi 90 % tad-domanda totali tal-UE ġejja mill-Istati Membri tal-UE. Fir-rigward ta’ tendenzi relatati mal-pagi, il-KESE jisħaq għalhekk, fuq il-fehma li esprima fl-opinjoni tiegħu dwar l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir 2011: “Il-politiki tal-pagi adegwati għandhom rwol ċentrali x’jaqdu fil-ġestjoni tal-kriżi.” Li l-pagi jiżdiedu bl-istess ritmu tat-tkabbir tal-produttività u b’mod immirat lejn l-ekonomija nazzjonali kollha ser jiżgura, mil-lat makroekonomiku, li jinsab bilanċ adatt bejn tkabbir suffiċjenti fid-domanda u l-kompetittività tal-prezzijiet. L-imsieħba soċjali, għalhekk, għandhom jaħdmu biex jevitaw it-tnaqqis fil-pagi b’politika tat-tip “beggar-thy-neighbour” u biex il-politika tal-pagi tkun immirata lejn il-produttività” (14). |
| --- | --- |

4.3.6

L-istess bħal qabel, kważi 90 % tad-domanda totali tal-UE ġejja mill-Istati Membri tal-UE. Fir-rigward ta’ tendenzi relatati mal-pagi, il-KESE jisħaq għalhekk, fuq il-fehma li esprima fl-opinjoni tiegħu dwar l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir 2011: “Il-politiki tal-pagi adegwati għandhom rwol ċentrali x’jaqdu fil-ġestjoni tal-kriżi.” Li l-pagi jiżdiedu bl-istess ritmu tat-tkabbir tal-produttività u b’mod immirat lejn l-ekonomija nazzjonali kollha ser jiżgura, mil-lat makroekonomiku, li jinsab bilanċ adatt bejn tkabbir suffiċjenti fid-domanda u l-kompetittività tal-prezzijiet. L-imsieħba soċjali, għalhekk, għandhom jaħdmu biex jevitaw it-tnaqqis fil-pagi b’politika tat-tip “beggar-thy-neighbour” u biex il-politika tal-pagi tkun immirata lejn il-produttività” (14).

| 4.3.7 | Barra minn hekk, l-importanza ta’ fatturi mhux relatati mal-prezzijiet għall-kompetittività hija normalment sottovalutata (15). F’dan il-kuntest nirreferu għad-definizzjoni ta’ “kompetittività” tal-Kummissjoni Ewropea bħala “... il-ħila tal-ekonomija li tipprovdi lill-popolazzjoni tagħha b’livelli ta’ għajxien għolja u li qed jogħlew u rati għolja ta’ impjieg fuq bażi sostenibbli” (16). |
| --- | --- |

4.3.7

Barra minn hekk, l-importanza ta’ fatturi mhux relatati mal-prezzijiet għall-kompetittività hija normalment sottovalutata (15). F’dan il-kuntest nirreferu għad-definizzjoni ta’ “kompetittività” tal-Kummissjoni Ewropea bħala “... il-ħila tal-ekonomija li tipprovdi lill-popolazzjoni tagħha b’livelli ta’ għajxien għolja u li qed jogħlew u rati għolja ta’ impjieg fuq bażi sostenibbli” (16).

| 4.3.8 | Permezz tal-ħlasijiet tal-interess nazzjonali addizzjonali żdiedet b’mod qawwi l-importanza tal-bilanċ tal-introjtu mill-proprjetà fil-pajjiżi fi kriżi. L-analiżi tal-iżbilanċi m’għandhiex tkun limitata għall-iżvilupp tal-bilanċi tan-negozju. |
| --- | --- |

4.3.8

Permezz tal-ħlasijiet tal-interess nazzjonali addizzjonali żdiedet b’mod qawwi l-importanza tal-bilanċ tal-introjtu mill-proprjetà fil-pajjiżi fi kriżi. L-analiżi tal-iżbilanċi m’għandhiex tkun limitata għall-iżvilupp tal-bilanċi tan-negozju.

4.4   Il-mudell soċjali Ewropew u d-djalogu soċjali

| 4.4.1 | Il-mudell soċjali Ewropew huwa vantaġġ komparattiv li għandha l-Ewropa fil-kompetizzjoni globali. L-istat soċjali jikkontribwixxi għas-suċċess ekonomiku meta l-prestazzjoni tal-ekonomija fuq naħa u l-ugwaljanza soċjali min-naħa l-oħra ma jitqisux bħala opposti, iżda jitqiesu komplementari. |
| --- | --- |

4.4.1

Il-mudell soċjali Ewropew huwa vantaġġ komparattiv li għandha l-Ewropa fil-kompetizzjoni globali. L-istat soċjali jikkontribwixxi għas-suċċess ekonomiku meta l-prestazzjoni tal-ekonomija fuq naħa u l-ugwaljanza soċjali min-naħa l-oħra ma jitqisux bħala opposti, iżda jitqiesu komplementari.

| 4.4.2 | L-istabbilizzaturi awtomatiċi ta’ sistemi tas-sigurtà soċjali tal-Ewropa għenu fil-ġestjoni tal-kriżi, appoġġjaw id-domanda u evitaw diġenerazzjoni f’dipressjoni bħal dik fit-tletinijiet. Anke mil-lat psikoloġiku, is-sistemi tas-sigurtà soċjali huma ta’ importanza kbira, minħabba li dawn inaqqsu r-riskju ta’ paniku u b’hekk jistabbilizzaw il-konsum. |
| --- | --- |

4.4.2

L-istabbilizzaturi awtomatiċi ta’ sistemi tas-sigurtà soċjali tal-Ewropa għenu fil-ġestjoni tal-kriżi, appoġġjaw id-domanda u evitaw diġenerazzjoni f’dipressjoni bħal dik fit-tletinijiet. Anke mil-lat psikoloġiku, is-sistemi tas-sigurtà soċjali huma ta’ importanza kbira, minħabba li dawn inaqqsu r-riskju ta’ paniku u b’hekk jistabbilizzaw il-konsum.

| 4.4.3 | F’ċerti pajjiżi fejn id-djalogu soċjali jaħdem tajjeb (pereżempju l-Awstrija, il-Ġermanja u l-Isvezja), l-imsieħba soċjali qdew rwol importanti fit-tnaqqis tar-riskju tal-qgħad li rriżulta minn tnaqqis fil-produzzjoni. Minbarra l-appoġġ tal-miżuri mill-qasam tal-politika ekonomika u soċjali, il-ftehimiet bejn l-imsieħba soċjali fil-livell industrijali u settorjali kkontribwixxew b’mod sinifikanti, sabiex jinżammu l-impjiegi eżistenti (pereżempju permezz ta’ perjodu qasir ta’ xogħol, it-tnaqqis tal-ammont ta’ sahra akkumulata, l-użu tal-btajjel għat-taħriġ eċċ.) Dawn l-esperjenzi għandhom jiġu kkunsidrati fil-formulazzjoni ġdida tal-linji gwida u fir-rapporti annwali tal-pajjiżi. |
| --- | --- |

4.4.3

F’ċerti pajjiżi fejn id-djalogu soċjali jaħdem tajjeb (pereżempju l-Awstrija, il-Ġermanja u l-Isvezja), l-imsieħba soċjali qdew rwol importanti fit-tnaqqis tar-riskju tal-qgħad li rriżulta minn tnaqqis fil-produzzjoni. Minbarra l-appoġġ tal-miżuri mill-qasam tal-politika ekonomika u soċjali, il-ftehimiet bejn l-imsieħba soċjali fil-livell industrijali u settorjali kkontribwixxew b’mod sinifikanti, sabiex jinżammu l-impjiegi eżistenti (pereżempju permezz ta’ perjodu qasir ta’ xogħol, it-tnaqqis tal-ammont ta’ sahra akkumulata, l-użu tal-btajjel għat-taħriġ eċċ.) Dawn l-esperjenzi għandhom jiġu kkunsidrati fil-formulazzjoni ġdida tal-linji gwida u fir-rapporti annwali tal-pajjiżi.

| 4.4.4 | Il-gvernijiet Ewropej huma mitluba jsaħħu r-rwol tal-imsieħba soċjali fil-livell Ewropew u dak nazzjonali. Huma għandhom jiġu appoġġjati sabiex iżidu l-isforzi tagħhom biex isaħħu l-koordinazzjoni Ewropea tal-politika tal-pagi. Barra minn hekk, għandu jsir sforz sabiex jiżdied il-valur tad-djalogu makroekonomiku; dan id-djalogu għandu jiġi stabbilit ukoll għaż-żona tal-euro. |
| --- | --- |

4.4.4

Il-gvernijiet Ewropej huma mitluba jsaħħu r-rwol tal-imsieħba soċjali fil-livell Ewropew u dak nazzjonali. Huma għandhom jiġu appoġġjati sabiex iżidu l-isforzi tagħhom biex isaħħu l-koordinazzjoni Ewropea tal-politika tal-pagi. Barra minn hekk, għandu jsir sforz sabiex jiżdied il-valur tad-djalogu makroekonomiku; dan id-djalogu għandu jiġi stabbilit ukoll għaż-żona tal-euro.

| 4.4.5 | In-negozjar kollettiv ħieles għandu madankollu, jinżamm anke fil-kriżi: Il-politika tal-pagi għandha tiġi stabbilita fil-qafas tan-negozjar kolletiv ħieles u minn assoċjazzjonijiet kompetenti ta’ min iħaddem u l-ħaddiema. L-objettivi tal-gvern jew interventi bħat-tnaqqis tal-pagi ordnat mill-gvern għandhom jinċaħdu u mhumiex aċċettabbli (17). |
| --- | --- |

4.4.5

In-negozjar kollettiv ħieles għandu madankollu, jinżamm anke fil-kriżi: Il-politika tal-pagi għandha tiġi stabbilita fil-qafas tan-negozjar kolletiv ħieles u minn assoċjazzjonijiet kompetenti ta’ min iħaddem u l-ħaddiema. L-objettivi tal-gvern jew interventi bħat-tnaqqis tal-pagi ordnat mill-gvern għandhom jinċaħdu u mhumiex aċċettabbli (17).

| 4.4.6 | Flimkien mar-rwol tal-partiti li jipparteċipaw fin-negozjar kollettiv, jeħtieġ li jingħaraf ukoll ir-rwol sinifikanti tal-organizzazzjonijiet l-oħra li jirrappeżentaw is-soċjetà ċivili bħall-organizzazzjonijiet tal-konsumatur. B’mod partikolari fi żmien ta’ kriżi dawn huma indispensabbli bħala l-vuċi taċ-ċittadini u msieħba fid-djalogu ċivili. |
| --- | --- |

4.4.6

Flimkien mar-rwol tal-partiti li jipparteċipaw fin-negozjar kollettiv, jeħtieġ li jingħaraf ukoll ir-rwol sinifikanti tal-organizzazzjonijiet l-oħra li jirrappeżentaw is-soċjetà ċivili bħall-organizzazzjonijiet tal-konsumatur. B’mod partikolari fi żmien ta’ kriżi dawn huma indispensabbli bħala l-vuċi taċ-ċittadini u msieħba fid-djalogu ċivili.

| 4.4.7 | It-tibdiliet u r-riformi neċessarji jistgħu jkunu promettenti biss jekk ikun hemm relazzjoni bbilanċjata bejn il-miri ekonomiċi u dawk soċjali u l-qsim tal-piżijiet jitqies li jkun ġust (bejn il-pajjiżi, il-gruppi bi dħul, il-kapital u x-xogħol, is-setturi, gruppi differenti tal-popolazzjoni eċċ). Il-ġustizzja soċjali u l-bilanċ soċjali huma rekwiżit importanti ħafna sabiex il-pubbliku jkun jista’ jaċċetta l-miżuri ta’ tisħiħ inkella l-koeżjoni soċjali tkun mhedda, u l-populiżmu u s-sentiment kontra l-UE jesperjenza rkupru perikoluż. F’dan il-kuntest, il-Kumitat itenni r-rakkomandazzjoni urġenti tiegħu għall-involviment mill-aktar kmieni possibbli u estensiv tal-imsieħba soċjali u l-organizzazzjonijiet rappreżentattivi l-oħra tas-soċjetà ċivili fit-tfassil tal-politika. |
| --- | --- |

4.4.7

It-tibdiliet u r-riformi neċessarji jistgħu jkunu promettenti biss jekk ikun hemm relazzjoni bbilanċjata bejn il-miri ekonomiċi u dawk soċjali u l-qsim tal-piżijiet jitqies li jkun ġust (bejn il-pajjiżi, il-gruppi bi dħul, il-kapital u x-xogħol, is-setturi, gruppi differenti tal-popolazzjoni eċċ). Il-ġustizzja soċjali u l-bilanċ soċjali huma rekwiżit importanti ħafna sabiex il-pubbliku jkun jista’ jaċċetta l-miżuri ta’ tisħiħ inkella l-koeżjoni soċjali tkun mhedda, u l-populiżmu u s-sentiment kontra l-UE jesperjenza rkupru perikoluż. F’dan il-kuntest, il-Kumitat itenni r-rakkomandazzjoni urġenti tiegħu għall-involviment mill-aktar kmieni possibbli u estensiv tal-imsieħba soċjali u l-organizzazzjonijiet rappreżentattivi l-oħra tas-soċjetà ċivili fit-tfassil tal-politika.

Brussell, 13 ta’ Frar 2013.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Staffan NILSSON

---

(1)  Għal informazzjoni aktar dettaljata u differenzjata tal-oriġini tal-kriżi finanzjarja u ekonomika irreferi għall-Opinjoni tal-KESE “Pjan Ewropew għall-Irkupru Ekonomiku”, ĠU C 182, 4.8.2009, p. 71, punt 2, “Mill-kriżi tas-subprimes għar-riċessjoni globali”.

1

(2)  Ara t-tbassir tal-ħarifa tal-2012 tal-Kummissjoni Ewropea.

2

(3)  COM(2012) 750 final, 28.11.2012.

3

(4)  Il-previżjoni tal-FMI tad-9 ta’ Ottubru tistqarr li l-multiplikaturi tal-infiq fil-kriżi x’aktarx ammontaw għal bejn 0.9 sa 1.7 filwaqt li oriġinarjament l-istima kienet ta’ madwar 0.5 (ara FMI 2012,http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/02/pdf/text.pdf).

4

(5)  Dwar dan ara wkoll l-opinjoni tal-KESE CES2048/2012, “Pakkett dwar l-Unjoni Bankarja”.

5

(6)  Għad-diskussjoni dwar il-bonds ta’ stabbiltà, il-Eurobonds, il-bonds tal-proġetti, eċċ. ara l-Opinjoni tal-KESE “Green Paper dwar il-fattibiltà tal-introduzzjoni ta’ Bonds ta’ Stabbiltà”, ĠU C 299, 4.10.2012, p. 60 u l-Opinjoni dwar “It-tkabbir u d-dejn sovran fl-UE: żewġ approċċi innovattivi”ĠU C 143, 22.5.2012, p 10.

6

(7)  ĠU C 44, 15.2.2013, p. 68.

7

(8)  Reċentement hawn ĠU C 181, 21.6.2012, p 55.

8

(9)  ĠU C 229, 31.7.2012, p. 7.

9

(10)  Jiġifieri biex ikun żgurat li l-ispejjeż futuri tal-kriżijiet bankarji ma jkollhomx jiġu ffinanzjati mill-kontribwenti.

10

(11)  EU-27: 2,5 % tal-PDG 2010.

11

(12)  Pereżempju fis-settur tal-esportazzjoni Spanjol, l-ispiża tal-paga tammonta biss għal 13 % tat-total tal-ispiża. Sors: Carlos Gutiérrez Calderón/ Fernando Luengo Escalonilla, Competitividad y costes laborales en España (l-ispejjeż tal-kompetittività u tax-xogħol fi Spanja), studji tal-Fondazzjoni tal-1 ta’ Mejju, 49 (2011, http://www.1mayo.ccoo.es/nova/files/1018/Estudio49.pdf).

12

Competitividad y costes laborales en España

(13)  Ara l-Anness statistiku tal-Ekonomija Ewropea, il-Ħarifa tal-2012.

13

(14)  ĠU C 132, 3.5.2011, p. 26, punt 2.3.

14

(15)  ĠU C 132, 3.5.2011, p. 26, punt 2.2.

15

(16)  COM(2002) 714 final.

16

(17)  ĠU C 132, 3.5.2011, p. 26, punt 2.4.

17

---

| 9.5.2013 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 133/52 |
| --- | --- | --- | --- |

9.5.2013

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 133/52

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-apparati mediċi, li jemenda d-Direttiva 2001/83/KE, ir-Regolament (KE) Nru 178/2002 u r-Regolament (KE) Nru 1223/2009”

COM(2012) 542 final — 2012/0266 (COD)

“Il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar apparat mediku dijanjostiku in vitro”

COM(2012) 541 final — 2012/0267 (COD)

“Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Apparat mediku u apparat mediku dijanjostiku in vitro li huma sikuri, effettivi u innovattivi għall-benefiċċju tal-pazjenti, il-konsumaturi u l-professjonisti tal-kura tas-saħħa”

COM(2012) 540 final

2013/C 133/10

Relatur: is-Sur STANTIČ

Nhar il-15 ta’ Ottubru 2012 u nhar it-22 ta’ Ottubru 2012, il-Kunsill u l-Parlament Ewropew rispettivament iddeċidew, b’konformità mal-Artikoli 114 u 168(4)(c) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li jikkonsultaw lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-apparati mediċi, li jemenda d-Direttiva 2001/83/KE, ir-Regolament (KE) Nru 178/2002 u r-Regolament (KE) Nru 1223/2009

COM(2012) 542 final – 2012/0266 (COD).

Nhar il-15 ta’ Ottubru 2012 u nhar it-22 ta’ Ottubru 2012, il-Kunsill u l-Parlament Ewropew rispettivament iddeċidew, b’konformità mal-Artikoli 114 u 168(4)(c) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li jikkonsultaw lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar apparat mediku dijanjostiku in vitro

COM(2012) 541 final – 2012/0267 (COD).

Nhar is-26 ta’ Settembru 2012, il-Kummissjoni Ewropea ddeċidiet, b’konformità mal-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li tikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni Apparat mediku u apparat mediku dijanjostiku in vitro li huma sikuri, effettivi u innovattivi għall-benefiċċju tal-pazjenti, il-konsumaturi u l-professjonisti tal-kura tas-saħħa

COM(2012) 540 final.

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar il-5 ta’ Frar 2013.

Matul l-487 sessjoni plenarja tiegħu li saret fit-13 u l-14 ta’ Frar 2013 (seduta tal-14 ta’ Frar), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’136 vot favur u 5 astensjonijiet.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1 | Il-KESE jenfasizza li s-saħħa hija prijorità għolja għaċ-ċittadini Ewropej u jafferma mill-ġdid illi l-apparat mediku (minn hawn ’il quddiem MD) (1) u l-apparat mediku dijanjostiku in vitro (minn hawn ’il quddiem IVD) (2) għandhom rwol kruċjali fil-prevenzjoni, id-dijanjożi u t-trattament tal-mard. Dawn huma essenzjali għal saħħitna u għall-kwalità tal-ħajja tal-persuni li qed ibatu u jikkontrollaw il-mard u d-diżabilitajiet tagħhom. |
| --- | --- |

1.1

Il-KESE jenfasizza li s-saħħa hija prijorità għolja għaċ-ċittadini Ewropej u jafferma mill-ġdid illi l-apparat mediku (minn hawn ’il quddiem MD) (1) u l-apparat mediku dijanjostiku in vitro (minn hawn ’il quddiem IVD) (2) għandhom rwol kruċjali fil-prevenzjoni, id-dijanjożi u t-trattament tal-mard. Dawn huma essenzjali għal saħħitna u għall-kwalità tal-ħajja tal-persuni li qed ibatu u jikkontrollaw il-mard u d-diżabilitajiet tagħhom.

| 1.2 | Il-KESE bi pjaċir jilqa’ t-tfassil mill-ġdid tas-sistema regolatorja attwali mill-Kummissjoni, li mhux biss jissimplifika l-qafas iżda wkoll jistabbilixxi regoli aktar effettivi, li jsaħħu l-proċeduri ta’ awtorizzazzjoni qabel it-tqegħid fis-suq (PMA) u b’mod partikolari s-sorveljanza ta’ wara t-tqegħid fis-suq tal-prodott. Fid-dawl tal-iskandlu reċenti dwar il-proteżijiet tas-sider difettużi li rriżulta f’Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew f’Ġunju 2012, kif ukoll fid-dawl ta’ problemi kbar oħra relatati ma’ proteżijiet u MDs b’riskju għoli, il-KESE, bħall-Parlament Ewropew (3), huwa favur li f’dawn il-każijiet titwettaq ukoll proċedura ta’ kwalità għolja qabel ma jitqiegħdu fis-suq. Dan jirrispondi għall-bżonnijiet taċ-ċittadini rigward is-sikurezza u l-effikaċja għall-pazjenti. |
| --- | --- |

1.2

Il-KESE bi pjaċir jilqa’ t-tfassil mill-ġdid tas-sistema regolatorja attwali mill-Kummissjoni, li mhux biss jissimplifika l-qafas iżda wkoll jistabbilixxi regoli aktar effettivi, li jsaħħu l-proċeduri ta’ awtorizzazzjoni qabel it-tqegħid fis-suq (PMA) u b’mod partikolari s-sorveljanza ta’ wara t-tqegħid fis-suq tal-prodott. Fid-dawl tal-iskandlu reċenti dwar il-proteżijiet tas-sider difettużi li rriżulta f’Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew f’Ġunju 2012, kif ukoll fid-dawl ta’ problemi kbar oħra relatati ma’ proteżijiet u MDs b’riskju għoli, il-KESE, bħall-Parlament Ewropew (3), huwa favur li f’dawn il-każijiet titwettaq ukoll proċedura ta’ kwalità għolja qabel ma jitqiegħdu fis-suq. Dan jirrispondi għall-bżonnijiet taċ-ċittadini rigward is-sikurezza u l-effikaċja għall-pazjenti.

| 1.3 | L-MDs b’riskju għoli (klassi III u prodotti impjantabbli) u l-IVDs jeħtieġ li jkunu soġġetti għal proċedura ta’ approvazzjoni ta’ kwalità għolja, adegwata u uniformi madwar l-UE qabel ma jitqiegħdu fis-suq, fejn ir-riżultati tal-investigazzjonijiet kliniċi kwalifikati ħafna jagħtu prova tas-sikurezza, l-effikaċja u l-bilanċ pożittiv bejn ir-riskji u l-benefiċċji. Ir-riżultati kollha għandhom jiġu maħżuna f’bażi tad-data ċentrali b’aċċess pubbliku. Fil-każ tal-IVDs u l-MDs b’riskju għoli li diġà qegħdin fis-suq, għandha tiġi żgurata l-konformità mal-Artikolu 45 tal-Proposta għal Regolament sabiex jintwerew is-sikurezza u l-effikaċja tal-apparat. |
| --- | --- |

1.3

L-MDs b’riskju għoli (klassi III u prodotti impjantabbli) u l-IVDs jeħtieġ li jkunu soġġetti għal proċedura ta’ approvazzjoni ta’ kwalità għolja, adegwata u uniformi madwar l-UE qabel ma jitqiegħdu fis-suq, fejn ir-riżultati tal-investigazzjonijiet kliniċi kwalifikati ħafna jagħtu prova tas-sikurezza, l-effikaċja u l-bilanċ pożittiv bejn ir-riskji u l-benefiċċji. Ir-riżultati kollha għandhom jiġu maħżuna f’bażi tad-data ċentrali b’aċċess pubbliku. Fil-każ tal-IVDs u l-MDs b’riskju għoli li diġà qegħdin fis-suq, għandha tiġi żgurata l-konformità mal-Artikolu 45 tal-Proposta għal Regolament sabiex jintwerew is-sikurezza u l-effikaċja tal-apparat.

| 1.4 | Il-KESE jappoġġja bil-qawwi l-forma ġuridika ta’ “Regolament” minflok “Direttiva” sabiex ikun hemm anqas lok għal interpretazzjonijiet differenti mill-Istati Membri individwali. B’hekk ikun hemm aktar ugwaljanza għall-pazjenti Ewropej u kundizzjonijiet ekwi għall-fornituri. |
| --- | --- |

1.4

Il-KESE jappoġġja bil-qawwi l-forma ġuridika ta’ “Regolament” minflok “Direttiva” sabiex ikun hemm anqas lok għal interpretazzjonijiet differenti mill-Istati Membri individwali. B’hekk ikun hemm aktar ugwaljanza għall-pazjenti Ewropej u kundizzjonijiet ekwi għall-fornituri.

| 1.5 | Minbarra s-sikurezza, l-aċċess rapidu għall-aktar verżjonijiet reċenti tat-teknoloġiji mediċi jfisser ukoll benefiċċju importanti għall-pazjenti. Dewmien konsiderevoli fl-aċċess għall-apparati ġodda jkun għad-detriment tal-pazjenti billi jnaqqsilhom l-għażla tat-trattamenti (li jistgħu jkunu għas-sostenn tal-ħajja) jew tal-anqas iwaqqafhom milli jnaqqsu d-diżabilitajiet tagħhom u jtejbu l-kwalità ta’ ħajjithom. |
| --- | --- |

1.5

Minbarra s-sikurezza, l-aċċess rapidu għall-aktar verżjonijiet reċenti tat-teknoloġiji mediċi jfisser ukoll benefiċċju importanti għall-pazjenti. Dewmien konsiderevoli fl-aċċess għall-apparati ġodda jkun għad-detriment tal-pazjenti billi jnaqqsilhom l-għażla tat-trattamenti (li jistgħu jkunu għas-sostenn tal-ħajja) jew tal-anqas iwaqqafhom milli jnaqqsu d-diżabilitajiet tagħhom u jtejbu l-kwalità ta’ ħajjithom.

| 1.6 | Il-KESE jenfasizza li s-setturi tal-MD u tal-IVD, li huma karatterizzati minn kapaċità għolja għall-innovazzjoni u impjiegi b’ħiliet għolja, jagħmlu parti importanti mill-ekonomija Ewropea u jistgħu jgħinu sostanzjalment fl-implimentazzjoni tal-Istrateġija Ewropa 2020 u l-inizjattivi ewlenin tagħha. Għalhekk, huwa fundamentali li jkun hemm leġislazzjoni adatta, mhux biss biex tiżgura l-ogħla livell possibbli ta’ protezzjoni tas-saħħa, iżda wkoll biex tipprovdi ambjent innovattiv u kompetittiv għal din l-industrija, li fiha 80 % tal-manifatturi huma intrapriżi mikro, żgħar u medji. |
| --- | --- |

1.6

Il-KESE jenfasizza li s-setturi tal-MD u tal-IVD, li huma karatterizzati minn kapaċità għolja għall-innovazzjoni u impjiegi b’ħiliet għolja, jagħmlu parti importanti mill-ekonomija Ewropea u jistgħu jgħinu sostanzjalment fl-implimentazzjoni tal-Istrateġija Ewropa 2020 u l-inizjattivi ewlenin tagħha. Għalhekk, huwa fundamentali li jkun hemm leġislazzjoni adatta, mhux biss biex tiżgura l-ogħla livell possibbli ta’ protezzjoni tas-saħħa, iżda wkoll biex tipprovdi ambjent innovattiv u kompetittiv għal din l-industrija, li fiha 80 % tal-manifatturi huma intrapriżi mikro, żgħar u medji.

| 1.7 | Il-KESE jappoġġja l-proċeduri ta’ awtorizzazzjoni ta’ standard għoli għall-MDs u IVDs b’ riskju għoli qabel it-tqegħid fis-suq, li jirrikjedu li r-riżultati miksuba minn testijiet kliniċi u investigazzjonijiet adegwati jagħtu l-prova ta’ sikurezza u effikaċja. Madankollu, il-KESE jesprimi tħassib kontra l-introduzzjoni ta’ sistema ċentralizzata ta’ awtorizzazzjoni qabel it-tqegħid fis-suq fl-Ewropa li tista’ twassal għal aktar dewmien fiż-żminijiet meħtieġa għall-approvazzjoni. Dan ixekkel lill-pazjenti milli jkollhom aċċess rapidu għall-aħħar teknoloġiji mediċi u jżid b’mod konsiderevoli l-ispejjeż għall-SMEs u jipperikola l-kapaċità tagħhom għall-innovazzjoni. |
| --- | --- |

1.7

Il-KESE jappoġġja l-proċeduri ta’ awtorizzazzjoni ta’ standard għoli għall-MDs u IVDs b’ riskju għoli qabel it-tqegħid fis-suq, li jirrikjedu li r-riżultati miksuba minn testijiet kliniċi u investigazzjonijiet adegwati jagħtu l-prova ta’ sikurezza u effikaċja. Madankollu, il-KESE jesprimi tħassib kontra l-introduzzjoni ta’ sistema ċentralizzata ta’ awtorizzazzjoni qabel it-tqegħid fis-suq fl-Ewropa li tista’ twassal għal aktar dewmien fiż-żminijiet meħtieġa għall-approvazzjoni. Dan ixekkel lill-pazjenti milli jkollhom aċċess rapidu għall-aħħar teknoloġiji mediċi u jżid b’mod konsiderevoli l-ispejjeż għall-SMEs u jipperikola l-kapaċità tagħhom għall-innovazzjoni.

| 1.8 | Jekk għandhom jiżdiedu xi rekwiżiti għall-approvazzjoni ta’ MDs u IVDs, dan għandu jsir b’mod trasparenti u prevedibbli li ma jkomplix jipperikola l-effiċjenza tal-proċess regolatorju u jnaqqas l-innovazzjonijiet futuri. |
| --- | --- |

1.8

Jekk għandhom jiżdiedu xi rekwiżiti għall-approvazzjoni ta’ MDs u IVDs, dan għandu jsir b’mod trasparenti u prevedibbli li ma jkomplix jipperikola l-effiċjenza tal-proċess regolatorju u jnaqqas l-innovazzjonijiet futuri.

| 1.9 | Il-KESE jilqa’ bi pjaċir l-introduzzjoni ta’ Identifikazzjoni Unika tal-Apparat (UDI), li tingħata lil kull apparat. Din tippermetti identifikazzjoni aktar malajr u traċċabilità aħjar. Il-KESE jilqa’ wkoll bi pjaċir għodda ta’ reġistrazzjoni ċentrali (Eudamed) li tiffunzjona b’mod sħiħ, u li telimina r-reġistrazzjonijiet multipli u tnaqqas b’mod konsiderevoli l-ispejjeż tal-SMEs. |
| --- | --- |

1.9

Il-KESE jilqa’ bi pjaċir l-introduzzjoni ta’ Identifikazzjoni Unika tal-Apparat (UDI), li tingħata lil kull apparat. Din tippermetti identifikazzjoni aktar malajr u traċċabilità aħjar. Il-KESE jilqa’ wkoll bi pjaċir għodda ta’ reġistrazzjoni ċentrali (Eudamed) li tiffunzjona b’mod sħiħ, u li telimina r-reġistrazzjonijiet multipli u tnaqqas b’mod konsiderevoli l-ispejjeż tal-SMEs.

| 1.10 | Il-KESE jappoġġja t-tisħiħ tal-pożizzjoni tal-pazjenti. Sabiex jiġi żgurat li jkun hemm kopertura finanzjarja adegwata f’każ ta’ ħsara, il-parti li tkun saritilha l-ħsara għandu jkollha d-dritt tressaq talba diretta u tiġi kkumpensata b’mod sħiħ. Meta l-pazjenti jkollhom jagħtu prova tal-ħsara li jkun għamel apparat mediku difettuż, il-manifattur għandu jagħmel disponibbli lill-pazjent (u/jew lil min hu responsabbli għall-ħlas tal-ispiża tat-trattament) id-dokumentazzjoni kollha neċessarja relatata mas-sikurezza u l-effikaċja tal-apparat inkwistjoni. Barra minn hekk, il-KESE jappella lill-Kummissjoni biex, permezz ta’ mekkaniżmi adatti, tiżgura l-ħlas ta’ kumpens li ma jwassalx għal żieda sostanzjali fil-prezzijiet tal-apparati mediċi. |
| --- | --- |

1.10

Il-KESE jappoġġja t-tisħiħ tal-pożizzjoni tal-pazjenti. Sabiex jiġi żgurat li jkun hemm kopertura finanzjarja adegwata f’każ ta’ ħsara, il-parti li tkun saritilha l-ħsara għandu jkollha d-dritt tressaq talba diretta u tiġi kkumpensata b’mod sħiħ. Meta l-pazjenti jkollhom jagħtu prova tal-ħsara li jkun għamel apparat mediku difettuż, il-manifattur għandu jagħmel disponibbli lill-pazjent (u/jew lil min hu responsabbli għall-ħlas tal-ispiża tat-trattament) id-dokumentazzjoni kollha neċessarja relatata mas-sikurezza u l-effikaċja tal-apparat inkwistjoni. Barra minn hekk, il-KESE jappella lill-Kummissjoni biex, permezz ta’ mekkaniżmi adatti, tiżgura l-ħlas ta’ kumpens li ma jwassalx għal żieda sostanzjali fil-prezzijiet tal-apparati mediċi.

| 1.11 | Il-KESE jirrikonoxxi li fil-qafas regolatorju propost l-involviment tas-soċjetà ċivili huwa pjuttost dgħajjef. L-istatus ta’ osservatur li għandha s-soċjetà ċivili fis-sottogruppi temporanji, kif stabbilit mill-Grupp ta’ Koordinazzjoni dwar l-Apparat Mediku (MDCG) li ġie mwaqqaf dan l-aħħar, mhuwiex biżżejjed. Il-KESE jipproponi l-istabbiliment ta’ “Kumitat Konsultattiv” organizzat fil-livell Ewropew, magħmul minn rappreżentanti ta’ partitijiet interessati leġittimi. Dan it-tip ta’ Kumitat għandu jiffunzjona b’mod parallel u jaħdem flimkien mal-Grupp ta’ Koordinazzjoni dwar l-Apparat Mediku (MDCG), filwaqt li jagħti l-pariri lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri dwar aspetti diversi tat-teknoloġija medika u l-implimentazzjoni tal-leġislazzjoni. |
| --- | --- |

1.11

Il-KESE jirrikonoxxi li fil-qafas regolatorju propost l-involviment tas-soċjetà ċivili huwa pjuttost dgħajjef. L-istatus ta’ osservatur li għandha s-soċjetà ċivili fis-sottogruppi temporanji, kif stabbilit mill-Grupp ta’ Koordinazzjoni dwar l-Apparat Mediku (MDCG) li ġie mwaqqaf dan l-aħħar, mhuwiex biżżejjed. Il-KESE jipproponi l-istabbiliment ta’ “Kumitat Konsultattiv” organizzat fil-livell Ewropew, magħmul minn rappreżentanti ta’ partitijiet interessati leġittimi. Dan it-tip ta’ Kumitat għandu jiffunzjona b’mod parallel u jaħdem flimkien mal-Grupp ta’ Koordinazzjoni dwar l-Apparat Mediku (MDCG), filwaqt li jagħti l-pariri lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri dwar aspetti diversi tat-teknoloġija medika u l-implimentazzjoni tal-leġislazzjoni.

| 1.12 | Il-KESE jerġa’ jisħaq il-bżonn li dispożizzjonijiet adatti relatati mal-edukazzjoni u t-taħriġ tal-persunal tal-kura tas-saħħa professjonali jiżdiedu mar-regolamenti proposti, skont ir-rakkomandazzjonijiet fil-konklużjonijiet tal-Kunsill tal-UE dwar l-innovazzjoni fis-settur tat-tagħmir mediku (4). |
| --- | --- |

1.12

Il-KESE jerġa’ jisħaq il-bżonn li dispożizzjonijiet adatti relatati mal-edukazzjoni u t-taħriġ tal-persunal tal-kura tas-saħħa professjonali jiżdiedu mar-regolamenti proposti, skont ir-rakkomandazzjonijiet fil-konklużjonijiet tal-Kunsill tal-UE dwar l-innovazzjoni fis-settur tat-tagħmir mediku (4).

| 1.13 | Konnessjonijiet rilevanti ma’ dossiers u korpi legali oħrajn: il-KESE jenfasizza l-bżonn li jiġi żgurat li r-regoli ġodda għall-istudji tal-prestazzjonijiet kliniċi għall-IVDs – it-testijiet dijanjostiċi għal finijiet terapewtiċi, jinteraġixxu tajjeb ma’ dawk li ser joħorġu mill-qafas il-ġdid li qed jiġi diskuss attwalment dwar il-provi kliniċi bil-prodotti mediċinali, b’konformità mal-Opinjoni reċenti tal-KESE (5). |
| --- | --- |

1.13

Konnessjonijiet rilevanti ma’ dossiers u korpi legali oħrajn: il-KESE jenfasizza l-bżonn li jiġi żgurat li r-regoli ġodda għall-istudji tal-prestazzjonijiet kliniċi għall-IVDs – it-testijiet dijanjostiċi għal finijiet terapewtiċi, jinteraġixxu tajjeb ma’ dawk li ser joħorġu mill-qafas il-ġdid li qed jiġi diskuss attwalment dwar il-provi kliniċi bil-prodotti mediċinali, b’konformità mal-Opinjoni reċenti tal-KESE (5).

| 1.14 | Testijiet għall-IVDs li jsiru internament: il-KESE jirrakkomanda li l-prinċipju tal-valutazzjoni tar-riskji u l-benefiċċji tal-apparati tal-kura tas-saħħa għandu japplika għall-prodotti kollha, anke jekk dawn ikunu kummerċjalizzati jew żviluppati u użati biss f’istituzzjoni partikolari (test intern). |
| --- | --- |

1.14

Testijiet għall-IVDs li jsiru internament: il-KESE jirrakkomanda li l-prinċipju tal-valutazzjoni tar-riskji u l-benefiċċji tal-apparati tal-kura tas-saħħa għandu japplika għall-prodotti kollha, anke jekk dawn ikunu kummerċjalizzati jew żviluppati u użati biss f’istituzzjoni partikolari (test intern).

| 1.15 | Il-funzjonament tar-regolamenti għandu jiġi rivedut, formalment u konġuntament mill-awtoritajiet u l-partijiet interessati tas-soċjetà ċivili, tliet snin wara li jidħlu fis-seħħ, sabiex jiġi żgurat li l-objettivi tar-regolamenti qed jintlaħqu. |
| --- | --- |

1.15

Il-funzjonament tar-regolamenti għandu jiġi rivedut, formalment u konġuntament mill-awtoritajiet u l-partijiet interessati tas-soċjetà ċivili, tliet snin wara li jidħlu fis-seħħ, sabiex jiġi żgurat li l-objettivi tar-regolamenti qed jintlaħqu.

2.   Introduzzjoni u sfond

| 2.1 | L-MDs u l-IVDs għandhom rwol kruċjali fil-prevenzjoni, id-dijanjożi u t-trattament tal-mard. Huma essenzjali għal saħħitna u għall-kwalità tal-ħajja tal-persuni li qed ibatu mid-diżabilitajiet. |
| --- | --- |

2.1

L-MDs u l-IVDs għandhom rwol kruċjali fil-prevenzjoni, id-dijanjożi u t-trattament tal-mard. Huma essenzjali għal saħħitna u għall-kwalità tal-ħajja tal-persuni li qed ibatu mid-diżabilitajiet.

| 2.2 | Is-setturi tal-MD u tal-IVD jirrappreżentaw parti importanti u innovattiva tal-ekonomija Ewropea. Jiġġeneraw bejgħ annwali ta’ madwar EUR 95 biljun (EUR 85 biljun għall-MDs u EUR 10 biljun għall-IVDs), u jinvestu bil-qawwi fir-riċerka u l-innovazzjoni (EUR 7,5 biljun fis-sena). Jimpjegaw aktar minn 500 000 persuna (il-biċċa l-kbira professjonisti b’livell għoli ta’ ħiliet) f’madwar 25 000 kumpanija. Aktar minn 80 % minnhom huma intrapriżi mikro, żgħar u medji. |
| --- | --- |

2.2

Is-setturi tal-MD u tal-IVD jirrappreżentaw parti importanti u innovattiva tal-ekonomija Ewropea. Jiġġeneraw bejgħ annwali ta’ madwar EUR 95 biljun (EUR 85 biljun għall-MDs u EUR 10 biljun għall-IVDs), u jinvestu bil-qawwi fir-riċerka u l-innovazzjoni (EUR 7,5 biljun fis-sena). Jimpjegaw aktar minn 500 000 persuna (il-biċċa l-kbira professjonisti b’livell għoli ta’ ħiliet) f’madwar 25 000 kumpanija. Aktar minn 80 % minnhom huma intrapriżi mikro, żgħar u medji.

| 2.3 | It-tibdil demografiku u soċjetali mgħaġġel, il-progress xjentifiku enormi, kif ukoll l-iskandlu reċenti dwar il-proteżijiet tas-sider bil-ġell tas-silikon difettuż (6), problemi bl-impjanti tat-tibdil tal-ġenb metall fuq metall, u xi prodotti oħra (7), kollha wasslu għall-bżonn mill-aktar fis ta’ reviżjoni tal-qafas regolatorju attwali. |
| --- | --- |

2.3

It-tibdil demografiku u soċjetali mgħaġġel, il-progress xjentifiku enormi, kif ukoll l-iskandlu reċenti dwar il-proteżijiet tas-sider bil-ġell tas-silikon difettuż (6), problemi bl-impjanti tat-tibdil tal-ġenb metall fuq metall, u xi prodotti oħra (7), kollha wasslu għall-bżonn mill-aktar fis ta’ reviżjoni tal-qafas regolatorju attwali.

| 2.4 | Fost l-MDs b’riskju għoli, il-prodotti impjantabbli huma sinifikanti ħafna: pereżempju, madwar id-dinja jinbiegħu madwar 400 000 proteżi tas-sider tas-silikon magħmulin mill-kumpanija PIP. Ħafna nisa fir-Renju Unit (40 000), Franza (30 000), Spanja (10 000), il-Ġermanja (7 500) u l-Portugall (2 000) irċevew proteżijiet tas-sider tas-silikon magħmulin mill-kumpanija PIP li nfaqgħu fi żmien 10 snin minn meta jiddaħħlu fil-ġisem bir-rata ta’ 10-15 % (8). Il-Ġermanja biss, fl-2010 ġew impjantati madwar 390 000 proteżi tal-ġenbejn u tal-irkopptejn, li kważi 37 000 minnhom huma operazzjonijiet biex jinbidlu l-ġogi artifiċjali (9). |
| --- | --- |

2.4

Fost l-MDs b’riskju għoli, il-prodotti impjantabbli huma sinifikanti ħafna: pereżempju, madwar id-dinja jinbiegħu madwar 400 000 proteżi tas-sider tas-silikon magħmulin mill-kumpanija PIP. Ħafna nisa fir-Renju Unit (40 000), Franza (30 000), Spanja (10 000), il-Ġermanja (7 500) u l-Portugall (2 000) irċevew proteżijiet tas-sider tas-silikon magħmulin mill-kumpanija PIP li nfaqgħu fi żmien 10 snin minn meta jiddaħħlu fil-ġisem bir-rata ta’ 10-15 % (8). Il-Ġermanja biss, fl-2010 ġew impjantati madwar 390 000 proteżi tal-ġenbejn u tal-irkopptejn, li kważi 37 000 minnhom huma operazzjonijiet biex jinbidlu l-ġogi artifiċjali (9).

| 2.5 | Sommarju tan-nuqqasijiet ewlenin fis-sistema attwali kif rikonoxxuti mill-KESE:






  — | Il-pajjiżi tal-UE jinterpretaw u jimplimentaw ir-regoli b’modi differenti, u dan jikkaġuna inugwaljanzi bejn iċ-ċittadini tal-UE u joħloq l-ostakli għas-Suq Uniku; |
| --- | --- | --- |

2.5

Sommarju tan-nuqqasijiet ewlenin fis-sistema attwali kif rikonoxxuti mill-KESE:

—

Il-pajjiżi tal-UE jinterpretaw u jimplimentaw ir-regoli b’modi differenti, u dan jikkaġuna inugwaljanzi bejn iċ-ċittadini tal-UE u joħloq l-ostakli għas-Suq Uniku;

| — | Mhux dejjem possibbli li ssib min kien il-fornitur tal-apparati mediċi; |
| --- | --- |

—

Mhux dejjem possibbli li ssib min kien il-fornitur tal-apparati mediċi;

| — | Il-pazjenti u l-professjonisti tal-kura tas-saħħa m’għandhomx aċċess għall-informazzjoni essenzjali dwar l-investigazzjonijiet kliniċi u l-evidenza; |
| --- | --- |

—

Il-pazjenti u l-professjonisti tal-kura tas-saħħa m’għandhomx aċċess għall-informazzjoni essenzjali dwar l-investigazzjonijiet kliniċi u l-evidenza;

| — | Nuqqas ta’ koordinazzjoni bejn l-awtoritajiet nazzjonali u l-Kummissjoni; |
| --- | --- |

—

Nuqqas ta’ koordinazzjoni bejn l-awtoritajiet nazzjonali u l-Kummissjoni;

| — | Lakuni fir-regolamenti fir-rigward ta’ ċerti prodotti (10). |
| --- | --- |

—

Lakuni fir-regolamenti fir-rigward ta’ ċerti prodotti (10).

3.   Il-kontenut essenzjali tal-pakkett il-ġdid tal-qafas regolatorju rivedut għall-MDs u l-IVDs

| 3.1 | Il-pakkett fih il-Komunikazzjoni (11), proposta għal Regolament dwar l-apparati mediċi (12) (li jissostitwixxi d-Direttiva 90/385/KEE dwar il-mezzi mediċi attivi li jiddaħħlu f’xi parti tal-ġisem u d-Direttiva 93/42/KEE dwar mezzi mediċi) u proposta għal Regolament dwar apparat mediku dijanjostiku in vitro
   (13) (li jissostitwixxi d-Direttiva 98/79/KE dwar il-mezzi mediċi dijanjostiċi in vitro). |
| --- | --- |

3.1

Il-pakkett fih il-Komunikazzjoni (11), proposta għal Regolament dwar l-apparati mediċi (12) (li jissostitwixxi d-Direttiva 90/385/KEE dwar il-mezzi mediċi attivi li jiddaħħlu f’xi parti tal-ġisem u d-Direttiva 93/42/KEE dwar mezzi mediċi) u proposta għal Regolament dwar apparat mediku dijanjostiku in vitro
   (13) (li jissostitwixxi d-Direttiva 98/79/KE dwar il-mezzi mediċi dijanjostiċi in vitro).

| 3.2 | L-elementi ġodda ewlenin tar-Regolamenti proposti jinkludu:






  — | Estensjoni u aktar ċarezza fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-leġislazzjoni, li ġie estiż biex jinkludi l-impjanti għal għanijiet estetiċi u l-ittestjar ġenetiku kif ukoll is-software mediku |
| --- | --- | --- |

3.2

L-elementi ġodda ewlenin tar-Regolamenti proposti jinkludu:

—

Estensjoni u aktar ċarezza fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-leġislazzjoni, li ġie estiż biex jinkludi l-impjanti għal għanijiet estetiċi u l-ittestjar ġenetiku kif ukoll is-software mediku

| — | Superviżjoni msaħħa mill-awtoritajiet nazzjonali tal-korpi (notifikati) ta’ valutazzjoni, sabiex tiġi żgurata valutazzjoni effiċjenti tal-apparati qabel it-tqegħid fis-suq; |
| --- | --- |

—

Superviżjoni msaħħa mill-awtoritajiet nazzjonali tal-korpi (notifikati) ta’ valutazzjoni, sabiex tiġi żgurata valutazzjoni effiċjenti tal-apparati qabel it-tqegħid fis-suq;

| — | Drittijiet u responsabilitajiet aktar ċari għall-manifatturi, l-importaturi u d-distributuri; |
| --- | --- |

—

Drittijiet u responsabilitajiet aktar ċari għall-manifatturi, l-importaturi u d-distributuri;

| — | Bażi tad-data ċentrali estiża dwar l-MDs u l-IVDs (EUDAMED), aċċessibbli għall-professjonisti tal-kura tas-saħħa, il-pazjenti u parzjalment għall-pubbliku inġenerali. |
| --- | --- |

—

Bażi tad-data ċentrali estiża dwar l-MDs u l-IVDs (EUDAMED), aċċessibbli għall-professjonisti tal-kura tas-saħħa, il-pazjenti u parzjalment għall-pubbliku inġenerali.

| — | Traċċabbiltà aħjar tal-apparati fil-katina tal-provvista, inkluża s-sistema ta’ Identifikazzjoni Unika tal-Apparat (UDI), li tippermetti reazzjoni malajr u effettiva għal kwalunkwe tħassib dwar is-sikurezza |
| --- | --- |

—

Traċċabbiltà aħjar tal-apparati fil-katina tal-provvista, inkluża s-sistema ta’ Identifikazzjoni Unika tal-Apparat (UDI), li tippermetti reazzjoni malajr u effettiva għal kwalunkwe tħassib dwar is-sikurezza

| — | Rekwiżiti aktar stretti għall-evidenza u l-valutazzjoni klinika tul il-ħajja tal-apparat |
| --- | --- |

—

Rekwiżiti aktar stretti għall-evidenza u l-valutazzjoni klinika tul il-ħajja tal-apparat

| — | Dispożizzjonijiet aktar stretti li jirregolaw is-sorveljanza u l-viġilanza tas-suq |
| --- | --- |

—

Dispożizzjonijiet aktar stretti li jirregolaw is-sorveljanza u l-viġilanza tas-suq

| — | Koordinazzjoni aħjar bejn l-awtoritajiet nazzjonali, b’appoġġ xjentifiku mill-Kummissjoni, sabiex tiġi żgurata implimentazzjoni uniformi tal-leġislazzjoni |
| --- | --- |

—

Koordinazzjoni aħjar bejn l-awtoritajiet nazzjonali, b’appoġġ xjentifiku mill-Kummissjoni, sabiex tiġi żgurata implimentazzjoni uniformi tal-leġislazzjoni

| — | Allinjament mal-linji gwida internazzjonali sabiex ikun hemm adattament aħjar għas-suq globali tal-MDs. |
| --- | --- |

—

Allinjament mal-linji gwida internazzjonali sabiex ikun hemm adattament aħjar għas-suq globali tal-MDs.

| 3.3 | Is-setturi tal-MDs u l-IVDs, li huma karatterizzati minn livell għoli ta’ innovazzjoni u l-potenzjal li joħolqu impjiegi li jirrikjedu livell għoli ta’ ħiliet, jistgħu sostanzjalment jikkontribwixxu għall-għanijiet tal-Istrateġija Ewropa 2020. Dawn iż-żewġ setturi għandhom post ċentrali f’diversi inizjattivi ewlenin, b’mod partikolari fl-Aġenda Diġitali għall-Ewropa (14) u fl-Unjoni tal-Innovazzjoni (15). |
| --- | --- |

3.3

Is-setturi tal-MDs u l-IVDs, li huma karatterizzati minn livell għoli ta’ innovazzjoni u l-potenzjal li joħolqu impjiegi li jirrikjedu livell għoli ta’ ħiliet, jistgħu sostanzjalment jikkontribwixxu għall-għanijiet tal-Istrateġija Ewropa 2020. Dawn iż-żewġ setturi għandhom post ċentrali f’diversi inizjattivi ewlenin, b’mod partikolari fl-Aġenda Diġitali għall-Ewropa (14) u fl-Unjoni tal-Innovazzjoni (15).

4.   Kummenti ġenerali

| 4.1 | Il-KESE jappoġġja bil-qawwi l-forma ġuridika tar-Regolamenti, li huma applikabbli b’mod dirett u li jeliminaw ir-riskju li jvarjaw it-traspożizzjonijiet u l-interpretazzjonijiet bejn l-Istati Membri individwali. Dan huwa mod utli biex tinkiseb aktar ugwaljanza għall-pazjenti fl-UE u kundizzjonijiet ekwi għall-fornituri. |
| --- | --- |

4.1

Il-KESE jappoġġja bil-qawwi l-forma ġuridika tar-Regolamenti, li huma applikabbli b’mod dirett u li jeliminaw ir-riskju li jvarjaw it-traspożizzjonijiet u l-interpretazzjonijiet bejn l-Istati Membri individwali. Dan huwa mod utli biex tinkiseb aktar ugwaljanza għall-pazjenti fl-UE u kundizzjonijiet ekwi għall-fornituri.

4.2   Is-sistema tal-approvazzjoni u l-proċeduri tal-valutazzjoni

| 4.2.1 | L-MDs ta’ riskju għoli (klassi III u prodotti impjantabbli) u l-IVDs jeħtieġ li jkunu soġġetti għal proċedura ta’ approvazzjoni ta’ kwalità għolja, adegwata u uniformi madwar l-UE qabel ma jitqiegħdu fis-suq, fejn ir-riżultati tal-investigazzjonijiet kliniċi ta’ kwalità għolja jagħtu prova tas-sikurezza, l-effikaċja u l-bilanċ pożittiv bejn ir-riskji u l-benefiċċji. Ir-riżultati kollha għandhom jiġu maħżuna f’bażi tad-data ċentrali b’aċċess pubbliku. Fil-każ tal-IVDs u l-MDs b’riskju għoli li diġà qegħdin fis-suq, għandha tiġi żgurata l-konformità mal-Artikolu 45 tal-Proposta għal Regolament sabiex jintwerew is-sikurezza u l-effikaċja tal-apparat. |
| --- | --- |

4.2.1

L-MDs ta’ riskju għoli (klassi III u prodotti impjantabbli) u l-IVDs jeħtieġ li jkunu soġġetti għal proċedura ta’ approvazzjoni ta’ kwalità għolja, adegwata u uniformi madwar l-UE qabel ma jitqiegħdu fis-suq, fejn ir-riżultati tal-investigazzjonijiet kliniċi ta’ kwalità għolja jagħtu prova tas-sikurezza, l-effikaċja u l-bilanċ pożittiv bejn ir-riskji u l-benefiċċji. Ir-riżultati kollha għandhom jiġu maħżuna f’bażi tad-data ċentrali b’aċċess pubbliku. Fil-każ tal-IVDs u l-MDs b’riskju għoli li diġà qegħdin fis-suq, għandha tiġi żgurata l-konformità mal-Artikolu 45 tal-Proposta għal Regolament sabiex jintwerew is-sikurezza u l-effikaċja tal-apparat.

| 4.2.2 | F’dan il-kuntest, il-KESE jappoġġja t-tisħiħ tal-qafas regolatorju attwali għal apparati mediċi ta’ riskju għoli, li huwa bbażat fuq il-kunċett ta’ konformità fl-evalwazzjoni u korpi regolatorji deċentralizzati, kif previst fir-regolamenti proposti. Nappoġġjaw rekwiżiti aktar stretti sabiex tinkiseb dikjarazzjoni ta’ konformità fir-rigward ta’ dokumentazzjoni u kundizzjonijiet oħra, inklużi d-data preklinika u klinika, il-valutazzjonijiet u l-investigazzjonijiet kliniċi, l-analiżi tar-riskju/benefiċċju, eċċ (16). Dawn jistgħu jgħollu b’mod konsiderevoli l-istandards ta’ approvazzjoni attwali fl-UE, mingħajr ma jtellfu wisq l-aċċess rapidu għal prodotti ġodda. |
| --- | --- |

4.2.2

F’dan il-kuntest, il-KESE jappoġġja t-tisħiħ tal-qafas regolatorju attwali għal apparati mediċi ta’ riskju għoli, li huwa bbażat fuq il-kunċett ta’ konformità fl-evalwazzjoni u korpi regolatorji deċentralizzati, kif previst fir-regolamenti proposti. Nappoġġjaw rekwiżiti aktar stretti sabiex tinkiseb dikjarazzjoni ta’ konformità fir-rigward ta’ dokumentazzjoni u kundizzjonijiet oħra, inklużi d-data preklinika u klinika, il-valutazzjonijiet u l-investigazzjonijiet kliniċi, l-analiżi tar-riskju/benefiċċju, eċċ (16). Dawn jistgħu jgħollu b’mod konsiderevoli l-istandards ta’ approvazzjoni attwali fl-UE, mingħajr ma jtellfu wisq l-aċċess rapidu għal prodotti ġodda.

| 4.2.3 | Il-KESE jappoġġja bil-qawwa proċeduri ta’ awtorizzazzjoni qabel it-tqegħid fis-suq li jkunu stretti u ta’ livell għoli imma għandu tħassib kontra l-introduzzjoni fl-Ewropa ta’ sistema ċentrali ta’ Awtorizzazzjoni Qabel it-Tqegħid fis-Suq, magħrufa fl-Istati Uniti tal-Amerika bħala “Pre-market Authorisation System (PMA)”. Sistema bħal din tfisser dewmien fil-perjodu taż-żmien meħtieġ għall-approvazzjoni. Għall-pazjenti, dan ifisser li jkun hemm intervall ta’ żmien qabel ma jkollhom aċċess għall-aktar teknoloġiji mediċi reċenti li jsalvaw il-ħajja. Min-naħa l-oħra, sistema ċentrali ta’ Awtorizzazzjoni Qabel it-Tqegħid fis-Suq tolqot ħażin ħafna lill-SMEs Ewropej fil-qasam tal-apparat mediku, iżżidilhom l-ispejjeż b’mod konsiderevoli u tpoġġi f’periklu l-kapaċità innovattiva tagħhom. Dawn ikollhom diffikultajiet biex jiffinanzjaw u jlaħħqu ma’ proċeduri twal ta’ awtorizzazzjoni fis-suq. |
| --- | --- |

4.2.3

Il-KESE jappoġġja bil-qawwa proċeduri ta’ awtorizzazzjoni qabel it-tqegħid fis-suq li jkunu stretti u ta’ livell għoli imma għandu tħassib kontra l-introduzzjoni fl-Ewropa ta’ sistema ċentrali ta’ Awtorizzazzjoni Qabel it-Tqegħid fis-Suq, magħrufa fl-Istati Uniti tal-Amerika bħala “Pre-market Authorisation System (PMA)”. Sistema bħal din tfisser dewmien fil-perjodu taż-żmien meħtieġ għall-approvazzjoni. Għall-pazjenti, dan ifisser li jkun hemm intervall ta’ żmien qabel ma jkollhom aċċess għall-aktar teknoloġiji mediċi reċenti li jsalvaw il-ħajja. Min-naħa l-oħra, sistema ċentrali ta’ Awtorizzazzjoni Qabel it-Tqegħid fis-Suq tolqot ħażin ħafna lill-SMEs Ewropej fil-qasam tal-apparat mediku, iżżidilhom l-ispejjeż b’mod konsiderevoli u tpoġġi f’periklu l-kapaċità innovattiva tagħhom. Dawn ikollhom diffikultajiet biex jiffinanzjaw u jlaħħqu ma’ proċeduri twal ta’ awtorizzazzjoni fis-suq.

| 4.2.4 | Il-proposta l-ġdida għal mekkaniżmu ta’ skrutinju (Art. 44/42): il-KESE jinnota li l-MDCG jista’ jindaħal bl-opinjoni tiegħu dwar il-fajl tal-applikazzjoni ppreżentat mill-korp notifikat. Il-KESE jagħraf sew l-importanza tas-sikurezza għall-pazjenti. Sabiex jiġi evitat li jkun hemm dewmien addizzjonali u imprevedibbli għall-manifatturi (u b’konsegwenza ta’ dan, għall-pazjenti), dan għandu jsir b’mod trasparenti u prevedibbli li ma jipperikolax l-effiċjenza tal-proċess regolatorju u jnaqqas l-innovazzjonijiet futuri. |
| --- | --- |

4.2.4

Il-proposta l-ġdida għal mekkaniżmu ta’ skrutinju (Art. 44/42): il-KESE jinnota li l-MDCG jista’ jindaħal bl-opinjoni tiegħu dwar il-fajl tal-applikazzjoni ppreżentat mill-korp notifikat. Il-KESE jagħraf sew l-importanza tas-sikurezza għall-pazjenti. Sabiex jiġi evitat li jkun hemm dewmien addizzjonali u imprevedibbli għall-manifatturi (u b’konsegwenza ta’ dan, għall-pazjenti), dan għandu jsir b’mod trasparenti u prevedibbli li ma jipperikolax l-effiċjenza tal-proċess regolatorju u jnaqqas l-innovazzjonijiet futuri.

4.3   Il-viġilanza u s-sorveljanza tas-suq

| 4.3.1 | Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon it-titjib u t-tisħiħ proposti tas-sistema tal-viġilanza, b’mod partikolari l-introduzzjoni ta’ portal tal-UE fejn il-manifatturi għandhom jirrappurtaw l-inċidenti serji u l-azzjonijiet korrettivi li jkunu ħadu biex inaqqsu r-riskju li dawn jerġgħu jiġru (Art. 61/59). Id-disponibbiltà awtomatika tal-informazzjoni għall-awtoritajiet nazzjonali kkonċernati ser tippermetti li jkun hemm koordinazzjoni aħjar bejniethom. |
| --- | --- |

4.3.1

Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon it-titjib u t-tisħiħ proposti tas-sistema tal-viġilanza, b’mod partikolari l-introduzzjoni ta’ portal tal-UE fejn il-manifatturi għandhom jirrappurtaw l-inċidenti serji u l-azzjonijiet korrettivi li jkunu ħadu biex inaqqsu r-riskju li dawn jerġgħu jiġru (Art. 61/59). Id-disponibbiltà awtomatika tal-informazzjoni għall-awtoritajiet nazzjonali kkonċernati ser tippermetti li jkun hemm koordinazzjoni aħjar bejniethom.

| 4.3.2 | Biex tkompli tiġi żgurata s-sikurezza tal-apparati mediċi, u b’mod partikolari sabiex jiġu indirizzati kwistjonijiet ta’ sikurezza fuq medda twila ta’ żmien fir-rigward tal-impjanti, il-leġislazzjoni għandha tiġi msaħħa fid-dispożizzjonijiet dwar wara t-tqegħid fis-suq, b’mod partikolari s-segwitu kliniku, il-viġilanza u s-sorveljanza tas-suq wara t-tqegħid fis-suq. |
| --- | --- |

4.3.2

Biex tkompli tiġi żgurata s-sikurezza tal-apparati mediċi, u b’mod partikolari sabiex jiġu indirizzati kwistjonijiet ta’ sikurezza fuq medda twila ta’ żmien fir-rigward tal-impjanti, il-leġislazzjoni għandha tiġi msaħħa fid-dispożizzjonijiet dwar wara t-tqegħid fis-suq, b’mod partikolari s-segwitu kliniku, il-viġilanza u s-sorveljanza tas-suq wara t-tqegħid fis-suq.

4.4   It-trasparenza

| 4.4.1 | Waħda mill-kwistjonijiet l-aktar sinifikanti għall-KESE fiż-żewġ riformulazzjonijiet tar-regolamenti hija l-proposta għal aktar trasparenza fis-sistema kollha. |
| --- | --- |

4.4.1

Waħda mill-kwistjonijiet l-aktar sinifikanti għall-KESE fiż-żewġ riformulazzjonijiet tar-regolamenti hija l-proposta għal aktar trasparenza fis-sistema kollha.

| 4.4.2 | F’dan ir-rigward il-KESE jappoġġja l-introduzzjoni ta’ Identifikazzjoni Unika tal-Apparat (UDI), li tingħata lil kull apparat. Din tippermetti identifikazzjoni aktar malajr u traċċabilità aħjar, u b’hekk tappoġġja r-Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tal-14 ta’ Ġunju (17). |
| --- | --- |

4.4.2

F’dan ir-rigward il-KESE jappoġġja l-introduzzjoni ta’ Identifikazzjoni Unika tal-Apparat (UDI), li tingħata lil kull apparat. Din tippermetti identifikazzjoni aktar malajr u traċċabilità aħjar, u b’hekk tappoġġja r-Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tal-14 ta’ Ġunju (17).

| 4.4.3 | Il-KESE jqis l-istabbiliment ta’ Eudamed li jiffunzjona b’mod sħiħ bħala għodda adatta ħafna biex tiżdied it-trasparenza. L-istabbiliment ta’ għodda ċentrali ta’ reġistrazzjoni bħal din (Eudamed) jelimina r-reġistrazzjonijiet multipli fl-Istati Membri kollha u b’hekk jgħin biex jonqsu l-ispejjeż amministrattivi għall-applikanti b’sa EUR 157 miljun. |
| --- | --- |

4.4.3

Il-KESE jqis l-istabbiliment ta’ Eudamed li jiffunzjona b’mod sħiħ bħala għodda adatta ħafna biex tiżdied it-trasparenza. L-istabbiliment ta’ għodda ċentrali ta’ reġistrazzjoni bħal din (Eudamed) jelimina r-reġistrazzjonijiet multipli fl-Istati Membri kollha u b’hekk jgħin biex jonqsu l-ispejjeż amministrattivi għall-applikanti b’sa EUR 157 miljun.

4.5   It-tisħiħ tal-pożizzjoni tal-pazjenti li saritilhom il-ħsara

| 4.5.1 | Id-Direttiva attwali dwar ir-reponsabbiltà għall-prodotti difettużi 85/374/KEE tistabbilixxi r-responsabbiltà tal-manifatturi tal-apparati mediċi. Però, il-persuna li saritilha l-ħsara (jew min hu responsabbli għall-ħlas tal-ispejjeż tat-trattament) trid tagħti prova tal-ħsara, kif ukoll id-difett tal-MD. Il-pazjent spiss ma jkollux l-informazzjoni meħtieġa biex jagħti prova ta’ dan id-difett. Għalhekk, il-manifattur għandu jkun obbligat li jagħmel id-dokumenti u l-informazzjoni kollha neċessarji li jirrigwardaw is-sikurezza u l-effikaċja tal-apparat disponibbli għall-persuna li saritilha l-ħsara. |
| --- | --- |

4.5.1

Id-Direttiva attwali dwar ir-reponsabbiltà għall-prodotti difettużi 85/374/KEE tistabbilixxi r-responsabbiltà tal-manifatturi tal-apparati mediċi. Però, il-persuna li saritilha l-ħsara (jew min hu responsabbli għall-ħlas tal-ispejjeż tat-trattament) trid tagħti prova tal-ħsara, kif ukoll id-difett tal-MD. Il-pazjent spiss ma jkollux l-informazzjoni meħtieġa biex jagħti prova ta’ dan id-difett. Għalhekk, il-manifattur għandu jkun obbligat li jagħmel id-dokumenti u l-informazzjoni kollha neċessarji li jirrigwardaw is-sikurezza u l-effikaċja tal-apparat disponibbli għall-persuna li saritilha l-ħsara.

| 4.5.2 | Il-KESE jagħraf ukoll li għandu jinħoloq mekkaniżmu sabiex il-pazjenti li ssirilhom il-ħsara minn IVDs jew apparati mediċi difettużi jiġu kumpensati. Sabiex jiġi żgurat li jkun hemm kopertura finanzjarja adegwata f’każ ta’ ħsara, il-parti li tkun saritilha l-ħsara għandu jkollha d-dritt tressaq talba diretta u tiġi kkumpensata b’mod sħiħ. Il-piż li tingħata prova dwar jekk l-MD difettuż kienx il-kawża tal-ħsara fuq is-saħħa għandu jiġi ttrasferit mill-pazjent għall-manifattur. Il-pazjent għandu juri biss il-possibbiltà oġġettiva li l-ħsara fuq saħħtu ġiet ikkawżata mill-MD. Għalhekk, il-KESE jappella lill-Kummissjoni biex, permezz ta’ mekkaniżmi adatti, tiżgura l-ħlas ta’ kumpens li ma jwassalx għal żieda sostanzjali fil-prezzijiet tal-apparati mediċi. |
| --- | --- |

4.5.2

Il-KESE jagħraf ukoll li għandu jinħoloq mekkaniżmu sabiex il-pazjenti li ssirilhom il-ħsara minn IVDs jew apparati mediċi difettużi jiġu kumpensati. Sabiex jiġi żgurat li jkun hemm kopertura finanzjarja adegwata f’każ ta’ ħsara, il-parti li tkun saritilha l-ħsara għandu jkollha d-dritt tressaq talba diretta u tiġi kkumpensata b’mod sħiħ. Il-piż li tingħata prova dwar jekk l-MD difettuż kienx il-kawża tal-ħsara fuq is-saħħa għandu jiġi ttrasferit mill-pazjent għall-manifattur. Il-pazjent għandu juri biss il-possibbiltà oġġettiva li l-ħsara fuq saħħtu ġiet ikkawżata mill-MD. Għalhekk, il-KESE jappella lill-Kummissjoni biex, permezz ta’ mekkaniżmi adatti, tiżgura l-ħlas ta’ kumpens li ma jwassalx għal żieda sostanzjali fil-prezzijiet tal-apparati mediċi.

4.6   Il-korpi notifikati u l-awtoritajiet kompetenti

| 4.6.1 | Il-KESE jaqbel li l-ħatra u l-monitoraġġ tal-korpi notifikati jsiru b’mod aktar strett, sabiex jiġi żgurat livell għoli u uniformi ta’ kompetenza madwar l-Unjoni kollha. Is-superviżjoni ċentrali mill-Istati Membri tal-ħatra tagħhom hija wkoll milqugħa b’sodisfazzjon. |
| --- | --- |

4.6.1

Il-KESE jaqbel li l-ħatra u l-monitoraġġ tal-korpi notifikati jsiru b’mod aktar strett, sabiex jiġi żgurat livell għoli u uniformi ta’ kompetenza madwar l-Unjoni kollha. Is-superviżjoni ċentrali mill-Istati Membri tal-ħatra tagħhom hija wkoll milqugħa b’sodisfazzjon.

| 4.6.2 | Il-KESE jappoġġja l-proposti kollha li jsaħħu d-drittijiet u d-dmirijiet tal-awtoritajiet kompetenti (koordinazzjoni aħjar u kjarifikazzjoni tal-prodeċuri, spezzjonijiet fuq il-post u mingħajr avviż) fuq naħa waħda, u tal-fornituri fuq in-naħa l-oħra (talba għal “persuna kwalifikata”). |
| --- | --- |

4.6.2

Il-KESE jappoġġja l-proposti kollha li jsaħħu d-drittijiet u d-dmirijiet tal-awtoritajiet kompetenti (koordinazzjoni aħjar u kjarifikazzjoni tal-prodeċuri, spezzjonijiet fuq il-post u mingħajr avviż) fuq naħa waħda, u tal-fornituri fuq in-naħa l-oħra (talba għal “persuna kwalifikata”).

| 4.6.3 | Il-KESE japprezza l-unifikazzjoni tal-istandards u l-kompetenzi ta’ kwalità għolja għall-korpi notifikati madwar l-Ewropa kollha, iżda jesprimi tħassib li dan il-għan ma jistax jintlaħaq jekk in-numru ta’ korpi notifikati jibqa’ għoli daqs kemm qiegħed bħalissa (80). Il-KESE jirrakkomanda kwalità għolja minflok kwantità. |
| --- | --- |

4.6.3

Il-KESE japprezza l-unifikazzjoni tal-istandards u l-kompetenzi ta’ kwalità għolja għall-korpi notifikati madwar l-Ewropa kollha, iżda jesprimi tħassib li dan il-għan ma jistax jintlaħaq jekk in-numru ta’ korpi notifikati jibqa’ għoli daqs kemm qiegħed bħalissa (80). Il-KESE jirrakkomanda kwalità għolja minflok kwantità.

4.7   L-edukazzjoni u t-taħriġ

| 4.7.1 | Il-KESE jinnota li fil-Konklużjonijiet tal-Kunsill tal-UE dwar l-innovazzjonijiet fis-Settur tal-Apparati Mediċi (18), l-Istati Membri stiednu lill-Kummissjoni biex ittejjeb l-informazzjoni u t-taħriġ għall-professjonisti tal-kura tas-saħħa, kif ukoll għall-pazjenti u l-familji tal-pazjenti dwar l-użu korrett tal-apparati. L-MDs jaħdmu biss jekk qed jintużaw b’mod korrett. L-effettività tagħhom tiddependi fuq il-ħiliet u l-esperjenza tat-tabib u l-persunal tal-laboratorju li jużawhom. |
| --- | --- |

4.7.1

Il-KESE jinnota li fil-Konklużjonijiet tal-Kunsill tal-UE dwar l-innovazzjonijiet fis-Settur tal-Apparati Mediċi (18), l-Istati Membri stiednu lill-Kummissjoni biex ittejjeb l-informazzjoni u t-taħriġ għall-professjonisti tal-kura tas-saħħa, kif ukoll għall-pazjenti u l-familji tal-pazjenti dwar l-użu korrett tal-apparati. L-MDs jaħdmu biss jekk qed jintużaw b’mod korrett. L-effettività tagħhom tiddependi fuq il-ħiliet u l-esperjenza tat-tabib u l-persunal tal-laboratorju li jużawhom.

| 4.7.2 | Għalhekk il-KESE jistieden lill-Istati Membri biex jinkludu fir-regolamenti proposti dispożizzjonijiet adatti relatati mal-edukazzjoni u t-taħriġ tal-persunal professjonali. |
| --- | --- |

4.7.2

Għalhekk il-KESE jistieden lill-Istati Membri biex jinkludu fir-regolamenti proposti dispożizzjonijiet adatti relatati mal-edukazzjoni u t-taħriġ tal-persunal professjonali.

4.8   L-involviment tas-soċjetà ċivili

| 4.8.1 | Il-KESE jemmen li l-grupp ta’ koordinazzjoni tal-apparat mediku (MDCG) propost ma jagħtix lok għall-involviment adegwat tal-partijiet interessati kollha. Skont ir-regolamenti proposti l-MDCG jista’ jwaqqaf sottogruppi permanenti jew temporanji, iżda l-KESE jqis li dan mhuwiex biżżejjed jekk l-organizzazzjonijiet li jirrappreżentaw l-interessi tal-konsumaturi, il-kura tas-saħħa u l-industrija tal-apparat mediku fil-livell tal-Unjoni ser jiġu mistiedna f’dawn is-sottogruppi bħala osservaturi biss. Għandu jiġi żgurat ir-rwol tagħhom bħala konsulenti. |
| --- | --- |

4.8.1

Il-KESE jemmen li l-grupp ta’ koordinazzjoni tal-apparat mediku (MDCG) propost ma jagħtix lok għall-involviment adegwat tal-partijiet interessati kollha. Skont ir-regolamenti proposti l-MDCG jista’ jwaqqaf sottogruppi permanenti jew temporanji, iżda l-KESE jqis li dan mhuwiex biżżejjed jekk l-organizzazzjonijiet li jirrappreżentaw l-interessi tal-konsumaturi, il-kura tas-saħħa u l-industrija tal-apparat mediku fil-livell tal-Unjoni ser jiġu mistiedna f’dawn is-sottogruppi bħala osservaturi biss. Għandu jiġi żgurat ir-rwol tagħhom bħala konsulenti.

| 4.8.2 | L-esperjenza wriet li l-progress fl-UE huwa possibbli biss meta l-atturi differenti jkollhom viżjoni komuni u direzzjoni komuni. Attwalment is-sistema qed tibbenefika minn “Kumitat Konsultattiv” attiv li huwa parti mill-Grupp ta’ Esperti dwar l-Apparat Mediku (MDEG). Dan il-kumitat għandu jinżamm, u għandu jissemma b’mod espliċitu fil-leġislazzjoni. Jekk dan ma jsirx, id-deċiżjonijiet u l-politiki jistgħu jkunu neqsin mill-kontribut bikri u ġust tal-pazjenti, il-professjonisti tas-saħħa, l-industrija u partijiet oħra tas-soċjetà ċivili. |
| --- | --- |

4.8.2

L-esperjenza wriet li l-progress fl-UE huwa possibbli biss meta l-atturi differenti jkollhom viżjoni komuni u direzzjoni komuni. Attwalment is-sistema qed tibbenefika minn “Kumitat Konsultattiv” attiv li huwa parti mill-Grupp ta’ Esperti dwar l-Apparat Mediku (MDEG). Dan il-kumitat għandu jinżamm, u għandu jissemma b’mod espliċitu fil-leġislazzjoni. Jekk dan ma jsirx, id-deċiżjonijiet u l-politiki jistgħu jkunu neqsin mill-kontribut bikri u ġust tal-pazjenti, il-professjonisti tas-saħħa, l-industrija u partijiet oħra tas-soċjetà ċivili.

4.9   Klawsola ta’ reviżjoni

| 4.9.1 | Reviżjoni tal-funzjonament tar-Regolamenti huwa neċessarju biex jiġi żgurat li l-għan tagħhom verament qed jintlaħaq. F’xi ħin, mhux aktar tard minn tliet snin mid-dħul fis-seħħ tal-proposti, il-funzjonament tar-Regolament għandu jiġi rivedut formalment u b’mod konġunt mill-awtoritajiet u l-partijiet interessati tas-soċjetà ċivili sabiex jiżguraw li l-għanijiet tar-Regolament qed jintlaħqu. |
| --- | --- |

4.9.1

Reviżjoni tal-funzjonament tar-Regolamenti huwa neċessarju biex jiġi żgurat li l-għan tagħhom verament qed jintlaħaq. F’xi ħin, mhux aktar tard minn tliet snin mid-dħul fis-seħħ tal-proposti, il-funzjonament tar-Regolament għandu jiġi rivedut formalment u b’mod konġunt mill-awtoritajiet u l-partijiet interessati tas-soċjetà ċivili sabiex jiżguraw li l-għanijiet tar-Regolament qed jintlaħqu.

5.   Kummenti speċifiċi dwar ir-regolament dwar l-IVDs fir-rigward tat-testijiet dijanjostiċi għal finijiet terapewtiċi (CDx)

| 5.1 | Definizzjoni: il-KESE huwa mħasseb illi d-definizzjoni ta’ CDx kif proposta fl-Artikolu 2(6) hija wiesgħa wisq u tista’ twassal għal inċertezza legali. Il-KESE jipproponi d-definizzjoni li ġejja: “testijiet dijanjostiċi għal finijiet terapewtiċi tfisser apparat speċifikament maħsub biex jagħżel il-pazjenti b’kundizzjoni jew predispożizzjoni dijanjostikata preċedentement, bħala eliġibbli għal trattament bi prodott mediċinali speċifiku
  ”(minflok “eliġibbli għal terapija fil-mira”). |
| --- | --- |

5.1

Definizzjoni: il-KESE huwa mħasseb illi d-definizzjoni ta’ CDx kif proposta fl-Artikolu 2(6) hija wiesgħa wisq u tista’ twassal għal inċertezza legali. Il-KESE jipproponi d-definizzjoni li ġejja: “testijiet dijanjostiċi għal finijiet terapewtiċi tfisser apparat speċifikament maħsub biex jagħżel il-pazjenti b’kundizzjoni jew predispożizzjoni dijanjostikata preċedentement, bħala eliġibbli għal trattament bi prodott mediċinali speċifiku
  ”(minflok “eliġibbli għal terapija fil-mira”).

| 5.2 | Evidenza klinika: il-proposta għal Regolament dwar l-IVDs fiha sett komprensiv ta’ regoli dwar kif għandhom jitwettqu l-istudji dwar il-prestazzjoni klinika bl-IVDs. Tintroduċi wkoll il-possibbiltà li “l-isponsers” ta’ dan it-tip ta’ studju multinazzjonali b’intervent ikunu jistgħu jressqu applikazzjoni waħda permezz ta’ portal elettroniku li għandu jitwaqqaf mill-Kummissjoni. |
| --- | --- |

5.2

Evidenza klinika: il-proposta għal Regolament dwar l-IVDs fiha sett komprensiv ta’ regoli dwar kif għandhom jitwettqu l-istudji dwar il-prestazzjoni klinika bl-IVDs. Tintroduċi wkoll il-possibbiltà li “l-isponsers” ta’ dan it-tip ta’ studju multinazzjonali b’intervent ikunu jistgħu jressqu applikazzjoni waħda permezz ta’ portal elettroniku li għandu jitwaqqaf mill-Kummissjoni.

| 5.2.1 | Għaldaqstant, ir-Regolament propost għandu jiżgura li r-regoli l-ġodda għall-istudji dwar il-prestazzjoni klinika jinteraġixxu tajjeb ma’ dawk li ser joħorġu mill-qafas il-ġdid li qed jiġi diskuss attwalment dwar il-provi kliniċi bil-prodotti mediċinali, skont l-Opinjoni preċedenti tal-KESE (19). Il-KESE jemmen ukoll li l-bażijiet tad-data għar-reġistrazzjoni tal-provi għandhom ikunu interoperabbli. |
| --- | --- |

5.2.1

Għaldaqstant, ir-Regolament propost għandu jiżgura li r-regoli l-ġodda għall-istudji dwar il-prestazzjoni klinika jinteraġixxu tajjeb ma’ dawk li ser joħorġu mill-qafas il-ġdid li qed jiġi diskuss attwalment dwar il-provi kliniċi bil-prodotti mediċinali, skont l-Opinjoni preċedenti tal-KESE (19). Il-KESE jemmen ukoll li l-bażijiet tad-data għar-reġistrazzjoni tal-provi għandhom ikunu interoperabbli.

| 5.3 | “Testijiet li jsiru internament”: skont il-proposta għal Regolament dwar l-IVDs, testijiet b’riskju għoli (klassi D) li jsiru internament huma soġġetti għall-istess rekwiżiti tat-testijiet kummerċjali tal-klassi D. Iżda għat-testijiet interni ta’ klassijiet oħrajn (inklużi l-klassijiet C u CDx), ir-Regolament dwar l-IVDs ma japplikax għalkollox. Il-KESE jirrakkomanda li l-prinċipju tal-valutazzjoni tar-riskji u l-benefiċċji tal-prodotti tal-kura tas-saħħa għandu japplika għall-prodotti kollha, anke jekk dawn ikunu kummerċjalizzati jew żviluppati u użati biss f’istituzzjoni partikolari (test intern). |
| --- | --- |

5.3

“Testijiet li jsiru internament”: skont il-proposta għal Regolament dwar l-IVDs, testijiet b’riskju għoli (klassi D) li jsiru internament huma soġġetti għall-istess rekwiżiti tat-testijiet kummerċjali tal-klassi D. Iżda għat-testijiet interni ta’ klassijiet oħrajn (inklużi l-klassijiet C u CDx), ir-Regolament dwar l-IVDs ma japplikax għalkollox. Il-KESE jirrakkomanda li l-prinċipju tal-valutazzjoni tar-riskji u l-benefiċċji tal-prodotti tal-kura tas-saħħa għandu japplika għall-prodotti kollha, anke jekk dawn ikunu kummerċjalizzati jew żviluppati u użati biss f’istituzzjoni partikolari (test intern).

Brussell, 14 ta’ Frar 2013.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Staffan NILSSON

---

(1)  L-apparati mediċi (MDs) jinkludu prodotti bħall-istikek, il-lentijiet tal-kuntatt, l-apparat tas-smigħ, il-materjal għall-mili tas-snien, il-proteżijiet tal-ġenbejn, u apparat sofistikat bħall-magni tal-X-ray, pacemakers, eċċ.

1

(2)  L-apparat mediku dijanjostiku in vitro (IVD) jinkludi prodotti użati biex jiżguraw is-sikurezza tat-testijiet tad-demm, jaqbdu l-mard infettiv (eż. l-HIV), jissorveljaw il-mard (eż. id-dijabete) u jwettqu kwalunkwe analiżi kimika tad-demm.

2

n vitro

(3)  Riżoluzzjoni tal-14 ta’ Ġunju 2012 (2012/2621(RSP)); P7_TA-PROV(2012)0262

3

(4)  ĠU C 202, 8.7.2011, p. 7

4

(5)  Opinjoni tal-KESE dwar “Provi kliniċi fuq prodotti mediċinali għall-użu mill-bniedem”, ĠU C 44, 15.2.2013.

5

(6)  Il-kumpanija Franċiża Poly Implant Prothèse (PIP) kisret ir-regolamenti billi użat ġell tas-silikon ta’ grad industrijali mhux approvat f’xi wħud mill-prodotti impjantabbli tagħha.

6

(7)  http://www.aok-bv.de/presse/medienservice/politik/index_06262.html

7

(8)  PE, Riżoluzzjoni tal-14 ta’ Ġunju 2012 (2012/2621(RSP)); P7_TA-PROV(2012)0262.

8

(9)  Komunikazzjoni tal-Bord tad-Diretturi tal-kumpanija tal-assigurazzjoni tas-saħħa pubblika fil-Ġermanja (AOK) tat-12 ta’ Jannar 2012.

9

(10)  Prodotti li jużaw tessuti jew ċelloli umani mhux vijabbli, testijiet ġenetiċi, prodotti impjantabbli għall-finijiet estetiċi, eċċ.

10

(11)  COM(2012) 540 final.

11

(12)  COM(2012) 542 final.

12

(13)  COM(2012) 541 final.

13

(14)  COM(2010) 245 final/2 u ĠU C 54, 19.2.2011, p. 58.

14

(15)  COM(2010) 546 final u ĠU C 132, 3.5.2011, p. 39.

15

(16)  Ara l-Annessi II, III, V, IX, XII, XIV, li jispeċifikaw ir-rekwiżiti biex tinkiseb id-dikjarazzjoni ta ’ konformità tal-UE.

16

(17)  Ara nota 3 f’qiegħ il-paġna.

17

(18)  Ara nota 4 f’qiegħ il-paġna.

18

(19)  Opinjoni tal-KESE dwar “Provi kliniċi fuq prodotti mediċinali għall-użu mill-bniedem”, ĠU C 44, 15.2.2013.

19

---

| 9.5.2013 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 133/58 |
| --- | --- | --- | --- |

9.5.2013

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 133/58

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-armonizzazzjoni tal-liġijiet tal-Istati Membri marbuta mat-tqegħid fis-suq ta’ tagħmir tar-radju”

COM(2012) 584 final — 2012/0283 (COD)

2013/C 133/11

Relatur: is-Sur HERNÁNDEZ BATALLER

Nhar il-25 ta’ Ottubru 2012 u nhar il-5 ta’ Novembru 2012, il-Kunsill u l-Parlament Ewropew rispettivament iddeċidew, b’konformità mal-Artikoli 26 u 114 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li jikkonsultaw lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

il-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-armonizzazzjoni tal-liġijiet tal-Istati Membri marbuta mat-tqegħid fis-suq ta’ tagħmir tar-radju

COM(2012) 584 final – 2012/0283 (COD).

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar il-5 ta’ Frar 2013.

Matul l-487 sessjoni plenarja tiegħu li saret fit-13 u l-14 ta’ Frar 2013 (seduta tat-13 ta’ Frar), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’74 vot favur, l-ebda (0) vot kontra u astensjoni waħda (1).

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1 | Il-KESE jappoġġja l-proposta tal-Kummissjoni fejn tiffaċilita s-sistema legali u tiċċara l-istandards eżistenti, waqt li ttejjeb il-koerenza tal-liġi tal-Unjoni, fil-kuntest tat-tqegħid fis-suq tal-merkanzija. |
| --- | --- |

1.1

Il-KESE jappoġġja l-proposta tal-Kummissjoni fejn tiffaċilita s-sistema legali u tiċċara l-istandards eżistenti, waqt li ttejjeb il-koerenza tal-liġi tal-Unjoni, fil-kuntest tat-tqegħid fis-suq tal-merkanzija.

| 1.2 | Għandu jiġi nnotat li l-operaturi ekonomiċi kollha għandhom ikunu responsabbli għall-konformità tal-prodotti, skont ir-rwol rispettiv tagħhom fil-katina tal-provvista, sabiex jiġi żgurat livell għoli ta’ protezzjoni tas-saħħa u tas-sigurtà tal-konsumaturi. Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri biex, fl-ambitu tar-responsabbiltajiet rispettivi tagħhom, jiggarantixxu li l-prodotti li jkunu ġejjin minn pajjiżi terzi li jidħlu fis-suq tal-Unjoni jirrispettaw ir-rekwiżiti tad-Direttiva. |
| --- | --- |

1.2

Għandu jiġi nnotat li l-operaturi ekonomiċi kollha għandhom ikunu responsabbli għall-konformità tal-prodotti, skont ir-rwol rispettiv tagħhom fil-katina tal-provvista, sabiex jiġi żgurat livell għoli ta’ protezzjoni tas-saħħa u tas-sigurtà tal-konsumaturi. Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri biex, fl-ambitu tar-responsabbiltajiet rispettivi tagħhom, jiggarantixxu li l-prodotti li jkunu ġejjin minn pajjiżi terzi li jidħlu fis-suq tal-Unjoni jirrispettaw ir-rekwiżiti tad-Direttiva.

| 1.3 | Fir-rigward tar-regoli dwar il-penalitajiet, il-KESE jappella lill-Kummissjoni sabiex in-natura tal-penalitajiet, il-livell minimu tagħhom u t-tip ta’ mġiba li tiġi penalizzata jiġu ppreċiżati aktar fil-livell sovranazzjonali, minkejja li dawn huma previsti fil-leġislazzjoni tal-Istati Membri. Għal dan il-għan, il-Kumitat qiegħed jistenna b’interess li l-Kummissjoni tapprova l-hekk imsejjaħ “pakkett ta’ sorveljanza tas-suq” li jinkludi dettalji biex jiżdiedu l-kooperazzjoni u l-armonizzazzjoni. |
| --- | --- |

1.3

Fir-rigward tar-regoli dwar il-penalitajiet, il-KESE jappella lill-Kummissjoni sabiex in-natura tal-penalitajiet, il-livell minimu tagħhom u t-tip ta’ mġiba li tiġi penalizzata jiġu ppreċiżati aktar fil-livell sovranazzjonali, minkejja li dawn huma previsti fil-leġislazzjoni tal-Istati Membri. Għal dan il-għan, il-Kumitat qiegħed jistenna b’interess li l-Kummissjoni tapprova l-hekk imsejjaħ “pakkett ta’ sorveljanza tas-suq” li jinkludi dettalji biex jiżdiedu l-kooperazzjoni u l-armonizzazzjoni.

| 1.4 | Il-Kummissjoni, il-produtturi u l-konsumaturi għandhom jikkunsidraw il-possibbiltà li fil-ġejjieni tinħoloq sistema ġdida għall-immarkar li tiddetermina l-oriġini tal-prodotti u tiggarantixxi t-traċċabbiltà tagħhom, sabiex il-konsumaturi jkunu infurmati aħjar. |
| --- | --- |

1.4

Il-Kummissjoni, il-produtturi u l-konsumaturi għandhom jikkunsidraw il-possibbiltà li fil-ġejjieni tinħoloq sistema ġdida għall-immarkar li tiddetermina l-oriġini tal-prodotti u tiggarantixxi t-traċċabbiltà tagħhom, sabiex il-konsumaturi jkunu infurmati aħjar.

2.   Daħla

| 2.1 | Il-qafas legali attwali, li ilu jeżisti mill-1999 (1), biex fil-livell tal-UE jitqiegħdu fis-suq, jiċċirkolaw b’mod ħieles u jitqiegħdu fis-servizz tagħmir tar-radju u tagħmir terminali għat-telekomunikazzjoni, kien fundamentali biex jinkiseb suq intern f’dan il-qasam. |
| --- | --- |

2.1

Il-qafas legali attwali, li ilu jeżisti mill-1999 (1), biex fil-livell tal-UE jitqiegħdu fis-suq, jiċċirkolaw b’mod ħieles u jitqiegħdu fis-servizz tagħmir tar-radju u tagħmir terminali għat-telekomunikazzjoni, kien fundamentali biex jinkiseb suq intern f’dan il-qasam.

| 2.2 | Il-KESE kien diġà stqarr (2) li kien favorevoli għal din id-Direttiva li kienet tinkludi rekwiżiti essenzjali għall-ħarsien tas-saħħa u s-sigurtà, għall-iżgurar tal-kompatibilità elettromanjetika u għall-evitar tal-interferenzi dannużi. Din segwiet l-hekk imsejjaħ “approċċ ġdid” għal-leġislazzjoni fis-sens li stabbilixxiet rekwiżiti tekniċi bħala standards armonizzati mhux obbligatorji, u llimitat ir-rekwiżiti leġislattivi għal dawk li kienu essenzjali (3). |
| --- | --- |

2.2

Il-KESE kien diġà stqarr (2) li kien favorevoli għal din id-Direttiva li kienet tinkludi rekwiżiti essenzjali għall-ħarsien tas-saħħa u s-sigurtà, għall-iżgurar tal-kompatibilità elettromanjetika u għall-evitar tal-interferenzi dannużi. Din segwiet l-hekk imsejjaħ “approċċ ġdid” għal-leġislazzjoni fis-sens li stabbilixxiet rekwiżiti tekniċi bħala standards armonizzati mhux obbligatorji, u llimitat ir-rekwiżiti leġislattivi għal dawk li kienu essenzjali (3).

| 2.2.1 | Il-qafas legali attwali huwa kumpless minħabba li, taħt id-Direttiva 1999/5/KE, huwa biss it-tagħmir li jikkonforma mar-rekwiżiti tad-Direttiva li jista’ jitqiegħed fis-suq. Barra minn hekk, l-Istati Membri ma jistgħux jintroduċu aktar restrizzjonijiet li jindirizzaw l-istess rekwiżiti fil-livell nazzjonali, jiġifieri rigward il-protezzjoni tas-saħħa u s-sigurtà, il-garanzija tal-kompatibilità elettromanjetika u l-evitar tal-interferenzi dannużi. |
| --- | --- |

2.2.1

Il-qafas legali attwali huwa kumpless minħabba li, taħt id-Direttiva 1999/5/KE, huwa biss it-tagħmir li jikkonforma mar-rekwiżiti tad-Direttiva li jista’ jitqiegħed fis-suq. Barra minn hekk, l-Istati Membri ma jistgħux jintroduċu aktar restrizzjonijiet li jindirizzaw l-istess rekwiżiti fil-livell nazzjonali, jiġifieri rigward il-protezzjoni tas-saħħa u s-sigurtà, il-garanzija tal-kompatibilità elettromanjetika u l-evitar tal-interferenzi dannużi.

| 2.2.2 | Leġislazzjoni oħra tal-UE, dik dwar l-aspetti ambjentali, tapplika wkoll għal dawn il-prodotti, b’mod partikolari d-Direttivi dwar is-sustanzi perikolużi, dwar l-iskart elettriku u elettroniku, dwar il-batteriji, kif ukoll il-miżuri ta’ implimentazzjoni tad-Direttiva dwar l-ekodisinn. |
| --- | --- |

2.2.2

Leġislazzjoni oħra tal-UE, dik dwar l-aspetti ambjentali, tapplika wkoll għal dawn il-prodotti, b’mod partikolari d-Direttivi dwar is-sustanzi perikolużi, dwar l-iskart elettriku u elettroniku, dwar il-batteriji, kif ukoll il-miżuri ta’ implimentazzjoni tad-Direttiva dwar l-ekodisinn.

| 2.2.3 | Fl-istess ħin, it-tqegħid fis-servizz u l-użu tat-tagħmir tar-radju huma soġġetti għar-regolamentazzjoni nazzjonali. Huma u jeżerċitaw din il-kompetenza, l-Istati Membri għandhom jikkonformaw mal-leġislazzjoni tal-UE, partikolarment:






  — | il-qafas ġenerali għall-politika tal-ispettru stipulat fil-Programm tal-Politika tal-Ispettru tar-Radju; |
| --- | --- | --- |

2.2.3

Fl-istess ħin, it-tqegħid fis-servizz u l-użu tat-tagħmir tar-radju huma soġġetti għar-regolamentazzjoni nazzjonali. Huma u jeżerċitaw din il-kompetenza, l-Istati Membri għandhom jikkonformaw mal-leġislazzjoni tal-UE, partikolarment:

—

il-qafas ġenerali għall-politika tal-ispettru stipulat fil-Programm tal-Politika tal-Ispettru tar-Radju;

| — | il-kriterji ġenerali stipulati fid-Direttiva “qafas” dwar il-komunikazzjonijiet elettroniċi; |
| --- | --- |

—

il-kriterji ġenerali stipulati fid-Direttiva “qafas” dwar il-komunikazzjonijiet elettroniċi;

| — | il-kundizzjonijiet għall-awtorizzazzjoni tal-użu tal-ispettru stipulati fid-Direttiva dwar l-awtorizzazzjoni għall-komunikazzjonijiet elettroniċi; |
| --- | --- |

—

il-kundizzjonijiet għall-awtorizzazzjoni tal-użu tal-ispettru stipulati fid-Direttiva dwar l-awtorizzazzjoni għall-komunikazzjonijiet elettroniċi;

| — | il-miżuri ta’ implimentazzjoni tad-Deċiżjoni dwar l-Ispettru tar-Radju li jarmonizzaw il-kundizzjonijiet tekniċi għall-użu ta’ ċerti meded tal-ispettru fl-UE, u li huma vinkolanti fl-Istati Membri kollha tal-UE. |
| --- | --- |

—

il-miżuri ta’ implimentazzjoni tad-Deċiżjoni dwar l-Ispettru tar-Radju li jarmonizzaw il-kundizzjonijiet tekniċi għall-użu ta’ ċerti meded tal-ispettru fl-UE, u li huma vinkolanti fl-Istati Membri kollha tal-UE.

| 2.3 | Ma’ dan kollu jrid jiżdied ir-rekwiżit li jkun hemm konsistenza mal-politiki u l-għanijiet l-oħra tal-UE, speċjalment mal-qafas leġislattiv il-ġdid għall-kummerċjalizzazzjoni tal-prodotti, adottat fl-2008 (4) u li kien appoġġjat mill-KESE (5), minħabba li l-għan u l-użu tiegħu kienu li jistabbilixxi:






  — | qafas komuni għall-kummerċjalizzazzjoni tal-prodotti; u |
| --- | --- | --- |

2.3

Ma’ dan kollu jrid jiżdied ir-rekwiżit li jkun hemm konsistenza mal-politiki u l-għanijiet l-oħra tal-UE, speċjalment mal-qafas leġislattiv il-ġdid għall-kummerċjalizzazzjoni tal-prodotti, adottat fl-2008 (4) u li kien appoġġjat mill-KESE (5), minħabba li l-għan u l-użu tiegħu kienu li jistabbilixxi:

—

qafas komuni għall-kummerċjalizzazzjoni tal-prodotti; u

| — | prinċipji ġenerali u dispożizzjonijiet ta’ referenza bil-għan li jiġu applikati fil-leġislazzjoni kollha li tarmonizza l-kundizzjonijiet ta’ kummerċjalizzazzjoni tal-prodotti, sabiex tiġi stabbilita bażi koerenti għar-reviżjonijiet jew ir-riformulazzjonijiet ta’ dik id-Deċiżjoni. |
| --- | --- |

—

prinċipji ġenerali u dispożizzjonijiet ta’ referenza bil-għan li jiġu applikati fil-leġislazzjoni kollha li tarmonizza l-kundizzjonijiet ta’ kummerċjalizzazzjoni tal-prodotti, sabiex tiġi stabbilita bażi koerenti għar-reviżjonijiet jew ir-riformulazzjonijiet ta’ dik id-Deċiżjoni.

| 2.4 | Sabiex tindirizza dan il-qafas legali kumpless, il-Kummissjoni qed tippreżenta proposta li għandha l-għan li tiċċara l-applikazzjoni tad-Direttiva 1999/5/KE, u tissostitwixxiha sabiex tneħħi l-piżijiet amministrattivi bla bżonn għan-negozji u l-amministrazzjonijiet billi żżid il-flessibbiltà tal-ispettru u tiffaċilita l-proċeduri amministrattivi għall-użu tal-ispettru. |
| --- | --- |

2.4

Sabiex tindirizza dan il-qafas legali kumpless, il-Kummissjoni qed tippreżenta proposta li għandha l-għan li tiċċara l-applikazzjoni tad-Direttiva 1999/5/KE, u tissostitwixxiha sabiex tneħħi l-piżijiet amministrattivi bla bżonn għan-negozji u l-amministrazzjonijiet billi żżid il-flessibbiltà tal-ispettru u tiffaċilita l-proċeduri amministrattivi għall-użu tal-ispettru.

3.   Il-proposta tal-Kummissjoni

L-iżjed elementi sinifikanti tal-proposta għal reviżjoni tad-Direttiva huma dawn li ġejjin:

| 3.1 | L-armonizzazzjoni mad-Deċiżjoni Nru 768/2008/KE dwar qafas komuni għall-kummerċjalizzazzjoni ta’ prodotti (inklużi d-definizzjonijiet tal-kapitolu R1 tad-Deċiżjoni Nru 768/2008/KE; l-obbligi tal-operaturi ekonomiċi; it-tliet moduli għall-valutazzjoni tal-konformità; l-obbligi għan-notifika tal-korpi tal-valutazzjoni tal-konformità; u l-proċeduri ssemplifikati ta’ salvagwardja). |
| --- | --- |

3.1

L-armonizzazzjoni mad-Deċiżjoni Nru 768/2008/KE dwar qafas komuni għall-kummerċjalizzazzjoni ta’ prodotti (inklużi d-definizzjonijiet tal-kapitolu R1 tad-Deċiżjoni Nru 768/2008/KE; l-obbligi tal-operaturi ekonomiċi; it-tliet moduli għall-valutazzjoni tal-konformità; l-obbligi għan-notifika tal-korpi tal-valutazzjoni tal-konformità; u l-proċeduri ssemplifikati ta’ salvagwardja).

| 3.2 | Din id-Deċiżjoni Nru 768/2008/KE kienet ġiet adottata flimkien mar-Regolament (KE) 765/2008 (dwar l-akkreditament u s-sorveljanza tas-suq). Flimkien stabbilixxew kriterji għat-titjib tal-funzjonament tas-suq intern billi ġie introdott approċċ iżjed koerenti tal-politika ta’ armonizzazzjoni teknika fil-qasam tas-sigurtà tal-prodotti, kif ukoll sistema ta’ sorveljanza iżjed effikaċi għall-merkanzija kollha introdotta fis-suq li tkun ġejja mill-UE jew minn pajjiżi terzi. Huma saħħew ukoll il-protezzjoni tal-konsumatur fi ħdan is-suq uniku. |
| --- | --- |

3.2

Din id-Deċiżjoni Nru 768/2008/KE kienet ġiet adottata flimkien mar-Regolament (KE) 765/2008 (dwar l-akkreditament u s-sorveljanza tas-suq). Flimkien stabbilixxew kriterji għat-titjib tal-funzjonament tas-suq intern billi ġie introdott approċċ iżjed koerenti tal-politika ta’ armonizzazzjoni teknika fil-qasam tas-sigurtà tal-prodotti, kif ukoll sistema ta’ sorveljanza iżjed effikaċi għall-merkanzija kollha introdotta fis-suq li tkun ġejja mill-UE jew minn pajjiżi terzi. Huma saħħew ukoll il-protezzjoni tal-konsumatur fi ħdan is-suq uniku.

| 3.3 | Ġiet stabbilita definizzjoni ġdida ta’ “tagħmir tar-radju” li tinkludi biss it-tagħmir kollu li intenzjonalment jittrażmetti sinjali li jużaw l-ispettru tar-radju, kemm jekk bl-iskop li ssir komunikazzjoni u kemm jekk le, u għaldaqstant it-titlu l-ġdid ser ikun “Direttiva dwar it-tqegħid fis-suq ta’ tagħmir tar-radju”. Din id-Direttiva ma tapplikax għat-tagħmir terminali tal-linja fissa. |
| --- | --- |

3.3

Ġiet stabbilita definizzjoni ġdida ta’ “tagħmir tar-radju” li tinkludi biss it-tagħmir kollu li intenzjonalment jittrażmetti sinjali li jużaw l-ispettru tar-radju, kemm jekk bl-iskop li ssir komunikazzjoni u kemm jekk le, u għaldaqstant it-titlu l-ġdid ser ikun “Direttiva dwar it-tqegħid fis-suq ta’ tagħmir tar-radju”. Din id-Direttiva ma tapplikax għat-tagħmir terminali tal-linja fissa.

| 3.4 | Permezz tal-proposta ser ikun possibbli:






  — | li jkun hemm rekwiżit li jkun hemm interoperabilità bejn it-tagħmir tar-radju u aċċessorji bħaċ-ċarġers; |
| --- | --- | --- |

3.4

Permezz tal-proposta ser ikun possibbli:

—

li jkun hemm rekwiżit li jkun hemm interoperabilità bejn it-tagħmir tar-radju u aċċessorji bħaċ-ċarġers;

| — | li jkun hemm rekwiżit biex it-tagħmir tar-radju definit mis-softwer jiżgura li l-kombinazzjonijiet konformi biss tas-softwer u l-ħardwer jiġu flimkien. Għaldaqstant, il-proposta tagħmilha possibbli li jiġu adottati miżuri biex jiġi evitat li dan ir-rekwiżit regolatorju joħloq ostakli għall-kompetizzjoni fis-suq għal softwer ta’ partijiet terzi. |
| --- | --- |

—

li jkun hemm rekwiżit biex it-tagħmir tar-radju definit mis-softwer jiżgura li l-kombinazzjonijiet konformi biss tas-softwer u l-ħardwer jiġu flimkien. Għaldaqstant, il-proposta tagħmilha possibbli li jiġu adottati miżuri biex jiġi evitat li dan ir-rekwiżit regolatorju joħloq ostakli għall-kompetizzjoni fis-suq għal softwer ta’ partijiet terzi.

| 3.5 | Hija tintroduċi l-possibbiltà li jkun hemm rekwiżit għar-reġistrazzjoni f’sistema ċentrali tal-prodotti f’kategoriji li juru livelli baxxi ta’ konformità, fuq il-bażi tal-informazzjoni dwar il-konformità pprovduta mill-Istati Membri. |
| --- | --- |

3.5

Hija tintroduċi l-possibbiltà li jkun hemm rekwiżit għar-reġistrazzjoni f’sistema ċentrali tal-prodotti f’kategoriji li juru livelli baxxi ta’ konformità, fuq il-bażi tal-informazzjoni dwar il-konformità pprovduta mill-Istati Membri.

| 3.6 | Il-proposta tiċċara r-relazzjoni bejn id-Direttiva 1999/5/KE u l-leġislazzjoni nazzjonali u tal-UE dwar l-użu tal-ispettru tar-radju. |
| --- | --- |

3.6

Il-proposta tiċċara r-relazzjoni bejn id-Direttiva 1999/5/KE u l-leġislazzjoni nazzjonali u tal-UE dwar l-użu tal-ispettru tar-radju.

| 3.7 | Hija tissemplifika u tnaqqas l-obbligi amministrattivi li ġejjin:






  a) | id-definizzjoni l-ġdida tat-tagħmir tar-radju tistabbilixxi demarkazzjoni ċara tal-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva dwar il-kompatibilità elettromanjetika; |
| --- | --- | --- |

3.7

Hija tissemplifika u tnaqqas l-obbligi amministrattivi li ġejjin:

a)

id-definizzjoni l-ġdida tat-tagħmir tar-radju tistabbilixxi demarkazzjoni ċara tal-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva dwar il-kompatibilità elettromanjetika;

| b) | ir-riċevituri puri u t-terminali tal-linja fissa ma jibqgħux jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva, iżda minflok jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva dwar il-kompatibilità elettromanjetika jew f’dak tad-Direttiva dwar it-tagħmir elettriku ddisinjat għall-użu fi ħdan ċerti limiti tal-vultaġġ. Inkella, abbażi tal-vultaġġ tagħhom, jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva dwar il-kompatibilità elettromanjetika u d-Direttiva dwar is-sigurtà ġenerali tal-prodotti; dan iwassal għal xi tnaqqis tal-obbligi amministrattivi; |
| --- | --- |

b)

ir-riċevituri puri u t-terminali tal-linja fissa ma jibqgħux jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva, iżda minflok jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva dwar il-kompatibilità elettromanjetika jew f’dak tad-Direttiva dwar it-tagħmir elettriku ddisinjat għall-użu fi ħdan ċerti limiti tal-vultaġġ. Inkella, abbażi tal-vultaġġ tagħhom, jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva dwar il-kompatibilità elettromanjetika u d-Direttiva dwar is-sigurtà ġenerali tal-prodotti; dan iwassal għal xi tnaqqis tal-obbligi amministrattivi;

| c) | tneħħa r-rekwiżit li jiġi nnotifikat it-tqegħid fis-suq ta’ tagħmir li juża meded tal-frekwenza li mhumiex armonizzati mal-UE kollha; |
| --- | --- |

c)

tneħħa r-rekwiżit li jiġi nnotifikat it-tqegħid fis-suq ta’ tagħmir li juża meded tal-frekwenza li mhumiex armonizzati mal-UE kollha;

| d) | tneħħew l-obbligi għall-produtturi li:






  — | iwaħħlu identifikatur tal-klassi tat-tagħmir fuq il-prodott; |
| --- | --- | --- |

d)

tneħħew l-obbligi għall-produtturi li:

—

iwaħħlu identifikatur tal-klassi tat-tagħmir fuq il-prodott;

| — | iwaħħlu l-marka CE fuq l-istruzzjonijiet tal-użu; |
| --- | --- |

—

iwaħħlu l-marka CE fuq l-istruzzjonijiet tal-użu;

| e) | tneħħew mit-test tad-Direttiva r-rekwiżiti li jappoġġjaw il-kompetizzjoni fis-suq għat-terminali (b’rabta mal-ispeċifikazzjonijiet tal-interfaċċja u r-raġunijiet tekniċi għaliex tagħmir terminali għat-telekomunikazzjoni jiġi konness mal-interfaċċji) peress li hemm rekwiżiti simili fis-seħħ taħt id-Direttiva dwar il-kompetizzjoni fis-swieq ta’ tagħmir tat-terminals tat-telekomunikazzjonijiet. |
| --- | --- |

e)

tneħħew mit-test tad-Direttiva r-rekwiżiti li jappoġġjaw il-kompetizzjoni fis-suq għat-terminali (b’rabta mal-ispeċifikazzjonijiet tal-interfaċċja u r-raġunijiet tekniċi għaliex tagħmir terminali għat-telekomunikazzjoni jiġi konness mal-interfaċċji) peress li hemm rekwiżiti simili fis-seħħ taħt id-Direttiva dwar il-kompetizzjoni fis-swieq ta’ tagħmir tat-terminals tat-telekomunikazzjonijiet.

| 3.8 | Fl-aħħarnett, il-Proposta għal Direttiva timmira għall-armonizzazzjoni mat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE) u mar-Regolament (UE) Nru 182/2011 dwar l-eżerċizzju tal-Kummissjoni tas-setgħat ta’ implimentazzjoni, il-proċeduri għall-eżerċizzju tas-setgħat ta’ implimentazzjoni u ta’ delega, kif ukoll l-eżerċizzju tad-delega. B’mod konkret dan ifisser li:






  — | qed jiġu proposti s-setgħat ta’ implimentazzjoni għad-determinazzjoni tal-klassijiet tat-tagħmir u l-preżentazzjoni tal-informazzjoni dwar iż-żona ġeografika għall-użu u dwar ir-restrizzjonijiet fuq l-użu tat-tagħmir tar-radju; |
| --- | --- | --- |

3.8

Fl-aħħarnett, il-Proposta għal Direttiva timmira għall-armonizzazzjoni mat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE) u mar-Regolament (UE) Nru 182/2011 dwar l-eżerċizzju tal-Kummissjoni tas-setgħat ta’ implimentazzjoni, il-proċeduri għall-eżerċizzju tas-setgħat ta’ implimentazzjoni u ta’ delega, kif ukoll l-eżerċizzju tad-delega. B’mod konkret dan ifisser li:

—

qed jiġu proposti s-setgħat ta’ implimentazzjoni għad-determinazzjoni tal-klassijiet tat-tagħmir u l-preżentazzjoni tal-informazzjoni dwar iż-żona ġeografika għall-użu u dwar ir-restrizzjonijiet fuq l-użu tat-tagħmir tar-radju;

| — | qed jiġu proposti s-setgħat ta’ delega għall-adattament għall-progress tekniku tal-Anness II li jelenka xi tagħmir li jaqa’ jew ma jaqax taħt id-definizzjoni ta’ tagħmir tar-radju; rekwiżiti essenzjali addizzjonali; l-għoti tal-informazzjoni dwar il-konformità tat-tagħmir tar-radju definit mis-softwer; u r-rekwiżit biex it-tagħmir tar-radju jiġi rreġistrat f’ċerti kategoriji. |
| --- | --- |

—

qed jiġu proposti s-setgħat ta’ delega għall-adattament għall-progress tekniku tal-Anness II li jelenka xi tagħmir li jaqa’ jew ma jaqax taħt id-definizzjoni ta’ tagħmir tar-radju; rekwiżiti essenzjali addizzjonali; l-għoti tal-informazzjoni dwar il-konformità tat-tagħmir tar-radju definit mis-softwer; u r-rekwiżit biex it-tagħmir tar-radju jiġi rreġistrat f’ċerti kategoriji.

4.   Kummenti ġenerali

| 4.1 | Il-KESE jappoġġja l-proposta tal-Kummissjoni, għax din tagħmel il-leġislazzjoni tal-UE aktar koerenti, b’konformità mal-Artikolu 7 tat-TFUE, billi tagħżel it-teknika leġislattiva tas-“sostituzzjoni” fejn il-leġislazzjoni tiġi riformulata permezz tal-adozzjoni ta’ att legali ġdid li jintegra f’test uniku t-tibdil fundamentali u d-dispożizzjonijiet mhux mibdula ta’ att preċedenti, peress li l-att il-ġdid jieħu post u jħassar dak ta’ qabel, u jadatta t-terminoloġija għal dik tad-Deċiżjoni Nru 768/2008/KE u tat-Trattat ta’ Lisbona. |
| --- | --- |

4.1

Il-KESE jappoġġja l-proposta tal-Kummissjoni, għax din tagħmel il-leġislazzjoni tal-UE aktar koerenti, b’konformità mal-Artikolu 7 tat-TFUE, billi tagħżel it-teknika leġislattiva tas-“sostituzzjoni” fejn il-leġislazzjoni tiġi riformulata permezz tal-adozzjoni ta’ att legali ġdid li jintegra f’test uniku t-tibdil fundamentali u d-dispożizzjonijiet mhux mibdula ta’ att preċedenti, peress li l-att il-ġdid jieħu post u jħassar dak ta’ qabel, u jadatta t-terminoloġija għal dik tad-Deċiżjoni Nru 768/2008/KE u tat-Trattat ta’ Lisbona.

| 4.2 | Il-moviment liberu tal-merkanzija huwa waħda mill-erba’ libertajiet fundamentali tat-Trattati u l-Proposta għal Direttiva tħeġġeġ il-moviment liberu ta’ merkanzija sigura, billi ssaħħaħ il-ħarsien tal-konsumaturi u l-kompetittività tan-negozji, u toħloq kundizzjonijiet ta’ kompetizzjoni ġusta għall-operaturi ekonomiċi. |
| --- | --- |

4.2

Il-moviment liberu tal-merkanzija huwa waħda mill-erba’ libertajiet fundamentali tat-Trattati u l-Proposta għal Direttiva tħeġġeġ il-moviment liberu ta’ merkanzija sigura, billi ssaħħaħ il-ħarsien tal-konsumaturi u l-kompetittività tan-negozji, u toħloq kundizzjonijiet ta’ kompetizzjoni ġusta għall-operaturi ekonomiċi.

| 4.3 | Sabiex jiġu żgurati l-kundizzjonijiet li għandhom iroddu lura l-kompetittività lill-industrija Ewropea, il-KESE jqis li hu indispensabbli li s-suq intern jiggarantixxi interoperabilità sħiħa, billi titnaqqas il-frammentazzjoni, kemm tas-swieq nazzjonali kif ukoll tal-investiment fir-riċerka u l-innovazzjoni. |
| --- | --- |

4.3

Sabiex jiġu żgurati l-kundizzjonijiet li għandhom iroddu lura l-kompetittività lill-industrija Ewropea, il-KESE jqis li hu indispensabbli li s-suq intern jiggarantixxi interoperabilità sħiħa, billi titnaqqas il-frammentazzjoni, kemm tas-swieq nazzjonali kif ukoll tal-investiment fir-riċerka u l-innovazzjoni.

| 4.4 | Il-KESE jiġbed l-attenzjoni għall-ħtieġa li tiġi żviluppata politika proattiva tal-industrija li tirrifletti aħjar il-bilanċ bejn il-kapaċitajiet tal-produtturi, qafas tekniku u regolatorju għad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali, u fuq kollox, it-tipi ta’ prodotti li jissodisfaw standards, regolamentazzjoni u proċeduri armonizzati komuni. |
| --- | --- |

4.4

Il-KESE jiġbed l-attenzjoni għall-ħtieġa li tiġi żviluppata politika proattiva tal-industrija li tirrifletti aħjar il-bilanċ bejn il-kapaċitajiet tal-produtturi, qafas tekniku u regolatorju għad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali, u fuq kollox, it-tipi ta’ prodotti li jissodisfaw standards, regolamentazzjoni u proċeduri armonizzati komuni.

| 4.5 | L-adozzjoni ta’ standards tekniċi u regolatorji għandha sseħħ skont il-prinċipji tal-politika l-ġdida ta’ standardizzazzjoni, billi tiggarantixxi l-viżibbiltà u t-trasparenza tal-ħidma, u bis-sehem sħiħ tal-imsieħba soċjali u r-rappreżentanti tas-soċjetà ċivili organizzata. |
| --- | --- |

4.5

L-adozzjoni ta’ standards tekniċi u regolatorji għandha sseħħ skont il-prinċipji tal-politika l-ġdida ta’ standardizzazzjoni, billi tiggarantixxi l-viżibbiltà u t-trasparenza tal-ħidma, u bis-sehem sħiħ tal-imsieħba soċjali u r-rappreżentanti tas-soċjetà ċivili organizzata.

5.   Kummenti speċifiċi

| 5.1 | Rigward il-kamp ta’ applikazzjoni tiegħu, l-Artikolu 1(3) jeskludi sensiela sħiħa ta’ tagħmir tar-radju li jintuża esklużivament għas-“sigurtà pubblika”, li barra mid-difiża jew is-sigurtà tal-Istat, jinkludi kunċetti oħra bħall-“ġid ekonomiku tal-Istat”, li għandhom jiġu definiti jew iċċarati biex id-dispożizzjoni tkun aktar ċara. |
| --- | --- |

5.1

Rigward il-kamp ta’ applikazzjoni tiegħu, l-Artikolu 1(3) jeskludi sensiela sħiħa ta’ tagħmir tar-radju li jintuża esklużivament għas-“sigurtà pubblika”, li barra mid-difiża jew is-sigurtà tal-Istat, jinkludi kunċetti oħra bħall-“ġid ekonomiku tal-Istat”, li għandhom jiġu definiti jew iċċarati biex id-dispożizzjoni tkun aktar ċara.

| 5.1.1 | Barra minn hekk, minkejja li dan it-tip ta’ tagħmir huwa eskluż mill-Artikolu 1(3), xorta waħda ma jidhirx fl-Anness I bħala “Tagħmir mhux kopert minn din id-Direttiva”. |
| --- | --- |

5.1.1

Barra minn hekk, minkejja li dan it-tip ta’ tagħmir huwa eskluż mill-Artikolu 1(3), xorta waħda ma jidhirx fl-Anness I bħala “Tagħmir mhux kopert minn din id-Direttiva”.

| 5.2 | Il-KESE huwa favur il-promozzjoni tal-interoperabilità permezz ta’ netwerks ma’ tagħmir ieħor tar-radju, kif ukoll tal-konnessjoni ma’ interfaċċji tat-tip adegwat madwar l-Unjoni kollha, għax dan jista’ jissemplifika l-użu tat-tagħmir tar-radju u jiffaċilita l-interoperabilità bejn it-tagħmir tar-radju u l-aċċessorji. |
| --- | --- |

5.2

Il-KESE huwa favur il-promozzjoni tal-interoperabilità permezz ta’ netwerks ma’ tagħmir ieħor tar-radju, kif ukoll tal-konnessjoni ma’ interfaċċji tat-tip adegwat madwar l-Unjoni kollha, għax dan jista’ jissemplifika l-użu tat-tagħmir tar-radju u jiffaċilita l-interoperabilità bejn it-tagħmir tar-radju u l-aċċessorji.

| 5.3 | Sabiex tittejjeb il-protezzjoni tad-data u l-privatezza tal-utenti, għandha tiġi żviluppata dimensjoni etika u soċjali għall-applikazzjonijiet teknoloġiċi tas-sigurtà sa minn mindu jitfasslu, sabiex jiġi żgurat li jiġu aċċettati soċjalment. Il-protezzjoni tad-drittijiet fundamentali taċ-ċittadini għandha tiġi żgurata fil-fażijiet kollha, mit-tfassil sal-istandardizzazzjoni u l-applikazzjoni teknoloġika fil-prattika, billi tiddaħħal sa mill-aktar fażijiet bikrin. |
| --- | --- |

5.3

Sabiex tittejjeb il-protezzjoni tad-data u l-privatezza tal-utenti, għandha tiġi żviluppata dimensjoni etika u soċjali għall-applikazzjonijiet teknoloġiċi tas-sigurtà sa minn mindu jitfasslu, sabiex jiġi żgurat li jiġu aċċettati soċjalment. Il-protezzjoni tad-drittijiet fundamentali taċ-ċittadini għandha tiġi żgurata fil-fażijiet kollha, mit-tfassil sal-istandardizzazzjoni u l-applikazzjoni teknoloġika fil-prattika, billi tiddaħħal sa mill-aktar fażijiet bikrin.

| 5.4 | Għandhom jiġu ċċarati r-rekwiżiti ta’ tqegħid fis-suq applikabbli kemm għall-prodotti tal-UE kif ukoll għall-prodotti ta’ pajjiżi terzi. Għal dan il-għan, l-Artikolu 6 għandu jindika s-sitwazzjonijiet li fihom huwa mistenni li jiġu rispettati r-rekwiżiti essenzjali stabbiliti mid-Direttiva (standards armonizzati Ewropej, standards internazzjonali ppubblikati mill-Kummissjoni) kif ukoll il-każijiet ta’ standards nazzjonali addizzjonali. |
| --- | --- |

5.4

Għandhom jiġu ċċarati r-rekwiżiti ta’ tqegħid fis-suq applikabbli kemm għall-prodotti tal-UE kif ukoll għall-prodotti ta’ pajjiżi terzi. Għal dan il-għan, l-Artikolu 6 għandu jindika s-sitwazzjonijiet li fihom huwa mistenni li jiġu rispettati r-rekwiżiti essenzjali stabbiliti mid-Direttiva (standards armonizzati Ewropej, standards internazzjonali ppubblikati mill-Kummissjoni) kif ukoll il-każijiet ta’ standards nazzjonali addizzjonali.

| 5.5 | Il-KESE jirrakkomanda lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri li l-prodotti disponibbli fis-suq ikunu jissodisfaw ir-rekwiżiti stabbiliti f’rabta mal-medda meqjusa, bil-għan li jiġu evitati interferenzi fil-medda ta’ 800 MHz kif ukoll “kontaminazzjoni bla bżonn tal-ispettru tar-radju”. Rakkomandazzjoni bħal din hija speċjalment bżonjuża fir-reġjuni transkonfinali fejn huwa mixtieq li jiġu armonizzati l-iskedi u t-teknoloġiji li ser jiġu implimentati. |
| --- | --- |

5.5

Il-KESE jirrakkomanda lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri li l-prodotti disponibbli fis-suq ikunu jissodisfaw ir-rekwiżiti stabbiliti f’rabta mal-medda meqjusa, bil-għan li jiġu evitati interferenzi fil-medda ta’ 800 MHz kif ukoll “kontaminazzjoni bla bżonn tal-ispettru tar-radju”. Rakkomandazzjoni bħal din hija speċjalment bżonjuża fir-reġjuni transkonfinali fejn huwa mixtieq li jiġu armonizzati l-iskedi u t-teknoloġiji li ser jiġu implimentati.

| 5.6 | Il-KESE huwa favur li jingħata aċċess għas-servizzi ta’ emerġenza, b’mod speċjali għall-persuni b’diżabilità, u għalhekk it-tagħmir irid jitfassal b’mod li jkun kompatibbli mal-funzjonijiet meħtieġa. |
| --- | --- |

5.6

Il-KESE huwa favur li jingħata aċċess għas-servizzi ta’ emerġenza, b’mod speċjali għall-persuni b’diżabilità, u għalhekk it-tagħmir irid jitfassal b’mod li jkun kompatibbli mal-funzjonijiet meħtieġa.

| 5.7 | Huwa importanti ħafna li l-operaturi ekonomiċi kollha jkunu responsabbli għall-konformità tal-prodotti, fir-rigward tar-rwol rispettiv tagħhom fil-katina tal-provvista, sabiex jiġi żgurat livell għoli ta’ protezzjoni tas-saħħa u tas-sigurtà tal-konsumaturi, u fl-istess ħin biex tiġi garantita l-eżistenza ta’ kompetizzjoni ġusta fis-suq tal-Unjoni. |
| --- | --- |

5.7

Huwa importanti ħafna li l-operaturi ekonomiċi kollha jkunu responsabbli għall-konformità tal-prodotti, fir-rigward tar-rwol rispettiv tagħhom fil-katina tal-provvista, sabiex jiġi żgurat livell għoli ta’ protezzjoni tas-saħħa u tas-sigurtà tal-konsumaturi, u fl-istess ħin biex tiġi garantita l-eżistenza ta’ kompetizzjoni ġusta fis-suq tal-Unjoni.

| 5.8 | Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri biex, fl-ambitu tar-responsabbiltajiet rispettivi tagħhom, jiggarantixxu li l-prodotti li jkunu ġejjin minn pajjiżi terzi li jidħlu fis-suq tal-Unjoni jirrispettaw ir-rekwiżiti tad-Direttiva. Irid jiġi żgurat li l-importaturi li jintroduċu l-prodotti fis-suq jirrispettaw ir-rekwiżiti kollha u ma jdaħħlux prodotti li ma jirrispettawx dawn ir-rekwiżiti jew li jippreżentaw riskji. |
| --- | --- |

5.8

Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri biex, fl-ambitu tar-responsabbiltajiet rispettivi tagħhom, jiggarantixxu li l-prodotti li jkunu ġejjin minn pajjiżi terzi li jidħlu fis-suq tal-Unjoni jirrispettaw ir-rekwiżiti tad-Direttiva. Irid jiġi żgurat li l-importaturi li jintroduċu l-prodotti fis-suq jirrispettaw ir-rekwiżiti kollha u ma jdaħħlux prodotti li ma jirrispettawx dawn ir-rekwiżiti jew li jippreżentaw riskji.

| 5.9 | Għandha tiġi żgurata t-traċċabbiltà tat-tagħmir tar-radju fil-katina kollha tal-provvista bħala mezz ta’ sorveljanza tas-suq li jiffaċilita d-dritt tal-konsumaturi għall-informazzjoni. |
| --- | --- |

5.9

Għandha tiġi żgurata t-traċċabbiltà tat-tagħmir tar-radju fil-katina kollha tal-provvista bħala mezz ta’ sorveljanza tas-suq li jiffaċilita d-dritt tal-konsumaturi għall-informazzjoni.

| 5.10 | Il-KESE jtenni (6) li s-sistema attwali tal-marka ma tiżgurax li l-prodott ikun għadda minn proċess għall-garanzija tal-kwalità u tas-sigurtà, u dan jiddiżappunta l-istennijiet tal-konsumaturi. |
| --- | --- |

5.10

Il-KESE jtenni (6) li s-sistema attwali tal-marka ma tiżgurax li l-prodott ikun għadda minn proċess għall-garanzija tal-kwalità u tas-sigurtà, u dan jiddiżappunta l-istennijiet tal-konsumaturi.

| 5.11 | Rigward is-sistema ta’ akkreditazzjoni u ta’ valutazzjoni tal-konformità, il-KESE jemmen li għandu jkun hemm l-istess livell ta’ kompetenza għall-korpi ta’ valutazzjoni tal-konformità notifikati, kriterji ta’ għażla aktar stretti, u proċeduri ta’ għażla armonizzati għall-valutazzjoni tal-konformità. |
| --- | --- |

5.11

Rigward is-sistema ta’ akkreditazzjoni u ta’ valutazzjoni tal-konformità, il-KESE jemmen li għandu jkun hemm l-istess livell ta’ kompetenza għall-korpi ta’ valutazzjoni tal-konformità notifikati, kriterji ta’ għażla aktar stretti, u proċeduri ta’ għażla armonizzati għall-valutazzjoni tal-konformità.

| 5.12 | Barra minn hekk, il-KESE jqis li hemm bżonn li jissaħħu l-kundizzjonijiet ta’ indipendenza tal-korpi ta’ valutazzjoni tal-konformità notifikati, waqt li l-inkompatibbiltajiet li huma stabbiliti fl-Artikolu 26(4) jiġu estiżi għas-sentejn jew tliet snin qabel ma titwettaq il-valutazzjoni. |
| --- | --- |

5.12

Barra minn hekk, il-KESE jqis li hemm bżonn li jissaħħu l-kundizzjonijiet ta’ indipendenza tal-korpi ta’ valutazzjoni tal-konformità notifikati, waqt li l-inkompatibbiltajiet li huma stabbiliti fl-Artikolu 26(4) jiġu estiżi għas-sentejn jew tliet snin qabel ma titwettaq il-valutazzjoni.

| 5.13 | Il-KESE jinsab imħasseb dwar l-“atti delegati” previsti fil-proposta li, xi drabi, ma fihomx id-dettalji prattiċi meħtieġa, bħalma hu l-każ pereżempju tal-Artikolu 5 dwar ir-reġistrazzjoni tat-tagħmir tar-radju f’xi kategoriji, li jagħti s-setgħa lill-Kummissjoni li tagħmel identifikazzjoni ex post mingħajr ma tispeċifika l-ebda kriterju, li jista’ jwassal biex il-marġni ta’ diskrezzjoni jkun wiesa’ wisq. |
| --- | --- |

5.13

Il-KESE jinsab imħasseb dwar l-“atti delegati” previsti fil-proposta li, xi drabi, ma fihomx id-dettalji prattiċi meħtieġa, bħalma hu l-każ pereżempju tal-Artikolu 5 dwar ir-reġistrazzjoni tat-tagħmir tar-radju f’xi kategoriji, li jagħti s-setgħa lill-Kummissjoni li tagħmel identifikazzjoni ex post mingħajr ma tispeċifika l-ebda kriterju, li jista’ jwassal biex il-marġni ta’ diskrezzjoni jkun wiesa’ wisq.

| 5.14 | Rigward ir-regoli dwar il-penalitajiet, fil-proposta għandu jiġi preċiżat, fil-livell supranazzjonali, it-tip u l-livell minimu tal-penalitajiet, li għandhom jiġu garantiti mil-leġislazzjoni tal-Istati Membri, peress li l-Proposta għal Direttiva ssemmi biss l-obbligu tal-awtoritajiet nazzjonali li jistabbilixxu r-regoli dwar il-penalitajiet għal din l-imġiba permezz tal-adozzjoni ta’ miżuri li jkunu “effettivi, proporzjonati u dissważivi”. Dan jista’ jwassal biex ċerti operaturi jmorru “forum shopping” għall-ġurisdizzjoni li taqbel l-aktar mal-interessi tagħhom jew li jinkiser il-prinċipju “ne bis in idem” f’każ ta’ penalitajiet konkorrenti. |
| --- | --- |

5.14

Rigward ir-regoli dwar il-penalitajiet, fil-proposta għandu jiġi preċiżat, fil-livell supranazzjonali, it-tip u l-livell minimu tal-penalitajiet, li għandhom jiġu garantiti mil-leġislazzjoni tal-Istati Membri, peress li l-Proposta għal Direttiva ssemmi biss l-obbligu tal-awtoritajiet nazzjonali li jistabbilixxu r-regoli dwar il-penalitajiet għal din l-imġiba permezz tal-adozzjoni ta’ miżuri li jkunu “effettivi, proporzjonati u dissważivi”. Dan jista’ jwassal biex ċerti operaturi jmorru “forum shopping” għall-ġurisdizzjoni li taqbel l-aktar mal-interessi tagħhom jew li jinkiser il-prinċipju “ne bis in idem” f’każ ta’ penalitajiet konkorrenti.

| 5.15 | Il-KESE jirrakkomanda li jitnaqqas il-perjodu ta’ 5 snin stipulat fl-Artikolu 47(2) minħabba d-dinamiżmu tas-settur. |
| --- | --- |

5.15

Il-KESE jirrakkomanda li jitnaqqas il-perjodu ta’ 5 snin stipulat fl-Artikolu 47(2) minħabba d-dinamiżmu tas-settur.

Brussell, 13 ta’ Frar 2013.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Staffan NILSSON

---

(1)  ĠU L 91, 7.4.1999, p. 10.

1

(2)  ĠU C 73, 9.3.1998, p. 10 (mhux disponibbli bil-Malti).

2

(3)  Ara d-Deċiżjoni tal-Kunsill 90/683/KEE (ĠU L 380 de 31.12.1990, p. 13 (mhux disponibbli bil-Malti)) u d-Deċiżjoni tal-Kunsill 93/465/KEE (ĠU L 220, 30.8.1993, p. 23), li llum tħassru.

3

(4)  ĠU L 218, 13.8.2008, p. 30 u 82.

4

(5)  ĠU C 120, 16.5.2008, p. 1.

5

(6)  ĠU C 181, 21.06.2012, p. 105.

6

---

| 9.5.2013 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 133/62 |
| --- | --- | --- | --- |

9.5.2013

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 133/62

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-fond għal Għajnuna Ewropea għall-Persuni l-Aktar fil-Bżonn”

COM(2012) 617 final — 2012/295 (COD)

2013/C 133/12

Relatur: is-Sur BALON

Nhar id-19 ta’ Novembru u nhar it-22 ta’ Novembru 2012, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill rispettivament iddeċidew, b’konformità mal-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li jikkonsultaw lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-fond għal Għajnuna Ewropea għall-Persuni l-Aktar fil-Bżonn

COM(2012) 617 final – 2012/295 (COD).

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar il-25 ta’ Jannar 2013.

Matul l-487 sessjoni plenarja tiegħu li saret fit-13 u l-14 ta’ Frar 2013 (seduta tal-14 ta’ Frar), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’ 182 vot favur, 7 voti kontra u 12-il astensjoni.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1 | Il-KESE japprova l-punti fundamentali tal-abbozz ta’ regolament. Fl-istess ħin, il-Kumitat jinnota li l-mezzi finanzjarji allokati għall-Fond għal Għajnuna għall-Persuni l-Aktar fil-Bżonn mhumiex adegwati biex jintlaħqu l-għanijiet tiegħu. |
| --- | --- |

1.1

Il-KESE japprova l-punti fundamentali tal-abbozz ta’ regolament. Fl-istess ħin, il-Kumitat jinnota li l-mezzi finanzjarji allokati għall-Fond għal Għajnuna għall-Persuni l-Aktar fil-Bżonn mhumiex adegwati biex jintlaħqu l-għanijiet tiegħu.

| 1.2 | Meta jitqies li 24,2 % tal-popolazzjoni tal-Unjoni Ewropea tinsab fir-riskju tal-faqar jew l-esklużjoni soċjali, bl-istennija li din iċ-ċifra tiżdied, il-KESE jappella biex il-Fond il-ġdid jingħata l-baġit li jeħtieġ. Il-baġit ta’ dan il-Fond għandu jkun biżżejjed biex jinkiseb l-għan tal-Istrateġija Ewropa 2020 biex jitnaqqas l-għadd ta’ persuni fil-faqar jew fir-riskju tal-faqar b’mill-inqas 20 miljun persuna sas-sena 2020. L-ammont tal-baġit m’għandux ikun differenti mill-ammont ta’ riżorsi allokati lill-programmi attwali ta’ għajnuna materjali. |
| --- | --- |

1.2

Meta jitqies li 24,2 % tal-popolazzjoni tal-Unjoni Ewropea tinsab fir-riskju tal-faqar jew l-esklużjoni soċjali, bl-istennija li din iċ-ċifra tiżdied, il-KESE jappella biex il-Fond il-ġdid jingħata l-baġit li jeħtieġ. Il-baġit ta’ dan il-Fond għandu jkun biżżejjed biex jinkiseb l-għan tal-Istrateġija Ewropa 2020 biex jitnaqqas l-għadd ta’ persuni fil-faqar jew fir-riskju tal-faqar b’mill-inqas 20 miljun persuna sas-sena 2020. L-ammont tal-baġit m’għandux ikun differenti mill-ammont ta’ riżorsi allokati lill-programmi attwali ta’ għajnuna materjali.

| 1.3 | Il-KESE jinsab imħasseb li l-kofinanzjament tar-riżorsi proprji tal-Istati Membri jista’ jwassal għal diffikultajiet fit-twettiq tal-operazzjonijiet finanzjarji tal-Fond il-ġdid, u għalhekk huwa favur il-finanzjament ta’ 100 % mill-baġit tal-Unjoni Ewropea, kif kien il-każ għall-programm tal-għajnuna materjali fis-snin li għaddew. |
| --- | --- |

1.3

Il-KESE jinsab imħasseb li l-kofinanzjament tar-riżorsi proprji tal-Istati Membri jista’ jwassal għal diffikultajiet fit-twettiq tal-operazzjonijiet finanzjarji tal-Fond il-ġdid, u għalhekk huwa favur il-finanzjament ta’ 100 % mill-baġit tal-Unjoni Ewropea, kif kien il-każ għall-programm tal-għajnuna materjali fis-snin li għaddew.

| 1.4 | Il-KESE jappoġġja l-proċeduri semplifikati u t-tnaqqis fil-piż amministrattiv għall-Istati Membri, u b’mod partikolari għall-organizzazzjonijiet imsieħba, stabbiliti fl-abbozz ta’ regolament. F’dan il-kuntest, il-KESE madankollu jwissi kontra l-possibbiltà li l-Istati Membri jużaw proċeduri kumplikati mill-Fond Soċjali Ewropew. |
| --- | --- |

1.4

Il-KESE jappoġġja l-proċeduri semplifikati u t-tnaqqis fil-piż amministrattiv għall-Istati Membri, u b’mod partikolari għall-organizzazzjonijiet imsieħba, stabbiliti fl-abbozz ta’ regolament. F’dan il-kuntest, il-KESE madankollu jwissi kontra l-possibbiltà li l-Istati Membri jużaw proċeduri kumplikati mill-Fond Soċjali Ewropew.

| 1.5 | Il-KESE bi pjaċir jilqa’ r-regolamenti li permezz tagħhom l-organizzazzjonijiet imsieħba jiġu provduti b’likwidità suffiċjenti għat-twettiq effikaċi tal-operazzjonijiet, u bi pjaċir jinnota li l-Fond ser ikopri wkoll l-ispejjeż tal-amministrazzjoni, tat-trasport u tal-ħżin, u tal-bini tal-kapaċità tal-organizzazzjonijiet imsieħba. |
| --- | --- |

1.5

Il-KESE bi pjaċir jilqa’ r-regolamenti li permezz tagħhom l-organizzazzjonijiet imsieħba jiġu provduti b’likwidità suffiċjenti għat-twettiq effikaċi tal-operazzjonijiet, u bi pjaċir jinnota li l-Fond ser ikopri wkoll l-ispejjeż tal-amministrazzjoni, tat-trasport u tal-ħżin, u tal-bini tal-kapaċità tal-organizzazzjonijiet imsieħba.

| 1.6 | Il-KESE jappoġġja wkoll il-ħolqien ta’ pjattaforma fil-livell Ewropew għall-iskambju tal-esperjenza u l-aħjar prattika. Il-KESE jappella wkoll għall-inklużjoni tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili fil-proċess ta’ monitoraġġ u ta’ evalwazzjoni tal-programm operattiv tal-Fond il-ġdid fil-livell tal-Istati Membri. |
| --- | --- |

1.6

Il-KESE jappoġġja wkoll il-ħolqien ta’ pjattaforma fil-livell Ewropew għall-iskambju tal-esperjenza u l-aħjar prattika. Il-KESE jappella wkoll għall-inklużjoni tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili fil-proċess ta’ monitoraġġ u ta’ evalwazzjoni tal-programm operattiv tal-Fond il-ġdid fil-livell tal-Istati Membri.

| 1.7 | Fl-istess ħin, fid-dawl tas-sitwazzjonijiet differenti fl-Istati Membri tal-UE, il-KESE jappella biex il-gvernijiet tal-Istati Membri, f’kooperazzjoni mal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, jiddefinixxu l-pożizzjoni u r-rwol tal-Fond il-ġdid sabiex jiġi żgurat li jkun strument li jikkomplementa b’mod effettiv l-azzjonijiet l-oħra li jittieħdu fil-qafas tal-istrateġiji u l-pjani nazzjonali għall-ġlieda kontra l-faqar u l-esklużjoni soċjali, inkluża l-azzjoni appoġġjata mill-Fond Soċjali Ewropew. |
| --- | --- |

1.7

Fl-istess ħin, fid-dawl tas-sitwazzjonijiet differenti fl-Istati Membri tal-UE, il-KESE jappella biex il-gvernijiet tal-Istati Membri, f’kooperazzjoni mal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, jiddefinixxu l-pożizzjoni u r-rwol tal-Fond il-ġdid sabiex jiġi żgurat li jkun strument li jikkomplementa b’mod effettiv l-azzjonijiet l-oħra li jittieħdu fil-qafas tal-istrateġiji u l-pjani nazzjonali għall-ġlieda kontra l-faqar u l-esklużjoni soċjali, inkluża l-azzjoni appoġġjata mill-Fond Soċjali Ewropew.

| 1.8 | Il-KESE jenfasizza li l-UE u l-Istati Membri tagħha jridu jibbażaw il-politika soċjali tagħhom fuq il-mudell soċjali Ewropew, l-istandards tax-xjenza soċjali u l-Istrateġija Ewropa 2020.. Dan jikkonċerna d-dritt legali għall-benefiċċji soċjali, il-konformità mat-tqassim tas-setgħat tal-UE u l-objettivi tal-integrazzjoni soċjali u s-solidarjetà fi ħdan l-Istati Membri u l-UE.Għandhom jinżammu strutturi soċjali tal-Istat affidabbli u fuq kollox aċċessibbiltà għas-servizzi soċjali, sabiex fost affarijiet oħrajn jiġu evitati s-sitwazzjonijiet ta’ emerġenza eżistenzjali. Għal kull xorta ta’ għajnuna, għandu jiġi evitat li jiżdiedu l-faqar u l-istigmatizzazzjoni tal-persuni milquta. |
| --- | --- |

1.8

Il-KESE jenfasizza li l-UE u l-Istati Membri tagħha jridu jibbażaw il-politika soċjali tagħhom fuq il-mudell soċjali Ewropew, l-istandards tax-xjenza soċjali u l-Istrateġija Ewropa 2020.. Dan jikkonċerna d-dritt legali għall-benefiċċji soċjali, il-konformità mat-tqassim tas-setgħat tal-UE u l-objettivi tal-integrazzjoni soċjali u s-solidarjetà fi ħdan l-Istati Membri u l-UE.Għandhom jinżammu strutturi soċjali tal-Istat affidabbli u fuq kollox aċċessibbiltà għas-servizzi soċjali, sabiex fost affarijiet oħrajn jiġu evitati s-sitwazzjonijiet ta’ emerġenza eżistenzjali. Għal kull xorta ta’ għajnuna, għandu jiġi evitat li jiżdiedu l-faqar u l-istigmatizzazzjoni tal-persuni milquta.

| 1.9 | Barra minn hekk, fil-kuntest tad-differenzi fil-politiki nazzjonali għall-ġlieda kontra l-faqar u l-esklużjoni soċjali fl-Istati Membri, kif ukoll fil-kuntest tal-insuffiċjenza serja tal-baġit ta’ dan il-Fond, il-KESE huwa favur il-possibbiltà li l-Istati Membri jirrikorru għall-Fond b’mod fakultattiv. Madankollu, għall-Istati Membri li jagħżlu li ma jibbenefikawx m’għandhomx jitnaqqsu r-riżorsi disponibbli għalihom mill-Fond Soċjali Ewropew. |
| --- | --- |

1.9

Barra minn hekk, fil-kuntest tad-differenzi fil-politiki nazzjonali għall-ġlieda kontra l-faqar u l-esklużjoni soċjali fl-Istati Membri, kif ukoll fil-kuntest tal-insuffiċjenza serja tal-baġit ta’ dan il-Fond, il-KESE huwa favur il-possibbiltà li l-Istati Membri jirrikorru għall-Fond b’mod fakultattiv. Madankollu, għall-Istati Membri li jagħżlu li ma jibbenefikawx m’għandhomx jitnaqqsu r-riżorsi disponibbli għalihom mill-Fond Soċjali Ewropew.

2.   Sfond

| 2.1 | Din l-Opinjoni tal-KESE tirreferi għall-programm il-ġdid tal-UE ta’ appoġġ għall-persuni l-aktar fil-bżonn, il-Fond għal Għajnuna Ewropea għall-Persuni l-Aktar fil-Bżonn, li jissostitwixxi kemm il-Programm tad-distribuzzjoni tal-ikel għall-persuni l-aktar fil-bżonn (MDP – Most Deprived People) kif ukoll il-programm għall-persuni l-aktar fil-bżonn 2012-2013 li ssostitwixxa l-MDP. |
| --- | --- |

2.1

Din l-Opinjoni tal-KESE tirreferi għall-programm il-ġdid tal-UE ta’ appoġġ għall-persuni l-aktar fil-bżonn, il-Fond għal Għajnuna Ewropea għall-Persuni l-Aktar fil-Bżonn, li jissostitwixxi kemm il-Programm tad-distribuzzjoni tal-ikel għall-persuni l-aktar fil-bżonn (MDP – Most Deprived People) kif ukoll il-programm għall-persuni l-aktar fil-bżonn 2012-2013 li ssostitwixxa l-MDP.

| 2.2 | L-MDP beda fl-1987 u jistabbilixxi l-prinċipji ġenerali għall-provvista tal-ikel mill-istokkijiet ta’ intervent lill-organizzazzjonijiet identifikati, bil-għan li jiġu distribwiti lill-persuni l-aktar fil-bżonn fil-Komunità. Il-Programm jippromovi l-koeżjoni soċjali fl-Unjoni billi jnaqqas l-inugwaljanza ekonomika u soċjali. |
| --- | --- |

2.2

L-MDP beda fl-1987 u jistabbilixxi l-prinċipji ġenerali għall-provvista tal-ikel mill-istokkijiet ta’ intervent lill-organizzazzjonijiet identifikati, bil-għan li jiġu distribwiti lill-persuni l-aktar fil-bżonn fil-Komunità. Il-Programm jippromovi l-koeżjoni soċjali fl-Unjoni billi jnaqqas l-inugwaljanza ekonomika u soċjali.

| 2.3 | Fil-qafas tal-Programm MDP, l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili (l-organizzazzjonijiet tal-karità akkreditati) – fil-biċċa l-kbira tal-Istati Membri tal-Unjoni Ewropea - ipprovdew għajnuna tal-ikel lill-aktar persuni fil-bżonn. F’ħafna każijiet l-għajnuna kienet ta’ importanza partikolari għall-azzjoni sussegwenti lejn l-integrazzjoni soċjali tal-gruppi żvantaġġati, filwaqt li kienu sinjal viżibbli ta’ solidarjetà Ewropea. |
| --- | --- |

2.3

Fil-qafas tal-Programm MDP, l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili (l-organizzazzjonijiet tal-karità akkreditati) – fil-biċċa l-kbira tal-Istati Membri tal-Unjoni Ewropea - ipprovdew għajnuna tal-ikel lill-aktar persuni fil-bżonn. F’ħafna każijiet l-għajnuna kienet ta’ importanza partikolari għall-azzjoni sussegwenti lejn l-integrazzjoni soċjali tal-gruppi żvantaġġati, filwaqt li kienu sinjal viżibbli ta’ solidarjetà Ewropea.

| 2.4 | Il-baġit tal-programm żdied minn EUR 97 miljun fl-1988 għal EUR 500 miljun fl-2009 (l-iktar minħabba t-tkabbir suċċessiv tal-UE). S’issa (sal-2011) ibbenefikaw mad-19-il miljun ċittadin fqir Ewropew mill-MDP (1). |
| --- | --- |

2.4

Il-baġit tal-programm żdied minn EUR 97 miljun fl-1988 għal EUR 500 miljun fl-2009 (l-iktar minħabba t-tkabbir suċċessiv tal-UE). S’issa (sal-2011) ibbenefikaw mad-19-il miljun ċittadin fqir Ewropew mill-MDP (1).

| 2.5 | Madankollu, għadd ta’ Stati Membri ma ħadux sehem fil-Programm MDP, bl-argument li la kien meħtieġ u lanqas kompatibbli mal-politiki nazzjonali għall-ġlieda kontra l-faqar u l-esklużjoni soċjali. Ċerti organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili f’dawn il-pajjiżi jindikaw l-istigma marbuta mal-għajnuna materjali diretta u jqisu li jkun aħjar jekk l-Istat jipprovdi l-assistenza finanzjarja meħtieġa biex jiġu koperti l-bżonnijiet bażiċi kollha. Madankollu, f’dawn l-Istati Membri hemm ukoll persuni u gruppi li, għal diversi raġunijiet, għadhom ma jintlaħqux mill-għajnuna finanzjarja provduta mis-sistemi pubbliċi tal-għajnuna. |
| --- | --- |

2.5

Madankollu, għadd ta’ Stati Membri ma ħadux sehem fil-Programm MDP, bl-argument li la kien meħtieġ u lanqas kompatibbli mal-politiki nazzjonali għall-ġlieda kontra l-faqar u l-esklużjoni soċjali. Ċerti organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili f’dawn il-pajjiżi jindikaw l-istigma marbuta mal-għajnuna materjali diretta u jqisu li jkun aħjar jekk l-Istat jipprovdi l-assistenza finanzjarja meħtieġa biex jiġu koperti l-bżonnijiet bażiċi kollha. Madankollu, f’dawn l-Istati Membri hemm ukoll persuni u gruppi li, għal diversi raġunijiet, għadhom ma jintlaħqux mill-għajnuna finanzjarja provduta mis-sistemi pubbliċi tal-għajnuna.

| 2.6 | L-MDP, indipendentement mid-dimensjoni soċjali tiegħu, sar strument tal-politika agrikola tal-UE, ħaġa li għenet biex is-suq agrikolu jiġi stabbilizzat bl-użu tal-istokkijiet ta’ intervent. Ir-riformi suċċessivi tal-PAK wasslu għal tnaqqis konsiderevoli fl-istokkijiet ta’ intervent, li f’dawn l-aħħar snin ma kellhomx livell suffiċjenti biex jindirizzaw il-bżonnijiet tal-għajnuna tal-ikel. Għalhekk, tfasslet proposta għal regolament, b’konsultazzjoni mar-rappreżentanti tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, bil-għan li s-sistema tkun ta’ għajnuna għall-persuni l-aktar fil-bżonn. Il-biċċa l-kbira tal-bidliet relatati, li jinkludu l-introduzzjoni tal-kofinanzjament, pjan ta’ distribuzzjoni fuq tliet snin, it-twaqqif ta’ azzjonijiet ta’ prijorità li għandhom jitwettqu mill-Istati Membri, u żieda fil-baġit disponibbli, ma kisbux il-maġġoranza meħtieġa fil-Kunsill. |
| --- | --- |

2.6

L-MDP, indipendentement mid-dimensjoni soċjali tiegħu, sar strument tal-politika agrikola tal-UE, ħaġa li għenet biex is-suq agrikolu jiġi stabbilizzat bl-użu tal-istokkijiet ta’ intervent. Ir-riformi suċċessivi tal-PAK wasslu għal tnaqqis konsiderevoli fl-istokkijiet ta’ intervent, li f’dawn l-aħħar snin ma kellhomx livell suffiċjenti biex jindirizzaw il-bżonnijiet tal-għajnuna tal-ikel. Għalhekk, tfasslet proposta għal regolament, b’konsultazzjoni mar-rappreżentanti tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, bil-għan li s-sistema tkun ta’ għajnuna għall-persuni l-aktar fil-bżonn. Il-biċċa l-kbira tal-bidliet relatati, li jinkludu l-introduzzjoni tal-kofinanzjament, pjan ta’ distribuzzjoni fuq tliet snin, it-twaqqif ta’ azzjonijiet ta’ prijorità li għandhom jitwettqu mill-Istati Membri, u żieda fil-baġit disponibbli, ma kisbux il-maġġoranza meħtieġa fil-Kunsill.

| 2.7 | Fit-13 ta’ April 2011, il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea ddeċidiet li x-xiri tal-prodotti tal-ikel fis-suq ma jistax jintuża b’mod regolari biex jiġu sostitwiti l-istokkijiet ta’ intervent imnaqqsa. Il-Parlament Ewropew wara appella lill-Kummissjoni u lill-Kunsill (fir-Riżoluzzjoni tas-7 ta’ Lulju 2011) biex ifasslu soluzzjoni ta’ transizzjoni għas-snin li fadal tal-qafas pluriennali finanzjarju attwali, sabiex jiġu evitati restrizzjonijiet qawwija fl-għajnuna alimentari. Fil-15 ta’ Frar 2012, ir-Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar id-distribuzzjoni temporanja tal-prodotti tal-ikel lill-persuni l-aktar fil-bżonn fl-Unjoni ġie adottat għall-2012 u l-2013. Dan il-programm ser jiskadi meta jispiċċa l-programm annwali għall-2013 (2). |
| --- | --- |

2.7

Fit-13 ta’ April 2011, il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea ddeċidiet li x-xiri tal-prodotti tal-ikel fis-suq ma jistax jintuża b’mod regolari biex jiġu sostitwiti l-istokkijiet ta’ intervent imnaqqsa. Il-Parlament Ewropew wara appella lill-Kummissjoni u lill-Kunsill (fir-Riżoluzzjoni tas-7 ta’ Lulju 2011) biex ifasslu soluzzjoni ta’ transizzjoni għas-snin li fadal tal-qafas pluriennali finanzjarju attwali, sabiex jiġu evitati restrizzjonijiet qawwija fl-għajnuna alimentari. Fil-15 ta’ Frar 2012, ir-Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar id-distribuzzjoni temporanja tal-prodotti tal-ikel lill-persuni l-aktar fil-bżonn fl-Unjoni ġie adottat għall-2012 u l-2013. Dan il-programm ser jiskadi meta jispiċċa l-programm annwali għall-2013 (2).

| 2.8 | Fl-2011, 24,2 % tal-popolazzjoni tal-UE – madwar 120 miljun persuna - kienu fir-riskju tal-faqar jew l-esklużjoni soċjali (meta mqabbla ma’ 23,4 % fl-2010 u 23,5 % fl-2008) (3). Minħabba l-kriżi ekonomika u finanzjarja attwali, nistgħu nistennew iktar żidiet f’dan il-qasam fi kważi kull Stat Membru. Barra minn hekk, il-faqar u l-esklużjoni soċjali huma fenomeni kumplessi ferm. Dawn ma jaffettwawx biss lill-persuni qiegħda iżda anke lill-persuni li jaħdmu li s-salarju tagħhom ma jkunx suffiċjenti biex ikopri l-iktar bżonnijiet bażiċi eżistenzjali tagħhom. |
| --- | --- |

2.8

Fl-2011, 24,2 % tal-popolazzjoni tal-UE – madwar 120 miljun persuna - kienu fir-riskju tal-faqar jew l-esklużjoni soċjali (meta mqabbla ma’ 23,4 % fl-2010 u 23,5 % fl-2008) (3). Minħabba l-kriżi ekonomika u finanzjarja attwali, nistgħu nistennew iktar żidiet f’dan il-qasam fi kważi kull Stat Membru. Barra minn hekk, il-faqar u l-esklużjoni soċjali huma fenomeni kumplessi ferm. Dawn ma jaffettwawx biss lill-persuni qiegħda iżda anke lill-persuni li jaħdmu li s-salarju tagħhom ma jkunx suffiċjenti biex ikopri l-iktar bżonnijiet bażiċi eżistenzjali tagħhom.

| 2.9 | Fil-qafas tal-Istrateġija Ewropa 2020, l-Unjoni Ewropea stabbilixxiet l-għan għaliha nnifisha li tnaqqas b’mill-inqas 20 miljun l-għadd ta’ persuni fir-riskju tal-faqar jew tal-esklużjoni soċjali. Is-sena 2010 kienet is-Sena għall-Ġlieda Kontra l-Faqar u l-Esklużjoni Soċjali. Il-KESE jinnota li l-kriżi ekonomika wasslet biex il-faqar u l-esklużjoni soċjali jiħraxu, ħaġa li tixħet dubju serju fuq il-possibbiltà li jintlaħaq dan il-għan tal-Istrateġija Ewropea 2020 min-naħa ta’ ċerti Stati Membri individwali, speċjalment mingħajr appoġġ finanzjarju adegwat mill-Unjoni Ewropea. |
| --- | --- |

2.9

Fil-qafas tal-Istrateġija Ewropa 2020, l-Unjoni Ewropea stabbilixxiet l-għan għaliha nnifisha li tnaqqas b’mill-inqas 20 miljun l-għadd ta’ persuni fir-riskju tal-faqar jew tal-esklużjoni soċjali. Is-sena 2010 kienet is-Sena għall-Ġlieda Kontra l-Faqar u l-Esklużjoni Soċjali. Il-KESE jinnota li l-kriżi ekonomika wasslet biex il-faqar u l-esklużjoni soċjali jiħraxu, ħaġa li tixħet dubju serju fuq il-possibbiltà li jintlaħaq dan il-għan tal-Istrateġija Ewropea 2020 min-naħa ta’ ċerti Stati Membri individwali, speċjalment mingħajr appoġġ finanzjarju adegwat mill-Unjoni Ewropea.

| 2.10 | Il-kwistjoni tal-għajnuna għall-persuni l-aktar fil-bżonn diversi drabi kienet is-suġġett ta’ interess u dibattitu attiv fi ħdan il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew. Fis-sena 2011 biss il-KESE adotta żewġ Opinjonijiet, ħaġa li tindika l-bżonn li din l-għajnuna tkompli tingħata u tiġi żviluppata aktar (4). Jekk nittrattaw l-għan tal-integrazzjoni soċjali fil-qafas tal-Istrateġija Ewropa 2020 kollu kemm hu, fis-sena 2010 biss, il-KESE adotta Opinjonijiet li jkopru varjetà ta’ aspetti relatati mal-ġlieda kontra l-faqar u l-esklużjoni soċjali, inklużi dawk relatati mal-anzjani, il-persuni b’diżabbiltà, it-theddid għas-saħħa mentali, kif ukoll l-iżvilupp tal-agrikoltura soċjali u d-djar soċjali (5). |
| --- | --- |

2.10

Il-kwistjoni tal-għajnuna għall-persuni l-aktar fil-bżonn diversi drabi kienet is-suġġett ta’ interess u dibattitu attiv fi ħdan il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew. Fis-sena 2011 biss il-KESE adotta żewġ Opinjonijiet, ħaġa li tindika l-bżonn li din l-għajnuna tkompli tingħata u tiġi żviluppata aktar (4). Jekk nittrattaw l-għan tal-integrazzjoni soċjali fil-qafas tal-Istrateġija Ewropa 2020 kollu kemm hu, fis-sena 2010 biss, il-KESE adotta Opinjonijiet li jkopru varjetà ta’ aspetti relatati mal-ġlieda kontra l-faqar u l-esklużjoni soċjali, inklużi dawk relatati mal-anzjani, il-persuni b’diżabbiltà, it-theddid għas-saħħa mentali, kif ukoll l-iżvilupp tal-agrikoltura soċjali u d-djar soċjali (5).

| 2.11 | L-Istqarrija Universali dwar il-Jeddijiet tal-Bniedem tan-Nazzjonijiet Uniti tistabbilixxi li “kulħadd għandu l-jedd għal livell ta’ ħajja suffiċjenti biex jiżguralu saħħtu, għajxien tajjeb għalih u għall-familja tiegħu, speċjalment f’dak li hu ikel, ilbies, dar, kura medika kif ukoll servizzi soċjali meħtieġa; għandu wkoll il-jedd għas-sigurtà f’każ ta’ qgħad, mard, mankament, armla, xjuħija u fil-każi l-oħra meta minħabba ċirkostanzi li m’għandux kontroll fuqhom jitlef il-mezzi tal-għajxien.” (6) Dawn id-dispożizzjonijiet huma riflessi fit-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea dwar ir-rispett għad-dinjità tal-bniedem, inklużi d-dispożizzjonijiet tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea dwar l-iżgurar ta’ eżistenza deċenti għal dawk kollha li m’għandhomx riżorsi suffiċjenti (7). Wieħed mill-prinċipji l-aktar fundamentali tas-soċjetà Ewropea tagħna, li rriżulta mill-esperjenzi tagħna tul l-istorja, huwa l-prinċipju tas-solidarjetà (8), li għandu japplika wkoll u primarjament għaċ-ċittadini kollha tal-Unjoni Ewropea li għaddejjin minn faqar estrem u mill-esklużjoni soċjali. |
| --- | --- |

2.11

L-Istqarrija Universali dwar il-Jeddijiet tal-Bniedem tan-Nazzjonijiet Uniti tistabbilixxi li “kulħadd għandu l-jedd għal livell ta’ ħajja suffiċjenti biex jiżguralu saħħtu, għajxien tajjeb għalih u għall-familja tiegħu, speċjalment f’dak li hu ikel, ilbies, dar, kura medika kif ukoll servizzi soċjali meħtieġa; għandu wkoll il-jedd għas-sigurtà f’każ ta’ qgħad, mard, mankament, armla, xjuħija u fil-każi l-oħra meta minħabba ċirkostanzi li m’għandux kontroll fuqhom jitlef il-mezzi tal-għajxien.” (6) Dawn id-dispożizzjonijiet huma riflessi fit-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea dwar ir-rispett għad-dinjità tal-bniedem, inklużi d-dispożizzjonijiet tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea dwar l-iżgurar ta’ eżistenza deċenti għal dawk kollha li m’għandhomx riżorsi suffiċjenti (7). Wieħed mill-prinċipji l-aktar fundamentali tas-soċjetà Ewropea tagħna, li rriżulta mill-esperjenzi tagħna tul l-istorja, huwa l-prinċipju tas-solidarjetà (8), li għandu japplika wkoll u primarjament għaċ-ċittadini kollha tal-Unjoni Ewropea li għaddejjin minn faqar estrem u mill-esklużjoni soċjali.

3.   Aspetti prinċipali tal-abbozz ta’ regolament (il-proposta tal-Kummissjoni)

| 3.1 | L-abbozz ta’ Regolament, li huwa bbażat fuq l-Artikolu 175(3) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE), b’referenza għall-Artikolu 174 tat-TFUE - b’kuntrast ma’ programmi preċedenti tad-distribuzzjoni tal-ikel - iqiegħed lill-Fond il-ġdid għal Għajnuna Ewropea għall-Persuni l-Aktar fil-Bżonn fil-qafas tal-politika ta’ koeżjoni. L-abbozz ta’ Regolament jistqarr wkoll li l-għan tar-Regolament, jiġifieri li tittejjeb il-koeżjoni soċjali fl-Unjoni u li jsir kontribut għall-ġlieda kontra l-faqar u l-esklużjoni soċjali, ma jistax jinkiseb b’mod suffiċjenti mill-Istati Membri iżda jista’ jinkiseb aħjar fil-livell tal-Unjoni. Għalhekk, b’konformità mal-prinċipju tal-proporzjonalità stabbilit fl-Artikolu 5 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea, l-Unjoni tista’ tadotta miżuri b’konformità mal-prinċipju tas-sussidjarjetà kif stabbilit f’dan l-Artikolu (9). |
| --- | --- |

3.1

L-abbozz ta’ Regolament, li huwa bbażat fuq l-Artikolu 175(3) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE), b’referenza għall-Artikolu 174 tat-TFUE - b’kuntrast ma’ programmi preċedenti tad-distribuzzjoni tal-ikel - iqiegħed lill-Fond il-ġdid għal Għajnuna Ewropea għall-Persuni l-Aktar fil-Bżonn fil-qafas tal-politika ta’ koeżjoni. L-abbozz ta’ Regolament jistqarr wkoll li l-għan tar-Regolament, jiġifieri li tittejjeb il-koeżjoni soċjali fl-Unjoni u li jsir kontribut għall-ġlieda kontra l-faqar u l-esklużjoni soċjali, ma jistax jinkiseb b’mod suffiċjenti mill-Istati Membri iżda jista’ jinkiseb aħjar fil-livell tal-Unjoni. Għalhekk, b’konformità mal-prinċipju tal-proporzjonalità stabbilit fl-Artikolu 5 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea, l-Unjoni tista’ tadotta miżuri b’konformità mal-prinċipju tas-sussidjarjetà kif stabbilit f’dan l-Artikolu (9).

| 3.2 | L-għan tal-Fond il-ġdid għal Għajnuna Ewropea lill-Persuni l-Aktar fil-Bżonn (minn hawn ’il quddiem imsejjaħ “il-Fond”) huwa li jippromovi l-koeżjoni soċjali fl-Unjoni billi jikkontribwixxi għall-ksib tal-għanijiet tal-Istrateġija Ewropa 2020 għat-tnaqqis tal-faqar. Billi jindirizza l-bżonnijiet fundamentali, l-istrument propost huwa intiż biex jipprovdi iktar appoġġ għat-tnaqqis tal-livell ta’ faqar u esklużjoni soċjali fl-Unjoni. Il-Fond il-ġdid jibni parzjalment fuq l-esperjenza tal-MDP, u fl-istess ħin jalloka parti mir-riżorsi tiegħu għall-għajnuna materjali fil-forma ta’ prodotti nonalimentari tal-konsumaturi għall-persuni mingħajr dar u/jew għat-tfal u għall-miżuri relatati li jikkontribwixxu għall-integrazzjoni mill-ġdid fis-soċjetà. |
| --- | --- |

3.2

L-għan tal-Fond il-ġdid għal Għajnuna Ewropea lill-Persuni l-Aktar fil-Bżonn (minn hawn ’il quddiem imsejjaħ “il-Fond”) huwa li jippromovi l-koeżjoni soċjali fl-Unjoni billi jikkontribwixxi għall-ksib tal-għanijiet tal-Istrateġija Ewropa 2020 għat-tnaqqis tal-faqar. Billi jindirizza l-bżonnijiet fundamentali, l-istrument propost huwa intiż biex jipprovdi iktar appoġġ għat-tnaqqis tal-livell ta’ faqar u esklużjoni soċjali fl-Unjoni. Il-Fond il-ġdid jibni parzjalment fuq l-esperjenza tal-MDP, u fl-istess ħin jalloka parti mir-riżorsi tiegħu għall-għajnuna materjali fil-forma ta’ prodotti nonalimentari tal-konsumaturi għall-persuni mingħajr dar u/jew għat-tfal u għall-miżuri relatati li jikkontribwixxu għall-integrazzjoni mill-ġdid fis-soċjetà.

| 3.3 | L-appoġġ tal-Fond jindirizza l-persuni li qed ibatu minn privazzjoni ta’ ikel, il-persuni mingħajr dar u t-tfal imċaħħda minn affarijiet materjali. L-attivitajiet speċifiċi għall-gruppi destinatarji u t-tip ta’ appoġġ jibqgħu kompitu tal-Istati Membri. |
| --- | --- |

3.3

L-appoġġ tal-Fond jindirizza l-persuni li qed ibatu minn privazzjoni ta’ ikel, il-persuni mingħajr dar u t-tfal imċaħħda minn affarijiet materjali. L-attivitajiet speċifiċi għall-gruppi destinatarji u t-tip ta’ appoġġ jibqgħu kompitu tal-Istati Membri.

| 3.4 | L-organizzazzjonijiet imsieħba li, fil-qafas tal-operazzjonijiet iwasslu l-ikel jew il-prodotti direttament, ser ikollhom iwettqu l-attivitajiet komplementari għall-provvista tal-għajnuna materjali, li għandhom l-għan tal-integrazzjoni soċjali tal-persuni l-aktar fil-bżonn. L-Istati Membri jistgħu jiddeċiedu jekk jużawx dan il-Fond biex jappoġġjaw dawn il-miżuri komplementari jew le. |
| --- | --- |

3.4

L-organizzazzjonijiet imsieħba li, fil-qafas tal-operazzjonijiet iwasslu l-ikel jew il-prodotti direttament, ser ikollhom iwettqu l-attivitajiet komplementari għall-provvista tal-għajnuna materjali, li għandhom l-għan tal-integrazzjoni soċjali tal-persuni l-aktar fil-bżonn. L-Istati Membri jistgħu jiddeċiedu jekk jużawx dan il-Fond biex jappoġġjaw dawn il-miżuri komplementari jew le.

| 3.5 | Il-livell ta’ kofinanzjament tal-programmi operattivi tal-Istati Membri individwali mir-riżorsi tal-Fond ġie stabbilit għal massimu ta’ 85 % tal-infiq eliġibbli, b’eżenzjonijiet għall-Istati Membri li jkollhom diffikultajiet baġitarji temporanji. |
| --- | --- |

3.5

Il-livell ta’ kofinanzjament tal-programmi operattivi tal-Istati Membri individwali mir-riżorsi tal-Fond ġie stabbilit għal massimu ta’ 85 % tal-infiq eliġibbli, b’eżenzjonijiet għall-Istati Membri li jkollhom diffikultajiet baġitarji temporanji.

4.   Osservazzjonijiet dwar il-proposta tal-Kummissjoni

4.1   Il-baġit tal-Fond u l-ambitu tal-appoġġ

| 4.1.1 | Il-KESE jiddispjaċih li r-riżorsi finanzjarji allokati għall-Fond ippjanat għadhom ’il bogħod milli jkunu adegwati biex jinkisbu l-għanijiet tiegħu. |
| --- | --- |

4.1.1

Il-KESE jiddispjaċih li r-riżorsi finanzjarji allokati għall-Fond ippjanat għadhom ’il bogħod milli jkunu adegwati biex jinkisbu l-għanijiet tiegħu.

| 4.1.2 | Fix-xiri tal-prodotti alimentari għandu jiġi żgurat li ma tinkiser l-ebda regola tal-kompetizzjoni u li jiġu kkunsidrati b’mod adegwat l-SMEs, kif ukoll il-fornituri reġjonali, ekoloġiċi u li jipprattikaw l-inklużjoni soċjali. L-organizzazzjonijiet li jieħdu ħsieb it-tqassim tal-prodotti alimentari ma jistax ikollhom interessi privati li jagħmlu qligħ. |
| --- | --- |

4.1.2

Fix-xiri tal-prodotti alimentari għandu jiġi żgurat li ma tinkiser l-ebda regola tal-kompetizzjoni u li jiġu kkunsidrati b’mod adegwat l-SMEs, kif ukoll il-fornituri reġjonali, ekoloġiċi u li jipprattikaw l-inklużjoni soċjali. L-organizzazzjonijiet li jieħdu ħsieb it-tqassim tal-prodotti alimentari ma jistax ikollhom interessi privati li jagħmlu qligħ.

| 4.1.3 | Kif diġà nafu, fil-qafas finanzjarju 2014-2020, il-Kummisjoni Ewropea ppjanat baġit ta’ EUR 2,5 biljun għall-attivitajiet tal-Fond Ewropew għall-Persuni l-Aktar fil-Bżonn, jiġifieri EUR 360 miljun fis-sena. Madankollu, id-diskussjoni dwar il-forma finali tal-baġit Ewropew wasslet għall-biża’ li dan jista’ jitnaqqas iktar. Fl-istess ħin, l-ammont allokat fil-qafas tal-programm attwali għall-perjodu 2012-2013, EUR 500 miljun, diġà mhuwiex biżżejjed biex jiġu indirizzati għal kollox il-bżonnijiet tal-Istati Membri, li huma stmati għal madwar EUR 680 miljun fis-sena (10). Iż-żieda li tista’ ssir fl-Istati Membri li jużaw il-Fond il-ġdid (li bħalissa huma 20) (11) u l-flessibbiltà tal-appoġġ propost, jiġifieri d-distribuzzjoni tal-prodotti bażiċi tal-konsum, apparti mill-ikel, għall-użu personali tal-persuni mingħajr dar jew it-tfal, kif ukoll l-attivitajiet soċjali ppjanati għar-riintegrazzjoni, qed iwasslu biex il-bżonnijiet x’aktarx ser jisbqu sew il-baġit attwali. Il-baġit propost għall-Fond għalhekk jidher b’mod ċar li huwa inadegwat biex jindirizza l-bżonnijiet li suppost jissodisfa. Barra minn hekk, peress li hemm ċans li l-baġit tal-Unjoni Ewropea jibqa’ fil-livell attwali fis-snin 2014-2020 jew li jonqos biss bi ftit, diffiċli li jiġi aċċettat tnaqqis fir-riżorsi allokati għall-għajnuna materjali b’mill-inqas 28 % (meta mqabbel mal-programm għall-2012-2013). |
| --- | --- |

4.1.3

Kif diġà nafu, fil-qafas finanzjarju 2014-2020, il-Kummisjoni Ewropea ppjanat baġit ta’ EUR 2,5 biljun għall-attivitajiet tal-Fond Ewropew għall-Persuni l-Aktar fil-Bżonn, jiġifieri EUR 360 miljun fis-sena. Madankollu, id-diskussjoni dwar il-forma finali tal-baġit Ewropew wasslet għall-biża’ li dan jista’ jitnaqqas iktar. Fl-istess ħin, l-ammont allokat fil-qafas tal-programm attwali għall-perjodu 2012-2013, EUR 500 miljun, diġà mhuwiex biżżejjed biex jiġu indirizzati għal kollox il-bżonnijiet tal-Istati Membri, li huma stmati għal madwar EUR 680 miljun fis-sena (10). Iż-żieda li tista’ ssir fl-Istati Membri li jużaw il-Fond il-ġdid (li bħalissa huma 20) (11) u l-flessibbiltà tal-appoġġ propost, jiġifieri d-distribuzzjoni tal-prodotti bażiċi tal-konsum, apparti mill-ikel, għall-użu personali tal-persuni mingħajr dar jew it-tfal, kif ukoll l-attivitajiet soċjali ppjanati għar-riintegrazzjoni, qed iwasslu biex il-bżonnijiet x’aktarx ser jisbqu sew il-baġit attwali. Il-baġit propost għall-Fond għalhekk jidher b’mod ċar li huwa inadegwat biex jindirizza l-bżonnijiet li suppost jissodisfa. Barra minn hekk, peress li hemm ċans li l-baġit tal-Unjoni Ewropea jibqa’ fil-livell attwali fis-snin 2014-2020 jew li jonqos biss bi ftit, diffiċli li jiġi aċċettat tnaqqis fir-riżorsi allokati għall-għajnuna materjali b’mill-inqas 28 % (meta mqabbel mal-programm għall-2012-2013).

| 4.1.4 | Skont il-Kummissjoni, “l-għadd ta’ nies assistiti direttament mill-Fond, mill-kofinanzjament mill-Istati Membri u kontribuzzjonijiet in natura minn organizzazzjonijiet imsieħba huwa ta’ madwar erba’ miljuni” (12). Anke jekk jitqies li dan il-għan ser jitwettaq għal kollox, xorta hemm dubju dwar l-effikaċja tal-Fond biex jintlaħqu l-għanijiet tal-Istrateġija Ewropa 2020 (it-tnaqqis tal-għadd ta’ persuni fil-faqar fl-Unjoni Ewropea b’mill-inqas 20 miljun persuna). F’dan il-kuntest, il-KESE jappella biex il-Fond il-ġdid jingħata prijorità adatta fil-livell Ewropew u biex jiġi allokat baġit suffiċjenti għall-bżonnijiet eżistenti. |
| --- | --- |

4.1.4

Skont il-Kummissjoni, “l-għadd ta’ nies assistiti direttament mill-Fond, mill-kofinanzjament mill-Istati Membri u kontribuzzjonijiet in natura minn organizzazzjonijiet imsieħba huwa ta’ madwar erba’ miljuni” (12). Anke jekk jitqies li dan il-għan ser jitwettaq għal kollox, xorta hemm dubju dwar l-effikaċja tal-Fond biex jintlaħqu l-għanijiet tal-Istrateġija Ewropa 2020 (it-tnaqqis tal-għadd ta’ persuni fil-faqar fl-Unjoni Ewropea b’mill-inqas 20 miljun persuna). F’dan il-kuntest, il-KESE jappella biex il-Fond il-ġdid jingħata prijorità adatta fil-livell Ewropew u biex jiġi allokat baġit suffiċjenti għall-bżonnijiet eżistenti.

| 4.1.5 | F’dan il-kuntest, il-KESE jirreferi għall-Opinjoni tal-Kumitat tar-Reġjuni, li b’rabta mal-programm ta’ għajnuna 2012-2013 “iħeġġeġ lill-Kummissjoni biex tivvaluta b’mod kontinwu jekk il-livell massimu finanzjarju ta’ EUR 500 miljun stabbilit għall-perjodu ta’ programmar huwiex biżżejjed peress li l-kriżi ekonomika setgħet żiedet il-pressjoni biex tonqos in-nefqa pubblika u l-inċertezza ekonomika twassal għal qgħad ogħla f’ħafna pajjiżi” (13). |
| --- | --- |

4.1.5

F’dan il-kuntest, il-KESE jirreferi għall-Opinjoni tal-Kumitat tar-Reġjuni, li b’rabta mal-programm ta’ għajnuna 2012-2013 “iħeġġeġ lill-Kummissjoni biex tivvaluta b’mod kontinwu jekk il-livell massimu finanzjarju ta’ EUR 500 miljun stabbilit għall-perjodu ta’ programmar huwiex biżżejjed peress li l-kriżi ekonomika setgħet żiedet il-pressjoni biex tonqos in-nefqa pubblika u l-inċertezza ekonomika twassal għal qgħad ogħla f’ħafna pajjiżi” (13).

| 4.1.6 | Barra minn hekk, il-KESE jappella biex il-programm jiġi ffinanzjat mill-baġit tal-UE bir-rata ta’ 100 % kif kien il-każ tal-programmi tal-għajnuna tal-ikel li twettqu f’dawn l-aħħar snin. Fil-fehma tal-Kumitat, il-kofinanzjament mill-Istati Membri jista’ jwassal għal diffikultajiet finanzjarji fl-implimentazzjoni tal-programm, mhux biss fil-pajjiżi membri li għaddejjin minn diffikultajiet baġitarji temporanji (li għalihom hemm il-possibbiltà ta’ ħlasijiet miżjuda) (14). |
| --- | --- |

4.1.6

Barra minn hekk, il-KESE jappella biex il-programm jiġi ffinanzjat mill-baġit tal-UE bir-rata ta’ 100 % kif kien il-każ tal-programmi tal-għajnuna tal-ikel li twettqu f’dawn l-aħħar snin. Fil-fehma tal-Kumitat, il-kofinanzjament mill-Istati Membri jista’ jwassal għal diffikultajiet finanzjarji fl-implimentazzjoni tal-programm, mhux biss fil-pajjiżi membri li għaddejjin minn diffikultajiet baġitarji temporanji (li għalihom hemm il-possibbiltà ta’ ħlasijiet miżjuda) (14).

| 4.1.7 | Il-KESE jappoġġja d-dispożizzjoni tar-Regolament li tippermetti l-użu tal-istokkijiet ta’ intervent għall-provvista tal-ikel, għad li fil-futur qarib mhumiex mistennija jakkumulaw f’ammonti sinifikanti (15). Madankollu, meta jitqies il-baġit xejn adegwat li ġie allokat lill-Fond, il-Kumitat huwa kontra l-inklużjoni tal-baġit fil-valur tal-istokkijiet ta’ intervent użati. |
| --- | --- |

4.1.7

Il-KESE jappoġġja d-dispożizzjoni tar-Regolament li tippermetti l-użu tal-istokkijiet ta’ intervent għall-provvista tal-ikel, għad li fil-futur qarib mhumiex mistennija jakkumulaw f’ammonti sinifikanti (15). Madankollu, meta jitqies il-baġit xejn adegwat li ġie allokat lill-Fond, il-Kumitat huwa kontra l-inklużjoni tal-baġit fil-valur tal-istokkijiet ta’ intervent użati.

| 4.1.8 | Fl-aħħar nett, billi l-Fond għandu biss mezzi limitati u fid-dawl tal-pożizzjoni ta’ ċerti Stati Membri li jenfasizzaw li dan il-Fond mhuwiex meħtieġ jew li huwa inkompatibbli mal-politiki nazzjonali tagħhom dwar il-ġlieda kontra l-faqar u l-esklużjoni soċjali, il-KESE huwa favur il-possibbiltà li l-Istati Membri jirrikorru għal dan il-Fond b’mod fakultattiv u volontarju (din il-possibbiltà tista’ tikkontribwixxi wkoll għal żieda fir-riżorsi allokati mill-Fond lill-Istati Membri li jibbenefikaw minnu). |
| --- | --- |

4.1.8

Fl-aħħar nett, billi l-Fond għandu biss mezzi limitati u fid-dawl tal-pożizzjoni ta’ ċerti Stati Membri li jenfasizzaw li dan il-Fond mhuwiex meħtieġ jew li huwa inkompatibbli mal-politiki nazzjonali tagħhom dwar il-ġlieda kontra l-faqar u l-esklużjoni soċjali, il-KESE huwa favur il-possibbiltà li l-Istati Membri jirrikorru għal dan il-Fond b’mod fakultattiv u volontarju (din il-possibbiltà tista’ tikkontribwixxi wkoll għal żieda fir-riżorsi allokati mill-Fond lill-Istati Membri li jibbenefikaw minnu).

4.2   Il-gruppi destinatarji tal-Fond u t-tip ta’ għajnuna pprovduta

| 4.2.1 | Il-KESE jqis li meta tingħata l-għajnuna jeħtieġ li jiġu koperti t-tliet sitwazzjonijiet identifikati fil-proposta – il-privazzjoni tal-ikel, il-problema tal-persuni mingħajr dar u l-privazzjoni materjali tat-tfal - anke għall-gruppi u l-persuni esklużi soċjalment għal raġunijiet speċjali, inklużi dawk storiċi. Il-prijorità bażika għall-għajnuna għandha tkun il-provvista tal-ikel. L-aċċess għall-ikel huwa l-ewwel pass fit-triq tal-integrazzjoni soċjali u r-riintegrazzjoni tal-persuni esklużi. Madankollu, meta jitqiesu s-sitwazzjonijiet differenti fl-Istati Membri individwali, il-KESE jissuġġerixxi li l-għażla tat-tip ta’ għajnuna li tingħata lid-diversi gruppi individwali titħalla kompletament f’idejn l-Istati Membri. |
| --- | --- |

4.2.1

Il-KESE jqis li meta tingħata l-għajnuna jeħtieġ li jiġu koperti t-tliet sitwazzjonijiet identifikati fil-proposta – il-privazzjoni tal-ikel, il-problema tal-persuni mingħajr dar u l-privazzjoni materjali tat-tfal - anke għall-gruppi u l-persuni esklużi soċjalment għal raġunijiet speċjali, inklużi dawk storiċi. Il-prijorità bażika għall-għajnuna għandha tkun il-provvista tal-ikel. L-aċċess għall-ikel huwa l-ewwel pass fit-triq tal-integrazzjoni soċjali u r-riintegrazzjoni tal-persuni esklużi. Madankollu, meta jitqiesu s-sitwazzjonijiet differenti fl-Istati Membri individwali, il-KESE jissuġġerixxi li l-għażla tat-tip ta’ għajnuna li tingħata lid-diversi gruppi individwali titħalla kompletament f’idejn l-Istati Membri.

| 4.2.2 | Il-KESE huwa kontra wkoll li l-organizzazzjonijiet li jipprovdu l-ikel jew għajnuna oħra direttament ikunu obbligati jwettqu attivitajiet komplementari għall-provvista tal-għajnuna materjali, f’sitwazzjonijiet fejn dawn l-attivitajiet ma jkunux appoġġati mill-programm operattiv tal-Istat Membru partikolari fil-qafas tal-Fond (16). |
| --- | --- |

4.2.2

Il-KESE huwa kontra wkoll li l-organizzazzjonijiet li jipprovdu l-ikel jew għajnuna oħra direttament ikunu obbligati jwettqu attivitajiet komplementari għall-provvista tal-għajnuna materjali, f’sitwazzjonijiet fejn dawn l-attivitajiet ma jkunux appoġġati mill-programm operattiv tal-Istat Membru partikolari fil-qafas tal-Fond (16).

4.3   Il-ġestjoni tal-Programm

| 4.3.1 | Il-KESE jappoġġja l-pożizzjoni tal-Kummissjoni dwar il-proċeduri ta’ semplifikazzjoni u t-tnaqqis tal-piż amministrattiv fl-Istati Membri, u b’mod partikolari l-organizzazzjonijiet imsieħba (17). Il-proċeduri integrati u semplifikati għall-operazzjonijiet għandhom ikunu konformi mal-għanijiet speċifiċi u l-gruppi destinatarji tal-Fond. F’dan il-kuntest, il-KESE madankollu jwissi kontra l-possibbiltà li l-Istati Membri jużaw proċeduri meħuda mill-Fond Soċjali Ewropew (18). F’ċerti Stati Membri dawn il-proċeduri huma kumplikati u jafu jispiċċaw ma jkunux adatti għall-organizzazzjonijiet imsieħba. |
| --- | --- |

4.3.1

Il-KESE jappoġġja l-pożizzjoni tal-Kummissjoni dwar il-proċeduri ta’ semplifikazzjoni u t-tnaqqis tal-piż amministrattiv fl-Istati Membri, u b’mod partikolari l-organizzazzjonijiet imsieħba (17). Il-proċeduri integrati u semplifikati għall-operazzjonijiet għandhom ikunu konformi mal-għanijiet speċifiċi u l-gruppi destinatarji tal-Fond. F’dan il-kuntest, il-KESE madankollu jwissi kontra l-possibbiltà li l-Istati Membri jużaw proċeduri meħuda mill-Fond Soċjali Ewropew (18). F’ċerti Stati Membri dawn il-proċeduri huma kumplikati u jafu jispiċċaw ma jkunux adatti għall-organizzazzjonijiet imsieħba.

| 4.3.2 | Il-KESE jilqa’ l-proposta tal-Kummissjoni biex titwaqqaf pjattaforma fil-livell tal-Unjoni li l-attivitajiet tagħha jkunu ffinanzjati fil-qafas tal-għajnuna teknika. L-iskambju tal-esperjenza u l-aħjar prattika bejn l-istituzzjonijiet tal-UE, l-Istati Membri, l-imsieħba soċjali u organizzazzjonijiet oħra tas-soċjetà ċivili organizzata jipprovdu valur miżjud għal dan il-Fond (19). |
| --- | --- |

4.3.2

Il-KESE jilqa’ l-proposta tal-Kummissjoni biex titwaqqaf pjattaforma fil-livell tal-Unjoni li l-attivitajiet tagħha jkunu ffinanzjati fil-qafas tal-għajnuna teknika. L-iskambju tal-esperjenza u l-aħjar prattika bejn l-istituzzjonijiet tal-UE, l-Istati Membri, l-imsieħba soċjali u organizzazzjonijiet oħra tas-soċjetà ċivili organizzata jipprovdu valur miżjud għal dan il-Fond (19).

| 4.3.3 | Il-KESE jilqa’ bi pjaċir ir-rekwiżit li fl-Istati Membri l-programmi operattivi jitfasslu f’kooperazzjoni mal-korpi li jirrappreżentaw lis-soċjetà ċivili (20). Il-KESE jipproponi wkoll li jkun obbligatorju li jitwaqqfu kumitati ta’ monitoraġġ jew korpi oħra biex jiġu monitorjati u evalwati l-operazzjonijiet li jinvolvu lill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, lill-persuni li qed jesperjenzaw il-faqar direttament jew ir-rappreżentanti tagħhom. |
| --- | --- |

4.3.3

Il-KESE jilqa’ bi pjaċir ir-rekwiżit li fl-Istati Membri l-programmi operattivi jitfasslu f’kooperazzjoni mal-korpi li jirrappreżentaw lis-soċjetà ċivili (20). Il-KESE jipproponi wkoll li jkun obbligatorju li jitwaqqfu kumitati ta’ monitoraġġ jew korpi oħra biex jiġu monitorjati u evalwati l-operazzjonijiet li jinvolvu lill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, lill-persuni li qed jesperjenzaw il-faqar direttament jew ir-rappreżentanti tagħhom.

| 4.3.4 | Il-KESE jilqa’ bi pjaċir li l-Fond ser ikopri l-ispejjeż amministrattivi, tat-trasport u tal-ħżin tal-ikel u l-prodotti tal-konsum u li ser ikun possibbli li jiġi ffinanzjat il-bini tal-kapaċitajiet tal-organizzazzjonijiet imsieħba (21). B’hekk ser ikun possibbli li l-organizzazzjonijiet imsieħba jiġu involuti fl-implimentazzjoni effettiva tal-operazzjonijiet fil-qafas tal-Fond. |
| --- | --- |

4.3.4

Il-KESE jilqa’ bi pjaċir li l-Fond ser ikopri l-ispejjeż amministrattivi, tat-trasport u tal-ħżin tal-ikel u l-prodotti tal-konsum u li ser ikun possibbli li jiġi ffinanzjat il-bini tal-kapaċitajiet tal-organizzazzjonijiet imsieħba (21). B’hekk ser ikun possibbli li l-organizzazzjonijiet imsieħba jiġu involuti fl-implimentazzjoni effettiva tal-operazzjonijiet fil-qafas tal-Fond.

| 4.3.5 | Il-KESE jilqa’ l-fatt li l-organizzazzjonijiet imsieħba ser jingħataw livell ta’ likwidità suffiċjenti għat-twettiq effettiv tal-operazzjonijiet tagħhom (22). |
| --- | --- |

4.3.5

Il-KESE jilqa’ l-fatt li l-organizzazzjonijiet imsieħba ser jingħataw livell ta’ likwidità suffiċjenti għat-twettiq effettiv tal-operazzjonijiet tagħhom (22).

Brussell, 14 ta’ Frar 2013.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Staffan NILSSON

---

(1)  Ir-riżultati prinċipali tal-Programm tad-Distribuzzjoni – AGRI C5, Laqgħa tal-partijiet interessati – 5/07/2012, Brussell, http://ec.europa.eu/agriculture/most-deprived-persons/meetings/05-07-2012/dg-agri-1_en.pdf (p. 9-10) (mhux disponibbli bil-Malti).

1

(2)  Ir-Regolament (KE) Nru 121/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-15 ta' Frar 2012.

2

(3)  Stqarrija għall-Istampa mill-Eurostat 171/2012 - 3 ta’ Diċembru 2012.

3

(4)  ĠU C 84, 17.3.2011, p. 49-52 u ĠU C 43, 15.2.2012, p. 94–97.

4

(5)  ĠU C 11, 15.1.2013, p. 16–20/ĠU C 44, 15.2.2013, p. 28–35/ĠU C 44, 15.2.2013, p. 36–43/ĠU C 44, 15.2.2013, p. 44–48/ĠU C 44, 15.2.2013, p. 53–58

5

(6)  Artikolu 25(1) tal-Istqarrija Universali tal-Jeddijiet tal-Bniedem.

6

(7)  L-Artikolu 2 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea u l-Artikolu 34(3) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea.

7

(8)  L-Artikolu 2 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea.

8

(9)  Ara l-Artikolu 42(3) tal-Proposta tal-Kummissjoni.

9

(10)  Il-Programm Ewropew tad-distribuzzjoni tal-Ikel għall-Persuni l-Aktar fil-Bżonn – AGRI C0.5, laqgħa tal-partijiet interessati – 5 ta’ Lulju 2012, Brussell, http://ec.europa.eu/agriculture/most-deprived-persons/meetings/05-07-2012/dg-agri-2_en.pdf (str. 12-10)

10

(11)  Il-Belġju, il-Bulgarija, ir-Repubblika Ċeka, l-Estonja, il-Finlandja, Franza, il-Greċja, Spanja, l-Irlanda, il-Litwanja, il-Lussemburgu, il-Latvja, Malta, il-Polonja, il-Portugall, ir-Rumanija, is-Slovakkja, is-Slovenja, l-Ungerija, l-Italja.

11

(12)  MEMO/12/800 tal-24 ta’ Ottubru 2012“Il-Faqar: Il-Kummissjoni tipproponi Fond għall-Għajnuna Ewropea ġdid għal dawk l-Aktar fil-Bżonn - mistoqsijiet frekwenti”, http://europa.eu/rapid/press-release_MEMO-12-800_mt.htm

12

(13)  ĠU C 104, 2.4.2011, p. 44-46, punt 22 tal-Opinjoni.

13

(14)  Ara l-Artikoli 18 u 19 tal-Proposta tal-Kummissjoni.

14

(15)  Ara l-Artikolu 21(3) tal-Proposta tal-Kummissjoni.

15

(16)  Ara l-Artikolu 4(2) u l-Artikolu 7(1) tal-Proposta tal-Kummissjoni.

16

(17)  Ara l-Artikolu 23 tal-Proposta tal-Kummissjoni.

17

(18)  Ara l-Artikolu 32(4) tal-Proposta tal-Kummissjoni.

18

(19)  Ara l-Artikolu 10 tal-Proposta tal-Kummissjoni.

19

(20)  Ara l-Artikolu 7(2) tal-Proposta tal-Kummissjoni.

20

(21)  Ara l-Artikoli 24(1)(c) u 25(2) tal-Proposta tal-Kummissjoni.

21

(22)  Ara l-Artikoli 39 u 41 tal-Proposta tal-Kummissjoni.

22

---

APPENDIĊI

għall-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

L-emendi li ġejjin inċaħdu waqt id-diskussjoni iżda rċevew aktar minn kwart tal-voti:

Punt 4.1.3

Ibdel kif ġej

“Skont il-Kummissjoni, ‘l-għadd ta’ nies assistiti direttament mill-Fond, mill-kofinanzjament mill-Istati Membri u kontribuzzjonijiet in natura minn organizzazzjonijiet imsieħba huwa ta’ madwar erba’ miljuni’ Anke jekk jitqies li dan il-għan ser jitwettaq għal kollox, xorta hemm dubju dwar l-effikaċja tal-Fond biex jintlaħqu l-għanijiet tal-Istrateġija Ewropa 2020 (it-tnaqqis tal-għadd ta’ persuni fil-faqar fl-Unjoni Ewropea b’mill-inqas 20 miljun persuna). F’dan il-kuntest, il-KESE jappella biex il-Fond il-ġdid jingħata prijorità adatta fil-livell Ewropew u biex jiġi allokat baġit suffiċjenti għall-bżonnijiet eżistenti.
  ”

Riżultat tal-votazzjoni:

Riżultat tal-votazzjoni:

| Favur | : | 55 |
| --- | --- | --- |
| Kontra | : | 102 |
| Astensjonijiet | : | 15 |

Favur

:

55

Kontra

:

102

Astensjonijiet

:

15

Punt 4.2.1

Punt 4.2.1

Ibdel kif ġej

“Il-KESE jqis li meta tingħata l-għajnuna jeħtieġ li jiġu koperti t-tliet sitwazzjonijiet identifikati fil-proposta – il-privazzjoni tal-ikel, il-problema tal-persuni mingħajr dar u l-privazzjoni materjali tat-tfal - anke għall-gruppi u l-persuni esklużi soċjalment għal raġunijiet speċjali, inklużi dawk storiċi. Il-prijorità bażika għall-għajnuna għandha tkun il-provvista tal-ikel. L-aċċess għall-ikel huwa
  hawnhekk jista’ jkun l-ewwel pass fit-triq tal-integrazzjoni soċjali u r-riintegrazzjoni tal-persuni esklużi. Madankollu, meta jitqiesu s-sitwazzjonijiet differenti fl-Istati Membri individwali, il-KESE jissuġġerixxi li l-għażla tat-tip ta’ għajnuna li tingħata lid-diversi gruppi individwali titħalla kompletament f’idejn l-Istati Membri.”

Riżultat tal-votazzjoni:

Riżultat tal-votazzjoni:

| Favur | : | 54 |
| --- | --- | --- |
| Kontra | : | 108 |
| Astensjonijiet | : | 21 |

Favur

:

54

Kontra

:

108

Astensjonijiet

:

21

---

| 9.5.2013 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 133/68 |
| --- | --- | --- | --- |

9.5.2013

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 133/68

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar it-titjib tal-bilanċ bejn is-sessi fost diretturi mhux eżekuttivi ta’ kumpaniji elenkati f’borża u miżuri relatati”

COM(2012) 614 final — 2012/0299 (COD)

2013/C 133/13

Relatur: is-Sinjura SHARMA

Nhar it-22 ta’ Novembru 2012 u nhar l-10 ta’ Diċembru 2012, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill rispettivament iddeċidew, b’konformità mal-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE), li jikkonsultaw lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

il-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar it-titjib tal-bilanċ bejn is-sessi fost diretturi mhux eżekuttivi ta’ kumpaniji elenkati f’borża u miżuri relatati

COM(2012) 614 final – 2012/0299 (COD).

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar il-25 ta’ Jannar 2013.

Matul l-487 sessjoni plenarja tiegħu li saret fit-13 u l-14 ta’ Frar 2013 (seduta tat-13 ta’ Frar 2013), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’128 vot favur, 58 vot kontra u 10 astensjonijiet.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1 | Fit-test li qed jiġi kkunsidrat, il-Kummissjoni Ewropea pproponiet direttiva biex ittejjeb il-bilanċ bejn is-sessi fost id-diriġenti mhux eżekuttivi tal-kumpaniji kkwotati f’borża biex tinkiseb preżenza minima ta’ 40 % sal-2020. |
| --- | --- |

1.1

Fit-test li qed jiġi kkunsidrat, il-Kummissjoni Ewropea pproponiet direttiva biex ittejjeb il-bilanċ bejn is-sessi fost id-diriġenti mhux eżekuttivi tal-kumpaniji kkwotati f’borża biex tinkiseb preżenza minima ta’ 40 % sal-2020.

| 1.2 | Il-KESE jilqa’ din il-proposta. Filwaqt li jippreferi miżuri volontarji minflok il-kwoti, huwa jagħraf li, mingħajr objettivi legali vinkolanti, ftit se jinbidel fir-rigward tal-bilanċ bejn is-sessi fil-kumpaniji tal-UE kkwotati f’borża. Illum, 13,7 % biss tal-membri fuq il-bordijiet huma nisa, u dan huwa evidenza ċara ta’ diskriminazzjoni. |
| --- | --- |

1.2

Il-KESE jilqa’ din il-proposta. Filwaqt li jippreferi miżuri volontarji minflok il-kwoti, huwa jagħraf li, mingħajr objettivi legali vinkolanti, ftit se jinbidel fir-rigward tal-bilanċ bejn is-sessi fil-kumpaniji tal-UE kkwotati f’borża. Illum, 13,7 % biss tal-membri fuq il-bordijiet huma nisa, u dan huwa evidenza ċara ta’ diskriminazzjoni.

| 1.3 | Il-KESE u l-Kummissjoni jirrikonoxxu l-bżonn li nirrispettaw il-libertà tat-twettiq tan-negozju. Din id-direttiva tirrappreżenta standard minimu li jfittex li jtejjeb il-kundizzjonijiet għall-prosperità tan-negozju u jħalli lill-Istati Membri javvanzaw lil hinn mill-miżuri rakkomandati. L-imsieħba soċjali tal-UE nfushom abbozzaw pjan fl-2005, fejn jissemmew ħafna mill-argumenti favur l-ugwaljanza bejn is-sessi u ssir enfasi dwar għodod prattiċi għall-Istati Membri u l-kumpaniji (1). |
| --- | --- |

1.3

Il-KESE u l-Kummissjoni jirrikonoxxu l-bżonn li nirrispettaw il-libertà tat-twettiq tan-negozju. Din id-direttiva tirrappreżenta standard minimu li jfittex li jtejjeb il-kundizzjonijiet għall-prosperità tan-negozju u jħalli lill-Istati Membri javvanzaw lil hinn mill-miżuri rakkomandati. L-imsieħba soċjali tal-UE nfushom abbozzaw pjan fl-2005, fejn jissemmew ħafna mill-argumenti favur l-ugwaljanza bejn is-sessi u ssir enfasi dwar għodod prattiċi għall-Istati Membri u l-kumpaniji (1).

| 1.4 | Il-forza għall-bidla hija bbażata fuq evidenza qawwija li hemm provvista ta’ nisa kwalifikati ħafna fl-Istati Membri kollha, u għaldaqstant kwalunkwe argument favur il-bilanċ bejn is-sessi għandu jkun ibbażat fuq “ir-regola tal-mertu u preferenza” pjuttost milli fuq diskriminazzjoni pożittiva. Madankollu, għad hemm fatturi li jxekklu lin-nisa milli jieħdu r-riedni, bħan-nuqqas ta’ miżuri ta’ rikonċiljazzjoni bejn in-negozju u l-ħajja tal-familja, aċċess limitat għal netwerks li huma importanti għal pożizzjonijiet ogħla, nuqqas ta’ fiduċja fihom innifishom, eċċ. |
| --- | --- |

1.4

Il-forza għall-bidla hija bbażata fuq evidenza qawwija li hemm provvista ta’ nisa kwalifikati ħafna fl-Istati Membri kollha, u għaldaqstant kwalunkwe argument favur il-bilanċ bejn is-sessi għandu jkun ibbażat fuq “ir-regola tal-mertu u preferenza” pjuttost milli fuq diskriminazzjoni pożittiva. Madankollu, għad hemm fatturi li jxekklu lin-nisa milli jieħdu r-riedni, bħan-nuqqas ta’ miżuri ta’ rikonċiljazzjoni bejn in-negozju u l-ħajja tal-familja, aċċess limitat għal netwerks li huma importanti għal pożizzjonijiet ogħla, nuqqas ta’ fiduċja fihom innifishom, eċċ.

| 1.5 | Il-KESE jittama li dan l-istandard minimu jkun jista’ jiġi adottat mill-korpi pubbliċi u privati kollha li huma responsabbli għat-teħid ta’ deċiżjonijiet, u fi spirtu ta’ awtoregolazzjoni, sabiex tkun evitata aktar leġislazzjoni. Dan jista’ jkun japplika għal diretturi eżekuttivi, bordijiet ta’ SMEs elenkati u l-korpi kollha tas-settur pubbliku biex b’hekk jitrawwem ambjent b’aktar ugwaljanza bejn is-sessi, kanditaturi u ħatriet aktar trasparenti, u kultura ta’ inklużjoni u “għażla” fis-soċjetà b’mod sħiħ. |
| --- | --- |

1.5

Il-KESE jittama li dan l-istandard minimu jkun jista’ jiġi adottat mill-korpi pubbliċi u privati kollha li huma responsabbli għat-teħid ta’ deċiżjonijiet, u fi spirtu ta’ awtoregolazzjoni, sabiex tkun evitata aktar leġislazzjoni. Dan jista’ jkun japplika għal diretturi eżekuttivi, bordijiet ta’ SMEs elenkati u l-korpi kollha tas-settur pubbliku biex b’hekk jitrawwem ambjent b’aktar ugwaljanza bejn is-sessi, kanditaturi u ħatriet aktar trasparenti, u kultura ta’ inklużjoni u “għażla” fis-soċjetà b’mod sħiħ.

| 1.6 | Il-KESE jirrakkomanda wkoll li dawk li jfasslu l-politiki kif ukoll il-kumpaniji jħarsu mill-ġdid lejn il-kwistjonijiet sussegwenti biex jiżguraw li l-mira ta’ 40 % tintlaħaq u tinqabeż:






  — | viżibilità aħjar għan-nisa fir-rwoli b’livell għoli ta’ responsabbiltà; |
| --- | --- | --- |

1.6

Il-KESE jirrakkomanda wkoll li dawk li jfasslu l-politiki kif ukoll il-kumpaniji jħarsu mill-ġdid lejn il-kwistjonijiet sussegwenti biex jiżguraw li l-mira ta’ 40 % tintlaħaq u tinqabeż:

—

viżibilità aħjar għan-nisa fir-rwoli b’livell għoli ta’ responsabbiltà;

| — | trasparenza akbar fit-tfittxija għat-talent; |
| --- | --- |

—

trasparenza akbar fit-tfittxija għat-talent;

| — | żvilupp u żamma ta’ massa kritika; |
| --- | --- |

—

żvilupp u żamma ta’ massa kritika;

| — | konfrontazzjoni tal-isterjotipi assoċjati mar-rwoli tal-ġeneri; |
| --- | --- |

—

konfrontazzjoni tal-isterjotipi assoċjati mar-rwoli tal-ġeneri;

| — | ippjanar tas-suċċessjoni fil-pożizzjonijiet tat-tmexxija; |
| --- | --- |

—

ippjanar tas-suċċessjoni fil-pożizzjonijiet tat-tmexxija;

| — | ħolqien ta’ sors ta’ talenti; |
| --- | --- |

—

ħolqien ta’ sors ta’ talenti;

| — | tixrid ta’eżempji ta’ prattiki tajba; |
| --- | --- |

—

tixrid ta’eżempji ta’ prattiki tajba;

| — | ħolqien ta’ bażi tad-data kkoordinata fil-livell Ewropew ta’ nisa kkwalifikati biex jokkupaw karigi fuq il-bordijiet. |
| --- | --- |

—

ħolqien ta’ bażi tad-data kkoordinata fil-livell Ewropew ta’ nisa kkwalifikati biex jokkupaw karigi fuq il-bordijiet.

| 1.7 | Il-KESE jifraħ lis-Sinjura Reding u lil dawk li jappoġġjawha fi ħdan il-Kummissjoni, fil-Parlament u fl-istituzzjonijiet oħra għax għamlu l-ewwel pass lejn Ewropa aktar bilanċjata u għax ikkontestaw l-idea ta’ min għandu jkun fuq il-bordijiet, sabiex tkun żgurata soċjetà aktar inklużiva. Din hija bidla sostanzjali fl-attitudnijiet. Il-KESE jagħraf li twettqu riċerka estensiva, analiżi legali u konsultazzjoni mas-soċjetà ċivili sabiex tiġi preżentata direttiva prattika li toffri flessibbiltà adegwata kemm lill-kumpaniji kif ukoll lill-Istati Membri fir-rigward tal-applikazzjoni u l-iskadenzi tagħha, filwaqt li jkunu rispettati l-prinċipji ta’ sussidjarjetà u proporzjonalità. |
| --- | --- |

1.7

Il-KESE jifraħ lis-Sinjura Reding u lil dawk li jappoġġjawha fi ħdan il-Kummissjoni, fil-Parlament u fl-istituzzjonijiet oħra għax għamlu l-ewwel pass lejn Ewropa aktar bilanċjata u għax ikkontestaw l-idea ta’ min għandu jkun fuq il-bordijiet, sabiex tkun żgurata soċjetà aktar inklużiva. Din hija bidla sostanzjali fl-attitudnijiet. Il-KESE jagħraf li twettqu riċerka estensiva, analiżi legali u konsultazzjoni mas-soċjetà ċivili sabiex tiġi preżentata direttiva prattika li toffri flessibbiltà adegwata kemm lill-kumpaniji kif ukoll lill-Istati Membri fir-rigward tal-applikazzjoni u l-iskadenzi tagħha, filwaqt li jkunu rispettati l-prinċipji ta’ sussidjarjetà u proporzjonalità.

| 1.8 | L-ostakli biex tintlaħaq l-ugwaljanza bejn is-sessi fit-teħid tad-deċiżjonijiet huma profondi aktar mill-argumenti mressqa dwar suppożizzjonijiet dwar il-ġeneri u l-isfidi tal-provvista. Ftit jista’ qatt jintlaħaq mingħajr ir-rieda tal-irġiel u n-nisa flimkien favur azzjoni pożittiva llum sabiex imorru lil hinn mill-kliem u jirrispettaw il-fehmiet ta’ kull wieħed minnhom. Is-saħħa tal-Ewropa ġejja mill-“unità fid-diversita” tagħha, imma l-ewwel trid tiġi utilizzata d-diversità. |
| --- | --- |

1.8

L-ostakli biex tintlaħaq l-ugwaljanza bejn is-sessi fit-teħid tad-deċiżjonijiet huma profondi aktar mill-argumenti mressqa dwar suppożizzjonijiet dwar il-ġeneri u l-isfidi tal-provvista. Ftit jista’ qatt jintlaħaq mingħajr ir-rieda tal-irġiel u n-nisa flimkien favur azzjoni pożittiva llum sabiex imorru lil hinn mill-kliem u jirrispettaw il-fehmiet ta’ kull wieħed minnhom. Is-saħħa tal-Ewropa ġejja mill-“unità fid-diversita” tagħha, imma l-ewwel trid tiġi utilizzata d-diversità.

| 1.9 | Il-KESE jitlob li din il-Proposta għal Direttiva tkun tinkludi dispożizzjonijiet speċifiċi dwar il-bilanċ bejn is-sessi fost il-membri tal-bord tad-diretturi li jirrappreżentaw l-impjegati tal-kumpanija, b’kunsiderazzjoni tat-termini partikolari tal-ħatra tagħhom. |
| --- | --- |

1.9

Il-KESE jitlob li din il-Proposta għal Direttiva tkun tinkludi dispożizzjonijiet speċifiċi dwar il-bilanċ bejn is-sessi fost il-membri tal-bord tad-diretturi li jirrappreżentaw l-impjegati tal-kumpanija, b’kunsiderazzjoni tat-termini partikolari tal-ħatra tagħhom.

2.   Kuntest

86,3 % tal-membri tal-bordijiet huma rġiel

| 2.1 | L-ugwaljanza bejn is-sessi hija waħda mill-objettivi tat-twaqqif tal-UE, kif rifless fit-Trattati tagħha (Artikolu 3(3) TUE) u fil-Karta tad-Drittijiet Fundamentali (Artikolu 23). Skont l-Artikolu 8 tat-TFUE, l-Unjoni għandha timmira għat-tneħħija tad-disparità bejn is-sessi u għall-promozzjoni tal-ugwaljanza. Id-dritt tal-UE biex taġixxi dwar kwistjonijiet tal-ugwaljanza tas-sessi fl-impjieg u x-xogħol joħroġ mill-Artikolu 157(3) tat-TFUE. |
| --- | --- |

2.1

L-ugwaljanza bejn is-sessi hija waħda mill-objettivi tat-twaqqif tal-UE, kif rifless fit-Trattati tagħha (Artikolu 3(3) TUE) u fil-Karta tad-Drittijiet Fundamentali (Artikolu 23). Skont l-Artikolu 8 tat-TFUE, l-Unjoni għandha timmira għat-tneħħija tad-disparità bejn is-sessi u għall-promozzjoni tal-ugwaljanza. Id-dritt tal-UE biex taġixxi dwar kwistjonijiet tal-ugwaljanza tas-sessi fl-impjieg u x-xogħol joħroġ mill-Artikolu 157(3) tat-TFUE.

| 2.2 | Hemm disparità konsiderevoli bejn l-Istati Membri tal-UE f’dak li hu numru ta’ nisa fuq il-bordijiet, u dan bħala riżultat ta’ politiki li jvarjaw. Ir-rwol tan-nisa fuq il-bordijiet ġie mifli għal numru ta’ deċennji, imma b’mod speċjali matul l-aħħar sentejn hekk kif l-UE ġeddet l-impenn tagħha għall-promozzjoni tal-ugwaljanza bejn is-sessi fil-bordijiet ta’ kumpaniji elenkati. Id-dibattitu kien ivarja mill-introduzzjoni ta’ kwoti legalment vinkolanti għal awtoregolamentazzjoni mingħajr konsegwenzi għan-nuqqas ta’ konformità. Approċċi voluntarji li jkunu effettivi għadhom deħlin bil-mod. Is-sena l-oħra kien hemm titjib ta’ 0,6 % biss fin-numru ta’ nisa fuq il-bordijiet, b’24 kumpanija biss jiffirmaw l-impenn tal-2011. |
| --- | --- |

2.2

Hemm disparità konsiderevoli bejn l-Istati Membri tal-UE f’dak li hu numru ta’ nisa fuq il-bordijiet, u dan bħala riżultat ta’ politiki li jvarjaw. Ir-rwol tan-nisa fuq il-bordijiet ġie mifli għal numru ta’ deċennji, imma b’mod speċjali matul l-aħħar sentejn hekk kif l-UE ġeddet l-impenn tagħha għall-promozzjoni tal-ugwaljanza bejn is-sessi fil-bordijiet ta’ kumpaniji elenkati. Id-dibattitu kien ivarja mill-introduzzjoni ta’ kwoti legalment vinkolanti għal awtoregolamentazzjoni mingħajr konsegwenzi għan-nuqqas ta’ konformità. Approċċi voluntarji li jkunu effettivi għadhom deħlin bil-mod. Is-sena l-oħra kien hemm titjib ta’ 0,6 % biss fin-numru ta’ nisa fuq il-bordijiet, b’24 kumpanija biss jiffirmaw l-impenn tal-2011.

| 2.3 | Il-miżuri tal-Istati Membri huma mifruxa u jvarjaw minn kwoti legalment vinkolanti b’sanzjonijiet sa awtoregolazzjoni f’setturi speċifiċi u, kif mistenni, ir-rappreżentanza tan-nisa fuq il-bordijiet tvarja daqstant ieħor. Madankollu, il-pajjizi li għandhom kwoti vinkolanti ġeneralment juru żieda ta’ 20 % fl-għadd tan-nisa fuq il-bordijiet. Sitt pajjiżi li ma ħadu l-ebda azzjoni raw tnaqqis fin-numru tan-nisa fuq il-bordijiet. (Ara l-Anness 1) |
| --- | --- |

2.3

Il-miżuri tal-Istati Membri huma mifruxa u jvarjaw minn kwoti legalment vinkolanti b’sanzjonijiet sa awtoregolazzjoni f’setturi speċifiċi u, kif mistenni, ir-rappreżentanza tan-nisa fuq il-bordijiet tvarja daqstant ieħor. Madankollu, il-pajjizi li għandhom kwoti vinkolanti ġeneralment juru żieda ta’ 20 % fl-għadd tan-nisa fuq il-bordijiet. Sitt pajjiżi li ma ħadu l-ebda azzjoni raw tnaqqis fin-numru tan-nisa fuq il-bordijiet. (Ara l-Anness 1)

| 2.4 | Sal-aħħar tal-2011, 11-il Stat Membru adotta liġijiet li jistabbilixxu kwoti jew miri għar-rappreżentazzjoni tal-ġeneri fil-bordijiet tal-kumpaniji. Franza, l-Italja u l-Belġju allokaw kwoti u sanzjonijiet għan-nuqqas ta’ konformità; Spanja u l-Olanda adottaw liġijiet dwar kwoti mingħajr sanzjonijiet; id-Danimarka, il-Finlandja, il-Greċja, l-Awstrija u s-Slovenja implimentaw regoli li japplikaw biss għall-bordijiet ta’ kumpaniji kkontrollati mill-istat; u fil-Ġermanja d-dimensjoni tal-ġeneri hija koperta mir-regolamenti dwar ir-rappreżentazzjonijiet tal-ħaddiema fuq il-bordijiet. |
| --- | --- |

2.4

Sal-aħħar tal-2011, 11-il Stat Membru adotta liġijiet li jistabbilixxu kwoti jew miri għar-rappreżentazzjoni tal-ġeneri fil-bordijiet tal-kumpaniji. Franza, l-Italja u l-Belġju allokaw kwoti u sanzjonijiet għan-nuqqas ta’ konformità; Spanja u l-Olanda adottaw liġijiet dwar kwoti mingħajr sanzjonijiet; id-Danimarka, il-Finlandja, il-Greċja, l-Awstrija u s-Slovenja implimentaw regoli li japplikaw biss għall-bordijiet ta’ kumpaniji kkontrollati mill-istat; u fil-Ġermanja d-dimensjoni tal-ġeneri hija koperta mir-regolamenti dwar ir-rappreżentazzjonijiet tal-ħaddiema fuq il-bordijiet.

| 2.5 | Inevitabbilment, il-varjazzjonijiet bejn l-Istati Membri differenti influwenzaw il-preżenza tan-nisa fuq il-bordijiet. Il-pajjiżi li għandhom kwoti vinkolanti esperjenzaw żieda ta’ 20 %, minkejja li l-Italja kella żieda ta’ 4 % biss. F’dawk il-pajjiżi li implimentaw kodiċi dwar tmexxija korporattiva ż-żieda perċentwali tvarja minn 11 % sa 2 %. |
| --- | --- |

2.5

Inevitabbilment, il-varjazzjonijiet bejn l-Istati Membri differenti influwenzaw il-preżenza tan-nisa fuq il-bordijiet. Il-pajjiżi li għandhom kwoti vinkolanti esperjenzaw żieda ta’ 20 %, minkejja li l-Italja kella żieda ta’ 4 % biss. F’dawk il-pajjiżi li implimentaw kodiċi dwar tmexxija korporattiva ż-żieda perċentwali tvarja minn 11 % sa 2 %.

| 2.6 | Bil-livelli ta’ kisba attwali, Franza hija l-uniku pajjiż li mistenni jilħaq il-mira ta’ rappreżentazzjoni femminili ta’ 40 % fuq il-bordijiet sal-2020. Li kieku kellhom jiġu estrapolati l-livelli attwali ta’ rappreżentazzjoni femminili fil-bordijiet, l-UE b’mod globali mhix se tilħaq il-mira ta’ 40 % sal-2020 (2). |
| --- | --- |

2.6

Bil-livelli ta’ kisba attwali, Franza hija l-uniku pajjiż li mistenni jilħaq il-mira ta’ rappreżentazzjoni femminili ta’ 40 % fuq il-bordijiet sal-2020. Li kieku kellhom jiġu estrapolati l-livelli attwali ta’ rappreżentazzjoni femminili fil-bordijiet, l-UE b’mod globali mhix se tilħaq il-mira ta’ 40 % sal-2020 (2).

| 2.7 | L-objettivi jkunu effettivi biss jekk ikunu akkumpanjati minn sanzjonijiet, u għalhekk għandu jkun hemm biżżejjed sanzjonijiet f’każ ta’ nuqqas ta’ konformità. Id-direttiva tipprovdi għal evidenza ta’ nuqqas ta’ konformità fil-każi kollha, bl-obbligu jaqa’ fuq il-kumpaniji biex jagħtu prova dwar id-diliġenza dovuta minnhom fil-proċess ta’ reklutaġġ. Is-sanzjonijiet jaħdmu bl-aktar mod effettiv meta jkunu speċifikati, imposti u implimentati mill-pajjiż ikkonċernat, u għalhekk il-Kummissjoni għamlet biss rakkomandazzjonijiet f’forma ta’ linji gwida dwar sanzjonijiet possibbli. |
| --- | --- |

2.7

L-objettivi jkunu effettivi biss jekk ikunu akkumpanjati minn sanzjonijiet, u għalhekk għandu jkun hemm biżżejjed sanzjonijiet f’każ ta’ nuqqas ta’ konformità. Id-direttiva tipprovdi għal evidenza ta’ nuqqas ta’ konformità fil-każi kollha, bl-obbligu jaqa’ fuq il-kumpaniji biex jagħtu prova dwar id-diliġenza dovuta minnhom fil-proċess ta’ reklutaġġ. Is-sanzjonijiet jaħdmu bl-aktar mod effettiv meta jkunu speċifikati, imposti u implimentati mill-pajjiż ikkonċernat, u għalhekk il-Kummissjoni għamlet biss rakkomandazzjonijiet f’forma ta’ linji gwida dwar sanzjonijiet possibbli.

| 2.8 | Il-Kummissjoni tagħraf il-bżonn tar-rispett tal-libertà fundamentali tan-negozji biex joperaw mingħajr xkiel, imma temmen li din il-libertà m’għandhiex tissostitwixxi n-norma ġuridika jew id-drittijiet fundamentali. Din id-direttiva hija standard minimu li jfittex li jtejjeb il-kundizzjonijiet għan-negozju u lis-suq intern billi joħloq kundizzjonijiet ekwivalenti ta’ kompetizzjoni għall-kumpaniji li jinnegozjaw f’diversi Stati Membri. |
| --- | --- |

2.8

Il-Kummissjoni tagħraf il-bżonn tar-rispett tal-libertà fundamentali tan-negozji biex joperaw mingħajr xkiel, imma temmen li din il-libertà m’għandhiex tissostitwixxi n-norma ġuridika jew id-drittijiet fundamentali. Din id-direttiva hija standard minimu li jfittex li jtejjeb il-kundizzjonijiet għan-negozju u lis-suq intern billi joħloq kundizzjonijiet ekwivalenti ta’ kompetizzjoni għall-kumpaniji li jinnegozjaw f’diversi Stati Membri.

| 2.9 | Id-direttiva tistabbilixxi skeda taż-żmien għall-implimentazzjoni tal-objettiv kwantitattiv ta’ 40 % sal-2020 biex tippermetti ċ-ċiklu ta’ ħatriet fuq il-bordijiet fi ħdan kumpaniji individwali. Din id-ditettiva għandha wkoll klawżola sunset tal-2028, wara liema żmien ma tkunx tinħtieġ aktar. |
| --- | --- |

2.9

Id-direttiva tistabbilixxi skeda taż-żmien għall-implimentazzjoni tal-objettiv kwantitattiv ta’ 40 % sal-2020 biex tippermetti ċ-ċiklu ta’ ħatriet fuq il-bordijiet fi ħdan kumpaniji individwali. Din id-ditettiva għandha wkoll klawżola sunset tal-2028, wara liema żmien ma tkunx tinħtieġ aktar.

| 2.10 | Il-potenzjal tat-talent femminili jista’ jittejjeb biss permezz ta’ miżura fuq livell tal-UE, li tkun flessibbli b’kunsiderazzjoni tad-diversità fost l-Istati Membri, filwaqt li tkun tirrispetta bis-sħiħ il-prinċipju ta’ sussidjarjetà. |
| --- | --- |

2.10

Il-potenzjal tat-talent femminili jista’ jittejjeb biss permezz ta’ miżura fuq livell tal-UE, li tkun flessibbli b’kunsiderazzjoni tad-diversità fost l-Istati Membri, filwaqt li tkun tirrispetta bis-sħiħ il-prinċipju ta’ sussidjarjetà.

3.   L-ugwaljanza bejn is-sessi hija dritt fundamentali u valur komuni tal-UE

| 3.1 | Il-KESE jemmen li ż-żieda fil-proporzjon tan-nisa fil-pożizzjonijiet ta’ teħid tad-deċiżjonijiet hija mira li għandhom dawk l-atturi kollha tas-soċjetà ċivili li jippromovu b’mod attiv l-ugwaljanza bejn is-sessi. Il-KESE ħareġ bosta Opinjonijiet dwar il-bilanċ bejn is-sessi fis-soċjetà, u fir-rapport dwar Ir-rwol tal-kunsilli ekonomiċi u soċjali u istituzzjonijiet simili fil-governanza l-ġdida dinjija, ekonomika, soċjali u ambjentali (The role of the EESCs and Similar Institutions in the new economic, social and environmental world governance) enfasizza li (...) il-parità politika, id-demokrazija vera u l-ugwaljanza mhux se jiġu stabbiliti mingħajr mandati legali li jitolbu rappreżentazzjoni ekwa. |
| --- | --- |

3.1

Il-KESE jemmen li ż-żieda fil-proporzjon tan-nisa fil-pożizzjonijiet ta’ teħid tad-deċiżjonijiet hija mira li għandhom dawk l-atturi kollha tas-soċjetà ċivili li jippromovu b’mod attiv l-ugwaljanza bejn is-sessi. Il-KESE ħareġ bosta Opinjonijiet dwar il-bilanċ bejn is-sessi fis-soċjetà, u fir-rapport dwar Ir-rwol tal-kunsilli ekonomiċi u soċjali u istituzzjonijiet simili fil-governanza l-ġdida dinjija, ekonomika, soċjali u ambjentali (The role of the EESCs and Similar Institutions in the new economic, social and environmental world governance) enfasizza li (...) il-parità politika, id-demokrazija vera u l-ugwaljanza mhux se jiġu stabbiliti mingħajr mandati legali li jitolbu rappreżentazzjoni ekwa.

| 3.2 | Minbarra li hija prekundizzjoni għad-demokrazija vera u għal soċjetà bbilanċjata, hija wkoll kundizzjoni essenzjali biex jinkisbu l-objettivi tal-UE għat-tkabbir intelliġenti, sostenibbli u inklużiv. Ir-riċerka mill-Bank Dinji u minn Transparency International turi li fejn in-nisa jkunu rappreżentati tajjeb fit-teħid tad-deċiżjonijiet tiżdied it-trasparenza u tonqos il-korruzzjoni. Governanza tajba fil-livelli kollha tas-soċjetà hija tajba għas-soċjetà. |
| --- | --- |

3.2

Minbarra li hija prekundizzjoni għad-demokrazija vera u għal soċjetà bbilanċjata, hija wkoll kundizzjoni essenzjali biex jinkisbu l-objettivi tal-UE għat-tkabbir intelliġenti, sostenibbli u inklużiv. Ir-riċerka mill-Bank Dinji u minn Transparency International turi li fejn in-nisa jkunu rappreżentati tajjeb fit-teħid tad-deċiżjonijiet tiżdied it-trasparenza u tonqos il-korruzzjoni. Governanza tajba fil-livelli kollha tas-soċjetà hija tajba għas-soċjetà.

| 3.3 | ’Il fuq minn 51 % tal-popolazzjoni tal-UE hija femminili, bin-nisa jirrappreżentaw 45 % tal-impjieg filwaqt li jipprovdu l-forza li twassal għal aktar minn 70 % tad-deċiżjonijiet tax-xiri. Għaldaqstant, sabiex jittejjeb il-bilanċ bejn is-sessi, il-KESE xtaq jara l-introduzzjoni ta’ miżuri legali obbligatorji b’sanzjonijiet fil-livelli kollha tas-soċjetà, għall-korpi kollha tat-teħid tad-deċiżjonijet. Dan ikun jikkonfronta l-perċezzjoni dwar min għandu jiġi inkluż fil-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet u min għandu jiżgura soċjetà inklużiva.
  “Illum jidher ċar li n-nisa u l-irġiel ma jistgħux jiġu diskriminati abbażi tal-ġeneru” (3)


  IMMA l-fatt hu li 96,8 % tad-diriġenti huma rġiel. |
| --- | --- |

3.3

’Il fuq minn 51 % tal-popolazzjoni tal-UE hija femminili, bin-nisa jirrappreżentaw 45 % tal-impjieg filwaqt li jipprovdu l-forza li twassal għal aktar minn 70 % tad-deċiżjonijiet tax-xiri. Għaldaqstant, sabiex jittejjeb il-bilanċ bejn is-sessi, il-KESE xtaq jara l-introduzzjoni ta’ miżuri legali obbligatorji b’sanzjonijiet fil-livelli kollha tas-soċjetà, għall-korpi kollha tat-teħid tad-deċiżjonijet. Dan ikun jikkonfronta l-perċezzjoni dwar min għandu jiġi inkluż fil-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet u min għandu jiżgura soċjetà inklużiva.

“Illum jidher ċar li n-nisa u l-irġiel ma jistgħux jiġu diskriminati abbażi tal-ġeneru” (3)

IMMA l-fatt hu li 96,8 % tad-diriġenti huma rġiel.

| 3.4 | L-espansjoni fl-ekonomija globali hija riżultat dirett tal-kapaċità umana, xprunata min-nisa li huma forzi għall-bidla ġeopolitika b’impatt fuq is-saħħa, l-edukazzjoni, l-assistenza soċjali, l-ambjent u l-produttività ekonomika, u dan kollu joħloq każ kummerċjali b’saħħtu favur in-nisa fuq il-bordijiet. Id-diversità tal-ġeneri mhix biss assi minħabba d-dehra korporattiva imma wkoll għax torbot aktar flimkien ir-rabtiet bejn il-kumpanija, l-impjegati, it-titolari u l-klijenti. Għalhekk, għalkemm id-diversità hija rikonoxxuta bħala aspett fundamentali tal-politiki kollha tas-CSR fis-settur privat minħabba l-valur tagħha, f’ħafna kumpaniji din għad trid tiġi mwettqa fil-prattika. |
| --- | --- |

3.4

L-espansjoni fl-ekonomija globali hija riżultat dirett tal-kapaċità umana, xprunata min-nisa li huma forzi għall-bidla ġeopolitika b’impatt fuq is-saħħa, l-edukazzjoni, l-assistenza soċjali, l-ambjent u l-produttività ekonomika, u dan kollu joħloq każ kummerċjali b’saħħtu favur in-nisa fuq il-bordijiet. Id-diversità tal-ġeneri mhix biss assi minħabba d-dehra korporattiva imma wkoll għax torbot aktar flimkien ir-rabtiet bejn il-kumpanija, l-impjegati, it-titolari u l-klijenti. Għalhekk, għalkemm id-diversità hija rikonoxxuta bħala aspett fundamentali tal-politiki kollha tas-CSR fis-settur privat minħabba l-valur tagħha, f’ħafna kumpaniji din għad trid tiġi mwettqa fil-prattika.

| 3.5 | Għalkemm il-kwoti mhumiex faċli, dawn jipprovdu mod effettiv għall-promozzjoni tan-nisa fil-pożizzjonijiet fil-bordijiet, kif saħaq Laurence Parisot, President tal-MEDEF, waqt diskors fil-Plenarja tal-KESE fl-2012: “M’għandux ikun hemm bżonn ta’ kwoti – imma dawn huma l-uniku mod biex jinqatgħu l-preġudizzji tal-irġiel dwar l-imkompetenzi tan-nisa”. |
| --- | --- |

3.5

Għalkemm il-kwoti mhumiex faċli, dawn jipprovdu mod effettiv għall-promozzjoni tan-nisa fil-pożizzjonijiet fil-bordijiet, kif saħaq Laurence Parisot, President tal-MEDEF, waqt diskors fil-Plenarja tal-KESE fl-2012: “M’għandux ikun hemm bżonn ta’ kwoti – imma dawn huma l-uniku mod biex jinqatgħu l-preġudizzji tal-irġiel dwar l-imkompetenzi tan-nisa”.

| 3.6 | Min-naħa l-oħra, xi nisa f’pożizzjonijiet ta’ tmexxija ħarġu bil-qawwa kollha kontra kwoti legalment vinkolati, billi jħossu li dawn inaqqsu l-valur tal-kisbiet tagħhom. Jeżisti biża’ konkret li l-kwoti jitfgħu dell ikrah fuq nisa li jieħdu pożizzjoni ta’ tmexxija. |
| --- | --- |

3.6

Min-naħa l-oħra, xi nisa f’pożizzjonijiet ta’ tmexxija ħarġu bil-qawwa kollha kontra kwoti legalment vinkolati, billi jħossu li dawn inaqqsu l-valur tal-kisbiet tagħhom. Jeżisti biża’ konkret li l-kwoti jitfgħu dell ikrah fuq nisa li jieħdu pożizzjoni ta’ tmexxija.

| 3.7 | Sabiex in-nisa jiġu promossi f’pożizzjonijiet fuq bordijiet, huwa importanti li jiġu implimentati l-politiki neċessarji li jħeġġu lin-nisa jieħdu rwol ta’ tmexxija, inklużi miżuri sabiex jiġu rikonċiljati l-ħajja tan-negozju u l-ħajja tal-familja, biex jitħeġġeġ in-netwerking u l-progressjoni tal-karriera fil-livelli kollha, kif ukoll biex titqajjem sensibilizzazzjoni u jinbidlu l-attitudnijiet. |
| --- | --- |

3.7

Sabiex in-nisa jiġu promossi f’pożizzjonijiet fuq bordijiet, huwa importanti li jiġu implimentati l-politiki neċessarji li jħeġġu lin-nisa jieħdu rwol ta’ tmexxija, inklużi miżuri sabiex jiġu rikonċiljati l-ħajja tan-negozju u l-ħajja tal-familja, biex jitħeġġeġ in-netwerking u l-progressjoni tal-karriera fil-livelli kollha, kif ukoll biex titqajjem sensibilizzazzjoni u jinbidlu l-attitudnijiet.

4.   Forzi tat-tmexxija għat-tkabbir intelliġenti, sostenibbli u inklużiv

4.1   Potenzjal ekonomiku

| 4.1.1 | Hekk kif l-Ewropa tkompli tikkumbatti ekonomikament, il-qawmien tagħha mill-ġdid jiddependi mill-attività ta’ forza tax-xogħol li tkun taħdem kollha kemm hi, u dan ifisser il-parteċipazzjoni attiva tan-nisa. Anke qabel il-kriżi, l-imsieħba soċjali tal-UE, UNICE/UEAPME, CEEP u ETUC1 ħadu l-impenn li jtejbu l-ugwaljanza bejn is-sessi fis-suq tax-xogħol u fuq il-post tax-xogħol. Fl-2005 huma identifikaw il-promozzjoni tan-nisa fit-teħid tad-deċiżjonijiet bħala waħda mill-prijoritajiet ewlenin tagħhom, u fir-rapport tagħhom irrakkomandaw għodod prattiċi biex jippromovu l-inklużjoni tan-nisa (4). |
| --- | --- |

4.1.1

Hekk kif l-Ewropa tkompli tikkumbatti ekonomikament, il-qawmien tagħha mill-ġdid jiddependi mill-attività ta’ forza tax-xogħol li tkun taħdem kollha kemm hi, u dan ifisser il-parteċipazzjoni attiva tan-nisa. Anke qabel il-kriżi, l-imsieħba soċjali tal-UE, UNICE/UEAPME, CEEP u ETUC1 ħadu l-impenn li jtejbu l-ugwaljanza bejn is-sessi fis-suq tax-xogħol u fuq il-post tax-xogħol. Fl-2005 huma identifikaw il-promozzjoni tan-nisa fit-teħid tad-deċiżjonijiet bħala waħda mill-prijoritajiet ewlenin tagħhom, u fir-rapport tagħhom irrakkomandaw għodod prattiċi biex jippromovu l-inklużjoni tan-nisa (4).

| 4.1.2 | Il-kompetittività tal-kumpaniji Ewropej tpoġġi l-fokus fuq it-tkabbir bl-innovazzjoni, ir-riċerka, it-taħriġ, il-ħiliet, il-protezzjoni tal-konsumaturi u r-responsabbiltà soċjali tal-kumpaniji (CSR) – miri ewlenin għal intervent mill-Kummissjoni biex tippromovi bl-aħjar mod iż-żieda fl-opportunitajiet tan-negozju. Dawn kollha jeħtieġu dimensjoni tal-ġeneri bbilanċjata sabiex ikunu jistgħu jintlaħqu riżultati sostenibbli. |
| --- | --- |

4.1.2

Il-kompetittività tal-kumpaniji Ewropej tpoġġi l-fokus fuq it-tkabbir bl-innovazzjoni, ir-riċerka, it-taħriġ, il-ħiliet, il-protezzjoni tal-konsumaturi u r-responsabbiltà soċjali tal-kumpaniji (CSR) – miri ewlenin għal intervent mill-Kummissjoni biex tippromovi bl-aħjar mod iż-żieda fl-opportunitajiet tan-negozju. Dawn kollha jeħtieġu dimensjoni tal-ġeneri bbilanċjata sabiex ikunu jistgħu jintlaħqu riżultati sostenibbli.

| 4.1.3 | 51 % tal-popolazzjoni tal-UE hija femminili. Ħafna nisa għandhom kwalifiki għolja u ħiliet kbar, u għalhekk il-kontribut tagħhom huwa importanti għall-forza tax-xogħol. L-istudenti nisa huma numerużi aktar mill-kontraparti maskili tagħhom fil-livell ta’ edukazzjoni terzjarja, u bħala riżultat hemm 50 % tan-nisa bi kwalifiki għolja aktar milli hemm irġiel disponibbli fis-suq tax-xogħol. Ir-rapport Davies jidentifika skarsezza fil-forza tax-xogħol tar-Renju Unit li tista’ tiġi kkompensata bl-ingaġġ ta’ 2 miljun ħaddiem ikkwalifikat matul l-10 snin li ġejjin, u ħafna minn dawn iridu jkunu nisa bi kwalifiki għolja (5). |
| --- | --- |

4.1.3

51 % tal-popolazzjoni tal-UE hija femminili. Ħafna nisa għandhom kwalifiki għolja u ħiliet kbar, u għalhekk il-kontribut tagħhom huwa importanti għall-forza tax-xogħol. L-istudenti nisa huma numerużi aktar mill-kontraparti maskili tagħhom fil-livell ta’ edukazzjoni terzjarja, u bħala riżultat hemm 50 % tan-nisa bi kwalifiki għolja aktar milli hemm irġiel disponibbli fis-suq tax-xogħol. Ir-rapport Davies jidentifika skarsezza fil-forza tax-xogħol tar-Renju Unit li tista’ tiġi kkompensata bl-ingaġġ ta’ 2 miljun ħaddiem ikkwalifikat matul l-10 snin li ġejjin, u ħafna minn dawn iridu jkunu nisa bi kwalifiki għolja (5).

| 4.1.4 | Barra dan, il-parteċipazzjoni ekonomika tan-nisa għandha benefiċċji finanzjarji u soċjali estensivi għall-pajjiżi. L-Indiċi Globali tad-Disparità bejn il-Ġeneri (Global Gender Gap Index) għall-2011 wera li l-pajjizi b’livell aktar għoli ta’ ugwaljanza bejn is-sessi kellhom PDG ogħla għal kull ras
   (6). |
| --- | --- |

4.1.4

Barra dan, il-parteċipazzjoni ekonomika tan-nisa għandha benefiċċji finanzjarji u soċjali estensivi għall-pajjiżi. L-Indiċi Globali tad-Disparità bejn il-Ġeneri (Global Gender Gap Index) għall-2011 wera li l-pajjizi b’livell aktar għoli ta’ ugwaljanza bejn is-sessi kellhom PDG ogħla għal kull ras
   (6).

| 4.1.5 | Skont Goldman Sachs, żieda fin-numru tan-nisa fil-forza tax-xogħol tista’ ssaħħaħ il-PDG b’:






  — | 21 % fl-Italja; |
| --- | --- | --- |

4.1.5

Skont Goldman Sachs, żieda fin-numru tan-nisa fil-forza tax-xogħol tista’ ssaħħaħ il-PDG b’:

—

21 % fl-Italja;

| — | 19 % f’Spanja; |
| --- | --- |

—

19 % f’Spanja;

| — | 9 % fi Franza u fil-Ġermanja; u |
| --- | --- |

—

9 % fi Franza u fil-Ġermanja; u

| — | 8 % fir-Renju Unit. |
| --- | --- |

—

8 % fir-Renju Unit.

| 4.1.6 | Firxa wiesgħa ta’ riċerka dwar ir-raġunament ekonomiku favur in-nisa fuq il-bordijiet tagħti argumenti konvinċenti favur it-titjib fil-prestazzjoni tal-kumpaniji. Riċerka minn Credit Suisse (2012) (7), McKinsey (2007) (8), u Catalyst (2004) (9) kollha turi b’mod indipendenti korrelazzjoni bejn is-sehem tan-nisa fil-bordijiet u l-prestazzjoni finanzjarja tal-kumpanija. Pereżempju:






  — | Ir-rapport McKinsey jidentifika redditi fuq l-ekwità (ROE) ogħla b’41 % għall-kumpaniji bl-ogħla proporzjon ta’ nisa fuq il-bordijiet meta mqabbla ma’ kumpaniji li m’għandhomx nisa fuq il-bordijiet; |
| --- | --- | --- |

4.1.6

Firxa wiesgħa ta’ riċerka dwar ir-raġunament ekonomiku favur in-nisa fuq il-bordijiet tagħti argumenti konvinċenti favur it-titjib fil-prestazzjoni tal-kumpaniji. Riċerka minn Credit Suisse (2012) (7), McKinsey (2007) (8), u Catalyst (2004) (9) kollha turi b’mod indipendenti korrelazzjoni bejn is-sehem tan-nisa fil-bordijiet u l-prestazzjoni finanzjarja tal-kumpanija. Pereżempju:

—

Ir-rapport McKinsey jidentifika redditi fuq l-ekwità (ROE) ogħla b’41 % għall-kumpaniji bl-ogħla proporzjon ta’ nisa fuq il-bordijiet meta mqabbla ma’ kumpaniji li m’għandhomx nisa fuq il-bordijiet;

| — | Catalyst sabet li l-kumpaniji li għandhom 14.3 – 38,3 % ta’ nisa fil-postijiet għolja tat-tmexxija kellhom ROE li kien 34,1 % ogħla minn dak ta’ kumpaniji li ma kellhomx livelli simili ta’ nisa f’pożizzjonijiet għolja. |
| --- | --- |

—

Catalyst sabet li l-kumpaniji li għandhom 14.3 – 38,3 % ta’ nisa fil-postijiet għolja tat-tmexxija kellhom ROE li kien 34,1 % ogħla minn dak ta’ kumpaniji li ma kellhomx livelli simili ta’ nisa f’pożizzjonijiet għolja.

| — | Credit Suisse tqis li l-kumpaniji li għandhom nisa fuq il-bordijiet juru prestazzjoni tal-prezz tal-ishma ogħla meta mqabbla mal-kontraparti tagħhom mingħajr nisa fuq il-bordijiet. |
| --- | --- |

—

Credit Suisse tqis li l-kumpaniji li għandhom nisa fuq il-bordijiet juru prestazzjoni tal-prezz tal-ishma ogħla meta mqabbla mal-kontraparti tagħhom mingħajr nisa fuq il-bordijiet.

| 4.1.7 | Jeżistu studji li juru li d-diversità tal-ġeneri fil-bordijiet ftit li xejn ħalliet impatt fuq il-prestazzjoni finanzjarja, imma x-xejra dominanti hija waħda li turi korrelazzjoni pożittiva bejn il-preżenza femminili fil-bordijiet u l-prestazzjoni finanzjarja tal-kumpaniji. |
| --- | --- |

4.1.7

Jeżistu studji li juru li d-diversità tal-ġeneri fil-bordijiet ftit li xejn ħalliet impatt fuq il-prestazzjoni finanzjarja, imma x-xejra dominanti hija waħda li turi korrelazzjoni pożittiva bejn il-preżenza femminili fil-bordijiet u l-prestazzjoni finanzjarja tal-kumpaniji.

4.2   Każ kummerċjali

| 4.2.1 | Hemm diversi raġunijiet li jispjegaw it-titjib fil-prestazzjoni tal-kumpaniji li għandhom rappreżentazzjoni varjata tal-ġeneri fil-bordijiet tagħhom. Wieħed mill-argumenti prinċipali jinsab fir-rieda biex wieħed ikun involut fi ħsieb kritiku divers fir-rigward tad-deċiżjonijiet tan-negozju, u b’hekk jinħoloq mudell tan-negozju proattiv. |
| --- | --- |

4.2.1

Hemm diversi raġunijiet li jispjegaw it-titjib fil-prestazzjoni tal-kumpaniji li għandhom rappreżentazzjoni varjata tal-ġeneri fil-bordijiet tagħhom. Wieħed mill-argumenti prinċipali jinsab fir-rieda biex wieħed ikun involut fi ħsieb kritiku divers fir-rigward tad-deċiżjonijiet tan-negozju, u b’hekk jinħoloq mudell tan-negozju proattiv.

| 4.2.2 | Il-fehim tad-diversità fis-suq għandu valur finanzjarju kbir ħafna u huwa prerekwiżit għall-korporazzjonijiet f’suq internazzjonali. |
| --- | --- |

4.2.2

Il-fehim tad-diversità fis-suq għandu valur finanzjarju kbir ħafna u huwa prerekwiżit għall-korporazzjonijiet f’suq internazzjonali.

| 4.2.3 | L-innovazzjoni u l-prestazzjoni tal-bordijiet - Is-saħħa li n-nisa jagħtu lill-bord toriġina mid-diversità u l-esperjenza tagħhom, minn kif jindirizzaw il-problemi, u mis-swieq u l-opportunitajiet ġodda permezz tal-ispeċjalizzazzjoni tagħhom stess bħala konsumaturi. Il-ħsieb differenti huwa fundamentali għall-innovazzjoni u għat-titjib fil-prestazzjoni tan-negozju; dan jikkonfronta s-suppożizzjonijiet u jinkoraġġixxi fokus estern akbar fuq swieq ġodda u eżistenti. L-impatt tal-influwenza reċiproka tal-ideat huwa qawwi u dan jista’ jiġi applikat għall-opportunitajiet transkonfinali għar-rappreżentazzjoni fuq il-bordijiet. L-isfida għall-bordijiet hija biex jadattaw għal sħubija tabilħaqq diversa u biex jagħrfu kif jużaw l-isfidi tan-negozju b’mod produttiv. |
| --- | --- |

4.2.3

L-innovazzjoni u l-prestazzjoni tal-bordijiet - Is-saħħa li n-nisa jagħtu lill-bord toriġina mid-diversità u l-esperjenza tagħhom, minn kif jindirizzaw il-problemi, u mis-swieq u l-opportunitajiet ġodda permezz tal-ispeċjalizzazzjoni tagħhom stess bħala konsumaturi. Il-ħsieb differenti huwa fundamentali għall-innovazzjoni u għat-titjib fil-prestazzjoni tan-negozju; dan jikkonfronta s-suppożizzjonijiet u jinkoraġġixxi fokus estern akbar fuq swieq ġodda u eżistenti. L-impatt tal-influwenza reċiproka tal-ideat huwa qawwi u dan jista’ jiġi applikat għall-opportunitajiet transkonfinali għar-rappreżentazzjoni fuq il-bordijiet. L-isfida għall-bordijiet hija biex jadattaw għal sħubija tabilħaqq diversa u biex jagħrfu kif jużaw l-isfidi tan-negozju b’mod produttiv.

| 4.2.4 | Id-diversità fil-bordijiet tfisser diversità vera fl-aktar sens wiesa’. Il-KESE mhux qed jipproponi li l-pożizzjonijiet fil-bordijiet jinżammu għal numru żgħir ta’ nisa li jduru fuq numru ta’ bordijiet. Din il-prattika, tipikament magħrufa bħala r-regola “golden skirts”, iddgħajjef il-pilastru ċentrali tad-diversità fil-bordijiet. Riżultati Norveġiżi wrew li 62 % tal-irġiel kienu jokkupaw pożiżżjoni waħda biss fuq bord filwaqt li din iċ-ċifra kienet ta’ 79 % għan-nisa. Il-KESE jippromovi d-dritt tal-irġiel u n-nisa li jkollhom l-għażla u l-aċċess ugwali għall-pożizzjonijiet fuq il-bordijiet abbażi tal-mertu. |
| --- | --- |

4.2.4

Id-diversità fil-bordijiet tfisser diversità vera fl-aktar sens wiesa’. Il-KESE mhux qed jipproponi li l-pożizzjonijiet fil-bordijiet jinżammu għal numru żgħir ta’ nisa li jduru fuq numru ta’ bordijiet. Din il-prattika, tipikament magħrufa bħala r-regola “golden skirts”, iddgħajjef il-pilastru ċentrali tad-diversità fil-bordijiet. Riżultati Norveġiżi wrew li 62 % tal-irġiel kienu jokkupaw pożiżżjoni waħda biss fuq bord filwaqt li din iċ-ċifra kienet ta’ 79 % għan-nisa. Il-KESE jippromovi d-dritt tal-irġiel u n-nisa li jkollhom l-għażla u l-aċċess ugwali għall-pożizzjonijiet fuq il-bordijiet abbażi tal-mertu.

5.   Implimentazzjoni

| 5.1 | Biex jintlaħqu l-miri kwantitattivi għan-nisa fuq il-bordijiet jeħtieġ jiddaħħlu miżuri biex jiżguraw suċċess. Għandha titħaddem taħlita ta’ miżuri fuq perjodu qasir u medju biex jiġi żgurat li d-diversità fil-bordijiet tinżamm wara l-2028. Għandhom jiġu kkunsidrati dawn li ġejjin: |
| --- | --- |

5.1

Biex jintlaħqu l-miri kwantitattivi għan-nisa fuq il-bordijiet jeħtieġ jiddaħħlu miżuri biex jiżguraw suċċess. Għandha titħaddem taħlita ta’ miżuri fuq perjodu qasir u medju biex jiġi żgurat li d-diversità fil-bordijiet tinżamm wara l-2028. Għandhom jiġu kkunsidrati dawn li ġejjin:

| 5.1.1 | Viżibilità aħjar għan-nisa fir-rwoli b’livell għoli ta’ responsabbiltà – id-definizzjoni tal-profil ta’ dawk in-nisa li jkunu laħqu pożizzjonijiet fil-livell ta’ bord fl-Istati Membri differenti, żieda fl-għarfien dwar dawn in-nisa fil-komunità aktar wiesgħa tan-negozju, u turija tal-impatt tad-diversità fil-bord fuq is-suċċess tan-negozju. |
| --- | --- |

5.1.1

Viżibilità aħjar għan-nisa fir-rwoli b’livell għoli ta’ responsabbiltà – id-definizzjoni tal-profil ta’ dawk in-nisa li jkunu laħqu pożizzjonijiet fil-livell ta’ bord fl-Istati Membri differenti, żieda fl-għarfien dwar dawn in-nisa fil-komunità aktar wiesgħa tan-negozju, u turija tal-impatt tad-diversità fil-bord fuq is-suċċess tan-negozju.

| 5.1.2 | Trasparenza akbar fit-tfittxija għat-talent – Il-proċess ta’ reklutaġġ fuq il-bordijiet huwa fil-parti l-kbira nieqes mit-trasparenza, u jiddependi min-netwerks personali. Biex tiġi attirata l-aktar firxa wiesgħa ta’ talent, l-opportunitajiet jeħtieġu jiġu promossi u preżentati f’manjiera li tħajjar applikazzjonijiet mill-individwi kollha li għandhom talent. |
| --- | --- |

5.1.2

Trasparenza akbar fit-tfittxija għat-talent – Il-proċess ta’ reklutaġġ fuq il-bordijiet huwa fil-parti l-kbira nieqes mit-trasparenza, u jiddependi min-netwerks personali. Biex tiġi attirata l-aktar firxa wiesgħa ta’ talent, l-opportunitajiet jeħtieġu jiġu promossi u preżentati f’manjiera li tħajjar applikazzjonijiet mill-individwi kollha li għandhom talent.

| 5.1.3 | Żvilupp u żamma ta’ massa kritika – Huwa biss meta jkun hemm massa kritika suffiċjenti biex jiġu kkonfrontati s-suppożizzjonijiet li nsiru konxji tal-valur ta’ ħsieb divers fil-bordijiet; għaldaqstant hija ħtieġa assoluta li n-nisa jikkostitwixxu 40 % tal-membri fuq il-bordijiet. Trasparenza akbar fil-proċess ta’ reklutaġġ tiżgura li tiġi kkunsidrata l-aktar firxa wiesgħa ta’ kandidati u telimina r-riskju tar-regola “golden skirt (10)”. |
| --- | --- |

5.1.3

Żvilupp u żamma ta’ massa kritika – Huwa biss meta jkun hemm massa kritika suffiċjenti biex jiġu kkonfrontati s-suppożizzjonijiet li nsiru konxji tal-valur ta’ ħsieb divers fil-bordijiet; għaldaqstant hija ħtieġa assoluta li n-nisa jikkostitwixxu 40 % tal-membri fuq il-bordijiet. Trasparenza akbar fil-proċess ta’ reklutaġġ tiżgura li tiġi kkunsidrata l-aktar firxa wiesgħa ta’ kandidati u telimina r-riskju tar-regola “golden skirt (10)”.

| 5.1.4 | Konfrontazzjoni tal-isterjotipi assoċjati mar-rwoli tal-ġeneri – Intlaħaq progress kbir fir-rigward tar-rwoli domestiċi li jservu ta’ ostakli għall-parteċipazzjoni ekonimika tan-nisa. Il-miżuri huma pass fid-direzzjoni t-tajba u se jgħinu biex tiżdied il-parteċipazzjoni tan-nisa fil-bordijiet. |
| --- | --- |

5.1.4

Konfrontazzjoni tal-isterjotipi assoċjati mar-rwoli tal-ġeneri – Intlaħaq progress kbir fir-rigward tar-rwoli domestiċi li jservu ta’ ostakli għall-parteċipazzjoni ekonimika tan-nisa. Il-miżuri huma pass fid-direzzjoni t-tajba u se jgħinu biex tiżdied il-parteċipazzjoni tan-nisa fil-bordijiet.

| 5.1.5 | Ħolqien ta’ sors ta’ talenti – Biex il-benefiċċju tal-bordijiet b’diversità jiġi sostnut jinħtieġ fluss kontinwu ta’ individwi bi kwalifiki għolja li jkollhom kemm l-aspirazzjoni kif ukoll d-dispożizzjoni biex jassumu pożizzjonijiet fuq il-bordijiet. Bilfors irid jinħoloq ambjent li jgħin lin-nisa jsibu triqthom fil-labirint (11) matul il-karrieri tagħhom u biex jiksbu pożizzjonijet fil-bordijiet. Mill-punti msemmija hawn fuq jifforma sors b’saħħtu; il-preżenza ta’ mudelli ta’ eżempju femminili, il-proċessi ta’ reklutaġġ aktar trasparenti, u l-ippjanar ċar għas-suċċessjoni fil-pożizzjonijiet tat-tmexxija lkoll jipprovdu s-sisien għad-diversità tal-ġeneri fil-bordijiet. |
| --- | --- |

5.1.5

Ħolqien ta’ sors ta’ talenti – Biex il-benefiċċju tal-bordijiet b’diversità jiġi sostnut jinħtieġ fluss kontinwu ta’ individwi bi kwalifiki għolja li jkollhom kemm l-aspirazzjoni kif ukoll d-dispożizzjoni biex jassumu pożizzjonijiet fuq il-bordijiet. Bilfors irid jinħoloq ambjent li jgħin lin-nisa jsibu triqthom fil-labirint (11) matul il-karrieri tagħhom u biex jiksbu pożizzjonijet fil-bordijiet. Mill-punti msemmija hawn fuq jifforma sors b’saħħtu; il-preżenza ta’ mudelli ta’ eżempju femminili, il-proċessi ta’ reklutaġġ aktar trasparenti, u l-ippjanar ċar għas-suċċessjoni fil-pożizzjonijiet tat-tmexxija lkoll jipprovdu s-sisien għad-diversità tal-ġeneri fil-bordijiet.

| 5.1.6 | Ħolqien ta’ bażi tad-data kkoordinata fil-livell Ewropew – b’dettalji ta’ nisa li huma kkwalifikati biex jokkupaw karigi fuq il-bordijiet. B’hekk jiġu indirizzati preokkupazzjonijiet dwar l-inviżibbiltà tan-nisa li huma eliġibbli biex jokkupaw karigi fuq il-bordijiet. Il-bażi tad-data tkompli tnaqqas il-periklu li jkun hemm minoranza żgħira ta’ nisa li jiġu rreklutati f’diversi karigi u toħloq trasparenza akbar fil-proċess tar-reklutaġġ. Bażi tad-data fil-livell Ewropew tappoġġja l-argument favur l-iskambju tal-ħiliet u l-esperjenza fl-Istati Membri differenti flimkien ma’ opportunitajiet ta’ impjieg f’setturi differenti. |
| --- | --- |

5.1.6

Ħolqien ta’ bażi tad-data kkoordinata fil-livell Ewropew – b’dettalji ta’ nisa li huma kkwalifikati biex jokkupaw karigi fuq il-bordijiet. B’hekk jiġu indirizzati preokkupazzjonijiet dwar l-inviżibbiltà tan-nisa li huma eliġibbli biex jokkupaw karigi fuq il-bordijiet. Il-bażi tad-data tkompli tnaqqas il-periklu li jkun hemm minoranza żgħira ta’ nisa li jiġu rreklutati f’diversi karigi u toħloq trasparenza akbar fil-proċess tar-reklutaġġ. Bażi tad-data fil-livell Ewropew tappoġġja l-argument favur l-iskambju tal-ħiliet u l-esperjenza fl-Istati Membri differenti flimkien ma’ opportunitajiet ta’ impjieg f’setturi differenti.

Brussell, 13 ta’ Frar 2013.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Staffan NILSSON

---

(1)  http://www.etuc.org/IMG/pdf/framework_of_actions_gender_equality_010305-2.pdf

1

(2)  Dokument tal-valutazzjoni tal-impatt.

2

(3)  COM(2012) 615 final.

3

(4)  http://www.etuc.org/IMG/pdf/framework_of_actions_gender_equality_010305-2.pdf

4

(5)  Davies, “Women on Boards, One Year On” (In-Nisa fuq il-bordijiet, sena wara), Marzu 2012 http://www.bis.gov.uk/assets/biscore/business-law/docs/w/12-p135-women-on-boards-2012.pdf

5

(6)  L-Indiċi Globali tad-Disparità bejn il-Ġeneri (Global Gender Gap) għall-2011; World Economic Forum, http://www.uis.unesco.org/

6

(7)  Istitut tar-Riċerka Credit Suisse, Awwissu 2012; “Gender diversity and corporate performance” (Id-diversità bejn il-ġeneri u l-prestazzjoni korporattiva).

7

(8)  McKinsey, “Women Matter: Gender Diversity: a corporate performance driver” (2007) (In-nisa jgħoddu: Id-diversità bejn il-ġeneri: xprun tal-prestazzjoni korporattiva).

8

(9)  “The Bottom Line: Connecting Corporate Performance and Gender Diversity” (Fl-aħħar mill-aħħar: ir-relazzjoni bejn il-prestazzjoni korporattiva u d-diversità bejn il-ġeneri), Jannar 2004, Catalyst.

9

(10)  “Golden Skirts fill the board rooms” (Il-‘Golden Skirts’ jimlew il-kmamar tal-bordijiet), Artiklu minn BI Norwegian Business School. 31.10.2012. Editjat minn Morten Huse (2011): “The ‘Golden Skirts’. Changes in board composition following gender quotas on corporate boards” (Il-‘Golden Skirts’. Tibdil fil-kompożizzjoni tal-bordijiet b’segwitu għall-kwoti tal-ġeneri fil-bordijiet korporattivi).

10

(11)  Ara “Through the Labyrinth: The Truth About How Women Become Leaders” (Fil-labrint: Il-verità dwar kif in-nisa jsiru mexxejja), minn Alice Eagly u Linda Carli.

11

---

ANNESS 1

għall-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

L-emendi li ġejjin inċaħdu waqt id-diskussjoni iżda rċevew aktar minn kwart tal-voti:

Punt 1.2

Ibdel it-test kif ġej:

“Il-KESE jilqa’ l-fatt li l-proporzjon tan-nisa fuq il-bordijiet tal-kumpaniji tela’ minn 13,7 % f’Jannar 2012 għal 15,8 % f’Jannar 2013. Ir-rekwiżit neċessarju biex din ix-xejra tkompli huwa l-impenn min-naħa tal-kumpaniji, u huwa għalhekk li l-KESE ma jistax jappoġġja l-kwoti inġenerali, minkejja li jagħraf il-fatt li l-proposta tal-Kummissjoni għenet b’mod konsiderevoli biex jiżdied l-għarfien u għaldaqstant l-impenn biex din ix-xejra tkompli
  din il-proposta. Filwaqt li jippreferi miżuri volontarji minflok il-kwoti, huwa jagħraf li, mingħajr objettivi legali vinkolanti, ftit se jinbidel fir-rigward tal-bilanċ bejn is-sessi fil-kumpaniji tal-UE kkwotati f’borża. Illum, 13,7 % biss tal-membri fuq il-bordijiet huma nisa, u dan huwa evidenza ċara ta’ diskriminazzjoni.
  ”

Riżultat tal-votazzjoni:

Riżultat tal-votazzjoni:

| Favur | : | 78 |
| --- | --- | --- |
| Kontra | : | 102 |
| Astensjonijiet | : | 5 |

Favur

:

78

Kontra

:

102

Astensjonijiet

:

5

Punt 1.5

Punt 1.5

Ibdel it-test kif ġej:

“Il-KESE jittama
  jemmen li l-mira ta’ 40 % tista’ tinkiseb mill-korpi pubbliċi u privati tat-teħid tad-deċiżjonijiet kollha permezz ta’ miżuri volontarji, pressjoni bejn il-pari u billi jiżdied in-numru ta’ nisa (u rġiel) fil-livelli għolja f’kull settur ikkonċernat u
  li dan l-istandard minimu jkun jista’ jiġi adottat mill-korpi pubbliċi u privati kollha li huma responsabbli għat-teħid ta’ deċiżjonijiet, u fi spirtu
  jippreferi
  ta’ awtoregolazzjoni u miżuri ħfief, sabiex tkun evitata aktar leġislazzjoni. Dan jista’ jkun japplika għal diretturi eżekuttivi, bordijiet ta’ SMEs elenkati u l-korpi kollha tas-settur pubbliku biex b’hekk jitrawwem ambjent b’aktar ugwaljanza bejn is-sessi, kanditaturi u ħatriet aktar trasparenti, u kultura ta’ inklużjoni u “għażla” fis-soċjetà b’mod sħiħ. Il-KESE jenfasizza li numru kbir ta’ Stati Membri diġà nedew firxa sħiħa ta’ inizjattivi li jippromovu n-nisa fuq bordijiet tal-kumpaniji; kwalunkwe inizjattiva tal-UE għandha tirrispetta dawn l-inizjattivi nazzjonali.
  ”

Riżultat tal-votazzjoni:

Riżultat tal-votazzjoni:

| Favur | : | 75 |
| --- | --- | --- |
| Kontra | : | 107 |
| Astensjonijiet | : | 3 |

Favur

:

75

Kontra

:

107

Astensjonijiet

:

3

Punt 1.7

Punt 1.7

Ħassar it-test kif ġej:

“Il-KESE jifraħ lis-Sinjura Reding u lil dawk li jappoġġjawha fi ħdan il-Kummissjoni, fil-Parlament u fl-istituzzjonijiet oħra għax għamlu l-ewwel pass lejn Ewropa aktar bilanċjata u għax ikkontestaw l-idea ta’ min għandu jkun fuq il-bordijiet, sabiex tkun żgurata soċjetà aktar inklużiva. Din hija bidla sostanzjali fl-attitudnijiet. Il-KESE jagħraf li twettqu riċerka estensiva, analiżi legali u konsultazzjoni mas-soċjetà ċivili. sabiex tiġi preżentata direttiva prattika li toffri flessibbiltà adegwata kemm lill-kumpaniji kif ukoll lill-Istati Membri fir-rigward tal-applikazzjoni u l-iskadenzi tagħha, filwaqt li jkunu rispettati l-prinċipji ta’ sussidjarjetà u proporzjonalità.
  ”

Riżultat tal-votazzjoni:

Riżultat tal-votazzjoni:

| Favur | : | 79 |
| --- | --- | --- |
| Kontra | : | 107 |
| Astensjonijiet | : | 5 |

Favur

:

79

Kontra

:

107

Astensjonijiet

:

5

Punt 2.2

Punt 2.2

Żid it-test kif ġej:

“Hemm disparità konsiderevoli bejn l-Istati Membri tal-UE f’dak li hu numru ta’ nisa fuq il-bordijiet, u dan bħala riżultat ta’ politiki li jvarjaw. Ir-rwol tan-nisa fuq il-bordijiet ġie mifli għal numru ta’ deċennji, imma b’mod speċjali matul l-aħħar sentejn hekk kif l-UE ġeddet l-impenn tagħha għall-promozzjoni tal-ugwaljanza bejn is-sessi fil-bordijiet ta’ kumpaniji elenkati. Id-dibattitu kien ivarja mill-introduzzjoni ta’ kwoti legalment vinkolanti għal awtoregolamentazzjoni mingħajr konsegwenzi għan-nuqqas ta’ konformità. Approċċi voluntarji li jkunu effettivi għadhom deħlin bil-mod. Is-sena l-oħra kien hemm titjib ta’ 0.6 % biss fin-numru ta’ nisa fuq il-bordijiet, b’24 kumpanija biss jiffirmaw l-Impenn tal-2011 (the 2011 Pledge). Minkejja dan, il-KESE jirrimarka li normalment il-mandat ta’ diretturi mhux eżekuttivi jkun ta’ bejn tliet snin u ħames snin. Għaldaqstant, il-KESE kien jippreferi li kieku l-kumpaniji Ewropej ingħataw iktar żmien biex jiffirmaw l-Impenn tal-2011 sabiex jiżdied l-għadd tan-nisa fuq il-bordijiet.
  ”

Riżultat tal-votazzjoni:

Riżultat tal-votazzjoni:

| Favur | : | 82 |
| --- | --- | --- |
| Kontra | : | 90 |
| Astensjonijiet | : | 8 |

Favur

:

82

Kontra

:

90

Astensjonijiet

:

8

Punt 2.7

Punt 2.7

Ibdel it-test kif ġej:

“
  L-objettivi jkunu effettivi biss jekk ikunu akkumpanjati minn sanzjonijiet, u għalhekk għandu jkun hemm biżżejjed sanzjonijiet f’każ ta’ nuqqas ta’ konformità. Id-direttiva tipprovdi għal evidenza ta’ nuqqas ta’ konformità fil-każi kollha, bl-obbligu jaqa’ fuq il-kumpaniji biex jagħtu prova dwar id-diliġenza dovuta minnhom fil-proċess ta’ reklutaġġ. Is-sanzjonijiet jaħdmu bl-aktar mod effettiv meta jkunu speċifikati, imposti u implimentati mill-pajjiż ikkonċernat, u għalhekk il-Kummissjoni għamlet biss rakkomandazzjonijiet f’forma ta’ linji gwida dwar sanzjonijiet possibbli. Madankollu, il-KESe jitlob biex jiġi żgurat li s-sanzjoni ta’ nullità jew l-annulament tal-ħatra jew elezzjoni ta’ diretturi mhux eżekuttivi ma taffettwax id-deċiżjonijiet li ħa dan il-bord, inkella l-kumpaniji kkonċernati ssirilhom ħsara kbira.
  ”

Riżultat tal-votazzjoni:

Riżultat tal-votazzjoni:

| Favur | : | 71 |
| --- | --- | --- |
| Kontra | : | 93 |
| Astensjonijiet | : | 7 |

Favur

:

71

Kontra

:

93

Astensjonijiet

:

7

Punt 2.10

Punt 2.10

Żid it-test kif ġej:

“Il-potenzjal tat-talent femminili jista’ jittejjeb biss permezz ta’ miżura fuq livell tal-UE, li tkun flessibbli b’kunsiderazzjoni tad-diversità fost l-Istati Membri u d-diversità fl-istruttura tal-bordijiet, filwaqt li tkun tirrispetta bis-sħiħ il-prinċipju ta’ sussidjarjetà u d-drittijiet tas-sjieda privata. Il-ħtiġijiet ta’ kumpanija jvarjaw skont il-gamma ta’ prodotti u l-klijenti; ivarjaw ukoll biż-żmien, skont it-tip u d-daqs tal-kumpanija, l-istruttura propjetarja, l-operat u l-fażi ta’ żvilupp eċċ.
  ”

Riżultat tal-votazzjoni:

Riżultat tal-votazzjoni:

| Favur | : | 80 |
| --- | --- | --- |
| Kontra | : | 100 |
| Astensjonijiet | : | 8 |

Favur

:

80

Kontra

:

100

Astensjonijiet

:

8

Punt ġdid 2.11

Punt ġdid 2.11

“Għalhekk, il-KESE kien jippreferi l-awtoregolazzjoni bħala l-mod adatt sabiex titjieb is-sitwazzjoni, billi tipprovdi l-flessibilità neċessarja għall-ġestjoni tal-opportunitajiet indaqs fil-livelli kollha kif ukoll taħlita proprja u adatta taż-żewġ sessi fil-livell tal-bord, skont iċ-ċiklu, it-tiġdid u l-prospetti ta’ tkabbir fuq medda twila ta’ żmien tagħhom stess. Il-KESE jenfasizza li numru kbir ta’ Stati Membri diġà xprunaw għadd kbir ta’ inizjattivi biex jippromovu n-nisa fil-bordijiet tal-kumpaniji; kwalunkwe inizjattiva tal-UE għandha tirrispetta t-tali inizjattivi nazzjonali.”

Riżultat tal-votazzjoni:

Riżultat tal-votazzjoni:

| Favur | : | 78 |
| --- | --- | --- |
| Kontra | : | 99 |
| Astensjonijiet | : | 9 |

Favur

:

78

Kontra

:

99

Astensjonijiet

:

9

---

| 9.5.2013 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 133/77 |
| --- | --- | --- | --- |

9.5.2013

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 133/77

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-Proposta għal Deċiżjoni tal-Kunsill dwar il-linji gwida għal politika tal-Istati Membri dwar l-impjiegi”

COM(2012) 709 final — 2012/0335 (NLE)

2013/C 133/14

Relatur ġenerali: is-Sur GREIF

Nhar il-11 ta’ Diċembru 2012, il-Kunsill iddeċieda, b’konformità mal-Artikoli 148(2) u 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li jikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

il-Proposta għal Deċiżjoni tal-Kunsill dwar linji gwida għall-politika tal-Istati Membri dwar l-impjiegi

COM(2012) 709 final – 2012/0335 (NLE).

Nhar il-11 ta’ Diċembru 2012, il-Bureau tal-Kumitat ta istruzzjonijiet lis-Sezzjoni Speċjalizzata tal-Impjiegi, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett.

Minħabba l-urġenza tal-ħidma, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iddeċieda matul l-487 sessjoni plenarja tiegħu tat-13 u l-14 ta’ Frar 2013 (seduta tat-13 ta’ Frar 2013) li jaħtar lis-Sur Greif bħala relatur ġenerali, u adotta din l-Opinjoni b’170 vot favur, 5 voti kontra u 5 astensjonijiet.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1 | S’issa l-Ewropa għadu ma rnexxilhiex tegħleb il-kriżi, u għalhekk il-qasma fl-Ewropa qed tikber. Fil-kuntest tal-miżuri ta’ awsterità attwali li qed ikollha tieħu l-UE biex tindirizza l-kriżi, il-Kumitat qed jinkwieta bil-kbir li la l-għanijiet tal-impjieg u lanqas il-miri kontra l-faqar fil-qafas tal-prijorità ta’ tkabbir inklużiv tal-Istrateġija Ewropa 2020 x’aktarx mhumiex ser jintlaħqu. |
| --- | --- |

1.1

S’issa l-Ewropa għadu ma rnexxilhiex tegħleb il-kriżi, u għalhekk il-qasma fl-Ewropa qed tikber. Fil-kuntest tal-miżuri ta’ awsterità attwali li qed ikollha tieħu l-UE biex tindirizza l-kriżi, il-Kumitat qed jinkwieta bil-kbir li la l-għanijiet tal-impjieg u lanqas il-miri kontra l-faqar fil-qafas tal-prijorità ta’ tkabbir inklużiv tal-Istrateġija Ewropa 2020 x’aktarx mhumiex ser jintlaħqu.

| 1.2 | Il-Kumitat isejjaħ għal pjan Ewropew ta’ rkupru ekonomiku b’impatt konsiderevoli fuq il-politika dwar is-suq tax-xogħol li jilħaq it-2 % tal-Prodott Domestiku Gross (PDG). Hemm bżonn l-implimentazzjoni ta’ investimenti nazzjonali u għandhom jiġu identifikat proġetti Ewropej ta’ investiment, liema investiment għandu jiġi implimentat b’mod ikkoordinat, immirat u malajr sabiex jagħti spinta lill-impjiegi. |
| --- | --- |

1.2

Il-Kumitat isejjaħ għal pjan Ewropew ta’ rkupru ekonomiku b’impatt konsiderevoli fuq il-politika dwar is-suq tax-xogħol li jilħaq it-2 % tal-Prodott Domestiku Gross (PDG). Hemm bżonn l-implimentazzjoni ta’ investimenti nazzjonali u għandhom jiġu identifikat proġetti Ewropej ta’ investiment, liema investiment għandu jiġi implimentat b’mod ikkoordinat, immirat u malajr sabiex jagħti spinta lill-impjiegi.

| 1.3 | L-involviment sħiħ tal-imsieħba soċjali u s-soċjetà ċivili f’kull stadju tat-tfassil u l-implimentazzjoni tal-politika dwar l-impjiegi hija kundizzjoni ewlenija għall-koordinazzjoni ta’ politika b’suċċess. il-Kumitat jinsisti li l-partijiet interessati rilevanti kollha, inkluż il-Kumitat stess, jingħataw biżżejjed ħin bejn il-pubblikazzjoni tal-proposta li jmiss u l-limitu taż-żmien li fih trid titressaq id-Deċiżjoni biex issir konsultazzjoni komprensiva dwar il-proposta. Dan hu ta’ importanza partikolari fir-rigward tas-sett ta’ linji gwida ġodda li għandhom jiġu adottati fl-2014. |
| --- | --- |

1.3

L-involviment sħiħ tal-imsieħba soċjali u s-soċjetà ċivili f’kull stadju tat-tfassil u l-implimentazzjoni tal-politika dwar l-impjiegi hija kundizzjoni ewlenija għall-koordinazzjoni ta’ politika b’suċċess. il-Kumitat jinsisti li l-partijiet interessati rilevanti kollha, inkluż il-Kumitat stess, jingħataw biżżejjed ħin bejn il-pubblikazzjoni tal-proposta li jmiss u l-limitu taż-żmien li fih trid titressaq id-Deċiżjoni biex issir konsultazzjoni komprensiva dwar il-proposta. Dan hu ta’ importanza partikolari fir-rigward tas-sett ta’ linji gwida ġodda li għandhom jiġu adottati fl-2014.

| 1.4 | Barra minn dan, il-Kumitat fassal proposti b’dawn it-titli:






  — | mal-miri ta’ impjiegi generali għandhom jiżdiedu miri Ewropej għal gruppi speċifiċi; |
| --- | --- | --- |

1.4

Barra minn dan, il-Kumitat fassal proposti b’dawn it-titli:

—

mal-miri ta’ impjiegi generali għandhom jiżdiedu miri Ewropej għal gruppi speċifiċi;

| — | il-Garanzija għaż-Żgħażagħ għandu jkollha effett kemm jista’ jkun malajr, jiġifieri idealment meta jirreġistraw f’ċentru għall-impjiegi; |
| --- | --- |

—

il-Garanzija għaż-Żgħażagħ għandu jkollha effett kemm jista’ jkun malajr, jiġifieri idealment meta jirreġistraw f’ċentru għall-impjiegi;

| — | għandu jitwaqqaf fond ta’ Solidarjetà għaż-Żgħażagħ speċifiku għall-pajjiżi b’diffikultajiet partikolari, jekk il-fondi tal-FSE mhumiex biżżejjed: |
| --- | --- |

—

għandu jitwaqqaf fond ta’ Solidarjetà għaż-Żgħażagħ speċifiku għall-pajjiżi b’diffikultajiet partikolari, jekk il-fondi tal-FSE mhumiex biżżejjed:

| — | standards ta’ kwalità għall-ewwel esperjenza ta’ xogħol u t-taħriġ fuq ix-xogħol għandhom jiġu promossi; |
| --- | --- |

—

standards ta’ kwalità għall-ewwel esperjenza ta’ xogħol u t-taħriġ fuq ix-xogħol għandhom jiġu promossi;

| — | is-sistema ta’ apprentistati fuq żewġ binarji għandha tkun esplorata, bil-għan li tiġi applikata b’mod iktar wiesgħa fejn l-imsieħba soċjali jkollhom rwol essenzjali; |
| --- | --- |

—

is-sistema ta’ apprentistati fuq żewġ binarji għandha tkun esplorata, bil-għan li tiġi applikata b’mod iktar wiesgħa fejn l-imsieħba soċjali jkollhom rwol essenzjali;

| — | għandu jkun miġġieled l-impjieg prekarju, pereżempju billi nespandu l-approċċ tal-flessigurtà, b’iktar attenzjoni għall-flessigurtà interna; |
| --- | --- |

—

għandu jkun miġġieled l-impjieg prekarju, pereżempju billi nespandu l-approċċ tal-flessigurtà, b’iktar attenzjoni għall-flessigurtà interna;

| — | għandu jittejjeb ir-rikonoxximent tar-rwol tal-intrapriżi u speċjalment l-SMEs fil-ħolqien tal-impjiegi; |
| --- | --- |

—

għandu jittejjeb ir-rikonoxximent tar-rwol tal-intrapriżi u speċjalment l-SMEs fil-ħolqien tal-impjiegi;

| — | għandu jissaħħaħ ir-rwol tal-istituzzjonijiet tas-suq tax-xogħol fil-programmi nazzjonali ta’ riforma; |
| --- | --- |

—

għandu jissaħħaħ ir-rwol tal-istituzzjonijiet tas-suq tax-xogħol fil-programmi nazzjonali ta’ riforma;

| — | pajjiżi b’kundizzjonijiet tas-suq tax-xogħol imwiegħra għandu jkollhom aċċess aħjar għall-fondi tal-UE; |
| --- | --- |

—

pajjiżi b’kundizzjonijiet tas-suq tax-xogħol imwiegħra għandu jkollhom aċċess aħjar għall-fondi tal-UE;

| — | l-iffinanzjar Ewropew għandu jkun biżżejjed u dan għandu jittieħed f’kunsiderazzjoni fil-Qafas Finanzjarju Multiannwali. |
| --- | --- |

—

l-iffinanzjar Ewropew għandu jkun biżżejjed u dan għandu jittieħed f’kunsiderazzjoni fil-Qafas Finanzjarju Multiannwali.

2.   Introduzzjoni

| 2.1 | Fil-21 ta’ Ottubru 2010, il-Kunsill tal-UE ddeċieda li l-linji gwida l-ġodda dwar l-impjiegi m’għandhomx jinbidlu qabel l-2014 sabiex l-enfasi tibqa’ fuq l-implimentazzjoni (1). Fit-28 ta’ Novembru 2012, il-Kummissjoni Ewropea bagħtet il-proposta tagħha għal Deċiżjoni tal-Kunsill biex tinżamm il-validità tal-linji gwida għall-2013. |
| --- | --- |

2.1

Fil-21 ta’ Ottubru 2010, il-Kunsill tal-UE ddeċieda li l-linji gwida l-ġodda dwar l-impjiegi m’għandhomx jinbidlu qabel l-2014 sabiex l-enfasi tibqa’ fuq l-implimentazzjoni (1). Fit-28 ta’ Novembru 2012, il-Kummissjoni Ewropea bagħtet il-proposta tagħha għal Deċiżjoni tal-Kunsill biex tinżamm il-validità tal-linji gwida għall-2013.

| 2.2 | Fl-isfond tas-sitwazzjoni tal-impjiegi li qed taggrava fil-maġġoranza tal-Istati Membri tal-UE, u b’mod partikolari ż-żieda drammatika tal-qgħad fost iż-żgħażagħ u r-rata tal-qgħad fit-tul li baqgħet għolja, u bil-ħsieb tal-preparazzjoni tal-aġġornament tal-linji gwida s-sena d-dieħla, il-KESE qed juża l-konsultazzjoni annwali prevista fl-Artikolu 148(2) tat-Trattament dwar il-Funzjonament tal-Unjoni bħala opportunità biex jerġa jisħaq ir-rakkomandazzjonijiet prinċipali tiegħu tas-sena l-oħra dwar il-linji gwida u l-implimentazzjoni tagħhom (2). |
| --- | --- |

2.2

Fl-isfond tas-sitwazzjoni tal-impjiegi li qed taggrava fil-maġġoranza tal-Istati Membri tal-UE, u b’mod partikolari ż-żieda drammatika tal-qgħad fost iż-żgħażagħ u r-rata tal-qgħad fit-tul li baqgħet għolja, u bil-ħsieb tal-preparazzjoni tal-aġġornament tal-linji gwida s-sena d-dieħla, il-KESE qed juża l-konsultazzjoni annwali prevista fl-Artikolu 148(2) tat-Trattament dwar il-Funzjonament tal-Unjoni bħala opportunità biex jerġa jisħaq ir-rakkomandazzjonijiet prinċipali tiegħu tas-sena l-oħra dwar il-linji gwida u l-implimentazzjoni tagħhom (2).

3.   Kummenti ġenerali

3.1   L-għanijiet tal-impjiegi tal-UE 2020 jistgħu ma jitlaħqux

| 3.1.1 | Matul is-snin li ġejjin, l-Ewropa ser tersaq lejn sitwazzjoni tal-impjiegi estremament imwiegħra. Ċerti gruppi huma aktar milquta mill-medja: iż-żgħażagħ, il-persuni bi ftit kwalifiki, il-qiegħda fit-tul, il-persuni b’diżabbiltà, il-migranti u l-ġenituri singoli. Fil-ħames sena tal-kriżi finanzjarja, it-tbassir kollu, inkluż l-istħarriġ dwar l-impjiegi tal-Kummissjoni, juru li l-iżvilupp tas-suq tax-xogħol madwar l-Ewropa se jibqa’ baxx, almenu fl-2013. S’issa l-Ewropa għadu ma rnexxilhiex tegħleb il-kriżi, u għalhekk il-qasma fl-Ewropa qed tikber. |
| --- | --- |

3.1.1

Matul is-snin li ġejjin, l-Ewropa ser tersaq lejn sitwazzjoni tal-impjiegi estremament imwiegħra. Ċerti gruppi huma aktar milquta mill-medja: iż-żgħażagħ, il-persuni bi ftit kwalifiki, il-qiegħda fit-tul, il-persuni b’diżabbiltà, il-migranti u l-ġenituri singoli. Fil-ħames sena tal-kriżi finanzjarja, it-tbassir kollu, inkluż l-istħarriġ dwar l-impjiegi tal-Kummissjoni, juru li l-iżvilupp tas-suq tax-xogħol madwar l-Ewropa se jibqa’ baxx, almenu fl-2013. S’issa l-Ewropa għadu ma rnexxilhiex tegħleb il-kriżi, u għalhekk il-qasma fl-Ewropa qed tikber.

| 3.1.2 | Waqaf l-irkupru tal-impjiegi. L-impjiegi qed jonqsu. Il-ħolqien tal-impjiegi baqa’ mrażżan u mar għall-agħar minkejja l-potenzjal mhux sfruttat f’xi setturi rikki fl-impjiegi u madwar is-suq uniku. Is-segmentazzjoni tas-suq tax-xogħol kompla jiżdied b’żieda f’kuntratti temporanji u xogħol part-time. It-tassazzjoni fuq ix-xogħol għadha għolja u kompliet tiżdied f’numru ta’ Stati Membri. Il-qgħad qed jikber mill-ġdid u laħaq livelli rekord, fejn il-qgħad fuq żmien twil mhux biss taż-żgħażagħ, laħaq l-ogħla livelli allarmanti, speċjalment fl-Istati Membri taħt konsolidazzjoni fiskali f’saħħitha. Id-dħul medju għal unità domestika qed jonqos f'ħafna Stati Membri u dejta reċenti tindika xejra ta’ livelli ogħla u forom iktar profondi ta’ faqar u esklużjoni soċjali bil-faqar fost il-ħaddiema u l-polarizzazzjoni soċjali qed jiżdiedu f’ħafna Stati Membri (3). |
| --- | --- |

3.1.2

Waqaf l-irkupru tal-impjiegi. L-impjiegi qed jonqsu. Il-ħolqien tal-impjiegi baqa’ mrażżan u mar għall-agħar minkejja l-potenzjal mhux sfruttat f’xi setturi rikki fl-impjiegi u madwar is-suq uniku. Is-segmentazzjoni tas-suq tax-xogħol kompla jiżdied b’żieda f’kuntratti temporanji u xogħol part-time. It-tassazzjoni fuq ix-xogħol għadha għolja u kompliet tiżdied f’numru ta’ Stati Membri. Il-qgħad qed jikber mill-ġdid u laħaq livelli rekord, fejn il-qgħad fuq żmien twil mhux biss taż-żgħażagħ, laħaq l-ogħla livelli allarmanti, speċjalment fl-Istati Membri taħt konsolidazzjoni fiskali f’saħħitha. Id-dħul medju għal unità domestika qed jonqos f'ħafna Stati Membri u dejta reċenti tindika xejra ta’ livelli ogħla u forom iktar profondi ta’ faqar u esklużjoni soċjali bil-faqar fost il-ħaddiema u l-polarizzazzjoni soċjali qed jiżdiedu f’ħafna Stati Membri (3).

| 3.1.3 | F’dan l-isfond, il-KESE qed jinkwieta bil-kbir li la l-għanijiet tal-impjieg u lanqas il-miri kontra l-faqar fil-qafas tal-prijorità ta’ tkabbir inklużiv tal-Istrateġija Ewropa 2020 x’aktarx mhumiex ser jintlaħqu, fil-kuntest tal-premessi politiċi imposti bħalissa fl-UE li jgħidu li l-kriżi tista’ tingħeleb permezz tal-awsterità. |
| --- | --- |

3.1.3

F’dan l-isfond, il-KESE qed jinkwieta bil-kbir li la l-għanijiet tal-impjieg u lanqas il-miri kontra l-faqar fil-qafas tal-prijorità ta’ tkabbir inklużiv tal-Istrateġija Ewropa 2020 x’aktarx mhumiex ser jintlaħqu, fil-kuntest tal-premessi politiċi imposti bħalissa fl-UE li jgħidu li l-kriżi tista’ tingħeleb permezz tal-awsterità.

3.2   Niffaċilitaw rkupru li joħloq ħafna impjiegi promoss minn pakkett ta’ stimolu Ewropew

| 3.2.1 | Il-miżuri ta’ awsterità li jnaqqsu d-domanda finali fi Stat Membru wieħed jista’ jkollhom effetti diżastrużi f’pajjiżi oħra u dan iwassal għat-triq tan-niżla. Is-soluzzjoni li jiġu implimentati bosta programmi simultanji ta’ awsterità f’bosta pajjiżi ser tkompli tixħet dawl ikrah fuq il-prospetti koroh tat-tkabbir u tista’ toħloq ċirku vizzjuż ta’ inċertezza għall-investiment, inkluż l-investiment fl-edukazzjoni u t-taħriġ, ir-riċerka u l-innovazzjoni, l-impjieg u l-konsum. |
| --- | --- |

3.2.1

Il-miżuri ta’ awsterità li jnaqqsu d-domanda finali fi Stat Membru wieħed jista’ jkollhom effetti diżastrużi f’pajjiżi oħra u dan iwassal għat-triq tan-niżla. Is-soluzzjoni li jiġu implimentati bosta programmi simultanji ta’ awsterità f’bosta pajjiżi ser tkompli tixħet dawl ikrah fuq il-prospetti koroh tat-tkabbir u tista’ toħloq ċirku vizzjuż ta’ inċertezza għall-investiment, inkluż l-investiment fl-edukazzjoni u t-taħriġ, ir-riċerka u l-innovazzjoni, l-impjieg u l-konsum.

| 3.2.2 | Madanakollu, il-politika dwar l-impjiegi ma tistax tikkumpensa għall-governanza politika ħażina fil-qasam makroekonomiku. Għalhekk, il-KESE jemmen li huwa kruċjali li l-politika dwar l-impjiegi tiġi akkumpanjata mill-iżvilupp tal-infrastruttura Ewropea u t-tkabbir kwalitattiv. Hemm bżonn urġenti ta’ investiment Ewropew u nazzjonali mmirat, b’impatt għoli fuq l-impjiegi, liema investiment għandu jiġi implimentat b’mod ikkoordinat sabiex ikattar l-effetti tiegħu fuq il-politika dwar l-impjiegi. Għandu jsir kull sforz biex l-investiment pubbliku u privat jiġi mmobiliżat u biex jitwettqu r-riformi meħtieġa. |
| --- | --- |

3.2.2

Madanakollu, il-politika dwar l-impjiegi ma tistax tikkumpensa għall-governanza politika ħażina fil-qasam makroekonomiku. Għalhekk, il-KESE jemmen li huwa kruċjali li l-politika dwar l-impjiegi tiġi akkumpanjata mill-iżvilupp tal-infrastruttura Ewropea u t-tkabbir kwalitattiv. Hemm bżonn urġenti ta’ investiment Ewropew u nazzjonali mmirat, b’impatt għoli fuq l-impjiegi, liema investiment għandu jiġi implimentat b’mod ikkoordinat sabiex ikattar l-effetti tiegħu fuq il-politika dwar l-impjiegi. Għandu jsir kull sforz biex l-investiment pubbliku u privat jiġi mmobiliżat u biex jitwettqu r-riformi meħtieġa.

| 3.2.3 | Il-Kumitat jaqbel mal-Kummissjoni li l-prospetti li jiżdiedu l-impjiegi jiddependu bil-kbir mill-kapaċità tal-UE li tiġġenera tkabbir ekonomiku permezz ta’ politiki fil-qasam makroekonomiku, industrijali u tal-innovazzjoni, u li tikkompleta dan it-tkabbir permezz ta’ politika dwar l-impjiegi li tiffoka fuq irkupru li jwassal għall-ħolqien abbundanti ta’ impjiegi. Il-KESE huwa mħasseb li ħafna mill-proposti pożittivi tal-Pakkett dwar l-Impjiegi adottat f’April 2012 ma jistgħux jiġu implimentati jekk l-UE tissokta mingħajr waqfien bil-politika ta’ awsterità tagħha. |
| --- | --- |

3.2.3

Il-Kumitat jaqbel mal-Kummissjoni li l-prospetti li jiżdiedu l-impjiegi jiddependu bil-kbir mill-kapaċità tal-UE li tiġġenera tkabbir ekonomiku permezz ta’ politiki fil-qasam makroekonomiku, industrijali u tal-innovazzjoni, u li tikkompleta dan it-tkabbir permezz ta’ politika dwar l-impjiegi li tiffoka fuq irkupru li jwassal għall-ħolqien abbundanti ta’ impjiegi. Il-KESE huwa mħasseb li ħafna mill-proposti pożittivi tal-Pakkett dwar l-Impjiegi adottat f’April 2012 ma jistgħux jiġu implimentati jekk l-UE tissokta mingħajr waqfien bil-politika ta’ awsterità tagħha.

| 3.2.4 | Barra minn hekk, il-KESE jibża’ li bil-miżuri proposti biss mhux ser ikunu jistgħu jintlaħqu l-għanijiet stabbiliti fl-istrateġija tal-UE dwar l-impjiegi. Għaldaqstant, il-Kumitat kemm-il darba talab li jkun hemm pjan Ewropew ta’ rkupru ekonomiku b’impatt konsiderevoli fuq il-politika dwar is-suq tax-xogħol li jilħaq it-2 % tal-Prodott Domestiku Gross (PDG). Fil-“Patt għat-Tkabbir u l-Impjieg” maqbul fis-samit tal-Kunsill Ewropew ta’ Ġunju 2012 saru l-ewwel passi li issa jridu jitlaħħmu bil-kontenut sabiex fl-Ewropa jinħoloq il-marġni ta’ manuvrar tant meħtieġ għat-tkabbir sostenibbli u l-impjieg. Il-Kumitat fakkar ukoll li jinħtieġ patt ta’ investiment soċjali sabiex tingħeleb il-kriżi b’mod permanenti u jsiru investimenti fil-futur u se jsegwi mill-qrib il-Pakket tal-Investiment Soċjali mħabbar għall-adozzjoni mill-Kummissjoni fi Frar. |
| --- | --- |

3.2.4

Barra minn hekk, il-KESE jibża’ li bil-miżuri proposti biss mhux ser ikunu jistgħu jintlaħqu l-għanijiet stabbiliti fl-istrateġija tal-UE dwar l-impjiegi. Għaldaqstant, il-Kumitat kemm-il darba talab li jkun hemm pjan Ewropew ta’ rkupru ekonomiku b’impatt konsiderevoli fuq il-politika dwar is-suq tax-xogħol li jilħaq it-2 % tal-Prodott Domestiku Gross (PDG). Fil-“Patt għat-Tkabbir u l-Impjieg” maqbul fis-samit tal-Kunsill Ewropew ta’ Ġunju 2012 saru l-ewwel passi li issa jridu jitlaħħmu bil-kontenut sabiex fl-Ewropa jinħoloq il-marġni ta’ manuvrar tant meħtieġ għat-tkabbir sostenibbli u l-impjieg. Il-Kumitat fakkar ukoll li jinħtieġ patt ta’ investiment soċjali sabiex tingħeleb il-kriżi b’mod permanenti u jsiru investimenti fil-futur u se jsegwi mill-qrib il-Pakket tal-Investiment Soċjali mħabbar għall-adozzjoni mill-Kummissjoni fi Frar.

3.3   L-involviment tas-soċjetà ċivili u l-imsieħba soċjali

| 3.3.1 | Il-KESE kemm-il darba qabel maċ-ċiklu multiannwali tal-koordinazzjoni tal-politika fi ħdan l-istrateġija Ewropa 2020 waqt li kemm-il darba saħaq fuq il-fatt li l-parteċipazzjoni sħiħa tal-parlamenti nazzjonali, tal-imsieħba soċjali u tas-soċjetà ċivili fil-livell Ewropew u nazzjonali hija pilastru kruċjali li minnu jiddependi s-suċċess tal-koordinazzjoni tal-politika. |
| --- | --- |

3.3.1

Il-KESE kemm-il darba qabel maċ-ċiklu multiannwali tal-koordinazzjoni tal-politika fi ħdan l-istrateġija Ewropa 2020 waqt li kemm-il darba saħaq fuq il-fatt li l-parteċipazzjoni sħiħa tal-parlamenti nazzjonali, tal-imsieħba soċjali u tas-soċjetà ċivili fil-livell Ewropew u nazzjonali hija pilastru kruċjali li minnu jiddependi s-suċċess tal-koordinazzjoni tal-politika.

| 3.3.2 | Billi l-linji gwida huma qafas għall-Istati Membri fit-tfassil, l-implimentazzjoni u l-monitoraġġ ta’ linji politiċi nazzjonali fil-kuntest tal-istrateġija ġenerali tal-UE, il-Kumitat jinsisti li l-partijiet interessati rilevanti kollha, inkluż il-Kumitat stess, jingħataw biżżejjed ħin bejn il-pubblikazzjoni tal-proposta li jmiss u l-limitu taż-żmien li fih trid titressaq id-Deċiżjoni biex issir konsultazzjoni komprensiva dwar il-proposta. Dan huwa iktar importanti billi l-politika Ewropea dwar l-impjiegi għandha tagħti kontribut akbar biex tappoġġja lill-Istati Membri fil-kriżi. |
| --- | --- |

3.3.2

Billi l-linji gwida huma qafas għall-Istati Membri fit-tfassil, l-implimentazzjoni u l-monitoraġġ ta’ linji politiċi nazzjonali fil-kuntest tal-istrateġija ġenerali tal-UE, il-Kumitat jinsisti li l-partijiet interessati rilevanti kollha, inkluż il-Kumitat stess, jingħataw biżżejjed ħin bejn il-pubblikazzjoni tal-proposta li jmiss u l-limitu taż-żmien li fih trid titressaq id-Deċiżjoni biex issir konsultazzjoni komprensiva dwar il-proposta. Dan huwa iktar importanti billi l-politika Ewropea dwar l-impjiegi għandha tagħti kontribut akbar biex tappoġġja lill-Istati Membri fil-kriżi.

| 3.3.3 | Skont l-iskeda tas-Semetru Ewropew, l-imsieħba soċjali Ewropej għandhom jiġu kkonsultati wkoll fi stadju bikri tat-tħejjija tar-Rapport Annwali dwar it-Tkabbir b’rabta mad-definizzjoni tal-prijoritajiet strateġiċi ewlenin tal-politika dwar l-impjiegi kif ukoll b’rabta mat-tfassil, l-implimentazzjoni u l-evalwazzjoni tal-linji gwida dwar l-impjiegi. Dan hu ta’ importanza partikolari fir-rigward tas-sett ta’ linji gwida ġodda li għandhom jiġu adottati fl-2014. |
| --- | --- |

3.3.3

Skont l-iskeda tas-Semetru Ewropew, l-imsieħba soċjali Ewropej għandhom jiġu kkonsultati wkoll fi stadju bikri tat-tħejjija tar-Rapport Annwali dwar it-Tkabbir b’rabta mad-definizzjoni tal-prijoritajiet strateġiċi ewlenin tal-politika dwar l-impjiegi kif ukoll b’rabta mat-tfassil, l-implimentazzjoni u l-evalwazzjoni tal-linji gwida dwar l-impjiegi. Dan hu ta’ importanza partikolari fir-rigward tas-sett ta’ linji gwida ġodda li għandhom jiġu adottati fl-2014.

4.   Kummenti speċifiċi u proposti konkreti

| 4.1 | Żieda ta’ miri Ewropej għal gruppi speċifiċi mal-miri ta’ impjiegi ġenerali: Flimkien mal-għan ta’ rata ġenerali ta’ impjieg li trid tintlaħaq madwar l-UE, fil-ġejjieni għandhom jiġu stabbiliti wkoll għanijiet miżurabbli tal-UE mmirati lejn gruppi partikolari bħall-qiegħda fit-tul, in-nisa, l-anzjani u speċjalment ukoll iż-żgħażagħ. Il-posponiment ġenerali tat-tfassil ta’ għanijiet konkreti fil-qasam tal-politika dwar l-impjiegi fil-livell tal-Istati Membri wera li ma kienx ta’ suċċess s’issa. F’dan ir-rigward, meħtieġ indikatur speċifiku għat-tnaqqis sostanzjali fl-għadd ta’ dawk iż-żgħażagħ li jinsabu barra mill-edukazzjoni, impjieg jew taħriġ (l-hekk imsejħa “NEETs”). |
| --- | --- |

4.1

Żieda ta’ miri Ewropej għal gruppi speċifiċi mal-miri ta’ impjiegi ġenerali: Flimkien mal-għan ta’ rata ġenerali ta’ impjieg li trid tintlaħaq madwar l-UE, fil-ġejjieni għandhom jiġu stabbiliti wkoll għanijiet miżurabbli tal-UE mmirati lejn gruppi partikolari bħall-qiegħda fit-tul, in-nisa, l-anzjani u speċjalment ukoll iż-żgħażagħ. Il-posponiment ġenerali tat-tfassil ta’ għanijiet konkreti fil-qasam tal-politika dwar l-impjiegi fil-livell tal-Istati Membri wera li ma kienx ta’ suċċess s’issa. F’dan ir-rigward, meħtieġ indikatur speċifiku għat-tnaqqis sostanzjali fl-għadd ta’ dawk iż-żgħażagħ li jinsabu barra mill-edukazzjoni, impjieg jew taħriġ (l-hekk imsejħa “NEETs”).

| 4.2 | Il-Garanzija għaż-Żgħażagħ għandu jkollha effett kemm jista’ jkun malajr: Il-Kumitat jilqa’ bis-sħiħ il-proposta tal-Kummissjoni għal Garazija għaż-Żgħażagħ bil-għan li tiżgura li ż-żgħażagħ kollha sa 25 sena jirċievu offerta ta’ impjieg ta’ kwalità, edukazzjoni kontinwa, apprentistat jew esperjenza ta’ taħriġ fil-waqt (4). Madanakollu, Il-KESE jemmen li intervent wara erba’ xhur huwa tard wisq. L-aħjar hu li l-Garanzija għaż-Żgħażagħ tibda tapplika malajr kemm jista’ jkun, jiġifieri hekk kif iż-żgħażagħ jirreġistraw mal-aġenziji tal-impjieg, għaliex jekk it-tranżizzjoni ma tirnexxix, dan ikun ta’ ħsara għall-ekonomija u jħalli marki ta’ ħsara għall-ħajja kollha. Fil-qafas tal-Pjani Nazzjonali ta’ Riforma għandhom jitfasslu miżuri konkreti f’dan ir-rigward. |
| --- | --- |

4.2

Il-Garanzija għaż-Żgħażagħ għandu jkollha effett kemm jista’ jkun malajr: Il-Kumitat jilqa’ bis-sħiħ il-proposta tal-Kummissjoni għal Garazija għaż-Żgħażagħ bil-għan li tiżgura li ż-żgħażagħ kollha sa 25 sena jirċievu offerta ta’ impjieg ta’ kwalità, edukazzjoni kontinwa, apprentistat jew esperjenza ta’ taħriġ fil-waqt (4). Madanakollu, Il-KESE jemmen li intervent wara erba’ xhur huwa tard wisq. L-aħjar hu li l-Garanzija għaż-Żgħażagħ tibda tapplika malajr kemm jista’ jkun, jiġifieri hekk kif iż-żgħażagħ jirreġistraw mal-aġenziji tal-impjieg, għaliex jekk it-tranżizzjoni ma tirnexxix, dan ikun ta’ ħsara għall-ekonomija u jħalli marki ta’ ħsara għall-ħajja kollha. Fil-qafas tal-Pjani Nazzjonali ta’ Riforma għandhom jitfasslu miżuri konkreti f’dan ir-rigward.

| 4.3 | Twaqqif ta’ Fond ta’ Solidarjetà għaż-Żgħażagħ għall-pajjiżi b’diffikultajiet partikolari, jekk il-fondi tal-FSE mhumiex biżżejjed: Il-KESE jinnota li għandha tingħata attenzjoni partikolari biex tiġi żgurata d-disponibbiltà tar-riżorsi għaż-żgħażagħ taħt il-Fond Soċjali Ewropew meta titfassal il-perspettiva finanzjarja għas-snin 2014-2020. Il-KESE jemmen li l-gravità tas-sitwazzjoni titlob Fond ta’ Solidarjetà taż-Żgħażagħ speċifiku bħala soluzzjonijiet solidali, bħall-Fond għall-Globalizzazzjoni (FEG). Il-pajjiżi b’diffikultajiet partikolari jistgħu jiġu appoġġjati għal xi żmien għall-implimentazzjoni tal-Garanzija għaż-Żgħażagħ. Jekk dan ma jistax isir permezz tar-riżorsi tal-FSE biss, il-finanzjament għandu jsir permezz ta’ riżorsi Ewropej oħra (Fond ta’ Solidarjetà taż-Żgħażagħ). Għall-banek setgħu jintużaw biljuni ta’ euro, għalhekk għandu jkun possibbli li dawn ir-riżorsi jiġu mobilizzati wkoll. |
| --- | --- |

4.3

Twaqqif ta’ Fond ta’ Solidarjetà għaż-Żgħażagħ għall-pajjiżi b’diffikultajiet partikolari, jekk il-fondi tal-FSE mhumiex biżżejjed: Il-KESE jinnota li għandha tingħata attenzjoni partikolari biex tiġi żgurata d-disponibbiltà tar-riżorsi għaż-żgħażagħ taħt il-Fond Soċjali Ewropew meta titfassal il-perspettiva finanzjarja għas-snin 2014-2020. Il-KESE jemmen li l-gravità tas-sitwazzjoni titlob Fond ta’ Solidarjetà taż-Żgħażagħ speċifiku bħala soluzzjonijiet solidali, bħall-Fond għall-Globalizzazzjoni (FEG). Il-pajjiżi b’diffikultajiet partikolari jistgħu jiġu appoġġjati għal xi żmien għall-implimentazzjoni tal-Garanzija għaż-Żgħażagħ. Jekk dan ma jistax isir permezz tar-riżorsi tal-FSE biss, il-finanzjament għandu jsir permezz ta’ riżorsi Ewropej oħra (Fond ta’ Solidarjetà taż-Żgħażagħ). Għall-banek setgħu jintużaw biljuni ta’ euro, għalhekk għandu jkun possibbli li dawn ir-riżorsi jiġu mobilizzati wkoll.

| 4.4 | Promozzjoni ta’ standards ta’ kwalità, l-ewwel esperjenza ta’ xogħol u taħriġ fuq ix-xogħol: Il-KESE jappoġġja l-iżvilupp ta’ ħiliet li huma rilevanti għas-suq tax-xogħol, permezz tal-kooperazzjoni attiva bejn is-suq tax-xogħol u l-istituzzjonijiet edukattivi. Il-KESE jemmen li hija ħaġa adatta li tiġi appoġġjata l-ewwel esperjenza tax-xogħol u t-taħriġ fuq il-post tax-xogħol. Jaqbel li l-apprentistati, l-esperjenzi qosra tax-xogħol f’intrapriża u l-esperjenzi ta’ taħriġ kif ukoll il-programmi tas-servizzi volontarji, huma mezz tajjeb biex iż-żgħażagħ jakkwistaw il-ħiliet u l-esperjenza tax-xogħol. Il-KESE jenfasizza l-importanza ta’ standards ta’ kwalità neċessarji għall-apprentistati, l-esperjenzi qosra tax-xogħol fl-intrapriżi u l-esperjenzi tat-taħriġ. F’dan is-sens, il-KESE jilqa’ l-inizjattiva tal-Kummissjoni biex fl-2012 tadotta qafas ta’ kwalità li jappoġġja l-provvista u l-użu ta’ esperjenzi ta’ taħriġ ta’ kwalità għolja. |
| --- | --- |

4.4

Promozzjoni ta’ standards ta’ kwalità, l-ewwel esperjenza ta’ xogħol u taħriġ fuq ix-xogħol: Il-KESE jappoġġja l-iżvilupp ta’ ħiliet li huma rilevanti għas-suq tax-xogħol, permezz tal-kooperazzjoni attiva bejn is-suq tax-xogħol u l-istituzzjonijiet edukattivi. Il-KESE jemmen li hija ħaġa adatta li tiġi appoġġjata l-ewwel esperjenza tax-xogħol u t-taħriġ fuq il-post tax-xogħol. Jaqbel li l-apprentistati, l-esperjenzi qosra tax-xogħol f’intrapriża u l-esperjenzi ta’ taħriġ kif ukoll il-programmi tas-servizzi volontarji, huma mezz tajjeb biex iż-żgħażagħ jakkwistaw il-ħiliet u l-esperjenza tax-xogħol. Il-KESE jenfasizza l-importanza ta’ standards ta’ kwalità neċessarji għall-apprentistati, l-esperjenzi qosra tax-xogħol fl-intrapriżi u l-esperjenzi tat-taħriġ. F’dan is-sens, il-KESE jilqa’ l-inizjattiva tal-Kummissjoni biex fl-2012 tadotta qafas ta’ kwalità li jappoġġja l-provvista u l-użu ta’ esperjenzi ta’ taħriġ ta’ kwalità għolja.

| 4.5 | Esplorazzjoni tas-sistema ta’ apprentistati fuq żewġ binarji bil-għan li tiġi applikata b’mod iktar wiesgħa: Huwa importanti li jingħalaq id-distakk bejn il-bżonnijiet tas-suq tax-xogħol, l-edukazzjoni u dak li jkunu qed jistennew iż-żgħażagħ Mod wieħed kif jinkiseb dan hu billi jingħataw inċentivi u appoġġ għall-iżvilupp ta’ skemi ta’ apprentistati ta’ kwalità għolja. Il-Kumitat bi pjaċir jilqa’ l-linji gwida tal-Kummissjoni f’dan il-qasam. Għandu jiġi studjat jekk is-sistema f’żewġ livelli tal-apprentistati, b’taħlita ta’ edukazzjoni ġenerali u taħriġ, tistax tiġi applikata bnadi oħra. Pajjiżi b’sistemi ta’ taħriġ vokazzjonali fuq żewġ binarji għandhom rata ta’ qgħad sinifikattivament inqas fost iż-żgħażagħ mill-pajjiżi mingħajr sistemi ta’ appretistati. Barra minn hekk, f’xi pajjiżi li huma l-aktar milqutin mill-kriżi qed jinbet l-interess fl-introduzzjoni ta’ sistema edukattiva fuq żewġ binarji. Il-KESE jappella biex jittejjeb l-iskambju tal-esperjenzi u biex l-FSE jappoġġja l-iskemi ta’ apprentistati. Jeħtieġ li jiġu promossi dan l-iskambju tal-prattiki tajba, il-finanzjamenti inizjali u l-iżvilupp ta’ qafas ta’ kwalità għat-taħriġ fuq żewġ binarji. Il-KESE jenfasizza r-rwol li jista’ jaqdi l-involviment tal-imsieħba soċjali fit-taħriġ vokazzjonali. Għalhekk jemmen li huwa essenzjali li l-imsieħba soċjali fl-Istati Mebri jkunu involuti mill-qrib fit-tfassil, l-implimentazzjoni u l-monitoraġġ tal-iżvilupp ta’ dawn l-iskemi. |
| --- | --- |

4.5

Esplorazzjoni tas-sistema ta’ apprentistati fuq żewġ binarji bil-għan li tiġi applikata b’mod iktar wiesgħa: Huwa importanti li jingħalaq id-distakk bejn il-bżonnijiet tas-suq tax-xogħol, l-edukazzjoni u dak li jkunu qed jistennew iż-żgħażagħ Mod wieħed kif jinkiseb dan hu billi jingħataw inċentivi u appoġġ għall-iżvilupp ta’ skemi ta’ apprentistati ta’ kwalità għolja. Il-Kumitat bi pjaċir jilqa’ l-linji gwida tal-Kummissjoni f’dan il-qasam. Għandu jiġi studjat jekk is-sistema f’żewġ livelli tal-apprentistati, b’taħlita ta’ edukazzjoni ġenerali u taħriġ, tistax tiġi applikata bnadi oħra. Pajjiżi b’sistemi ta’ taħriġ vokazzjonali fuq żewġ binarji għandhom rata ta’ qgħad sinifikattivament inqas fost iż-żgħażagħ mill-pajjiżi mingħajr sistemi ta’ appretistati. Barra minn hekk, f’xi pajjiżi li huma l-aktar milqutin mill-kriżi qed jinbet l-interess fl-introduzzjoni ta’ sistema edukattiva fuq żewġ binarji. Il-KESE jappella biex jittejjeb l-iskambju tal-esperjenzi u biex l-FSE jappoġġja l-iskemi ta’ apprentistati. Jeħtieġ li jiġu promossi dan l-iskambju tal-prattiki tajba, il-finanzjamenti inizjali u l-iżvilupp ta’ qafas ta’ kwalità għat-taħriġ fuq żewġ binarji. Il-KESE jenfasizza r-rwol li jista’ jaqdi l-involviment tal-imsieħba soċjali fit-taħriġ vokazzjonali. Għalhekk jemmen li huwa essenzjali li l-imsieħba soċjali fl-Istati Mebri jkunu involuti mill-qrib fit-tfassil, l-implimentazzjoni u l-monitoraġġ tal-iżvilupp ta’ dawn l-iskemi.

| 4.6 | Il-ġlieda kontra l-impjieg prekarju: Il-Kumitat diġà esprima l-fehma tiegħu kemm-il darba dwar il-flessigurtà. Huwa jilqa’ l-fatt li l-esperjenzi fl-indirizzar tal-kriżi wasslu għall-estensjoni tal-approċċ tal-flessigurtà. It-titjib tal-flessibbiltà interna s’issa ma ngħatax l-attenzjoni meħtieġa fil-qafas tad-dibattiti dwar il-flessigurtà. L-impjiegi għal żmien fiss u l-impjiegi temporanji jistgħu joffru tranżizzjonijiet f’qasir żmien u kultant jistgħu jkunu meħtieġa sabiex jiffaċilitaw it-tranżizzjoni ta’ gruppi partikolarment żvantaġġati fis-suq tax-xogħol mhux issussidjat għall-ewwel darba. Madanakollu, l-inċertezza tal-impjiegi marbuta ma’ dan għandha tkun tranżitorja u trid tiġi koperta mis-sigurtà soċjali. Fir-rigward tal-impjieg taż-żgħażagħ, il-KESE jwissi kontra għadd kbir wisq ta’ soluzzjonijiet instabbli u mingħajr prospetti għall-integrazzjoni fid-dinja tax-xogħol: minflok impjiegi prekarji u kuntratti tax-xogħol inċerti, għandhom jiġu implimentati miżuri li jiżguraw li l-impjiegi temporanji u pożizzjonijiet b’pagi baxxi u b’livell baxx ta’ assigurazzjoni soċjali ma jsirux in-norma għaż-żgħażagħ. |
| --- | --- |

4.6

Il-ġlieda kontra l-impjieg prekarju: Il-Kumitat diġà esprima l-fehma tiegħu kemm-il darba dwar il-flessigurtà. Huwa jilqa’ l-fatt li l-esperjenzi fl-indirizzar tal-kriżi wasslu għall-estensjoni tal-approċċ tal-flessigurtà. It-titjib tal-flessibbiltà interna s’issa ma ngħatax l-attenzjoni meħtieġa fil-qafas tad-dibattiti dwar il-flessigurtà. L-impjiegi għal żmien fiss u l-impjiegi temporanji jistgħu joffru tranżizzjonijiet f’qasir żmien u kultant jistgħu jkunu meħtieġa sabiex jiffaċilitaw it-tranżizzjoni ta’ gruppi partikolarment żvantaġġati fis-suq tax-xogħol mhux issussidjat għall-ewwel darba. Madanakollu, l-inċertezza tal-impjiegi marbuta ma’ dan għandha tkun tranżitorja u trid tiġi koperta mis-sigurtà soċjali. Fir-rigward tal-impjieg taż-żgħażagħ, il-KESE jwissi kontra għadd kbir wisq ta’ soluzzjonijiet instabbli u mingħajr prospetti għall-integrazzjoni fid-dinja tax-xogħol: minflok impjiegi prekarji u kuntratti tax-xogħol inċerti, għandhom jiġu implimentati miżuri li jiżguraw li l-impjiegi temporanji u pożizzjonijiet b’pagi baxxi u b’livell baxx ta’ assigurazzjoni soċjali ma jsirux in-norma għaż-żgħażagħ.

| 4.7 | Rikonoxximent aħjar tar-rwol tal-intrapriżi fil-ħolqien tal-impjiegi: L-intrapriżi tal-Ewropa huma atturi ċentrali sabiex tingħeleb il-kriżi fis-suq tax-xogħol. Fil-passat, ir-rata ta’ reklutaġġ tal-intrapriżi ż-żgħar u ta’ daqs medju b’mod partikolari kienet waħda pożittiva. Għaldaqstant, huwa essenzjali li jittejjeb l-aċċess tal-SMEs għall-kapital u li l-ispejjeż biex jinbeda negozju jitnaqqsu. Skont il-Kummissjoni Ewropea, dan ser ikollu impatt ekonomiku sinifikattiv fuq l-ekonomija tal-UE: il-PDG jiżdied b’mal-1,5 % jew madwar EUR 150 biljun, mingħajr ma tonqos il-protezzjoni tal-impjegati fl-istess ħin. Anke l-intrapriżi soċjali u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili jistgħu jikkontribwixxu biex jiżdiedu l-impjiegi, kif enfasizza kemm-il darba l-KESE. Barra minn hekk, dan l-aħħar f’opinjoni fuq inizjattiva proprja tas-CCMI ntqal li l-kooperattivi, speċjalment il-kooperattivi tal-ħaddiema, jiggarantixxu aktar impjiegi anke fi żminijiet ta’ kriżi, għaliex huma jnaqqsu l-profitti tagħhom biex jipproteġu l-impjiegi (5). |
| --- | --- |

4.7

Rikonoxximent aħjar tar-rwol tal-intrapriżi fil-ħolqien tal-impjiegi: L-intrapriżi tal-Ewropa huma atturi ċentrali sabiex tingħeleb il-kriżi fis-suq tax-xogħol. Fil-passat, ir-rata ta’ reklutaġġ tal-intrapriżi ż-żgħar u ta’ daqs medju b’mod partikolari kienet waħda pożittiva. Għaldaqstant, huwa essenzjali li jittejjeb l-aċċess tal-SMEs għall-kapital u li l-ispejjeż biex jinbeda negozju jitnaqqsu. Skont il-Kummissjoni Ewropea, dan ser ikollu impatt ekonomiku sinifikattiv fuq l-ekonomija tal-UE: il-PDG jiżdied b’mal-1,5 % jew madwar EUR 150 biljun, mingħajr ma tonqos il-protezzjoni tal-impjegati fl-istess ħin. Anke l-intrapriżi soċjali u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili jistgħu jikkontribwixxu biex jiżdiedu l-impjiegi, kif enfasizza kemm-il darba l-KESE. Barra minn hekk, dan l-aħħar f’opinjoni fuq inizjattiva proprja tas-CCMI ntqal li l-kooperattivi, speċjalment il-kooperattivi tal-ħaddiema, jiggarantixxu aktar impjiegi anke fi żminijiet ta’ kriżi, għaliex huma jnaqqsu l-profitti tagħhom biex jipproteġu l-impjiegi (5).

| 4.8 | Jissaħħaħ ir-rwol tal-istituzzjonijiet tas-suq tax-xogħol fil-programmi nazzjonali ta’ riforma: ħafna Stati Membri ser ikollhom iżidu l-appoġġ speċifiku mogħti mill-korpi pubbliċi tal-impjieg, fejn għandha tingħata aktar attenzjoni lill-gruppi żvantaġġati. Il-kundizzjonijiet ta’ aċċess għas-servizzi ta’ appoġġ ipprovduti liż-żgħażagħ qiegħda u l-qiegħda fit-tul li jkunu qed ifittxu impjieg jew taħriġ għandhom jiġu eżaminati mill-ġdid u fejn meħtieġ għandhom jittejbu. Il-KESE jħeġġeġ li dawn l-għanijiet jitniżżlu fil-Programmi Nazzjonali ta’ Riforma. |
| --- | --- |

4.8

Jissaħħaħ ir-rwol tal-istituzzjonijiet tas-suq tax-xogħol fil-programmi nazzjonali ta’ riforma: ħafna Stati Membri ser ikollhom iżidu l-appoġġ speċifiku mogħti mill-korpi pubbliċi tal-impjieg, fejn għandha tingħata aktar attenzjoni lill-gruppi żvantaġġati. Il-kundizzjonijiet ta’ aċċess għas-servizzi ta’ appoġġ ipprovduti liż-żgħażagħ qiegħda u l-qiegħda fit-tul li jkunu qed ifittxu impjieg jew taħriġ għandhom jiġu eżaminati mill-ġdid u fejn meħtieġ għandhom jittejbu. Il-KESE jħeġġeġ li dawn l-għanijiet jitniżżlu fil-Programmi Nazzjonali ta’ Riforma.

| 4.9 | Aċċess aħjar għall-fondi tal-UE għall-pajjżi b'kundizzjonijiet tas-suq tax-xogħol imwiegħra: Minkejja s-sitwazzjonijiet baġitarji mwiegħra fl-Istati Membri, ir-riżorsi nazzjonali u Ewropej għall-interventi attivi fis-suq tax-xogħol, flimkien ma’ fondi oħra għall-edukazzjoni u l-impjiegi taż-żgħażagħ u l-qiegħda fit-tul għandhom jibqgħu disponibbli u fejn meħtieġ għandhom jiżdiedu. Il-pajjiżi fejn is-sitwazzjoni tas-suq tax-xogħol hi partikolarment imwiegħra, li fl-istess ħin iridu jiħqu miri baġitarji restrittivi, għandu jkollhom aċċess aktar faċli għall-fondi tal-UE. Hemm bżonn li fl-amministrazzjoni jiġu introdotti proċeduri u semplifikazzjonijiet prammatiċi u flessibbli fir-rigward tal-użu tal-fondi, li jinkludu s-sospensjoni temporanja tal-arranġamenti ta’ kofinanzjament nazzjonali bl-użu ta’ fondi bħall-FSE u fondi oħra Ewropej. |
| --- | --- |

4.9

Aċċess aħjar għall-fondi tal-UE għall-pajjżi b'kundizzjonijiet tas-suq tax-xogħol imwiegħra: Minkejja s-sitwazzjonijiet baġitarji mwiegħra fl-Istati Membri, ir-riżorsi nazzjonali u Ewropej għall-interventi attivi fis-suq tax-xogħol, flimkien ma’ fondi oħra għall-edukazzjoni u l-impjiegi taż-żgħażagħ u l-qiegħda fit-tul għandhom jibqgħu disponibbli u fejn meħtieġ għandhom jiżdiedu. Il-pajjiżi fejn is-sitwazzjoni tas-suq tax-xogħol hi partikolarment imwiegħra, li fl-istess ħin iridu jiħqu miri baġitarji restrittivi, għandu jkollhom aċċess aktar faċli għall-fondi tal-UE. Hemm bżonn li fl-amministrazzjoni jiġu introdotti proċeduri u semplifikazzjonijiet prammatiċi u flessibbli fir-rigward tal-użu tal-fondi, li jinkludu s-sospensjoni temporanja tal-arranġamenti ta’ kofinanzjament nazzjonali bl-użu ta’ fondi bħall-FSE u fondi oħra Ewropej.

| 4.10 | Fondi Ewropej addizzjonali: Is-severità tal-kriżi ekonomika tenfasizza l-fatt li l-ammont attwalment propost mill-Kummissjoni għall-FS 2014-2010 jista’ ma jkollux l-effett mixtieq fuq it-tkabbir ekonomiku u tal-impjiegi ma joħloqx livell ogħla ta’ koeżjoni ekonomika, soċjali u territorjali fl-UE. Dan għandu jittieħed f'kunsiderazzjoni sħiha fil-Qafas Finanzjarju Pluriennali (QFM). |
| --- | --- |

4.10

Fondi Ewropej addizzjonali: Is-severità tal-kriżi ekonomika tenfasizza l-fatt li l-ammont attwalment propost mill-Kummissjoni għall-FS 2014-2010 jista’ ma jkollux l-effett mixtieq fuq it-tkabbir ekonomiku u tal-impjiegi ma joħloqx livell ogħla ta’ koeżjoni ekonomika, soċjali u territorjali fl-UE. Dan għandu jittieħed f'kunsiderazzjoni sħiha fil-Qafas Finanzjarju Pluriennali (QFM).

Brussell, 13 ta’ Frar 2013.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Staffan NILSSON

---

(1)  Deċiżjoni tal-Kunsill 2010/707/UE

1

(2)  Ara b’mod partikolari l-opinjoni tal-KESE tas-27 ta’ Mejju 2010 dwar il-“Linji gwida dwar l-impjegi”, relatur: Wolfgang Greif (ĠU C 21, 21.1.2011, p. 66), l-opinjoni tal-KESE tat-22 ta’ Frar 2012 dwar “Linji gwida dwar l-impjegi”, relatur: Wolfgang Greif (ĠU C 143, 22.5.2012, p. 94), l-opinjoni tal-KESE tat-22 ta’ Frar 2012 dwar “L-impatti soċjali tal-leġislazzjoni l-ġdida fil-qasam tal-governanza ekonomika”, relatur: Gabriele Bischoff (ĠU C 143, 22.5.2012, p. 23), l-opinjoni tal-KESE tal-25 ta’ April 2012 dwar “Il-Fondi Strutturali – Dispożizzjonijiet Ġenerali”, relatur: Ioannis Vardakastanis (ĠU C 191, 29.6.2012, p. 30), l-opinjoni tal-KESE tat-12 ta’ Lulju 2012 dwar “Inizjattiva għall-Opportunitajiet taż-Żgħażagħ”, relatur: Tomasz Jasiński (ĠU C 299, 4.10.2012, p. 97), l-opinjoni tal-KESE tal-15 ta’ Novembru 2012 dwar “Lejn irkupru li jwassal għall-ħolqien abbundanti ta’ impjiegi”, relatur: Gabriele Bischoff (ĠU C 11, 15.1.2013, p. 65).

2

(3)  COM(2012) 750 final: L-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir 2013, Anness: Abbozz tar-Rapport Konġunt dwar l-Impjiegi

3

(4)  Il-KESE bħalissa qed jipprepara opinjoni dwar il-Pakkett tal-Impjieg taż-Żgħażagħ, li tittratta xi kwistjonijiet imqajjma mill-Kumitat fil-passat, inkluż il-Garanzija għażŻgħażagħ (COM(2012) 729 final (1)

4

(5)  Opinjoni tal-KESE tal-25 t’April 2012 dwar “Il-kooperattivi u r-ristrutturar”, relatur: is-Sinjura Zvolská, korelatur: is-Sur Olsson (ĠU C 191/24, 29.6.2012).

5

---

| 9.5.2013 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 133/81 |
| --- | --- | --- | --- |

9.5.2013

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 133/81

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni — Stħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir 2013”

COM(2012) 750 final

2013/C 133/15

Relatur ġenerali: is-Sur VERBOVEN

Nhar id-19 ta’ Diċembru 2012, il-Kummissjoni Ewropea ddeċidiet, b’konformità mal-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li tikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni – Stħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir 2013

COM(2012) 750 final.

Nhar it-13 ta' Novembru 2012, il-Bureau tal-Kumitat ta istruzzjonijiet lill-Kumitat tat-Tmexxija Ewropa 2020 sabiex jipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett.

Minħabba l-urġenza tal-ħidma, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iddeċieda matul l-487 sessjoni plenarja tiegħu li saret fit-13 u l-14 ta’ Frar 2013 (seduta tat-13 ta’ Frar 2013), li jaħtar lis-Sur VERBOVEN bħala relatur ġenerali, u adotta din l-Opinjoni b’180 vot favur, 4 voti kontra u 7 astensjonijiet.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1 | Il-Kumitat jiġbed l-attenzjoni għall-fatt li l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir (SAT) ta’ din is-sena nħareġ f’kuntest ta’ prospetti ekonomiċi u ta’ impjieg miżerabbli iżda wkoll fi żmien ta’ miżuri u impenji ġodda, bħall-Patt għat-Tkabbir u l-Impjiegi jew it-tbiddil prinċipali tal-governanza ekonomika tal-UE. Il-Kumitat iħeġġeġ li l-Patt għat-Tkabbir u l-Impjiegi u l-miżuri sabiex jitkissru r-rabtiet bejn il-banek u l-fondi sovrani, inklużi l-Unjoni Bankarja u l-programm l-ġdid tal-Bank Ċentrali Ewropew (Transazzjonijiet Monetarji Definittivi), jiġu implimentati b’mod ibbilanċjat u mgħaġġel peress li dawn ser ikunu parti essenzjali mit-triq lejn l-irkupru u t-troddija tal-fiduċja. |
| --- | --- |

1.1

Il-Kumitat jiġbed l-attenzjoni għall-fatt li l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir (SAT) ta’ din is-sena nħareġ f’kuntest ta’ prospetti ekonomiċi u ta’ impjieg miżerabbli iżda wkoll fi żmien ta’ miżuri u impenji ġodda, bħall-Patt għat-Tkabbir u l-Impjiegi jew it-tbiddil prinċipali tal-governanza ekonomika tal-UE. Il-Kumitat iħeġġeġ li l-Patt għat-Tkabbir u l-Impjiegi u l-miżuri sabiex jitkissru r-rabtiet bejn il-banek u l-fondi sovrani, inklużi l-Unjoni Bankarja u l-programm l-ġdid tal-Bank Ċentrali Ewropew (Transazzjonijiet Monetarji Definittivi), jiġu implimentati b’mod ibbilanċjat u mgħaġġel peress li dawn ser ikunu parti essenzjali mit-triq lejn l-irkupru u t-troddija tal-fiduċja.

| 1.2 | Filwaqt li hemm dubji dwar kemm l-UE hija kapaċi tilħaq l-għanijiet tal-Istrateġija Ewropa 2020 fil-ħin, il-KESE jiddispjaċih li s-SAT 2013 jonqos milli janalizza l-kawżi tan-nuqqas ta’ progress sabiex jinkisbu dawn l-għanijiet. |
| --- | --- |

1.2

Filwaqt li hemm dubji dwar kemm l-UE hija kapaċi tilħaq l-għanijiet tal-Istrateġija Ewropa 2020 fil-ħin, il-KESE jiddispjaċih li s-SAT 2013 jonqos milli janalizza l-kawżi tan-nuqqas ta’ progress sabiex jinkisbu dawn l-għanijiet.

| 1.3 | Meta jitqiesu l-kundizzjonijiet diffiċli li fihom tinsab l-ekonomija, il-konsegwenzi negattivi fuq il-koeżjoni soċjali, ir-rati għoljin ta’ qgħad li dejjem qed jiżdiedu u ż-żieda fil-faqar, il-Kumitat iwissi kontra t-tkomplija tal-politika attwali ta’ awsterità u l-konsegwenzi severi ta’ riċessjoni profonda u fit-tul, li strutturalment tista’ ddgħajjef l-ekonomija u tipperikola t-tranżizzjoni tagħha lejn mudell ambjentalment sostenibbli. Ħafna protagonisti politiċi internazzjonali oħra jesprimu tħassib simili dwar l-istat tal-Ewropa u l-impatt tal-awsterità fuq it-tkabbir ekonomiku. |
| --- | --- |

1.3

Meta jitqiesu l-kundizzjonijiet diffiċli li fihom tinsab l-ekonomija, il-konsegwenzi negattivi fuq il-koeżjoni soċjali, ir-rati għoljin ta’ qgħad li dejjem qed jiżdiedu u ż-żieda fil-faqar, il-Kumitat iwissi kontra t-tkomplija tal-politika attwali ta’ awsterità u l-konsegwenzi severi ta’ riċessjoni profonda u fit-tul, li strutturalment tista’ ddgħajjef l-ekonomija u tipperikola t-tranżizzjoni tagħha lejn mudell ambjentalment sostenibbli. Ħafna protagonisti politiċi internazzjonali oħra jesprimu tħassib simili dwar l-istat tal-Ewropa u l-impatt tal-awsterità fuq it-tkabbir ekonomiku.

| 1.4 | Fir-rigward tal-idea ta’ konsolidazzjoni “favorevoli għat-tkabbir”, il-Kumitat diġà appella fil-passat (1) sabiex il-finanzi pubbliċi jiġu kkonsolidati fuq perjodu li jkun flessibbli kemm jista’ jkun sabiex ma tinkisirx id-dinamika tat-tkabbir kif ukoll sabiex ikun hemm bilanċ “intelliġenti” bejn id-dħul u l-infiq, il-provvista u d-domanda. Il-Kumitat itenni wkoll it-twissija tiegħu dwar il-periklu li jiddgħajfu s-sistemi tas-servizzi pubbliċi u s-solidarjetà kollettiva, sabiex ma tiddgħajjifx is-sigurtà soċjali kontra r-riskji l-kbar fis-soċjetà (qgħad, mard, tixjiħ) u sabiex jiġi evitat li jiżdied it-tfaddil prekawzjonarju. |
| --- | --- |

1.4

Fir-rigward tal-idea ta’ konsolidazzjoni “favorevoli għat-tkabbir”, il-Kumitat diġà appella fil-passat (1) sabiex il-finanzi pubbliċi jiġu kkonsolidati fuq perjodu li jkun flessibbli kemm jista’ jkun sabiex ma tinkisirx id-dinamika tat-tkabbir kif ukoll sabiex ikun hemm bilanċ “intelliġenti” bejn id-dħul u l-infiq, il-provvista u d-domanda. Il-Kumitat itenni wkoll it-twissija tiegħu dwar il-periklu li jiddgħajfu s-sistemi tas-servizzi pubbliċi u s-solidarjetà kollettiva, sabiex ma tiddgħajjifx is-sigurtà soċjali kontra r-riskji l-kbar fis-soċjetà (qgħad, mard, tixjiħ) u sabiex jiġi evitat li jiżdied it-tfaddil prekawzjonarju.

| 1.5 | Fir-rigward tal-kunċett ta’ konsolidazzjoni “divrenzjata” u l-proposta li dawk l-Istati Membri li qegħdin jiffaċċjaw diffikultajiet finanzjarji għandhom saħansitra jimplimentaw “pass rapidu ta’ aġġustament fiskali” filwaqt li Stati Membri oħra jkunu awtorizzati jħallu jaġixxu l-istabilizzaturi awtomatiċi tagħhom, il-Kumitat għandu d-dubji tiegħu dwar jekk it-tip ta’ taħlita ta’ politiki jaħdem. Dan xorta jista’ jkollu impatt negattiv ċar fuq iż-żona tal-euro kollha u, partikolarment fuq dawk l-Istati Membri li diġà għaddejin minn riċessjoni profonda minħabba l-politika ta’ awsterità. Fl-istess ħin, huwa ċar li fl-irkupru minn din il-kriżi, xi ekonomiji għandhom sforz akbar x’jagħmlu minn oħrajn sabiex jerġgħu jiksbu l-istabbiltà u t-tkabbir. |
| --- | --- |

1.5

Fir-rigward tal-kunċett ta’ konsolidazzjoni “divrenzjata” u l-proposta li dawk l-Istati Membri li qegħdin jiffaċċjaw diffikultajiet finanzjarji għandhom saħansitra jimplimentaw “pass rapidu ta’ aġġustament fiskali” filwaqt li Stati Membri oħra jkunu awtorizzati jħallu jaġixxu l-istabilizzaturi awtomatiċi tagħhom, il-Kumitat għandu d-dubji tiegħu dwar jekk it-tip ta’ taħlita ta’ politiki jaħdem. Dan xorta jista’ jkollu impatt negattiv ċar fuq iż-żona tal-euro kollha u, partikolarment fuq dawk l-Istati Membri li diġà għaddejin minn riċessjoni profonda minħabba l-politika ta’ awsterità. Fl-istess ħin, huwa ċar li fl-irkupru minn din il-kriżi, xi ekonomiji għandhom sforz akbar x’jagħmlu minn oħrajn sabiex jerġgħu jiksbu l-istabbiltà u t-tkabbir.

| 1.6 | Il-Kumitat huwa mħasseb dwar il-politiki ekonomiċi żbilanċjati u dwar l-importanza kbira li ngħatat lill-miżuri ta’ awsterità. Il-Kumitat jikkunsidra li l-konsolidazzjoni fiskali sabiex jiġu kkorreġuti l-iżbilanċi fiskali eċċessivi teħtieġ skeda itwal ta’ żmien u jħeġġeġ li l-iskeda ta’ żmien għall-konsolidazzjoni fiskali tiġi bbilanċjata kontra Patt għat-Tkabbir u l-Impjiegi li jkun tanġibbli u msaħħaħ sostanzjalment. |
| --- | --- |

1.6

Il-Kumitat huwa mħasseb dwar il-politiki ekonomiċi żbilanċjati u dwar l-importanza kbira li ngħatat lill-miżuri ta’ awsterità. Il-Kumitat jikkunsidra li l-konsolidazzjoni fiskali sabiex jiġu kkorreġuti l-iżbilanċi fiskali eċċessivi teħtieġ skeda itwal ta’ żmien u jħeġġeġ li l-iskeda ta’ żmien għall-konsolidazzjoni fiskali tiġi bbilanċjata kontra Patt għat-Tkabbir u l-Impjiegi li jkun tanġibbli u msaħħaħ sostanzjalment.

| 1.7 | Is-SAT 2013 jidher li jiġġustifika l-konsolidazzjoni fiskali bil-bżonn ta’ fiduċja, b’mod partikolari l-fiduċja tas-swieq finanzjarji. Filwaqt li l-KESE jirrikonoxxi l-importanza tal-aċċess għall-kreditu u li jqum fuq saqajh is-settur tas-swieq finanzjarji, il-Kumitat jixtieq jiġbed l-attenzjoni għall-fatt li l-fiduċja tal-familji u n-negozji hija importanti wkoll u li ma jistax ikun hemm klima ta’ fiduċja jekk il-kumpaniji jkunu mħassba dwar id-domanda u l-persuni jkunu mħassba dwar l-impjieg, il-pagi jew is-sigurtà soċjali tagħhom. Il-fiduċja tas-swieq finanzjarji u l-fiduċja tal-konsumatur u l-produttur iridu jimxu id f’id. |
| --- | --- |

1.7

Is-SAT 2013 jidher li jiġġustifika l-konsolidazzjoni fiskali bil-bżonn ta’ fiduċja, b’mod partikolari l-fiduċja tas-swieq finanzjarji. Filwaqt li l-KESE jirrikonoxxi l-importanza tal-aċċess għall-kreditu u li jqum fuq saqajh is-settur tas-swieq finanzjarji, il-Kumitat jixtieq jiġbed l-attenzjoni għall-fatt li l-fiduċja tal-familji u n-negozji hija importanti wkoll u li ma jistax ikun hemm klima ta’ fiduċja jekk il-kumpaniji jkunu mħassba dwar id-domanda u l-persuni jkunu mħassba dwar l-impjieg, il-pagi jew is-sigurtà soċjali tagħhom. Il-fiduċja tas-swieq finanzjarji u l-fiduċja tal-konsumatur u l-produttur iridu jimxu id f’id.

| 1.8 | Il-Kumitat jappella għal azzjoni deċiżiva sabiex jerġa’ jkun hemm tkabbir, impjiegi u kompetittività fl-ekonomija Ewropea u jistieden lill-Presidenza attwali sabiex tmexxi aġenda deċiżiva tat-tkabbir. Hemm bżonn ta’ miżuri ambizzjużi għat-tkabbir u l-impjiegi u politika ta’ investiment li tiffoka kemm fuq l-irkupru fuq perjodu qasir kif ukoll fuq trasformazzjoni strutturali tal-ekonomija Ewropea sabiex jiġu indirizzati l-isfidi fundamentali tas-sostenibbiltà, aktar impjiegi u impjiegi aħjar, il-konverġenza soċjali ’l fuq u l-kompetittività bbażata fuq l-innovazzjoni. |
| --- | --- |

1.8

Il-Kumitat jappella għal azzjoni deċiżiva sabiex jerġa’ jkun hemm tkabbir, impjiegi u kompetittività fl-ekonomija Ewropea u jistieden lill-Presidenza attwali sabiex tmexxi aġenda deċiżiva tat-tkabbir. Hemm bżonn ta’ miżuri ambizzjużi għat-tkabbir u l-impjiegi u politika ta’ investiment li tiffoka kemm fuq l-irkupru fuq perjodu qasir kif ukoll fuq trasformazzjoni strutturali tal-ekonomija Ewropea sabiex jiġu indirizzati l-isfidi fundamentali tas-sostenibbiltà, aktar impjiegi u impjiegi aħjar, il-konverġenza soċjali ’l fuq u l-kompetittività bbażata fuq l-innovazzjoni.

| 1.9 | L-ordni ta’ sekwenza tal-politiki sabiex terġa’ titnieda l-ekonomija b’politiki li jissikkaw iċ-ċinturin fiskali għandu importanza vitali (2).
  L-approċċ ġdid ta’ politika għall-futur tal-Ewropa jeħtieġ li jkun ibbażat fuq diversi prinċipji. Minflok ma l-Istati Membri jikkompetu kontra xulxin, hemm bżonn ta’ approċċ pluriennali u sovranazzjonali Ewropew integrat ħafna. Il-forzi tas-suq, b’mod partikolari s-swieq finanzjarji, għandhom bżonn ikunu vverifikati u ggwidati minn prijoritajiet ta’ politika li ġew stabbiliti b’mod demokratiku. Ir-riżorsi finanzjarji jridu jkunu sodi iżda wkoll ġusti u mqassmin b’mod imparzjali. Ir-reġjuni l-aktar b’saħħithom iridu jappoġġjaw lir-reġjuni l-aktar dgħajfa u jgħinuhom jimxu ’l quddiem fir-rigward ta’ ekonomija aktar produttiva, innovattiva u b’saħħitha. Min-naħa l-oħra, Stati Membri li huma kapaċi jiġġeneraw dħul mit-taxxa addizzjonali jridu jużaw dan sabiex inaqqsu l-piż tad-dejn. |
| --- | --- |

1.9

L-ordni ta’ sekwenza tal-politiki sabiex terġa’ titnieda l-ekonomija b’politiki li jissikkaw iċ-ċinturin fiskali għandu importanza vitali (2).

L-approċċ ġdid ta’ politika għall-futur tal-Ewropa jeħtieġ li jkun ibbażat fuq diversi prinċipji. Minflok ma l-Istati Membri jikkompetu kontra xulxin, hemm bżonn ta’ approċċ pluriennali u sovranazzjonali Ewropew integrat ħafna. Il-forzi tas-suq, b’mod partikolari s-swieq finanzjarji, għandhom bżonn ikunu vverifikati u ggwidati minn prijoritajiet ta’ politika li ġew stabbiliti b’mod demokratiku. Ir-riżorsi finanzjarji jridu jkunu sodi iżda wkoll ġusti u mqassmin b’mod imparzjali. Ir-reġjuni l-aktar b’saħħithom iridu jappoġġjaw lir-reġjuni l-aktar dgħajfa u jgħinuhom jimxu ’l quddiem fir-rigward ta’ ekonomija aktar produttiva, innovattiva u b’saħħitha. Min-naħa l-oħra, Stati Membri li huma kapaċi jiġġeneraw dħul mit-taxxa addizzjonali jridu jużaw dan sabiex inaqqsu l-piż tad-dejn.

| 1.10 | Il-Kumitat jilqa’ l-Patt għat-Tkabbir u l-Impjiegi u jistieden lill-Kummissjoni u lill-Kunsill Ewropew sabiex jimplimentawh malajr u jimxu pass ieħor, billi jittrasformawh f’programm vast Ewropew ta’ investiment. Għalhekk, il-KESE jtenni l-appell tiegħu għal baġit imsaħħaħ b’konformità mal-ambizzjonijiet tal-UE u l-isfidi li qed tiffaċċja, ftehim aktar mgħaġġel dwar il-Qafas Finanzjarju Pluriennali li jmiss u rwol b’saħħtu lill-BEI, li jaħdem fuq proġetti b’livelli għoljin ta’ impjieg (pereżempju proġetti għall-SMEs, l-infrastruttura prinċipali, l-enerġija u l-klima). |
| --- | --- |

1.10

Il-Kumitat jilqa’ l-Patt għat-Tkabbir u l-Impjiegi u jistieden lill-Kummissjoni u lill-Kunsill Ewropew sabiex jimplimentawh malajr u jimxu pass ieħor, billi jittrasformawh f’programm vast Ewropew ta’ investiment. Għalhekk, il-KESE jtenni l-appell tiegħu għal baġit imsaħħaħ b’konformità mal-ambizzjonijiet tal-UE u l-isfidi li qed tiffaċċja, ftehim aktar mgħaġġel dwar il-Qafas Finanzjarju Pluriennali li jmiss u rwol b’saħħtu lill-BEI, li jaħdem fuq proġetti b’livelli għoljin ta’ impjieg (pereżempju proġetti għall-SMEs, l-infrastruttura prinċipali, l-enerġija u l-klima).

| 1.11 | Il-KESE jerġa jikkonferma l-importanza tal-politika ta’ koeżjoni sabiex tinkiseb il-konverġenza fl-UE. |
| --- | --- |

1.11

Il-KESE jerġa jikkonferma l-importanza tal-politika ta’ koeżjoni sabiex tinkiseb il-konverġenza fl-UE.

| 1.12 | Għat-tnedija mill-ġdid tat-tkabbir, il-Kumitat itenni l-potenzjal tas-suq uniku u l-bżonn tal-innovazzjoni għall-kompetittività tal-ekonomija Ewropea. Huwa jenfasizza r-rwol importanti tal-intrapriżi, b’mod partikolari l-SMEs, tal-intraprenditorjat u tal-ħolqien tal-intrapriżi, tal-intrapriżi soċjali u tal-kooperattivi fil-proċess tal-irkupru. |
| --- | --- |

1.12

Għat-tnedija mill-ġdid tat-tkabbir, il-Kumitat itenni l-potenzjal tas-suq uniku u l-bżonn tal-innovazzjoni għall-kompetittività tal-ekonomija Ewropea. Huwa jenfasizza r-rwol importanti tal-intrapriżi, b’mod partikolari l-SMEs, tal-intraprenditorjat u tal-ħolqien tal-intrapriżi, tal-intrapriżi soċjali u tal-kooperattivi fil-proċess tal-irkupru.

| 1.13 | Minħabba r-rabta bejn l-aspetti finanzjarji, ekonomiċi, soċjali u ambjentali tal-kriżi, il-KESE jqis li l-ekoloġizzazzjoni tal-ekonomija u s-semestru Ewropew għandhom jirċievu aktar attenzjoni u jappella li s-soċjetà ċivili tkun involuta aktar f’dawn l-oqsma. |
| --- | --- |

1.13

Minħabba r-rabta bejn l-aspetti finanzjarji, ekonomiċi, soċjali u ambjentali tal-kriżi, il-KESE jqis li l-ekoloġizzazzjoni tal-ekonomija u s-semestru Ewropew għandhom jirċievu aktar attenzjoni u jappella li s-soċjetà ċivili tkun involuta aktar f’dawn l-oqsma.

| 1.14 | Fir-rigward tal-impjieg u l-aġġornament tal-ħiliet, il-KESE jtenni l-bżonn li jkun hemm investiment fl-edukazzjoni, it-taħriġ u t-tagħlim tul il-ħajja (inkluż it-taħriġ fuq il-post tax-xogħol, is-sistemi doppji tal-apprendistat), sabiex jiġu indirizzati n-nuqqas ta’ persunal kwalifikat u d-diskrepanzi fil-ħiliet.
  Il-Kumitat itenni l-appell tiegħu sabiex tiġi ffaċilitata l-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol, jittejbu s-servizzi pubbliċi għall-impjieg, titħaffef l-implimentazzjoni ta’ miżuri attivi favur is-suq tax-xogħol u jiġu appoġġjati l-intraprenditorija u l-impjieg indipendenti. Għandu jsir kull sforz sabiex jiġi mobilizzat l-investiment b’impatt għoli ta’ impjieg.
  Il-KESE jirreferi għall-opinjonijiet reċenti tiegħu dwar dawn is-suġġetti u attwalment qiegħed jipprepara opinjonijiet speċifiċi dwar il-Pakkett dwar l-Impjiegi taż-Żgħażagħ (3) u dwar il-Linji gwida futuri għall-politiki tal-impjieg tal-Istati Membri (4).
  Il-Kumitat josserva li s-SAT 2013 jippromovi l-flessibilità fis-suq tax-xogħol waqt li ftit li xejn jikkunsidra d-dimensjoni tas-sikurezza. Huwa jfakkar fl-opinjonijiet tiegħu tal-passat fejn jirreferi għall-idea li hemm bżonn jinstab bilanċ bejn il-flessibbiltà u s-sikurezza u li, fir-rigward tal-flessigurtà, hemm bżonn ta’ “djalogu soċjali b’saħħtu u vitali fejn l-imsieħba soċjali jipparteċipaw b’mod attiv u jkunu jistgħu jinnegozjaw, jinfluwenzaw u jieħdu r-responsabbiltà” (5).
  Fir-rigward tal-pagi, il-Kumitat huwa kkonċernat dwar ir-riskju li r-riformi strutturali jikkawżaw kompetizzjoni għat-tnaqqis fil-pagi bejn l-Istati Membri. Huwa jtenni li r-riformi dwar l-issettjar tal-pagi jeħtieġu negozjati fil-livell nazzjonali bejn l-imsieħba soċjali u jitlob lill-Kummissjoni sabiex tikkjarifika l-fehmiet tagħha dwar il-pagi, l-inflazzjoni u l-produttività. |
| --- | --- |

1.14

Fir-rigward tal-impjieg u l-aġġornament tal-ħiliet, il-KESE jtenni l-bżonn li jkun hemm investiment fl-edukazzjoni, it-taħriġ u t-tagħlim tul il-ħajja (inkluż it-taħriġ fuq il-post tax-xogħol, is-sistemi doppji tal-apprendistat), sabiex jiġu indirizzati n-nuqqas ta’ persunal kwalifikat u d-diskrepanzi fil-ħiliet.

Il-Kumitat itenni l-appell tiegħu sabiex tiġi ffaċilitata l-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol, jittejbu s-servizzi pubbliċi għall-impjieg, titħaffef l-implimentazzjoni ta’ miżuri attivi favur is-suq tax-xogħol u jiġu appoġġjati l-intraprenditorija u l-impjieg indipendenti. Għandu jsir kull sforz sabiex jiġi mobilizzat l-investiment b’impatt għoli ta’ impjieg.

Il-KESE jirreferi għall-opinjonijiet reċenti tiegħu dwar dawn is-suġġetti u attwalment qiegħed jipprepara opinjonijiet speċifiċi dwar il-Pakkett dwar l-Impjiegi taż-Żgħażagħ (3) u dwar il-Linji gwida futuri għall-politiki tal-impjieg tal-Istati Membri (4).

Il-Kumitat josserva li s-SAT 2013 jippromovi l-flessibilità fis-suq tax-xogħol waqt li ftit li xejn jikkunsidra d-dimensjoni tas-sikurezza. Huwa jfakkar fl-opinjonijiet tiegħu tal-passat fejn jirreferi għall-idea li hemm bżonn jinstab bilanċ bejn il-flessibbiltà u s-sikurezza u li, fir-rigward tal-flessigurtà, hemm bżonn ta’ “djalogu soċjali b’saħħtu u vitali fejn l-imsieħba soċjali jipparteċipaw b’mod attiv u jkunu jistgħu jinnegozjaw, jinfluwenzaw u jieħdu r-responsabbiltà” (5).

Fir-rigward tal-pagi, il-Kumitat huwa kkonċernat dwar ir-riskju li r-riformi strutturali jikkawżaw kompetizzjoni għat-tnaqqis fil-pagi bejn l-Istati Membri. Huwa jtenni li r-riformi dwar l-issettjar tal-pagi jeħtieġu negozjati fil-livell nazzjonali bejn l-imsieħba soċjali u jitlob lill-Kummissjoni sabiex tikkjarifika l-fehmiet tagħha dwar il-pagi, l-inflazzjoni u l-produttività.

| 1.15 | Il-Kumitat iqis li għandha tingħata aktar attenzjoni lill-kwistjoni tal-imparzjalità u l-ġustizzja soċjali. L-ispejjeż u l-benefiċċji tar-riformi jeħtieġu jiġu kondiviżi b’mod ġust bejn kulħadd (ħaddiema, familji, negozji). |
| --- | --- |

1.15

Il-Kumitat iqis li għandha tingħata aktar attenzjoni lill-kwistjoni tal-imparzjalità u l-ġustizzja soċjali. L-ispejjeż u l-benefiċċji tar-riformi jeħtieġu jiġu kondiviżi b’mod ġust bejn kulħadd (ħaddiema, familji, negozji).

| 1.16 | Il-Kumitat jappella għal sforzi addizzjonali sabiex tiġi żgurata l-effettività tas-sistemi tal-protezzjoni soċjali fil-ġlieda kontra l-effetti tal-kriżi, tiġi promossa l-inklużjoni soċjali u tiġi implimentata “Strateġija ta’ inklużjoni attiva” sabiex jiġi assigurat suq ta’ xogħol inklużiv u jiġi indirizzat il-faqar. |
| --- | --- |

1.16

Il-Kumitat jappella għal sforzi addizzjonali sabiex tiġi żgurata l-effettività tas-sistemi tal-protezzjoni soċjali fil-ġlieda kontra l-effetti tal-kriżi, tiġi promossa l-inklużjoni soċjali u tiġi implimentata “Strateġija ta’ inklużjoni attiva” sabiex jiġi assigurat suq ta’ xogħol inklużiv u jiġi indirizzat il-faqar.

| 1.17 | Fl-aħħar, il-KESE jtenni l-bżonn li jittejbu r-responsabbiltà u l-leġittimità demokratiċi tad-diversi proċessi tas-semestru Ewropew u tal-koordinazzjoni tal-politiki ekonomiċi nazzjonali. Id-djalogu soċjali u ċivili huwa essenzjali sabiex jitfasslu u jiġu implimentati b’mod tajjeb il-politiki u r-riformi. Għalhekk hemm bżonn ta’ kollaborazzjoni u ftehim mill-qrib mal-imsieħba soċjali. Il-Kumitat jappella għal rwol aktar b’saħħtu għall-imsieħba soċjali u għas-soċjetà ċivili organizzata fil-livell tal-UE u speċjalment f’dak nazzjonali. Aktar involviment mill-imsieħba soċjali għandu jwassal għal implimentazzjoni usa’. |
| --- | --- |

1.17

Fl-aħħar, il-KESE jtenni l-bżonn li jittejbu r-responsabbiltà u l-leġittimità demokratiċi tad-diversi proċessi tas-semestru Ewropew u tal-koordinazzjoni tal-politiki ekonomiċi nazzjonali. Id-djalogu soċjali u ċivili huwa essenzjali sabiex jitfasslu u jiġu implimentati b’mod tajjeb il-politiki u r-riformi. Għalhekk hemm bżonn ta’ kollaborazzjoni u ftehim mill-qrib mal-imsieħba soċjali. Il-Kumitat jappella għal rwol aktar b’saħħtu għall-imsieħba soċjali u għas-soċjetà ċivili organizzata fil-livell tal-UE u speċjalment f’dak nazzjonali. Aktar involviment mill-imsieħba soċjali għandu jwassal għal implimentazzjoni usa’.

2.   Introduzzjoni

| 2.1 | Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir (SAT) 2013, li tniedi s-Semestru Ewropew, tistabilixxi dawk li l-Kummissjoni temmen li għandhom ikunu l-prijoritajiet baġitarji, ekonomiċi u soċjali globali għall-2013. Il-proċess tas-semestru Ewropew għandu l-għan li jtejjeb il-koordinazzjoni tal-politiki ekonomiċi u soċjali fl-Ewropa sabiex l-objettivi prinċipali tal-Istrateġija Ewropa 2020 għal tkabbir intelliġenti, sostenibbli u inklużiv jkunu jistgħu jinkisbu b’mod effettiv. |
| --- | --- |

2.1

Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir (SAT) 2013, li tniedi s-Semestru Ewropew, tistabilixxi dawk li l-Kummissjoni temmen li għandhom ikunu l-prijoritajiet baġitarji, ekonomiċi u soċjali globali għall-2013. Il-proċess tas-semestru Ewropew għandu l-għan li jtejjeb il-koordinazzjoni tal-politiki ekonomiċi u soċjali fl-Ewropa sabiex l-objettivi prinċipali tal-Istrateġija Ewropa 2020 għal tkabbir intelliġenti, sostenibbli u inklużiv jkunu jistgħu jinkisbu b’mod effettiv.

| 2.2 | L-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir għandu jikkontribwixxi għad-deċiżjonijiet ekonomiċi u baġitarji nazzjonali, li l-Istati Membri ser jistabbilixxu fil-Programmi ta’ Stabbiltà u Konverġenza u fil-Programmi Nazzjonali ta’ Riforma. |
| --- | --- |

2.2

L-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir għandu jikkontribwixxi għad-deċiżjonijiet ekonomiċi u baġitarji nazzjonali, li l-Istati Membri ser jistabbilixxu fil-Programmi ta’ Stabbiltà u Konverġenza u fil-Programmi Nazzjonali ta’ Riforma.

| 2.3 | Minħabba l-bżonn li jiġi appoġġjat l-irkupru u terġa’ tiġi stabbilita l-fiduċja, il-Kummissjoni qieset li l-ħames prijoritajiet identifikati fl-2012 jibqgħu validi għall-2013: it-tkomplija tal-konsolidament fiskali differenzjat u favorevoli għat-tkabbir; ir-restawr tas-self normali lill-ekonomija; il-promozzjoni tat-tkabbir u l-kompetittività għal-lum u għal għada; l-indirizzar tal-qgħad u l-konsegwenzi soċjali tal-kriżi; u l-immodernizzar tal-amministrazzjoni pubblika. |
| --- | --- |

2.3

Minħabba l-bżonn li jiġi appoġġjat l-irkupru u terġa’ tiġi stabbilita l-fiduċja, il-Kummissjoni qieset li l-ħames prijoritajiet identifikati fl-2012 jibqgħu validi għall-2013: it-tkomplija tal-konsolidament fiskali differenzjat u favorevoli għat-tkabbir; ir-restawr tas-self normali lill-ekonomija; il-promozzjoni tat-tkabbir u l-kompetittività għal-lum u għal għada; l-indirizzar tal-qgħad u l-konsegwenzi soċjali tal-kriżi; u l-immodernizzar tal-amministrazzjoni pubblika.

| 2.4 | Dan l-abbozz ta’ opinjoni jipprovdi analiżi, kummenti u proposti dwar l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir 2013.






  — | It-tielet parti fiha xi kummenti ġenerali relatati mal-kuntest li fih huwa ppubblikat is-SAT ta’ din is-sena. |
| --- | --- | --- |

2.4

Dan l-abbozz ta’ opinjoni jipprovdi analiżi, kummenti u proposti dwar l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir 2013.

—

It-tielet parti fiha xi kummenti ġenerali relatati mal-kuntest li fih huwa ppubblikat is-SAT ta’ din is-sena.

| — | Ir-raba’ parti tipproponi kummenti u proposti speċifiċi: peress li l-Ewropa ma tidhirx li tinsab fid-direzzjoni t-tajba sabiex jintlaħqu l-objettivi tal-Istrateġija Ewropa 2020, l-Opinjoni tqajjem il-kwistjoni tal-għażla li tiġi adottata politika ta’ awsterità fiskali u l-konsegwenzi ta’ dan fuq l-ekonomija, l-impjiegi u l-koeżjoni soċjali. L-Opinjoni tqis li issa għandha tingħata prijorità lill-ekonomija reali, lill-miżuri tat-tkabbir u l-impjiegi. Hija tappella lil dawk li jfasslu l-politiki fl-Ewropa, b’mod partikolari fid-dawl tal-Kunsill Ewropew ta’ Marzu 2013, sabiex jibdlu l-approċċ ta’ politika tagħhom u jerġgħu jiffokaw il-politiki fuq approċċ immexxi mill-investiment fl-Ewropa, b’enfasi fuq it-tnedija mill-ġdid tal-ekonomija, tal-impjiegi u tal-isfida tal-iżvilupp sostenibbli. Fl-aħħar, l-Opinjoni ttenni l-importanza li jiġu involuti s-soċjetà ċivili organizzata u l-imsieħba soċjali fit-tfassil tal-politiki kemm fil-livell tal-UE kif ukoll f’dak nazzjonali. |
| --- | --- |

—

Ir-raba’ parti tipproponi kummenti u proposti speċifiċi: peress li l-Ewropa ma tidhirx li tinsab fid-direzzjoni t-tajba sabiex jintlaħqu l-objettivi tal-Istrateġija Ewropa 2020, l-Opinjoni tqajjem il-kwistjoni tal-għażla li tiġi adottata politika ta’ awsterità fiskali u l-konsegwenzi ta’ dan fuq l-ekonomija, l-impjiegi u l-koeżjoni soċjali. L-Opinjoni tqis li issa għandha tingħata prijorità lill-ekonomija reali, lill-miżuri tat-tkabbir u l-impjiegi. Hija tappella lil dawk li jfasslu l-politiki fl-Ewropa, b’mod partikolari fid-dawl tal-Kunsill Ewropew ta’ Marzu 2013, sabiex jibdlu l-approċċ ta’ politika tagħhom u jerġgħu jiffokaw il-politiki fuq approċċ immexxi mill-investiment fl-Ewropa, b’enfasi fuq it-tnedija mill-ġdid tal-ekonomija, tal-impjiegi u tal-isfida tal-iżvilupp sostenibbli. Fl-aħħar, l-Opinjoni ttenni l-importanza li jiġu involuti s-soċjetà ċivili organizzata u l-imsieħba soċjali fit-tfassil tal-politiki kemm fil-livell tal-UE kif ukoll f’dak nazzjonali.

3.   Kummenti ġenerali

| 3.1 | Is-SAT ta’ din is-sena kien ippubblikat f’kuntest diffiċli, ikkaratterizzat minn previżjonijiet miżerabbli għat-tkabbir u l-impjiegi. Il-Kumitat jikkondividi t-tħassib tas-SAT li t-tul ta’ żmien tal-kriżi ma għenx lill-Istati Membri biex ikomplu jippruvaw jilħqu l-miri tagħhom fir-rigward tal-impjiegi, ir-riċerka u l-iżvilupp, il-klima/l-enerġija, l-edukazzjoni u l-ġlieda kontra l-faqar, u jeżisti xettiżimu dejjem jikber dwar kemm l-UE hija kapaċi tilħaq dawn l-għanijiet.
  Il-Kumitat jinnota wkoll li s-SAT 2013 tfassal f’kuntest ikkaratterizzat minn żviluppi li ma kienx hemm bħalhom qabel. Fuq naħa, ġie adottat Patt għat-Tkabbir u l-Impjiegi (6) mill-Kunsill Ewropew ta’ Ġunju 2012. Fuq in-naħa l-oħra, l-istruttura tal-governanza tal-Unjoni inbidlet radikalment (partikolarment, is-sorveljanza reċiproka msaħħa tal-politiki fiskali), bħala riżultat tal-inabbiltà tal-istruttura eżistenti biex tindirizza l-kriżi ekonomika u tippreveni l-kontaġju, li thedded l-eżistenza vera tal-euro u tal-Unjoni Ewropea, u tawwlet ir-riċessjoni, li wasslet għal livelli għoljin ta’ qgħad. Il-Kumitat iħeġġeġ li dawn il-miżuri jiġu implimentati kemm jista’ jkun malajr u b’mod bilanċjat peress li ser ikunu parti essenzjali sabiex tiġi rkuprata u terġa’ tinkiseb il-fiduċja tal-investituri, in-negozji u l-konsumaturi. |
| --- | --- |

3.1

Is-SAT ta’ din is-sena kien ippubblikat f’kuntest diffiċli, ikkaratterizzat minn previżjonijiet miżerabbli għat-tkabbir u l-impjiegi. Il-Kumitat jikkondividi t-tħassib tas-SAT li t-tul ta’ żmien tal-kriżi ma għenx lill-Istati Membri biex ikomplu jippruvaw jilħqu l-miri tagħhom fir-rigward tal-impjiegi, ir-riċerka u l-iżvilupp, il-klima/l-enerġija, l-edukazzjoni u l-ġlieda kontra l-faqar, u jeżisti xettiżimu dejjem jikber dwar kemm l-UE hija kapaċi tilħaq dawn l-għanijiet.

Il-Kumitat jinnota wkoll li s-SAT 2013 tfassal f’kuntest ikkaratterizzat minn żviluppi li ma kienx hemm bħalhom qabel. Fuq naħa, ġie adottat Patt għat-Tkabbir u l-Impjiegi (6) mill-Kunsill Ewropew ta’ Ġunju 2012. Fuq in-naħa l-oħra, l-istruttura tal-governanza tal-Unjoni inbidlet radikalment (partikolarment, is-sorveljanza reċiproka msaħħa tal-politiki fiskali), bħala riżultat tal-inabbiltà tal-istruttura eżistenti biex tindirizza l-kriżi ekonomika u tippreveni l-kontaġju, li thedded l-eżistenza vera tal-euro u tal-Unjoni Ewropea, u tawwlet ir-riċessjoni, li wasslet għal livelli għoljin ta’ qgħad. Il-Kumitat iħeġġeġ li dawn il-miżuri jiġu implimentati kemm jista’ jkun malajr u b’mod bilanċjat peress li ser ikunu parti essenzjali sabiex tiġi rkuprata u terġa’ tinkiseb il-fiduċja tal-investituri, in-negozji u l-konsumaturi.

| 3.2 | Il-KESE jinnota l-pubblikazzjoni reċenti ta’ żewġ dokumenti importanti: “Lejn Unjoni Ekonomika u Monetarja Ġenwina” (7) u “Pjan ta’ azzjoni għal Unjoni Ekonomika u Monetarja profonda u ġenwina” (8), li dwarhom il-Kumitat qiegħed attwalment ifassal opinjoni.
  Il-Kumitat laqa’ l-affirmazzjoni tal-importanza li titkisser ir-rabta bejn il-banek u l-fondi sovrani kif ukoll l-ewwel passi li ttieħdu lejn Unjoni Bankarja (9). Kien hemm impenn li jsir “dak li hemm bżonn” sabiex tiġi żgurata l-istabbiltà finanzjarja, u l-BĊE impenja ruħu sabiex jieħu azzjonijiet sinifikanti sabiex jitkalmaw is-swieq tad-dejn sovran tal-Ewropa li qegħdin ibatu.
  Unjoni Bankarja għandha tikkontribwixxi għal aċċess ugwali għall-kreditu għall-familji u n-negozji fil-partijiet kollha tal-UE u għandha tippermetti lis-suq uniku sabiex jerġa’ jikseb il-kompetittività bil-għan li jintlaħqu l-objettivi tal-Istrateġija Ewropa 2020. |
| --- | --- |

3.2

Il-KESE jinnota l-pubblikazzjoni reċenti ta’ żewġ dokumenti importanti: “Lejn Unjoni Ekonomika u Monetarja Ġenwina” (7) u “Pjan ta’ azzjoni għal Unjoni Ekonomika u Monetarja profonda u ġenwina” (8), li dwarhom il-Kumitat qiegħed attwalment ifassal opinjoni.

Il-Kumitat laqa’ l-affirmazzjoni tal-importanza li titkisser ir-rabta bejn il-banek u l-fondi sovrani kif ukoll l-ewwel passi li ttieħdu lejn Unjoni Bankarja (9). Kien hemm impenn li jsir “dak li hemm bżonn” sabiex tiġi żgurata l-istabbiltà finanzjarja, u l-BĊE impenja ruħu sabiex jieħu azzjonijiet sinifikanti sabiex jitkalmaw is-swieq tad-dejn sovran tal-Ewropa li qegħdin ibatu.

Unjoni Bankarja għandha tikkontribwixxi għal aċċess ugwali għall-kreditu għall-familji u n-negozji fil-partijiet kollha tal-UE u għandha tippermetti lis-suq uniku sabiex jerġa’ jikseb il-kompetittività bil-għan li jintlaħqu l-objettivi tal-Istrateġija Ewropa 2020.

4.   Kummenti u proposti speċifiċi

4.1   L-Ewropa ma tinsabx fid-direzzjoni t-tajba sabiex tilħaq l-objettivi tal-Ewropa 2020 u dawk li jfasslu l-politika għandhom bżonn jirrikonoxxu dan b’mod urġenti.

| 4.1.1 | Il-Kumitat josserva b’dispjaċit li, apparti referenza qasira għal rapport (10) tal-Eurostat f’nota f’qiegħ il-paġna, is-SAT tal-Kummissjoni prinċipalment ma jgħid xejn dwar l-Istrateġija Ewropa 2020. Il-Komunikazzjoni sempliċiment tiddikjara li “b’mod globali l-Ewropa għadha lura milli tilħaq l-objettivi tagħha”. Madankollu, m’hemm l-ebda analiżi adegwata fis-SAT tal-kawżi eżatti tan-nuqqas ta’ progress fil-ksib tal-għanijiet tal-Istrateġija Ewropa 2020 u d-dokument lanqas ma jqajjem il-mistoqsija dwar jekk huwiex minħabba l-għażliet politiċi attwali li l-Unjoni Ewropea qed tkompli timxi ’l bogħod mill-Istrateġija Ewropa 2020. Il-Kumitat jappella għal reviżjoni radikali tal-proċess tal-Istrateġija Ewropa 2020 u għar-riallokazzjoni tal-fondi strutturali sabiex jintlaħqu dawn il-miri, u b’hekk jerġgħu jiġu bbilanċjati l-politiki tal-kompetittività u tal-awsterità mal-politiki tat-tkabbir, l-impjiegi u dawk soċjali. |
| --- | --- |

4.1.1

Il-Kumitat josserva b’dispjaċit li, apparti referenza qasira għal rapport (10) tal-Eurostat f’nota f’qiegħ il-paġna, is-SAT tal-Kummissjoni prinċipalment ma jgħid xejn dwar l-Istrateġija Ewropa 2020. Il-Komunikazzjoni sempliċiment tiddikjara li “b’mod globali l-Ewropa għadha lura milli tilħaq l-objettivi tagħha”. Madankollu, m’hemm l-ebda analiżi adegwata fis-SAT tal-kawżi eżatti tan-nuqqas ta’ progress fil-ksib tal-għanijiet tal-Istrateġija Ewropa 2020 u d-dokument lanqas ma jqajjem il-mistoqsija dwar jekk huwiex minħabba l-għażliet politiċi attwali li l-Unjoni Ewropea qed tkompli timxi ’l bogħod mill-Istrateġija Ewropa 2020. Il-Kumitat jappella għal reviżjoni radikali tal-proċess tal-Istrateġija Ewropa 2020 u għar-riallokazzjoni tal-fondi strutturali sabiex jintlaħqu dawn il-miri, u b’hekk jerġgħu jiġu bbilanċjati l-politiki tal-kompetittività u tal-awsterità mal-politiki tat-tkabbir, l-impjiegi u dawk soċjali.

| 4.1.2 | Il-Kumitat jesprimi t-tħassib tiegħu dwar it-tnaqqis konsistenti tar-rata ta’ impjieg tal-popolazzjoni li għandha bejn l-20 u l-64 sena. Din ir-rata naqset minn 70,3 % fl-2008 għal 68,6 % fl-2011, filwaqt li skont il-mira tal-Istrateġija Ewropa 2020, 75 % tal-popolazzjoni li għandha bejn l-20 u l-64 sena għandu jkollha impjieg. F’termini assoluti, l-Ewropa tilfet 5 miljun impjieg matul dan il-perjodu (11). L-effetti ta’ dan qegħdin jidhru f’rati tal-qgħad li qegħdin jiżdiedu, li issa laħqu l-10,7 % fl-UE27 u saħansitra l-11,8 % fiż-żona tal-euro (12).
  Din il-kriżi wasslet għal qgħad għoli u, flimkien mat-tnaqqis ta’ awsterità fin-nefqa soċjali pubblika, mill-2009 sal-2011 żdiedu 5,9 miljun persuna oħra mal-113,8 miljun persuna li jinsabu f’riskju ta’ faqar u l-esklużjoni soċjali fl-UE (24,2 % tal-popolazzjoni) (13).
  Huwa diffiċli li wieħed jara kif jistgħu jintlaħqu l-għanijiet tal-Istrateġija Ewropa 2020 relatati mal-impjieg u kif 20 miljun persuna joħorġu mill-faqar jekk jitkomplew dawn it-tendenzi. |
| --- | --- |

4.1.2

Il-Kumitat jesprimi t-tħassib tiegħu dwar it-tnaqqis konsistenti tar-rata ta’ impjieg tal-popolazzjoni li għandha bejn l-20 u l-64 sena. Din ir-rata naqset minn 70,3 % fl-2008 għal 68,6 % fl-2011, filwaqt li skont il-mira tal-Istrateġija Ewropa 2020, 75 % tal-popolazzjoni li għandha bejn l-20 u l-64 sena għandu jkollha impjieg. F’termini assoluti, l-Ewropa tilfet 5 miljun impjieg matul dan il-perjodu (11). L-effetti ta’ dan qegħdin jidhru f’rati tal-qgħad li qegħdin jiżdiedu, li issa laħqu l-10,7 % fl-UE27 u saħansitra l-11,8 % fiż-żona tal-euro (12).

Din il-kriżi wasslet għal qgħad għoli u, flimkien mat-tnaqqis ta’ awsterità fin-nefqa soċjali pubblika, mill-2009 sal-2011 żdiedu 5,9 miljun persuna oħra mal-113,8 miljun persuna li jinsabu f’riskju ta’ faqar u l-esklużjoni soċjali fl-UE (24,2 % tal-popolazzjoni) (13).

Huwa diffiċli li wieħed jara kif jistgħu jintlaħqu l-għanijiet tal-Istrateġija Ewropa 2020 relatati mal-impjieg u kif 20 miljun persuna joħorġu mill-faqar jekk jitkomplew dawn it-tendenzi.

| 4.1.3 | L-ekonomija Ewropea, f’kuntrast qawwi ma’ ekonomiji prinċipali oħra tad-dinja, reġgħet daħlet f’riċessjoni fl-2012, bit-tbassir ekonomiku jipprevedi tkabbir estremament dgħajjef fl-2013 u rkupru inċert iżda daqstant ieħor dgħajjef fl-2014. Dan ifisser li, jekk l-orjentazzjoni tal-politika fiskali ma tinbidilx u ma jiġux implimentati politiki addizzjonali sabiex jissaħħu t-tkabbir u l-impjiegi, il-qgħad u s-sitwazzjoni soċjali ser ikomplu jmorru għall-agħar. |
| --- | --- |

4.1.3

L-ekonomija Ewropea, f’kuntrast qawwi ma’ ekonomiji prinċipali oħra tad-dinja, reġgħet daħlet f’riċessjoni fl-2012, bit-tbassir ekonomiku jipprevedi tkabbir estremament dgħajjef fl-2013 u rkupru inċert iżda daqstant ieħor dgħajjef fl-2014. Dan ifisser li, jekk l-orjentazzjoni tal-politika fiskali ma tinbidilx u ma jiġux implimentati politiki addizzjonali sabiex jissaħħu t-tkabbir u l-impjiegi, il-qgħad u s-sitwazzjoni soċjali ser ikomplu jmorru għall-agħar.

| 4.1.4 | Il-Kumitat josserva li tħassib simili dwar l-istat tal-Ewropa huwa espress minn ħafna protagonisti politiċi internazzjonali. L-ILO wissa’ li ż-żona tal-euro tista’ titlef 4,5 miljun impjieg ieħor jekk ma titbiegħedx mill-istrateġija tal-awsterità b’mod koordinat (14). In-Nazzjonijiet Uniti, fil-ħarsa globali tagħhom dwar is-sitwazzjoni ekonomika dinjija u l-prospetti għall-2013 (15), iwissu kontra r-riskju li r-riċessjoni tal-2012 tibqa’ għaddejja u ssir aktar profonda sal-2015 (16) jekk il-Greċja, l-Italja, il-Portugall u Spanja jwettqu tnaqqis fiskali aktar profond fl-2013. Flimkien mal-“fiscal cliff” tal-Istati Uniti u l-atterraġġ brutali taċ-Ċina, l-istrateġija Ewropa tal-konsolidazzjoni fiskali titqies bħala riskju għall-attività ekonomika globali. Anke l-FMI, fil-Perspettivi Ekonomiċi Globali (17) tiegħu, għandu dubji serji u ammetta li l-impatt tal-awsterità fuq it-tkabbir ekonomiku ġie sottovalutat bil-kbir. Huwa qajjem dubju dwar id-daqs tal-multiplikaturi fiskali li ntużaw. |
| --- | --- |

4.1.4

Il-Kumitat josserva li tħassib simili dwar l-istat tal-Ewropa huwa espress minn ħafna protagonisti politiċi internazzjonali. L-ILO wissa’ li ż-żona tal-euro tista’ titlef 4,5 miljun impjieg ieħor jekk ma titbiegħedx mill-istrateġija tal-awsterità b’mod koordinat (14). In-Nazzjonijiet Uniti, fil-ħarsa globali tagħhom dwar is-sitwazzjoni ekonomika dinjija u l-prospetti għall-2013 (15), iwissu kontra r-riskju li r-riċessjoni tal-2012 tibqa’ għaddejja u ssir aktar profonda sal-2015 (16) jekk il-Greċja, l-Italja, il-Portugall u Spanja jwettqu tnaqqis fiskali aktar profond fl-2013. Flimkien mal-“fiscal cliff” tal-Istati Uniti u l-atterraġġ brutali taċ-Ċina, l-istrateġija Ewropa tal-konsolidazzjoni fiskali titqies bħala riskju għall-attività ekonomika globali. Anke l-FMI, fil-Perspettivi Ekonomiċi Globali (17) tiegħu, għandu dubji serji u ammetta li l-impatt tal-awsterità fuq it-tkabbir ekonomiku ġie sottovalutat bil-kbir. Huwa qajjem dubju dwar id-daqs tal-multiplikaturi fiskali li ntużaw.

| 4.1.5 | Il-Kumitat iwissi lil dawk li jfasslu l-politika fl-Ewropa li riċessjoni mtawwla tista’ ddgħajjef l-ekonomija strutturalment kif ukoll tikkomprometti t-tranżizzjoni lejn mudell ieħor ambjentali u enerġetiku.
  Qgħad fit-tul jista’ jwassal għal telf ta’ ħiliet, diżillużjoni, diskriminazzjoni fl-impjieg mill-ġdid u ħruġ mis-suq tax-xogħol, u b’konsegwenza jista’ jkollu impatt strutturali ħażin fuq il-produttività u l-potenzjal tat-tkabbir.
  In-nuqqas ta’ investiment pubbliku u privat (intrapriżi b’perspettivi ta’ domanda baxxi) jista’ jolqot il-potenzjal tat-tkabbir tal-ekonomija peress li l-influwenza tal-progress tekniku u l-innovazzjoni tkun dgħajfa. Sabiex jiġi evitat dan, għalhekk huwa urġenti li jiġi rivedut it-tfassil tal-politika makroekonomika u jiġu promossi miżuri ta’ riforma bħall-politiki attivi fis-suq tax-xogħol, l-inċentivi għall-investiment u l-politiki tal-inklużjoni soċjali. |
| --- | --- |

4.1.5

Il-Kumitat iwissi lil dawk li jfasslu l-politika fl-Ewropa li riċessjoni mtawwla tista’ ddgħajjef l-ekonomija strutturalment kif ukoll tikkomprometti t-tranżizzjoni lejn mudell ieħor ambjentali u enerġetiku.

Qgħad fit-tul jista’ jwassal għal telf ta’ ħiliet, diżillużjoni, diskriminazzjoni fl-impjieg mill-ġdid u ħruġ mis-suq tax-xogħol, u b’konsegwenza jista’ jkollu impatt strutturali ħażin fuq il-produttività u l-potenzjal tat-tkabbir.

In-nuqqas ta’ investiment pubbliku u privat (intrapriżi b’perspettivi ta’ domanda baxxi) jista’ jolqot il-potenzjal tat-tkabbir tal-ekonomija peress li l-influwenza tal-progress tekniku u l-innovazzjoni tkun dgħajfa. Sabiex jiġi evitat dan, għalhekk huwa urġenti li jiġi rivedut it-tfassil tal-politika makroekonomika u jiġu promossi miżuri ta’ riforma bħall-politiki attivi fis-suq tax-xogħol, l-inċentivi għall-investiment u l-politiki tal-inklużjoni soċjali.

Il-konsolidazzjoni fiskali divrenzjata u favorevoli għat-tkabbir

| 4.1.6 | Filwaqt li s-SAT 2013 jirrikonoxxi li l-konsolidazzjoni fiskali jista’ jkollha impatt avvers fuq perjodu qasir fuq l-ekonomija, immedjatament iressaq żewġ argumenti oħra li jimminimizzaw impatt bħal dan. Il-Kumitat jixtieq jindirizza ż-żewġ argumenti.






  1) | Is-SAT 2013 jirreferi għall-kunċett ta’ “konsolidazzjoni favorevoli għat-tkabbir” li bih ifisser li t-tnaqqis fin-nefqa huwa aktar “ta’ appoġġ” għat-tkabbir milli huma żidiet addizzjonali fid-dħul mit-taxxa f’pajjiżi fejn il-piż tat-taxxi diġà huwa għoli. Apparti li josserva li l-Kummissjoni ma tispeċifikax x’jikkostitwixxi piż tat-taxxi “għoli”, il-Kumitat ifakkar fl-Opinjoni tiegħu tal-2011 dwar modi intelliġenti kif il-finanzi pubbliċi jiġu kkonsolidati (18), fejn huwa appella sabiex il-finanzi pubbliċi jiġu kkonsolidati fuq perjodu li jkun flessibbli kemm jista’ jkun sabiex ma tinkisirx id-dinamika tat-tkabbir kif ukoll sabiex ikun hemm bilanċ “intelliġenti” bejn id-dħul u l-infiq u bejn il-provvista aggregata u d-domanda. Fl-istess Opinjoni, il-Kumitat wissa wkoll kontra l-periklu li jiġu kompromessi s-sistemi tas-servizzi pubbliċi u s-solidarjetà kollettiva. Fil-fatt, jekk is-sistema tas-sigurtà soċjali kontra r-riskji l-kbar fis-soċjetà (qgħad, mard, tixjiħ) tiddgħajjef serjament, bħalma issa huwa l-każ f’diversi Stati Membri, allura huwa loġiku li l-familji jirreaġixxu għal din il-ġeneralizzazzjoni ta’ insigurtà billi jżidu t-tfaddil preventiv – li huwa l-aħħar ħaġa li ekonomija f’riċessjoni għandha bżonn. |
| --- | --- | --- |

4.1.6

Filwaqt li s-SAT 2013 jirrikonoxxi li l-konsolidazzjoni fiskali jista’ jkollha impatt avvers fuq perjodu qasir fuq l-ekonomija, immedjatament iressaq żewġ argumenti oħra li jimminimizzaw impatt bħal dan. Il-Kumitat jixtieq jindirizza ż-żewġ argumenti.

1)

Is-SAT 2013 jirreferi għall-kunċett ta’ “konsolidazzjoni favorevoli għat-tkabbir” li bih ifisser li t-tnaqqis fin-nefqa huwa aktar “ta’ appoġġ” għat-tkabbir milli huma żidiet addizzjonali fid-dħul mit-taxxa f’pajjiżi fejn il-piż tat-taxxi diġà huwa għoli. Apparti li josserva li l-Kummissjoni ma tispeċifikax x’jikkostitwixxi piż tat-taxxi “għoli”, il-Kumitat ifakkar fl-Opinjoni tiegħu tal-2011 dwar modi intelliġenti kif il-finanzi pubbliċi jiġu kkonsolidati (18), fejn huwa appella sabiex il-finanzi pubbliċi jiġu kkonsolidati fuq perjodu li jkun flessibbli kemm jista’ jkun sabiex ma tinkisirx id-dinamika tat-tkabbir kif ukoll sabiex ikun hemm bilanċ “intelliġenti” bejn id-dħul u l-infiq u bejn il-provvista aggregata u d-domanda. Fl-istess Opinjoni, il-Kumitat wissa wkoll kontra l-periklu li jiġu kompromessi s-sistemi tas-servizzi pubbliċi u s-solidarjetà kollettiva. Fil-fatt, jekk is-sistema tas-sigurtà soċjali kontra r-riskji l-kbar fis-soċjetà (qgħad, mard, tixjiħ) tiddgħajjef serjament, bħalma issa huwa l-każ f’diversi Stati Membri, allura huwa loġiku li l-familji jirreaġixxu għal din il-ġeneralizzazzjoni ta’ insigurtà billi jżidu t-tfaddil preventiv – li huwa l-aħħar ħaġa li ekonomija f’riċessjoni għandha bżonn.

| 2) | L-argument l-ieħor huwa li l-Istati Membri li qegħdin jiffaċċjaw diffikultajiet finanzjarji kbar għandhom ikomplu bl-awsterità u saħansitra jadottaw “pass rapidu ta’ aġġustament fiskali”, filwaqt li Stati Membri oħra jkunu awtorizzati jħallu jaġixxu l-istabilizzaturi awtomatiċi tagħhom. |
| --- | --- |

2)

L-argument l-ieħor huwa li l-Istati Membri li qegħdin jiffaċċjaw diffikultajiet finanzjarji kbar għandhom ikomplu bl-awsterità u saħansitra jadottaw “pass rapidu ta’ aġġustament fiskali”, filwaqt li Stati Membri oħra jkunu awtorizzati jħallu jaġixxu l-istabilizzaturi awtomatiċi tagħhom.

Filwaqt li huwa ċar li fl-irkupru minn din il-kriżi, xi ekonomiji għandhom sforz akbar x’jagħmlu minn oħrajn sabiex jerġgħu jiksbu l-istabbiltà u t-tkabbir, il-Kumitat għandu dubji jekk jaħdimx dan it-tip ta’ taħlita ta’ politika. It-taħlita ta’ politika fiskali restrittiva severa f’ħafna Stati Membri u politika fiskali newtrali f’xi ftit Stati Membri xorta ser ikollha impatt negattiv b’saħħtu fuq iż-żona tal-euro kollha, partikolarment f’dawk l-Istati Membri li għaddejin minn riċessjoni profonda minħabba l-politika ta’ awsterità.

| 4.1.7 | Fil-qosor, il-Kumitat jinsab imħasseb dwar il-politiki ekonomiċi li mhuma żbilanċjati. Ingħatat wisq importanza lill-awsterità, u l-konsolidazzjoni fiskali sabiex jiġu kkoreġuti l-iżbilanċi fiskali severi teħtieġ aktar żmien. Ċifri reċenti mill-Monitoraġġ Fiskali tal-FMI (19) jikkonfermaw dan. F’perjodu qasir ħafna (2011-2012), l-ekonomija taż-żona tal-euro rreġistrat tnaqqis fil-PDG bi 3 % (20) b’riżultat tat-tnaqqis fin-nefqa u ż-żieda fit-taxxi, u b’hekk ġiet attivata riċessjoni ġdida. Dan huwa tliet darbiet aktar mgħaġġel mill-pass ta’ konsolidazzjoni li dawk li jfasslu l-politiċi fl-Ewropa kienu stabbilixxew qabel fil-Patt ta’ Stabbilità rriformat (li jsemmi tnaqqis fid-defiċit strutturali b’tal-inqas 0,5 % tal-PDG fis-sena).
  Sabiex jiġi evitat li l-istess kawżi joħolqu l-istess konsegwenzi, il-Kumitat iħeġġeġ li tiġi bbilanċjata l-iskeda ta’ żmien għall-konsolidazzjoni fiskali permezz ta’ Patt għat-Tkabbir u l-Impjiegi li jkun tanġibbli u msaħħaħ sostanzjalment. |
| --- | --- |

4.1.7

Fil-qosor, il-Kumitat jinsab imħasseb dwar il-politiki ekonomiċi li mhuma żbilanċjati. Ingħatat wisq importanza lill-awsterità, u l-konsolidazzjoni fiskali sabiex jiġu kkoreġuti l-iżbilanċi fiskali severi teħtieġ aktar żmien. Ċifri reċenti mill-Monitoraġġ Fiskali tal-FMI (19) jikkonfermaw dan. F’perjodu qasir ħafna (2011-2012), l-ekonomija taż-żona tal-euro rreġistrat tnaqqis fil-PDG bi 3 % (20) b’riżultat tat-tnaqqis fin-nefqa u ż-żieda fit-taxxi, u b’hekk ġiet attivata riċessjoni ġdida. Dan huwa tliet darbiet aktar mgħaġġel mill-pass ta’ konsolidazzjoni li dawk li jfasslu l-politiċi fl-Ewropa kienu stabbilixxew qabel fil-Patt ta’ Stabbilità rriformat (li jsemmi tnaqqis fid-defiċit strutturali b’tal-inqas 0,5 % tal-PDG fis-sena).

Sabiex jiġi evitat li l-istess kawżi joħolqu l-istess konsegwenzi, il-Kumitat iħeġġeġ li tiġi bbilanċjata l-iskeda ta’ żmien għall-konsolidazzjoni fiskali permezz ta’ Patt għat-Tkabbir u l-Impjiegi li jkun tanġibbli u msaħħaħ sostanzjalment.

| 4.1.8 | Ir-rapport dwar is-SAT 2013 huwa bbażat fuq l-idea li huwa estremament importanti li terġa’ tiġi stabbilita u tinżamm il-fiduċja, b’mod partikolari l-fiduċja tas-swieq finanzjarji peress li dawn is-swieq għandhom il-kapaċità li jnaqqsu l-għoti ta’ finanzi fl-Istati Membri. Huwa abbażi ta’ din l-idea li s-SAT 2013 ikompli jsegwi t-triq tal-politika ta’ awsterità. |
| --- | --- |

4.1.8

Ir-rapport dwar is-SAT 2013 huwa bbażat fuq l-idea li huwa estremament importanti li terġa’ tiġi stabbilita u tinżamm il-fiduċja, b’mod partikolari l-fiduċja tas-swieq finanzjarji peress li dawn is-swieq għandhom il-kapaċità li jnaqqsu l-għoti ta’ finanzi fl-Istati Membri. Huwa abbażi ta’ din l-idea li s-SAT 2013 ikompli jsegwi t-triq tal-politika ta’ awsterità.

| 4.1.9 | Il-Kumitat jirrikonoxxi li s-swieq finanzjarji jaqdu rwol kruċjali fil-kriżi u li s-settur jerġa’ jiġi stabbilit huwa element kruċjali fl-irkupru. Fil-fatt, l-aċċess għall-kreditu huwa d-demm li jagħti l-ħajja lil kwalunkwe ekonomija, peress li mingħajru, l-intrapriżi ma jistgħux jinvestu jew jagħmlu kummerċ, u l-konsumaturi ma jistgħux jixtru oġġetti jew djar.
  Madankollu, il-Kumitat jemmen li l-fiduċja ta’ parteċipanti ekonomiċi oħra (familji u intrapriżi) hija daqstant importanti. Anke jekk l-aċċess imtejjeb għall-kreditu jkun jippermetti li l-kumpanji jwettqu l-attivitajiet kummerċjali tagħhom u jikbru, ir-rati ta’ interessi aktar baxxi u l-abbundanza ta’ kreditu ma jkollhomx l-istess effett jekk il-persuni jinkwetaw dwar l-impjieg tagħhom, il-paga tagħhom u/jew is-sigurtà soċjali u jekk in-negozju jkollu dubji serji dwar il-perspetivi tad-domanda.
  Il-Kumitat jixtieq jenfasizza l-fatt li l-fiduċja tas-suq finanzjarju u l-fiduċja tal-konsumaturi u l-produtturi mhux neċessarjament jikkontradixxu lil xulxin. Hekk kif aktar negozji, speċjalment l-SMEs, ikunu jistgħu jkomplu bl-attivitajiet kummerċjali normali tagħhom peress li jkun reġa’ ġiet stabbilit l-aċċess għall-finanzi, il-konsumaturi jerġgħu jiksbu l-fiduċja gradwalment.
  Barra minn hekk, jekk is-swieq jitħassbu dwar id-dejn sovran, dawn jitħassbu aktar meta l-ekonomija tkun fil-periklu li tikkollassa.
  Il-Kumitat itenni waħda mill-ideat prinċipali li ressaq fl-Opinjoni tiegħu dwar is-SAT 2012: “Mingħajr rata suffiċjenti ta’ tkabbir, il-kriżi tad-dejn sovran ma tistax tissolva” (21). Prijorità baxxa lit-tkabbir timplika riskju għoli li l-ekonomija taqa’ f’riċessjoni, li għandha l-effett li ddgħajjef immedjatament is-sostenibbiltà tad-dejn. |
| --- | --- |

4.1.9

Il-Kumitat jirrikonoxxi li s-swieq finanzjarji jaqdu rwol kruċjali fil-kriżi u li s-settur jerġa’ jiġi stabbilit huwa element kruċjali fl-irkupru. Fil-fatt, l-aċċess għall-kreditu huwa d-demm li jagħti l-ħajja lil kwalunkwe ekonomija, peress li mingħajru, l-intrapriżi ma jistgħux jinvestu jew jagħmlu kummerċ, u l-konsumaturi ma jistgħux jixtru oġġetti jew djar.

Madankollu, il-Kumitat jemmen li l-fiduċja ta’ parteċipanti ekonomiċi oħra (familji u intrapriżi) hija daqstant importanti. Anke jekk l-aċċess imtejjeb għall-kreditu jkun jippermetti li l-kumpanji jwettqu l-attivitajiet kummerċjali tagħhom u jikbru, ir-rati ta’ interessi aktar baxxi u l-abbundanza ta’ kreditu ma jkollhomx l-istess effett jekk il-persuni jinkwetaw dwar l-impjieg tagħhom, il-paga tagħhom u/jew is-sigurtà soċjali u jekk in-negozju jkollu dubji serji dwar il-perspetivi tad-domanda.

Il-Kumitat jixtieq jenfasizza l-fatt li l-fiduċja tas-suq finanzjarju u l-fiduċja tal-konsumaturi u l-produtturi mhux neċessarjament jikkontradixxu lil xulxin. Hekk kif aktar negozji, speċjalment l-SMEs, ikunu jistgħu jkomplu bl-attivitajiet kummerċjali normali tagħhom peress li jkun reġa’ ġiet stabbilit l-aċċess għall-finanzi, il-konsumaturi jerġgħu jiksbu l-fiduċja gradwalment.

Barra minn hekk, jekk is-swieq jitħassbu dwar id-dejn sovran, dawn jitħassbu aktar meta l-ekonomija tkun fil-periklu li tikkollassa.

Il-Kumitat itenni waħda mill-ideat prinċipali li ressaq fl-Opinjoni tiegħu dwar is-SAT 2012: “Mingħajr rata suffiċjenti ta’ tkabbir, il-kriżi tad-dejn sovran ma tistax tissolva” (21). Prijorità baxxa lit-tkabbir timplika riskju għoli li l-ekonomija taqa’ f’riċessjoni, li għandha l-effett li ddgħajjef immedjatament is-sostenibbiltà tad-dejn.

4.2   Il-miżuri tal-kriżi għandhom jitwarrbu u l-prijorità issa għandha tingħata lill-ekonomija reali, lill-miżuri tat-tkabbir u l-impjiegi.

Nittrasformaw il-Patt għat-Tkabbir u l-Impjiegi f’programm Ewropew vast ta’ investiment għat-tkabbir sostenibbli

| 4.2.1 | Il-Kumitat jappella għal azzjoni deċiżiva sabiex jerġa’ jkun hemm tkabbir, impjiegi u kompetittività fl-ekonomija Ewropea u jistieden lill-Presidenza attwali sabiex tmexxi aġenda ambizzjuża għat-tkabbir. Ta’ spiss il-Kunsill Ewropew appoġġja azzjonijiet minimalisti sabiex noħorġu minn din il-kriżi u kien immotivat biss meta l-pressjonijiet tas-suq heddew li jtemmu l-proġett tal-euro. Hemm bżonn li jkun hemm aktar determinazzjoni ġenwina fit-triq lejn governanza ekonomika soda u bbilanċjata flimkien mar-riformi li għandhom jagħtu spinta lill-kompetittività strutturali fl-Unjoni u jressqu l-implimentazzjoni tal-Istrateġija Ewropa 2020 fuq quddiem tal-proċess tas-Semestru Ewropew. Kwalunkwe miżura fiskali korrettiva ser twassal għal tnaqqis, iżda jekk din tinkiseb billi jinżamm l-infiq li jippromovi l-potenzjal tat-tkabbir (l-edukazzjoni, it-taħriġ għal persuni qiegħda, ir-riċerka u l-iżvilupp, l-appoġġ għall-SMEs) u tkun akkumpanjata minn progress tanġibbli billi tiġi eliminata l-frammentazzjoni tas-settur finanzjarju, allura jkunu jistgħu jinżammu l-prospetti għall-perjodu medju u dak twil għat-tkabbir u l-impjiegi. |
| --- | --- |

4.2.1

Il-Kumitat jappella għal azzjoni deċiżiva sabiex jerġa’ jkun hemm tkabbir, impjiegi u kompetittività fl-ekonomija Ewropea u jistieden lill-Presidenza attwali sabiex tmexxi aġenda ambizzjuża għat-tkabbir. Ta’ spiss il-Kunsill Ewropew appoġġja azzjonijiet minimalisti sabiex noħorġu minn din il-kriżi u kien immotivat biss meta l-pressjonijiet tas-suq heddew li jtemmu l-proġett tal-euro. Hemm bżonn li jkun hemm aktar determinazzjoni ġenwina fit-triq lejn governanza ekonomika soda u bbilanċjata flimkien mar-riformi li għandhom jagħtu spinta lill-kompetittività strutturali fl-Unjoni u jressqu l-implimentazzjoni tal-Istrateġija Ewropa 2020 fuq quddiem tal-proċess tas-Semestru Ewropew. Kwalunkwe miżura fiskali korrettiva ser twassal għal tnaqqis, iżda jekk din tinkiseb billi jinżamm l-infiq li jippromovi l-potenzjal tat-tkabbir (l-edukazzjoni, it-taħriġ għal persuni qiegħda, ir-riċerka u l-iżvilupp, l-appoġġ għall-SMEs) u tkun akkumpanjata minn progress tanġibbli billi tiġi eliminata l-frammentazzjoni tas-settur finanzjarju, allura jkunu jistgħu jinżammu l-prospetti għall-perjodu medju u dak twil għat-tkabbir u l-impjiegi.

| 4.2.2 | Il-Kumitat jilqa’ l-Patt għat-Tkabbir u l-Impjiegi, li huwa pass inizjali importanti sabiex jiġi rikonoxxut li t-tkabbir huwa element essenzjali sabiex noħorġu mill-kriżi, u jistieden lill-Kummissjoni u lill-Kunsill Ewropew sabiex jimplimentawh kemm jista’ jkun malajr u jimxu pass ieħor, billi jittrasformawh f’programm vast Ewropew ta’ investiment. |
| --- | --- |

4.2.2

Il-Kumitat jilqa’ l-Patt għat-Tkabbir u l-Impjiegi, li huwa pass inizjali importanti sabiex jiġi rikonoxxut li t-tkabbir huwa element essenzjali sabiex noħorġu mill-kriżi, u jistieden lill-Kummissjoni u lill-Kunsill Ewropew sabiex jimplimentawh kemm jista’ jkun malajr u jimxu pass ieħor, billi jittrasformawh f’programm vast Ewropew ta’ investiment.

| 4.2.3 | Għandha tingħata prijorità lill-“infiq favorevoli għat-tkabbir” bħall-edukazzjoni u l-ħiliet, l-innovazzjoni (li hija importanti għall-kompetittività tal-ekonomija Ewropea), l-ekoloġizzazzjoni tal-ekonomija (li għandha ssir il-forza mexxejja għar-rivoluzzjoni industrijali li jmiss) u netwerks kbar (pereżempju internet b’veloċità għolja, l-interkonnessjonijiet għall-enerġija u t-trasport). Huwa kruċjali li jiġi sfruttat il-potenzjal tas-setturi għonja fl-impjiegi: il-kura tas-saħħa, l-ekonomija ekoloġika, l-ekonomija tal-anzjani, il-kostruzzjoni, is-servizzi tal-intrapriżi, it-turiżmu, eċċ. |
| --- | --- |

4.2.3

Għandha tingħata prijorità lill-“infiq favorevoli għat-tkabbir” bħall-edukazzjoni u l-ħiliet, l-innovazzjoni (li hija importanti għall-kompetittività tal-ekonomija Ewropea), l-ekoloġizzazzjoni tal-ekonomija (li għandha ssir il-forza mexxejja għar-rivoluzzjoni industrijali li jmiss) u netwerks kbar (pereżempju internet b’veloċità għolja, l-interkonnessjonijiet għall-enerġija u t-trasport). Huwa kruċjali li jiġi sfruttat il-potenzjal tas-setturi għonja fl-impjiegi: il-kura tas-saħħa, l-ekonomija ekoloġika, l-ekonomija tal-anzjani, il-kostruzzjoni, is-servizzi tal-intrapriżi, it-turiżmu, eċċ.

| 4.2.4 | Is-suq uniku għadu joffri l-potenzjal li jagħti benefiċċji li jinħassu mill-ewwel għall-intrapriżi, il-konsumaturi, iċ-ċittadini, iżda għad hemm bżonn ta’ aktar żviluppi, pereżempju fil-qasam tas-servizzi, il-mobbiltà, il-kummerċ elettroniku, l-aġenda diġitali, l-akkwist elettroniku, l-mikrointrapriżi u n-negozji tal-familja, miżuri li jappoġġjaw il-ħolqien ta’ kumpaniji ġodda, flimkien ma’ miżuri għall-protezzjoni tal-konsumatur u għad-dimensjoni soċjali tas-suq uniku. Hemm bżonn ta’ aktar trasparenza u aktar għarfien, parteċipazzjoni u sjieda min-naħa tas-soċjetà ċivili (22). |
| --- | --- |

4.2.4

Is-suq uniku għadu joffri l-potenzjal li jagħti benefiċċji li jinħassu mill-ewwel għall-intrapriżi, il-konsumaturi, iċ-ċittadini, iżda għad hemm bżonn ta’ aktar żviluppi, pereżempju fil-qasam tas-servizzi, il-mobbiltà, il-kummerċ elettroniku, l-aġenda diġitali, l-akkwist elettroniku, l-mikrointrapriżi u n-negozji tal-familja, miżuri li jappoġġjaw il-ħolqien ta’ kumpaniji ġodda, flimkien ma’ miżuri għall-protezzjoni tal-konsumatur u għad-dimensjoni soċjali tas-suq uniku. Hemm bżonn ta’ aktar trasparenza u aktar għarfien, parteċipazzjoni u sjieda min-naħa tas-soċjetà ċivili (22).

| 4.2.5 | Il-Kumitat jenfasizza r-rwol importanti tal-intrapriżi, b’mod partikolari l-SMEs, tal-intraprenditorjat u tal-ħolqien tal-intrapriżi fil-proċess tal-irkupru u fit-tħeġġeġ tat-tkabbir ekonomiku, l-innovazzjoni, il-ħiliet u l-ħolqien tal-impjiegi. L-isfruttar tal-potenzjal tal-SMEs jinkludi diversi miżuri, bħall-iffaċilitar tal-internazzjonalizzajoni tagħhom, it-tneħħija tal-piż amministrattiv, it-tnaqqis tal-ispejjeż inizjali kif ukoll l-iffaċilitar tal-aċċess tagħhom għall-kreditu, għas-swieq tal-kapital, għall-pjattaformi ta’ bonds immirati għall-SMEs, għall-fondi strutturali, għall-garanziji tas-self. |
| --- | --- |

4.2.5

Il-Kumitat jenfasizza r-rwol importanti tal-intrapriżi, b’mod partikolari l-SMEs, tal-intraprenditorjat u tal-ħolqien tal-intrapriżi fil-proċess tal-irkupru u fit-tħeġġeġ tat-tkabbir ekonomiku, l-innovazzjoni, il-ħiliet u l-ħolqien tal-impjiegi. L-isfruttar tal-potenzjal tal-SMEs jinkludi diversi miżuri, bħall-iffaċilitar tal-internazzjonalizzajoni tagħhom, it-tneħħija tal-piż amministrattiv, it-tnaqqis tal-ispejjeż inizjali kif ukoll l-iffaċilitar tal-aċċess tagħhom għall-kreditu, għas-swieq tal-kapital, għall-pjattaformi ta’ bonds immirati għall-SMEs, għall-fondi strutturali, għall-garanziji tas-self.

| 4.2.6 | Il-Kumitat jindika wkoll li l-intrapriżi soċjali huma elementi ewlenin tal-mudell soċjali Ewropew u tas-suq uniku. Jeħtieġu rikonoxximent u promozzjoni b’saħħithom, speċjalment matul il-klima ekonomika ħarxa attwali u jeħtieġ li jitqiesu l-ispeċifiċitajiet tagħhom fit-tfassil tal-politiki Ewropej. |
| --- | --- |

4.2.6

Il-Kumitat jindika wkoll li l-intrapriżi soċjali huma elementi ewlenin tal-mudell soċjali Ewropew u tas-suq uniku. Jeħtieġu rikonoxximent u promozzjoni b’saħħithom, speċjalment matul il-klima ekonomika ħarxa attwali u jeħtieġ li jitqiesu l-ispeċifiċitajiet tagħhom fit-tfassil tal-politiki Ewropej.

| 4.2.7 | Hemm bżonn li jissemma’ wkoll ir-rwol tal-kooperattivi, peress li jikkontribwixxu għall-koeżjoni soċjali u territorjali, jiżviluppaw inizjattivi ġodda ta’ intraprenditorjat u huma aktar stabbli u reżistenti minn forom oħra ta’ intrapriżi, kif ukoll jipproteġu l-impjiegi anke fi żminijiet ta’ kriżi (23). |
| --- | --- |

4.2.7

Hemm bżonn li jissemma’ wkoll ir-rwol tal-kooperattivi, peress li jikkontribwixxu għall-koeżjoni soċjali u territorjali, jiżviluppaw inizjattivi ġodda ta’ intraprenditorjat u huma aktar stabbli u reżistenti minn forom oħra ta’ intrapriżi, kif ukoll jipproteġu l-impjiegi anke fi żminijiet ta’ kriżi (23).

| 4.2.8 | Il-Kumitat jilqa’ l-fatt li s-SAT 2013 jenfasizza l-importanza li jsir progress lejn l-iżvilupp sostenibbli, l-enerġija rinnovabbli u l-effiċjenza fl-użu tal-enerġija sabiex jintlaħqu l-għanijiet tal-Istrateġija Ewropa 2020 fir-rigward tat-tibdil fil-klima u l-enerġija (24). Il-promozzjoni ta’ ekonomija effiċjenti fl-użu tar-riżorsi u b’użu baxx tal-karbonju hija essenzjali sabiex tinżamm il-kompetittività ekonomika u jissaħħaħ l-impjieg. Hemm bżonn ukoll ta’ rinnovazzjoni tal-bini fuq skala kbira sabiex tittejjeb l-effiċjenza fl-użu tal-enerġija kif ukoll investiment fis-servizzi tat-trasport li jirrispettaw l-ambjent, fil-ġestjoni tal-iskart u fil-ġestjoni tal-ilma. Dan għandu jiġi akkumpanjat minn titjib tan-netwerks ta’ trasmissjoni tal-enerġija sabiex jiġu ffaċilitati t-trasportazzjoni ta’ volumi kbar u l-iskambju tal-elettriku fl-Ewropa kollha. Sabiex tkompli tissaħħaħ il-kompetittività Ewropea, hemm bżonn ukoll ta’ investiment f’netwerks trans-Ewropej tat-trasport bi prestazzjoni għolja u tiġi estiża l-infrastruttura għan-netwerks tal-broadband. |
| --- | --- |

4.2.8

Il-Kumitat jilqa’ l-fatt li s-SAT 2013 jenfasizza l-importanza li jsir progress lejn l-iżvilupp sostenibbli, l-enerġija rinnovabbli u l-effiċjenza fl-użu tal-enerġija sabiex jintlaħqu l-għanijiet tal-Istrateġija Ewropa 2020 fir-rigward tat-tibdil fil-klima u l-enerġija (24). Il-promozzjoni ta’ ekonomija effiċjenti fl-użu tar-riżorsi u b’użu baxx tal-karbonju hija essenzjali sabiex tinżamm il-kompetittività ekonomika u jissaħħaħ l-impjieg. Hemm bżonn ukoll ta’ rinnovazzjoni tal-bini fuq skala kbira sabiex tittejjeb l-effiċjenza fl-użu tal-enerġija kif ukoll investiment fis-servizzi tat-trasport li jirrispettaw l-ambjent, fil-ġestjoni tal-iskart u fil-ġestjoni tal-ilma. Dan għandu jiġi akkumpanjat minn titjib tan-netwerks ta’ trasmissjoni tal-enerġija sabiex jiġu ffaċilitati t-trasportazzjoni ta’ volumi kbar u l-iskambju tal-elettriku fl-Ewropa kollha. Sabiex tkompli tissaħħaħ il-kompetittività Ewropea, hemm bżonn ukoll ta’ investiment f’netwerks trans-Ewropej tat-trasport bi prestazzjoni għolja u tiġi estiża l-infrastruttura għan-netwerks tal-broadband.

| 4.2.9 | Il-politika industrijali, l-użu effiċjenti tar-riżorsi naturali u l-innovazzjoni jridu jaħdmu flimkien sabiex jinħoloq tkabbir sostenibbli. |
| --- | --- |

4.2.9

Il-politika industrijali, l-użu effiċjenti tar-riżorsi naturali u l-innovazzjoni jridu jaħdmu flimkien sabiex jinħoloq tkabbir sostenibbli.

| 4.2.10 | Hemm bżonn ta’ ħafna investiment sabiex jiġi promoss it-tibdil strutturali u sabiex l-ekonomija tal-UE timxi lejn tkabbir intelliġenti, sostenibbli u inklużiv.
  Il-Kumitat jieħu nota tal-ftehim li ntlaħaq bejn il-Kapijiet ta’ Stat u ta’ Gvern dwar il-Qafas Finanzjarju Pluriennali li jmiss u jtenni l-importanza ta’ Qafas Finazjarju Pluriennali li jippermetti li jinkisbu l-għanijiet tal-Istrateġija Ewropa 2020.
  Il-KESE jirreferi għall-opinjonijiet reċenti tiegħu dwar il-baġit tal-UE (25) fejn ma waqafx jinsisti li l-UE teħtieġ baġit imsaħħaħ sabiex tindirizza l-isfidi attwali. Il-baġit tal-UE m’għandux jitqies bħala piż, iżda bħala mezz intelliġenti kif jiġu implimentati ekonomija ta’ skala, biex jitnaqqsu l-ispejjeż u biex jitħaddem effett ta’ lieva fuq il-kompetittività, it-tkabbir u l-impjiegi.
  Barra minn hekk, aktar riżorsi jistgħu jiġu mobilizzati permezz ta’ sorsi addizjonali ta’ finanzjament. Il-KESE jappoġġja l-azzjoni tal-BEI, li jagħmel disponibbli fondi fuq perjodu twil għall-investiment fl-ekonomija reali u jattira finanzjament privat addizjonali. Il-Kumitat jilqa’ l-enfasi fuq proġetti bl-akbar impatt fuq it-tkabbir sostenibbli u l-potenzjal tal-ħolqien tal-impjiegi (bħal proġetti għall-SMEs, l-ekonomija tal-għarfien, il-kapital uman, l-effiċjenza fl-użu tal-enerġija u t-tibdil fil-klima) u jħeġġeġ biex il-fondi addizzjonali li jingħataw lill-BEI jingħaddu malajr kemm jista’ jkun lis-settur tal-SMEs. Il-Kumitat jilqa’ wkoll l-użu tal-garanziji tal-BEI għall-investiment privat fir-rinovazzjoni tal-bini bil-għan li tiżdied l-effiċjenza fl-użu tal-enerġija.
  Il-KESE jappoġġja wkoll l-introduzzjoni tal-bonds għall-proġetti sabiex jiġi stimulat il-finanzjament ta’ proġetti prinċipali ta’ infrastruttura fl-oqsma tat-trasport, l-enerġija u l-ICT. Dan jikkostitwixxi l-ewwel pass importanti lejn programm ta’ investiment tal-UE tant meħtieġ għas-snin li ġejjin. |
| --- | --- |

4.2.10

Hemm bżonn ta’ ħafna investiment sabiex jiġi promoss it-tibdil strutturali u sabiex l-ekonomija tal-UE timxi lejn tkabbir intelliġenti, sostenibbli u inklużiv.

Il-Kumitat jieħu nota tal-ftehim li ntlaħaq bejn il-Kapijiet ta’ Stat u ta’ Gvern dwar il-Qafas Finanzjarju Pluriennali li jmiss u jtenni l-importanza ta’ Qafas Finazjarju Pluriennali li jippermetti li jinkisbu l-għanijiet tal-Istrateġija Ewropa 2020.

Il-KESE jirreferi għall-opinjonijiet reċenti tiegħu dwar il-baġit tal-UE (25) fejn ma waqafx jinsisti li l-UE teħtieġ baġit imsaħħaħ sabiex tindirizza l-isfidi attwali. Il-baġit tal-UE m’għandux jitqies bħala piż, iżda bħala mezz intelliġenti kif jiġu implimentati ekonomija ta’ skala, biex jitnaqqsu l-ispejjeż u biex jitħaddem effett ta’ lieva fuq il-kompetittività, it-tkabbir u l-impjiegi.

Barra minn hekk, aktar riżorsi jistgħu jiġu mobilizzati permezz ta’ sorsi addizjonali ta’ finanzjament. Il-KESE jappoġġja l-azzjoni tal-BEI, li jagħmel disponibbli fondi fuq perjodu twil għall-investiment fl-ekonomija reali u jattira finanzjament privat addizjonali. Il-Kumitat jilqa’ l-enfasi fuq proġetti bl-akbar impatt fuq it-tkabbir sostenibbli u l-potenzjal tal-ħolqien tal-impjiegi (bħal proġetti għall-SMEs, l-ekonomija tal-għarfien, il-kapital uman, l-effiċjenza fl-użu tal-enerġija u t-tibdil fil-klima) u jħeġġeġ biex il-fondi addizzjonali li jingħataw lill-BEI jingħaddu malajr kemm jista’ jkun lis-settur tal-SMEs. Il-Kumitat jilqa’ wkoll l-użu tal-garanziji tal-BEI għall-investiment privat fir-rinovazzjoni tal-bini bil-għan li tiżdied l-effiċjenza fl-użu tal-enerġija.

Il-KESE jappoġġja wkoll l-introduzzjoni tal-bonds għall-proġetti sabiex jiġi stimulat il-finanzjament ta’ proġetti prinċipali ta’ infrastruttura fl-oqsma tat-trasport, l-enerġija u l-ICT. Dan jikkostitwixxi l-ewwel pass importanti lejn programm ta’ investiment tal-UE tant meħtieġ għas-snin li ġejjin.

| 4.2.11 | Il-KESE jiġbed l-attenzjoni għalll-importanza tal-politika ta’ koeżjoni sabiex tinkiseb il-konverġenza ekonomika, soċjali u territorjali fl-UE, b’konformità mal-Istrateġija Ewropa 2020. Il-KESE jtenni l-appell tiegħu għal politika ta’ koeżjoni unika u unifikata, li tinvolvi b’mod attiv lis-soċjetà ċivili, li tkun iffokata aktar fuq riżultati ġenwinament sostenibbli u li tista’ tappoġġja lill-Istati Membri tal-UE l-inqas żviluppati u lil dawk li ntlaqtu l-aktar mill-kriżi (26). |
| --- | --- |

4.2.11

Il-KESE jiġbed l-attenzjoni għalll-importanza tal-politika ta’ koeżjoni sabiex tinkiseb il-konverġenza ekonomika, soċjali u territorjali fl-UE, b’konformità mal-Istrateġija Ewropa 2020. Il-KESE jtenni l-appell tiegħu għal politika ta’ koeżjoni unika u unifikata, li tinvolvi b’mod attiv lis-soċjetà ċivili, li tkun iffokata aktar fuq riżultati ġenwinament sostenibbli u li tista’ tappoġġja lill-Istati Membri tal-UE l-inqas żviluppati u lil dawk li ntlaqtu l-aktar mill-kriżi (26).

| 4.2.12 | Il-Kumitat jilqa’ l-importanza li s-SAT jagħti lill-immodernizzar tal-amministrazzjoni pubblika. Skont il-Kumitat, fost affarijiet oħra dan jimplika li l-akkwist pubbliku jintuża sabiex tiġi promossa l-innovazzjoni, tiġi miġġielda l-korruzzjoni, tittejjeb l-effiċjenza fil-ġbir tat-taxxi, jiġu żgurati riżorsi finanzjarji adegwati u tiżdied il-kapaċità ta’ assorbiment tal-Fondi Strutturali. |
| --- | --- |

4.2.12

Il-Kumitat jilqa’ l-importanza li s-SAT jagħti lill-immodernizzar tal-amministrazzjoni pubblika. Skont il-Kumitat, fost affarijiet oħra dan jimplika li l-akkwist pubbliku jintuża sabiex tiġi promossa l-innovazzjoni, tiġi miġġielda l-korruzzjoni, tittejjeb l-effiċjenza fil-ġbir tat-taxxi, jiġu żgurati riżorsi finanzjarji adegwati u tiżdied il-kapaċità ta’ assorbiment tal-Fondi Strutturali.

Il-ħolqien tal-impjiegi u l-aġġornamemt tal-ħiliet

| 4.2.13 | Is-SAT 2013 jirrikonoxxi li “wara bosta snin ta’ tkabbir dgħajjef, il-kriżi qed ikollha konsegwenzi soċjali serji” u li “il-qgħad żied b’mod sostanzjali u t-tbatija u l-faqar qed jiżdiedu”. Ċerti gruppi huma milquta aktar mill-medja: iż-żgħażagħ, il-ħaddiema bi ftit kwalifiki, il-persuni li ilhom bla xogħol għal perjodu twil, il-familji b’ġenitur wieħed, il-persuni bi sfond ta’ immigrazzjoni (27).
  Għandu jsir kull sforz sabiex jiġi mobilizzat l-investiment, kemm pubbliku kif ukoll privat, sabiex jiġi promoss l-impjieg. Il-KESE kemm-il darba talab li jkun hemm pjan Ewropew biex tingħata spinta b’impatt konsiderevoli fuq il-politika dwar is-suq tax-xogħol li jilħaq it-2 % tal-PDG (28). Il-KESE appella wkoll għal “patt ta’ investiment soċjali” sabiex tingħeleb il-kriżi b’mod sostenibbli u jsir investiment fil-futur (29).
  Il-Kumitat itenni l-appell tiegħu sabiex tiżdied il-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol, jittejbu l-livelli tal-ħiliet, tiġi ffaċilitata l-mobilità, jittejbu s-servizzi pubbliċi għall-impjieg, titħaffef l-implimentazzjoni ta’ miżuri attivi favur is-suq tax-xogħol u jiġu appoġġjati l-intraprenditorija u l-impjieg indipendenti. Għal ċerti reġjuni jew setturi, il-Kumitat jaqbel mad-deskrizzjoni tal-Kummissjoni dwar id-distakk bejn rati għoljin ta’ qgħad fuq naħa waħda u evidenza ta’ nuqqas ta’ persunal kwalifikat u diskrepanzi fil-ħiliet fuq in-naħa l-oħra.
  Jissuġġerixxi wkoll miżuri li jippromovu d-djalogu soċjali fil-livell adegwat dwar id-distribuzzjoni tal-ħin tax-xogħol.
  Il-Kumitat jilqa’ l-“Pakkett dwar l-Impjiegi taż-Żagħżagħ” ippubblikat reċentement mill-Kummissjoni (30). Il-proposti tiegħu, fosthom dik relatata mal-implimentazzjoni ta’ Garanzija għaż-Żgħażagħ, għandhom ikunu opportuni u vinkolanti u għandhom jiġu appoġġjati bir-risorsi adegwati. L-Istati Membri kollha għandu jkollhom il-possibbiltà li jadottaw dawn il-proposti. |
| --- | --- |

4.2.13

Is-SAT 2013 jirrikonoxxi li “wara bosta snin ta’ tkabbir dgħajjef, il-kriżi qed ikollha konsegwenzi soċjali serji” u li “il-qgħad żied b’mod sostanzjali u t-tbatija u l-faqar qed jiżdiedu”. Ċerti gruppi huma milquta aktar mill-medja: iż-żgħażagħ, il-ħaddiema bi ftit kwalifiki, il-persuni li ilhom bla xogħol għal perjodu twil, il-familji b’ġenitur wieħed, il-persuni bi sfond ta’ immigrazzjoni (27).

Għandu jsir kull sforz sabiex jiġi mobilizzat l-investiment, kemm pubbliku kif ukoll privat, sabiex jiġi promoss l-impjieg. Il-KESE kemm-il darba talab li jkun hemm pjan Ewropew biex tingħata spinta b’impatt konsiderevoli fuq il-politika dwar is-suq tax-xogħol li jilħaq it-2 % tal-PDG (28). Il-KESE appella wkoll għal “patt ta’ investiment soċjali” sabiex tingħeleb il-kriżi b’mod sostenibbli u jsir investiment fil-futur (29).

Il-Kumitat itenni l-appell tiegħu sabiex tiżdied il-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol, jittejbu l-livelli tal-ħiliet, tiġi ffaċilitata l-mobilità, jittejbu s-servizzi pubbliċi għall-impjieg, titħaffef l-implimentazzjoni ta’ miżuri attivi favur is-suq tax-xogħol u jiġu appoġġjati l-intraprenditorija u l-impjieg indipendenti. Għal ċerti reġjuni jew setturi, il-Kumitat jaqbel mad-deskrizzjoni tal-Kummissjoni dwar id-distakk bejn rati għoljin ta’ qgħad fuq naħa waħda u evidenza ta’ nuqqas ta’ persunal kwalifikat u diskrepanzi fil-ħiliet fuq in-naħa l-oħra.

Jissuġġerixxi wkoll miżuri li jippromovu d-djalogu soċjali fil-livell adegwat dwar id-distribuzzjoni tal-ħin tax-xogħol.

Il-Kumitat jilqa’ l-“Pakkett dwar l-Impjiegi taż-Żagħżagħ” ippubblikat reċentement mill-Kummissjoni (30). Il-proposti tiegħu, fosthom dik relatata mal-implimentazzjoni ta’ Garanzija għaż-Żgħażagħ, għandhom ikunu opportuni u vinkolanti u għandhom jiġu appoġġjati bir-risorsi adegwati. L-Istati Membri kollha għandu jkollhom il-possibbiltà li jadottaw dawn il-proposti.

| 4.2.14 | Il-KESE jkompli jappella għal investiment fl-edukazzjoni, it-taħriġ u t-tagħlim tul il-ħajja (inkluż taħriġ fuq il-post tax-xogħol, is-sistemi doppji tal-apprendistat), sabiex jiġu indirizzati n-nuqqas ta’ persunal kwalifikat u d-diskrepanzi fil-ħiliet (31). |
| --- | --- |

4.2.14

Il-KESE jkompli jappella għal investiment fl-edukazzjoni, it-taħriġ u t-tagħlim tul il-ħajja (inkluż taħriġ fuq il-post tax-xogħol, is-sistemi doppji tal-apprendistat), sabiex jiġu indirizzati n-nuqqas ta’ persunal kwalifikat u d-diskrepanzi fil-ħiliet (31).

| 4.2.15 | Il-Fond Soċjali Ewropew, ikkomplementat mill-Fond Ewropew ta’ Aġġustament għall-Globalizzazzjoni, għandu jiffoka fuq il-protezzjoni tal-kategoriji żvantaġġjati tal-persuni mill-effetti tal-kriżi (32) u għandu jinħoloq fond ta’ solidarjetà speċifiku għaż-żgħażagħ (33). |
| --- | --- |

4.2.15

Il-Fond Soċjali Ewropew, ikkomplementat mill-Fond Ewropew ta’ Aġġustament għall-Globalizzazzjoni, għandu jiffoka fuq il-protezzjoni tal-kategoriji żvantaġġjati tal-persuni mill-effetti tal-kriżi (32) u għandu jinħoloq fond ta’ solidarjetà speċifiku għaż-żgħażagħ (33).

Bżonn ta’ approċċ ibbilanċjat għar-riformi fis-suq tax-xogħol

| 4.2.16 | Il-Kumitat josserva li s-SAT 2013 jippromovi l-flessibbiltà fis-suq tax-xogħolbi ftit kunsiderazzjoni, jew xejn, tad-dimensjoni tas-sigurtà.
  Il-Kumitat jieħu nota li l-evitar tas-segregazzjoni fis-suq tax-xogħol billi jitnaqqas id-distakk fil-protezzjoni tal-impjieg bejn it-tipi differenti ta’ kuntratti tax-xogħol jista’ jwassal għal livelli ogħla ta’ impjieg. Il-Kumitat, madankollu, ifakkar fl-Opinjoni (34) tal-passat tiegħu u jirreferi għall-idea li hemm bżonn li jinstab bilanċ bejn il-flessibbiltà u s-sigurtà. “Il-kunċett tal-flessigurtà ma jfissirx it-tnaqqis unilaterali u illeġittimu tad-drittijiet tal-ħaddiema”. F’diversi okkażjonijiet il-KESE enfasizza l-bżonn ta’ “djalogu soċjali b’saħħtu u vitali fejn l-imsieħba soċjali jipparteċipaw b’mod attiv u jkunu jistgħu jinnegozjaw, jinfluwenzaw u jieħdu r-responsabbiltà għad-definizzjoni u għall-komponenti u għall-evalwazzjoni tar-riżultati tal-flessigurtà” (35). Il-KESE jtenni wkoll li sabiex jiġu indirizzati s-swieq frammentati, hemm bżonn li tiġi pprovduta “sigurtà adegwata għall-ħaddiema li għandhom kull tip ta' kuntratt” (36).
  Il-Kumitat jenafsizza li l-flessibbiltà ma tistax tikkoreġi l-iżbalji li saru fid-domanda makroekonomika u tista’ tiggrava s-sitwazzjoni jekk l-impjiegi stabbli u ta’ kwalità jiġu sostitwiti b’rapporti ta’ impjieg prekarji; barra minn hekk, jekk jitneħħew l-“ammortizzaturi” (il-protezzjoni tax-xogħol, il-benefiċċji tal-qgħad) dan jista’ jagħmel lill-ekonomija ħafna aktar vulnerabbli għal-iskossi ekonomiċi negattivi. |
| --- | --- |

4.2.16

Il-Kumitat josserva li s-SAT 2013 jippromovi l-flessibbiltà fis-suq tax-xogħolbi ftit kunsiderazzjoni, jew xejn, tad-dimensjoni tas-sigurtà.

Il-Kumitat jieħu nota li l-evitar tas-segregazzjoni fis-suq tax-xogħol billi jitnaqqas id-distakk fil-protezzjoni tal-impjieg bejn it-tipi differenti ta’ kuntratti tax-xogħol jista’ jwassal għal livelli ogħla ta’ impjieg. Il-Kumitat, madankollu, ifakkar fl-Opinjoni (34) tal-passat tiegħu u jirreferi għall-idea li hemm bżonn li jinstab bilanċ bejn il-flessibbiltà u s-sigurtà. “Il-kunċett tal-flessigurtà ma jfissirx it-tnaqqis unilaterali u illeġittimu tad-drittijiet tal-ħaddiema”. F’diversi okkażjonijiet il-KESE enfasizza l-bżonn ta’ “djalogu soċjali b’saħħtu u vitali fejn l-imsieħba soċjali jipparteċipaw b’mod attiv u jkunu jistgħu jinnegozjaw, jinfluwenzaw u jieħdu r-responsabbiltà għad-definizzjoni u għall-komponenti u għall-evalwazzjoni tar-riżultati tal-flessigurtà” (35). Il-KESE jtenni wkoll li sabiex jiġu indirizzati s-swieq frammentati, hemm bżonn li tiġi pprovduta “sigurtà adegwata għall-ħaddiema li għandhom kull tip ta' kuntratt” (36).

Il-Kumitat jenafsizza li l-flessibbiltà ma tistax tikkoreġi l-iżbalji li saru fid-domanda makroekonomika u tista’ tiggrava s-sitwazzjoni jekk l-impjiegi stabbli u ta’ kwalità jiġu sostitwiti b’rapporti ta’ impjieg prekarji; barra minn hekk, jekk jitneħħew l-“ammortizzaturi” (il-protezzjoni tax-xogħol, il-benefiċċji tal-qgħad) dan jista’ jagħmel lill-ekonomija ħafna aktar vulnerabbli għal-iskossi ekonomiċi negattivi.

Riforma strutturali fil-qasam tal-pagi

| 4.2.17 | Il-Kumitat ifakkar li r-riformi dwar l-issettjar tal-pagi jeħtieġu negozjati fil-livell nazzjonali bejn l-imsieħba soċjali. Dawn jeħtieġu jsibu bilanċ bejn, minn naħa waħda, li tintlaħaq domanda kbira biżżejjed, ikun hemm stabbilità fil-prezzijiet, u kontroll fir-rigward ta’ inugwaljanzi għolja u/jew li qed jikbru, u min-naħa l-oħra li tinżamm il-kompetittività tal-prezzijiet. Il-Kumitat jinsab imħasseb li r-riformi strutturali fil-qasam tal-pagi jikkawżaw kompetizzjoni għat-tnaqqis fil-pagi bejn l-Istati Membri, u b’hekk inaqqsu d-domanda interna fl-UE filwaqt li jikkontribwixxu, permezz ta’ eċċess estern dejjem jiżdied fiż-żona tal-euro, għal valutazzjoni żejda tal-euro li tispikka aktar. L-ILO (37) jikkonferma din it-tendenza u jwissi kontra l-implikazzjonijiet ekonomiċi u soċjali estiżi ħafna.
  L-approċċ tas-SAT għall-pagi minimi, fejn huwa ddikjarat li dawn għandhom “jiksbu bilanċ tajjeb bejn il-ħolqien tal-impjiegi u introjtu adegwat”, jirrifletti l-idea ġenerali li hemm kompromess bejn il-ħolqien tal-impjiegi u diversi fatturi bħall-kwalità tal-impjiegi u kemm wieħed ikun lest li jaċċetta offerta ta’ impjieg. Il-Kumitat jistaqsi dwar l-evidenza tal-eżistenza ta’ xi kompromess bħal dan, meta jitqies li r-riċerka tal-ILO dwar l-esperjenzi relatati mal-pagi minimi fl-UE ma sabet l-ebda evidenza li l-pagi minimi jeqirdu l-impjiegi (38). Il-Kumitat ifakkar fil-prinċipju “ix-xogħol irid jipprovdi paga”, li – għalkemm stabbilit qabel il-kriżi – għad irid jiġi applikat.
  Il-Kumitat iħeġġeġ lill-Kummissjoni tikkjarifika l-fehmiet tagħha dwar il-pagi, l-inflazzjoni u l-produttività. Filwaqt li l-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar il-Pakkett dwar l-Impjiegi (39) tikkjarifika li l-pagi reali għandhom ikunu allinjati mal-iżviluppi tal-produttività, is-SAT 2013 jonqos milli jidentifika jekk għandhomx ikunu l-pagi nominali jew dawk reali li jiġu allinjati mal-produttività. Id-differenza bejn dawn iż-żewġ approċċi hija kruċjali peress li fl-aħħar każ teżisti l-possibbiltà li l-pagi nominali jqisu biss il-produttività u mhux l-inflazzjoni. “Regola” bħal din iġġib magħha r-riskju ta’ inflazzjoni żero li twassal għal deflazzjoni fil-każ ta’ skossi ekonomiċi negattivi. |
| --- | --- |

4.2.17

Il-Kumitat ifakkar li r-riformi dwar l-issettjar tal-pagi jeħtieġu negozjati fil-livell nazzjonali bejn l-imsieħba soċjali. Dawn jeħtieġu jsibu bilanċ bejn, minn naħa waħda, li tintlaħaq domanda kbira biżżejjed, ikun hemm stabbilità fil-prezzijiet, u kontroll fir-rigward ta’ inugwaljanzi għolja u/jew li qed jikbru, u min-naħa l-oħra li tinżamm il-kompetittività tal-prezzijiet. Il-Kumitat jinsab imħasseb li r-riformi strutturali fil-qasam tal-pagi jikkawżaw kompetizzjoni għat-tnaqqis fil-pagi bejn l-Istati Membri, u b’hekk inaqqsu d-domanda interna fl-UE filwaqt li jikkontribwixxu, permezz ta’ eċċess estern dejjem jiżdied fiż-żona tal-euro, għal valutazzjoni żejda tal-euro li tispikka aktar. L-ILO (37) jikkonferma din it-tendenza u jwissi kontra l-implikazzjonijiet ekonomiċi u soċjali estiżi ħafna.

L-approċċ tas-SAT għall-pagi minimi, fejn huwa ddikjarat li dawn għandhom “jiksbu bilanċ tajjeb bejn il-ħolqien tal-impjiegi u introjtu adegwat”, jirrifletti l-idea ġenerali li hemm kompromess bejn il-ħolqien tal-impjiegi u diversi fatturi bħall-kwalità tal-impjiegi u kemm wieħed ikun lest li jaċċetta offerta ta’ impjieg. Il-Kumitat jistaqsi dwar l-evidenza tal-eżistenza ta’ xi kompromess bħal dan, meta jitqies li r-riċerka tal-ILO dwar l-esperjenzi relatati mal-pagi minimi fl-UE ma sabet l-ebda evidenza li l-pagi minimi jeqirdu l-impjiegi (38). Il-Kumitat ifakkar fil-prinċipju “ix-xogħol irid jipprovdi paga”, li – għalkemm stabbilit qabel il-kriżi – għad irid jiġi applikat.

Il-Kumitat iħeġġeġ lill-Kummissjoni tikkjarifika l-fehmiet tagħha dwar il-pagi, l-inflazzjoni u l-produttività. Filwaqt li l-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar il-Pakkett dwar l-Impjiegi (39) tikkjarifika li l-pagi reali għandhom ikunu allinjati mal-iżviluppi tal-produttività, is-SAT 2013 jonqos milli jidentifika jekk għandhomx ikunu l-pagi nominali jew dawk reali li jiġu allinjati mal-produttività. Id-differenza bejn dawn iż-żewġ approċċi hija kruċjali peress li fl-aħħar każ teżisti l-possibbiltà li l-pagi nominali jqisu biss il-produttività u mhux l-inflazzjoni. “Regola” bħal din iġġib magħha r-riskju ta’ inflazzjoni żero li twassal għal deflazzjoni fil-każ ta’ skossi ekonomiċi negattivi.

Il-promozzjoni tal-ġustizzja soċjali

| 4.2.18 | B’mod ġenerali, il-Kumitat huwa tal-fehma li għandha tingħata aktar attenzjoni lill-kwistjoni tal-imparzjalità u l-ġustizzja soċjali. Sabiex tinbena l-fiduċja u tiġi assigurata implimentazzjoni effettiva tal-politiki, l-ispejjeż u l-benefiċċji tal-politika ekonomika u r-riformi strutturali għandhom jiġu kondiviżi b’mod ġust bejn kulħadd (ħaddiema, familji, negozji). Il-Kumitat jirrikonoxxi l-importanza mogħtija lit-trasparenza u l-imparzjalità fis-SAT fir-rigward l-impatt fuq is-soċjetà u jappella lill-Kummissjoni sabiex tissorvelja jekk il-politiki tal-gvernijiet nazzjonali jqisux dan fil-programmi tagħhom ta’ riforma. |
| --- | --- |

4.2.18

B’mod ġenerali, il-Kumitat huwa tal-fehma li għandha tingħata aktar attenzjoni lill-kwistjoni tal-imparzjalità u l-ġustizzja soċjali. Sabiex tinbena l-fiduċja u tiġi assigurata implimentazzjoni effettiva tal-politiki, l-ispejjeż u l-benefiċċji tal-politika ekonomika u r-riformi strutturali għandhom jiġu kondiviżi b’mod ġust bejn kulħadd (ħaddiema, familji, negozji). Il-Kumitat jirrikonoxxi l-importanza mogħtija lit-trasparenza u l-imparzjalità fis-SAT fir-rigward l-impatt fuq is-soċjetà u jappella lill-Kummissjoni sabiex tissorvelja jekk il-politiki tal-gvernijiet nazzjonali jqisux dan fil-programmi tagħhom ta’ riforma.

Il-promozzjoni tal-inklużjoni soċjali u l-indirizzar tal-faqar

| 4.2.19 | Il-Kumitat jappoġġja l-appell tas-SAT għal sforzi addizzjonali sabiex tiġi żgurata l-effettività tas-sistemi tal-protezzjoni soċjali fil-ġlieda kontra l-effetti tal-kriżi, tiġi promossa l-inklużjoni soċjali, u tiġi implimentata “Strateġija ta’ inklużjoni attiva” li tiżgura suq ta’ xogħol inklużiv u jiġi indirizzat il-faqar. |
| --- | --- |

4.2.19

Il-Kumitat jappoġġja l-appell tas-SAT għal sforzi addizzjonali sabiex tiġi żgurata l-effettività tas-sistemi tal-protezzjoni soċjali fil-ġlieda kontra l-effetti tal-kriżi, tiġi promossa l-inklużjoni soċjali, u tiġi implimentata “Strateġija ta’ inklużjoni attiva” li tiżgura suq ta’ xogħol inklużiv u jiġi indirizzat il-faqar.

Il-promozzjoni tal-ugwaljanza bejn is-sessi

| 4.2.20 | Il-KESE jqis li l-perspettiva tal-ugwaljanza bejn is-sessi, li mhix indirizzata fl-ebda waħda mis-seba’ inizjattivi ewlenin tal-Istrateġija Ewropa 2020, issa ġiet integrata fil-proċess tas-Semestru Ewropew (pereżempju fil-programmi nazzjonali ta’ riforma) peress li din hija kruċjali sabiex jinkisbu l-miri ewlenin tal-Istrateġija Ewropa 2020 (40). |
| --- | --- |

4.2.20

Il-KESE jqis li l-perspettiva tal-ugwaljanza bejn is-sessi, li mhix indirizzata fl-ebda waħda mis-seba’ inizjattivi ewlenin tal-Istrateġija Ewropa 2020, issa ġiet integrata fil-proċess tas-Semestru Ewropew (pereżempju fil-programmi nazzjonali ta’ riforma) peress li din hija kruċjali sabiex jinkisbu l-miri ewlenin tal-Istrateġija Ewropa 2020 (40).

4.3   L-importanza li s-soċjetà ċivili organizzata u l-imsieħba soċjali jiġu involuti fil-proċess tas-Semestru Ewropew

| 4.3.1 | Il-KESE jtenni l-bżonn li jittejbu r-responsabbiltà u t-trasparenza demokratiċi tad-diversi proċessi tas-Semestru Ewropew u l-koordinazzjoni tal-politiki ekonomiċi nazzjonali. Fil-kuntest attwali ta’ telf ta’ fiduċja fil-kapaċità tal-istituzzjonijiet Ewropej sabiex jipproduċu riżultati, huwa kruċjali li l-istituzzjonijiet li jirrapreżentaw liċ-ċittadini, lill-imsieħba soċjali u lis-soċjetà ċivili jingħataw rwol iktar b’saħħtu sabiex jittejbu l-leġittimità u s-sens ta’ sjieda. Id-djalogu vertikali u orizzontali huma kruċjali (41) u d-dispożizzjonijiet dwar id-demokrazija parteċipattiva tal-Artikolu 11 tat-TFUE għandhom jiġu implimentati malajr kemm jista’ jkun (42).
  Il-Kumitat iqis li l-lingwaġġ użat fis-SAT fir-rigward tar-rwol tad-djalogu soċjali mhuwiex sodisfaċenti. Jekk ikunu meħtieġa, ir-riformi strutturali għandhom jitwettqu f’kollaborazzjoni mill-qrib u bi ftehim mal-imsieħba soċjali, mhux biss abbażi ta’ sempliċi konsultazzjoni. Id-djalogu mal-imsieħba soċjali u s-soċjetà ċivili organizzata, bħalma huma l-organizzazzjonijiet tal-konsumatur, huwa essenzjali sabiex jitfasslu u jiġu implimentati b’mod tajjeb il-politiki u r-riformi. Dawn jistgħu jtejbu l-kredibbiltà u l-aċċettabbiltà soċjali tar-riformi, peress li l-kunsens u l-fiduċja jistgħu jikkontribwixxu għall-impenn min-naħa tal-partijiet interessati u għas-suċċess tar-riformi. L-imsieħba soċjali u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili jistgħu jevalwaw l-impatti tal-politiki u jagħtu twissijiet fil-ħin jekk ikun hemm bżonn. F’ħafna oqsma huma l-organizzazzjonijiet soċjali, b’mod partikolari l-imsieħba soċjali, li jridu jimplimentaw fil-prattika l-proposti ta’ politika (43).
  Il-Kumitat jappella għal rwol aktar b’saħħtu għall-imsieħba soċjali u għas-soċjetà ċivili organizzata kemm fil-livell tal-UE kif ukoll f’dak nazzjonali. Għandhom jiġu involuti b’mod effettiv u fil-ħin fil-qafas tas-Semestru Ewropew, fit-tfassil tal-Istħarriġiet Annwali dwar it-Tkabbir, il-linji gwida dwar l-impjieg, il-linji gwida ġenerali tal-politika ekonomika (li flimkien jiffurmaw “il-linji gwida integrati tal-Istrateġija Ewropa 2020) u r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għal kull pajjiż. Fil-livell nazzjonali, l-imsieħba soċjali u s-soċjetà ċivili organizzata għandhom jiġu involuti aħjar fl-abbozzar tal-Programmi Nazzjonali ta’ Riforma u l-KESE ser ikompli jaħdem mill-qrib man-netwerk tiegħu ta’ KES nazzjonali / organizzazzjoijiet simili sabiex jipprovdi informazzjoni lil dawk li jfasslu l-politika fl-Ewropa dwar l-involviment ta’ dawn tal-aħħar fil-livell nazzjonali. Aktar involviment mill-imsieħba soċjali għandu jwassal għal implimentazzjoni usa”. |
| --- | --- |

4.3.1

Il-KESE jtenni l-bżonn li jittejbu r-responsabbiltà u t-trasparenza demokratiċi tad-diversi proċessi tas-Semestru Ewropew u l-koordinazzjoni tal-politiki ekonomiċi nazzjonali. Fil-kuntest attwali ta’ telf ta’ fiduċja fil-kapaċità tal-istituzzjonijiet Ewropej sabiex jipproduċu riżultati, huwa kruċjali li l-istituzzjonijiet li jirrapreżentaw liċ-ċittadini, lill-imsieħba soċjali u lis-soċjetà ċivili jingħataw rwol iktar b’saħħtu sabiex jittejbu l-leġittimità u s-sens ta’ sjieda. Id-djalogu vertikali u orizzontali huma kruċjali (41) u d-dispożizzjonijiet dwar id-demokrazija parteċipattiva tal-Artikolu 11 tat-TFUE għandhom jiġu implimentati malajr kemm jista’ jkun (42).

Il-Kumitat iqis li l-lingwaġġ użat fis-SAT fir-rigward tar-rwol tad-djalogu soċjali mhuwiex sodisfaċenti. Jekk ikunu meħtieġa, ir-riformi strutturali għandhom jitwettqu f’kollaborazzjoni mill-qrib u bi ftehim mal-imsieħba soċjali, mhux biss abbażi ta’ sempliċi konsultazzjoni. Id-djalogu mal-imsieħba soċjali u s-soċjetà ċivili organizzata, bħalma huma l-organizzazzjonijiet tal-konsumatur, huwa essenzjali sabiex jitfasslu u jiġu implimentati b’mod tajjeb il-politiki u r-riformi. Dawn jistgħu jtejbu l-kredibbiltà u l-aċċettabbiltà soċjali tar-riformi, peress li l-kunsens u l-fiduċja jistgħu jikkontribwixxu għall-impenn min-naħa tal-partijiet interessati u għas-suċċess tar-riformi. L-imsieħba soċjali u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili jistgħu jevalwaw l-impatti tal-politiki u jagħtu twissijiet fil-ħin jekk ikun hemm bżonn. F’ħafna oqsma huma l-organizzazzjonijiet soċjali, b’mod partikolari l-imsieħba soċjali, li jridu jimplimentaw fil-prattika l-proposti ta’ politika (43).

Il-Kumitat jappella għal rwol aktar b’saħħtu għall-imsieħba soċjali u għas-soċjetà ċivili organizzata kemm fil-livell tal-UE kif ukoll f’dak nazzjonali. Għandhom jiġu involuti b’mod effettiv u fil-ħin fil-qafas tas-Semestru Ewropew, fit-tfassil tal-Istħarriġiet Annwali dwar it-Tkabbir, il-linji gwida dwar l-impjieg, il-linji gwida ġenerali tal-politika ekonomika (li flimkien jiffurmaw “il-linji gwida integrati tal-Istrateġija Ewropa 2020) u r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għal kull pajjiż. Fil-livell nazzjonali, l-imsieħba soċjali u s-soċjetà ċivili organizzata għandhom jiġu involuti aħjar fl-abbozzar tal-Programmi Nazzjonali ta’ Riforma u l-KESE ser ikompli jaħdem mill-qrib man-netwerk tiegħu ta’ KES nazzjonali / organizzazzjoijiet simili sabiex jipprovdi informazzjoni lil dawk li jfasslu l-politika fl-Ewropa dwar l-involviment ta’ dawn tal-aħħar fil-livell nazzjonali. Aktar involviment mill-imsieħba soċjali għandu jwassal għal implimentazzjoni usa”.

Brussell, 13 ta’ Frar 2013.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Staffan NILSSON

---

(1)  ĠU C 248, 25.8.2011, p. 8-15.

1

(2)  ETUC/CES, BUSINESSEUROPE, UEAPME, CEEP, Joint statement on the Europe 2020 strategy (Dikjarazzjoni konġunta dwar l-Istrateġija Ewropa 2020), 4 ta’ Ġunju 2010.

2

(3)  Opinjoni tal-KESE dwar il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni Inressqu ż-Żgħażagħ lejn l-Impjiegi, COM(2012) 727 final, (għadha mhix ippubblikata fil-ĠU).

3

Inressqu ż-Żgħażagħ lejn l-Impjiegi

(4)  ĠU C 143, 22.5.2012, p. 94–101.

4

(5)  ĠU C 211/48, 19.8.2008, p. 48 - 53.

5

(6)  EUCO 76/12, p. 7-15.

6

(7)  Rapport mill-President tal-Kunsill Ewropew Herman Van Rompuy, 5 ta’ Diċembru 2012.

7

(8)  COM(2012) 777 final/2, 30.11.2012.

8

(9)  ĠU C 11, 15.1.2013, p. 34–38.

9

(10)  Eurostat, Statistics in focus 39/2012, “Europe 2020 Strategy – towards a smarter, greener and more inclusive EU economy?” (L-Istrateġija Ewropa 2020 - Lejn ekonomija tal-UE aktar intelliġenti, aktar ekoloġika u aktar inklużiva?).

10

(11)  COM(2012) 750 final.

11

(12)  Eurostat, Stqarrija għall-istampa 4/2013, 8 ta’ Jannar 2013.

12

(13)  Tabella tal-Eurostat: http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&init=1&plugin=0&language=en&pcode=t2020_50

13

(14)  ILO 2012, “Eurozone job crisis: trends and policy responses” (Il-kriżi tal-impjiegi fiż-żona tal-euro: tendenzi u reazzjonijiet ta’ politika), pereżempju paġna 11.

14

(15)  Nazzjonijiet Uniti, World economic situation and prospects 2013 – global outlook (Sitwazzjoni ekonomika dinjija u l-prospetti għall-2013 – ħarsa globali) maħruġ f’Diċembru 2012, paġna 28.

15

(16)  – 0,9 fl-2013, – 2,1 % fl-2014 u – 3.3 % fl-2015.

16

(17)  FMI 2012, World Economic outlook, Coping with High Debt and Sluggish Growth (Perspettivi Ekonomiċi Globali, Inlaħħqu ma’ dejn kbir u tkabbir li jiċċaqlaq ftit li xejn, Ottubru 2012, pereżempju paġna 21 jew kaxxa 1.1 fil-paġna 41.

17

Coping with High Debt and Sluggish Growth

(18)  ĠU C 248, 25.8.2011, p. 8-15.

18

(19)  Monitoraġġ Fiskali tal-FMI, Taking stock – a progress report on fiscal adjustment(Nieħdu rendikont – rapport ta’ progress dwar l-aġġustament fiskali), Ottubru 2012.

19

(20)  It-3 % jikkorrespondi għall-bidla fid-defiċit strutturali bejn l-2010 u l-2012; id-defiċit strutturali huwa kkalkolat billi jitneħħa l-effett taċ-ċiklu tan-negozju. Dan id-defiċit jeħtieġ li jiġi kkoreġut.

20

(21)  ĠU C 143, 22.5.2012, p. 51-68, punt 16.

21

(22)  ĠU C 76, 14.3.2013, p. 24–30.

22

(23)  ĠU C 191, 29.6.2012, p. 24-29.

23

(24)  Il-miri tal-Istrateġija Ewropa 2020: sal-2020 jitnaqqsu b’20 % l-emissjonijiet ta’ gass b’effett serra meta mqabbla mas-snin 90, 20 % tal-enerġija tkun mill-enerġija rinnovabbli u jkun hemm żieda ta’ 20 % fl-effiċjenza tar-riżorsi.

24

(25)  ĠU C 229, 31.7.2012, p. 32-38 u ĠU C 248, 25.8.2011, p. 75-80.

25

(26)  ĠU C 44, 15.2.2013, p. 76–82.

26

(27)  ĠU C 143, 22.5.2012, p. 94-101.

27

(28)  ĠU C 11, 15.1.2013, p. 65–70.

28

(29)  ĠU C 143, 22.5.2012, p. 23-28.

29

(30)  COM(2012) 727 final – li dwarha l-KESE qiegħed attwalment iħejji opinjoni (SOC/474 – CES2419-2012_00_00_TRA_APA).

30

(31)  Il-KESE attwalment qiegħed iħejji opinjoni (SOC/476 – CES658-2013_00_00_TRA_APA) dwar il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni Reviżjoni tal-Edukazzjoni: Ninvestu fil-ħiliet għal eżiti soċjoekonomiċi aħjar, COM(2012) 669 final.

31

Reviżjoni tal-Edukazzjoni: Ninvestu fil-ħiliet għal eżiti soċjoekonomiċi aħjar

(32)  ĠU C 143, 22.5.2012, p. 82-87.

32

(33)  ĠU C 11, 15.1.2013, p. 65–70.

33

(34)  ĠU C 211/48, 19.8.2008, p. 48–53.

34

(35)  ĠU C 256, 27.10.2007, p. 108-113, punt 1.3.

35

(36)  ĠU C 211, 19.8.2008, p. 48-53, punt 1.1.1.

36

(37)  ILO 2012, Global wage report 2012/2013 – Wages and equitable growth

37

Global wage report 2012/2013 – Wages and equitable growth

(38)  ILO 2010, The minimum wage revisited in the enlarged EU, p. 26.

38

The minimum wage revisited in the enlarged EU

(39)  COM(2012) 173 final.

39

(40)  ĠU C 76, 14.3.2013, p. 8–14.

40

(41)  ĠU C 299, 4.10.2012, p. 122-127.

41

(42)  Opinjoni tal-KESE dwar Prinċipji, proċeduri u azzjonijiet għall-applikazzjoni tal-Artikolu 11(1) u (2) tat-Trattat ta’ Lisbona, ĠU C 11, 15.1.2013, p. 8.

42

Prinċipji, proċeduri u azzjonijiet għall-applikazzjoni tal-Artikolu 11(1) u (2) tat-Trattat ta’ Lisbona

(43)  Opinjoni tal-KESE dwar il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni dwar Azzjoni għall-Istabbiltà, għat-Tkabbir
  ĠU C 44, 15.2.2013, p. 153.

43

Azzjoni għall-Istabbiltà, għat-Tkabbir

---

| 9.5.2013 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 133/90 |
| --- | --- | --- | --- |

9.5.2013

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 133/90

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-istatut u l-finanzjament tal-partiti politiċi Ewropej u l-fondazzjonijiet politiċi Ewropej”

COM(2012) 499 final — 2012/0237 (COD)

2013/C 133/16

Relatur: is-Sur MALOSSE

Korelaturi: is-Sur DASSIS, is-Sur JAHIER

Nhar l-10 ta’ Ottubru 2012 u nhar it-22 ta’ Ottubru 2012, il-Kunsill u l-Parlament Ewropew rispettivament iddeċidew, b’konformità mal-Artikolu 304(1) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE), li jikkonsultaw lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-istatut u l-finanzjament tal-partiti politiċi Ewropej u l-fondazzjonijiet politiċi Ewropej

COM(2012) 499 final - 2012/0237 (COD).

B’konformità mal-Artikolu 19(1) tar-Regoli ta’ Proċedura tiegħu, nhar il-15 ta’ Novembru 2012, il-Kumitat iddeċieda li joħloq sottokumitat inkarigat sabiex jipprepara l-ħidma dwar is-suġġett.

Is-sottokumitat dwar “Il-finanzjament tal-partiti politiċi Ewropej”, inkarigat sabiex jipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adotta l-abbozz ta’ Opinjoni tiegħu nhar it-30 ta’ Jannar 2013. Ir-relatur kien is-Sur MALOSSE u l-korelaturi kienu s-Sur DASSIS u s-Sur JAHIER.

Matul l-487 sessjoni plenarja tiegħu li saret fit-13 u l-14 ta’ Frar 2013 (seduta tat-13 ta’ Frar), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’155 vot favur, vot wieħed (1) kontra u 6 astensjonijiet.

| 1. | L-istess bħall-Kummissjoni Ewropea u l-Parlament Ewropew, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) jisħaq li funzjonament aħjar tal-Unjoni Ewropea jimplika li l-partiti u l-fondazzjonijiet politiċi l-aktar magħrufa u rikonoxxuti jiġu kkonsolidati fil-livell Ewropew, kif ukoll li jkunu aktar rappreżentattivi u eqreb taċ-ċittadini. |
| --- | --- |

1.

L-istess bħall-Kummissjoni Ewropea u l-Parlament Ewropew, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) jisħaq li funzjonament aħjar tal-Unjoni Ewropea jimplika li l-partiti u l-fondazzjonijiet politiċi l-aktar magħrufa u rikonoxxuti jiġu kkonsolidati fil-livell Ewropew, kif ukoll li jkunu aktar rappreżentattivi u eqreb taċ-ċittadini.

| 2. | Il-KESE jappoġġja l-ħolqien ta’ statut legali uniku għall-partiti u l-fondazzjonijiet politiċi Ewropej, kif ukoll reviżjoni ta’ kif jiġi kkontrollat il-mod kif jaħdmu, sabiex jittejbu kemm il-kundizzjonijiet tal-funzjonament demokratiku intern tagħhom kif ukoll l-effiċjenza, il-viżibilità u t-trasparenza u l-lat tal-kontabilità. |
| --- | --- |

2.

Il-KESE jappoġġja l-ħolqien ta’ statut legali uniku għall-partiti u l-fondazzjonijiet politiċi Ewropej, kif ukoll reviżjoni ta’ kif jiġi kkontrollat il-mod kif jaħdmu, sabiex jittejbu kemm il-kundizzjonijiet tal-funzjonament demokratiku intern tagħhom kif ukoll l-effiċjenza, il-viżibilità u t-trasparenza u l-lat tal-kontabilità.

| 3. | Il-KESE jinsisti b’mod partikolari li l-partiti u l-fondazzjonijiet li jgawdu minn dan l-istatut jissieħbu fl-għanijiet tal-proġett Ewropew u fil-valuri essenzjali li jiffurmaw il-pedament tiegħu, kif inhuma stabbiliti fit-Trattati Ewropej u fil-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea. |
| --- | --- |

3.

Il-KESE jinsisti b’mod partikolari li l-partiti u l-fondazzjonijiet li jgawdu minn dan l-istatut jissieħbu fl-għanijiet tal-proġett Ewropew u fil-valuri essenzjali li jiffurmaw il-pedament tiegħu, kif inhuma stabbiliti fit-Trattati Ewropej u fil-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea.

| 3.1 | Rigward l-għanijiet tal-proġett Ewropew, il-KESE jemmen li dan l-istatut għandu jimplika l-adeżjoni għall-konsolidazzjoni tal-paċi, il-kooperazzjoni bejn l-Istati Membri u l-popli, il-promozzjoni tal-progress ekonomiku u soċjali, u l-benesseri taċ-ċittadini, kif ukoll l-eżerċitar demokratiku tal-libertajiet tal-espressjoni u tad-dibattitu. |
| --- | --- |

3.1

Rigward l-għanijiet tal-proġett Ewropew, il-KESE jemmen li dan l-istatut għandu jimplika l-adeżjoni għall-konsolidazzjoni tal-paċi, il-kooperazzjoni bejn l-Istati Membri u l-popli, il-promozzjoni tal-progress ekonomiku u soċjali, u l-benesseri taċ-ċittadini, kif ukoll l-eżerċitar demokratiku tal-libertajiet tal-espressjoni u tad-dibattitu.

| 3.2 | Dwar ir-rispett tal-valuri essenzjali garantiti fil-livell Ewropew, il-KESE jenfasizza l-ħtieġa li jiġu rispettati l-valuri stabbiliti fit-Trattati Ewropej, b’mod partikolari fil-preambolu tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea u l-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, fejn b’mod partikolari fl-Artikolu 21 tagħha tipprojbixxi kull xorta ta’ diskriminazzjoni, tkun xi tkun il-bażi tagħha. Il-prinċipju tal-ugwaljanza bejn in-nisa u l-irġiel fl-oqsma kollha, li jissemma’ fl-Artikolu 23 tal-Karta msemmija, għandu jseħħ fil-prattika fi ħdan il-korpi maniġerjali kollha tal-partiti u l-fondazzjonijiet politiċi Ewropej. |
| --- | --- |

3.2

Dwar ir-rispett tal-valuri essenzjali garantiti fil-livell Ewropew, il-KESE jenfasizza l-ħtieġa li jiġu rispettati l-valuri stabbiliti fit-Trattati Ewropej, b’mod partikolari fil-preambolu tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea u l-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, fejn b’mod partikolari fl-Artikolu 21 tagħha tipprojbixxi kull xorta ta’ diskriminazzjoni, tkun xi tkun il-bażi tagħha. Il-prinċipju tal-ugwaljanza bejn in-nisa u l-irġiel fl-oqsma kollha, li jissemma’ fl-Artikolu 23 tal-Karta msemmija, għandu jseħħ fil-prattika fi ħdan il-korpi maniġerjali kollha tal-partiti u l-fondazzjonijiet politiċi Ewropej.

| 3.3 | Il-KESE jirrakkomanda li l-partiti u l-fondazzjonijiet politiċi li jixtiequ jkollhom statut Ewropew jikkonfermaw ir-rispett tal-prinċipji fundamentali msemmija hawn fuq permezz ta’ dikjarazzjoni. Huwa f’idejn il-Parlament Ewropew, b’mod partikolari l-Kumitat għall-Affarijiet Kostituzzjonali tiegħu, li jħares u jiddenunzja l-każijiet ta’ ksur tal-prinċipji u tad-drittijiet fundamentali stabbiliti fit-Trattati tal-UE. |
| --- | --- |

3.3

Il-KESE jirrakkomanda li l-partiti u l-fondazzjonijiet politiċi li jixtiequ jkollhom statut Ewropew jikkonfermaw ir-rispett tal-prinċipji fundamentali msemmija hawn fuq permezz ta’ dikjarazzjoni. Huwa f’idejn il-Parlament Ewropew, b’mod partikolari l-Kumitat għall-Affarijiet Kostituzzjonali tiegħu, li jħares u jiddenunzja l-każijiet ta’ ksur tal-prinċipji u tad-drittijiet fundamentali stabbiliti fit-Trattati tal-UE.

| 3.4 | Il-KESE jfakkar ukoll fir-rwol ċentrali li ser ikollha taqdi l-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea fil-monitoraġġ tar-rispett ta’ dawn il-prinċipji, billi b’mod partikolari tippermetti li jkun hemm proċeduri legali permezz tal-proċedura sommarja. |
| --- | --- |

3.4

Il-KESE jfakkar ukoll fir-rwol ċentrali li ser ikollha taqdi l-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea fil-monitoraġġ tar-rispett ta’ dawn il-prinċipji, billi b’mod partikolari tippermetti li jkun hemm proċeduri legali permezz tal-proċedura sommarja.

| 4. | Il-KESE jenfasizza wkoll il-ħtieġa li, permezz tal-partiti u l-fondazzjonijiet politiċi li jeżistu diġà, jiġi appoġġjat il-ħolqien u l-iżvilupp ta’ partiti u fondazzjonijiet ġodda fil-livell Ewropew, bil-kundizzjoni li dawn jikkonformaw mar-rekwiżiti tat-tħaddim, tar-rispett tal-valuri u tar-rappreżentattività. |
| --- | --- |

4.

Il-KESE jenfasizza wkoll il-ħtieġa li, permezz tal-partiti u l-fondazzjonijiet politiċi li jeżistu diġà, jiġi appoġġjat il-ħolqien u l-iżvilupp ta’ partiti u fondazzjonijiet ġodda fil-livell Ewropew, bil-kundizzjoni li dawn jikkonformaw mar-rekwiżiti tat-tħaddim, tar-rispett tal-valuri u tar-rappreżentattività.

| 4.1 | Dwar il-kundizzjoni supplimentari meħtieġa biex ikunu eliġibbli għall-fondi, il-kriterju li jgħid li jkun biżżejjed li persuna tiġi eletta fil-Parlament Ewropew mhuwiex rilevanti, speċjalment minħabba l-fatt li l-mod kif jiġu valutati, u għaldaqstant il-kundizzjonijiet għas-suċċess, dejjem ikunu differenti ħafna minn Stat Membru għal ieħor. |
| --- | --- |

4.1

Dwar il-kundizzjoni supplimentari meħtieġa biex ikunu eliġibbli għall-fondi, il-kriterju li jgħid li jkun biżżejjed li persuna tiġi eletta fil-Parlament Ewropew mhuwiex rilevanti, speċjalment minħabba l-fatt li l-mod kif jiġu valutati, u għaldaqstant il-kundizzjonijiet għas-suċċess, dejjem ikunu differenti ħafna minn Stat Membru għal ieħor.

| 4.2 | Għaldaqstant il-KESE jissuġġerixxi li jinżammu r-referenzi dwar ir-rappreżentattività ħalli b’hekk ikun hemm inqas ċans li jinħolqu xi diskriminazzjonijiet arbitrarji. Huwa jissuġġerixxi li dawn ikunu mnebbħa mill-kriterji stabbiliti fl-Inizjattivi taċ-Ċittadini Ewropej u jipproponi li tinżamm il-kundizzjoni li fl-aħħar elezzjonijiet Ewropej ikunu nkisbu mill-inqas miljun vot minn mill-inqas seba’ pajjiżi differenti. |
| --- | --- |

4.2

Għaldaqstant il-KESE jissuġġerixxi li jinżammu r-referenzi dwar ir-rappreżentattività ħalli b’hekk ikun hemm inqas ċans li jinħolqu xi diskriminazzjonijiet arbitrarji. Huwa jissuġġerixxi li dawn ikunu mnebbħa mill-kriterji stabbiliti fl-Inizjattivi taċ-Ċittadini Ewropej u jipproponi li tinżamm il-kundizzjoni li fl-aħħar elezzjonijiet Ewropej ikunu nkisbu mill-inqas miljun vot minn mill-inqas seba’ pajjiżi differenti.

| 4.3 | Il-fondi, il-baġits u d-donazzjonijiet tal-partiti u l-fondazzjonijiet Ewropej iridu jkunu trasparenti u pubbliċi. Iċ-ċittadini għandhom id-dritt u d-dmir li jkunu infurmati dwar il-mod kif jiġu ffinanzjati u dwar l-ispejjeż tal-partiti u l-fondazzjonijiet. F’każ li jkun hemm xi penali u/jew sospensjonijiet tal-fondi, dawn għandhom jiġu ppubblikati fil-mezzi tax-xandir. |
| --- | --- |

4.3

Il-fondi, il-baġits u d-donazzjonijiet tal-partiti u l-fondazzjonijiet Ewropej iridu jkunu trasparenti u pubbliċi. Iċ-ċittadini għandhom id-dritt u d-dmir li jkunu infurmati dwar il-mod kif jiġu ffinanzjati u dwar l-ispejjeż tal-partiti u l-fondazzjonijiet. F’każ li jkun hemm xi penali u/jew sospensjonijiet tal-fondi, dawn għandhom jiġu ppubblikati fil-mezzi tax-xandir.

| 5. | Fl-okkażjoni tal-analiżi ta’ din il-Proposta għal Regolament, il-KESE jixtieq ukoll ifakkar bil-qawwa l-inugwaljanza li għadha teżisti, u li saħansitra qed tiżdied, fit-trattament tal-partiti u l-fondazzjonijiet Ewropej bi skop politiku u dak tal-assoċjazzjonijiet u l-fondazzjonijiet li jaħdmu favur għanijiet ta’ interess ġenerali fil-livell Ewropew (ekonomiċi, trejdjunjonistiċi, soċjali, umanitarji, kulturali, ambjentali, sportivi, eċċ.). |
| --- | --- |

5.

Fl-okkażjoni tal-analiżi ta’ din il-Proposta għal Regolament, il-KESE jixtieq ukoll ifakkar bil-qawwa l-inugwaljanza li għadha teżisti, u li saħansitra qed tiżdied, fit-trattament tal-partiti u l-fondazzjonijiet Ewropej bi skop politiku u dak tal-assoċjazzjonijiet u l-fondazzjonijiet li jaħdmu favur għanijiet ta’ interess ġenerali fil-livell Ewropew (ekonomiċi, trejdjunjonistiċi, soċjali, umanitarji, kulturali, ambjentali, sportivi, eċċ.).

| 5.1 | It-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea (it-Trattat ta’ Lisbona) jiddedika l-Artikolu 11 tiegħu għar-realtà tad-demokrazija parteċipattiva u għaldaqstant għall-importanza tal-assoċjazzjonijiet u l-fondazzjonijiet li jagħtu ħajja lid-dibattitu fl-isfera pubblika tal-UE. Il-KESE jisħaq li l-importanza ta’ dawn in-netwerks assoċjattivi Ewropej kibret ħafna, u xi drabi saret saħansitra wisq, f’dan iż-żmien fejn l-internet huwa għal kulħadd. Bħala vetturi ġodda ta’ demokrazija parteċipattiva, in-netwerks assoċjattivi diġà għandhom rwol vitali u li qed jikber fl-informazzjoni, fid-dibattiti politiċi u fl-iffurmar tal-opinjoni Ewropea. B’dan il-mod, huma jżidu l-valur u jikkompletaw b’mod utli l-istrutturi tad-demokrazija politika rappreżentattiva. Dan il-valur miżjud huwa partikolarment evidenti fil-livell Ewropew minħabba li l-friegħi differenti ta’ din id-demokrazija parteċipattiva min-natura tagħhom imorru lil hinn mill-fruntieri bejn l-Istati. |
| --- | --- |

5.1

It-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea (it-Trattat ta’ Lisbona) jiddedika l-Artikolu 11 tiegħu għar-realtà tad-demokrazija parteċipattiva u għaldaqstant għall-importanza tal-assoċjazzjonijiet u l-fondazzjonijiet li jagħtu ħajja lid-dibattitu fl-isfera pubblika tal-UE. Il-KESE jisħaq li l-importanza ta’ dawn in-netwerks assoċjattivi Ewropej kibret ħafna, u xi drabi saret saħansitra wisq, f’dan iż-żmien fejn l-internet huwa għal kulħadd. Bħala vetturi ġodda ta’ demokrazija parteċipattiva, in-netwerks assoċjattivi diġà għandhom rwol vitali u li qed jikber fl-informazzjoni, fid-dibattiti politiċi u fl-iffurmar tal-opinjoni Ewropea. B’dan il-mod, huma jżidu l-valur u jikkompletaw b’mod utli l-istrutturi tad-demokrazija politika rappreżentattiva. Dan il-valur miżjud huwa partikolarment evidenti fil-livell Ewropew minħabba li l-friegħi differenti ta’ din id-demokrazija parteċipattiva min-natura tagħhom imorru lil hinn mill-fruntieri bejn l-Istati.

| 5.2 | Fid-dawl tal-lakuna li qed tikber minħabba l-kriżi bejn iċ-ċittadini u l-mexxejja u l-persuni responsabbli għall-politika Ewropea, il-KESE jwissi lill-Kummissjoni kontra l-effetti ħżiena u kontroproduttivi ta’ approċċ mhux adegwat li jiffoka biss fuq id-drittijiet speċifiċi u awtonomi tal-“assoċjazzjonijiet” politiċi Ewropej mingħajr ma jagħraf l-istess ħaġa għal dan it-tip ieħor ta’ assoċjazzjonijiet Ewropej. Il-KESE jixtieq ifakkar b’mod speċjali li l-affermazzjoni ta’ Ewropa politika għadha ma tistax tinfired minn dik ta’ Ewropa taċ-ċittadini u tas-soċjetà ċivili, strutturata abbażi ta’ assoċjazzjonijiet u organizzazzjonijiet li għandhom għodod legali adegwati, effikaċi u armonizzati fil-livell Ewropew. |
| --- | --- |

5.2

Fid-dawl tal-lakuna li qed tikber minħabba l-kriżi bejn iċ-ċittadini u l-mexxejja u l-persuni responsabbli għall-politika Ewropea, il-KESE jwissi lill-Kummissjoni kontra l-effetti ħżiena u kontroproduttivi ta’ approċċ mhux adegwat li jiffoka biss fuq id-drittijiet speċifiċi u awtonomi tal-“assoċjazzjonijiet” politiċi Ewropej mingħajr ma jagħraf l-istess ħaġa għal dan it-tip ieħor ta’ assoċjazzjonijiet Ewropej. Il-KESE jixtieq ifakkar b’mod speċjali li l-affermazzjoni ta’ Ewropa politika għadha ma tistax tinfired minn dik ta’ Ewropa taċ-ċittadini u tas-soċjetà ċivili, strutturata abbażi ta’ assoċjazzjonijiet u organizzazzjonijiet li għandhom għodod legali adegwati, effikaċi u armonizzati fil-livell Ewropew.

| 5.3 | Il-KESE jtenni li ma jaqbilx mad-deċiżjoni tal-Kummissjoni ta’ ftit snin ilu li tirtira l-abbozz ta’ statut tal-assoċjazzjonijiet Ewropej għar-raġuni li kien diffiċli li jintlaħaq qbil politiku fi ħdan il-Kunsill. Għall-KESE din ir-raġuni dwar dan is-suġġett partikolari ma hija la aċċettabbli fiha nfisha u lanqas ma tista’ tiġi verifikata fil-prattika. |
| --- | --- |

5.3

Il-KESE jtenni li ma jaqbilx mad-deċiżjoni tal-Kummissjoni ta’ ftit snin ilu li tirtira l-abbozz ta’ statut tal-assoċjazzjonijiet Ewropej għar-raġuni li kien diffiċli li jintlaħaq qbil politiku fi ħdan il-Kunsill. Għall-KESE din ir-raġuni dwar dan is-suġġett partikolari ma hija la aċċettabbli fiha nfisha u lanqas ma tista’ tiġi verifikata fil-prattika.

| 5.4 | Il-KESE jtenni wkoll it-tħassib tiegħu dwar l-ostakli li għadhom jeżistu għat-twaqqif ta’ kumpaniji bi statut Ewropew, kemm minħabba li l-istatut Ewropew eżistenti mhuwiex attraenti, li jixhed falliment ta’ veru, kif ukoll minħabba d-dewmien u l-imblukkar persistenti ta’ statut semplifikat miftuħ fl-aħħar għal għadd sinifikanti ta’ negozji ta’ kull daqs. |
| --- | --- |

5.4

Il-KESE jtenni wkoll it-tħassib tiegħu dwar l-ostakli li għadhom jeżistu għat-twaqqif ta’ kumpaniji bi statut Ewropew, kemm minħabba li l-istatut Ewropew eżistenti mhuwiex attraenti, li jixhed falliment ta’ veru, kif ukoll minħabba d-dewmien u l-imblukkar persistenti ta’ statut semplifikat miftuħ fl-aħħar għal għadd sinifikanti ta’ negozji ta’ kull daqs.

| 6. | Il-KESE jfakkar ukoll fl-appoġġ tiegħu għall-istatut tal-fondazzjoni Ewropea li kien esprima fl-Opinjoni tiegħu tat-18 ta’ Settembru 2012 (1), u jinsisti fuq il-ħtieġa li tiġi evitata kull diskriminazzjoni ta’ sitwazzjoni mal-fondazzjonijiet politiċi Ewropej. |
| --- | --- |

6.

Il-KESE jfakkar ukoll fl-appoġġ tiegħu għall-istatut tal-fondazzjoni Ewropea li kien esprima fl-Opinjoni tiegħu tat-18 ta’ Settembru 2012 (1), u jinsisti fuq il-ħtieġa li tiġi evitata kull diskriminazzjoni ta’ sitwazzjoni mal-fondazzjonijiet politiċi Ewropej.

| 7. | Filwaqt li jikkonferma li jaqbel li jkun hemm statut legali uniku għall-partiti u l-fondazzjonijiet politiċi Ewropej, fid-dawl tad-diversi osservazzjonijiet li għamel u b’konformità mal-prinċipju tan-nondiskriminazzjoni garantit mill-Unjoni Ewropea, il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni biex tippreżenta regolament Ewropew ekwivalenti dwar l-istatut u l-finanzjament tal-assoċjazzjonijiet Ewropej bi skopijiet li mhumiex politiċi, kif ukoll li jiżdied il-pass tal-ħidma tal-adozzjoni tar-Regolament dwar l-istatut tal-fondazzjoni Ewropea. |
| --- | --- |

7.

Filwaqt li jikkonferma li jaqbel li jkun hemm statut legali uniku għall-partiti u l-fondazzjonijiet politiċi Ewropej, fid-dawl tad-diversi osservazzjonijiet li għamel u b’konformità mal-prinċipju tan-nondiskriminazzjoni garantit mill-Unjoni Ewropea, il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni biex tippreżenta regolament Ewropew ekwivalenti dwar l-istatut u l-finanzjament tal-assoċjazzjonijiet Ewropej bi skopijiet li mhumiex politiċi, kif ukoll li jiżdied il-pass tal-ħidma tal-adozzjoni tar-Regolament dwar l-istatut tal-fondazzjoni Ewropea.

Brussell, 13 ta’ Frar 2013.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Staffan NILSSON

---

(1)  ĠU C 351, 15.11.2012, p. 57.

1

---