# Dziennik Urzędowy C 404/2019

| | ISSN 1977-1002 |
| --- | --- |
| Dziennik Urzędowy
  Unii Europejskiej | C 404 |
| | |
| Wydanie polskie | Informacje i zawiadomienia | Rocznik 6229 listopada 2019 |

ISSN 1977-1002

Dziennik Urzędowy

Unii Europejskiej

C 404

Wydanie polskie

Informacje i zawiadomienia

Rocznik 6229 listopada 2019

---

| Spis treśći | Strona |
| --- | --- |
| | I   Rezolucje, zalecenia i opinie |
| | OPINIE |
| | Komitet Regionów |
| 2019/C 404/01 | Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Strategie makroregionalne, takie jak strategia na rzecz regionu Dunaju: ramy promowania klastrów transnarodowych | 1 |
| | OPINIE |
| 2019/C 404/02 | Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – W kierunku skuteczniejszego i bardziej demokratycznego procesu podejmowania decyzji w dziedzinie polityki podatkowej UE | 6 |
| 2019/C 404/03 | Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Podejście do polityki przemysłowej UE ukierunkowane na konkretny obszar | 9 |
| 2019/C 404/04 | Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Cele zrównoważonego rozwoju: podstawa długoterminowej strategii UE na rzecz zrównoważonej Europy 2030 | 16 |
| 2019/C 404/05 | Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Zrównoważona biogospodarka dla Europy: wzmocnienie powiązań między gospodarką, społeczeństwem i środowiskiem | 24 |
| 2019/C 404/06 | Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Wzmocnienie nauczania nauk przyrodniczych, technologii, inżynierii, (sztuki) i matematyki (STE(A)M) w Unii Europejskiej | 30 |
| 2019/C 404/07 | Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Bardziej kompleksowe ramy Unii Europejskiej w obszarze substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego | 34 |
| 2019/C 404/08 | Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Transgraniczny wymiar zmniejszania ryzyka związanego z klęskami żywiołowymi | 39 |
| 2019/C 404/09 | Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Nowy europejski program na rzecz przyspieszenia rozwoju przemysłu morskiego | 44 |
| 2019/C 404/10 | Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Wielopoziomowe sprawowanie rządów i współpraca międzysektorowa w walce z ubóstwem energetycznym | 53 |

Spis treśći

Strona

I   Rezolucje, zalecenia i opinie

OPINIE

Komitet Regionów

2019/C 404/01

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Strategie makroregionalne, takie jak strategia na rzecz regionu Dunaju: ramy promowania klastrów transnarodowych

1

OPINIE

2019/C 404/02

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – W kierunku skuteczniejszego i bardziej demokratycznego procesu podejmowania decyzji w dziedzinie polityki podatkowej UE

6

2019/C 404/03

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Podejście do polityki przemysłowej UE ukierunkowane na konkretny obszar

9

2019/C 404/04

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Cele zrównoważonego rozwoju: podstawa długoterminowej strategii UE na rzecz zrównoważonej Europy 2030

16

2019/C 404/05

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Zrównoważona biogospodarka dla Europy: wzmocnienie powiązań między gospodarką, społeczeństwem i środowiskiem

24

2019/C 404/06

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Wzmocnienie nauczania nauk przyrodniczych, technologii, inżynierii, (sztuki) i matematyki (STE(A)M) w Unii Europejskiej

30

2019/C 404/07

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Bardziej kompleksowe ramy Unii Europejskiej w obszarze substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego

34

2019/C 404/08

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Transgraniczny wymiar zmniejszania ryzyka związanego z klęskami żywiołowymi

39

2019/C 404/09

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Nowy europejski program na rzecz przyspieszenia rozwoju przemysłu morskiego

44

2019/C 404/10

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Wielopoziomowe sprawowanie rządów i współpraca międzysektorowa w walce z ubóstwem energetycznym

53

---

| | III   Akty przygotowawcze |
| --- | --- |
| | Komitet Regionów |
| 2019/C 404/11 | Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Czysta planeta dla wszystkich. Europejska długoterminowa wizja strategiczna dobrze prosperującej, nowoczesnej, konkurencyjnej i neutralnej dla klimatu gospodarki | 58 |

III   Akty przygotowawcze

Komitet Regionów

2019/C 404/11

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Czysta planeta dla wszystkich. Europejska długoterminowa wizja strategiczna dobrze prosperującej, nowoczesnej, konkurencyjnej i neutralnej dla klimatu gospodarki

58

---

| PL | |
| --- | --- |

PL

---

I Rezolucje, zalecenia i opinie

OPINIE

Komitet Regionów

| 29.11.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 404/1 |
| --- | --- | --- | --- |

29.11.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 404/1

---

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Strategie makroregionalne, takie jak strategia na rzecz regionu Dunaju: ramy promowania klastrów transnarodowych

(2019/C 404/01)

| Sprawozdawca | : | Dainis TURLAIS (LV/ALDE), członek rady miasta Rygi |
| --- | --- | --- |
| Dokument źródłowy | : | Sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów z realizacji strategii makroregionalnych UE
  COM(2019) 21 final |

Sprawozdawca

:

Dainis TURLAIS (LV/ALDE), członek rady miasta Rygi

Dokument źródłowy

:

Sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów z realizacji strategii makroregionalnych UE

COM(2019) 21 final

ZALECENIA POLITYCZNE

EUROPEJSKI KOMITET REGIONÓW

| 1. | Przyjmuje z zadowoleniem prośbę rumuńskiej prezydencji o wydanie przez Europejski Komitet Regionów opinii w sprawie konkurencyjności i polityki przemysłowej Unii Europejskiej. Cele tej polityki obejmują rozwój klastrów transnarodowych, którym ma poprawić konwergencję gospodarczą na poziomie makroregionalnym (np. w regionie Dunaju). |
| --- | --- |

1.

| 2. | Przyjmuje z zadowoleniem drugie sprawozdanie Komisji Europejskiej z realizacji strategii makroregionalnych UE (1), w którym ocenia się realizację czterech strategii makroregionalnych wspierających rozwój gospodarczy oraz analizuje ewentualne zmiany tych strategii w kontekście możliwych ram budżetowych UE po 2020 r. Towarzyszący sprawozdaniu dokument roboczy służb Komisji zawiera szczegółową ocenę poszczególnych strategii makroregionalnych (2). |
| --- | --- |

2.

| 3. | Przyjmuje z zadowoleniem fakt, że w sprawozdaniu Komisji przedstawiono konkretne osiągnięcia w dziedzinie środowiska i zmiany klimatu oraz badań, innowacji, rozwoju gospodarczego i łączności. Jednocześnie Komisja słusznie zwraca uwagę na problemy, z którymi borykają się podmioty odpowiedzialne za realizację strategii makroregionalnych: zróżnicowane zdolności administracyjne, różne poziomy rozwoju gospodarczego oraz problemy z wielopoziomowym sprawowaniem rządów i z finansowaniem. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Przyjmuje z zadowoleniem konkluzje Rady Unii Europejskiej z dnia 21 maja 2019 r. w sprawie realizacji strategii makroregionalnych UE (3), w których wzywa się kraje uczestniczące do zwiększenia odpowiedzialności i wsparcia politycznego na szczeblu krajowym, przy jednoczesnym propagowaniu zaangażowania zainteresowanych podmiotów lokalnych i regionalnych. Podkreśla także znaczenie dalszego wykorzystywania strategii makroregionalnych jako ram strategicznych wspierających bardziej spójną i synergiczną realizację polityk, programów i funduszy UE. |
| --- | --- |

4.

| 5. | Podkreśla, że w wielopoziomowym sprawowaniu rządów istotna jest nie tylko koordynacja na poziomie makroregionalnym i krajowym. Jeszcze ważniejszy jest bezpośredni udział przedstawicieli miast i regionów. |
| --- | --- |

5.

| 6. | Ponownie zwraca uwagę na to, że strategie makroregionalne mają swój początek w prawdziwie i do głębi europejskiej wizji (4), oraz pozytywnie odnosi się do zawartego w sprawozdaniu stwierdzenia Komisji, że strategie makroregionalne oferują duży potencjał i w jedyny w swoim rodzaju i innowacyjny sposób wspierają współpracę zarówno w ramach UE, jak i między UE a krajami z nią sąsiadującymi. Komitet ponownie zauważa, że UE potrzebuje wykraczającej ponad granice państw wizji rozwoju terytorialnego (5). |
| --- | --- |

6.

| 7. | Zwraca uwagę na to, że zapisany w traktacie lizbońskim cel dotyczący spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej ciągle jeszcze nie został osiągnięty. Wzrost gospodarczy i możliwy dzięki niemu wzrost dobrobytu obywateli dają UE prawdziwą siłę. Dzięki wykorzystaniu zdolności wszystkich poziomów sprawowania rządów w UE do wspierania wzrostu gospodarczego strategie makroregionalne mogą znacząco przyczynić się do wyrównania w odpowiednim okresie poziomu życia mieszkańców sąsiadujących ze sobą obszarów, a tym samym skutecznie przyczynić się do osiągnięcia wytyczonego w traktacie UE celu dotyczącego spójności. Poprawa dobrobytu społecznego obywateli musi być centralnym elementem każdego dokumentu strategicznego. |
| --- | --- |

7.

| 8. | Ponownie zwraca uwagę na to, że strategie makroregionalne stały się doskonałym, oddolnym instrumentem koordynacji terytorialnej, dzięki któremu można osiągnąć „efektywniejsze wykorzystanie wspólnego potencjału makroregionów” (6). Strategie te umożliwiają prawdziwe wielopoziomowe sprawowanie rządów bez tworzenia nowej biurokracji i dzięki bezpośredniemu włączeniu przedstawicieli miast i regionów zmniejszają przy tym dystans między polityką europejską i lokalną. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Przyjmuje z zadowoleniem prace Komisji w zakresie polityki klastrowej i apeluje o zacznie ściślejsze powiązanie tej polityki ze strategiami makroregionalnymi. Przyczyniłoby to się do większego wzrostu gospodarczego i realizacji celów dotyczących spójności, jako że głównym motywem wspomnianej polityki jest wzmocnienie regionalnej przewagi konkurencyjnej. Klastry wnoszą już faktyczny i bardzo pozytywny wkład we wprowadzanie strategii makroregionalnych. Na przykład w ramach projektu DanuBioValNet (7) w regionie Dunaju powstają nowe łańcuchy tworzenia wartości dla produktów ekologicznych. W ramach strategii makroregionalnych zachęca się do tworzenia klastrów, ale bynajmniej nie ogranicza się działalności tych ostatnich do obszarów geograficznych objętych tymi strategiami. |
| --- | --- |

9.

| 10. | Przywołuje swą opinię „Realizacja strategii makroregionalnych” (8), w której poparł zasadę „3 x tak” odnośnie do poprawy funkcjonowania strategii makroregionalnych: „KR mówi »tak« potrzebie lepszej synergii z instrumentami finansowania, »tak« potrzebie ściślejszego włączenia istniejących struktur w strategie makroregionalne i »tak« potrzebie skuteczniejszego wdrożenia dotychczasowych zasad”. Komitet ubolewa nad tym, że Komisja Europejska nie uwzględniła tej propozycji. |
| --- | --- |

10.

| 11. | W pełni podziela pogląd włoskiej prezydencji strategii Unii Europejskiej na rzecz regionu alpejskiego, zgodnie z którym włączenie strategii makroregionalnych UE do ram prawnych polityki spójności w latach 2021–2027 byłoby posunięciem korzystnym dla wszystkich stron, gdyż wzmocniłoby te strategie i przyczyniłoby się do poprawy spójności terytorialnej Unii. |
| --- | --- |

11.

| 12. | Jest otwarty na pomysł stworzenia nowej strategii makroregionalnej, która zostałaby wspólnie opracowana i poparta przez kilka państw członkowskich i regionów i miałaby na celu sprostanie wspólnym wyzwaniom pojawiającym się na określonym obszarze geograficznym. Przy ocenie kształtu nowej strategii makroregionalnej należy pamiętać, że nie należy utrudniać funkcjonowania istniejących strategii makroregionalnych. |
| --- | --- |

12.

| 13. | Popiera inicjatywę utworzenia strategii UE na rzecz regionu Karpat, która stanowiłaby stałe ramy współpracy między krajami, regionami i społecznościami Karpat. Stworzenie dokumentu strategicznego dla regionu Karpat spowoduje z jednej strony skupienie na problemach tego makroregionu, a z drugiej strony stworzy możliwości dla szczególnego potencjału kulturalnego i środowiskowego państw karpackich. W tym kontekście należy podkreślić zaangażowanie wielu podmiotów, zarówno na poziomie lokalnym, jak i regionalnym oraz krajowym i europejskim, w proces tworzenia tej strategii, co znalazło odzwierciedlenie m.in. w działaniach Międzyregionalnej Grupy Karpackiej w Komitecie Regionów. |
| --- | --- |

13.

| 14. | Wspiera rozważania przedstawicieli regionów i państw atlantyckich uczestniczących obecnie w strategii na rzecz basenu morskiego Atlantyku nad ustanowieniem strategii makroregionalnej opartej na trwającej od dziesięcioleci współpracy między partnerami atlantyckimi. Strategia makroregionalna dla obszaru Oceanu Atlantyckiego stanowiłaby uzupełnienie obecnej strategii morskiej poprzez zapewnienie jej wymiaru politycznego i wielopoziomowego sprawowania rządów, które mogłyby obejmować państwa trzecie oraz ich regiony, a także rozszerzyłaby jej zakres na kwestie terytorialne i promowałaby większą spójność między priorytetami tematycznymi i istniejącymi instrumentami finansowania. Strategia makroregionalna byłaby skoncentrowana wokół kwestii morskich, które zainteresowane strony z obszaru Oceanu Atlantyckiego uznały za priorytetowe, takich jak energia oceanów, a także wokół tak istotnych dziedzin jak zatrudnienie czy szkolenia. |
| --- | --- |

14.

Finansowanie i zarządzanie

| 15. | Podkreśla, że unijne strategie makroregionalne i unijne strategie sektorowe, takie jak „Horyzont 2020”, Erasmus+, „Kreatywna Europa”, Program na rzecz konkurencyjności przedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw (COSME), LIFE, instrument „Łącząc Europę” i Europejski Fundusz na rzecz Inwestycji Strategicznych, muszą zostać bardziej zintegrowane, aby stworzyć synergię z myślą o wspólnym rozwiązywaniu najpilniejszych problemów. |
| --- | --- |

15.

| 16. | Przyjmuje z zadowoleniem starania Komisji, by dzięki wnioskowi legislacyjnemu w sprawie europejskiej współpracy terytorialnej zadbać o lepszą synergię z Europejskim Funduszem Rozwoju Regionalnego (9). Stwierdza jednak, że te dostosowania dotyczą jedynie bardzo małej części środków finansowych UE. |
| --- | --- |

16.

| 17. | Popiera zalecenie Komisji, by przed zawarciem umowy partnerstwa – poprzez skoordynowanie działań organów odpowiedzialnych za programowanie i działań głównych podmiotów odpowiedzialnych za wdrażanie strategii makroregionalnych – lepiej uzgodnić ze sobą wspomniane priorytety strategii makroregionalnych i unijnych funduszy. Państwa i regiony uczestniczące we wdrażaniu strategii makroregionalnych muszą wspólnie i w ramach podejścia oddolnego dojść do porozumienia co do priorytetów tych strategii. |
| --- | --- |

17.

| 18. | Wzywa Komisję, by zapewniła koordynację nie tylko w obrębie państw członkowskich i między nimi, ale także na trzecim poziomie – europejskim. Strategie makroregionalne obejmują szeroki zakres obszarów polityki i są opracowywane w oderwaniu od polityki UE dotyczącej współpracy terytorialnej. W rezultacie strategie polityczne dotyczące finansowania na poziomie makroregionalnym nie są wzajemnie powiązane. Aby zapewnić prawdziwie wielopoziomowe podejście, strategie makroregionalne powinny ponadto być wdrażane w ramach bezpośredniego obszaru kompetencji Komisji, przy czym należy zadbać o to, by w poszczególnych strategiach makroregionalnych uwzględnione zostały prace poszczególnych dyrekcji generalnych. |
| --- | --- |

18.

| 19. | Jest zdania, że sieć organów krajowych, która w regionie Morza Bałtyckiego od 2016 r. zarządza środkami z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, jest dobrym przykładem oddolnej koordynacji, którą można by promować w innych obszarach polityki sektorowej i w innych obszarach geograficznych. |
| --- | --- |

19.

| 20. | Całkowicie zgadza się z Komisją, że o udanym wdrożeniu strategii makroregionalnych decyduje to, na ile mocno angażują się w nie państwa członkowskie i regiony. Strategie te nie zrealizują swego potencjału i nie będą mogły zostać skutecznie wdrożone, jeżeli państwa członkowskie i regiony nie otrzymają niezbędnych zasobów finansowych i ludzkich. |
| --- | --- |

20.

| 21. | Podkreśla, że strategie makroregionalne przyczyniają się do koordynacji działań i fachowej wiedzy istniejących struktur oraz do zwiększenia skuteczności wykorzystania dostępnych środków finansowych. W ten sposób dowiodły one swego znaczenia dla promowania i dalszego rozwijania zasady wielopoziomowego sprawowania rządów w realizacji unijnych projektów. |
| --- | --- |

21.

Wystąpienie Zjednoczonego Królestwa z UE

| 22. | Ponownie – w szczególności w kontekście wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z UE – stwierdza, że strategie makroregionalne mogą wspierać zintegrowany rozwój także ponad granicami UE. Proponuje zatem, by przeanalizować, w jaki sposób strategie makroregionalne mogą pomóc kształtować przyszłe stosunki między Zjednoczonym Królestwem a UE, i wzywa obie strony do ścisłego włączenia władz lokalnych i regionalnych w dalszą dyskusję na ten temat. |
| --- | --- |

22.

| 23. | Zwraca uwagę na to, że KR uznaje strategie makroregionalne, które mogłyby obejmować regiony Zjednoczonego Królestwa i UE, za ważne narzędzie, które w przyszłości zapewniłoby stabilne wspólne programowanie, koordynację i współpracę między miastami i regionami Zjednoczonego Królestwa i UE. KR apeluje, by aktywnie włączyć miasta i regiony w kształtowanie tej współpracy. |
| --- | --- |

23.

Klastry

| 24. | Zwraca uwagę, że w świecie, w którym globalna konkurencja nie jest już jedynie konkurencją między przedsiębiorstwami, ale również między regionami, klastry jako centra doskonałości mają duże znaczenie dla dobrobytu regionów, konkurencyjności i rozwoju gospodarczego i przyczyniają się do osiągnięcia spójności terytorialnej. |
| --- | --- |

24.

| 25. | Zauważa, że klastry są ważnym motorem innowacji, ponieważ są równie interesujące dla inwestorów i innowatorów oraz łączą przedsiębiorstwa, władze lokalne oraz instytucje badawcze i szkoleniowe. Podkreśla istotne znaczenie włączenia klastrów do rozwoju strategii inteligentnej specjalizacji, w szczególności w ramach platform tematycznych S3 wspieranych przez Komisję Europejską. Naturalne impulsy dla podejścia klastrowego mogą być oparte na strategiach makroregionalnych. Podkreśla znaczenie wspierania skutecznej koordynacji między strategiami inteligentnej specjalizacji a regionalnymi i krajowymi strategiami politycznymi w celu promowania skutecznej współpracy międzyregionalnej, w tym wartości dodanej strategii makroregionalnych, w celu harmonijnego rozwoju tych obszarów poprzez silniejszą obecność klastrów i zwiększenie synergii w dostępie do źródeł finansowania. Podkreśla potrzebę zapewnienia stabilnych form finansowania, aby przy wdrażaniu strategii inteligentnej specjalizacji w ramach współpracy międzyregionalnej i ponadnarodowej wzmocnić inicjatywy w zakresie klastrów. |
| --- | --- |

25.

| 26. | Zwraca uwagę, że współpraca między klastrami jest obiecującym instrumentem zwiększania zdolności innowacyjnych regionów, w związku z czym organizacje klastrowe zajmujące się współpracą transgraniczną lub regionalną nie powinny ograniczać się do Europy, ale ukierunkowywać swą działalność globalnie, aby tworzyć klastry globalne. Strategie makroregionalne obejmujące regiony UE, państwa członkowskie i, w stosownych przypadkach, również państwa trzecie mogą stanowić odpowiednie ramy dla takiej współpracy. |
| --- | --- |

26.

| 27. | Ponownie przywołuje konkluzje Rady Unii Europejskiej z dnia 12 marca 2018 r., w których wzywa się do dalszego rozwoju europejskiej polityki klastrowej, mając za cel łączenie i rozszerzanie regionalnych klastrów w ogólnoeuropejskie klastry światowej klasy, według zasad inteligentnej specjalizacji, tak aby wspierać powstawanie nowych łańcuchów wartości w całej Europie. Dlatego w przyszłym budżecie Interreg należy zapewnić finansowanie współpracy w ramach inteligentnej specjalizacji w całej UE. |
| --- | --- |

27.

| 28. | Przyjmuje z zadowoleniem konkluzje Rady Unii Europejskiej z dnia 21 maja 2019 r. w sprawie realizacji strategii makroregionalnych UE (10) wzywające do wykorzystania powiązań między strategiami inteligentnej specjalizacji a klastrami w celu lepszego połączenia ekosystemów oraz polityki przemysłowej i polityki innowacyjności w ramach strategii makroregionalnych. |
| --- | --- |

28.

| 29. | Wzywa w związku z tym Komisję do opracowania środków na rzecz dalszego promowania działalności klastrów i ich współpracy, w szczególności poprzez wzmocnienie regionalnego wymiaru klastrów. Ponadto, poprzez przyjęcie podejścia terytorialnego i regionalnego, należy zadbać o większą spójność i synergię w ramach polityki klastrowej. |
| --- | --- |

29.

| 30. | Jest zdania, że strategie makroregionalne mogą przyczynić się do stworzenia otoczenia sprzyjającego klastrom. Dzięki temu administracja publiczna, zwłaszcza władze lokalne i regionalne, szkoły wyższe, ośrodki badawcze i przedsiębiorstwa będą mogły działać w sposób skoordynowany. Klastry transgraniczne z natury rzeczy wspierają przekraczającą granice geograficzne i sektorowe współpracę między różnymi partnerami. |
| --- | --- |

30.

| 31. | Wzywa UE do silniejszego wspierania współpracy transgranicznej w ramach polityki klastrowej, na przykład poprzez wspieranie poszukiwania międzynarodowych partnerów dla klastrów (i ich członków) oraz, do pewnego stopnia, poprzez udostępnianie finansowania na potrzeby testowania i dalszego rozwoju współpracy między klastrami. Ideę te z powodzeniem wcielono w życie w ramach projektu „Innovation Express” w regionie Morza Bałtyckiego (11). |
| --- | --- |

31.

Strategia makroregionalna na rzecz regionu Dunaju

| 32. | Zauważa, że w regionie Dunaju istnieje znaczne zróżnicowanie w zakresie innowacji i niektóre obszary należą do grupy regionów osiągających najlepsze wyniki w UE, podczas gdy inne pozostają w tyle. Powodem tego są różne warunki ramowe i szerokie spektrum procesów zarządzania w dziedzinie badań i inwestycji. W tym kontekście wzywa do lepszej koordynacji odpowiednich działań publicznych oraz inteligentniejszych i bardziej ukierunkowanych inwestycji, także w ramach programów UE. |
| --- | --- |

32.

| 33. | Zwraca uwagę na to, że stosunkowo silny rozwój MŚP jest jednym z najważniejszych czynników konkurencyjności makroregionu Dunaju. Ponieważ w inicjatywach dotyczących klastrów w centrum uwagi zazwyczaj stoją MŚP i istnieje silna i pozytywna korelacja pomiędzy regionalnymi wynikami w zakresie innowacji a konkurencyjnością regionalną, może to być dla regionu sposobem na poprawę jego konkurencyjności. |
| --- | --- |

33.

| 34. | Zwraca uwagę, że poprawa konkurencyjności na szczeblu makroregionalnym wymaga bardziej aktywnego podejścia oraz że trzeba wzmocnić ramy przyszłego rozwoju klastrów, choć realizuje się już obecnie kilka bardzo obiecujących projektów i inicjatyw makroregionów. Apeluje do Komisji Europejskiej i władz odpowiedzialnych za realizację strategii makroregionalnej, by nie tylko monitorowały i oceniały postępy i wyniki wdrażania tych inicjatyw, ale także wyciągały wnioski, wymieniały się doświadczeniami i proponowały nowe mechanizmy w celu pobudzenia wzrostu i wzmocnienia konkurencyjności na poziomie makroregionalnym. |
| --- | --- |

34.

| 35. | Zachęca, by rozważyć możliwość opracowania strategii inteligentnej specjalizacji dla makroregionu Dunaju, uwzględniającej szczególne mocne strony i potrzeby regionu, takie jak stosunkowo silny rozwój MŚP. |
| --- | --- |

35.

| 36. | Wzywa do zainicjowania systematycznej wymiany doświadczeń, informacji i danych z innymi strategiami makroregionalnymi w celu zwiększenia konkurencyjności makroregionów ze zwróceniem szczególnej uwagi na zieloną gospodarkę, sektor innowacji i tworzenie nowych miejsc pracy. |
| --- | --- |

36.

| 37. | Podkreśla, że klastry odgrywają również ważną rolę w opartym na modelu potrójnej helisy podejściu do współpracy między szkołami wyższymi, organami publicznymi i sektorem prywatnym. Klastry, ze względu na swą bliskość do lokalnych rynków i znajomość lokalnych potrzeb, są właściwymi instrumentami, jeśli chodzi o wdrażanie w praktyce podstawowej koncepcji działań ukierunkowanych na konkretny obszar w połączeniu z podejściem oddolnym. |
| --- | --- |

37.

Wnioski

| 38. | Podkreśla, że trzeba wspierać każdą inicjatywę, która wzmacnia jedność, współpracę, integrację, bezpieczeństwo, równość społeczną i prawdziwą spójność Unii Europejskiej. Strategie makroregionalne mogą istotnie przyczynić się do wyrównania w odpowiednim okresie poziomu życia mieszkańców sąsiadujących ze sobą obszarów. |
| --- | --- |

38.

| 39. | Strategie makroregionalne charakteryzują się do głębi europejską wizją o ogromnym potencjale, która w innowacyjny sposób wspiera konkretną współpracę z myślą o realizacji wspólnych celów, które są ważne dla obywateli bez względu na to, w którym kraju czy regionie żyją. |
| --- | --- |

39.

| 40. | Strategie makroregionalne umożliwiają rzeczywiste wielopoziomowe sprawowanie rządów – od władz lokalnych po Komisję Europejską. Nie powstają przy tym żadne nowe struktury biurokratyczne, a za to zmniejsza się dystans między polityką europejską i lokalną. Współdziałanie polityki klastrowej i strategii makroregionalnej może przyczynić się do przyspieszenia realizacji zapisanego w traktacie lizbońskim celu dotyczącego spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej. |
| --- | --- |

40.

Bruksela, dnia 26 czerwca 2019 r.

Karl-Heinz LAMBERTZ

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Regionów

---

(1)  COM(2019) 21 final.

1

(2)  SWD(2019) 6 final.

2

(3)  https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-9895-2019-INIT/pl/pdf

3

(4)  Opinia Europejskiego Komitetu Regionów „Realizacja strategii makroregionalnych” (COR-2017-02554).

4

(5)  Opinia Europejskiego Komitetu Regionów „Wizja terytorialna do 2050 r.: jaka będzie przyszłość?” (COR- 2015-04285).

5

(6)  Opinia Europejskiego Komitetu Regionów „Realizacja strategii makroregionalnych” (COR-2017-02554).

6

(7)  http://www.interreg-danube.eu/approved-projects/danubiovalnet

7

(8)  Opinia Europejskiego Komitetu Regionów „Realizacja strategii makroregionalnych” (COR-2017-02554).

8

(9)  Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przepisów szczegółowych dotyczących celu „Europejska współpraca terytorialna” (Interreg) wspieranego w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz instrumentów finansowania zewnętrznego, COM(2018) 374 final, art. 15 ust. 3.

9

(10)  https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-9895-2019-INIT/pl/pdf

10

(11)  http://www.bsr-stars.eu/innovation-express/

11

---

OPINIE

| 29.11.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 404/6 |
| --- | --- | --- | --- |

29.11.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 404/6

---

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – W kierunku skuteczniejszego i bardziej demokratycznego procesu podejmowania decyzji w dziedzinie polityki podatkowej UE

(2019/C 404/02)

| Sprawozdawca | : | Christophe ROUILLON (FR/PES), mer Coulaines |
| --- | --- | --- |
| Dokument źródłowy | : | Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej i Rady „W kierunku skuteczniejszego i bardziej demokratycznego procesu podejmowania decyzji w dziedzinie polityki podatkowej UE”, 15 stycznia 2019 r.
  COM(2019) 8 final |

Sprawozdawca

:

Christophe ROUILLON (FR/PES), mer Coulaines

Dokument źródłowy

:

Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej i Rady „W kierunku skuteczniejszego i bardziej demokratycznego procesu podejmowania decyzji w dziedzinie polityki podatkowej UE”, 15 stycznia 2019 r.

COM(2019) 8 final

ZALECENIA POLITYCZNE

EUROPEJSKI KOMITET REGIONÓW

| 1. | Zgadza się z Komisją, że globalizacja, cyfryzacja oraz rozwój gospodarki usługowej pociągają za sobą bardzo dynamiczną ewolucję systemu podatkowego. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Przypomina, że zachęcał już Komisję, by wykorzystała klauzulę pomostową w celu zastosowania głosowania większością kwalifikowaną, szczególnie w dziedzinie opodatkowania (1). W tym kontekście przyjmuje z zadowoleniem rezolucję Parlamentu Europejskiego z dnia 26 marca 2019 r. w sprawie przestępstw finansowych, uchylania się od opodatkowania i unikania opodatkowania (sprawozdanie Komisji TAX3), w której wzywa się Komisję do zastosowania w razie potrzeby procedury przewidzianej w art. 116 TFUE. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Podkreśla, że na podstawie art. 4 ust. 2 TFUE rynek wewnętrzny jest obszarem kompetencji dzielonych UE i państw członkowskich, a w art. 113 TFUE przewidziano mechanizmy umożliwiające harmonizację ustawodawstwa w zakresie polityki podatkowej między państwami członkowskimi w celu zapewnienia funkcjonowania rynku wewnętrznego i uniknięcia zakłóceń konkurencji. Uważa, że propozycja wprowadzenia na tej podstawie głosowania większością kwalifikowaną, które zgodnie ze zobowiązaniem Komisji nie powinno kolidować z prerogatywami państw członkowskich w zakresie ustalania stawek opodatkowania bezpośredniego czy to osób fizycznych czy przedsiębiorstw, powinna iść w parze z większym zaangażowaniem Parlamentu Europejskiego oraz parlamentów krajowych i regionalnych – jako że niektóre regiony mają kompetencje ustawodawcze w dziedzinie polityki podatkowej. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Stwierdza, że celem wniosku Komisji nie jest nadanie nowych uprawnień Unii Europejskiej. Komisja nie proponuje również ingerowania w prerogatywy państw członkowskich w zakresie ustalania stawek opodatkowania bezpośredniego osób fizycznych lub przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

4.

| 5. | Przypomina, że wzmocniona współpraca (art. 326–334 TFUE) może być stosowana w kwestiach podatkowych i umożliwia co najmniej dziewięciu państwom członkowskim uzgodnienie wspólnego prawodawstwa podobnie jak w wypadku projektu podatku od transakcji finansowych. Niemniej powinna ona być wyłącznie stosowana w ostateczności, po wyczerpaniu możliwości wynikających z ram normalnego funkcjonowania instytucji, gdyż taka inicjatywa może prowadzić do fragmentacji rynku wewnętrznego i opiera się na podejściu zasadniczo międzyrządowym. |
| --- | --- |

5.

| 6. | Wyraża zadowolenie, że w trakcie swojej obecnej kadencji Komisja przedłożyła 26 wniosków ustawodawczych mających na celu nasilenie walki z przestępczością finansową i agresywnym planowaniem podatkowym (2), a także zwiększenie skuteczności poboru podatków i równości opodatkowania; podkreśla, że w Radzie dokonano pewnych postępów odnośnie do głównych inicjatyw dotyczących reformy opodatkowania osób prawnych, których jeszcze nie sfinalizowano. |
| --- | --- |

6.

| 7. | Zauważa też, że inicjatywy inne niż te dotyczące unikania opodatkowania, m.in. propozycje w sprawie podatku od transakcji finansowych przedstawiane już w 2011 r. i propozycje w sprawie opodatkowania usług cyfrowych, które KR poparł, zostały zablokowane przez mniejszość państw członkowskich w Radzie. |
| --- | --- |

7.

Europejski system podatkowy a europejska demokracja

| 8. | Przypomina o istnieniu nierozerwalnego związku między opodatkowaniem a demokracją, historia liberalnych demokracji jest bowiem ściśle powiązana z dążeniem do uzyskania zgody podatników na poddanie zasobów i wydatków podatkowych demokratycznej kontroli, jak to ilustruje powiedzenie No taxation without representation [„żadnych podatków bez reprezentacji”]. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Zwraca uwagę, że według niedawnej ankiety Eurobarometru (3) walka z nadużyciami podatkowymi stanowi dla trzech czwartych respondentów priorytetowy obszar działań dla UE; sądzi zatem, że Komisja wybrała właściwy moment na opublikowanie swojego wniosku, aby wnieść wkład w demokratyczną debatę przed wyborami europejskimi; uważa ponadto, że Unia Europejska będzie mogła skuteczniej odeprzeć antyeuropejski populizm, jeżeli europejska polityka podatkowa będzie prowadzona w sposób bardziej przejrzysty i demokratyczny (Take back control – „odzyskać kontrolę”). |
| --- | --- |

9.

| 10. | Stwierdza, że unikanie opodatkowania przez przedsiębiorstwa wielonarodowe pozostaje problemem w UE, i uważa, że należy wzmóc indywidualne dochodzenia, ponieważ nadużycia popełnione przez jeden podmiot nie charakteryzują zachowania wszystkich. |
| --- | --- |

10.

Koszt zasady jednomyślności w dziedzinie polityki podatkowej

| 11. | Podkreśla, że w jednolitych ramach gospodarczych konieczne jest znalezienie równowagi między regulacją konkurencji podatkowej między państwami członkowskimi, a czasem też w ich obrębie, a potrzebą unikania sytuacji, w której narodowa suwerenność podatkowa jednego państwa członkowskiego narusza suwerenność podatkową innego państwa członkowskiego, na przykład z powodu braku definicji właściwej maksymalnej różnicy między odpowiednimi stawkami podatkowymi lub istnienia agresywnych systemów opodatkowania. Interpretacje prawa podatkowego przez dane państwo członkowskie mogą faktycznie mieć znaczący wpływ na dochody innych państw i na ich pole manewru, jeśli chodzi o podejmowanie własnych decyzji politycznych. Ponadto krajowa suwerenność podatkowa jest tym bardziej ograniczona, im bardziej baza podatkowa staje się mobilna. KR uważa zatem, że lepiej byłoby propagować ideę suwerenności podatkowej dzielonej na szczeblu europejskim. |
| --- | --- |

11.

| 12. | Stwierdza, że wraz z postępem integracji europejskiej i ze znaczącą, szybką transformacją gospodarki powstała pewna nierównowaga pod względem integracji, gdyż z jednej strony istnieje swobodny przepływ kapitału i usług w UE, z drugiej zaś państwa członkowskie ustalają swoje przepisy podatkowe w sposób niezależny. W kontekście, w którym rozwój rynku wewnętrznego ograniczał się zasadniczo do handlu towarami, transgraniczne konsekwencje systemu podatkowego były znacznie bardziej ograniczone niż obecnie, ponieważ przedsiębiorstwa opierają się w dużym stopniu na wartościach niematerialnych, danych i automatyzacji, których wartość dodaną trudno oszacować. |
| --- | --- |

12.

| 13. | Twierdzi, że wspólne wysiłki na poziomie europejskim i krajowym są konieczne do obrony budżetów Unii i państw członkowskich przed stratami wynikającymi z oszustw podatkowych i niepłacenia podatków. Zauważa, że tylko skutecznie i w całości zebrane dochody podatkowe umożliwią państwom i samorządom terytorialnym, a pośrednio także Unii Europejskiej, zapewnienie m.in. racjonalnych pod względem kosztów i wysokiej jakości usług publicznych, zwłaszcza w zakresie kształcenia i opieki zdrowotnej oraz mieszkalnictwa po przystępnej cenie, bezpieczeństwa i walki z przestępczością, oraz finansowanie przeciwdziałania zmianie klimatu, promowania równouprawnienia płci, transportu publicznego i infrastruktury niezbędnej do osiągnięcia celów zrównoważonego rozwoju. Mogłoby to ostatecznie doprowadzić do zmniejszenia ogólnego obciążenia podatkowego europejskich obywateli i przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

13.

| 14. | Uważa, że zasada jednomyślności w dziedzinie opodatkowania utrudniła również realizację innych przedsięwzięć Unii Europejskiej, w szczególności jeśli chodzi o ramy polityki klimatyczno-energetycznej do roku 2030, w tym przegląd dyrektywy w sprawie opodatkowania energii mający na celu uwzględnienie emisji CO2 w stawce opodatkowania paliwa silnikowego, gospodarkę o obiegu zamkniętym i reformę systemu zasobów własnych. |
| --- | --- |

14.

| 15. | Zwraca uwagę, że według niedawnego badania liczne strategie przedsiębiorstw w zakresie unikania opodatkowania spowodowały straty dochodów w UE w przedziale od 50–70 mld EUR (suma strat z tytułu samego przerzucania zysków, co odpowiada co najmniej 17 % dochodów z tytułu podatku od osób prawnych w 2013 r.) do 160–190 mld EUR (z uwzględnieniem szacowanych strat wynikających z indywidualnych udogodnień podatkowych, z których korzystają korporacje wielonarodowe). |
| --- | --- |

15.

| 16. | Przypomina, że władze lokalne i regionalne są też ofiarami unikania opodatkowania, dlatego że podatki lokalne lub regionalne pobiera się na podstawie krajowej bazy podatkowej i władze lokalne i regionalne w większości państw członkowskich otrzymują część dochodów z krajowego podatku od osób prawnych. |
| --- | --- |

16.

| 17. | Podkreśla, że unijne przepisy w zakresie podatku od wartości dodanej sięgają roku 1993, a miały mieć charakter przejściowy. Wymóg jednomyślności uniemożliwił jakąkolwiek dogłębną reformę pomimo ostatnich postępów technologicznych i przemian rynku. W wielu przypadkach państwa członkowskie nadal stosują różne przepisy wobec transakcji krajowych i transgranicznych. KR zaznacza, że jest to poważną przeszkodą w ukończeniu jednolitego rynku i oznacza kosztowne procedury dla rosnącej liczby europejskich przedsiębiorstw prowadzących działalność transgraniczną. Uproszczenie i modernizacja przepisów dotyczących podatku VAT w UE zmniejszyłyby obciążenie administracyjne przedsiębiorstw transgranicznych, co pozwoliłoby tym ostatnim uzyskać łączne oszczędności w kwocie 15 mld EUR rocznie. Obecna sytuacja jest szczególnie niekorzystna dla MŚP, które nie mają wystarczających zasobów finansowych i ludzkich, aby poradzić sobie ze złożonością przepisów podatkowych. |
| --- | --- |

17.

| 18. | Uważa, że zniesienie wymogu jednomyślności w dziedzinie opodatkowania pozwoliłoby Unii Europejskiej nie bronić jedynie pozycji najmniejszego europejskiego wspólnego mianownika, lecz wyrażać większe ambicje w rozważaniach międzynarodowych na temat opodatkowania, zwłaszcza w ramach prac OECD poświęconych opodatkowaniu działalności cyfrowej i przenoszeniu zysków (BEPS). |
| --- | --- |

18.

W sprawie planu działania

| 19. | Popiera zasadę etapowego podejścia zaproponowanego przez Komisję i uważa, że podejście to należy wspierać w ramach europejskiego semestru oraz że powinno ono umożliwić zajęcie się w szczególności systemami agresywnego planowania podatkowego. |
| --- | --- |

19.

| 20. | Pragnąłby, aby w pierwszej fazie wprowadzono głosowanie większością kwalifikowaną odnośnie do inicjatyw, które nie wpływają bezpośrednio na prawa do nałożenia podatku ani na podstawy lub stawki opodatkowania państw członkowskich, lecz są niezbędne do poprawy współpracy administracyjnej i wzajemnej pomocy między państwami członkowskimi w zwalczaniu oszustw podatkowych i unikania opodatkowania. KR chciałby ponadto, aby ten pierwszy etap obejmował też inicjatywy mające na celu ułatwienie przestrzegania przepisów prawa podatkowego przedsiębiorstwom UE. |
| --- | --- |

20.

| 21. | Zastanawia się, dlaczego Komisja proponuje, by szczególną klauzulę pomostową z art. 192 ust. 2 TFUE dotyczącą dziedziny ochrony środowiska wykorzystać dopiero na drugim etapie, podczas gdy system podatkowy jest zasadniczym elementem realizacji przez Unię Europejską celów zrównoważonego rozwoju. Sugeruje więc, aby Komisja Europejska zaproponowała zastosowanie klauzuli pomostowej odnośnie do zielonego opodatkowania już od pierwszego etapu. W szczególności pilne byłoby wprowadzenie skoordynowanego europejskiego podejścia w zakresie opodatkowania sektora lotnictwa, obecnie niepodlegającego żadnemu europejskiemu systemowi podatkowemu, na przykład jeśli chodzi o wprowadzenie podatku VAT od biletów lotniczych lub podatku od nafty. |
| --- | --- |

21.

Bruksela, dnia 26 czerwca 2019 r.

Karl-Heinz LAMBERTZ

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Regionów

---

(1)  Por. pkt 6 rezolucji w sprawie programu prac Komisji Europejskiej na 2019 r. (RESOL-VI/33), przyjętej 6 lutego 2019 r.

1

(2)  Komisja Europejska definiuje agresywne planowanie podatkowe jako wykorzystywanie szczegółów technicznych systemu podatkowego lub rozbieżności między co najmniej dwoma systemami podatkowymi w celu zmniejszenia zobowiązania podatkowego;

2

https://ec.europa.eu/taxation_customs/sites/taxation/files/taxation_papers_71_atp_.pdf

(3)  http://www.europarl.europa.eu/news/pl/headlines/economy/20160707STO36204/75-obywateli-chce-by-walka-z-oszustwami-podatkowymi-byla-priorytetem-ue.

3

---

| 29.11.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 404/9 |
| --- | --- | --- | --- |

29.11.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 404/9

---

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Podejście do polityki przemysłowej UE ukierunkowane na konkretny obszar

(2019/C 404/03)

| Sprawozdawczyni | : | Jeannette BALJEU (NL/ALDE),
  członkini zarządu prowincji Holandia Południowa |
| --- | --- | --- |

Sprawozdawczyni

:

Jeannette BALJEU (NL/ALDE),

członkini zarządu prowincji Holandia Południowa

ZALECENIA POLITYCZNE

EUROPEJSKI KOMITET REGIONÓW

Wstęp

| 1. | Podkreśla, że przemysł rozumiany jako produkcja towarów i świadczenie usług stanowi kamień węgielny innowacyjnej, zrównoważonej i zróżnicowanej gospodarki, zdolnej do zapewnienia europejskiej konkurencyjności, a także miejsc pracy wysokiej jakości w Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Ponownie wyraża przekonanie, że Komisja Europejska i państwa członkowskie muszą rozważyć wszystkie możliwości oferowane w Traktacie UE w zakresie polityki przemysłowej określone w art. 173 TFUE, zwłaszcza zaś „podjąć każdą użyteczną inicjatywę w celu wsparcia tej koordynacji (państw członkowskich w zakresie polityki przemysłowej), w szczególności inicjatywy mające na celu określenie wytycznych i wskaźników, organizowanie wymiany najlepszych praktyk i przygotowanie elementów niezbędnych dla prowadzenia okresowego nadzoru i oceny”. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Zwraca uwagę na zasadnicze znaczenie przemysłu dla europejskich regionów i miast oraz dla dziesiątków milionów miejsc pracy, które tworzy. Ponadto ze swej istoty przemysł funkcjonuje w kontekście globalnym, w którym handel jest ważną siłą napędową wzrostu, co przynosi zarówno korzyści, jak i wyzwania. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Uważa, że należy podkreślić szczególne znaczenie małych i średnich przedsiębiorstw dla tworzenia wartości oraz dla innowacji i zatrudnienia. Właśnie małe i średnie przedsiębiorstwa w szczególnym stopniu przyczyniają się do tego, że przemysł jest w stanie elastycznie dostosowywać się do nowych wymagań, wynikających na przykład z globalizacji czy cyfryzacji. Strategia przemysłowa UE musi obejmować odpowiednie plany dotyczące utrzymania i stworzenia korzystnych warunków zwłaszcza dla tych przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

4.

| 5. | Dostrzega wyzwania i możliwości, przed którymi stoi przemysł, takie jak przygotowanie się na przyszłość oraz utrzymanie kluczowego wkładu w dobrobyt i zatrudnienie, a także w zrównoważony rozwój i budowę bezemisyjnej gospodarki o obiegu zamkniętym. |
| --- | --- |

5.

| 6. | Podkreśla potrzebę inwestowania w innowacyjne nowe technologie i cyfryzację, w gospodarkę bezemisyjną o obiegu zamkniętym i w powiązane umiejętności w europejskich regionach, aby zwiększyć przewagę konkurencyjną Europy. |
| --- | --- |

6.

| 7. | Podkreśla w związku z tym, że przemysł europejski potrzebuje strategicznej wizji opartej na podejściu ukierunkowanym na konkretny obszar, aby móc szybko reagować na zmiany gospodarcze i przemysłowe oraz utrzymać konkurencyjną pozycję w skali globalnej. |
| --- | --- |

7.

| 8. | Uważa, że skoordynowane europejskie podejście jest niezbędne dla zapewnienia europejskiemu przemysłowi zdolności do poradzenia sobie z globalną konkurencją oraz że powinno ono skupiać się na poprawie spójności ram i standardów regulacyjnych, eliminacji nadmiernych i zbędnych obciążeń regulacyjnych i administracyjnych, ułatwianiu współpracy i partnerstw w wymiarze ogólnoeuropejskim, zapewnieniu konkurencyjnych kosztów energii oraz ustanowieniu odpowiednich instrumentów ochrony handlu zarówno w tradycyjnych sektorach, takich jak przemysł stalowy, włókienniczy, chemiczny, rolniczy i żegluga, jak i w sektorach wschodzących. Istnieje na przykład pilna potrzeba nałożenia ceł na produkty stalowe w celu ochrony europejskiego przemysłu stalowego. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Uważa, że rolą polityki przemysłowej jest zapewnienie sprzyjających ram, umożliwiających przemysłowi wzmocnienie konkurencyjności przez połączenie podejść przekrojowych i międzysektorowych ukierunkowanych na konkretny obszar oraz, w razie potrzeby, środków ukierunkowanych na konkretne sektory w całym łańcuchu wartości. |
| --- | --- |

9.

| 10. | Z zadowoleniem przyjmuje komunikat Komisji „Inwestowanie w inteligentny, innowacyjny i zrównoważony przemysł: Odnowiona strategia dotycząca polityki przemysłowej UE” (1) oraz nacisk, jaki kładzie się w nim na partnerstwo z państwami członkowskimi, regionami, miastami i sektorami jako ważny krok w kierunku stworzenia narzędzia stymulującego konkurencyjność przemysłu oraz innowacje w Europie. Z zadowoleniem przyjmuje także wniosek Komisji Europejskiej dotyczący polityki spójności po 2020 r., w którym skupiono się na nasileniu współpracy między regionalnymi ekosystemami we wszystkich częściach Europy, a także wzmocnieniu międzynarodowego i przemysłowego wymiaru inteligentnej specjalizacji. |
| --- | --- |

10.

| 11. | Stwierdza, iż europejski przemysł powinien być wspierany zarówno przez działania i środki gospodarcze jak i pozagospodarcze, a w tym ostatnim przypadku np. poprzez politykę edukacyjną i szkoleniową czy też poprzez wspieranie badań naukowych i innowacji. |
| --- | --- |

11.

| 12. | Z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę Komisji dotyczącą ustanowienia przemysłowego okrągłego stołu wysokiego szczebla „Przemysł 2030”, w którym Komitet Regionów ma status obserwatora (2). |
| --- | --- |

12.

| 13. | Z zadowoleniem przyjmuje apele Komisji Europejskiej, Parlamentu Europejskiego i Rady o dalsze opracowywanie kompleksowej strategii przemysłowej UE ze szczególnym naciskiem na 2030 r. i kolejne lata, w tym średnio- i długoterminowe cele strategiczne i wskaźniki dla przemysłu, której to strategii powinien towarzyszyć plan działania wraz z konkretnymi działaniami. |
| --- | --- |

13.

| 14. | Podkreśla potrzebę wielopoziomowego podejścia do sprawowania rządów, opartego na partnerstwie i dialogu z państwami członkowskimi, władzami lokalnymi i regionalnymi i zainteresowanymi stronami (3). |
| --- | --- |

14.

| 15. | Apeluje o uwzględnienie w tej strategii silnego wymiaru terytorialnego i poszanowanie zasady pomocniczości. Sygnalizuje gotowość do wsparcia Rady i prezydencji w opracowaniu strategii polityki przemysłowej, która będzie w większym stopniu ukierunkowana terytorialnie. |
| --- | --- |

15.

| 16. | Uważa, że strategia przemysłowa UE powinna również obejmować szczegółowy i oparty na dowodach przegląd unijnych przepisów dotyczących pomocy państwa i kontroli połączeń w celu zapewnienia równych warunków działania na szczeblu międzynarodowym zgodnie ze światową polityką handlową i umową wielostronną. Jednocześnie strategia ta powinna obejmować także potencjał inwestycyjny i innowacyjny w zakresie pomocy państwa lub operacji połączeń. |
| --- | --- |

16.

| 17. | Z zadowoleniem przyjmuje dokument opracowany przez Europejski Ośrodek Strategii Politycznej (4), w którym proponuje się znalezienie nowej równowagi między otwartością a ochroną rynku europejskiego, z myślą o zapewnieniu bardziej wyrównanych globalnych warunków działania, przy jednoczesnym wzmocnieniu innowacji w przemyśle i wydajności w Unii. |
| --- | --- |

17.

| 18. | Uważa, że aby osiągnąć cele porozumienia paryskiego dotyczące znalezienia odpowiedzi na zagrożenie zmianą klimatu (5), przemysł będzie musiał poddać się daleko idącym przekształceniom przy jednoczesnym zapewnieniu swej konkurencyjności. Skala przekształceń, w obliczu których stoi zarówno przemysł, jak i społeczeństwo, wymaga pilnych działań, wspólnej wizji oraz rozwiązań zintegrowanych między zainteresowanymi stronami i na wszystkich szczeblach polityki, ponieważ jedynie podejście wielopoziomowe może zapewnić przestrzeganie przez zainteresowane podmioty decyzji w zakresie polityki gospodarczej o takiej skali. |
| --- | --- |

18.

| 19. | Popiera politykę sprawiedliwego rynku wewnętrznego, którą Komisja Europejska wiąże z unijną polityką przemysłową i która w duchu Europejskiego filaru praw socjalnych stanowi odpowiedź na wyzwanie, jakim jest zmieniający się świat pracy. |
| --- | --- |

19.

Przesłanie 1: Konkurencyjny przemysł europejski wymaga zintegrowanego podejścia, w którym ukierunkowanej na konkretny obszar polityce regionalnej towarzyszy współpraca między regionami

| 20. | Podkreśla, że przewaga konkurencyjna regionów jest ściśle powiązana z lokalnymi gałęziami przemysłu, atutami geograficznymi, regionalnymi ekosystemami innowacji przemysłowych, ośrodkami kształcenia zawodowego i wyższego oraz dostępną siłą roboczą i wiedzą specjalistyczną. |
| --- | --- |

20.

| 21. | Podkreśla znaczenie eksploracji, eksploatacji i wykorzystania europejskich surowców i surowców wtórnych dla rozwoju przemysłu lokalnego i łańcuchów wartości w regionach. Zrównoważone podejście ukierunkowane na konkretne obszary powinno uwzględniać dające się w tym celu wykorzystać specyficzne cechy regionu oraz jego potencjał rozwoju, a także możliwe synergie wynikające z połączenia zasobów. |
| --- | --- |

21.

| 22. | Uważa, że podejście ukierunkowane na konkretny obszar powinno opierać się na zdolności ekosystemów biznesu i innowacji do stymulowania modernizacji przemysłu oraz rozwijania strategii terytorialnych na rzecz innowacji, a także powiązania z danym obszarem, na szczeblu regionalnym, lokalnym oraz na poziomie miast i w wymiarze transgranicznym. |
| --- | --- |

22.

| 23. | Zauważa, że wymaga to dobrze funkcjonujących sieci współpracy, takich jak strategie makroregionalne, i klastrów angażujących kluczowych partnerów. Podkreśla również, że międzyregionalna współpraca, w której uczestniczą takie sieci i klastry, ma zasadnicze znaczenie dla rozwoju synergii, wymiany doświadczeń, wzajemnego uczenia się i osiągnięcia masy krytycznej wspólnych inwestycji w celu wdrożenia innowacji w przemysłowych łańcuchach wartości w całej Europie. To podejście oparte na międzyregionalnej współpracy będzie zwieńczone sukcesem jedynie pod warunkiem wykorzystania cyfryzacji i wymiany informacji. |
| --- | --- |

23.

| 24. | Podkreśla, że samorządy terytorialne oraz inne organizacje odgrywają kluczową rolę pod względem podejmowania niezbędnej współpracy międzyregionalnej i transgranicznej. |
| --- | --- |

24.

| 25. | Podkreśla, że stabilna współpraca między regionami powinna wychodzić poza doraźne inicjatywy oraz że wymaga ona strukturalnych ram współdziałania opartych na długoterminowym zobowiązaniu bazującym na pracach, które już zostały wykonane w ramach obecnych strategii inteligentnej specjalizacji w perspektywie przyszłych innowacyjnych inwestycji międzyregionalnych. |
| --- | --- |

25.

| 26. | Zauważa, że podstawowe znaczenie mają informacje o regionalnych działaniach w zakresie innowacji, dostępnych zdolnościach (infrastruktura, wiedza specjalistyczna) oraz potencjale gospodarki o obiegu zamkniętym. Dostępne dane tego rodzaju są często rozproszone i fragmentaryczne, co ogranicza ich przydatność dla regionów. Zachęca w związku z tym Komisję Europejską do zainicjowania procesu gromadzenia dowodów z uwzględnieniem perspektywy lokalnej i regionalnej w odniesieniu do strategii UE dla przemysłu. |
| --- | --- |

26.

| 27. | Zaleca, aby Komisja wzmocniła wsparcie na rzecz współpracy międzyregionalnej i transgranicznej, także w zakresie obecnych inicjatyw, takich jak inicjatywa Vanguard, lub tematycznych partnerstw na rzecz inteligentnej specjalizacji z udziałem coraz większej liczby regionów. Należy tego dokonać w kontekście odnowionego i ukierunkowanego na konkretny obszar podejścia, zgodnie z propozycjami Komisji Europejskiej dotyczącymi polityki spójności po 2020 r. |
| --- | --- |

27.

| 28. | W kontekście okresu programowania po 2020 r. apeluje o większe wsparcie UE dla regionalnych ekosystemów i klastrów w ramach międzyregionalnych innowacyjnych inwestycji. Wsparcie to powinno bazować na podejściu nastawionym na inteligentną specjalizację oraz rozszerzaniu i pogłębianiu obecnych inicjatyw, takich jak Platforma Inteligentnej Specjalizacji na rzecz modernizacji przemysłu i pilotażowa inicjatywa dotycząca regionów będących w fazie transformacji przemysłowej. Uważa, że ważne jest również opracowanie instrumentów wdrażania opartych na współpracy międzyregionalnych projektów w zakresie inwestycji przemysłowych, w ścisłej współpracy z regionami i partnerstwami na rzecz inteligentnej specjalizacji. |
| --- | --- |

28.

| 29. | Podkreśla, że tematyczne platformy inteligentnej specjalizacji powinny być odpowiednio finansowane, ponieważ regiony nie zawsze dysponują niezbędnymi zasobami na zorganizowanie odpowiedniego udziału w tych platformach. |
| --- | --- |

29.

| 30. | Apeluje do Komisji o dalsze rozwijanie narzędzi pośrednictwa, umożliwiających identyfikację i czynne wzmacnianie projektów współpracy dotyczących strategii inteligentnej specjalizacji, by umożliwiać realizację ciągłego procesu, w ramach którego regiony określają obszary priorytetowe, gdzie współpraca ma zasadnicze znaczenie dla utrzymania wiodącej pozycji Europy. |
| --- | --- |

30.

| 31. | Zaleca, aby Komisja promowała innowacje przemysłowe oparte na strategiach inteligentnej specjalizacji we wszystkich regionach, ułatwiając funkcjonowanie specjalnych systemów wsparcia, w ramach których dobrze rozwinięte regiony mogą pracować nad konkretnymi projektami z regionami słabiej rozwiniętymi, z korzyścią dla obu stron, jak również nad projektami współpracy między regionami rozwiniętymi i nad projektami będącymi przedmiotem zainteresowania regionów słabiej rozwiniętych, z korzyścią dla wszystkich stron. |
| --- | --- |

31.

Przesłanie 2: Poważne wyzwania społeczne często wymagają współpracy miedzy regionami Europy, a zatem samorządy regionalne odgrywają zasadniczą rolę w zakresie inicjatyw zorientowanych na realizację misji oraz wprowadzania w życie praktyk sektorowych

| 32. | Uważa, że zorientowane na realizację misji podejście do polityki można wykorzystać jako narzędzie do uporania się z poważnymi wyzwaniami społecznymi i wsparcia podejścia opartego na wielopoziomowym sprawowaniu rządów, w którym podejście oparte na inteligentnej specjalizacji może pomóc w dostosowaniu programów i inwestycji regionalnych do priorytetów UE. |
| --- | --- |

32.

| 33. | Podkreśla, że dla uporania się z wyzwaniami społecznymi potrzebne są dalsze inwestycje w badania naukowe i innowacje, aby krzewić doskonałość przemysłową i wykorzystać nowe możliwości. W procesie dokonywania odkryć należy popierać eksperymentowanie i podejmowanie ryzyka. Zachęca do ułatwiania rozpowszechniania innowacji i nowych technologii w przemyśle. |
| --- | --- |

33.

| 34. | Podkreśla, że regiony odgrywają ważną rolę, łącząc, rozwijając i wspierając regionalny ekosystem innowacji, organizując identyfikację i grupowanie dostępnych zdolności oraz angażując grupy zainteresowanych podmiotów w prawdziwe stymulowane popytem i oparte na współpracy podejście do wyznaczania celów dla przemysłu. W związku z czym apeluje o regionalną reprezentację w zarządzaniu podejściem ukierunkowanym na realizację misji, w tym w ramach partnerstw i rad ds. misji. |
| --- | --- |

34.

| 35. | Zaleca, aby Komisja ustanawiała jasne średnio- i długoterminowe cele dla strategii zorientowanych na realizację misji oraz tworzyła na ich podstawie politykę funkcjonującą w ramach funduszy strukturalnych i inwestycyjnych oraz programów „Horyzont Europa” i „Cyfrowa Europa”. |
| --- | --- |

35.

| 36. | Zaleca, aby władze lokalne i regionalne czynnie dążyły do kierowania niektórymi z tych misji oraz by zapewniły wypracowanie podejścia międzyregionalnego. To podejście musi być dostosowane do dostępnych instrumentów europejskich, ułatwiających jego wdrażanie. Wzywa zatem Komisję Europejską do zapewnienia aktywnego udziału podmiotów regionalnych w zarządzaniu misjami w ramach nowego programu „Horyzont Europa”. |
| --- | --- |

36.

| 37. | Apeluje do Komisji o wspieranie w klastrach regionów programów pilotażowych umożliwiających eksperymentowanie zgodnie z podejściem podobnym jak w wypadku „ważnego projektu stanowiącego przedmiot wspólnego europejskiego zainteresowania” (6), lecz na mniejszą skalę, w celu promowania współpracy międzyregionalnej. |
| --- | --- |

37.

Przesłanie 3: Władze lokalne i regionalne powinny upowszechniać umiejętności, aby wspierać przekształcenie przemysłu, ułatwiając współpracę między instytutami przemysłowo-edukacyjnymi przy wsparciu w ramach strategii europejskiej

| 38. | Zauważa, że szybko zachodzące zmiany związane z przekształceniami przemysłu, transformacją energetyczną, cyfryzacją i gospodarką o obiegu zamkniętym wymagają rozwoju nowych umiejętności interdyscyplinarnych. |
| --- | --- |

38.

| 39. | Z zadowoleniem przyjmuje wysiłki na rzecz koordynacji poszczególnych instrumentów na szczeblu europejskim, których odzwierciedleniem są Nowy europejski program na rzecz umiejętności, Plan działania w dziedzinie edukacji cyfrowej oraz strategia umiejętności cyfrowych. |
| --- | --- |

39.

| 40. | Podkreśla, że pilnie potrzebne jest przewidywanie, wsparcie i promowanie ustawicznego doskonalenia umiejętności, dokształcenia i przekwalifikowania pracowników, w szczególności w zakresie umiejętności cyfrowych. |
| --- | --- |

40.

| 41. | Przyjmuje do wiadomości, że wielu pracowników europejskiego przemysłu zostaje przeszkolonych w ramach szkolenia zawodowego. |
| --- | --- |

41.

| 42. | Zgadza się, że korzyści z przekształcenia przemysłu muszą być szeroko dystrybuowane oraz że osobom zagrożonym przekształceniami należy umożliwić dostosowanie ich kwalifikacji oraz wspierać je w tych działaniach. W tym kontekście uważa, że w inicjatywach politycznych należy bardziej priorytetowo traktować umożliwienie pracownikom o niskich umiejętnościach uczenia się przez całe życie, aby zagwarantować im sprawiedliwy dostęp do umiejętności w zakresie nowych technologii, których potrzebuje przemysł. |
| --- | --- |

42.

| 43. | Zwraca uwagę na znaczenie aktywnego rozwoju kompetencji w życiu zawodowym wszystkich wysoko wykwalifikowanych specjalistów we wszystkich sektorach przemysłu. Proponuje zatem opracowanie skutecznych koncepcji – do zastosowania w całej Europie – dotyczących wymiany nowej wiedzy, aktualizacji umiejętności i rozwijania indywidualnych zdolności we współpracy z pracodawcami i placówkami edukacyjnymi. |
| --- | --- |

43.

| 44. | Uznaje w związku z tym, że ogólnoeuropejskie podejście do polityki w zakresie umiejętności ma kluczowe znaczenie dla przyszłej konkurencyjności przemysłu europejskiego oraz że potrzebne są znacznie większe inwestycje w kapitał ludzki oraz w systemy kształcenia i szkolenia zawodowego, oraz ustawicznego kształcenia zawodowego, a także w obrębie samego przemysłu. |
| --- | --- |

44.

| 45. | Uważa, że edukacja w zakresie przedsiębiorczości, promowanie umiejętności biznesowych, wzajemne uczenie się i wymiana najlepszych praktyk powinny być dodatkowo wspierane, aby umożliwić podmiotom działającym w sektorze przemysłu przystosowanie się do nowych modeli działalności i skuteczną współpracę w konkurencyjnych europejskich łańcuchach wartości. |
| --- | --- |

45.

| 46. | Zaleca, aby Komisja Europejska wzmocniła międzyregionalne programy edukacyjne, takie jak Erasmus+, kładąc nacisk na szkolenie zawodowe i umożliwienie mobilności talentów w Europie. |
| --- | --- |

46.

| 47. | Domaga się, aby właściwe organy zapewniły elastyczne środki na przekwalifikowanie na szczeblu regionalnym, a nie na poziomie sektora, oraz powtarza swój apel, aby EFS+ został objęty wspólnymi przepisami dotyczącymi polityki spójności po 2021 r. w celu zagwarantowania, że wszystkie wymogi związane z zasadą partnerstwa i zaangażowaniem szczebla regionalnego znajdą zastosowanie w zakresie rozwoju programów w ramach EFS+. |
| --- | --- |

47.

| 48. | Zaleca, aby władze lokalne i regionalne współpracowały nad wspólnymi programami działania w zakresie edukacji i badań naukowych, uwzględniając w nich wspólne unijne priorytety w zakresie umiejętności oraz wspierając międzyregionalne możliwości uczenia się. |
| --- | --- |

48.

Przesłanie 4: Europejski przemysł i europejskie rządy muszą dowieść swojej sprawczości, podejmując działania na rzecz bardziej zrównoważonego rozwoju

| 49. | Uważa, że UE jest pionierem globalnego przejścia na bezemisyjną gospodarkę o obiegu zamkniętym. Przemysł europejski musi w związku z tym odgrywać czołową rolę pod względem wnoszenia wkładu w łagodzenie zmiany klimatu, osiągania celów porozumienia paryskiego, ochrony zasobów, zapobiegania degradacji środowiska i reagowania na zmieniające się oczekiwania konsumentów w zielonej gospodarce. |
| --- | --- |

49.

| 50. | Podkreśla, że przekształcenie przedsiębiorstw w kierunku bardziej zrównoważonych i zasobooszczędnych modeli działalności przyniesie zarówno korzyści dla środowiska, jak i przewagę konkurencyjną, skutkując innowacjami oraz tworzeniem miejsc pracy i możliwości dla przedsiębiorców. |
| --- | --- |

50.

| 51. | Podkreśla, że zasadnicze znaczenie ma informowanie przemysłu i obywateli o nowych podejściach, takich jak gospodarka o obiegu zamkniętym, gospodarka bezemisyjna i gospodarka dzielenia się. Te nowe podejścia wymagają zmiany postawy zarówno konsumentów (np. nastawienie na ponowne wykorzystanie i recykling), jak i przemysłu, który musi stopniowo dostosować się do nowych wymagań w ramach długookresowego planowania strategicznego. |
| --- | --- |

51.

| 52. | Uważa, że aby przejść na zrównoważony przemysł, Europa musi wykorzystać pozycję lidera we wszystkich sektorach i stawić czoła narastającej globalnej konkurencji w zakresie produkcji ekologicznej, biogospodarki i czystych technologii energetycznych. |
| --- | --- |

52.

| 53. | Zaznacza, że przejście danego regionu na bezemisyjną gospodarkę o obiegu zamkniętym to długofalowe przedsięwzięcie, które może udać się tylko przy zastosowaniu podejścia etapowego, a w niektórych przypadkach także radykalnej odnowy, opartej na wykonalnych celach pośrednich, które nie będą nadmiernie obciążały obywateli i sektorów takich jak przemysł motoryzacyjny. Szczególną uwagę należy również poświęcić wzmocnieniu odporności społeczności wiejskich, które są narażone na ryzyko pozostania w tyle, jeśli chodzi o proces transformacji gospodarczej. |
| --- | --- |

53.

| 54. | Podkreśla, że należy przezwyciężyć poważne bariery, w tym brak sygnałów rynkowych i zachęt do projektowania produktów dla gospodarki o obiegu zamkniętym, wysokie koszty transformacji dla przedsiębiorstw, przeszkody regulacyjne, niewystarczające informacje dla konsumentów oraz słabo funkcjonujący rynek surowców wtórnych. |
| --- | --- |

54.

| 55. | Uważa, że ogólnoeuropejska i międzyregionalna współpraca ma ważną rolę do odegrania pod względem pomagania regionom w rozwijaniu strategicznego podejścia do urzeczywistnienia potencjału bezemisyjnej gospodarki o obiegu zamkniętym. |
| --- | --- |

55.

| 56. | Popiera koncepcję wykorzystania strategicznych zamówień publicznych jako narzędzia pobudzania innowacji, wspomnianą przez Komisję Europejską w jej planie działania na rzecz gospodarki o obiegu zamkniętym w 2015 r. (7) oraz w odpowiednich dyrektywach w sprawie zamówień publicznych, uważa jednak, że złożoność zasad często skutkuje niechęcią do ryzyka ze strony władz lokalnych i regionalnych. |
| --- | --- |

56.

| 57. | Zaleca, aby samorządy regionalne i lokalne przyjęły obejmujące wiele branż, międzysektorowe spojrzenie na rozwój gospodarczy, włączające gospodarowanie odpadami i zarządzanie środowiskowe do integralnego podejścia do gospodarki o obiegu zamkniętym. |
| --- | --- |

57.

| 58. | Wzywa regiony i miasta do pełnego wykorzystania możliwości oferowanych przez politykę spójności po 2020 r. w celu wdrożenia innowacyjnych rozwiązań w zakresie transformacji klimatycznej i przejścia na gospodarkę o obiegu zamkniętym. |
| --- | --- |

58.

| 59. | Apeluje o całościowe, skoordynowane, wielopoziomowe podejście do sprawowania rządów w celu zapewnienia niezbędnej spójności między poszczególnymi instrumentami polityki i działaniami na różnych szczeblach. Przejście na bezemisyjną gospodarkę o obiegu zamkniętym powinno uwzględniać cały łańcuch wartości i przemysł wytwórczy ogółem, a także małe i średnie przedsiębiorstwa oraz przedsiębiorstwa typu start-up. |
| --- | --- |

59.

| 60. | Apeluje do Komisji o dalsze wspieranie rozwoju wspólnych strategii w poszczególnych dziedzinach, np. odnośnie do wodoru czy paliw syntetycznych, oraz o poparcie dla przyjmowania przez rynek bardziej zrównoważonych technologii. |
| --- | --- |

60.

Przesłanie 5: Regionalne partnerstwa publiczno-prywatne o strategicznym charakterze zorientowane na innowacje mają kluczowe znaczenie dla zwiększenia absorpcji nowych technologii przez przemysł

| 61. | Zauważa, że innowacje są trudne, zwłaszcza dla przedsiębiorstw typu start-up oraz MŚP, i że przyjmowaniu nowych technologii często towarzyszą duże inwestycje. Podkreśla, że proces ten wymaga specjalistycznej wiedzy oraz że nadal istnieje przepaść cyfrowa między sektorami i regionami w Europie. |
| --- | --- |

61.

| 62. | Uważa, że współpraca między przemysłem, organizacjami badawczymi i samorządami regionalnymi jest ważna dla waloryzacji innowacji przemysłowych. |
| --- | --- |

62.

| 63. | Docenia ośrodki innowacji cyfrowych (DIH), centra testowe architektury rozproszonych zasobów informatycznych (ang. edge computing) i infrastrukturę technologiczną jako przykłady strategicznych, zorientowanych na innowacje partnerstw publiczno-prywatnych. |
| --- | --- |

63.

| 64. | Wspiera ukierunkowanie strategii inteligentnej specjalizacji na okres po 2020 r., która skupia się na rozwiązaniu problemu wąskich gardeł utrudniających rozpowszechnianie nowych pomysłów wśród przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

64.

| 65. | Popiera 281 unijnych ośrodków innowacji cyfrowych stanowiących część programu „Cyfrowa Europa” wzmacniającą współpracę międzyregionalną. |
| --- | --- |

65.

| 66. | Podkreśla, że aby zapewnić przemysłowi łatwy dostęp do istniejących zaawansowanych technologii i zaawansowanej infrastruktury w całej Europie, należy ustanowić współpracę między tymi partnerstwami publiczno-prywatnymi na szczeblu ogólnoeuropejskim oraz rozpropagować informacje o tych zasobach i udostępnić środki finansowe na ich wykorzystanie. |
| --- | --- |

66.

| 67. | Uważa, że nadal potrzebna jest skoordynowana strategia, a także strategia pogłębiania współpracy regionalnej na szczeblu operacyjnym. |
| --- | --- |

67.

| 68. | Zaznacza, że jeśli centra innowacji cyfrowych mają zwiększyć swoje oddziaływanie, to nie powinny być oddzielnymi instytutami działającymi na własną rękę i konkurującymi z innymi instytutami. Zamiast tego powinny tworzyć główny element sieci, w koordynowaniu której uczestniczyłby szereg zainteresowanych stron, takich jak uniwersytety, ośrodki badawcze, centra innowacji itp. |
| --- | --- |

68.

| 69. | Zaleca, aby samorządy regionalne zaangażowały się w selekcję i zapewnienie operacyjności DIH w ramach przyszłego programu „Cyfrowa Europa”. |
| --- | --- |

69.

| 70. | Sugeruje, by władze lokalne i regionalne promowały zrównoważoność oraz innowacje poprzez zamówienia publiczne, wspieranie inteligentnych miast oraz innych stosownych inicjatyw i łączenie ze sobą różnych podmiotów z sektora przemysłowego oraz instytutów badawczych i edukacyjnych. |
| --- | --- |

70.

| 71. | Zaleca angażowanie regionów w zrównoważone podejście do współpracy między partnerstwami publiczno-prywatnymi w dziedzinach innych niż cyfryzacja (w tym w zakresie innych obiektów eksperymentalnych i badawczych). To zaangażowanie powinno obejmować wprowadzenie kompleksowego przeglądu działań w regionach oraz oceny ich komplementarności. |
| --- | --- |

71.

| 72. | Podkreśla potrzebę opracowania kompleksowej strategii gromadzenia, systematyzowania i rozpowszechniania informacji na temat dostępnej infrastruktury i zdolności innowacyjnych w całej Europie. |
| --- | --- |

72.

| 73. | Podkreśla rosnące znaczenie sztucznej inteligencji (SI) w europejskiej polityce przemysłowej i wiodącą rolę Unii Europejskiej w tym zakresie poprzez reprezentowanie 32 % instytucji badawczych w dziedzinie SI na całym świecie; W tym kontekście przypomina swoje stanowisko w sprawie SI wyrażone w opinii z dnia 6 lutego 2019 r. oraz popiera zalecenia Parlamentu Europejskiego (8). |
| --- | --- |

73.

| 74. | Z zadowoleniem przyjmuje zaproszenie Komisji przez Radę Europejską do przedstawienia do końca 2019 r. długoterminowej wizji obejmującej konkretne działania na rzecz przyszłości przemysłowej UE. |
| --- | --- |

74.

Bruksela, dnia 26 czerwca 2019 r.

Karl-Heinz LAMBERTZ

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Regionów

---

(1)  COM(2017) 479 final

1

(2)  Decyzja Komisji C(2017) 8565 z dnia 15 grudnia 2017 r. w sprawie ustanowienia przemysłowego okrągłego stołu wysokiego szczebla „Przemysł 2030”.

2

(3)  Konkluzje w sprawie odnowionej strategii dotyczącej polityki przemysłowej UE, Rada ds. Konkurencyjności, 30 listopada 2017 r. (705/17).

3

(4)  EU Industrial Policy after Siemens-Alstom: finding a new balance between openness and protection, Komisja Europejska, marzec 2019 r.

4

EU Industrial Policy after Siemens-Alstom: finding a new balance between openness and protection

(5)  Organizacja Narodów Zjednoczonych (2015 r.).

5

(6)  Ważne projekty stanowiące przedmiot wspólnego europejskiego zainteresowania.

6

(7)  Zamknięcie obiegu – plan działania UE dotyczący gospodarki o obiegu zamkniętym (COM(2015) 614 final).

7

(8)  Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 12 lutego 2019 r. w sprawie kompleksowej europejskiej polityki przemysłowej w dziedzinie sztucznej inteligencji i robotyki (2018/2088(INI)).

8

---

| 29.11.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 404/16 |
| --- | --- | --- | --- |

29.11.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 404/16

---

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Cele zrównoważonego rozwoju: podstawa długoterminowej strategii UE na rzecz zrównoważonej Europy 2030

(2019/C 404/04)

| Sprawozdawca | : | Arnoldas ABRAMAVIČIUS (LT/EPL),
  radny rejonu jezioroskiego |
| --- | --- | --- |
| Dokument źródłowy | : | Dokument otwierający debatę „W kierunku zrównoważonej Europy 2030”
  COM(2019) 22 final |

Sprawozdawca

:

Arnoldas ABRAMAVIČIUS (LT/EPL),

radny rejonu jezioroskiego

Dokument źródłowy

:

Dokument otwierający debatę „W kierunku zrównoważonej Europy 2030”

COM(2019) 22 final

ZALECENIA POLITYCZNE

EUROPEJSKI KOMITET REGIONÓW

| 1. | Z zadowoleniem przyjmuje dokument otwierający debatę „W kierunku zrównoważonej Europy 2030” i apeluje do Komisji Europejskiej i Rady Europejskiej, by uznały realizację Agendy na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030 i jej 17 celów zrównoważonego rozwoju za priorytet swojej agendy politycznej i uczyniły z niego nadrzędny cel następnego planu strategicznego UE na lata 2019–2024 i późniejsze. Liczy również na to, że nowa Komisja Europejska utoruje drogę do działania poprzez opracowanie ogólnounijnej strategii zrównoważonego rozwoju i planu realizacji, do czego wezwano już w konkluzjach Rady Europejskiej z dnia 18 października 2018 r. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Zgadza się z kompleksową definicją celów zrównoważonego rozwoju jako ram dla działań politycznych mających na celu sprostanie wielorakim wyzwaniom, z jakimi jesteśmy konfrontowani – gospodarczym, społecznym, środowiskowym, zewnętrznym i w zakresie sprawowania rządów. Podkreśla, że pełne wdrożenie tych celów dla dobra ludzi i przyszłych pokoleń wymaga, by wszystkie podmioty w ten sam sposób rozumiały zrównoważony rozwój i cele zrównoważonego rozwoju. Celem nadrzędnym jest ograniczenie ubóstwa oraz nierówności i niepozostawianie nikogo w tyle, osiągniecie pokoju na świecie oraz tworzenie dobrobytu i dzielenie się nim z uwzględnieniem ograniczeń naszej planety. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Podkreśla, że 17 celów zrównoważonego rozwoju ma uniwersalny i niepodzielny charakter, a polityczna spójność działań podejmowanych w celu ich realizacji jest kluczowym elementem postępu. |
| --- | --- |

3.

Od refleksji do działania

| 4. | Uważa, że spośród trzech scenariuszy przedstawionych przez Komisję Europejską w celu pobudzenia debaty na temat kolejnych kroków UE na drodze do realizacji agendy 2030, scenariusz 1. jest jedynym wariantem, który dotyczy zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych działań UE i obejmuje wszystkie obszary polityki. |
| --- | --- |

4.

| 5. | Stwierdza, że ze względu na złożony charakter celów zrównoważonego rozwoju oraz wyniki badania KR-OECD na temat działań lokalnych i regionalnych w zakresie celów zrównoważonego rozwoju (1), istnieje pilna potrzeba przyjęcia przez UE nadrzędnej strategii koordynującej wdrażanie tych celów przez wszystkie szczeble sprawowania rządów. Należy w jej ramach wyznaczyć cele terminowe i konkretne rezultaty do osiągnięcia do roku 2030, jak również mechanizmy monitorowania i przeglądu preferujące scenariusz 1. |
| --- | --- |

5.

| 6. | Podkreśla, że harmonogram wdrażania celów zrównoważonego rozwoju i związane z nimi strategie polityczne należy określić w ramach mieszanego podejścia oddolnego i odgórnego, które obejmowałoby wszystkie szczeble sprawowania rządów i odpowiednie zainteresowane strony i wytyczało zestaw celów zróżnicowanych na szczeblu krajowym i regionalnym. Strategia na rzecz zrównoważonej Europy 2030 powinna zastąpić obecną strategię „Europa 2020”. |
| --- | --- |

6.

| 7. | Nalega, by instytucje UE i państwa członkowskie natychmiast przyspieszyły działania na rzecz realizacji celów zrównoważonego rozwoju i włączyły je do wszystkich obszarów polityki wymienionych w scenariuszu 2. |
| --- | --- |

7.

| 8. | Podkreśla potrzebę działań zewnętrznych przedstawionych w scenariuszu 3. Jednak skupienie się jedynie na działaniach zewnętrznych nie tylko podważyłoby wiarygodność UE na poziomie międzynarodowym, ale oznaczałoby również nieuwzględnienie tego, że UE i jej państwa członkowskie są dalekie od osiągnięcia wszystkich celów zrównoważonego rozwoju. Uniemożliwiłoby to także osiągnięcie postępu w ich realizacji w obrębie UE. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Zaznacza, że wdrożenie celów zrównoważonego rozwoju wymaga wykazania się większą ambicją na wszystkich szczeblach – europejskim, krajowym, regionalnym i lokalnym. |
| --- | --- |

9.

Zaangażowanie regionów i miast

| 10. | Podkreśla, że cel, jakim jest niepozostawienie nikogo w tyle, wymaga zapewnienia przez wszystkie szczeble sprawowania rządów przekrojowej integracji oraz opracowania wzajemnie wspierających się i spójnych polityk (terytorialnych). Wzywa do ustanowienia mechanizmu przeglądu postępów oraz określenia kluczowych wyzwań w zakresie realizacji celów zrównoważonego rozwoju w terenie, a także zagwarantowania efektywnego wykorzystania zasobów. |
| --- | --- |

10.

| 11. | Zaznacza w odniesieniu do 169 zadań wyznaczonych w ramach 17 celów zrównoważonego rozwoju, że realizacja 65 % z nich wymaga dużego zaangażowania regionów i miast we wdrażanie i monitorowanie celów zrównoważonego rozwoju (2). Miasta i regiony nadają tym celom wymiar lokalny, i to nie jako zwykli realizatorzy, ale jako decydenci polityczni będący najbliżej swoich obywateli, przedsiębiorstw i społeczności lokalnych. Wyniki badania KR-OECD dodatkowo potwierdzają mobilizację miast i regionów w tym względzie, a 59 % respondentów jest właśnie w trakcie wdrażania celów zrównoważonego rozwoju. Wiele regionów i miast europejskich było pionierami procesu nadawania celom zrównoważonego rozwoju wymiaru lokalnego (3). Pionierzy ci pokazali, że udział regionów i miast jest niezbędny do skutecznego i szybkiego wdrożenia tych celów. |
| --- | --- |

11.

| 12. | Podkreśla rolę obiecujących i prekursorskich inicjatyw – takich jak inicjatywa OECD pt. „Miasta i regiony na rzecz celów zrównoważonego rozwoju” oraz „Platforma Przywództwa Miast 25 + 5 CZR” ONZ-u – we wspieraniu regionów i miast-wolontariuszy w lokalizowaniu celów zrównoważonego rozwoju na pięć lat przed 2030 r. |
| --- | --- |

12.

| 13. | Zaznacza – na podstawie analizy terytorialnego podejścia do celów zrównoważonego rozwoju (4) – jak ważne jest budowanie potencjału i zdolności regionów i miast w zakresie lokalizacji tych celów. Podkreśla także, jak ważne jest zwiększanie widoczności obecnych inicjatyw i promowanie korzystania przez regiony i miasta ze wsparcia oferowanego przez Służby ds. Wspierania Reform Strukturalnych (ang. SRSS) (5). Cele przyświecające tym służbom powinny być zgodne z celami zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

13.

| 14. | Zobowiązuje się do wspierania procesu nadawania celom zrównoważonego rozwoju wymiaru lokalnego i terytorialnego oraz unikania powielania prac poprzez wspieranie partnerstw z organizacjami międzynarodowymi (6) i europejskimi (7). |
| --- | --- |

14.

| 15. | Podkreśla kluczową rolę Komisji Europejskiej i Komitetu Regionów oraz innych organizacji europejskich w stymulowaniu partnerskiego przeglądu, wymiany, współpracy i wzajemnego uczenia się między regionami i miastami w całej UE. |
| --- | --- |

15.

| 16. | Wzywa do pełnego uznania roli regionów w lokalizacji celów zrównoważonego rozwoju w obrębie UE. Władze lokalne i regionalne odgrywają istotną rolę w budowaniu wartości i kształtowaniu relacji społecznych, dlatego występuje wyraźna potrzeba włączania ich w prace na rzecz budowania zrównoważonego rozwoju całej UE. |
| --- | --- |

16.

| 17. | Zwraca uwagę, iż obszar UE jest silnie zróżnicowany pod względem rozwoju, demografii, struktury produkcji i nasycenia przemysłem, co zmusza do elastycznego podejścia ukierunkowanego na konkretny obszar względem regionów słabiej rozwiniętych, peryferyjnych czy wyspiarskich, a także regionów stawiających czoła transformacji energetycznej. |
| --- | --- |

17.

| 18. | Popiera ustanowienie Wspólnoty Praktyków Europejskich Regionów na rzecz celów zrównoważonego rozwoju, kierowanej przez nrg4SD. |
| --- | --- |

18.

| 19. | Podkreśla istniejące na świecie różnice gospodarcze, społeczne i terytorialne, a także różnice występujące wewnątrz państw członkowskich UE i między nimi. Chociaż cele zrównoważonego rozwoju uwzględniają za pośrednictwem celu 11. wyzwania stawiane przez urbanizację, to musimy zapewnić zrównoważony rozwój regionalny w UE, tak aby żadna osoba i żadne terytorium nie pozostały w tyle. |
| --- | --- |

19.

| 20. | Zwraca uwagę na znaczenie skutecznej synergii i integracji lokalnych, regionalnych, krajowych i unijnych funduszy, zarówno publicznych, jak i prywatnych, a także na znaczenie współpracy między sektorem publicznym i prywatnym w zakresie rozwoju strategicznego i inwestycji na rzecz osiągnięcia celów zrównoważonego rozwoju do 2030 r. |
| --- | --- |

20.

| 21. | Podkreśla, że spójność jest głównym instrumentem inwestycyjnym UE, którym dysponują regiony i miasta, by wdrożyć cele zrównoważonego rozwoju i zapewnić sobie rozwój gospodarczy, społeczny i terytorialny. W związku z tym domaga się, by kolejne unijne finansowanie spójności w latach 2021–2027 pozostało dostępne dla wszystkich regionów i by promowało udział wszystkich obywateli na podstawie prawnie wiążącego europejskiego kodeksu postępowania w sprawie partnerstwa. Cele następnej polityki spójności UE powinny być lepiej dostosowane do celów zrównoważonego rozwoju, by zapewnić lepsze wdrażanie i spójność działań. |
| --- | --- |

21.

| 22. | Podkreśla, że choć cele zrównoważonego rozwoju obejmują cel miejski w ramach celu 11., to brakuje celu ukierunkowanego na regiony, a rozwój regionalny wymieniony jest jedynie pośrednio pod nagłówkiem dotyczącym użytkowania gruntów. Ścisłe dostosowanie polityki spójności do celów zrównoważonego rozwoju wymaga zatem, by programowanie nowych funduszy polityki spójności UE uwzględniło wszystkie istotne cele zrównoważonego rozwoju terytorialnego, a nie tylko cel zrównoważonego rozwoju nr 11. |
| --- | --- |

22.

| 23. | Zwraca uwagę na to, że model agendy miejskiej UE może wspierać dialog między wszystkimi szczeblami sprawowania rządów na temat zrównoważonego rozwoju miast. Proces ten mógłby zainspirować opracowanie koncepcji zarządzania przyszłym programem strategicznym UE na lata 2019–2024, by UE mogła skuteczniej stawić czoła wyzwaniom związanym z osiągnięciem celów zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

23.

| 24. | Podkreśla potencjał propozycji KR-u (8), zgodnie z którą przyszła polityka spójności po 2020 r. wspierałaby regiony i miasta w nadaniu celom zrównoważonego rozwoju lokalnego wymiaru i dostosowaniu procesu wdrażania strategii zrównoważonego rozwoju obszarów miejskich do realiów lokalnych. |
| --- | --- |

24.

| 25. | Podkreśla, że instrumenty finansowe UE na rzecz rolnictwa, badań naukowych i innowacji oraz EFIS, jak też ich wykorzystywanie w synergii z funduszami spójności, mają istotne znaczenie dla pełnego osiągnięcia celów zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

25.

Zaangażowanie wszystkich zainteresowanych stron

| 26. | Zaznacza, że biorąc pod uwagę transformacyjny charakter celów zrównoważonego rozwoju, wszystkie szczeble społeczeństwa i gospodarki muszą czuć się za nie odpowiedzialne. Podkreśla znaczenie sektora prywatnego i przedsiębiorstw w realizacji i osiągnięciu celów zrównoważonego rozwoju do 2030 r. |
| --- | --- |

26.

| 27. | Przypomina, że ludzie znajdują się w centrum celów zrównoważonego rozwoju i że partnerstwo, uczestnictwo i wzmacnianie pozycji są podstawowymi wartościami zrównoważonego rozwoju. Potrzebny jest udział obywateli w każdym wieku, społeczeństwa obywatelskiego w jego różnorodnych formach, środowisk akademickich, organów publicznych i sektora prywatnego w wielostronnych dialogach z sektorem publicznym w celu wspólnego określenia i tworzenia rozwiązań zmierzających do osiągnięcia celów zrównoważonego rozwoju, przy jednoczesnym zachowaniu równowagi między nieuniknionymi kompromisami. |
| --- | --- |

27.

| 28. | Podkreśla kluczową rolę, jaką odgrywają ruchy oddolne, sprzyjające warunki i duch przedsiębiorczości w miastach i regionach w osiąganiu celów zrównoważonego rozwoju oraz inteligentnego i zrównoważonego wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu. |
| --- | --- |

28.

| 29. | Zachęca do wielostronnych działań informacyjnych na temat korzyści zrównoważonego rozwoju, tak by kształtować właściwe postawy społeczne w każdej grupie wiekowej i w perspektywie długookresowej. |
| --- | --- |

29.

Zarządzanie celami zrównoważonego rozwoju przez UE

| 30. | Domaga się, by nowa Komisja Europejska objęła wiodącą rolę w ustanawianiu wielopoziomowego, wielostronnego i międzysektorowego zarządzania jako część scenariusza nr 1 i by umożliwiła uwzględnienie wszystkich aspektów celów zrównoważonego rozwoju we wszystkich obszarach polityki UE. Powinna także zapewnić spójność polityki w różnych sektorach i zaangażować wszystkie szczeble sprawowania rządów i zainteresowane strony, w tym obywateli, na wszystkich etapach kształtowania polityki. |
| --- | --- |

30.

| 31. | Podkreśla kluczowe znaczenie uczenia się, ponieważ przywództwo polityczne jest sprawą najwyższej wagi. Odnotowuje, że zarówno politycy, jak i pracownicy administracji muszą zostać przeszkoleni i włączeni w prace nad celami zrównoważonego rozwoju. Zaznacza, że każda instytucja UE musi uwzględnić te cele w ramach własnego zarządzania. |
| --- | --- |

31.

| 32. | Zaleca, by następny przewodniczący Komisji Europejskiej powołał specjalny zespół przy swoim gabinecie, który współpracowałby ze wszystkimi komisarzami i monitorował wszelkie propozycje polityczne dotyczące celów zrównoważonego rozwoju. Zespół ten powinien skupić się na określeniu potencjalnych konfliktów i osiągnięciu niezbędnych kompromisów oraz odpowiadać za włączanie celów zrównoważonego rozwoju do głównego nurtu wszystkich polityk UE. Będzie to wymagało ścisłej koordynacji między dyrekcjami generalnymi. |
| --- | --- |

32.

| 33. | Wnosi, by w ramach swego dorocznego wystąpienia na temat stanu Unii następny przewodniczący Komisji Europejskiej składał Parlamentowi Europejskiemu i Radzie do Spraw Ogólnych sprawozdanie z wdrażania celów zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

33.

| 34. | Apeluje do Rady, by zachęcała do wdrażania celów zrównoważonego rozwoju i wspierała wzajemne uczenie się na szczeblu krajowym poprzez prowadzenie na forum Rady do Spraw Ogólnych dyskusji w sprawie dobrowolnych przeglądów krajowych przed planowanymi prezentacjami na forach politycznych ONZ wysokiego szczebla. |
| --- | --- |

34.

| 35. | Wzywa Parlament Europejski, by jako współprawodawca włączył cele zrównoważonego rozwoju do wszystkich istotnych dokumentów politycznych i zaangażował wszystkie komisje w ich realizację. Wnosi także o powołanie w różnych komisjach parlamentarnych stałych sprawozdawców do celów zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

35.

| 36. | Zobowiązuje się do prowadzenia zintegrowanych i spójnych działań na rzecz osiągnięcia celów zrównoważonego rozwoju i do uwzględniania ich w pracach wszystkich komisji i w opiniach KR-u. |
| --- | --- |

36.

| 37. | Proponuje podjęcie współpracy z Komisją i innymi partnerami w celu monitorowania procesu wdrażania celów zrównoważonego rozwoju na szczeblu lokalnym i regionalnym. Z zadowoleniem przyjmuje prace dotyczące celów zrównoważonego rozwoju prowadzone przez platformę opartą na porozumieniu zainteresowanych stron i ustanowioną przez Komisję Europejską w ramach otwartego i partycypacyjnego sprawowania rządów. Zdecydowanie popiera jej kontynuację w celu angażowania regionów, miast, społeczeństwa obywatelskiego, środowisk akademickich i przedsiębiorstw w pluralistyczny dialog na temat zrównoważonego rozwoju i wykształcenia poczucia odpowiedzialności za ich realizację. |
| --- | --- |

37.

| 38. | Wyraża zadowolenie w związku z tym, że Komisja Europejska uwzględniła zalecenia tej platformy w dokumencie otwierającym debatę. |
| --- | --- |

38.

| 39. | Zakłada, że platforma będzie stałym organem doradczym na potrzeby konsultacji z decydentami UE – Komisją Europejską, Radą i Parlamentem Europejskim – w sprawie nadrzędnej strategii na rzecz zrównoważonej Europy 2030. Oczekuje też, że będzie służyła informowaniu nowych komisarzy europejskich i posłów do PE o celach zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

39.

| 40. | Apeluje o regularne angażowanie platform europejskich, krajowych i regionalnych w prace wielostronnej platformy unijnej w celu wzmacniania jej działań i reprezentatywności. |
| --- | --- |

40.

| 41. | Wzywa wszystkie instytucje UE – w tym Komisję Europejską, Radę, Parlament Europejski, a także Europejski Komitet Regionów i Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny – do włączenia się w regularny dialog międzyinstytucjonalny na temat celów zrównoważonego rozwoju, by zapewnić spójność polityki w duchu 17. celu zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

41.

Włączenie celów zrównoważonego rozwoju do polityk UE

| 42. | Zachęca Komisję Europejską do wykorzystania wytycznych dotyczących lepszego stanowienia prawa jako narzędzia ułatwiającego opracowanie prawodawstwa uwzględniającego wszystkie aspekty celów zrównoważonego rozwoju. Przy określaniu tych wytycznych należy jasno wskazać wszystkie zmienne, które należałoby uwzględnić w ramach podejścia zrównoważonego. |
| --- | --- |

42.

| 43. | Stwierdza, że konieczne będzie znalezienie kompromisu między różnymi aspektami celów zrównoważonego rozwoju i wzywa do przeprowadzania systematycznej ocen skutków ex ante, by określić możliwe synergie i potencjalne konflikty, a także dokonać przejrzystej oceny kompromisów, z uwzględnieniem skutków natychmiastowych i długoterminowych. Ocena skutków terytorialnych, jak również partycypacyjne debaty z obywatelami i zainteresowanymi stronami na szczeblu lokalnym i regionalnym będą miały zasadnicze znaczenie dla zapewnienia akceptacji podejmowanych decyzji i właściwego kształtowania polityki. |
| --- | --- |

43.

| 44. | Komitet Regionów, który pragnie być wzorem dla innych instytucji i organizacji, zobowiązuje się do organizowania dorocznych konferencji służących prezentowaniu lokalnych i regionalnych doświadczeń i dobrych praktyk. |
| --- | --- |

44.

| 45. | Wzywa wszystkie instytucje UE i państwa członkowskie do dostosowania europejskiego semestru do celów zrównoważonego rozwoju i przyszłej strategii UE na rzecz zrównoważonej Europy 2030. Wieloletnie wytyczne powinny zapewnić egzekwowanie strategii UE w ramach europejskiego semestru, który stałby się narzędziem koordynacji i realizacji celów zrównoważonego rozwoju, a roczna analiza wzrostu gospodarczego stałaby się „roczną analizą zrównoważonego rozwoju”. |
| --- | --- |

45.

| 46. | Wzywa do przeprowadzenia zakrojonego na szereg lat unijnego badania na temat zrównoważonego rozwoju, w ramach którego uruchomiono by wieloletni krajowy cykl przeglądu zaleceń i sprawozdawczości w ich zakresie. Badanie to powinno uwzględnić realizację strategii UE i planów działania państw członkowskich na rzecz zrównoważonego rozwoju. Stanowiłoby to podstawę dobrowolnych przeglądów krajowych prowadzonych przez państwa UE w kontekście ONZ. |
| --- | --- |

46.

| 47. | Postuluje, by wszystkie odpowiednie służby Komisji uczestniczyły w zarządzaniu przez nią zrównoważonym semestrem europejskim i by unikano przy tym hermetycznych inicjatyw. |
| --- | --- |

47.

| 48. | Ponownie apeluje, by zarządzanie europejskim semestrem opierało się na zasadach partnerstwa i wielopoziomowego sprawowania rządów. Domaga się, by od samego początku rocznego cyklu uwzględniano regiony i miasta UE jako pełnoprawnych partnerów na podstawie kodeksu postępowania (9) (10). |
| --- | --- |

48.

| 49. | Wzywa instytucje UE, by wykorzystywały unijny budżet do włączenia celów zrównoważonego rozwoju do wszystkich obszarów polityki, a zwłaszcza by wstrzymały dotacje na paliwa kopalne i wzmocniły kryteria zrównoważonego rozwoju w zamówieniach publicznych. |
| --- | --- |

49.

| 50. | Potwierdza, że należy monitorować wdrażanie celów zrównoważonego rozwoju i wzywa do dezagregacji danych, przynajmniej na poziomie NUTS2 i – jeżeli to konieczne – także na szczeblu lokalnym, by lepiej kształtować politykę również wtedy, gdy średnia krajowa jest myląca. |
| --- | --- |

50.

| 51. | Przypomina (11) o konieczności wyjścia poza PKB i stosowania dodatkowych wskaźników, które nie mają czysto ekonomicznego charakteru, ale odzwierciedlają transformacyjny charakter celów zrównoważonego rozwoju i które powinny być mierzone przynajmniej na poziomie NUTS2 za pomocą zdezagregowanych danych istotnych dla osiągnięcia celów zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

51.

| 52. | Zaznacza, że pionierskie regiony i miasta opracowują własne wskaźniki i gromadzą swoje dane we współpracy z podmiotami lokalnymi, w tym sektorem prywatnym. Opracowanie wskaźników lokalnych stanowi dobrą okazję do zwiększania uczestnictwa i poczucia współodpowiedzialności. Niemniej 40 % respondentów badania KR-OECD nie stosuje żadnych wskaźników. Niestosowanie wskaźników UE może wynikać z braku dostępnych danych na poziomie NUTS2, które umożliwiłyby wykorzystanie tych wskaźników na szczeblu lokalnym. |
| --- | --- |

52.

| 53. | Proponuje, by w ramach Wspólnego Centrum Badawczego UE ustanowiono miejską platformę danych dotyczących celów zrównoważonego rozwoju z myślą o opracowaniu europejskiego podręcznika miast dobrowolnie wdrażających te cele. Zwraca uwagę na prace Światowej Rady ds. Danych Miejskich (ang. World Council City Data), która opracowała normy ISO dla wskaźników dotyczących inteligentnych i odpornych miast. Podkreśla, że OECD opracowuje właśnie narzędzie wizualizacji, które łączyłoby oficjalne wskaźniki ze wskaźnikami modelowanymi na szczeblu regionalnym i lokalnym w celu uwzględnienia różnic regionalnych. |
| --- | --- |

53.

| 54. | Wzywa Eurostat do uwzględnienia tych prac i mierzonych postępów w swoim rocznym sprawozdaniu monitorującym, a także do wzięcia pod uwagę danych jakościowych. KR gotów jest współdziałać z powyższymi partnerami i wspierać współpracę z nimi, by monitorować wdrażanie celów zrównoważonego rozwoju na szczeblu lokalnym i regionalnym. |
| --- | --- |

54.

| 55. | Przypomina, że wiele regionów i miast wychodzi spoza szereg, stając się pionierami tej transformacji i podejmując udane inicjatywy oddolne, takie jak Porozumienie Burmistrzów w sprawie Klimatu i Energii czy też powołani przez KR ambasadorzy klimatu. Te oddolne ruchy mogą nabrać nowego rozmachu i stanowić ważny krok naprzód w realizacji celów zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

55.

Zewnętrzny wymiar celów zrównoważonego rozwoju

| 56. | Nalega, by przy wdrażaniu celów zrównoważonego rozwoju UE uwzględniała ich wymiar zewnętrzny, w tym by brała pod uwagę zewnętrzne skutki swojej polityki wewnętrznej, na przykład w zakresie WPR lub handlu. Wymiar wewnętrzny i zewnętrzny nie są oddzielnymi światami i należy koniecznie dążyć do zapewnienia spójności polityki na rzecz zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

56.

| 57. | Domaga się ustanowienia partnerstwa między UE a szczeblem krajowym, regionalnym i lokalnym, aby pomóc we wdrażaniu celów zrównoważonego rozwoju poprzez współpracę na rzecz rozwoju. |
| --- | --- |

57.

| 58. | Wnosi o lepsze monitorowanie roli globalnych łańcuchów dostaw, by zapewnić poszanowanie praworządności i praw człowieka, wdrożyć rozwiązania stosowane w gospodarce o obiegu zamkniętym i unikać nadmiernego wykorzystywania zasobów. |
| --- | --- |

58.

| 59. | Podkreśla kluczową rolę zdecentralizowanej współpracy oraz inicjatyw KR-u, takich jak organizowane przez Komisję Europejską i Komitet „Forum miast i regionów na rzecz współpracy rozwojowej”, które w lutym 2019 r. skupiło się na zrównoważonych partnerstwach miejskich, zgromadziło więcej niż 500 uczestników z ponad 80 krajów i opracowało konkretne zalecenia polityczne dotyczące promowania zrównoważonego rozwoju za pomocą partnerstw regionalnych i lokalnych. Innym przykładem jest nikozyjska inicjatywa KR-u wspierająca gminy libijskie. Te podejmowane przez KR inicjatywy pokazują, że wsparcie UE nie powinno skupiać się wyłącznie na projektach partnerstwa na dużą skalę realizowanych między dużymi miastami, ale powinno być również dostępne dla inicjatyw współpracy zdecentralizowanej o różnej skali i obejmujących różne rodzaje terytoriów. |
| --- | --- |

59.

| 60. | Ubolewa, że wniosek Komisji Europejskiej w sprawie nowego Instrumentu Sąsiedztwa oraz Współpracy Międzynarodowej i Rozwojowej (ISWMR) nie zawiera tematycznej linii finansowania przeznaczonej na wspieranie władz lokalnych. |
| --- | --- |

60.

| 61. | Wzywa Komisję Europejską do wspomagania gospodarczej i społecznej integracji ludzi młodych, kobiet i ludności wysiedlonej w krajach rozwijających się. Partnerska logika przyświecająca zdecentralizowanej współpracy może pomóc zmienić percepcję migracji, która nie będzie postrzegana jako zagrożenie, ale jako szansa, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę kluczową rolę regionów i miast w integracji migrantów w społeczeństwach przyjmujących. |
| --- | --- |

61.

Polityka UE

| 62. | Zgadza się z diagnozą i propozycją przedstawioną w dokumencie otwierającym debatę, by nadać priorytet dalszym pracom nad czterema klastrami politycznymi i czterema czynnikami horyzontalnymi. Niemniej zgłasza następujące uwagi dodatkowe: |
| --- | --- |

62.

| 63. | Podkreśla, że oprócz propozycji, by uwzględniać zmianę klimatu we wszystkich dziedzinach polityki UE i by podnieść związane z nią wydatki do 25 % unijnego budżetu, należy w nowych WRF przeznaczyć odpowiednie środki finansowe na zrównoważony rozwój, a także zadbać o to, aby żadna decyzja w sprawie finansowania nie osłabiła procesu realizacji celów zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

63.

| 64. | Uwypukla pilną potrzebę przyjęcia strategii i zdefiniowania działań na rzecz zasobooszczędnej gospodarki o obiegu zamkniętym poprzez wdrożenie porozumienia paryskiego bez dalszej zwłoki. |
| --- | --- |

64.

| 65. | Podkreśla, że KR pracuje właśnie nad inną opinią (12), w której bardziej gruntowniej analizuje związki między celami zrównoważonego rozwoju ONZ, transformacją ekologiczną i porozumieniem paryskim w sprawie zmiany klimatu. W opinii tej przedstawione zostanie strategiczne stanowisko miast i regionów UE w sprawie tego, jak można przejść na niskoemisyjną, neutralną dla klimatu, zasobooszczędną gospodarkę o dużej różnorodności biologicznej. |
| --- | --- |

65.

| 66. | Nalega, by zrównoważona konsumpcja i produkcja oznaczały również ograniczone wykorzystanie zasobów nieodnawialnych w wartościach bezwzględnych, tak by osiągnąć wystarczalność zasobów, a nie tylko efektywne gospodarowanie nimi. |
| --- | --- |

66.

| 67. | Podkreśla szczególny potencjał biogospodarki, jeśli chodzi o wspieranie niezależności od paliw kopalnych i przeciwdziałanie zmianie klimatu poprzez osiągnięcie neutralności emisyjnej. Maksymalne wykorzystanie bioproduktów w jak największej liczbie sektorów przyczynia się również do zabezpieczenia i tworzenia miejsc pracy na nowych, zrównoważonych rynkach, zwłaszcza w regionach, które były wcześniej mniej uprzemysłowione. |
| --- | --- |

67.

| 68. | Stwierdza, że regiony mogą pomóc w osiągnięciu celu polegającego na znacznym zwiększeniu udziału innowacyjnych bioprzemysłów w produkcie krajowym brutto w następnym dziesięcioleciu. |
| --- | --- |

68.

| 69. | Wzywa do podjęcia działań następczych w związku z dokumentem Komisji „Plan działania: finansowanie zrównoważonego wzrostu gospodarczego”, gdyż należy wykorzystać finansowanie do pobudzania zmian, które przynoszą korzyści dla zrównoważonego rozwoju, a nie tylko zysk finansowy (13). |
| --- | --- |

69.

| 70. | Wzywa do zaangażowania europejskiego sektora przedsiębiorstw i przemysłu w działania na rzecz zrównoważonego rozwoju jako integralnej części europejskiej strategii przemysłowej do 2030 r., aby pomóc przedsiębiorstwom i gałęziom przemysłu w szybszym stosowaniu bardziej zrównoważonych praktyk. Propozycja ta znalazła się w zaleceniach wielostronnej platformy UE poświęconej celom zrównoważonego rozwoju. Należy ją jeszcze przedyskutować w ramach przemysłowego okrągłego stołu wysokiego szczebla „Przemysł 2030”, przy uwzględnieniu kwestii zintegrowania biogospodarki z celami zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

70.

| 71. | Zaznacza, że aby zachować spójność polityki UE na rzecz rozwoju, WPR powinna wspierać rozwój zrównoważonego rolnictwa w krajach rozwijających się, gdyż sprzyja ono utrzymaniu ludności na obszarach wiejskich i zapewnia im bezpieczeństwo zaopatrzenia w żywność. W związku z tym nie należy eksportować unijnych produktów rolnych i żywnościowych z UE po cenach niższych od kosztów produkcji w Europie. |
| --- | --- |

71.

| 72. | Ubolewa, że w kwestii mobilności dokument otwierający debatę nie uwzględnia znaczenia dostępności transportu publicznego dla tworzenia zrównoważonych systemów transportu miejskiego i regionalnego; nie uwzględnia także kluczowej roli władz lokalnych i regionalnych w tym zakresie. |
| --- | --- |

72.

| 73. | Proponuje, by w ramach nadania nowego impulsu zrównoważonej agendzie UE na szczeblu międzynarodowym zgłoszono inicjatywę dotyczącą ograniczenia emisji gazów cieplarnianych na poziomie IMO (transport morski) i ICAO (transport lotniczy). Proponuje zwłaszcza, by UE zaapelowała o wprowadzenie globalnego podatku od paliwa lotniczego. Jeśli nie uda się osiągnąć porozumienia w sprawie nałożenia takiego podatku na szczeblu ICAO, UE może rozważyć podjęcie działań jednostronnych, takich jak zniesienie zwolnienia podatkowego dla paliwa lotniczego w lotach wewnętrznych w obrębie UE lub nałożenie opłaty paliwowej na lotniczy transport towarowy. |
| --- | --- |

73.

| 74. | Stwierdza, że europejski sektor mobilności musi zwiększyć swoją konkurencyjność dzięki innowacjom. Władze lokalne i regionalne we współpracy z sektorem prywatnym oraz przy wsparciu budżetu UE powinny przyjąć plan wdrożenia paliw alternatywnych i cyfrowej infrastruktury drogowej. |
| --- | --- |

74.

| 75. | W kontekście ogromnych nierówności społecznych przedstawionych w dokumencie otwierającym debatę – na przykład ponad 22 % obywateli UE zagrożonych jest ubóstwem – ponownie wzywa do pełnego wdrożenia Europejskiego filaru praw socjalnych i poświęcenia takiej samej uwagi czynnikom zrównoważonego rozwoju społecznego co czynnikom zrównoważenia środowiskowego. W ten sposób UE pokaże, że nie zamierza pozostawić w tyle żadnego obywatela ani żadnego terytorium. Istnieją bowiem dane wskazujące, że terytoria wrażliwe pod względem społecznym często są również najbardziej narażone na negatywne skutki braku zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

75.

| 76. | Domaga się, by proces monitorowania Europejskiego filaru praw socjalnych miał bardziej regionalny charakter. Można by wykorzystać do tego regionalną tablicę wskaźników społecznych, którą KR właśnie opracowuje. |
| --- | --- |

76.

| 77. | Odnotowuje, że należy poświęcić szczególną uwagę promowaniu wśród Europejczyków aktywnego starzenia się w dobrym zdrowiu i przejść w tym względzie od podejścia instytucjonalnego do podejścia opartego na społeczności lokalnej. |
| --- | --- |

77.

| 78. | Ponawia apel o wdrożenie europejskiego programu mieszkalnictwa (14), który bazując na partnerstwie na rzecz mieszkalnictwa w ramach agendy miejskiej UE znacznie przyczyniłby się do realizacji celu zrównoważonego rozwoju nr 11 (zrównoważone miasta i osiedla ludzkie), a także celu 1. (eliminacja ubóstwa), celu 7. (energia po przystępnej cenie) i celu 10. (zmniejszenie nierówności). |
| --- | --- |

78.

| 79. | Podkreśla, że przy wkładzie ze strony unijnych regionów i miast, rozwój technologii cyfrowych może przekształcić zmiany demograficzne w potrójną korzyść dla Europy, zapewniając: poprawę jakości życia naszego starzejącego się społeczeństwa, przejście na bardziej zrównoważone systemy ochrony zdrowia i opieki oraz tworzenie trwałego wzrostu gospodarczego i miejsc pracy w srebrnej gospodarce. |
| --- | --- |

79.

| 80. | Zaznacza, że władze lokalne i regionalne mają do odegrania zasadniczą rolę w zapewnianiu równowagi płci, ale przyznaje, że kobiety są niedostatecznie reprezentowane w całej UE – stanowią jedynie 15 % wybieranych burmistrzów, 32 % członków rad gminnych i 33 % członków regionalnych parlamentów bądź zgromadzeń (15). |
| --- | --- |

80.

| 81. | Wspiera uznawanie pozaformalnego i nieformalnego uczenia się i jego propagowanie w pracy z młodzieżą. Organizacje młodzieżowe i sportowe, które zapewniają poza szkołą pozaformalne i nieformalne programy edukacyjne promujące aktywne obywatelstwo, mają szczególne znaczenie dla poprawy umiejętności i kompetencji ludzi młodych. |
| --- | --- |

81.

| 82. | Podkreśla potencjał unijnej metodologii inteligentnej specjalizacji, która może stać się zasadniczym elementem polityki na rzecz osiągnięcia zrównoważonej Europy do 2030 r. Platforma inteligentnej specjalizacji w ramach Wspólnego Centrum Badawczego (JRC) pomaga regionom wykorzystywać fundusze strukturalne dzięki integrowaniu regionalnych strategii innowacji z celami zrównoważonego rozwoju. Służą temu między innymi takie wydarzenia jak „Science meets regions” (Spotkania świata nauki z regionami) organizowane przez KR i JRC. Komplementarność między inteligentną specjalizacją a wdrażaniem celów zrównoważonego rozwoju na poziomie regionalnym wnosi istotną wartość dodaną dla zrównoważonego wzrostu. |
| --- | --- |

82.

| 83. | Podkreśla, że system handlu uprawnieniami do emisji powinien być jednym z najważniejszych kolejnych etapów wdrażania dokumentu otwierającego debatę. |
| --- | --- |

83.

| 84. | W kwestii handlu ubolewa, że w ostatnim orędziu o stanie Unii zabrakło odniesienia do kompleksowej międzykontynentalnej umowy o wolnym handlu między UE i Afryką. Umowa ta powinna uwzględnić cele zrównoważonego rozwoju i ogromną rolę, jaką może odegrać handel w ich osiągnięciu. |
| --- | --- |

84.

| 85. | Wzywa do wznowienia dialogu społecznego na temat ładu korporacyjnego w celu promowania celów zrównoważonego rozwoju i nowych modeli biznesowych, aby wzmocnić gospodarczą demokrację służącą osiągnięciu zrównoważonego wzrostu. |
| --- | --- |

85.

| 86. | Podkreśla pozytywną rolę gospodarki społecznej w zwalczaniu bezrobocia i promowaniu trwałego i sprzyjającego włączeniu społecznemu wzrostu gospodarczego. Jest to szczególnie ważne w regionach, w których mamy do czynienia z emigracją, szybko starzejącą się ludnością, brakiem dynamiki gospodarczej i niskim poziomem przedsiębiorczości. W takich regionach organizacje gospodarki społecznej stanowią jeden z najlepszych przykładów tego, jak przy dobrej woli można promować przedsiębiorczość i zapewnić najlepsze wykorzystanie zasobów lokalnych. |
| --- | --- |

86.

Bruksela, dnia 26 czerwca 2019 r.

Karl-Heinz LAMBERTZ

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Regionów

---

(1)  Otrzymano ponad 400 odpowiedzi na ankietę. Wyniki ankiety i więcej informacji na jej temat można znaleźć na stronie: http://cor.europa.eu/en/news/SDGs_survey.

1

(2)  Działająca w ramach ONZ Sieć Rozwiązań na rzecz Zrównoważonego Rozwoju (2016), Getting Started with the SDGs in Cities. A Guide for Stakeholders, http://unsdsn.org/wp-content/uploads/2016/07/9.1.8.-Cities-SDG-Guide.pdf.

2

(3)  Na przykład Kraj Basków, Wyspy Alandzkie, Espoo, Gandawa, Utrecht i Nadrenia Północna-Westfalia.

3

(4)  Analiza zlecona przez KR: Terytorialne podejście do realizacji celów zrównoważonego rozwoju w UE – rola Europejskiego Komitetu Regionów (2019 r.).

4

(5)  Opinia Europejskiego Komitetu Regionów w sprawie „Program wspierania reform i Europejski Instrument Stabilizacji Inwestycji” (2018/3764), pkt 12, sprawozdawczyni: Olga Zrihen (BE/PES).

5

(6)  Takimi jak OECD, ICLEI, inicjatywa UNDP-ART czy też Program Narodów Zjednoczonych ds. Osiedli Ludzkich, a także takimi stowarzyszeniami jak nrg4SD, Światowa Organizacja Zjednoczonych Miast i Władz Lokalnych (UCLG) czy globalna grupa zadaniowa.

6

(7)  Takimi jak Rada Gmin i Regionów Europy, Eurocities, Konferencja Peryferyjnych Regionów Nadmorskich, europejska sieć ds. zrównoważonego rozwoju czy sieć europejskich rad ds. ochrony środowiska i rozwoju zrównoważonego.

7

(8)  Opinia Europejskiego Komitetu Regionów w sprawie przyszłego Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i Funduszu Spójności po 2020 r.

8

(9)  Opinia Europejskiego Komitetu Regionów w sprawie „Ulepszenie zarządzania europejskim semestrem – kodeks postępowania dotyczący udziału władz lokalnych i regionalnych” (COR 2016/5386).

9

(10)  Opinia Europejskiego Komitetu Regionów „Europejski semestr i polityka spójności: skoordynowanie reform strukturalnych i inwestycji długoterminowych” (2018/5504).

10

(11)  Opinia Europejskiego Komitetu Regionów w sprawie „Wskaźniki rozwoju terytorialnego UE – wyjść poza PKB”, przyjęta 11 lutego 2016 r.

11

(12)  „W kierunku zrównoważonej Europy 2030: działania następcze w związku z celami zrównoważonego rozwoju ONZ, transformacją ekologiczną i porozumieniem klimatycznym z Paryża”, (ENVE-VI/039) sprawozdawczyni: Sirpa Hertell (FI/EPL).

12

(13)  Opinia Europejskiego Komitetu Regionów „Plan działania: finansowanie zrównoważonego wzrostu gospodarczego” (2182/2018), przyjęta 6 grudnia 2018 r.

13

(14)  Opinia Europejskiego Komitetu Regionów „W kierunku europejskiego programu mieszkalnictwa” (CdR 1529/2017), przyjęta 1 grudnia 2017 r.

14

(15)  Europejski Instytut ds. Równości Kobiet i Mężczyzn, baza danych statystycznych dotyczących równości płci, 2017 r.

15

---

| 29.11.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 404/24 |
| --- | --- | --- | --- |

29.11.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 404/24

---

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Zrównoważona biogospodarka dla Europy: wzmocnienie powiązań między gospodarką, społeczeństwem i środowiskiem

(2019/C 404/05)

| Sprawozdawca | : | Jácint HORVÁTH (HU/PES), radny miasta na prawach komitatu Nagykanizsa |
| --- | --- | --- |
| Dokument źródłowy | : | Zrównoważona biogospodarka dla Europy: wzmocnienie powiązań między gospodarką, społeczeństwem i środowiskiem
  COM(2018) 673 final |

Sprawozdawca

:

Jácint HORVÁTH (HU/PES), radny miasta na prawach komitatu Nagykanizsa

Dokument źródłowy

:

Zrównoważona biogospodarka dla Europy: wzmocnienie powiązań między gospodarką, społeczeństwem i środowiskiem

COM(2018) 673 final

ZALECENIA POLITYCZNE

EUROPEJSKI KOMITET REGIONÓW

Uwagi ogólne

| 1. | Przyjmuje z zadowoleniem komunikat zatytułowany „Zrównoważona biogospodarka dla Europy: wzmocnienie powiązań między gospodarką, społeczeństwem i środowiskiem”, który zawiera propozycję planu działania na rzecz realizacji odnowionej europejskiej strategii dotyczącej biogospodarki w najbliższych latach. Komitet uważa, że może odegrać kluczową rolę jako narzędzie dialogu z Komisją Europejską. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Jest zdania, że opublikowany plan działania jest wystarczająco ambitny i że wdrożenie działań w nim zawartych ma zasadnicze znaczenie dla rozwoju europejskiej biogospodarki w odpowiednim tempie. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Uważa ponadto, że w rozwoju biogospodarki tkwi bardzo duży potencjał rozwoju odnośnie do wzrostu i zatrudnienia i wskazuje, że potencjał ten można zrealizować wyłącznie pod warunkiem że podmioty regionalne i lokalne będą na miejscu ściśle ze sobą współpracować i realizować wspólne cele. Podkreśla także znaczenie zrównoważonej biogospodarki dla osiągnięcia celów zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Jest przekonany, że należy harmonizować inicjatywy na szczeblu europejskim, krajowym, regionalnym i lokalnym w dziedzinie biogospodarki, wykorzystując pozytywne skutki wielopoziomowego sprawowania rządów, aby stworzyć optymalne warunki dla jej rozwoju w Europie. Ponadto, także w dziedzinie biogospodarki, poziom lokalny i regionalny odgrywa ważną rolę w promowaniu współpracy między uniwersytetami, przemysłem, rządem i społeczeństwem obywatelskim dzięki modelowi poczwórnej helisy. |
| --- | --- |

4.

| 5. | Wskazuje na nadzwyczajne możliwości dla rozwoju biogospodarki w latach 2021–2027. Władze lokalne i regionalne odgrywają kluczową rolę we wdrażaniu unijnej polityki spójności i dużej liczby regionalnych strategii inteligentnej specjalizacji, umożliwiających współfinansowanie programów i projektów wzmacniających biogospodarkę. |
| --- | --- |

5.

| 6. | Zauważa również, że Komisja przewiduje ponadto, że od 2021 r. plany działania dotyczące biogospodarki będą musiały być opracowywane na najbardziej odpowiednim szczeblu terytorialnym – co będzie się wiązać ze umocnieniem roli władz lokalnych i regionalnych – oraz że programy będą musiały być zarządzane na poziomie możliwie najbliższym zainteresowanym sektorom i obywatelom, zgodnie z zasadami pomocniczości i wielopoziomowego sprawowania rządów. Aby stworzyć zrównoważoną biogospodarkę o obiegu zamkniętym, należy w dużym stopniu włączyć w działania poziom lokalny i regionalny, gdyż społeczności lokalne dobrze znają łańcuchy wartości istniejące w regionach. Regiony inwestują w podstawowe usługi i zdolności, zatem podejście lokalne i regionalne stanowi gwarancję solidnego powiązania ze specyfiką i specjalizacją regionalną. |
| --- | --- |

6.

| 7. | Uważa, że by stworzyć skuteczną wizję jak największej ekspansji biogospodarki, konieczne jest regularne poddawanie ponownej analizie ram prawnych, by można było również usuwać przeszkody prawne dla inwestowania. |
| --- | --- |

7.

| 8. | Wyraża przekonanie, że rozwój zrównoważonej europejskiej biogospodarki będzie sprzyjał powstawaniu miejsc pracy, w szczególności w strefach przybrzeżnych i na obszarach wiejskich, dzięki zwiększonemu udziałowi producentów podstawowych w biogospodarce lokalnej. Według danych szacunkowych sektorów biogospodarki do roku 2030 może powstać milion nowych miejsc pracy. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Wzywa wszystkie państwa Unii do opracowania do 2021 r. krajowej strategii w dziedzinie biogospodarki w ramach planowania kolejnych wieloletnich ram finansowych na lata 2021–2027, aby zwiększyć możliwości skoordynowania programów rozwojowych. |
| --- | --- |

9.

| 10. | Zachęca wszystkie europejskie regiony, by jako jeden z najbardziej właściwych szczebli terytorialnych dla wdrażania strategii na rzecz biogospodarki – najpóźniej do końca 2024 r. przygotowały plany działania w dziedzinie biogospodarki lub przewidziały oddzielny rozdział poświęcony biogospodarce w ramach swojej ogólnej strategii rozwoju. Z uwagi na to, że ekologiczne ograniczenia biogospodarki wykraczają poza ograniczenia administracyjne, należałoby również zdaniem Komitetu przewidzieć strategie międzyregionalne w celu wzmocnienia współpracy transgranicznej i międzyregionalnej (współpraca partnerska, sieci) z regionami o podobnym profilu. Jednocześnie należy promować partnerstwa na rzecz biogospodarki w ramach strategii makroregionalnych i strategii dotyczących basenów morskich. |
| --- | --- |

10.

| 11. | Pragnie możliwie jak najbardziej dynamicznego rozwoju zielonych zamówień publicznych w Unii Europejskiej i podkreśla, że dla realizacji tego celu zasadnicze znaczenie ma rozwój biogospodarki. W związku z tym zwraca uwagę, że zamówienia publiczne są ważnym narzędziem wspierania rozwoju bioproduktów i rozwiązań opartych na biotechnologii. Wymaga to często wsparcia ze strony UE w postaci wymogów dotyczących ekoprojektu, norm, deklaracji środowiskowych i klimatycznych produktu, a także strategii działań rozwojowych. |
| --- | --- |

11.

| 12. | Z zaniepokojeniem odnotowuje, że według dokumentu opublikowanego niedawno przez Wspólne Centrum Badawcze „w latach 2015–2030 około 11 % (ponad 20 mln ha) gruntów rolnych w UE będzie narażonych na wysokie ryzyko porzucenia ze względu na takie czynniki jak biofizyczna przydatność gruntów do użytkowania, struktura gospodarstw rolnych i opłacalność produkcji rolnej, liczba ludności i specyfika regionalna” (1). W świetle powyższego Komitet wskazuje na znaczący potencjał opuszczonych gruntów rolnych, jeśli chodzi o zwiększenie produkcji różnego rodzaju zasobów biologicznych, pod warunkiem że takie zróżnicowane wykorzystanie nie stanowi zagrożenia dla rolnictwa o wysokiej wartości przyrodniczej ani nie ogranicza różnorodności biologicznej i możliwości odbudowy siedlisk i przywracania dzikości. |
| --- | --- |

12.

| 13. | Przypomina, że w poprzedniej opinii na temat reformy wspólnej polityki rolnej (2) podkreślał, w kontekście środowiska i żywności, konieczność podwojenia w stosunku do 2017 r. powierzchni eksploatowanej w ramach rolnictwa ekologicznego w państwach członkowskich lub co najmniej 30 % użytkowej powierzchni rolnej państw członkowskich. |
| --- | --- |

13.

| 14. | Zgadza się z konkluzjami sprawozdania w sprawie śródokresowego przeglądu unijnej strategii leśnej, zgodnie z którymi przegląd strategii leśnej należy dostosować do aktualizacji strategii dotyczącej biogospodarki. W ramach rozwoju biogospodarki leśnej i promowania innowacji należy zapewnić spójność różnych obszarów polityki UE. |
| --- | --- |

14.

Wzmocnienie i zwiększenie skali sektorów biotechnologicznych oraz odblokowanie inwestycji i rynków

| 15. | Uważa, że innowacje w dziedzinie biogospodarki przyciągają obecnie jedynie inwestorów z przedsiębiorstw, które są powiązane z rozwojem produktów o dużej wartości dodanej. Konieczne będzie dostosowanie mechanizmów pomocy w celu rozwijania technologii związanych z produktami pochodzenia biologicznego, które mają niską wartość handlową, ale mają zastąpić produkty ze źródeł kopalnych. W przypadku zasobów bioenergetycznych niezbędne są jaśniejsze mechanizmy ustalania cen, bez szczegółowego określania sposobu wykorzystania tych zasobów. Kluczowym czynnikiem konkurencyjności biogospodarki jest odpowiednie ustalanie cen paliw kopalnych. |
| --- | --- |

15.

| 16. | Jest zdania, że wdrożenie zharmonizowanego systemu regulacji przepisów dotyczących produktów, które można produkować w sposób zrównoważony, oraz ich odpadów, a także zagwarantowanie stabilności tego systemu na szczeblu państw członkowskich stanowiłoby duży krok naprzód dla organizacji prowadzących działania w dziedzinie badań naukowych, rozwoju i wytwarzania produktów pochodzenia biologicznego. |
| --- | --- |

16.

| 17. | Zachęca Komisję Europejską, by wspierała procesy związane z produkcją i sprzedażą bioproduktów w państwach członkowskich UE oraz z powielaniem technologii w dziedzinie zrównoważonej biogospodarki. UE powinna promować się jako lider w sektorze poprzez opracowanie najnowocześniejszych technologii związanych z biogospodarką z myślą o wspieraniu tworzenia miejsc pracy i zapewnieniu zaopatrzenia w bioprodukty wysokiej jakości. |
| --- | --- |

17.

| 18. | Podkreśla, że mające zastosowanie przepisy nie powinny prowadzić do nakładania nadmiernych obciążeń administracyjnych na użytkowników zasobów biologicznych. Obecnie takie obowiązki sprawozdawcze odnośnie do zrównoważonego rozwoju i gospodarki (obowiązujące także partnerów biznesowych) wynikają zarówno z przepisów dotyczących pomocy państwa, jak i z dyrektywy w sprawie odnawialnych źródeł energii (RED II). Należy również unikać mikrozarządzania wykorzystaniem różnych zasobów biologicznych, o ile zasoby te spełniają wymogi w zakresie zrównoważonego rozwoju i przeciwdziałania zmianie klimatu. W szczególności w biorafineriach różne strumienie zasobów są wykorzystywane do wielu różnorodnych celów, w tym do produkcji biopaliw. |
| --- | --- |

18.

| 19. | Uważa, że rozwój biogospodarki, w szczególności w słabiej rozwiniętych regionach, wiąże się z konkretnymi projektami, oraz że realizacja kluczowych innowacji pozwala na śledzenie ich rozwoju. Odnośnie do inicjatywy BIOEAST i podobnych inicjatyw skupiających kilka państw członkowskich KR proponuje, by Komisja wspierała wzmacnianie pozytywnych synergii za pomocą programów i dotacji tematycznych. Wzajemne połączenie działań w zakresie transferu technologii i regionalnych zasobów biomasy powinno umożliwić uzyskanie widocznych rezultatów także dla społeczeństwa, potwierdzających, że zrównoważona biogospodarka jest zielonym sercem napędzającym gospodarkę o obiegu zamkniętym. |
| --- | --- |

19.

| 20. | Uważa, że należy rozważyć dostosowanie dyrektywy o opodatkowaniu energii i przepisów dotyczących pomocy państwa, by przyspieszyć transformację sektora energetycznego i zwiększyć rynkową konkurencyjność energii ze źródeł odnawialnych w porównaniu z paliwami kopalnymi. Ponadto należy to zrobić w taki sposób, by nie zostało to uznane za niedozwoloną pomoc państwa. |
| --- | --- |

20.

| 21. | Wyraża zadowolenie, że Komisja Europejska planuje wdrożenie w nadchodzących latach instrumentu wsparcia dla kierunków polityki mających zlikwidować nierówności terytorialne w dziedzinie biogospodarki, lecz podkreśla konieczność zapewnienia funkcjonowania tego narzędzia co najmniej do końca 2027 r., aby skutecznie zredukować różnice terytorialne powstałe wcześniej w tej dziedzinie. |
| --- | --- |

21.

| 22. | Z zadowoleniem przyjmuje włączenie biotechnologii do strategii inteligentnej specjalizacji (RIS3) wielu krajów UE. Strategie inteligentnej specjalizacji, których opracowanie stanowiło warunek wstępny uzyskania dostępu do europejskich funduszy w dziedzinie badań, rozwoju i innowacji w okresie planowania 2014–2020, są jednocześnie instrumentami działania politycznego, które dając obraz cech regionalnych i terytorialnych, sektorów i priorytetów technologicznych, stanowią punkty odniesienia dla wdrażania różnych polityk. Uważa ponadto, że regionalne RIS3 związane z biogospodarką są skuteczniejsze, jeśli opierają się na skoordynowanych działaniach zarówno między sąsiadującymi regionami, jak i na szczeblu państw członkowskich, tak aby zachować środowisko w perspektywie długoterminowej, chronić różnorodność biologiczną oraz wykorzystać potencjał biogospodarki. |
| --- | --- |

22.

| 23. | Uważa, że należy wzmocnić wsparcie dla biotechnologii, zarówno w ramach priorytetów w dziedzinie badań naukowych i innowacji, jak i w zakresie inwestycji. Dzięki swojej bazie wiedzy i instrumentom oraz łączeniu różnych etapów przetwarzania biomasy, biotechnologia może nie tylko ograniczyć negatywne skutki dla środowiska, ale również wspierać zrównoważony rozwój przemysłu biotechnologicznego. |
| --- | --- |

23.

| 24. | Popiera działanie 1.5 planu, w którym przewidziano rozwój 300 zrównoważonych biorafinerii (3). Komitet Regionów proponuje, by według bazy danych jednolitego systemu wskaźników i monitorowania, w przypadku budowania nowej biorafinerii udzielać wsparcia regionom słabiej rozwiniętym w dziedzinie biogospodarki, aby mogły nadrobić opóźnienia, zgodnie z zasadami i dotacjami WPR oraz 9. programu ramowego. Wprowadzanie innowacji technologicznych w połączeniu z rozwojem powiązanych systemów przekazywania wiedzy pozwoli na racjonalne pod względem ekologicznym wykorzystanie potencjału ekosystemów, które może doprowadzić do utworzenia zrównoważonych łańcuchów wartości biomasy. |
| --- | --- |

24.

| 25. | Uważa, że w celu optymalizacji, przekształcenia i zintegrowania łańcuchów wartości niezbędne jest zaangażowanie podmiotów lokalnych i regionalnych, zwłaszcza MŚP, tak aby uwzględnić cały łańcuch biznesowy, a nie tylko producentów surowców. Trzeba koniecznie wspierać MŚP w procesie przekształcania technologii i biznesu w kierunku biogospodarki. |
| --- | --- |

25.

Szybkie wdrożenie lokalnych biogospodarek w całej Europie

| 26. | Zaleca Komisji Europejskiej, aby zwróciła szczególną uwagę na informowanie osób odpowiedzialnych w organach administracji miast i obszarów wiejskich, by uwzględniały możliwości produkcji i przetwarzania biomasy w procesach strategicznego planowania i długoterminowego budżetowania. |
| --- | --- |

26.

| 27. | Podkreśla, że konsultacje między sąsiadującymi regionami powinny umożliwić rozwój technologii i rozwiązań na potrzeby rolnictwa ekologicznego o obiegu zamkniętym w ramach wzajemnej współpracy. |
| --- | --- |

27.

| 28. | Uważa, że miasta powinny stać się ważnymi ośrodkami biogospodarki o obiegu zamkniętym. Bardzo ważne jest, by ośrodki miejskie gospodarowały materiałami w obiegu zamkniętym i stosowały recykling lub (w stosownych wypadkach) rafinację odpadów, w tym organicznych, a wdrożenie tych działań wymaga nie tylko infrastruktury i systemów zbiórki, przetwarzania i recyklingu lub rafinacji, ale również podnoszenia świadomości ludności. Komitet Regionów zwraca się do Komisji, aby przewidziała koordynację niezbędnych do tego celu środków, co obejmuje również wspólne i uzupełniające się prowadzenie dostosowań technologicznych i systemów przekazywania wiedzy. |
| --- | --- |

28.

| 29. | Uważa w szczególności, że de facto ani w strategii, ani w planie działania nie ujęto kwestii związanych z zarządzaniem. W celu realizacji procesów opracowanych w planie działania należy nałożyć jasne obowiązki na odnośne podmioty, z pełnym poszanowaniem wielopoziomowego sprawowania rządów, aby zapewnić skuteczne i efektywne wdrożenie poszczególnych elementów strategii. |
| --- | --- |

29.

| 30. | Uważa, że konieczne jest zharmonizowanie ustawodawstwa, mając na uwadze, że 28 państw członkowskich stosuje obecnie różne zasady przepływów biomasy, która stanowi podstawowy surowiec w łańcuchach wartości o decydującym znaczeniu dla biogospodarki, oraz strumieni odpadów powstających w ramach jej przetwarzania. |
| --- | --- |

30.

| 31. | Wyraża przekonanie, że organizacje (takie jak Europejska Sieć Regionów Chemicznych – ECRN), platformy (takie jak Konsorcjum Bioprzemysłu – BIC) i organizacje klastrów zdolne do zmaksymalizowania potencjału wyników i zdobytej wiedzy oraz łączenia inicjatyw lokalnych i regionalnych mogą skutecznie promować procesy biogospodarki. W przyszłości ich włączenie w systemy przekazywania wiedzy będzie szczególnie istotne. |
| --- | --- |

31.

Zrozumienie ekologicznych ograniczeń biogospodarki

| 32. | Proponuje, by za podstawę oceny potencjału produkcyjnego biomasy przyjąć granice ekologiczne i ekosystemy, a nie granice administracyjne. By realizować cele planu działania, należałoby precyzyjnie oceniać ilości produkowanej biomasy i rejestrować je w jednolitym systemie. Wymaga to skoordynowanej współpracy między regionami, przy czym dla tej oceny zasadnicze znaczenie ma opracowanie i zdefiniowanie znormalizowanych metod pomiaru i kontroli. |
| --- | --- |

32.

| 33. | Z zadowoleniem przyjmuje wsparcie udzielone przez Komisję, zgodnie z działaniem 3.2 planu, dla rozwoju systemów kartograficznych i statystycznych na potrzeby monitorowania ekosystemu. KR proponuje jednakże opracowanie i wdrożenie jednolitego europejskiego systemu wskaźników na potrzeby monitorowania produkcji biomasy. Zasadnicze znaczenie ma wdrożenie jednolitych ram informacji na potrzeby wdrożenia technologii przetwarzania na dalszym etapie i optymalizacji ich funkcjonowania pod względem efektywności energetycznej, ochrony środowiska i logistyki biomasy. |
| --- | --- |

33.

| 34. | Proponuje dostosowanie jednolitego systemu wskaźników, który będzie mógł dostarczać informacji na temat działalności regionów na podstawie wskaźników podstawowych i szczegółowych. Co do wskaźników podstawowych sugeruje się monitorowanie następujących parametrów: 1) regionalny PKB (wartość procentowa w stosunku do krajowego PKB); 2) działalność międzynarodowa w dziedzinie badań, rozwoju i innowacji; 3) oszczędność energii ze źródeł kopalnych; 4) redukcja emisji, w szczególności amoniaku (NH3) i istotnych gazów cieplarnianych (CO2, CH4); 5) produkcja energii ze źródeł odnawialnych (w tym przypadku proponuje się znormalizowanie wymiaru pomiaru). Następujące wskaźniki posłużą jako wskaźniki szczegółowe, które mogą charakteryzować wyniki regionów odnośnie do planu działania w dziedzinie strategii dotyczącej biogospodarki: 1) liczba nowych miejsc pracy (w związku z rozwojem biogospodarki); 2) rola biogospodarki w uzyskiwaniu wyników regionalnych; 3) zakres pracy mającej na celu utrzymanie i rozwój różnorodności biologicznej (przydzielone środki); 4) ochrona środowiska naturalnego i zmniejszenie ilości odpadów. |
| --- | --- |

34.

| 35. | Uważa, że rozszerzenie zakresu transgranicznych systemów pomocy na procesy innowacyjne i możliwości współpracy wspierającej w szczególności rozwój biogospodarki przyczynia się skutecznie do transgranicznej koordynacji strategii w regionach sąsiadujących. Współpraca ukierunkowana na podobne podejście w dziedzinie ekologii, społeczeństwa i gospodarki może prowadzić do specjalizacji szkolenia na szczeblu lokalnym i mieć również pozytywny wpływ na sektorowe wskaźniki zatrudnienia. |
| --- | --- |

35.

| 36. | Zaleca promowanie mechanizmów umożliwiających znajdowanie kompromisu między różnorodnością biologiczną i produkcją oraz poszukiwanie synergii między różnymi kierunkami polityki. Przyspieszenie zmiany klimatu prowadzi również do zmian na poziomie mikroregionalnym. |
| --- | --- |

36.

| 37. | Wnioskuje o opracowanie ram ogólnego rozwoju, które przyczynią się do skoordynowania środków polityki w dziedzinie klimatu na szczeblu Unii w celu walki z utratą różnorodności biologicznej oraz zmianami zachodzącymi w środowisku, przy jednoczesnej ochronie i poprawie zasobów i płodności gleby. |
| --- | --- |

37.

| 38. | Wyraża zadowolenie z powodu opracowania strategii w dziedzinie biogospodarki zgodnej z celami zrównoważoności w połączeniu z planem działania, którego fundamentem jest ochrona obszarów produkcji przed nadmierną eksploatacją, równolegle z wykorzystaniem potencjału biomasy. Komitet Regionów wyraża ponadto zadowolenie z ochrony zasobów stanowiących podstawę produkcji i wzywa Komisję do zagwarantowania regionom bardziej równego dostępu do środków przeznaczonych na budowanie świadomości. |
| --- | --- |

38.

Finansowanie biogospodarki

| 39. | Wyraża zadowolenie, że wnioski Komisji dotyczące kolejnych wieloletnich ram finansowych na lata 2021–2027 mają na celu istotnie pobudzić do systemowego wdrażania badań naukowych i innowacji w obszarach i sektorach objętych biogospodarką. Zwłaszcza że w ramach programu „Horyzont Europa” (4) na klaster „Żywność i zasoby naturalne” przewidziano kwotę 10 mld EUR, czyli ok. 10 % szacunkowego budżetu (5). Komitet przyjmuje również ze szczególnym zadowoleniem uwzględnienie „zrównoważonych i integracyjnych rozwiązań biotechnologicznymi o obiegu zamkniętym” wśród ośmiu obszarów partnerstwa objętych programem. |
| --- | --- |

39.

| 40. | Podkreśla jednakże że rozwój biogospodarki wymaga podejścia globalnego, co oznacza również, że do jej finansowania konieczne jest jednoczesne i skoordynowane korzystanie z różnych źródeł. Komitet Regionów uważa, że Komisja Europejska musi wzmocnić komplementarność szeregu instrumentów finansowych i opracować odpowiednie narzędzia koordynacji zasobów (w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego, wspólnej polityki rolnej oraz środków dostępnych na potrzeby badań, rozwoju i innowacji oraz instrumentów finansowych w programie InvestEU), aby umożliwić państwom członkowskim i regionom pełne wykorzystanie dostępnych funduszy w celu wsparcia biogospodarki. |
| --- | --- |

40.

| 41. | Podkreśla znaczenie, jakie będzie miał program InvestEU jako przyszłe źródło finansowania dla biogospodarki. Postuluje zatem, by biogospodarka pozostała docelowym obszarem finansowania i w dalszym ciągu należała do dziedzin finansowanych z programu InvestEU. |
| --- | --- |

41.

| 42. | Przypomina, że planowany cel wykorzystania 25 % wydatków z budżetu UE na rzecz realizacji celów w zakresie klimatu nie wydaje się wystarczający, aby osiągnąć zamierzenia z porozumienia paryskiego. Komitet Regionów zauważył już w swojej opinii na temat pakietu dotyczącego wieloletnich ram finansowych na lata 2021–2027 (6), że wniosek dotyczący kolejnych WRF powinien umożliwiać podniesienie poziomu wydatków powyżej 30 %, co przyczyniłoby się do obniżenia emisyjności energetyki, przemysłu i transportu oraz do przejścia na gospodarkę o obiegu zamkniętym. Cele te sprzyjają rozwojowi biogospodarki w odpowiednim tempie. |
| --- | --- |

42.

| 43. | Powtarza, że we wniosku Komisji Europejskiej w sprawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego „Horyzont Europa” – program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji za uzasadnione uznaje się specjalne środki na rzecz regionów najbardziej oddalonych UE (przy uwzględnieniu sytuacji strukturalnej, społecznej i gospodarczej) dotyczące dostępu do programów horyzontalnych Unii. KR ubolewa, że w proponowanym tekście nie uznano jednoznacznie potrzeby tych środków. A bez tego trudno będzie uwzględnić w programie specyficzne uwarunkowania tych regionów i ich wyjątkowe walory jako laboratoriów badań naukowych i innowacji w dziedzinach takich jak biogospodarka i zmiana klimatu, zgodnie z ich strategiami inteligentnej specjalizacji. |
| --- | --- |

43.

Edukacja, szkolenie i budowanie świadomości w zakresie biogospodarki

| 44. | Wyraża zaniepokojenie danymi statystycznymi, które wykazują, że średnia wieku producentów i przedsiębiorców działających w dziedzinie biogospodarki co roku rośnie. Można stwierdzić, że w przypadku braku wymiany pokoleniowej starzejącego się społeczeństwa i przekazywania wiedzy w przyszłości oraz nabywania niezbędnych nowych umiejętności i kompetencji, zaopatrzenie w żywność wysokiej jakości w wystarczającej (i rosnącej) ilości jest zagrożone. Należy priorytetowo traktować rozwój odpowiednich systemów transferu wiedzy w sektorze biogospodarki w innowacyjnym, społecznym, gospodarczym i ekologicznym wymiarze wzajemnych połączeń międzysektorowych. |
| --- | --- |

44.

| 45. | Uważa, że siła robocza potrzebna w zrównoważonych i dostosowanych do ekosystemu łańcuchach wartości, opartych na surowcach biologicznych, będzie dostępna w perspektywie długoterminowej, jeśli skoncentruje się uwagę na zaspokojeniu szczególnych potrzeb siły roboczej w sektorach biogospodarki poprzez spójne moduły stopniowego kształcenia (poczynając od szkolnictwa podstawowego) oraz moduły szkolenia i uczenia się przez całe życie, które zostaną opracowane przez państwa członkowskie w oparciu o otwartą metodę koordynacji. Komitet Regionów uważa, że opracowanie takich modułów jest absolutnie konieczne, ponieważ wiedzę z zakresu kultury ekologicznej i zrównoważonego rozwoju trzeba przekazywać na każdym poziomie kształcenia, jak również szkolenia i uczenia się przez całe życie. W związku z tym zwraca się do Komisji Europejskiej, by ułatwiła państwom członkowskim kolektywne wskazanie i zdefiniowanie wspólnych celów, a także środków do ich osiągnięcia na poziomie UE. |
| --- | --- |

45.

| 46. | Podkreśla, że tworzenie popytu na rynku na produkty pochodzenia biologicznego ma zasadnicze znaczenie dla rozwoju biogospodarki. Zwraca uwagę na konieczność prowadzenia działań w zakresie budowania świadomości, ale również wspierania popytu, co wymaga współpracy między Komisją Europejską, regionami i władzami gmin. |
| --- | --- |

46.

Bruksela, dnia 26 czerwca 2019 r.

Karl-Heinz LAMBERTZ

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Regionów

---

(1)  „Agricultural Land Abandonment in the EU within 2015-2030”, JRC Policy Insights (październik 2018 r.), dostępne pod adresem https://ec.europa.eu/jrc/sites/jrcsh/files/jrc113718.pdf.

1

(2)  Opinia Europejskiego Komitetu Regionów w sprawie reformy WPR (COR-2018-03637).

2

(3)  OECD, Meeting Policy Challenges for a Sustainable Bioeconomy, 2018 r., ISBN 9789264292345; BIO-TIC, A roadmap to a thriving industrial biotechnology sector in Europe, 2015 r.

3

Meeting Policy Challenges for a Sustainable Bioeconomy

A roadmap to a thriving industrial biotechnology sector in Europe

(4)  COM(2018) 435 z dnia 7 czerwca 2018 r., Wniosek dotyczący rozporządzenia ustanawiającego program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji „Horyzont Europa” oraz zasady uczestnictwa i upowszechniania obowiązujące w tym programie.

4

Wniosek dotyczący rozporządzenia ustanawiającego program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji „Horyzont Europa” oraz zasady uczestnictwa i upowszechniania obowiązujące w tym programie

(5)  COM(2018) 321 z dnia 2 maja 2018 r., Nowoczesny budżet dla Unii, która chroni, wspiera i broni – Wieloletnie ramy finansowe na lata 2021–2027.

5

Nowoczesny budżet dla Unii, która chroni, wspiera i broni – Wieloletnie ramy finansowe na lata 2021–2027.

(6)  COR-2018-02389

6

---

| 29.11.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 404/30 |
| --- | --- | --- | --- |

29.11.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 404/30

---

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Wzmocnienie nauczania nauk przyrodniczych, technologii, inżynierii, (sztuki) i matematyki (STE(A)M) w Unii Europejskiej

(2019/C 404/06)

| Sprawozdawca | : | Csaba BORBOLY (RO/EPL), przewodniczący rady okręgu Harghita |
| --- | --- | --- |

Sprawozdawca

:

Csaba BORBOLY (RO/EPL), przewodniczący rady okręgu Harghita

ZALECENIA POLITYCZNE

EUROPEJSKI KOMITET REGIONÓW

| 1. | Wyraża zadowolenie, że znaczna część europejskich samorządów lokalnych i regionalnych dostrzega otwierające się przed nimi istotne możliwości i zadania, jakie wiążą się z określeniem spójnego i zintegrowanego podejścia do nauczania STEM (nauk przyrodniczych, technologii, inżynierii i matematyki) oraz do rozwoju umiejętności i kompetencji związanych z tymi dyscyplinami, coraz bardziej rozpowszechnionymi na całym świecie na różnych poziomach kształcenia. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Podkreśla, że o ile sektory gospodarcze o znacznej intensywności innowacji, takie jak ICT, robotyka, automatyzacja, badania i rozwój w dziedzinie techniki, logistyka oraz różne gałęzie inżynierii, powinny dalej doświadczać stałego wzrostu, o tyle wzrostowi temu może zagrozić niewłaściwe nauczanie dyscyplin STEM. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Jest zdania, że choć w przypadku STEM można z pewnością mówić o sprawdzonej, stosowanej od kilku dziesięcioleci metodzie nauczania, dla której warunki materialne już istnieją, to jednak należy koniecznie przedsięwziąć nowe działania, zważywszy na to, jak ważne jest zwiększenie liczby nauczycieli zdolnych wyjść poza tradycyjne granice między różnymi dyscyplinami i nadać pierwszeństwo interdyscyplinarnej metodzie nauczania opartej na badaniach stosowanych, metodzie naukowej i projektach, jak również ze względu na to, że w wielu przypadkach potrzeba inwestycji w tej dziedzinie nie została dotychczas uznana w krajowej polityce edukacyjnej różnych państw członkowskich. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Zaznacza, że poszczególnych dziedzin lub dyscyplin naukowych STEM nie naucza się po prostu równolegle lub niezależnie jedna od drugiej, ponieważ jedna z podstawowych zasad głosi, że ich nauczanie musi być planowane i realizowane nie w oderwaniu, lecz z zachowaniem spójności między dyscyplinami i według systemu, który w praktyce ma charakter multidyscyplinarny. |
| --- | --- |

4.

| 5. | Zauważa, że według różnych badań – w sektorach związanych z naukami STEM liczba miejsc pracy znacznie wzrośnie, także w średnim okresie, i że w tych właśnie sektorach niemal we wszystkich państwach członkowskich bezrobocie jest najniższe. |
| --- | --- |

5.

| 6. | Ostrzega, że według Światowego Forum Ekonomicznego (1), dychotomia między naukami humanistycznymi i przyrodniczymi nie przygotowuje nowych pokoleń do pełnienia nowych, wielofunkcyjnych ról, do których pracownicy będą potrzebować zarówno umiejętności technicznych, jak i społecznych i analitycznych. Należy zatem skupić się w znacznej mierze na naukach STEAM, które uczą uczniów i studentów rozwiązywania złożonych problemów, kreatywności, krytycznego myślenia, zarządzania ludźmi i elastyczności poznawczej. |
| --- | --- |

6.

| 7. | Uważa za rzecz istotną, że w oparciu o wyniki w zakresie dyscyplin STEM na szczeblu międzynarodowym można stwierdzić, że warto nie tylko uwzględnić te dyscypliny w szkolnictwie wyższym, ale także stworzyć podstawy ich nauczania na wszystkich poziomach, poczynając od edukacji podstawowej. Można to osiągnąć przez poszerzenie zakresu umiejętności podstawowych, które powinny być dostępne dla każdego, tak by obejmowały podstawową wiedzę związaną ze STEM, a zwłaszcza umiejętności naukowo-techniczne. |
| --- | --- |

7.

| 8. | Uważa, że zgodnie z zasadami pomocniczości i wielopoziomowego sprawowania rządów należy zbadać, w jaki sposób poziom lokalny i regionalny może poprzez działania koordynacyjne przyczynić się na podstawie otwartej metody koordynacji do skorygowania istniejących luk i niedopasowania między systemami szkolenia, siłą roboczą i miejscami pracy związanymi ze STEM, co pozwoli stworzyć równe warunki działania na poziomie europejskim. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Przypomina, że z uwagi na pomocniczość i decentralizację w państwach członkowskich jest oczywiste, że władze lokalne i regionalne, które finansują szkoły lub w inny sposób wspierają sieć edukacyjną, bez wątpienia zajmują istotne miejsce w tym procesie, ponieważ odgrywają decydującą rolę w uruchamianiu funduszy UE. |
| --- | --- |

9.

| 10. | Wyraża przekonanie, że inicjatywy, strategie, plany działania oraz partnerstwa publiczno-prywatne wdrożone na szczeblu lokalnym i regionalnym w dziedzinie nauk STEM mogą odegrać ważną rolę w niwelowaniu różnic w rozwoju między poszczególnymi regionami. W wielu przypadkach poprawa umiejętności dotyczących miejsc pracy związanymi z naukami STEM nie wymaga korzystania z kosztownej tradycyjnej infrastruktury edukacyjnej, a ponadto istnieje wiele możliwości, zwłaszcza w zakresie kształcenia zawodowego i kształcenia dorosłych, dotyczących organizowania specjalistycznych szkoleń krótkoterminowych, czasem zaledwie kilkumiesięcznych. Biorąc pod uwagę, że obecność pracowników kompetentnych w zakresie STEM jest decydującym czynnikiem określającym konkurencyjność danego regionu, interwencja różnych władz lokalnych i regionalnych w tej dziedzinie może okazać się szczególnie skuteczna. Traktowanie STEM jako edukacyjnego priorytetu lokalnego i regionalnego, a także wspólne inwestycje i inicjatywy na rzecz rozwoju mogą zatem w znacznym stopniu przyczynić się do złagodzenia szkodliwych skutków drenażu mózgów poprzez zapewnienie na szczeblu lokalnym odpowiednich możliwości kariery zawodowej pracownikom zajmującym się dziedzinami STEM. |
| --- | --- |

10.

| 11. | Sądzi, że włączając w planowanie i prowadzenie szkoleń izby i organizacje zawodowe, które są również aktywne i mocno zakorzenione na szczeblu lokalnym i regionalnym, podniesie się skuteczność podejścia w zakresie STEM i tym samym zapewni się lepszą ekspresję i znajomość wartości dodanej oraz interesów lokalnych i regionalnych. |
| --- | --- |

11.

| 12. | Wnosi, by w związku z programowaniem funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 oraz zgodnie z wytycznymi w tym zakresie przedstawionymi w sprawozdaniach krajowych europejskiego semestru, Komisja Europejska i państwa członkowskie nadały odpowiedni priorytet wspieraniu inicjatyw związanych z naukami STEM na szczeblu lokalnym i regionalnym. Postuluje także, by przyjmowały konieczne środki, by zapewnić niezbędne inwestycje z funduszy państw członkowskich lub UE i by przyjęły bardziej ukierunkowane podejście do niedoborów umiejętności przy planowaniu polityki spójności. Wzywa także Komisję, by przy opracowywaniu wytycznych dotyczących polityki zatrudnienia, a także w ramach „zwiększania podaży pracy i umiejętności” w celu wyeliminowania słabości strukturalnych w systemach kształcenia i szkolenia, zachęcała państwa członkowskie do należytego wspierania inicjatyw związanych ze STEM, gdyż mogą one przyczynić się do utrzymania europejskiego modelu gospodarczego opartego na wiedzy, który mógłby się z powodzeniem rozwijać przy jednoczesnym zapewnianiu włączenia społecznego i sprzyjaniu równości szans. |
| --- | --- |

12.

| 13. | Uważa, że nadszedł czas, aby oprócz chwalebnych i ambitnych projektów dotyczących europejskiego obszaru edukacji Komisja Europejska zadbała o to, by wszystkie priorytety związane ze STEM były uwzględniane w bezpośrednim zarządzaniu przez Komisję odpowiednimi programami UE. Zaleca ponadto, by Komisja Europejska wspierała prezentację i wymianę najlepszych praktyk w zakresie STEM także poprzez specjalny portal internetowy UE. |
| --- | --- |

13.

| 14. | Zaleca, by Komisja Europejska i państwa członkowskie podjęły skoordynowane wysiłki, by zapewnić:






  — | przyjęcie wolnego od uprzedzeń ze względu na płeć podejścia w edukacji w zakresie STEM, doradztwie i opracowywaniu programów nauczania, |
| --- | --- | --- |

14.

—

przyjęcie wolnego od uprzedzeń ze względu na płeć podejścia w edukacji w zakresie STEM, doradztwie i opracowywaniu programów nauczania,

| — | rozszerzenie prowadzonej przez Komisję Europejską dorocznej tablicy wyników „Kobiety w sektorze cyfrowym” (ang. Women in Digital WID), której celem jest monitorowanie udziału kobiet w gospodarce cyfrowej, by można było także ocenić nabywanie przez kobiety umiejętności w zakresie STEM oraz ich udział w związanych ze STEM zawodach, |
| --- | --- |

—

rozszerzenie prowadzonej przez Komisję Europejską dorocznej tablicy wyników „Kobiety w sektorze cyfrowym” (ang. Women in Digital WID), której celem jest monitorowanie udziału kobiet w gospodarce cyfrowej, by można było także ocenić nabywanie przez kobiety umiejętności w zakresie STEM oraz ich udział w związanych ze STEM zawodach,

| — | ochronę prawa mniejszości etnicznych i językowych do używania ich własnego języka również w kontekście innowacyjnych działań edukacyjnych, by skierowane do nich materiały edukacyjne i programy nauczania nie pozostawały w tyle za innymi, |
| --- | --- |

—

ochronę prawa mniejszości etnicznych i językowych do używania ich własnego języka również w kontekście innowacyjnych działań edukacyjnych, by skierowane do nich materiały edukacyjne i programy nauczania nie pozostawały w tyle za innymi,

| — | bezpośrednie i skuteczne działania i wymianę dobrych praktyk w celu dotarcia do młodzieży pozostającej w systemie kształcenia i tej niekształcącej się, niepracującej ani nieszkolącej się (NEET), by zainteresować ją kursami i pracą w dziedzinie STEM. |
| --- | --- |

—

bezpośrednie i skuteczne działania i wymianę dobrych praktyk w celu dotarcia do młodzieży pozostającej w systemie kształcenia i tej niekształcącej się, niepracującej ani nieszkolącej się (NEET), by zainteresować ją kursami i pracą w dziedzinie STEM.

Wzywa także do podjęcia konkretnych działań w celu podważania stereotypów płciowych, promowania umiejętności i kształcenia kobiet w zakresie STEM i nawoływania do zwiększenia liczby kobiet w zatrudnieniu i przedsiębiorczości związanej ze STEM.

| 15. | Wyraża zaniepokojenie, że w ciągu ostatnich dziesięcioleci w dziedzinie nauk STEM zaobserwowano trzy dające powody do obaw braki:






  (i) | w całej Europie brakuje nauczycieli w dziedzinie STEM na wszystkich poziomach kształcenia; |
| --- | --- | --- |

15.

(i)

w całej Europie brakuje nauczycieli w dziedzinie STEM na wszystkich poziomach kształcenia;

| (ii) | w wielu przypadkach maleje zainteresowanie uczniów dziedziną STEM; |
| --- | --- |

(ii)

w wielu przypadkach maleje zainteresowanie uczniów dziedziną STEM;

| (iii) | wyniki działania systemu edukacji nie zawsze są zgodne z potrzebami rynku pracy. |
| --- | --- |

(iii)

wyniki działania systemu edukacji nie zawsze są zgodne z potrzebami rynku pracy.

| 16. | Uważa niemniej, że okoliczności tych nie należy postrzegać jako problemu, lecz jako konkretnie wyzwanie, które trzeba skutecznie podjąć, oraz że aby to się udało, należy koniecznie zadbać o odpowiednie planowanie, ustanowienie partnerstw lokalnych i regionalnych oraz współpracę z pracodawcami. To, że jedynie dziewięć państw członkowskich posiada obecnie krajową strategię w zakresie STEM, pokazuje, jak bardzo ważne jest, by kwestią tą zajęły się wszystkie państwa członkowskie – najlepiej za pośrednictwem lokalnych i regionalnych strategii. |
| --- | --- |

16.

| 17. | Zwraca uwagę, że odsetek kobiet w takim kształceniu i w takich zawodach jest nadal niski, co oznacza, że pozostaje bardzo wiele do zrobienia w zakresie równouprawnienia płci, jednak zarazem dziedzina ta i profesje z nią związane kryją w sobie potencjał wzrostu. Wzorce do naśladowania mogą w przypadku młodych dziewcząt odegrać dużą rolę w zachęcaniu ich do rozważenia zajęcia się dziedziną STEM. Odnośnie do wszystkich grup wiekowych konieczne jest wprowadzenie szeregu środków, w tym programów poradnictwa zawodowego i specjalnych stypendiów naukowych oraz stypendiów powiązanych z przygotowaniem zawodowym. Badania pokazują, że niwelowanie różnic w traktowaniu kobiet i mężczyzn w zakresie STEM przyczyniłoby się do podniesienia unijnego PKB na mieszkańca z 2,2 % do 3,0 % i zwiększyłoby zatrudnienie w UE o 850 tys.–1 200 tys. miejsc pracy. Jednocześnie równoprawny udział kobiet w sektorze ICT, który charakteryzuje się szybkim wzrostem, a zarazem wysokim stopniem segregacji, pozwoliłoby zwiększyć unijne PKB o kwotę rzędu 9 mld EUR rocznie (2). |
| --- | --- |

17.

| 18. | Zauważa, że obecnie wśród 35 krajów europejskich, kobiety stanowią mniej niż 20 % absolwentów studiów informatycznych (3). Zaznacza, że luka kompetencyjna między kobietami i mężczyznami związana ze STEM nabiera jeszcze większego znaczenia, jeśli weźmie się pod uwagę, że tworzenie miejsc pracy coraz bardziej skupia się na sektorach związanych ze STEM – każdego roku w sektorze ICT powstaje około 120 tyś. nowych miejsc pracy. Według Komisji Europejskiej, w 2020 r. w Europie mogłoby brakować nawet do 900 tyś. wykwalifikowanych pracowników sektora ICT (4). Komitet podkreśla w związku z tym, że pomaganie większej liczbie dziewcząt i kobiet angażować się w STEM wymaga partnerstwa między rodzicami, instytucjami edukacyjnymi, wszystkimi szczeblami sprawowania rządów i przemysłem. Przy czym najważniejszymi aspektami tego partnerstwa powinno być wspieranie, mentorowanie i promowanie kobiecych wzorców do naśladowania. |
| --- | --- |

18.

| 19. | Dostrzega również duże możliwości dla uczelni regionalnych i obywatelskich związane z upowszechnianiem STEM. Z jednej strony bowiem kształcenie i dyscypliny akademickie dotyczące STEM można umiędzynarodowić, co może sprawić, że staną się one szczególnie atrakcyjne dla ambitnych uczelni. Z drugiej strony zmiana kierunku rozwoju nauk STEM, czyli rozwój pracy zespołowej, ułatwianie tworzenia synergii międzybranżowych, rozpowszechnianie i wspieranie programów staży, wzmacnianie nauczania opartego na projektach, a także uczestnictwo studentów znajdujących się w niekorzystnej sytuacji, niepełnosprawnych lub należących do mniejszości w kształceniu i szkoleniu, może nadać prekursorską rolę regionom oraz ich uczelniom i szkołom zawodowym, w których możliwości, jakie niesie ze sobą dziedzina STEM, są wykorzystywane na wczesnym etapie przez pionierów. |
| --- | --- |

19.

| 20. | Zaznacza, że w przypadku gdy moduły STEM są organizowane na szczeblu lokalnym i regionalnym, do oferty szkolenia można włączyć specyficzną wiedzę lokalną, co z kolei wymaga dodatkowego zwiększenia możliwości i umiejętności władz lokalnych i regionalnych także w tym zakresie. |
| --- | --- |

20.

| 21. | Zwraca uwagę, że włączenie do nauk STEM elementów związanych ze sztuką, kreatywnością i projektowaniem pozwoliłoby również wykorzystać konkretne rozwiązania i tradycje lokalne i regionalne. Zarazem rozszerzenie STEM o sztukę (STE(A)M – nauki przyrodnicze, technologia, inżynieria, sztuka i matematyka) stwarza faktyczne możliwości innowacji w zakresie nauczania i szkolenia, które – jeśli zostaną urzeczywistnione – pozwoliłyby uczynić regiony europejskie pozytywnym przykładem w skali światowej. To z kolei mogłoby nadać dodatkowy impuls rosnącemu potencjałowi tych regionów w zakresie innowacji, ponieważ uwzględnienie sztuki może pociągnąć za sobą znaczny wzrost kreatywności w tej dziedzinie. Przypomina, że według niedawnego badania OECD (5) edukacja artystyczna staje się coraz ważniejsza w społeczeństwach opartych na innowacjach, a coraz więcej szkół wyższych rozwija nowe rodzaje interdyscyplinarnych programów nauczania. |
| --- | --- |

21.

| 22. | Uważa, że działaniami uświadamiającymi i perswazyjnymi dotyczącymi STEM i STE(A)M warto byłoby objąć także rodziców. Jednocześnie niezwykle ważne jest znalezienie właściwych metod, by w odpowiedni i atrakcyjny sposób na poszczególne elementy STEM zwracać uwagę dzieci już na bardzo wczesnym etapie, poczynając od programów przedszkolnych. |
| --- | --- |

22.

| 23. | Apeluje, by Komisja Europejska podjęła niezbędne kroki w ramach kontynuacji i wznowienia procesu bolońskiego oraz w kontekście procesu mającego doprowadzić do automatycznego uznawania dyplomów. Wzywa ją do zadbania o to, by kwestia, możliwie szybkiego, wzajemnego uznawania dyplomów i kształcenia w zakresie STEM i sztuki została potraktowana priorytetowo i w odpowiedni sposób. |
| --- | --- |

23.

| 24. | Zachęca państwa członkowskie i Komisję Europejską, by przy pomocy dostępnych narzędzi zaprojektowały– w porozumieniu z władzami lokalnymi i regionalnymi oraz z uwzględnieniem także uczelni regionalnych i obywatelskich – programy nauczania STEM i STE(A)M na różnych poziomach kształcenia. Dzięki temu można by wprowadzić STEM z większą łatwością i elastyczniej, nawet jako lokalny program nauczania. Wzywa Komisję Europejską do przedstawienia zintegrowanych ram kompetencji w dziedzinie STEM, by poprawić ich porównywalność i standardy ich osiągania w UE. |
| --- | --- |

24.

| 25. | Wzywa Komisję Europejską i Eurostat do udoskonalenia metody gromadzenia danych w zależności od ich istotności, aby zapewnić wyraźne odróżnienie systemów nauczania STEM jako odrębnych dyscyplin od systemów opartych na całościowej interpretacji STEM oraz wyjaśnić wymiar regionalny całej struktury, co ułatwi również opracowywanie lokalnych i regionalnych strategii w zakresie STEM. |
| --- | --- |

25.

Bruksela, dnia 26 czerwca 2019 r.

Karl-Heinz LAMBERTZ

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Regionów

---

(1)  Światowe Forum Ekonomiczne, Global Challenge Insight Report, styczeń 2016 r.

1

(2)  Europejski Instytut ds. Równości Kobiet i Mężczyzn (EIGE), 2017 r.: Economic Benefits of Gender Equality in the EU.

2

(3)  OECD Gender Data Portal, Where are tomorrow’s female scientists

3

(https://www.oecd.org/gender/data/wherearetomorrowsfemalescientists.htm).

(4)  Digital skills, jobs and the need to get more Europeans online (https://ec.europa.eu/commission/commissioners/2014-2019/ansip/blog/digital-skills-jobs-and-need-get-more-europeans-online_en).

4

(5)  Art. for Art.’s Sake? The impact of Arts education (https://read.oecd-ilibrary.org/education/art-for-art-s-sake_9789264180789-en#page1).

5

---

| 29.11.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 404/34 |
| --- | --- | --- | --- |

29.11.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 404/34

---

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Bardziej kompleksowe ramy Unii Europejskiej w obszarze substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego

(2019/C 404/07)

| Sprawozdawca | : | Uno SILBERG (EA/EE), przewodniczący rady gminy Kose |
| --- | --- | --- |
| Dokument źródłowy | : | Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Bardziej kompleksowe ramy Unii Europejskiej w obszarze substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego”
  COM(2018) 734 final |

Sprawozdawca

:

Uno SILBERG (EA/EE), przewodniczący rady gminy Kose

Dokument źródłowy

:

Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Bardziej kompleksowe ramy Unii Europejskiej w obszarze substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego”

COM(2018) 734 final

ZALECENIA POLITYCZNE

EUROPEJSKI KOMITET REGIONÓW

Uwagi ogólne

| 1. | Jest zdania, że zainicjowanie przez Komisję kompleksowego przeglądu istniejących ram prawnych UE w obszarze substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego było ważne. Podziela pogląd, że wraz z większą znajomością tematu, nowymi wynikami i doświadczeniem trzeba zaktualizować unijne podejście do substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego, tak aby w dalszym ciągu odzwierciedlało ono obecny stan wiedzy w tej dziedzinie i zapewniało konsekwentne postępowanie z tymi substancjami w różnych obszarach. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Uważa za niepokojące, że od 1999 r. coraz częściej pojawiają się niezbite dowody naukowe wskazujące na zależność między ekspozycją na substancje zaburzające funkcjonowanie układu hormonalnego a chorobami ludzi lub negatywnym wpływem na świat roślin i zwierząt. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Jest zaniepokojony powierzchownością tych informacji na temat substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego, które do tej pory były adresowane do ogółu społeczeństwa. Wiele osób nie zna takich pojęć jak „funkcje układu hormonalnego” czy „substancja zaburzająca funkcjonowanie układu hormonalnego”. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Popiera inicjatywy Komisji zmierzające do zapewnienia obywatelom UE i środowisku wysokiego poziomu ochrony, przy jedno-czesnym dostosowaniu jednolitego rynku, który uwzględnia nowe okoliczności i przynosi korzyści konsumentom. |
| --- | --- |

4.

| 5. | Wskazuje na potencjalny konflikt celów pomiędzy dążeniem do wysokiego poziomu ochrony obywateli i środowiska a działalnością przedsiębiorstw nastawionych na zysk. Dlatego należy z góry uwzględnić tu skutki działań i ryzyko dla gospodarki. |
| --- | --- |

5.

| 6. | Wzywa Komisję, aby nie zwlekała dłużej z opracowaniem i przyjęciem nowej strategii dotyczącej substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego. |
| --- | --- |

6.

| 7. | Apeluje o uzupełnienie nowej strategii dokładnym harmonogramem uwzględniania odpowiednich kryteriów dotyczących substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego we wszystkich przepisach prawa UE, aby osiągnąć postępy w zmniejszeniu narażenia na te chemikalia, szczególnie przez najbardziej zagrożone grupy. |
| --- | --- |

7.

| 8. | Wzywa Komisję do możliwie szybkiego zniwelowania istniejących różnic między przepisami prawa UE i ujednolicenia podejścia do substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego, czyli przyjęcia założenia, że nie jest możliwe ustalenie z wystarczającą pewnością bezpiecznego limitu ekspozycji. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Apeluje do państw członkowskich i Komisji, aby traktowały priorytetowo dobre zdrowie obywateli przy jednoczesnym uwzględnianiu interesów konsumentów i przemysłu i znacznie zwiększyły zasoby przeznaczone na niezależne, finansowane ze środków publicznych badania substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego i ich nieszkodliwych zamienników, a także innych innowacyjnych rozwiązań. |
| --- | --- |

9.

| 10. | Jest zdania, że Europa jest liderem w międzynarodowej współpracy na rzecz badania, kontroli i identyfikacji substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego. Apeluje o lepsze gromadzenie i wymianę danych oraz popiera ideę międzynarodowej klasyfikacji substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego. |
| --- | --- |

10.

Badanie substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego

| 11. | Jest przekonany, że władze wszystkich szczebli rządowych i administracyjnych powinny wnosić wkład w finansowanie badań nad substancjami zaburzającymi funkcjonowanie układu hormonalnego, aby wypełnić luki w wiedzy i uzyskać pilnie potrzebne nowe informacje. |
| --- | --- |

11.

| 12. | Podkreśla potrzebę informowania o tym, jak i w jakim stopniu ludzie i inne żywe organizmy są narażone na działanie substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego, jak się te substancje rozprzestrzeniają i jak oddziałują na zdrowie ludzkie, florę i faunę. |
| --- | --- |

12.

| 13. | Zdecydowanie popiera propozycję przedstawioną w przedłożonym komunikacie, by za pośrednictwem programu „Horyzont Europa” udostępnić środki na badania, w których dokładniej przeanalizowano by następujące aspekty: tzw. efekt mieszaniny lub efekt koktajlu, ocenę zagrożeń i ryzyka, wyeliminowanie substancji potencjalnie niebezpiecznych z produkcji i na końcowych etapach cyklu eksploatacji, innowacje ekologiczne, usunięcie zanieczyszczeń ze środowiska, obszary przenikania się chemikaliów, produktów i odpadów. |
| --- | --- |

13.

| 14. | Apeluje do Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) i Europejskiej Agencji Chemikaliów (ECHA) o intensywną współpracę i koordynację, aby dostępne środki skutecznie wykorzystywać na przeprowadzanie kompleksowych ocen. |
| --- | --- |

14.

| 15. | Przywołuje raport na temat kosztów bierności („The Cost of Inaction”) (1), przygotowany na zamówienie Nordyckiej Rady Ministrów, w którym (pełne) koszty powstałe w wyniku oddziaływania substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego na zdrowie reprodukcyjne mężczyzn w UE-28 oszacowano na 1 267 mln EUR rocznie. |
| --- | --- |

15.

| 16. | Wskazuje na wyniki kolejnego badania (2), w którym działanie substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego powiązano z obniżeniem IQ, a co za tym idzie z pogorszeniem możliwości intelektualnych, a także z autyzmem, zespołem nadpobudliwości psychoruchowej, deficytem uwagi, endometriozą, mięśniakami macicy, otyłością dzieci i dorosłych, cukrzycą typu 2, wnętrostwem, niepłodnością mężczyzn i zwiększoną śmiertelnością w wyniku niedoboru testosteronu. Według tego badania powyższe problemy generują w Europie roczne koszty wysokości 163 mld EUR (1,28 % PKB UE). |
| --- | --- |

16.

| 17. | Za wątpliwą uważa definicję przedstawioną w 2002 r. przez Międzynarodowy Program Bezpieczeństwa Chemicznego, który jest wspólnym programem różnych agencji Narodów Zjednoczonych, w tym Światowej Organizacji Zdrowia. Zgodnie z tą definicją substancja zaburzająca funkcjonowanie układu hormonalnego to „egzogenna substancja lub mieszanina substancji, która zmienia funkcję lub funkcje układu hormonalnego, w następstwie czego powoduje niekorzystne skutki zdrowotne w nieuszkodzonym organizmie, u jego potomstwa lub w jego (sub)populacjach”. Według aktualnego stanu wiedzy definicja ta jest zbyt wąska i niewystarczająco uwzględnia odziaływanie na organizmy zwierzęce i roślinne. |
| --- | --- |

17.

| 18. | Proponuje, by na podstawie obecnego stanu wiedzy rozważyć następujące brzmienie definicji substancji zaburzającej funkcjonowanie układu hormonalnego: „substancja zaburzająca funkcjonowanie układu hormonalnego jest to egzogenna substancja lub mieszanina substancji chemicznych, która zmienia funkcję lub funkcje hormonów lub układu hormonalnego, w następstwie czego powoduje upośledzenie procesów fizjologicznych lub rozwojowych, w tym zdrowia ludzi i zwierząt oraz ich potomstwa”. |
| --- | --- |

18.

| 19. | Podkreśla, że nie wystarczy badanie samego związku między substancjami zaburzającymi funkcjonowanie układu hormonalnego a chorobami ludzi. Zagadnienie to trzeba raczej rozpatrywać szczególnie z punktu widzenia zdrowia ludzi, roślin i zwierząt oraz środowiska, a także pod kątem zapobiegania wszelkim skutkom dla szeroko pojętego społeczeństwa – zarówno z perspektywy społecznej, jak i gospodarczej. |
| --- | --- |

19.

| 20. | Zwraca uwagę, że wprawdzie panuje konsensus, że w przypadku ekspozycji na substancje zaburzające funkcjonowanie układu hormonalnego najbardziej krytycznymi ramami czasowymi są ważne okresy rozwoju, takie jak rozwój płodowy i okres pokwitania, jednak uważa za niepokojące, że narażenie na te substancje w tych okresach może mieć trwałe następstwa i prowadzić do zwiększonej podatności na choroby w późniejszym życiu. |
| --- | --- |

20.

| 21. | Zaleca pogłębienie i upowszechnianie wiedzy o przyczynach występowania pewnych chorób, np. o genezie zwiększenia liczby dzieci cierpiących na autyzm lub częstszego występowania raka jąder. |
| --- | --- |

21.

| 22. | Ponadto podkreśla, że obecny stan nauki nie daje wystarczającej podstawy do ustalenia progu, poniżej którego nie występują szkodliwe skutki. A zatem substancje zaburzające funkcjonowanie układu hormonalnego należy uznać za substancje nieposiadające stężenia granicznego, co oznacza, że każda ekspozycja na takie substancje może stanowić zagrożenie, zwłaszcza w krytycznych fazach rozwoju (w okresie rozwoju płodowego, niemowlęctwa i dojrzewania). Przy tym w szczególności należy uwzględnić efekty mieszaniny. |
| --- | --- |

22.

| 23. | Wyraża zaniepokojenie, że dotąd nauka koncentrowała się głównie na ograniczonej liczbie oddziaływań zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego. W ostatnich latach wykazano jednak, że również inne funkcje układu hormonalnego mogą być wrażliwe na działanie substancji zaburzających jego funkcjonowanie oraz że substancje te mogą łącznie oddziaływać kumulatywnie (tzw. efekt mieszaniny lub koktajlu) i narażenie na kombinację substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego może mieć szkodliwe skutki w przypadku stężeń, w których dla pojedynczych substancji nie stwierdzono żadnych skutków. |
| --- | --- |

23.

| 24. | Uważa, że niezbędne jest prowadzenie dalszych badań, finansowanych zwłaszcza w ramach programu „Horyzont 2020”, aby wyjaśnić skutki ekspozycji na substancje zaburzające funkcjonowanie układu hormonalnego stwierdzonej w historii choroby, a także w przebiegu chorób oraz w przypadku fauny i flory. |
| --- | --- |

24.

| 25. | Uważa, że potrzebne są badania zmierzające do opracowania założeń metod badawczych, ich rozwijania i walidacji, a także do opracowania modeli prognozowania. |
| --- | --- |

25.

| 26. | Z uznaniem zauważa, że w ostatnich latach pod auspicjami Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) konsekwentnie pracowano nad ulepszeniem dostępności wytycznych dotyczących identyfikacji substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego oraz nad wypełnieniem stwierdzonych na poziomie UE i międzynarodowym luk w metodach badawczych. |
| --- | --- |

26.

| 27. | Apeluje do Komisji o wspieranie ukierunkowanych projektów badawczych dotyczących substancji, które mogą negatywnie wpływać na układ hormonalny, i kładących nacisk na negatywne oddziaływania mniejszych stężeń lub narażenia łącznego. |
| --- | --- |

27.

| 28. | Wzywa Komisję do opracowania metod in vitro oraz in silico, aby do minimum ograniczyć testy na zwierzętach związane z monitorowaniem substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego. |
| --- | --- |

28.

| 29. | Przyjmuje z satysfakcją dotychczasowe wsparcie i zlecanie badań w tym zakresie i wyraża nadzieję, że w przyszłości na wspieranie badań nad substancjami zaburzającymi funkcjonowanie układu hormonalnego zostaną przewidziane znacznie większe środki budżetowe. |
| --- | --- |

29.

Dotychczasowa polityka UE i regulacje dotyczące substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego

| 30. | Z zadowoleniem przyjmuje różne inicjatywy i propozycje Komisji dotyczące postępowania z substancjami zaburzającymi funkcjonowanie układu hormonalnego, w tym wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie przejrzystości i zrównoważonego charakteru unijnej oceny ryzyka, europejską strategię na rzecz tworzyw sztucznych, dyrektywę w sprawie wody pitnej, pakiet dotyczący nowego ładu dla konsumentów, pakiet towarowy i aktualizację istniejących ram prawnych w obszarze bezpieczeństwa i ochrony zdrowia w miejscu pracy. |
| --- | --- |

30.

| 31. | Przypomina jednak, że na mocy decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1386/2013/UE z dnia 20 listopada 2013 r. w sprawie ogólnego unijnego programu działań w zakresie środowiska do 2020 r. „Dobra jakość życia z uwzględnieniem ograniczeń naszej planety” (3) Komisja została zobowiązana do podjęcia horyzontalnych działań do roku 2015 r. w celu „minimalizacji narażenia na działanie zaburzaczy hormonalnych” oraz opracowania do 2018 r. unijnej strategii w tym obszarze. KR ubolewa zatem, że obecnie przedkładany dokument nie dotrzymuje tych zobowiązań z 2013 r. |
| --- | --- |

31.

| 32. | Wskazuje, że zasady lepszego stanowienia prawa nie powinny opóźniać środków mających na celu zapobieganie potencjalnie poważnym lub nieodwracalnym skutkom dla zdrowia ludzkiego lub dla środowiska bądź redukowanie tych skutków, zgodnie z zasadą ostrożności zapisaną w traktatach UE. |
| --- | --- |

32.

| 33. | Ponownie wskazuje, że Unia Europejska zobowiązała się do aktywności na szczeblu między-narodowym w dziedzinie substancji szkodliwych i wskazuje na europejskie deklaracje WHO z Parmy i Ostrawy. |
| --- | --- |

33.

| 34. | Z zadowoleniem przyjmuje podejście obrane przez Francję, Szwecję, Danię i Belgię, służące lepszej ochronie obywateli poprzez kompleksowe środki krajowe zmierzające do ograniczenia stosowania substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego. Apeluje do Komisji, aby brać przykład z pionierskiego podejścia tych państw członkowskich i zagwarantować wysoki poziom ochrony całej ludności w Europie. |
| --- | --- |

34.

| 35. | Uważa, że w całym prawodawstwie należy zwrócić większą uwagę na działalność wyższego szczebla, mianowicie na to, że producenci chemikaliów i leków muszą podlegać bardziej rygorystycznym wymogom itd. Koncentrowanie się na kolejnych etapach oczyszczania w zakładach uzdatniania wody i oczyszczalniach ścieków nie jest racjonalne z punktu widzenia kosztów. |
| --- | --- |

35.

| 36. | Wyraża zaniepokojenie, że – w przeciwieństwie np. do wyrobów tytoniowych – substancji oddziałujących na układ hormonalny nie można w pełni uniknąć, gdyż występują one wszędzie i przedostają się do organizmów ludzi w Europie bez ich wiedzy i przyzwolenia. |
| --- | --- |

36.

| 37. | Apeluje do Komisji i państw członkowskich o udostępnianie obywatelom europejskim – w odpowiedniej formie i przystępnych językiem – wiarygodnych informacji na temat zagrożeń związanych z substancjami zaburzającymi funkcjonowanie układu hormonalnego oraz ich skutków i możliwości zmniejszenia narażenia. |
| --- | --- |

37.

| 38. | Domaga się zakazu stosowania bisfenoli i ftalanów w materiałach przeznaczonych do kontaktu z żywnością. |
| --- | --- |

38.

| 39. | Wskazuje, że bisfenol A (BPA) jest często zastępowany bisfenolem S (BPS), bisfenolem F (BPF) i bisfenolem HPF (BHPF), które były jak dotąd mniej badane, lecz najwyraźniej wykazują podobne oddziaływanie zaburzające funkcjonowanie układu hormonalnego. Uważa się zatem, że organy ustawodawcze powinny regulować nie pojedyncze substancje, lecz grupy pokrewnych substancji. O ile rzetelne dane nie potwierdzą sytuacji przeciwnej, odnośnie do substancji o podobnej strukturze powinno się przyjąć takie szkodliwe właściwości toksykologiczne, jakie charakteryzują najbardziej toksyczną spośród znanych substancji tej grupy. |
| --- | --- |

39.

| 40. | Zauważa, że podejście oparte na zasadzie ostrożności i jej restrykcyjne przestrzeganie leży również w interesie przemysłu chemicznego, przyczynia się do inwestycji w badania i rozwoju innowacyjnych, przyjaznych dla środowiska produktów i opracowania bezpieczniejszych, zrównoważonych alternatyw i tym samym wpływa pozytywnie na rozwój rynku wewnętrznego i całej gospodarki. |
| --- | --- |

40.

| 41. | Proponuje zmodernizować unijne ramy prawne i zasady ochrony odnośnie do tych substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego, które bezpośrednio oddziałują na zdrowie ludzi, tak aby na przykład przepisy prawne i wytyczne dotyczące kosmetyków obejmowały również cel ochrony kobiet ciężarnych. |
| --- | --- |

41.

| 42. | Sugeruje zbadanie powierzchni i obszarów wysokiego ryzyka, np. obszarów rolniczych i użytków zielonych nawożonych osadami ściekowymi, otoczenia składowisk odpadów i spalarni odpadów lub w szerszym ujęciu takich regionów jak obszary górskie, Morze Bałtyckie, Morze Śródziemne, region Dunaju itp. |
| --- | --- |

42.

Wspieranie polityki UE w dziedzinie substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego – Skutki planowanych działań na poziomie lokalnym i regionalnym

| 43. | Wyraża zadowolenie, że Komisja rozpoczyna ocenę adekwatności, aby stwierdzić, czy przepisy UE dotyczące substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego przyczyniają się do osiągnięcia ogólnego celu, jakim jest ochrona zdrowia ludzi i środowiska poprzez zminimalizowanie narażenia na te substancje. |
| --- | --- |

43.

| 44. | Z satysfakcją przyjmuje definiowanie substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego na podstawie najnowszej wiedzy naukowej i odpowiednie kształtowanie polityki w tym zakresie. |
| --- | --- |

44.

| 45. | Uważa, że w jak największym stopniu należy informować obywateli o wynikach badań dotyczących substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego, o ich występowaniu, a także o związanych z nimi zagrożeniach. |
| --- | --- |

45.

| 46. | Jest zdania, że Komisja powinna podjąć wszelkie wysiłki, aby zidentyfikować w produktach toksyczne substancje chemiczne, w tym substancje zaburzające funkcjonowanie układu hormonalnego, a następnie opracować i wdrożyć etykietowanie produktów, które zawierałoby odpowiednią informację. |
| --- | --- |

46.

| 47. | Uważa, że choć samorządy lokalne i regionalne zazwyczaj nie mają uprawnień do wydawania przepisów dotyczących substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego, to jednak są zobowiązane do troski o dobrostan swych mieszkańców (w większości państw członkowskich UE za systemy opieki zdrowotnej odpowiadają władze poziomu regionalnego). |
| --- | --- |

47.

| 48. | Uważa zatem, że jest ważne, a zarazem etyczne i istotne pod względem gospodarczym, aby władze lokalne i regionalne mogły zająć stanowisko na temat substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego, gdyż jak wiadomo oddziałują one na zdrowie obecnych i przyszłych pokoleń. |
| --- | --- |

48.

| 49. | Nie budzi wątpliwości, że samorządy lokalne i regionalne są gotowe chronić przyszłe pokolenia, nie dając się zwieść rosnącej presji ze strony silnego przemysłu i niektórych partnerów handlowych UE. |
| --- | --- |

49.

| 50. | W związku z brakiem odpowiedniego i kompleksowego krajowego i europejskiego prawodawstwa dotyczącego substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego zwraca uwagę na inicjatywy takie jak „miasta i terytoria wolne od zaburzaczy hormonalnych”, „miasta bezpieczne”, „miasta wolne od pestycydów”, przyjęte przez władze lokalne i regionalne w celu ograniczenia narażenia ich mieszkańców, a zwłaszcza grup szczególnie wrażliwych, dzieci i kobiet w ciąży, na działanie substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego. |
| --- | --- |

50.

| 51. | Uważa, że trzeba promować działania polityczne UE w zakresie substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego i analizować wpływ zaplanowanych działań na poziom lokalny i regionalny. |
| --- | --- |

51.

| 52. | Przypomina, że obecnie w służbie zdrowia stosowane są niektóre ftalany, by zapewnić wystarczającą miękkość wyrobów medycznych. Zanim będzie można ograniczyć zawartość ftalanów, konieczne będzie promowanie rozwoju nowych produktów o tej samej skuteczności. Podczas dalszego stosowania tych substancji ważne jest również zapewnienie prawidłowego unieszkodliwiania produktów po ich użyciu poprzez skuteczne systemy gromadzenia i usuwania. |
| --- | --- |

52.

| 53. | Jest przekonany, że priorytetowe traktowanie wskaźników zdrowia ludzkiego – w kontekście interesów przemysłu i jednolitego rynku – przyniesie nowe wyzwania dla rozwoju i stosowania technologii o zrównoważonym oddziaływaniu na zdrowie i środowisko i zwiększyłoby konkurencyjność przedsiębiorstw, skłaniając je do innowacji i inwestowania w inteligentniejsze rozwiązania długoterminowe. Musi ono jednak opierać się na solidnych podstawach naukowych i musi mu towarzyszyć analiza konsekwencji społeczno-gospodarczych. |
| --- | --- |

53.

Bruksela, dnia 26 czerwca 2019 r.

Karl-Heinz LAMBERTZ

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Regionów

---

(1)  https://www.norden.org/en/publication/cost-inaction

1

(2)  https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27003928

2

(3)  Dz.U. L 354 z 28.12.2013, s. 171.

3

---

| 29.11.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 404/39 |
| --- | --- | --- | --- |

29.11.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 404/39

---

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Transgraniczny wymiar zmniejszania ryzyka związanego z klęskami żywiołowymi

(2019/C 404/08)

| Sprawozdawca | : | Roberto CIAMBETTI (EKR/IT), członek i przewodniczący Rady Regionu Wenecja Euganejska |
| --- | --- | --- |

Sprawozdawca

:

Roberto CIAMBETTI (EKR/IT), członek i przewodniczący Rady Regionu Wenecja Euganejska

ZALECENIA POLITYCZNE

EUROPEJSKI KOMITET REGIONÓW

| 1. | Podkreśla, że coraz większa wielkość i częstotliwość strat spowodowanych przez klęski żywiołowe ma wpływ na życie ludzi, a także na gospodarkę. Co roku w klęskach naturalnych ginie około 90 tys. osób, a na całym świecie poszkodowanych jest prawie 160 mln osób. W państwach członkowskich UE klęski żywiołowe spowodowane przez warunki meteorologiczne i klimatyczne w latach 1980–2016 stanowiły około 83 % strat pieniężnych. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Podkreśla, że klęski żywiołowe często wykraczają poza granice krajów, w związku z czym i rozwój zapobiegania, odporności i skutecznego reagowania na sytuacje nadzwyczajne wymaga współpracy transgranicznej. Skuteczna współpraca transgraniczna przyniosłaby znaczne korzyści 37,5 % ludności UE zamieszkującej obszary przygraniczne. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Podkreśla, że ewentualność przerwania dostaw energii na dużą i transgraniczną skalę, tzw. blackoutu, również może doprowadzić do groźnych sytuacji nadzwyczajnych. Dlatego na takie wypadki pilnie zaleca się konkretne środki zapobiegania klęskom i katastrofom oraz wzmacnianie kontaktów transgranicznych. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Podkreśla potrzebę włączenia zdolności do znacznego ograniczenia ryzyka i skutków klęsk żywiołowych do wszystkich strategii polityki inwestycyjnej UE, tak by środki publiczne pomogły społecznościom lokalnym osiągnąć większą odporność na negatywne skutki klęsk żywiołowych i nie zagrażały życiu obywateli. Wyraża ubolewanie, że europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne ogólnie, a Fundusz Spójności w szczególności nie wymagają, by ocena ryzyka klęsk żywiołowych była warunkiem realizacji projektów infrastrukturalnych finansowanych przez UE. |
| --- | --- |

4.

| 5. | Choć podkreśla, że UE dysponuje obecnie dwoma instrumentami (Unijnym Mechanizmem Ochrony Ludności i Funduszem Solidarności Unii Europejskiej), za pomocą których zamierza przyczynić się do koordynacji reagowania i zwiększenia odporności na klęski żywiołowe, konieczne jest skuteczniejsze podejście oparte na wielopoziomowym sprawowaniu rządów, by zrealizować cele ram z Sendai dotyczących ograniczania ryzyka klęsk żywiołowych w latach 2015–2030, w ścisłej współpracy z Biurem ONZ ds. Zmniejszania Ryzyka Związanego z Klęskami Żywiołowymi. Ponadto niezbędne jest zdecydowane włączenie zasady inwestowania w ograniczanie ryzyka klęsk żywiołowych w przyszłej Europie, w tym do europejskiego semestru i funduszy UE. |
| --- | --- |

5.

Uwagi ogólne

| 6. | Odnotowuje, że w swych wcześniejszych opiniach zwracał uwagę na zagrożenia i katastrofy transgraniczne dotykające regiony co najmniej dwóch państw członkowskich UE i apelował o lepszą współpracę między sąsiadującymi regionami w celu zapewnienia wspólnych wysiłków na rzecz zapobiegania oraz skoordynowanego reagowania kryzysowego (1). |
| --- | --- |

6.

| 7. | Sygnalizuje potrzebę planowania, które uwzględniałoby w sposób dynamiczny potrzeby różnych regionów, w tym regionów najbardziej oddalonych, związane z zagrożeniami, podatnością na zagrożenia i narażeniem na nie. |
| --- | --- |

7.

| 8. | Zauważa, że w Europie istnieje bardzo różnorodny zbiór struktur i metod zarządzania ryzykiem na szczeblu krajowym czy też odpowiednim szczeblu niższym niż krajowy. Zatem bardziej systematyczne podejście do przyszłych ocen ryzyka może okazać się przydatne z punktu widzenia transgranicznego wymiaru ryzyka. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Popiera opracowanie krajowych, regionalnych i lokalnych strategii i planów zarządzania ryzykiem oraz m.in. wspólnych strategii transgranicznych dla regionów transgranicznych i skutecznej koordynacji takich strategii, a także do nich zachęca. Postuluje również, by przeznaczono wystarczające środki na programy wspierające współpracę transgraniczną w dziedzinie zmniejszania ryzyka związanego z klęskami żywiołowymi i zarządzania kryzysowego (2). |
| --- | --- |

9.

| 10. | Uważa, że plany zapobiegania ryzyku i zarządzania nim powinny obejmować między innymi scenariusze ryzyka w szerokiej skali międzyregionalnej, by zapewnić nadzór nad przewidywanymi zdarzeniami i ich monitorowanie. W ten sposób będą one mogły w większym stopniu przyczyniać się do regionalnego zrozumienia i oceny ryzyka. Analizy podatności i narażenia na ryzyko, charakterystyki zagrożeń i środowiska, w wyniku których powstają mapy ryzyka, stanowią niezbędne warunki opracowania planów zapobiegania ryzyku i zarządzania nim. Tego rodzaju plany na poziomie transgranicznym powinny być dostępne dla ogółu obywateli i odpowiednio przekazywane po obu stronach granicy w celu zapobiegania katastrofom, łagodzenia ich i przygotowania się do reagowania na nie. |
| --- | --- |

10.

| 11. | Wskazuje potrzebę wzmocnienia zarządzania ryzykiem poprzez promowanie współpracy transgranicznej. |
| --- | --- |

11.

| 12. | Podkreśla, że trzeba lepiej zrozumieć transgraniczny wymiar zmniejszania ryzyka klęsk żywiołowych w Europie, a także dostrzega potrzebę takiej wiedzy i płynącą z niej wartość dodaną z punktu widzenia skuteczniejszego i długoterminowego zmniejszania ryzyka klęsk żywiołowych. |
| --- | --- |

12.

| 13. | Przypomina, że poparł (3) wniosek Komisji Europejskiej dotyczący rozporządzenia w sprawie europejskiego mechanizmu transgranicznego (4) w ramach wysiłków mających na celu usunięcie przeszkód we współpracy transgranicznej, w tym w zakresie ograniczania ryzyka klęsk żywiołowych. Aby osiągnąć lepszą współpracę transgraniczną i zapobiegać katastrofom, można zainicjować nowe projekty przygotowawcze dla regionów najbardziej narażonych takich jak regiony najbardziej oddalone, wyspy i regiony przybrzeżne. |
| --- | --- |

13.

| 14. | Podkreśla, że gdy jedno państwo nie jest w stanie poradzić sobie z klęską żywiołową, państwa uczestniczące interweniują i zapewniają wsparcie za pomocą Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności. Jednak gdy zagrożenia i klęski transgraniczne dotykają regiony co najmniej dwóch państw członkowskich, potrzebna jest skuteczniejsza współpraca między regionami sąsiadującymi, aby wspólnie zapobiegać stratom i koordynować reagowanie. |
| --- | --- |

14.

| 15. | Stwierdza, że dla rzetelnego zmniejszania ryzyka związanego z klęskami żywiołowymi i dla jak najlepszej komunikacji w przypadku kryzysu – oprócz konkretnych strategii w zakresie koordynacji i komunikacji ogromne znaczenie ma znajomość języka sąsiedniego kraju. |
| --- | --- |

15.

| 16. | W tym kontekście odnotowuje, że większość państw podpisała z państwami sąsiadującymi (niekoniecznie tylko w przypadku dwóch państw) dwustronne umowy dotyczące również współpracy transgranicznej na wypadek klęsk żywiołowych. Niemniej trzeba zwrócić większą uwagę na zapobieganie ryzyku i ograniczanie go, a także na przygotowanie strategii reagowania. |
| --- | --- |

16.

| 17. | Przyjmuje z zadowoleniem to, że Parlament Europejski i Rada osiągnęły tymczasowe porozumienie w sprawie wzmocnienia obecnego mechanizmu ochrony ludności UE i reagowania UE na klęski żywiołowe rescEU, które między innymi kładzie większy nacisk na zagrożenia transgraniczne. |
| --- | --- |

17.

Rola władz lokalnych i regionalnych oraz projektów transgranicznych

| 18. | Zaleca ściślejsze zaangażowanie władz lokalnych i regionalnych w finansowane przez UE projekty w dziedzinie zmniejszania ryzyka związanego z klęskami żywiołowymi, aby zapewnić ich ciągłość w perspektywie czasowej i możliwość powielenia na innych obszarach o podobnych warunkach ryzyka. |
| --- | --- |

18.

| 19. | Wzywa państwa członkowskie do włączenia również władz lokalnych i regionalnych w proces selekcji planowanych inwestycji w ramach wszystkich stosownych programów, a także w proces dyskusji nad ewentualnymi zmianami. |
| --- | --- |

19.

| 20. | Apeluje o aktywniejszą realizację projektów transgranicznych w dziedzinie zmniejszenia ryzyka klęsk żywiołowych, by szerzej wykorzystać fundusze strukturalne przeznaczone na ten cel. |
| --- | --- |

20.

| 21. | Ma nadzieję, że UE więcej zachęt skieruje do szczebla lokalnego i regionalnego w celu promowania współpracy transgranicznej w zakresie ograniczania ryzyka, również w dziedzinie zapobiegania, szkolenia i przygotowania zawodowego. |
| --- | --- |

21.

| 22. | Podkreśla kluczową rolę podmiotów lokalnych w zmniejszaniu ryzyka związanego z klęskami żywiołowymi i budowaniu odporności, a także znaczenie istniejących inicjatyw na rzecz zmniejszania ryzyka związanego z klęskami żywiołowymi na szczeblu lokalnym, takich jak kampania „Zwiększenie odporności miast” Biura ONZ ds. Zmniejszania Ryzyka Związanego z Klęskami Żywiołowymi. |
| --- | --- |

22.

| 23. | Odnotowuje, że szczególnie ważne jest inwestowanie za pośrednictwem Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności i Funduszu Solidarności UE – w tym finansowo – w plany związane z ograniczaniem ryzyka, zwłaszcza w perspektywie zmiany klimatu i wynikających z tego zdarzeń ekstremalnych. |
| --- | --- |

23.

Współpraca transgraniczna

Planowanie

| 24. | Odnotowuje, że konieczne jest zapewnienie ciągłego planowania transgranicznego, które uwzględniałoby scenariusze ryzyka dotyczące większej liczby krajów, a także umożliwiałoby wspólne wskazanie i ocenę zagrożeń i stworzenie map ryzyka zarówno w celu rozwoju obszarów transgranicznych, jak i ochrony rozległego terytorium oraz nadzoru oczekiwanych zdarzeń i ich monitorowania. |
| --- | --- |

24.

| 25. | Ma nadzieję, że z myślą o lepszym określeniu scenariuszy ryzyka i stworzeniu sieci wiedzy i umiejętności powołane zostaną komitety naukowe. Ich skład powinien odzwierciedlać rodzaj specjalizacji na podstawie podobnych czynników ryzyka dotyczących jednorodnych obszarów (np. pożarów lasów w basenie Morza Śródziemnego, nagłych lub stopniowych powodzi w Europie Środkowej itd.). Powinny one umożliwić szybką interwencję i dialog z władzami lokalnymi, by zapewnić dostępność zasobów finansowych i ludzkich oraz środków. |
| --- | --- |

25.

| 26. | Odnotowuje, że obserwowane w niektórych samorządach lokalnych i regionalnych zmniejszenie środków finansowych sprawia, że dla decydentów w zakresie ochrony ludności istotniejsze staje się uzyskanie lepszej oceny społeczności, indywidualnych osób i projektów ochrony ludności. Uważa, że wskaźnik odporności społecznej INDRIX, który jest wynikiem transgranicznego projektu INDRIX współfinansowanego przez UE, nadaje się do oceny odporności społeczności na podstawie danych statystycznych, a także danych wprowadzonych właśnie w tym celu. Projekt ten pozwolił ocenić – na podstawie określonych wskaźników społecznych (poziom wykształcenia, stan zdrowia, wskaźnik bezrobocia, oferowane usługi itp.) – postrzeganie ryzyka przez różne społeczności, a zwłaszcza wyszczególnić te z nich, które są najbardziej wrażliwe i narażone na ryzyko. Wzywa właściwe instytucje do rozważenia opracowania obowiązkowych ubezpieczeń przed klęskami żywiołowymi, ujednoliconych na szczeblu europejskim, ze składkami ubezpieczeniowymi powiązanymi z poziomem ryzyka, również w celu propagowania świadomości i rozumienia znaczenia zapobiegania wśród osób prywatnych, zmniejszenia pokusy nadużyć oraz zapewnienia sprawiedliwych i jednolitych rekompensat dla wszystkich obywateli europejskich. |
| --- | --- |

26.

| 27. | Zwraca uwagę, że na terytoriach transgranicznych konieczne jest stworzenie wspólnego dla sąsiadujących ze sobą krajów banku danych na temat określonego terytorium transgranicznego, w którym wskazano by narzędzia, środki, sprzęt i specjalizację wolontariuszy oraz rozmieszczenie środków i ich logistykę. |
| --- | --- |

27.

| 28. | Zauważa, że tego rodzaju baza danych powinna zostać ustanowiona i zarządzana nie tylko w celu zwiększenia gotowości na wypadek klęsk żywiołowych, ale również z myślą o wzmocnieniu odbudowy społeczno-gospodarczej i kulturowej obszarów dotkniętych klęskami żywiołowymi w ramach wspólnej perspektywy transgranicznej. |
| --- | --- |

28.

| 29. | Uważa, że należy wziąć pod uwagę i powielić już istniejące pozytywne przykłady współpracy transgranicznej, m.in:






  — | wspólne niemiecko-duńskie ćwiczenia na rzecz ochrony ludności takie jak DANGERREX 07, DANGERFloodEx 2010 oraz reagowanie kryzysowe bez granic, |
| --- | --- | --- |

29.

—

wspólne niemiecko-duńskie ćwiczenia na rzecz ochrony ludności takie jak DANGERREX 07, DANGERFloodEx 2010 oraz reagowanie kryzysowe bez granic,

| — | przygotowanie na powodzie i łagodzenie szkód ponadnarodowych w dorzeczu Sawy (żupania brodzko-posawska w Chorwacji i okręg maczwański w Serbii), |
| --- | --- |

—

przygotowanie na powodzie i łagodzenie szkód ponadnarodowych w dorzeczu Sawy (żupania brodzko-posawska w Chorwacji i okręg maczwański w Serbii),

| — | RiKoSt: strategie komunikacji ryzyka (w Karyntii w Austrii oraz w Górnej Adydze we Włoszech do października 2020 r.), |
| --- | --- |

—

RiKoSt: strategie komunikacji ryzyka (w Karyntii w Austrii oraz w Górnej Adydze we Włoszech do października 2020 r.),

| — | U-SCORE-II: wzajemne oceny między miastami (projekty pilotażowe w Portugalii, we Włoszech i w Zjednoczonym Królestwie), |
| --- | --- |

—

U-SCORE-II: wzajemne oceny między miastami (projekty pilotażowe w Portugalii, we Włoszech i w Zjednoczonym Królestwie),

| — | mobilny obiekt ćwiczeniowy na wodach śródlądowych (Mobile Übungsanlage Binnengewässer MÜB) w regionie górnego Renu oraz kongres niemiecko-francusko-szwajcarskiej Konferencji Górnego Renu nt. „Blackout – przerwanie dostaw energii elektrycznej na dużą i transgraniczną skalę” (2016). |
| --- | --- |

—

mobilny obiekt ćwiczeniowy na wodach śródlądowych (Mobile Übungsanlage Binnengewässer MÜB) w regionie górnego Renu oraz kongres niemiecko-francusko-szwajcarskiej Konferencji Górnego Renu nt. „Blackout – przerwanie dostaw energii elektrycznej na dużą i transgraniczną skalę” (2016).

Kształcenie

| 30. | Podkreśla znaczenie zachęt dla ścieżek kształcenia młodzieży i zachęca państwa członkowskie i samorządy lokalne i regionalne do wspierania konkretnych programów uniwersyteckich oraz projektów łagodzenia ryzyka. Podkreśla również, że młodzi ludzie mogą brać udział w działaniach solidarnościowych w dziedzinie zapobiegania ryzyku klęsk żywiołowych w ramach Europejskiego Korpusu Solidarności (5). Działania te mogą mieć formę wolontariatu, przygotowania zawodowego, praktyki zawodowej, staży i praktyk. |
| --- | --- |

30.

| 31. | Zauważa, że niezbędne jest stworzenie specjalnego programu szkolenia dla przedstawicieli administracji lokalnej (również z punktu widzenia kampanii „Zwiększenie odporności miast”) w celu podniesienia ich świadomości i zapewnienia im lepszych narzędzi zdobywania wiedzy, zważywszy na ich bezpośrednią odpowiedzialność wobec obywateli oraz za ochronę i zagospodarowanie terenu. |
| --- | --- |

31.

| 32. | Zaleca zwrócenie większej uwagi na kształcenie wolontariuszy i specjalistów, aby wyposażyć ich w wyspecjalizowane umiejętności. Warto do tego zachęcać i tworzyć ścieżki kształcenia pod kątem ryzyka występującego w danym kraju, szczególnie ryzyka transgranicznego. Chodzi o to, by adepci lepiej znali dane terytorium i potrafili podejmować wspólne i skoordynowane działania zarówno podczas monitorowania i nadzoru, jak i w sytuacjach wyjątkowych. |
| --- | --- |

32.

| 33. | Podkreśla, że z udziałem władz lokalnych lub wolontariuszy należy opracować kampanie informacyjne na temat istniejącego ryzyka i sposobów ochrony własnej, a także podejmować inicjatywy w zakresie wzajemnego uczenia się na szczeblu lokalnym i regionalnym w ramach wzajemnych ocen między miastami i regionami. |
| --- | --- |

33.

| 34. | Zauważa, że kształcenie transgraniczne powinno być zgodne ze scenariuszami ryzyka zawartymi w planach zapobiegania ryzyku transgranicznemu i zarządzania nim. Spośród ekspertów technicznych i organizacji wolontariackich wszystkie strony bezpośrednio związane z ryzykiem powinny uczestniczyć w kursach szkoleniowych po obu stronach granicy i – jeżeli to możliwe – wspólnie. |
| --- | --- |

34.

| 35. | Podkreśla potrzebę wzmocnienia platform e-uczenia się, takich jak na przykład program szkolenia należący do Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności, oraz zwiększenia dostępności otwartych kursów internetowych w dziedzinie ochrony ludności. |
| --- | --- |

35.

| 36. | Stwierdza, że Fundusz Solidarności Unii Europejskiej zapewnia rozwinięte kampanie informacyjne dla regionów za pomocą już dobrze funkcjonujących środków wsparcia dla państw członkowskich UE i krajów kandydujących. Jako że klęski żywiołowe często wykraczają poza granice państw, Fundusz Solidarności UE jest podstawowym narzędziem wspierania regionów, gdy konieczne są wyjątkowe wysiłki w celu odbudowy obszarów dotkniętych przez klęski żywiołowe i klęski wywołane przez zjawiska meteorologiczne. |
| --- | --- |

36.

Reagowanie kryzysowe

| 37. | Podkreśla potrzebę zachęcania do ustanowienia wspólnego i ujednoliconego transgranicznego systemu ostrzegania, również w celu zapewnienia łączności w czasie rzeczywistym, by informować o wszelkich awariach i katastrofach, których skutki mogą rozprzestrzenić się na region innego państwa. |
| --- | --- |

37.

| 38. | Odnotowuje, że niezbędne jest zawarcie umów transgranicznych w celu ujednolicenia i przyspieszenia czasu aktywizacji systemów pomocy i wolontariuszy oraz wskazanie przeszkód prawnych i starania o współpracę, przy jednoczesnej optymalizacji logistyki odnośnie do środków i personelu. Wzywa do zawierania umów również w dziedzinie gospodarki wodnej, aby poszerzać wiedzę na temat organizacji i funkcjonowania zapór wodnych w celu podjęcia w odpowiednim czasie działań na rzecz zmniejszenia ryzyka związanego z wodą w dolnej części wód na terytorium innego państwa członkowskiego. |
| --- | --- |

38.

| 39. | Apeluje o opracowanie skrótów w celu identyfikacji centrów koordynacji pomocy na różnych poziomach terytorialnych oraz ujednolicenia stosowanych terminów. |
| --- | --- |

39.

| 40. | Wnosi o stworzenie zharmonizowanych procedur wcześniejszego informowania oraz wspólne korzystanie z procedur operacyjnych dotyczących sytuacji wyjątkowych. |
| --- | --- |

40.

| 41. | Zaleca korzystanie z aplikacji informatycznych służących alarmowaniu obywateli w czasie rzeczywistym. |
| --- | --- |

41.

| 42. | Zachęca państwa członkowskie, by uznawały i certyfikowały specjalistów (najlepiej określanych mianem „zarządzających ryzykiem związanym z klęskami żywiołowymi”), którzy wspieraliby nie tylko planistów, lecz również przedstawicieli administracji lokalnej i regionalnej, zwłaszcza w sytuacjach wyjątkowych, i którzy posiadaliby interdyscyplinarną i przekrojową wiedzę, zdolności i umiejętności. |
| --- | --- |

42.

Zasada pomocniczości

| 43. | Zgadza się, że Unia Europejska ma kompetencje do prowadzenia działań mających na celu wspieranie, koordynowanie lub uzupełnianie działań państw członkowskich w dziedzinie ochrony ludności. |
| --- | --- |

43.

Najlepsze praktyki

| 44. | Podkreśla, że istnieją różne praktyki współpracy transgranicznej w zakresie zmniejszania ryzyka związanego z klęskami żywiołowymi, które można by z powodzeniem stosować i rozwijać, np.:






  — | wspólne ćwiczenia, które zapewniłyby spójne podejście, wzajemne zrozumienie i jednakowy poziom przygotowania na wypadek klęsk żywiołowych, |
| --- | --- | --- |

44.

—

wspólne ćwiczenia, które zapewniłyby spójne podejście, wzajemne zrozumienie i jednakowy poziom przygotowania na wypadek klęsk żywiołowych,

| — | rozpowszechnianie ujednoliconych informacji, wymiana najlepszych praktyk i uczenie się na podstawie inicjatyw, metod, instrumentów itd. stosowanych przez regiony sąsiadujące, |
| --- | --- |

—

rozpowszechnianie ujednoliconych informacji, wymiana najlepszych praktyk i uczenie się na podstawie inicjatyw, metod, instrumentów itd. stosowanych przez regiony sąsiadujące,

| — | wspólne kampanie mające na celu podnoszenie świadomości i przeszkolenie osób zamieszkujących obszary transgraniczne o wysokim poziomie ryzyka z udziałem różnych zainteresowanych stron (np. dni ograniczania ryzyka klęsk żywiołowych w różnych miastach i gminach). |
| --- | --- |

—

wspólne kampanie mające na celu podnoszenie świadomości i przeszkolenie osób zamieszkujących obszary transgraniczne o wysokim poziomie ryzyka z udziałem różnych zainteresowanych stron (np. dni ograniczania ryzyka klęsk żywiołowych w różnych miastach i gminach).

| 45. | Zdecydowanie popiera projekt b-solutions realizowany przez Stowarzyszenie Europejskich Regionów Granicznych (SERG), którego celem jest określenie przeszkód prawnych i administracyjnych we współpracy transgranicznej w dziedzinie zapobiegania klęskom żywiołowym i zmniejszania ich skutków. Podkreśla, że w ramach pierwszego zaproszenia do składania wniosków w 2018 r. SERG wyłoniło dziesięć przypadków, które zostały przekształcone w projekty pilotażowe, lecz wiele spraw nadal nie zostało rozwiązanych (karetki, strażacy lub helikoptery, które nie zawsze mogą wjechać na terytorium regionów transgranicznych, formalności administracyjne związane z przewożeniem zwłok, asymetryczne świadczenie usług transgranicznych, problemy związane z ubezpieczeniem, uznawanie dyplomów itd.). Zachęca wszystkie regiony, które muszą pokonać podobne przeszkody, do udziału w przyszłych zaproszeniach do składania wniosków. |
| --- | --- |

45.

| 46. | Podkreśla, że regiony dotknięte klęskami żywiołowymi muszą wspólnie proponować rozwiązania swym rządom krajowym. Za przykład może posłużyć współpraca między północną częścią Portugalii a regionem Galicji w Hiszpanii, które przedstawiają swe priorytety rządom centralnym w kwestiach, które mogą zostać rozwiązane w ramach szczytów iberyjskich, a także ścisła współpraca regionów najbardziej oddalonych Wysp Kanaryjskich, Azorów i Madery poprzez program Interreg MAC, w którym biorą udział także pobliskie państwa trzecie takie jak Republika Zielonego Przylądka, Mauretania i Senegal. |
| --- | --- |

46.

Bruksela, dnia 27 czerwca 2019 r.

Karl-Heinz LAMBERTZ

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Regionów

---

(1)  Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Plan działania z Hyogo na lata po 2015 r.: zarządzanie ryzykiem w celu budowania odporności (Dz.U. C 271 z 19.8.2014, s. 61).

1

Plan działania z Hyogo na lata po 2015 r.: zarządzanie ryzykiem w celu budowania odporności

(2)  Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Plan działania w sprawie ram z Sendai dotyczących ograniczania ryzyka klęsk żywiołowych w latach 2015–2030 (Dz.U. C 272 z 17.8.2017, s. 32).

2

Plan działania w sprawie ram z Sendai dotyczących ograniczania ryzyka klęsk żywiołowych w latach 2015–2030

(3)  Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Mechanizm transgraniczny (przyjęta dnia 5 grudnia 2018 r.; jeszcze nieopublikowana w Dz.U.).

3

Mechanizm transgraniczny

(4)  Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie mechanizmu eliminowania barier prawnych i administracyjnych w kontekście transgranicznym, COM(2018) 373 final.

4

Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie mechanizmu eliminowania barier prawnych i administracyjnych w kontekście transgranicznym

(5)  Opinia Eiropejskiego Komitetu Regionów 2018/03892, Europejski Korpus Solidarności i nowa strategia UE na rzecz młodzieży (sprawozdawca: Matteo Bianchi).

5

Europejski Korpus Solidarności i nowa strategia UE na rzecz młodzieży

---

| 29.11.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 404/44 |
| --- | --- | --- | --- |

29.11.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 404/44

---

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Nowy europejski program na rzecz przyspieszenia rozwoju przemysłu morskiego

(2019/C 404/09)

| Sprawozdawca | : | Christophe CLERGEAU (FR/PES), członek Rady Regionalnej Kraju Loary |
| --- | --- | --- |

Sprawozdawca

:

Christophe CLERGEAU (FR/PES), członek Rady Regionalnej Kraju Loary

ZALECENIA POLITYCZNE

I.   Kluczowe zalecenia polityczne mające na celu przyspieszenie rozwoju europejskiego przemysłu morskiego

Podnoszenie świadomości istniejących wyzwań oraz dokonanie wyboru nowej, bardziej ofensywnej polityki przemysłowej

EUROPEJSKI KOMITET REGIONÓW

| 1. | Wzywa do lepszego uświadamiania możliwości rozwoju europejskiego przemysłu morskiego, a także stojących przed nim zagrożeń. Przemysł ten musi zmobilizować się do działań, przy wsparciu władz europejskich, krajowych i regionalnych, by zapewnić udaną transformację ekologiczną i energetyczną oraz powodzenie transformacji cyfrowej i rewolucji przemysłowej, a także podnieść atrakcyjność zawodów związanych z przemysłem morskim. Wyzwania te trzeba podjąć w momencie, gdy przemysł ten zagrożony jest ze strony nowej konkurencji azjatyckiej w segmencie stoczniowym charakteryzującym się wysoką wartością dodaną, w którym Europa odgrywa rolę wiodącą. Konkurencja ta, która dąży do wychwytywania europejskich technologii, jest konkurencją nieuczciwą, charakteryzującą się dumpingiem społecznym i środowiskowym; jest ona w dużej mierze finansowana z pomocy publicznej, co stoi w sprzeczności z zasadami handlu międzynarodowego. Jest to kwestia, którą muszą się zająć władze europejskie z myślą o zapewnieniu równych warunków konkurencji. Należy zauważyć, że nieuczciwa konkurencja dotyka równie sektor rybołówstwa. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Podkreśla różnorodność sektorów przemysłu morskiego, co jest atutem we wzmacnianiu synergii między gałęziami przemysłu oraz ich oddziaływania terytorialnego. Przemysł ten obejmuje budownictwo okrętowe do użytku cywilnego i wojskowego oraz naprawę i złomowanie (od liniowców oceanicznych do rekreacyjnych jednostek pływających, od statków rybackich po statki zaopatrujące instalacje przybrzeżne lub statki pasażerskie, nie zapominając przy tym o flotach wojskowych), pozyskiwanie energii z morskich źródeł odnawialnych, przemysł naftowy i gazowy, infrastrukturę portową, przybrzeżną i morską, rybołówstwo, akwakulturę, połów skorupiaków i niebieską biogospodarkę. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Wzywa do dalszego wspierania działalności w dziedzinie rybołówstwa, połowu skorupiaków i akwakultury, tak aby zapewnić ich równowagę oraz zrównoważenie środowiskowe, społeczne i gospodarcze, a także do wspierania wymiany pokoleń, której głównymi elementami są szkolenie i poprawa warunków na statkach. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Uważa, że przemysł morski, podobnie jak przemysł kosmiczny i aeronautyczny, musi posiadać ambitną strategię przemysłową i konkretne ramy wdrażania dostosowane do swojej specyfiki: chodzi tu o takie kwestie jak suwerenność, wysoką kapitałochłonność, produkcję krótkich serii, długi cykl i wysoki poziom ryzyka, a także bardzo znaczące potrzeby w zakresie badań, innowacji i szkoleń. |
| --- | --- |

4.

| 5. | Zwraca uwagę na konieczność wspierania rozwoju energii wiatrowej na głębokim morzu jako sposobu ograniczenia wykorzystania przybrzeżnych stref morskich na płytkich wodach z korzyścią dla innych rodzajów działalności charakterystycznych dla niebieskiej gospodarki. |
| --- | --- |

5.

| 6. | Przypomina, że przemysł morski stanowi drugi sektor pod względem zatrudnienia w niebieskiej gospodarce. Europa odgrywa w nim wiodącą rolę w wielu dziedzinach w kontekście światowego wzrostu i tworzy wiele wysoko wykwalifikowanych i zrównoważonych miejsc pracy w przemyśle. |
| --- | --- |

6.

| 7. | Zwraca uwagę na ważną rolę portów, które zapewniają infrastrukturą strategiczną, niemniej nie ograniczają się do odgrywania roli centrów handlu i węzłów transportowych, lecz coraz częściej służą jako przemysłowe i innowacyjne platformy, a ich funkcja łącznika z sąsiednimi miastami zasługuje na większe nagłośnienie. Dlatego też istotne jest zaplanowanie odpowiedniego wsparcia dla działających na lądzie przedsiębiorstw (1), które już prowadzą działalność związaną z niebieską gospodarką lub są w stanie ją rozwinąć z wykorzystaniem sprawdzonych dźwigni dywersyfikacji. |
| --- | --- |

7.

| 8. | Zwraca uwagę na społeczno-gospodarcze znaczenie działalności morskiej i rybackiej dla zapewnienia wysokiej jakości bezpiecznej żywności oraz przypomina o ich wymiarze związanym z kulturą i dziedzictwem, będącym zasadniczym elementem ożywienia turystyki. Podkreśla konieczność zapewnienia synergii i kompatybilności między tą tradycyjną działalnością a nowymi sektorami z myślą o generowaniu zatrudnienia i zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Uważa, że przemysł morski jest jedną z kluczowych dźwigni w osiągnięciu przez Europę celów zrównoważonego rozwoju. Jego produkty, usługi i innowacje znacząco przyczyniają się do wspierania działań niezbędnych do przeprowadzenia udanych transformacji. Działania te obejmują zwłaszcza:






  — | badanie oceanów, rozwój wiedzy na temat morza i dna morskiego, |
| --- | --- | --- |

9.

—

badanie oceanów, rozwój wiedzy na temat morza i dna morskiego,

| — | wzmocnienie wysiłków na rzecz przeciwdziałania zmianie klimatu, w szczególności za pośrednictwem działań w zakresie transportu morskiego, |
| --- | --- |

—

wzmocnienie wysiłków na rzecz przeciwdziałania zmianie klimatu, w szczególności za pośrednictwem działań w zakresie transportu morskiego,

| — | rozwój morskich odnawialnych źródeł energii i morskiej energii wiatrowej oraz elektroenergetycznych połączeń międzysystemowych między państwami Unii Europejskiej w celu zwiększenia znaczenia energii ze źródeł odnawialnych w koszyku energii elektrycznej i jej integracji na szczeblu europejskim, |
| --- | --- |

—

rozwój morskich odnawialnych źródeł energii i morskiej energii wiatrowej oraz elektroenergetycznych połączeń międzysystemowych między państwami Unii Europejskiej w celu zwiększenia znaczenia energii ze źródeł odnawialnych w koszyku energii elektrycznej i jej integracji na szczeblu europejskim,

| — | obecność na morzu, nadzór i bezpieczeństwo; interwencje na morzu, w tym w kontekście przeciwdziałania obecności tworzyw sztucznych, |
| --- | --- |

—

obecność na morzu, nadzór i bezpieczeństwo; interwencje na morzu, w tym w kontekście przeciwdziałania obecności tworzyw sztucznych,

| — | rozwijanie wiedzy o morskich zasobach biologicznych oraz ich waloryzacja, zrównoważony rozwój rybołówstwa, akwakultury i niebieskiej gospodarki o obiegu zamkniętym. |
| --- | --- |

—

rozwijanie wiedzy o morskich zasobach biologicznych oraz ich waloryzacja, zrównoważony rozwój rybołówstwa, akwakultury i niebieskiej gospodarki o obiegu zamkniętym.

| 10. | Podziela wnioski z oceny inicjatywy „LeaderSHIP 2020” przyjęte przez EKES w 2018 r. (2), w których podkreśla się ograniczenia napotykane w jej wdrażaniu oraz brak dokładnych i wymiernych celów. |
| --- | --- |

10.

| 11. | Domaga się wdrożenia gruntownie zmienionego, nowego podejścia „LeaderSHIP 2030”, w którym proponuje się utworzenie „nowego niebieskiego porozumienia europejskiego”, łączącego trzy elementy: politykę w zakresie handlu i konkurencji, mającą na celu ochronę naszych interesów i tworzenie europejskich liderów, mobilizację i dostosowanie każdej polityki europejskiej do potrzeb i specyfiki przemysłu morskiego oraz przyjęcie sześciu celów operacyjnych, w realizację których należy włączyć podmioty lokalne, krajowe i europejskie w okresie 2020–2027 i które dotyczą:






  — | dekarbonizacji transportu morskiego i budowy czystych statków: zero emisji, zero zrzutów do morza, zero hałasu, |
| --- | --- | --- |

11.

—

dekarbonizacji transportu morskiego i budowy czystych statków: zero emisji, zero zrzutów do morza, zero hałasu,

| — | usuwania obecnych w morzu odpadów, w szczególności tworzyw sztucznych, |
| --- | --- |

—

usuwania obecnych w morzu odpadów, w szczególności tworzyw sztucznych,

| — | przemysłu morskiego 4.0, przekrojowego podejścia służącego podnoszeniu wydajności i jakości miejsc pracy we wszystkich sektorach gospodarki morskiej, |
| --- | --- |

—

przemysłu morskiego 4.0, przekrojowego podejścia służącego podnoszeniu wydajności i jakości miejsc pracy we wszystkich sektorach gospodarki morskiej,

| — | zapewnienia wiodącej pozycji Europy na świecie we wszystkich technologiach dotyczących morskiej energii odnawialnej, |
| --- | --- |

—

zapewnienia wiodącej pozycji Europy na świecie we wszystkich technologiach dotyczących morskiej energii odnawialnej,

| — | europejskiej strategii na rzecz nowej niebieskiej biogospodarki, stymulującej rozwój rybołówstwa, akwakultury i waloryzację morskich zasobów biologicznych, |
| --- | --- |

—

europejskiej strategii na rzecz nowej niebieskiej biogospodarki, stymulującej rozwój rybołówstwa, akwakultury i waloryzację morskich zasobów biologicznych,

| — | uruchomienia europejskiej oceanicznej misji badawczej w celu poznania środowiska morskiego we wszystkich morzach świata. |
| --- | --- |

—

uruchomienia europejskiej oceanicznej misji badawczej w celu poznania środowiska morskiego we wszystkich morzach świata.

Te sześć celów wiąże się ze szczególnymi wyzwaniami dla przemysłu i należy je również uwzględnić w otwartej debacie na temat misji morskiej w ramach programu „Horyzont Europa”.

| 12. | Zachęca do przyjęcia strategii na rzecz przemysłu morskiego w regionach najbardziej oddalonych i na wyspach europejskich, z myślą o przyspieszeniu rozwoju w trzech priorytetowych kierunkach: porty, autonomia w zakresie uzyskiwania energii niskoemisyjnej po niższych kosztach oraz niebieska biogospodarka, w tym rybołówstwo i akwakultura. |
| --- | --- |

12.

| 13. | Zwraca uwagę na znaczenie, jakie dla przyszłości przemysłu morskiego ma umieszczenie kwestii morskich w centrum przyszłych strategii politycznych UE oraz w centrum wdrażania funduszy polityki regionalnej. |
| --- | --- |

13.

Europejskie technologie morskie: tworzenie europejskich sieci w celu połączenia regionalnych ekosystemów innowacji i mobilizowanie regionów do tworzenia łańcuchów wartości w przemyśle

| 14. | Uważa, że przemysł morski charakteryzuje się przede wszystkim ulokowaniem terytorialnym w regionach nadmorskich, które z myślą o nim rozwinęły regionalne ekosystemy doskonałości i innowacji. Krajowe i europejskie strategie polityczne muszą w pierwszej kolejności opierać się na tych regionalnych ekosystemach innowacji i na powiązanych z nimi strategiach inteligentnej specjalizacji, jeśli mają być elastyczne i skuteczne. |
| --- | --- |

14.

| 15. | Proponuje uruchomienie systemu europejskich technologii morskich w celu połączenia regionalnych ekosystemów innowacji i ustanowienia szeregu sieci współpracy w celu:






  — | ożywienia podsektorów i tworzenia struktur europejskich łańcuchów wartości, |
| --- | --- | --- |

15.

—

ożywienia podsektorów i tworzenia struktur europejskich łańcuchów wartości,

| — | lepszego określenia wyzwań związanych ze zmianami w przemyśle i lepszego radzenia sobie z nimi, zwłaszcza wyzwań ekologicznych, energetycznych i cyfrowych, |
| --- | --- |

—

lepszego określenia wyzwań związanych ze zmianami w przemyśle i lepszego radzenia sobie z nimi, zwłaszcza wyzwań ekologicznych, energetycznych i cyfrowych,

| — | rozwijania nowych usług, produktów i modeli biznesowych, bardziej zintegrowanych i lepiej przygotowanych na globalną konkurencję. |
| --- | --- |

—

rozwijania nowych usług, produktów i modeli biznesowych, bardziej zintegrowanych i lepiej przygotowanych na globalną konkurencję.

Komisja wystosowałaby zaproszenia do wyrażenia zainteresowania w celu utworzenia sieci tematycznych. Każdy ekosystem regionalny (lub międzyregionalny) mógłby ubiegać się o przynależność do kilku sieci, zgodnie ze strategiami inteligentnej specjalizacji swojego regionu. Ekosystemy łączące wiele umiejętności i zrzeszające wiele sieci tworzyłyby „centralne ekosystemy” w ramach systemu europejskich technologii morskich.

W ramach każdej sieci dążono by do osiągnięcia jak największej inkluzywności poprzez uwzględnienie wszystkich kompetencji poszczególnych regionów europejskich. Ponadto zajmowano by się systematycznie kwestiami dotyczącymi zrównoważonego rozwoju, badań i rozwoju, wydajności przemysłu, finansowania i umiejętności.

Sieci te stanowiłyby – w sposób bardziej skuteczny niż zcentralizowana platforma europejska – podstawę rozwoju współpracy międzyregionalnej i uruchamiania projektów operacyjnych mających znaczenie dla różnych obszarów polityki Unii.

Europejskie technologie morskie odgrywałyby również rolę katalizatorów transferu technologii, doświadczeń i kompetencji między różnymi sieciami i gałęziami przemysłu morskiego.

| 16. | Zwraca uwagę na znaczenie inicjatywy dotyczącej systemu europejskich technologii morskich dla zapewnienia przekrojowego podejścia do przemysłu morskiego i przyspieszenia przejścia na zielone i cyfrowe sektory gospodarki morskiej poprzez wykorzystanie ogółu technologii i umiejętności wszystkich gałęzi przemysłu morskiego w celu udostępnienia ich innym sektorom. |
| --- | --- |

16.

| 17. | Ponownie wyraża poparcie dla projektu wspólnoty wiedzy i innowacji morskich (WWiI), ale stwierdza, że z racji tego, że projekt ten skupia się na zrównoważonym zarządzaniu zasobami morskimi, może on w najlepszym wypadku reprezentować jedynie jedną z sieci wchodzących w skład systemu europejskich technologii morskich. |
| --- | --- |

17.

| 18. | Wyraża nadzieję, że projekty realizowane przez sieci innowacyjnych ekosystemów europejskich technologii morskich będą wspierane przez europejskie partnerstwa oraz współfinansowane przez program „Horyzont Europa” oraz inne dostępne fundusze. Projekty te powinny obejmować finansowanie linii pilotażowych, prototypów i modeli demonstracyjnych. |
| --- | --- |

18.

| 19. | Ponawia również swój apel o opracowanie planu działania w zakresie polityki morskiej w ramach programu „Horyzont Europa”, a także o wyraźne uwzględnienie w drugim filarze naukowych i technologicznych wyzwań stojących przed przemysłem morskim oraz o przeznaczenie 10 % budżetu programu „Horyzont Europa” na finansowanie projektów mających znaczący wpływ na niebieską gospodarkę i przemysł morski. |
| --- | --- |

19.

II.   Konkretne propozycje mające na celu mobilizację i dostosowanie polityki Unii Europejskiej na okres po 2020 r. w służbie przemysłu morskiego

Międzynarodowy handel i konkurencja

| 20. | Podkreśla, że w odniesieniu do przemysłu morskiego i usług morskich istnieje potrzeba przyjęcia nowej, realistycznej polityki handlowej opartej na wzajemności, aby chronić zatrudnienie i suwerenność europejską w kontekście ofensywnych i nieuczciwych strategii prowadzonych przez główne potęgi morskie, zwłaszcza kraje azjatyckie. W każdym przypadku gdy jest to możliwe i skuteczne, polityka ta powinna promować stabilny i wielostronny system wymiany oparty na równych i przejrzystych zasadach gwarantujących warunki dla uczciwej konkurencji, dążyć do zawarcia owocnych porozumień z partnerami handlowymi i kierować się rolą WTO. |
| --- | --- |

20.

| 21. | W odniesieniu do zglobalizowanych rynków światowych sądzi, że polityka konkurencji powinna umożliwiać tworzenie europejskich liderów. Należy przy tym zawsze zapewniać uczciwą i wyważoną konkurencję w obrębie UE. Kładzie nacisk na wartość dodaną wytycznych w sprawie pomocy państwa dla transportu morskiego oraz na potrzebę wprowadzenia prostych, stabilnych i konkurencyjnych ram podatkowych z myślą o osiągnięciu wspomnianego celu. |
| --- | --- |

21.

| 22. | Zwraca uwagę Komisji na znaczenie lepszej kontroli przepływu inwestycji zagranicznych i ograniczenia transferów technologii, zwłaszcza tych przewidzianych w najważniejszych umowach międzynarodowych, oraz zmniejszenia ewentualnych negatywnych skutków, jakie transfery te mogą mieć dla przemysłu europejskiego. |
| --- | --- |

22.

| 23. | Wzywa do podjęcia szczegółowych zobowiązań w zakresie zarządzania publicznymi i wojskowymi zamówieniami publicznymi, na przykład poprzez wprowadzenie ścisłych wymogów w zakresie dostaw niektórych produktów i usług uznanych uprzednio za strategiczne lub szczególnie osłabione w wyniku światowej konkurencji. |
| --- | --- |

23.

Finansowanie projektów

| 24. | Wzywa do szybkiego ukończenia projektu dotyczącego platformy finansowania projektów niebieskiej gospodarki, który powinien obejmować system wsparcia, ale również specjalny fundusz inwestycyjny służący finansowaniu innowacyjnych i ryzykownych projektów. Głównym celem platformy powinno być skupienie się na udostępnianiu preferencyjnego finansowania dla projektów uznawanych przez podmioty tradycyjne za zbyt ryzykowne, a tym samym reagowanie na niedoskonałości rynku. System ten będzie musiał działać w ścisłej współpracy z państwami członkowskimi i regionami w celu zapewnienia komplementarności narzędzi interwencji i ciągłości wspierania projektów. Platforma ta powinna zwłaszcza opierać się na sieciach i „centralnych ekosystemach” systemu europejskich technologii morskich. |
| --- | --- |

24.

| 25. | Wzywa ponadto Komisję do określenia celu i metody uruchomienia służących niebieskiej gospodarce i przemysłowi morskiemu europejskich instrumentów inwestycyjnych w ramach InvestEU, zwłaszcza w związku z programem „Horyzont Europa”. |
| --- | --- |

25.

| 26. | Nalega na konieczność zapewnienia narzędzi umożliwiających zmniejszenie finansowych kosztów projektów strukturalnych i dokonywanie skutecznych płatności zaliczkowych na potrzeby najbardziej kosztownych zakupów i inwestycji (liniowce oceaniczne, instalacje LNG, morska energia odnawialna itp.). |
| --- | --- |

26.

| 27. | Przypomina o konieczności zapewnienia specjalnego finansowania regionom najbardziej oddalonym, biorąc pod uwagę ich ograniczenia i specyfikę. Regiony te nadają Europie wyjątkowy wymiar morski i oceaniczny ze względu na ich strategiczne położenie na Oceanie Atlantyckim i Indyjskim oraz na Morzu Karaibskim, a także stanowią unikalne zasoby naturalne, co zostało uznane przez samą Komisję Europejską. |
| --- | --- |

27.

| 28. | Zwraca uwagę, że wskazane byłoby ułatwienie przeprowadzania zamówień publicznych na innowacje. Zamówienia te umożliwiają złagodzenie zasad przetargowych w przypadku zakupu nowo powstających technologii, które nie zostały jeszcze wprowadzone w sposób znormalizowany na rynek. Tego rodzaju postępowanie przyspiesza wprowadzanie innowacji na rynek i pozwala przedsiębiorstwom oferującym nowe usługi i produkty szybciej znaleźć pierwszych klientów. |
| --- | --- |

28.

| 29. | Podkreśla, że ograniczenia prawne istniejące w sektorze morskim oraz czas potrzebny na rozpatrzenie wniosków stanowią główną przeszkodę w przeprowadzaniu badań i prób na morzu. Proponuje utworzenie europejskiej grupy roboczej obejmującej Komisję, państwa członkowskie, regiony i podmioty gospodarcze w celu rozpowszechniania najlepszych praktyk i wspierania pozytywnych tendencji w krajowych ramach odniesienia. |
| --- | --- |

29.

| 30. | Uważa, że warto byłoby pójść jeszcze dalej i z czasem utworzyć Agencję ds. Zaawansowanych Morskich Projektów Badawczych, wzorując się na amerykańskiej DARPA, a tym samym zapewnić wsparcie dla przełomowych innowacji w ramach dedykowanego finansowania. Należy przy tym uznać prawo do porażki i w pełni uwzględnić ograniczenia rozwojowe MŚP i spółek o średniej kapitalizacji. |
| --- | --- |

30.

| 31. | Proponuje, by w kontekście pobrexitowskim podmioty przemysłu morskiego mogły skorzystać z części specjalnych funduszy przeznaczonych na wspieranie obszarów, które najsilniej odczują skutki brexitu, w celu stworzenia im nowych perspektyw rozwoju i zatrudnienia. |
| --- | --- |

31.

| 32. | Zwraca uwagę na znaczenie inicjatywy dotyczącej europejskich technologii morskich dla zapewnienia przekrojowego podejścia do przemysłu morskiego i przyspieszenia przejścia na zielone i cyfrowe sektory gospodarki morskiej poprzez wykorzystanie ogółu technologii i umiejętności wszystkich gałęzi przemysłu morskiego w celu udostępnienia ich innym sektorom. Podejście o przekrojowym charakterze należy również wspierać między działaniami morskimi i przybrzeżnymi a innymi sektorami przemysłowymi i cyfrowymi, które umożliwiają bezpośrednie wykorzystanie innowacji lub mogą zostać z pożytkiem dostosowane do problematyki morskiej. |
| --- | --- |

32.

Przemysł morski 4.0

| 33. | Zwraca uwagę na stojące przed przemysłem 4.0 wyzwania związane z transformacją ekologiczną i energetyczną, wydajnością przemysłu, cyfryzacją (w tym procesów produkcji) oraz współpracą w ramach lokalnych i europejskich łańcuchów wartości. W związku z tym popiera cel „zielona stocznia 2050”, który został wyznaczony w odniesieniu do wzorcowych stoczni w dziedzinie transformacji ekologicznej i energetycznej. |
| --- | --- |

33.

| 34. | Przypomina również, że uczenie się przez całe życie, rozwój i jakość miejsc pracy, warunki pracy oraz wykorzystywanie doświadczenia i kreatywności pracowników są nierozerwalnie związane ze wspomnianą transformacją przemysłową. |
| --- | --- |

34.

| 35. | Uważa, że innowacje i produktywne inwestycje w tej dziedzinie powinny stanowić priorytet europejskiej polityki wspierania przemysłu morskiego. Powinny też dotyczyć zwłaszcza MŚP. |
| --- | --- |

35.

| 36. | Podkreśla, że współpraca między sektorem cywilnym i wojskowym stanowi wspólną dźwignię postępu i ułatwia zwłaszcza transfer technologii i wiedzy fachowej oraz mobilność kompetencji ludzkich, i to w obu kierunkach. |
| --- | --- |

36.

| 37. | Zaznacza, jak ważne jest wspieranie transformacji morskich przedsiębiorstw naftowych i gazowych oraz ich strategii dywersyfikacji w innych sektorach niebieskiej gospodarki. Przedsiębiorstwa te posiadają wysoki poziom wiedzy fachowej o środowisku morskim, wzorcowe doświadczenie w zakresie długich i złożonych projektów i cenne umiejętności, które mogą przyczynić się do rozwoju przemysłu morskiego (statki dostawcze, robotyka podmorska, systemy kotwiczenia, automatyka itp.) Mogłyby one wspólnie i z pożytkiem reinwestować część zysków z ropy naftowej w fundusze inwestycyjne w ramach niebieskiej gospodarki i w morskie odnawialne źródła energii. |
| --- | --- |

37.

| 38. | Podkreśla, że dzięki rewolucji technologicznej statki przeistaczają się z jednostek analogowych w cyfrowe platformy transportowe, co stwarza możliwości ściślejszej integracji i powiązania różnych systemów cyfrowych. W ten sposób zmieniają się metody pracy w tym sektorze, na przykład kontakty między statkami a jednostkami na lądzie, a także kontakty między samymi statkami oraz między statkami a organami publicznymi. Europejski przemysł morski i europejskie organy publiczne powinny zatem korzystać z możliwości, które cyfryzacja otwiera przed nimi w zakresie konkurencji międzynarodowej. |
| --- | --- |

38.

| 39. | Zwraca uwagę, że w kontekście innowacji morskich należy koniecznie uwzględniać i wspierać cyfryzację oraz, ogólniej biorąc, nowe technologie związane ze sztuczną inteligencją. |
| --- | --- |

39.

| 40. | Proponuje, aby programy wsparcia i finansowania uwzględniały szereg kwestii mających nie tylko charakter technologiczny, ale również związany z rozwojem nowych usług, takich jak autonomiczne statki i roboty podwodne (ang. Autonomous Underwater Vehicle, AUV) lub usługi w zakresie nadzoru morskiego i konserwacji predykcyjnej, w ramach których zobowiązanie umowne do osiągania wyników i efektywności jest coraz częściej ważniejsze od zaangażowania środków. Należy również zachęcać do tworzenia platform zapewniających konwergencję różnych technologii nadzoru morskiego stosowanych w różnych państwach członkowskich, aby zwiększyć interoperacyjność działań w zakresie nadzoru, poprawić skuteczność operacji na morzu, ułatwić wdrażanie prawodawstwa i polityk wspólnotowych w tej dziedzinie, a tym samym promować lepszą kontrolę europejskiej przestrzeni morskiej. |
| --- | --- |

40.

Zatrudnienie, umiejętności i szkolenia

| 41. | Uznaje znaczenie ożywiania sektorowego dialogu społecznego i kształtowania relacji między zatrudnieniem a szkoleniem w poszczególnych gałęziach przemysłu morskiego; wzywa do ustanowienia specjalnych platform do realizacji tych zadań, zarówno w dziedzinie transportu morskiego i morskich zasobów biologicznych, jak i w przemyśle wytwórczym i stoczniowym. W szczególności zwraca uwagę na konieczność dostosowania i promowania szkoleń w ramach gospodarki morskiej i rybackiej, tak aby były one elementem wspierającym wymianę pokoleń w sektorze rybołówstwa, akwakultury i połowów skorupiaków, a także na konieczność dostosowania i promowania kształcenia wyższego w wypadku dyplomów akademickich marynarki handlowej. Ponadto za konieczne uznaje ustanowienie systemu zapewniającego skuteczność programów szkoleniowych oraz odpowiednie kwalifikacje instruktorów. |
| --- | --- |

41.

| 42. | Podkreśla, że rozwój działalności na morzu obejmuje mobilizację pracowników posiadających wysokie kwalifikacje morskie lub zapewnienie istotnych szkoleń uzupełniających osobom, które nie znają życia na morzu. W związku z tym należy przeprowadzić kampanie wśród młodych ludzi, aby przyciągnąć talenty i włączyć do sektora nowych specjalistów zarówno w branżach na lądzie, jak i na morzu – w przemyśle morskim, marynarce handlowej i rybołówstwie. |
| --- | --- |

42.

| 43. | Z zadowoleniem przyjmuje postęp, który dokonał się dzięki niedawnemu przyjęciu dyrektyw w sprawie delegowania pracowników, które zdarza się bardzo często w sektorze morskim. Wzywa do ustanowienia systemu uznawania kwalifikacji zawodowych, a nie tylko dyplomów i certyfikacji, aby w pełni wdrożyć zasadę równego wynagrodzenia za taką samą pracę. |
| --- | --- |

43.

| 44. | Uważa, że mobilność pracowników w obrębie UE jest zjawiskiem pozytywnym służącym organizowaniu łańcuchów wartości w przemyśle morskim w możliwie najlepszy sposób i radzeniu sobie ze zmianami zachodzącymi w obrębie jego sektorów. Cel ten należy realizować przy jednoczesnym podtrzymywaniu i wzmacnianiu umiejętności potrzebnych do zaspokojenia potrzeb przedsiębiorstw – najpierw na szczeblu lokalnym, a następnie europejskim. |
| --- | --- |

44.

III.   Podejście i konkretne propozycje dotyczące głównych sektorów przemysłu morskiego

Cyfryzacja przemysłu morskiego

| 45. | Zwraca uwagę, że w kontekście innowacji morskich należy koniecznie uwzględniać i wspierać cyfryzację oraz ogólnie nowe technologie związane ze sztuczną inteligencją (SI).
  Proponuje, aby programy wsparcia i finansowania uwzględniały szereg kwestii mających nie tylko charakter technologiczny, ale również związany z rozwojem nowych usług, takich jak autonomiczne statki i roboty podwodne (ang. Autonomous Underwater Vehicle, AUV) lub usługi w zakresie nadzoru morskiego i konserwacji predykcyjnej. |
| --- | --- |

45.

Proponuje, aby programy wsparcia i finansowania uwzględniały szereg kwestii mających nie tylko charakter technologiczny, ale również związany z rozwojem nowych usług, takich jak autonomiczne statki i roboty podwodne (ang. Autonomous Underwater Vehicle, AUV) lub usługi w zakresie nadzoru morskiego i konserwacji predykcyjnej.

Niebieska biogospodarka

| 46. | Podkreśla obiecujący, ale wciąż słabo wykorzystywany potencjał sektora niebieskiej biogospodarki, która ma wiele zastosowań na rynkach (żywność i pasza, farmakologia, kosmetyki, energia) i silne oddziaływanie terytorialne. Zaznacza, że priorytetowe znaczenie należy przyznać najbardziej dojrzałym i ważnym sektorom gospodarki: rybołówstwu, akwakulturze i uprawom morskim. |
| --- | --- |

46.

| 47. | Z zadowoleniem przyjmuje mobilizację działań w odniesieniu do tego wschodzącego sektora, zwłaszcza za pośrednictwem „forum błękitnej biogospodarki” prowadzonego przez DG MARE. Uważa, że po istotnej fazie inwestycji w badania i rozwój należy priorytetowo potraktować uprzemysłowienie i wprowadzanie do obrotu nowych procesów, sprawdzonych i kontrolowanych w małej skali. |
| --- | --- |

47.

| 48. | Ma nadzieję, że sektor ten zyska nowe, priorytetowe znaczenie dzięki inwestycjom w cały łańcuch wartości, od wydobycia lub kontrolowanej produkcji zasobów biologicznych po fazę przetwarzania i waloryzacji produktów. |
| --- | --- |

48.

| 49. | Proponuje w tym celu, by tworzyć powiązania z bardziej rozwiniętymi sektorami gospodarki morskiej takimi jak rybołówstwo i akwakultura, z myślą o rozwijaniu niższych ogniw łańcucha waloryzacji i przetwarzania produktów rybołówstwa, które to ogniwa generują największą wartość dodaną. |
| --- | --- |

49.

| 50. | Podkreśla znaczenie gospodarki morskiej o obiegu zamkniętym we wspieraniu rozwoju niebieskiej biogospodarki (zastosowanie zasady zero odrzutów w rybołówstwie, odzyskiwanie produktów wyrzuconych na brzeg przez pływy morskie, pozostałości z przetwarzania alg, przetwarzanie odpadów i tworzyw sztucznych itp.). |
| --- | --- |

50.

| 51. | Wzywa Unię Europejską do wspierania badań wszystkich mórz i oceanów na świecie, zwłaszcza w celu wzmocnienia wiedzy o środowisku morskim i nauki o klimacie (obieg węgla i pochłanianie CO2, zakwaszanie i podnoszenie się poziomu wód itp.) bądź w celu określenia różnych złóż surowców energetycznych i nieenergetycznych, aby lepiej ocenić potencjał waloryzacji zasobów morskich (energia geotermalna, minerały strategiczne itp.). |
| --- | --- |

51.

Przemysł stoczniowy do użytku cywilnego i wojskowego

| 52. | Potwierdza strategiczny charakter europejskich inwestycji w czynniki różnicujące w sektorze stoczniowym, w szczególności w odniesieniu do cyfryzacji oraz transformacji ekologicznej i energetycznej. Chodzi tu o to, by poprzez innowacje poprawić naszą konkurencyjność i odzyskać część rynku. Kwestie finansowania mają również zasadnicze znaczenie dla przemysłu stoczniowego. |
| --- | --- |

52.

| 53. | Zwraca uwagę na nowe rynki związane z tymi transformacjami: wyposażenie statków w ekologiczne układy napędowe, innowacyjne systemy bezemisyjnego napędu (nowe koncepcje żeglugi), statki bunkrowe, promy elektryczne, statki przeznaczone do transportu towarów na krótki dystans, statki obsługujące instalacje portowe i przybrzeżne itp. |
| --- | --- |

53.

| 54. | Podkreśla znaczenie wzmocnienia powiązań i lokalnej współpracy między stoczniami a ich łańcuchem wspólnego wykonawstwa w ramach klastrów morskich. Podkreśla też potrzebę wspierania ośrodków przemysłu budowy i naprawy statków, w których działa duża liczba małych i średnich przedsiębiorstw. Oczekuje szczególnego wsparcia dla łańcuchów wartości w sektorze producentów wyposażenia, któremu przypada 50 % udziałów w rynku światowym i który osiąga dwa razy większe obroty niż przemysł stoczniowy. W swojej polityce handlowej i finansowej UE musi również promować korzystanie z wyposażenia europejskiego na statkach zbudowanych poza Unią. |
| --- | --- |

54.

| 55. | Zachęca, by w ramach systemu europejskich technologii morskich dokonywano systematycznych wysiłków, by włączyć do łańcuchów wartości sektora stoczniowego nowe podmioty, które mogą przyczynić się do zwiększenia zdolności produkcyjnych, mobilizacji umiejętności i konkurencyjności Europy. |
| --- | --- |

55.

| 56. | Podkreśla, że naprawa statków i budowa małych statków stanowią strategiczną działalność przemysłową dla regionów najbardziej oddalonych, ponieważ floty i urządzenia pływające na wodach tych regionów są ograniczone warunkami wyspiarskimi i odległością od kontynentu europejskiego, co znacząco wpływa na logistykę, konserwację i wymianę małych jednostek. W związku z tym należy udzielić szczególnej pomocy takiej działalności przemysłowej w celu wsparcia skutecznego rozwoju działalności morskiej w tych regionach. |
| --- | --- |

56.

| 57. | Jest zdania, że kwestie morskie muszą znaleźć się w centrum nowej polityki obrony i bezpieczeństwa, co wymaga poświęcenia szczególnej uwagi wojskowemu przemysłowi stoczniowemu; w tym celu proponuje większe uwzględnienie rozwoju technologii podwójnego zastosowania, które można wykorzystywać w obu sektorach – cywilnym i wojskowym. |
| --- | --- |

57.

| 58. | Podkreśla potrzebę wzmocnienia zdolności flot dokonujących suwerennych działań w zakresie nadzoru i bezpieczeństwa i uważa, że te suwerenne zadania muszą być wykonywane przez statki zbudowane w Europie. Jest także zdania, że odpowiednie zorganizowanie tych zadań, zwłaszcza w kontekście brexitu i wyzwań związanych z migracją, zakłada wykorzystanie istniejących flot krajowych w ścisłej współpracy z Fronteksem i wymaga wykazania się europejską solidarnością w celu wspierania krajów, które najbardziej zaangażowały się w te misje będące przedmiotem silnego wspólnego zainteresowania. |
| --- | --- |

58.

Morskie odnawialne źródła energii

| 59. | Uważa, że morskie odnawialne źródła energii są sektorem, który ma duże możliwości znacznego przyczynienia się zarówno do produkcji energii ze źródeł odnawialnych, jak i do ustanowienia struktur przemysłowego łańcucha wartości tworzącego trwałe lokalne miejsca pracy w wielu regionach i zapewniającego udany eksport. Przypomina, że wdrażanie projektów na morzu musi odbywać się w sposób przyjazny dla środowiska oraz w zgodzie z istniejącymi już rodzajami działalności lub wręcz w synergii z nimi. |
| --- | --- |

59.

| 60. | Zwraca uwagę na szczególnie imponującą dynamikę redukcji kosztów przytwierdzonych na stałe morskich turbin wiatrowych w Europie od czasu ich pojawienia się w 1991 r., głównie w wyniku stworzenia wydajnego europejskiego przemysłu w ciągu ostatnich 10 lat. |
| --- | --- |

60.

| 61. | Przypomina o znaczeniu napraw i przeglądów statków oraz o tym, że statki powinny być złomowane pod koniec okresu użytkowania. Zaleca więc Komisji opracowanie specjalnego planu w celu wyposażenia UE w narzędzia umożliwiające właściwe wykonywanie tych zadań, w tym udostępnienie środków budżetowych niezbędnych do odpowiedniego wdrożenia. |
| --- | --- |

61.

| 62. | Przypomina, że dalszy rozwój tego sektora wymaga kontynuacji wysiłków podejmowanych na szczeblu europejskim, w szczególności w dziedzinie badań i rozwoju (w które zainwestowano ponad 3 mld EUR). Obecnie jednak rozwój ten wymaga dokonania wyraźnych wyborów politycznych, które zależą przede wszystkim od państw członkowskich. Chodzi tu o ustalenie ambitnych celów w zakresie wielkości i harmonogramów zaproszeń do składania ofert – nie tylko dla najbardziej dziś rozwiniętych turbin wiatrowych przytwierdzonych na stałe do dna morza, ale także dla nowych technologii takich jak pływające turbiny wiatrowe, wolnostojące turbiny pływowe lub turbiny falowe, które pilnie potrzebują wystarczająco wysokich i gwarantowanych zysków, aby uruchomić inwestycje i rozpocząć ich uprzemysłowienie. |
| --- | --- |

62.

| 63. | Zachęca do ustanowienia na szczeblu europejskim specjalnych narzędzi w celu wspierania inwestycji, ubezpieczania projektów i zarządzania ryzykiem. Mogłoby to znacznie zmniejszyć koszt finansowania, a tym samym szybciej obniżyć cenę zakupu wytworzonej energii elektrycznej. |
| --- | --- |

63.

| 64. | Z zadowoleniem przyjmuje znaczące postępy poczynione w ostatnich latach w testowaniu prototypów i modeli demonstracyjnych nowo pojawiających się technologii w rzeczywistych warunkach użytkowania, zwłaszcza w odniesieniu do energii pływów. Koszty powinny się zmniejszyć dzięki lepszej kontroli i wiarygodności, co powinno umożliwić otwarcie rynku dzięki dostosowanym taryfom gwarantowanym i tym samym umocnienie wiodącej pozycji podmiotów europejskich na świecie. |
| --- | --- |

64.

| 65. | Zdecydowanie wzywa Europę do wyznaczenia sobie celu zajmowania wiodącej pozycji na świecie w dziedzinie pływających turbin wiatrowych i zaleca, by Komisja i państwa członkowskie zbadały koncepcję skoordynowanych lub wspólnych zaproszeń do składania ofert w celu rozszerzenia rynku i poprawy jego widoczności. Można by opracować podobne podejście w odniesieniu do wolnostojących turbin pływowych i turbin falowych w przypadku pilotażowych farm przedkomercyjnych. |
| --- | --- |

65.

| 66. | Podkreśla znaczenie przyjęcia konkretnego podejścia w obszarach niepołączonych, zwłaszcza na wyspach, co pozwoli na zaproponowanie globalnych rozwiązań zapewniających autonomię w zakresie energii ze źródeł niskoemisyjnych poprzez połączenie technologii, w tym morskich odnawialnych źródeł energii, w zależności od charakterystyki każdego terytorium. Mając to na uwadze, należy zintensyfikować wysiłki na rzecz rozwoju maszyn o średniej mocy. |
| --- | --- |

66.

| 67. | Proponuje, by rozwiązania w zakresie autonomii energetycznej były również wypróbowywane i walidowane w ramach projektów dotyczących wielofunkcyjnych instalacji morskich. Instalacje takie są zapowiedzią większej orientacji morskiej nie tylko działalności przemysłowej, ale także – z biegiem czasu – szeroko rozumianego życia ludzkiego. Należy zauważyć, że w tej długoterminowej perspektywie konieczne będzie spełnienie surowych kryteriów w zakresie zrównoważonego rozwoju i zarządzania oddziaływaniem na środowisko w całym cyklu życia projektów. |
| --- | --- |

67.

IV.   Porty kluczowym czynnikiem dynamicznego przemysłu morskiego

Platformy portowe i infrastruktura portowa, przybrzeżna i morska

| 68. | Zwraca uwagę na potencjał portów jako obszarów rozwoju projektów niebieskiego wzrostu, dzięki integracji działań i zdolności. Może to posłużyć za przykład i zostać rozszerzone na wszystkie regiony przybrzeżne. |
| --- | --- |

68.

| 69. | Nalega, by porty – niezależnie od ich statusu – nadal uznawano za aktywa strategiczne, które zasługują na inwestycje ze strony władz publicznych, oraz by przepisy dotyczące konkurencji i kontroli pomocy państwa pozwalały na tego rodzaju inwestycje. |
| --- | --- |

69.

| 70. | Podkreśla konieczność wspierania przy wykorzystaniu środków wspólnotowych infrastruktury portowej regionów najbardziej oddalonych, biorąc pod uwagę brak alternatywy dla transportu towarów oraz fakt, że pomoc państwa dla takiej infrastruktury nie stanowi – ze względu na swój czysto lokalny wymiar – zakłócenia konkurencji na rynku wewnętrznym Wspólnoty. |
| --- | --- |

70.

| 71. | Potwierdza, że funkcją portów jest odgrywanie roli zarówno węzłów transportu morskiego, jak i platform dla przemysłu morskiego i związanych z tym działań innowacyjnych i szkoleniowych. Zwraca uwagę, że porty, jako czynnik atrakcyjności regionalnej, przyciągają nowe rodzaje działalności przemysłowej, zarówno w swoim obrębie, jak i na zapleczu. |
| --- | --- |

71.

| 72. | Podkreśla znaczenie sektorów logistyki i usług morskich w portach. Zaznacza, że oprócz innowacji technicznych należy opracować nowe modele gospodarcze i modele usług w portach, np. na bazie stopniowej cyfryzacji portów (inteligentne porty). Należy także rozwinąć możliwości ulepszenia i optymalizacji procesów dzięki wykorzystywaniu danych (duże zbiory danych). |
| --- | --- |

72.

| 73. | Zaleca, by sprzyjać zacieśnianiu więzi między portami a ich środowiskiem miejskim, przy jednoczesnym zwiększaniu autonomii decyzyjnej społeczności portowych oraz zagwarantowaniu, że tereny portowe zostaną zachowane, aby umożliwić rozwój w przyszłości. |
| --- | --- |

73.

| 74. | Sugeruje utworzenie, w ramach europejskich technologii morskich, sieci portów zaangażowanych w rozwój niebieskiej gospodarki, na bazie prac prowadzonych przez Europejskie Forum Portów i jego podgrupy „Porty jako centra na rzecz niebieskiego wzrostu” i „Zielone porty”. |
| --- | --- |

74.

| 75. | Podkreśla znaczenie sektora inżynierii lądowej i środowiskowej w portach i na obszarach przybrzeżnych dla rozwoju obszarów i linii brzegowej oraz wspierania przystosowania się do zmiany klimatu. |
| --- | --- |

75.

| 76. | Proponuje, by porty stały się inkubatorami projektów dotyczących nowej infrastruktury morskiej, a być może z czasem także ich operatorami. Chodzi tu zarówno o przybrzeżną infrastrukturę portową, jak i bardziej ogólnie o wspólne platformy służące prowadzeniu działalności w niebieskiej gospodarce (przeładunek, centrum logistyczne, produkcja energii z morskich źródeł odnawialnych, akwakultura, naprawa statków, baza naukowa itp.). |
| --- | --- |

76.

| 77. | Proponuje zapoczątkowanie refleksji nad funkcjonalną rolą tzw. portów „drugorzędnych”, koncentrując się na specjalizacji na rynkach o małej wielkości oraz na wzmocnieniu/uzupełnieniu głównych sąsiednich portów przemysłowych. |
| --- | --- |

77.

Obniżenie emisyjności portów i transportu morskiego

| 78. | Uważa, że należy pilne zwiększyć wsparcie dla inwestycji w portach w zakresie dostaw skroplonego gazu ziemnego (LNG) dla statków oraz ogólnie infrastruktury przyczyniającej się do zmniejszenia śladu ekologicznego statków (podłączanie stojących w porcie statków do sieci elektrycznej w oparciu o technologie niskoemisyjne). Jest zdania, że przejście na czystsze paliwa lub nowe nośniki energii ma priorytetowe znaczenie dla realizacji celów dotyczących zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych i gazów szkodliwych dla zdrowia ludzkiego i uważa, że należy wspierać armatorów w dostosowywaniu i odnawianiu floty. Podkreśla, że biogaz wytwarzany z zasobów biologicznych (roślin, produktów rolnych i żywności) może również wnieść wkład w łańcuch wartości LNG, co pozwoli jeszcze bardziej ograniczyć emisję gazów cieplarnianych w porównaniu z obecnymi rozwiązaniami. |
| --- | --- |

78.

| 79. | Proponuje przeprowadzenie oceny celowości ustanowienia projektu „niebieskich korytarzy LNG dla europejskich wysp i regionów najbardziej oddalonych”, zgodnie z rezolucją Parlamentu Europejskiego z dnia 25 października 2018 r. w sprawie uruchomienia infrastruktury paliw alternatywnych w Unii Europejskiej: czas na działanie! (2018/2023(INI).
  Przypomina w tym kontekście o potrzebie odpowiednich instrumentów finansowych, aby wspierać takie inwestycje, które na tych obszarach nadal są stosunkowe wysokie. |
| --- | --- |

79.

Przypomina w tym kontekście o potrzebie odpowiednich instrumentów finansowych, aby wspierać takie inwestycje, które na tych obszarach nadal są stosunkowe wysokie.

| 80. | Zwraca uwagę na potrzebę wspierania badań i rozwoju akwakultury morskiej. Należy przy tym połączyć istniejącą wiedzę z zakresu inżynierii oceanicznej na głębokim morzu i przemysłu 4.0, aby zmniejszyć obecność gospodarstw akwakultury w przybrzeżnych strefach morskich z korzyścią dla innych rodzajów działalności charakterystycznych dla niebieskiej gospodarki, które wykorzystują tę samą przestrzeń morską. |
| --- | --- |

80.

| 81. | Wskazuje, że działalność w zakresie badań i rozwoju otwiera drogę do korzystania z syntetycznych paliw ciekłych produkowanych w oparciu o obieg węgla i energię ze źródeł odnawialnych. Uważa, że takie podejście należy dogłębnie zbadać a technologie te muszą dowieść, że są konkurencyjne względem innych alternatywnych rozwiązań, mają niski ślad środowiskowy i wnoszą pozytywny wkład w zwalczanie efektu cieplarnianego w całym cyklu. Na obecnym etapie nie zostało to jeszcze udowodnione. |
| --- | --- |

81.

| 82. | Uznaje, że wykorzystanie LNG może obejmować jedynie okres przejściowy, i wzywa, by rozwinąć lądowe dostawy energii elektrycznej dla statków w porcie oraz wykorzystanie statków o napędzie elektrycznym, pozyskiwać energię słoneczną i wiatrową na statkach oraz dążyć do konkurencyjnej produkcji i wykorzystania w transporcie morskim wodoru pochodzącego z odnawialnych źródeł energii. Działania te muszą być powiązane z rozwojem morskich odnawialnych źródeł energii, w szczególności tych o wysokim potencjale produkcyjnym, takich jak turbiny wiatrowe przytwierdzone na stałe do dna morza i pływające turbiny wiatrowe. |
| --- | --- |

82.

| 83. | W tym kontekście wzywa do rozwoju infrastruktury inteligentnych sieci w portach, która jest niezbędna do włączenia rozproszonych odnawialnych źródeł energii elektrycznej, a także do rozwoju przybrzeżnych instalacji zasilania, elektromobilności i innych technologii związanych z inteligentnymi sieciami. |
| --- | --- |

83.

Bruksela, dnia 27 czerwca 2019 r.

Karl-Heinz LAMBERTZ

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Regionów

---

(1)  NAT-V-044 – „Innowacje w niebieskiej gospodarce wykorzystujące potencjał mórz i oceanów w zakresie wzrostu gospodarczego i tworzenia miejsc pracy”, sprawozdawca: Adam Banaszak.

1

(2)  https://www.eesc.europa.eu/en/our-work/opinions-information-reports/opinions/leadership-2020-maritime-technology

2

---

| 29.11.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 404/53 |
| --- | --- | --- | --- |

29.11.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 404/53

---

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Wielopoziomowe sprawowanie rządów i współpraca międzysektorowa w walce z ubóstwem energetycznym

(2019/C 404/10)

| Sprawozdawczyni | : | Kata TÜTTŐ (HU/PES), członkini rady XII dzielnicy Budapesztu |
| --- | --- | --- |

Sprawozdawczyni

:

Kata TÜTTŐ (HU/PES), członkini rady XII dzielnicy Budapesztu

ZALECENIA POLITYCZNE

EUROPEJSKI KOMITET REGIONÓW

Uwagi wstępne

| 1. | Przypomina, że w wielu wcześniejszych opiniach podkreślał już znaczenie uwzględniania ubóstwa energetycznego przy opracowywaniu różnych kierunków polityki, i uważa, że jedną z najważniejszych przemian politycznych ostatnich lat jest wyraźne uznanie konieczności wzięcia pod uwagę także skutków społecznych w procesie kształtowania polityki w dziedzinie energii i klimatu, teraz i w przyszłości. Dlatego zwalczanie ubóstwa energetycznego należy kompleksowo uwzględnić we wszystkich właściwych przepisach krajowych i unijnych. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Podkreśla, że jedną z najważniejszych kwestii w związku z konsekwencjami społecznymi jest problem ubóstwa energetycznego, który jest ściśle związany z aktualnymi priorytetami Komitetu Regionów. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Uważa, że przeciwdziałanie ubóstwu energetycznemu uwzględniające zarówno ogólne podejście unijne, jak i specyfikę lokalną i regionalną może w znacznym stopniu przyczynić się do wzmocnienia zaufania obywateli do UE oraz przybliżenia UE do obywateli, a ponadto do wdrożenia porozumienia paryskiego i unii energetycznej. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Wyraża zadowolenie z tego, że w pakiecie Komisji Europejskiej „Czysta energia dla wszystkich Europejczyków” potwierdzono znaczenie zahamowania rozwoju zjawiska ubóstwa energetycznego i wielokrotnie wyraźnie wspomniano o tym problemie. |
| --- | --- |

4.

| 5. | Zwraca uwagę, że po ustanowieniu ram na szczeblu UE kolejnym wyzwaniem jest przełożenie ogólnych przepisów pakietu dotyczącego czystej energii na dostosowanie różnych konkretnych elementów prawodawstwa z pełnym uwzględnieniem potrzeb poszczególnych regionów. W procesie tym należy, z jednej strony, zachować zgodność z ogólnymi ramami unijnymi, a z drugiej strony określić ramy i sposoby działania w oparciu o uznanie różnych aspektów ubóstwa energetycznego i wiedzę na ten temat. |
| --- | --- |

5.

| 6. | Z zadowoleniem przyjmuje postępy poczynione w procesie legislacyjnym odnośnie do istotnych elementów pakietu, w szczególności stanowisko Parlamentu Europejskiego w sprawie wspólnych zasad wewnętrznego rynku energii elektrycznej i wyraźne uznanie w nim potrzeby kompleksowego gromadzenia danych na temat ubóstwa energetycznego przez państwa członkowskie, sugerowaną elastyczność, z jaką państwa członkowskie mogą interweniować na rynku w celu rozwiązania problemu ubóstwa energetycznego, oraz rozszerzenie definicji „konsumentów podatnych na zagrożenia” (art. 28) (1). |
| --- | --- |

6.

| 7. | Popiera w szczególności żądanie PE dotyczące przedstawienia przez Komisję Europejską wytycznych w sprawie kryteriów, które należy stosować przy określaniu „znaczącej liczby gospodarstw domowych dotkniętych ubóstwem energetycznym” (również w kontekście art. 3 ust. 3 lit. d) rozporządzenia nr 2018/1999 w sprawie zintegrowanych krajowych planów w dziedzinie energii i klimatu) i w pełni popiera założenie PE, zgodnie z którym „każdy odsetek gospodarstw domowych dotkniętych ubóstwem energetycznym można uznać za znaczny”. |
| --- | --- |

7.

| 8. | Zauważa, że skoro ubóstwo energetyczne jest już dobrze znanym problemem i jest w coraz większym stopniu uznawane w ramach prawnych UE, które nakładają na państwa członkowskie wyraźne zobowiązania, nikt nie będzie mógł w przyszłości twierdzić, że nie był świadomy tej kwestii – konieczna jest odpowiednia polityka i konkretne działania. Zauważa jednak, że należy opracować precyzyjne definicje różnych aspektów i skutków ubóstwa energetycznego, jak również niezbędne wskaźniki do ich pomiaru, z pełnym uwzględnieniem zróżnicowania sytuacji na szczeblu lokalnym i regionalnym w celu zapewnienia skutecznego ukierunkowania i wdrażania środków danej polityki. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Podkreśla jednak, że na szczeblu lokalnym i regionalnym zdobyto już pionierskie doświadczenia w kwestii zwalczania ubóstwa energetycznego, do których zaliczają się cenne prace wykonane przez partnerstwo w sprawie mieszkalnictwa w ramach agendy miejskiej UE. |
| --- | --- |

9.

| 10. | Odnotowuje, że jednym z najlepszych sposobów zwalczania ubóstwa energetycznego na szczeblu europejskim są inwestycje w efektywność energetyczną oraz stworzenie prawidłowo funkcjonującego i konkurencyjnego jednolitego rynku, który zapewnia niskie ceny. |
| --- | --- |

10.

| 11. | Z zadowoleniem przyjmuje, że nowe rozporządzenie dotyczące zarządzania unią energetyczną zapewnia ramy umożliwiające władzom lokalnym i regionalnym wyrażanie swoich poglądów oraz priorytetowe traktowanie problemu ubóstwa energetycznego. |
| --- | --- |

11.

| 12. | Przyznaje, że ubóstwo energetyczne stanowi poważne wyzwanie dla społeczeństwa, które pociąga za sobą skutki społeczne, gospodarcze i środowiskowe, którymi należy się pilnie zająć na wszystkich poziomach sprawowania rządów i które wymagają globalnego podejścia przekrojowego uwzględniającego powiązania między celami i instrumentami społecznymi i środowiskowymi. |
| --- | --- |

12.

Co zasadniczo oznacza ubóstwo energetyczne?

| 13. | Przypomina, że Porozumienie Burmistrzów w sprawie Klimatu i Energii definiuje ubóstwo energetyczne jako sytuację, w której gospodarstwo domowe lub osoba nie ma możliwości uzyskania podstawowych usług energetycznych (oświetlenie, ogrzewanie, chłodzenie, mobilność i energia elektryczna) zapewniających godny poziom życia, ze względu na połączenie niskiego dochodu, wysokich wydatków na energię i niskiej efektywności energetycznej mieszkań. |
| --- | --- |

13.

| 14. | Podkreśla, że co dziesiąty Europejczyk nie jest w stanie odpowiednio ogrzać swojego mieszkania w zimie, a co piąty obywatel UE nie może sobie pozwolić na klimatyzację w lecie, a poza tym ponad 80 mln Europejczyków żyje w wilgotnych mieszkaniach ze śladami pleśni, co ma związek z trudnościami z wystarczającym ogrzewaniem i chłodzeniem. |
| --- | --- |

14.

| 15. | Zauważa, że ubóstwo energetyczne (podobnie jak inne formy ubóstwa i w połączeniu z nimi) częściej zagraża kobietom oraz dotyczy ich w większym stopniu, co tłumaczy się w szczególności nierównym podziałem dochodów oraz prac domowych i rodzinnych między kobietami i mężczyznami oraz większą liczbą kobiet wśród samotnych rodziców i osób starszych mieszkających samotnie. |
| --- | --- |

15.

Potrzeba podejścia globalnego

| 16. | Przyznaje, że ubóstwo energetyczne jest problemem bardzo złożonym, którego rozwiązanie wymaga jednoczesnego i skoordynowanego uwzględnienia różnych aspektów społecznych, technicznych, ekonomicznych i budżetowych. |
| --- | --- |

16.

| 17. | Zauważa, że aby zorientować się w sytuacji ubóstwa energetycznego i opracować rozwiązania, należy zgromadzić wiele informacji i przeanalizować je szczegółowo. Podkreśla w tym kontekście w szczególności – jak zauważono w ocenie oddziaływania terytorialnego KR-u – potrzebę dodatkowych informacji w podziale na poziom NUTS 3, a w stosownych przypadkach także na niższe poziomy, potrzebę dalszego rozwijania odpowiednich wskaźników służących do pomiaru różnych aspektów i skutków ubóstwa energetycznego na szczeblu lokalnym, a także potrzebę bardziej skutecznego gromadzenia/przetwarzania już dostępnych informacji w celu udostępnienia ich decydentom. |
| --- | --- |

17.

| 18. | Podkreśla, że zwalczanie ubóstwa energetycznego wymaga zastosowania różnych instrumentów polityki publicznej, przy uwzględnieniu kwestii efektywności energetycznej i ochrony socjalnej. |
| --- | --- |

18.

| 19. | Podkreśla jednakże że globalne podejście przekrojowe nie może w żadnym przypadku służyć za pretekst do realizacji celów politycznych i interesów sektorowych, handlowych lub innych, niezwiązanych ze zwalczaniem ubóstwa energetycznego. |
| --- | --- |

19.

| 20. | Zwraca uwagę europejskich władz lokalnych i regionalnych na to, że wdrożenie podejścia globalnego jest niezwykle istotne, lecz można go dokonać w stosunkowo prosty sposób na szczeblu lokalnym i regionalnym; jednakże aby było to możliwe, zasadnicze znaczenie ma wymiana doświadczeń i wykorzystanie innych form współpracy. |
| --- | --- |

20.

| 21. | Podkreśla, że sytuacja gospodarstw dotkniętych ubóstwem energetycznym jest bardzo zróżnicowana i w każdym przypadku ma odmienną charakterystykę. Osoby nim dotknięte mogą być najemcami lub właścicielami mieszkającymi na obszarach miejskich lub wiejskich, które zazwyczaj borykają się również z innymi trudnościami i wymagają sprawiedliwego, innowacyjnego, otwartego i integrującego podejścia – zasadnicze znaczenie ma współpraca wszystkich zainteresowanych stron. |
| --- | --- |

21.

| 22. | Zauważa, że ubóstwo energetyczne nie tylko dotyczy stanu mieszkania, ale również ma bezpośredni wpływ na zdrowie fizyczne i umysłowe dotkniętych nim osób oraz stanowi dla nich przeszkodę w relacjach społecznych, nauce, możliwości prowadzenia działalności gospodarczej i wielu innych działaniach. |
| --- | --- |

22.

Wsparcie nie tylko dla obserwacji zjawiska ubóstwa energetycznego, ale również dla jego likwidacji!

| 23. | Jest zdania, że sukces kierunków polityki publicznej na szczeblu unijnym wymaga zazwyczaj zdefiniowania wystarczająco ambitnych, konkretnych i mierzalnych celów. |
| --- | --- |

23.

| 24. | Podkreśla, że choć ostatecznym celem polityki mającej na celu likwidację ubóstwa energetycznego może być jedynie całkowite wyeliminowanie tego zjawiska, skuteczność procesu politycznego wymaga sformułowania celów w krótszej perspektywie czasowej. |
| --- | --- |

24.

| 25. | Wzywa Komisję Europejską do zaproponowania konkretnych celów w zakresie ograniczenia ubóstwa energetycznego do roku 2030 i jego wyeliminowania do roku 2050. |
| --- | --- |

25.

Działania, które należy podjąć na szczeblu UE

| 26. | Wyraża zadowolenie, że zagwarantowanie dostępu do energii należy nie tylko do celów zrównoważonego rozwoju Organizacji Narodów Zjednoczonych, ale na ochronę socjalną zwraca się szczególną uwagę również w Europejskim filarze praw socjalnych, zainicjowanym w listopadzie 2017 r. Ubóstwo energetyczne jest bowiem jedną z typowych dziedzin, które wymagają także działań na szczeblu UE. |
| --- | --- |

26.

| 27. | Pozytywnie ocenia przyjętą w listopadzie 2018 r. przez Komisję Europejską wizję strategiczną zatytułowaną „Czysta planeta dla wszystkich”, której celem jest osiągnięcie do 2050 r. neutralnej dla klimatu gospodarki europejskiej, przy jednoczesnej dbałości nie tylko o wzrost dobrobytu i tworzenie miejsc pracy, ale również o sprawiedliwość społeczną potrzebną do sprawiedliwej transformacji. |
| --- | --- |

27.

| 28. | Wzywa instytucje Unii i państwa członkowskie, by zadbały o to, by wszyscy mogli rzeczywiście korzystać z prawa do energii po przystępnej cenie, oraz by przeanalizowały w tym celu możliwość ustanowienia moratorium na przerywanie lub zawieszanie świadczenia usług publicznych z powodu zalegania z płatnością, aby żadne gospodarstwo domowe nie zostało pozbawione podstawowych dostaw ciepła lub chłodzenia. |
| --- | --- |

28.

| 29. | Uważa, że kwestii ograniczenia nadmiernych kosztów energii nie można pozostawić wyłącznie w gestii konkurencji i samoregulacji rynku oraz że Unia powinna wdrożyć ramy prawne, które wyposażą państwa członkowskie i władze lokalne w odpowiednie narzędzia do zagwarantowania energii po przystępnej cenie. Aby utrzymać ceny energii na niskim poziomie, UE i inne instancje muszą przede wszystkim zadbać o dostateczną podaż na rynku energii, o przeciwdziałanie monopolistycznemu ustalaniu cen, a także o to, by metody promowania transformacji energetycznej były efektywne pod względem kosztów i nie powodowały nadmiernego wzrostu cen. |
| --- | --- |

29.

| 30. | Podkreśla potrzebę odpowiednich środków mających na celu zapobieganie ewentualnym negatywnym skutkom renowacji zwiększających efektywność energetyczną, takim jak wzrost kosztów mieszkaniowych, lub ich łagodzenie. W tym kontekście kluczowe znaczenie ma zagwarantowanie sprawiedliwego podziału kosztów i korzyści w zakresie efektywności energetycznej między właścicieli domów i najemców. |
| --- | --- |

30.

| 31. | Uważa, że samorządy terytorialne powinny zapewnić darmowe i niezależne doradztwo dla ludności w dziedzinie energii oraz wspierać bardziej aktywny udział ubogich gospodarstw domowych w produkcji energii. |
| --- | --- |

31.

| 32. | Uważa, że prawodawstwo europejskie mogłoby być dużo bardziej ambitne, a władze krajowe powinny szczerze i z zaangażowaniem współpracować z władzami lokalnymi i regionalnymi, aby zapewnić skuteczne wielopoziomowe sprawowanie rządów. |
| --- | --- |

32.

| 33. | Uważa za konieczne uproszczenie i rozszerzenie dostępu do funduszy unijnych, ponieważ ograniczone możliwości działania osób i grup dotkniętych ubóstwem energetycznym oraz ich utrudniony dostęp do usług administracji publicznej często mają swój udział w powstawaniu lub pogłębianiu się tego zjawiska. Ponadto zwraca uwagę, że ograniczeniem dla ewentualnych prac renowacyjnych i zwiększających efektywność energetyczną budynku może być sytuacja finansowa mieszkańców oraz przepisy regulujące warunki wynajmu, które utrudniają odzyskanie kosztów. Zatem podkreśla potrzebę zapewnienia odpowiednich bodźców do inwestowania w usprawnienia w zakresie wydajności energetycznej dla najemców i właścicieli oraz kładzie nacisk na potrzebę ochrony konsumentów znajdujących się w niekorzystnym położeniu. |
| --- | --- |

33.

| 34. | Wzywa do ściślejszej współpracy między Europejskim Obserwatorium Ubóstwa Energetycznego, Porozumieniem Burmistrzów w sprawie Klimatu i Energii oraz Eurostatem. |
| --- | --- |

34.

| 35. | Podkreśla, że zasadnicze znaczenie ma, by wśród instrumentów eliminacji ubóstwa energetycznego znalazła się transformacja konsumentów energii w prosumentów, a w tym celu należy promować na wszystkich poziomach inicjatywy umożliwiające także konsumentom w sytuacji ubóstwa energetycznego zostanie producentami energii. |
| --- | --- |

35.

Rola władz lokalnych i regionalnych

| 36. | Stwierdza, że władze lokalne i regionalne znajdują się na pierwszej linii skomplikowanej walki z ubóstwem energetycznym, ponieważ mogą zidentyfikować osoby nim dotknięte, rozpoznać konkretne przyczyny tego zjawiska i udzielić obywatelom bezpośrednio praktycznych porad i wskazówek, a znaczną część środków z zakresu walki z ubóstwem energetycznym można wdrożyć na szczeblu lokalnym. |
| --- | --- |

36.

| 37. | Podkreśla, że z uwagi na wielką złożoność problemu ubóstwa energetycznego nie da się zastosować w odniesieniu do niego żadnego jednolitego rozwiązania w różnych regionach Unii i władze lokalne powinny również przyjąć nowe globalne podejście do poszukiwania odpowiednich środków, angażując biura właściwych organów administracji lokalnej w różnych dziedzinach, aby znaleźć najlepsze rozwiązanie tego problemu. Władze lokalne i regionalne, dzięki swym własnym przedsiębiorstwom energetycznym, spółdzielniom mieszkaniowym, współpracy z podmiotami prywatnymi, środkom na projekty, doradztwie itp., dysponują pewnymi kluczowymi uprawnieniami w kwestiach efektywności energetycznej i produkcji energii. |
| --- | --- |

37.

| 38. | Zwraca uwagę na to, że działania dotyczące ubóstwa energetycznego mogą przynieść tym władzom inne korzyści, np. sprzyjając osiąganiu innych celów politycznych, wspierając działania na rzecz efektywności energetycznej, ograniczenia emisji gazów cieplarnianych, poprawy stanu zdrowia obywateli, spójności społecznej, ochrony socjalnej i zatem ogólnie jakości życia i zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

38.

| 39. | Podkreśla, że skuteczne zwalczanie ubóstwa energetycznego może pomóc władzom lokalnym i regionalnym w dalszym rozszerzaniu bazy społecznej działań służących walce ze zmianą klimatu, włączając grupy społeczne, które dotychczas były mniej aktywne i którym poświęcano mniej uwagi. |
| --- | --- |

39.

| 40. | Zaznacza jednakże że będzie to możliwe jedynie pod warunkiem odpowiedniego wzmocnienia instrumentów prawnych i finansowych władz lokalnych i regionalnych. |
| --- | --- |

40.

Nieruchomości i efektywność energetyczna

| 41. | Podkreśla, że efektywność energetyczna stanowi istotne powiązanie między celami związanymi z neutralnością dla klimatu a tymi dotyczącymi sprawiedliwej transformacji energetycznej z uwzględnieniem zarządzania ubóstwem energetycznym. |
| --- | --- |

41.

| 42. | Jest zdania, że poprawa efektywności energetycznej budynków mieszkalnych stanowi jedno z głównych zadań władz lokalnych i regionalnych oraz że w tym celu powinny one unikać skupiania się wyłącznie na mieszkaniach socjalnych, w szczególności w państwach członkowskich, w których wskaźniki mieszkań socjalnych są niskie. |
| --- | --- |

42.

| 43. | Podkreśla, że zobowiązaniu do corocznego remontowania 3 % budynków należących do rządów centralnych państw członkowskich w celu poprawy ich efektywności energetycznej powinno towarzyszyć ambitne inwestowanie i wsparcie, aby także w innych budynkach zwiększyć tempo renowacji, ponieważ w przeciwnym wypadku próby wyeliminowania ubóstwa energetycznego nie będą miały szansy zakończyć się powodzeniem w przewidywalnym terminie, nie wspominając o braku możliwości osiągnięcia celów klimatycznych. |
| --- | --- |

43.

| 44. | Zwraca uwagę na konieczność przeznaczenia jak największej części funduszy unijnych na globalną modernizację nieruchomości z uwzględnieniem efektywności energetycznej, aby uniknąć opóźnień w zmianie kwalifikacji energetycznej mieszkań najbiedniejszych najemców i właścicieli, co mogłoby zwiększyć ubóstwo energetyczne i ponadto przeszkodzić w osiągnięciu celów w dziedzinie klimatu. |
| --- | --- |

44.

| 45. | Nalega, by państwa członkowskie jak najszybciej, najpóźniej do marca 2020 r., transponowały do prawa krajowego zaktualizowaną dyrektywę EPBD (2), gdyż poprawa charakterystyki energetycznej istniejących zasobów budowlanych w UE jest bezpośrednio związana z pełnym wdrażaniem istniejących ram prawnych. |
| --- | --- |

45.

Znaczenie Porozumienia Burmistrzów

| 46. | Przyjmuje z zadowoleniem, że Porozumienie Burmistrzów w sprawie Klimatu i Energii uznało kwestię ubóstwa energetycznego za trzeci filar, stając się w ten sposób siłą napędową dla utrzymania tej problematyki jako przedmiotu zainteresowania i dla poszukiwania rozwiązań; podkreśla bardzo istotną rolę, jaką odgrywa Porozumienie Burmistrzów w dziedzinie dzielenia się wiedzą i doświadczeniami oraz udzielania wsparcia i wytycznych metodologicznych europejskim samorządom terytorialnym i innym podmiotom. |
| --- | --- |

46.

| 47. | Podkreśla, że Porozumienie Burmistrzów może w dalszym ciągu liczyć na wsparcie Komitetu z uwagi na wielką wartość, jaką mają dla obywateli europejskich jego głębokie zakorzenienie w społeczeństwie i aktywna rola. |
| --- | --- |

47.

| 48. | Zachęca europejskie władze lokalne i regionalne oraz ich przywódców do przyłączania się do Porozumienia Burmistrzów i innych sieci na rzecz ochrony klimatu oraz do aktywnego uczestnictwa w ich działalności, ze szczególnym naciskiem na wymianę lokalnych dobrych praktyk. |
| --- | --- |

48.

| 49. | Przypomina, że grupa członków Komitetu Regionów pełni rolę ambasadorów Porozumienia Burmistrzów, których zadaniem jest popularyzowanie jego działalności i zachęcanie do przyłączania się do niego w jak największej liczbie. Uważa, że ambasadorzy powinni być odpowiednio wspierani w swoich działaniach. |
| --- | --- |

49.

Obserwatorium Ubóstwa Energetycznego

| 50. | Podkreśla, że dokładne zdefiniowanie i zmierzenie zjawiska ubóstwa energetycznego ma zasadnicze znaczenie dla planowania i wdrożenia odpowiednich rozwiązań i środków z zakresu polityki publicznej. |
| --- | --- |

50.

| 51. | Ubolewa, że dwie trzecie państw członkowskich nie monitoruje rozwoju ubóstwa energetycznego przez pomiary ilościowe. |
| --- | --- |

51.

| 52. | Stwierdza, że do tej pory działanie Obserwatorium Ubóstwa Energetycznego wdrożonego przez Komisję Europejską w pełni odpowiada celom wyznaczonym w momencie jego utworzenia. |
| --- | --- |

52.

| 53. | Z uwagi na to, że przewidziany okres istnienia Obserwatorium dobiega końca, zachęca Komisję Europejską, by zastanowiła się nad warunkami przedłużenia jego działalności i rozszerzenia jego celu oraz zadań w uzasadnionym zakresie oraz by zwiększyła możliwości zbierania i analizy danych, jako że informacje zebrane przez Obserwatorium będą nadal niezbędne do odpowiedniego opracowywania kierunków polityki publicznej w przyszłości. |
| --- | --- |

53.

Bruksela, dnia 27 czerwca 2019 r.

Karl-Heinz LAMBERTZ

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Regionów

---

(1)  PP8_TA-PROV (2019) 0226, przyjęta w dniu 26.3.2019 r.

1

(2)  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/844 z dnia 30 maja 2018 r. zmieniająca dyrektywę 2010/31/UE w sprawie charakterystyki energetycznej budynków i dyrektywę 2012/27/UE w sprawie efektywności energetycznej (Dz.U. L 156 z 19.6.2018, s. 75).

2

---

III Akty przygotowawcze

Komitet Regionów

| 29.11.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 404/58 |
| --- | --- | --- | --- |

29.11.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 404/58

---

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Czysta planeta dla wszystkich. Europejska długoterminowa wizja strategiczna dobrze prosperującej, nowoczesnej, konkurencyjnej i neutralnej dla klimatu gospodarki

(2019/C 404/11)

| Sprawozdawca | : | Michele EMILIANO (IT/PES), przewodniczący regionu Apulia |
| --- | --- | --- |
| Dokument źródłowy | : | Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, Komitetu Regionów i Europejskiego Banku Inwestycyjnego „Czysta planeta dla wszystkich. Europejska długoterminowa wizja strategiczna dobrze prosperującej, nowoczesnej, konkurencyjnej i neutralnej dla klimatu gospodarki”
  COM(2018) 773 final |

Sprawozdawca

:

Michele EMILIANO (IT/PES), przewodniczący regionu Apulia

Dokument źródłowy

:

Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, Komitetu Regionów i Europejskiego Banku Inwestycyjnego „Czysta planeta dla wszystkich. Europejska długoterminowa wizja strategiczna dobrze prosperującej, nowoczesnej, konkurencyjnej i neutralnej dla klimatu gospodarki”

COM(2018) 773 final

ZALECENIA POLITYCZNE

EUROPEJSKI KOMITET REGIONÓW

Wdrożenie długoterminowej strategii do 2050 r.

| 1. | Z zadowoleniem przyjmuje komunikat pt. „Czysta planeta dla wszystkich” i popiera cel, by do roku 2050 osiągnąć neutralność emisyjną (zeroemisyjność netto). Wzywa Komisję Europejską, aby z myślą o realizacji tego zamierzenia opracowała jeszcze bardziej ambitny plan działania przez podjęcie środków mających na celu utrzymanie globalnego ocieplenia na poziomie 1,5 °C powyżej poziomu sprzed epoki przemysłowej. Pierwszeństwo należy dać przy tym najambitniejszym scenariuszom. Apeluje także do Komisji o zbadanie wpływu różnych scenariuszy na aspekty klimatyczne, zdrowotne, środowiskowe, gospodarcze i społeczne, a także o zaproponowanie odnośnych kompleksowych ram prawnych opartych na tejże ocenie i zgodnych ze strategią na rzecz wdrażania celów zrównoważonego rozwoju ONZ. W tym kontekście z zadowoleniem przyjmuje również trwające na szczeblu UE, w tym w Komitecie Regionów, prace nad dokumentem otwierającym debatę na temat zrównoważonej Europy, dotyczące sposobu włączenia władz lokalnych i regionalnych w kluczowe procesy transformacji. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Podkreśla potrzebę inwestowania w kształcenie i podnoszenie świadomości na temat kwestii związanych z klimatem wśród obywateli, a zwłaszcza młodych ludzi, którzy coraz bardziej niepokoją się ich zdaniem zbyt powolnymi postępami w rozwiązywaniu tego problemu. Zaznacza, że władze lokalne i regionalne – we współpracy z instytucjami edukacyjnymi i organizacjami społeczeństwa obywatelskiego – mają do odegrania ważną rolę we wspieraniu tego zaangażowania oraz w reagowaniu na oczekiwania młodych ludzi. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Ponownie wzywa państwa członkowskie i Komisję Europejską do ustanowienia stałej, wielopoziomowej platformy dialogu na temat energii, określonej w rozporządzeniu w sprawie zarządzania unią energetyczną, obejmującej aspekty klimatyczne i środowiskowe, aby wspierać regiony i władze lokalne, organizacje społeczeństwa obywatelskiego, przedsiębiorstwa i inne zainteresowane strony w transformacji energetyki (1). W tym kontekście oświadcza, że jest gotów, jeśli Komisja Europejska o to wniesie, utworzyć strukturę wymiany technicznej w zakresie wdrażania pakietu dotyczącego czystej energii na szczeblu lokalnym lub regionalnym. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Przypomina o kluczowej roli władz lokalnych i regionalnych we wdrażaniu polityki publicznej w zakresie klimatu i energii oraz w promowaniu zmian zachowań niezbędnych do jej skutecznego wdrożenia, a także w zapewnianiu akceptacji tych zmian przez wszystkich obywateli z wykorzystaniem konkretnej strategii dekarbonizacji służącej osiągnięciu celu zerowej emisji. W związku z tym zwraca uwagę na działania podjęte przez Porozumienie Burmistrzów w sprawie Klimatu i Energii i wzywa Komisję do dalszego promowania tej inicjatywy i poparcia innych podobnych inicjatyw w celu wsparcia lokalnych działań i ustanowienia stałego mechanizmu konsultacji opartego na dialogu „Talanoa” (2). |
| --- | --- |

4.

| 5. | Zwraca uwagę na wspieranie inicjatyw takich jak Porozumienie Burmistrzów w sprawie Klimatu i Energii. Dzięki bezpośrednim kontaktom między władzami lokalnymi a Komisją umożliwia ono oddolny rozwój konkretnego planu, który w oparciu o plany działania na rzecz zrównoważonej energii i klimatu nabiera kształtu zintegrowanego planu zarządzania terytorialnego w celu przeciwdziałania zmianom klimatu, w koordynacji z innymi lokalnymi podmiotami zaangażowanymi w zintegrowane krajowe plany w dziedzinie energii i klimatu oraz w ramach realizacji celów zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

5.

| 6. | Wzywa Komisję do zagwarantowania, że krajowe plany w dziedzinie energii i klimatu oraz krajowe strategie długoterminowe będą zharmonizowane z porozumieniem paryskim i strategią na 2050 r. oraz z celami zrównoważonego rozwoju. Uważa za istotne, aby te plany i strategie były opracowywane w ramach wielopoziomowego dialogu z wykorzystaniem metody partycypacyjnej i w oparciu o dobre praktyki istniejące na poziomie regionalnym i lokalnym. Proponuje ponadto, aby skrócić czas wymagany do okresowego przeglądu tych planów oraz zinstytucjonalizować system wkładów ustalonych na szczeblu lokalnym w celu połączenia go z systemem wkładów ustalonych na szczeblu krajowym. |
| --- | --- |

6.

| 7. | Wzywa Komisję do rzeczywistego uwzględnienia szczególnie trudnej sytuacji niektórych regionów, takich jak regiony najbardziej oddalone, i obywateli w procesie przechodzenia na neutralność klimatyczną w Europie, tak by uniknąć odrzucenia procesu transformacji. Apeluje także o utworzenie europejskiego obserwatorium neutralności klimatycznej, które miałoby za zadanie przyczyniać się do spełnienia krajowych zobowiązań dotyczących sprawozdawczości w zakresie zarządzania unią energetyczną oraz pomagać w mapowaniu i monitorowaniu trudności, a jednocześnie w aktualizacji kompetencji w ramach unijnej panoramy umiejętności. W ramach tych środków na rzecz neutralności klimatycznej Europy należy uwzględnić regionalne i lokalne potrzeby w zakresie umiejętności w celu dostosowania opracowywania polityki na rzecz zrównoważoności do rozwoju umiejętności pozwalających znaleźć dobrej jakości i nieulegające dezaktualizacji miejsca pracy w najbardziej zagrożonych regionach oraz w celu ułatwienia skutecznej wymiany dobrych praktyk między tymi regionami, również w oparciu o istniejące wskaźniki złożone i ewentualnie inne, które należy określić. |
| --- | --- |

7.

| 8. | Zwraca uwagę na specyficzne cechy różnych obszarów europejskich pod względem klimatu, środowiska, krajobrazu, mobilności i struktury gospodarczo-społecznej oraz podkreśla znaczenie dostosowania realizacji strategii w zależności od specyficznych cech geograficznych, geopolitycznych i gospodarczych danego obszaru, wychodząc poza granice czysto administracyjne. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Podkreśla potrzebę zapewnienia całościowego podejścia łączącego instrumenty i strategie w ramach ogólnych strategii politycznych UE dotyczących celów zrównoważonego rozwoju, spójności i gospodarki o obiegu zamkniętym, a także konieczność podjęcia konkretnych działań dotyczących np. polityki energetycznej, łagodzenia zmiany klimatu i przystosowania się do niej oraz transformacji regionów górniczych. |
| --- | --- |

9.

Neutralność klimatyczna systemu energetycznego

| 10. | Zwracając uwagę na kluczową rolę władz lokalnych i regionalnych w partycypacyjnym wdrażaniu polityki energetycznej i klimatycznej, uznaje wzorcową rolę organów publicznych we wszystkich sektorach, poczynając od zarządzania budynkami publicznymi i przedsiębiorstwami publicznymi. Dlatego też podkreśla znaczenie planów dotyczących poprawy efektywności energetycznej budynków publicznych przy zastosowaniu kryteriów zrównoważonych zamówień publicznych oraz systemów zarządzania energią i środowiskiem zgodnie z minimalnymi wymogami środowiskowymi (3). |
| --- | --- |

10.

| 11. | Wzywa Komisję Europejską do dalszego promowania efektywności energetycznej budynków jako priorytetu w celu ograniczenia emisji z istniejących budynków, a także do zadbania o to, by dotacje publiczne i instrumenty finansowe umożliwiały właścicielom poprawę efektywności energetycznej budynków za pomocą działań w zakresie modernizacji. Ponadto niezbędne inwestycje i pomoc państwa powinny być klasyfikowane jako koszty kapitałowe w celu zapewnienia władzom lokalnym i regionalnym marginesu swobody. Przyczyni się to w znacznym stopniu do podniesienia średniej rocznej stopy modernizacji budynków. |
| --- | --- |

11.

| 12. | Przypomina o znaczeniu ochrony podmiotów znajdujących się w szczególnie niekorzystnej sytuacji przed ubóstwem energetycznym oraz zapewnienia wszystkim obywatelom europejskim równego dostępu do podstawowych usług energetycznych. |
| --- | --- |

12.

| 13. | Wzywa Komisję do promowania zrównoważonego podejścia opartego na obiegu zamkniętym na etapie projektowania i budowy nowych budynków, a także zarządzania nimi, tj. uwzględniającego efektywność energetyczną i wykorzystanie źródeł odnawialnych zgodnie z przykładem inicjatywy Level(s) (4). W tym celu należy ustanowić wymogi dotyczące zrównoważenia środowiskowego i efektywności ekologicznej wyrobów i procedur budowlanych z perspektywy cyklu życia, a także wymogi dotyczące dokumentacji na temat wykorzystanych materiałów, co wiąże się ze stałymi inwestycjami w normy, wymogami dotyczącymi ekoprojektu, deklaracjami środowiskowymi produktów oraz systemami informacyjnymi dla analizy pełnego cyklu życia. |
| --- | --- |

13.

| 14. | Zdecydowanie uważa, że w przyszłości należy w świetle rozwoju technologii dalej zrewidować cel 32-procentowego udziału energii ze źródeł odnawialnych na szczeblu UE, tak by dojść do 40 % do 2030 r. w celu osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r., oraz że w każdym przypadku należy odpowiednio zachęcać i wspierać regiony europejskie zdolne do przekroczenia tego poziomu. |
| --- | --- |

14.

| 15. | Z zadowoleniem przyjmuje formalne ustanowienie lokalnych społeczności energetycznych w ramach pakietu dotyczącego czystej energii (5), wzywa państwa członkowskie do wykorzystania ich potencjału (6) oraz podkreśla potrzebę ustanowienia ukierunkowanych systemów wsparcia finansowego, w ramach których pierwszeństwo miałyby terytoria borykające się z trudnościami, takie jak regiony, w których odizolowane systemy energii elektrycznej nie są połączone z dużymi sieciami europejskimi. Zwraca uwagę, że na szczeblu lokalnym i regionalnym publiczne i prywatne przedsiębiorstwa energetyczne są ważnymi podmiotami transformacji energetycznej. |
| --- | --- |

15.

| 16. | Podkreśla znaczenie wspierania dekarbonizacji i osiągnięcia zerowego poziomu emisji oraz wezwania państw członkowskich do ustanowienia, wraz z regionami i w oparciu o dokumenty referencyjne BAT, konkretnych planów działania na rzecz przekształcenia elektrowni i infrastruktury korzystających z paliw kopalnych oraz elektrowni jądrowych, co pomoże zachęcić do korzystania ze źródeł odnawialnych (takich jak wodór) i technologii w celu dekarbonizacji europejskiego sektora gazu. Podkreśla, że niezbędnym warunkiem przejścia na odnawialne źródła energii jest odpowiednie ustalenie cen energii ze źródeł kopalnych w ramach systemu handlu uprawnieniami do emisji lub poprzez społecznie akceptowalne opodatkowanie. Dlatego z zadowoleniem przyjmuje niedawny komunikat Komisji Europejskiej w sprawie bardziej skutecznego i demokratycznego procesu podejmowania decyzji w unijnej polityce energetycznej i klimatycznej i uważa, że wiele z sugestii zawartych w tym dokumencie, zwłaszcza odnośnie do kluczowego elementu opodatkowania energii, ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia skoordynowanej, spójnej i terminowej reakcji na ogromne wyzwania, przed jakimi stoi UE. |
| --- | --- |

16.

Planowanie przestrzenne i neutralność klimatyczna

| 17. | Przypomina o centralnej roli organów lokalnych i regionalnych we wdrażaniu polityki w dziedzinie zrównoważonej mobilności osób i towarów, w tym przez planowanie miejskie i planowanie przestrzenne mające na celu przywrócenie równowagi między różnymi rodzajami transportu, ograniczenie korzystania z pojazdów silnikowych i zmniejszenie zużycia gruntów. |
| --- | --- |

17.

| 18. | Ponownie podkreśla, że należy zapewnić neutralność klimatyczną sektora transportu stanowiącego jedyny sektor, w którym emisje CO2 nadal przekraczają poziom z 1990 r. (7), w tym przez zwiększenie wsparcia finansowego i technicznego dla takich platform europejskich jak platforma inteligentnej specjalizacji w dziedzinie energii (S3P – Energia) (8). |
| --- | --- |

18.

| 19. | Wzywa Komisję do odblokowania funduszy europejskich w celu przyspieszenia budowania punktów ładowania pojazdów, aby zagwarantować, że obecna infrastruktura nie będzie hamować przechodzenia na czystą mobilność w Europie i będzie w stanie sprostać przyszłemu popytowi. |
| --- | --- |

19.

| 20. | Podkreśla znaczenie wspierania i finansowania przejścia na środki transportu publicznego, zbiorowego, multimodalnego i intermodalnego, w tym przez opracowanie platform logistycznych i planów zarządzania mobilnością na szczeblu lokalnym i regionalnym z uwzględnieniem m.in. specyfiki regionów słabo zaludnionych, peryferyjnych, najbardziej oddalonych i wyspiarskich. |
| --- | --- |

20.

| 21. | Podkreśla, że istotne jest, aby plany mobilności były spójne ze wzrostem produkcji i dystrybucji energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych i paliw odnawialnych (9), ukierunkowane na osiągnięcie celu zerowej emisji z ruchu drogowego oraz zintegrowane z planowaniem miejskim i przestrzennym, a także – w stosownych przypadkach –z planami działania na rzecz zrównoważonej energii i klimatu. Odnotowuje, że polityka w tym zakresie odgrywa kluczową rolę dla poprawy jakości życia i ochrony zdrowia obywateli. |
| --- | --- |

21.

| 22. | Podkreśla potrzebę zwrócenia szczególnej uwagi na możliwe środki dekarbonizacji sektora transportu przez wspieranie wykorzystania odnawialnych źródeł energii i alternatywnych paliw oraz, w rezultacie, stworzenie specjalnej infrastruktury zapewniającej dostawę energii z ekologicznych i zdywersyfikowanych źródeł, zwłaszcza poprzez wzmocnienie lokalnych operatorów sieci dystrybucyjnych. |
| --- | --- |

22.

| 23. | Podkreśla znaczenie interakcji między wykorzystaniem gruntów, łagodzeniem zmiany klimatu i potencjałem adaptacyjnym oraz wagę zajęcia się ogromnym wpływem rolnictwa na klimat jako kluczowych elementów strategii mającej na celu pogodzenie postanowień porozumienia paryskiego i celów zrównoważonego rozwoju z większym dobrobytem środowiskowym, zdrowotnym i gospodarczo-społecznym. |
| --- | --- |

23.

| 24. | Podkreśla rolę społeczności wyspiarskich jako potencjalnych laboratoriów polityki neutralności klimatycznej i zwraca uwagę na potrzebę zastosowania środków dekarbonizacji w transporcie morskim, przy tym należy mieć wzgląd na obszary szczególnie narażone, które są w dużym stopniu zależne od transportu morskiego. |
| --- | --- |

24.

Neutralność klimatyczna systemu gospodarczego

| 25. | Zwraca uwagę na rolę zrównoważonych zamówień publicznych we wspieraniu rozwoju ekologicznej gospodarki i zmian w zachowaniu, a także na znaczenie szybkiego przechodzenia do ekologicznych zamówień publicznych oraz korzystania z systemów zarządzania środowiskowego w sektorze prywatnym, począwszy od pełnego wdrożenia dyrektywy w sprawie emisji przemysłowych (10) i dokumentów referencyjnych BAT dla każdego sektora produkcyjnego oraz systemów certyfikacji środowiskowej EMAS i ISO (11). |
| --- | --- |

25.

| 26. | Zwraca uwagę na brak odniesień w strategii do sektora odpadów, do europejskiej hierarchii postępowania z odpadami i do zasad gospodarki o obiegu zamkniętym (12). W związku z tym proponuje wprowadzenie środków służących niezwłocznemu ustanowieniu jednolitych kryteriów dotyczących utraty statusu odpadu w celu ograniczenia czynności związanych z unieszkodliwianiem odpadów, sprzyjania odzyskiwaniu odpadów i zmniejszenia emisji zanieczyszczeń pochodzących z odnośnych procesów przemysłowych. Podkreśla, że należy zmniejszyć do minimum ilość odpadów również dzięki wymogom dotyczącym ekoprojektu odnośnie do składu chemicznego i przydatności produktów do odzysku, a także dzięki inwestycjom w sortowanie i recykling odpadów i energii. |
| --- | --- |

26.

| 27. | Przypomina, że należy zwrócić szczególną uwagę na regiony, w których skupia się przemysł energochłonny i infrastruktura energetyczna, aby zapewnić szybkie rozpoczęcie sprawiedliwej i kompleksowej transformacji energetycznej dzięki ograniczeniu lub zrekompensowaniu skutków społecznych i środowiskowych, a także podkreśla wagę dopilnowania, by władze lokalne i regionalne oraz obywatele, organizacje pozarządowe, sektor przedsiębiorstw, uczelnie wyższe i instytuty badawcze były zaangażowane w przygotowywanie środków kompensujących potencjalne negatywne skutki transformacji energetycznej. |
| --- | --- |

27.

| 28. | Przypomina o konieczności zapewnienia sprawiedliwego podziału kosztów środowiskowych oraz korzyści zdrowotnych, środowiskowych, gospodarczych i społecznych wśród obywateli, których dotykają lokalizacja infrastruktury energetycznej oraz zmiany niezbędne w procesie transformacji. W szczególności podkreśla istotne znaczenie tego, by zaangażować władze lokalne i regionalne na obszarach, przez które przebiega infrastruktura przesyłająca duże ilości energii, w ustanowienie, wraz z właściwymi organami krajowymi, kryteriów rozdziału środowiskowych kosztów i korzyści, tak by zapewnić sprawiedliwy udział w uzyskanych dochodach obywatelom, których kwestia ta najbardziej dotyczy. Podkreśla także, że wszystkie polityki unijne, w tym polityka na rzecz handlu z krajami spoza UE, muszą zostać dostosowane do celu neutralności klimatycznej. |
| --- | --- |

28.

Strategie pochłaniania i kompensowania emisji

| 29. | Z zadowoleniem przyjmuje aktualizację unijnej strategii dotyczącej biogospodarki (13) wspierającej rozwój systemów produkcji, które umożliwiają zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych. |
| --- | --- |

29.

| 30. | Przypomina o kluczowej roli obszarów zieleni miejskiej i wiejskiej w walce ze zmianą klimatu, gdyż są to systemy ekologiczne pełniące funkcję naturalnych odpowiedników pochłaniaczy dwutlenku węgla, szczególnie w regionach szczególnie narażonych, w tym regionach najbardziej oddalonych i wyspiarskich. Przypomina, że dla ograniczenia emisji istotne są: poprawa gospodarki glebami organicznymi, restytucja torfowisk i terenów podmokłych, a także wszystkie systemy agronomiczne i systemy wychwytywania emisji; podkreśla ponadto konieczność promowania i wspierania ochrony dziedzictwa leśnego i właściwego zarządzania nim oraz pełnej integracji polityki rolnej i leśnej z polityką zarządzania ryzykiem hydrogeologicznym i klimatycznym. |
| --- | --- |

30.

| 31. | Wzywa Komisję Europejską do zaangażowania regionów i władz lokalnych w realizację rozporządzeń dotyczących wspólnego wysiłku redukcyjnego (ESR) oraz włączenia emisji i pochłaniania gazów cieplarnianych pochodzących z działalności związanej z użytkowaniem gruntów, zmianą użytkowania gruntów i leśnictwem (LULUCF) (14), w wyznaczenie celów redukcji emisji do 2030 r. oraz w określenie realistycznych inicjatyw na rzecz ich osiągnięcia. |
| --- | --- |

31.

| 32. | Zwraca uwagę na kompetencje miast i regionów w gromadzeniu danych potrzebnych do opracowania inwentaryzacji emisji gazów cieplarnianych w sektorach objętych rozporządzeniami LULUCF i ESR oraz zaleca, aby państwa członkowskie i Komisja wspierały te podmioty w celu zwiększenia ich zdolności (15). |
| --- | --- |

32.

| 33. | Podkreśla konieczność dalszego rozwijania wszelkich technik i technologii mających na celu całkowite odzyskiwanie masy i energii w systemach produkcyjnych oraz wszelkich form rekompensat środowiskowych za rozproszone i niezorganizowane emisje, w tym emisje dwutlenku węgla, które będą musiały zostać skompensowane przez naturalne systemy ekologiczne oraz – jeśli nie będzie innych możliwości – przy użyciu technik wychwytywania i składowania dwutlenku węgla (CCS). Zaznacza jednak, że należy jeszcze udowodnić skuteczność i bezpieczeństwo takich technologii i że w związku z tym trzeba nadać absolutnie priorytetowe znaczenie działaniom mającym na celu unikanie emisji. |
| --- | --- |

33.

Finansowanie neutralności klimatycznej

| 34. | Przypomina o znaczeniu zapewnienia wystarczającego pokrycia finansowego pozwalającego osiągnąć gospodarkę bezemisyjną poprzez zwiększenie części PKB przeznaczanej co roku na system energetyczny i jego infrastrukturę, a także z zadowoleniem przyjmuje plan działań na rzecz finansowania zrównoważonego wzrostu opublikowany przez Komisję w 2018 r. (16) |
| --- | --- |

34.

| 35. | Ponownie podkreśla potrzebę zwiększenia celu w zakresie wydatków w budżecie UE na rzecz klimatu do co najmniej 30 % oraz pełnego wdrożenia zobowiązań podjętych w ramach porozumienia paryskiego, w tym długoterminowego finansowania przeznaczonego na ten cel przez rządy krajowe (17). |
| --- | --- |

35.

| 36. | Podkreśla, że z uwagi na spodziewane istotne konsekwencje społeczne przejścia na gospodarkę o zerowej emisji gazów cieplarnianych konieczne będzie utworzenie specjalnego funduszu sprawiedliwej transformacji, tak aby wspierać te regiony lub sektory społeczeństwa, w których krótkotrwałe skutki odchodzenia od paliw kopalnych będą najbardziej odczuwalne. |
| --- | --- |

36.

| 37. | Przypomina, że potrzebne są znaczne środki finansowe na rozwój innowacyjnych rozwiązań, w tym odnawialnych źródeł energii i ich integrację na rynku, w związku z czym uważa, że należy opracować zintegrowane i wspólne podejście organów na wszystkich szczeblach w celu połączenia różnych źródeł finansowania i osiągnięcia efektu mnożnikowego, podnosząc świadomość na temat istnienia różnych instrumentów i zwiększając ich ogólną dostępność. Wskazuje także, że przepisy UE dotyczące energii odnawialnej i pomocy państwa muszą zostać poddane przeglądowi, tak by były zarówno korzystne, jak i ukierunkowane na rozwój nowych bezemisyjnych technologii w kontekście korzyści dla klimatu i zrównoważonego rozwoju. Należy na przykład dostosować dyrektywę w sprawie opodatkowania energii i przepisy dotyczące pomocy państwa, by móc obniżyć podatki od energii ze źródeł odnawialnych i by energia taka stała się konkurencyjna wobec energii ze źródeł kopalnych. |
| --- | --- |

37.

| 38. | Podkreśla, że inwestycje w zrównoważoną infrastrukturę są niezwykle opłacalne w perspektywie długoterminowej, ponieważ przyczyniają się do znacznego wzrostu zarówno PKB, jak i wskaźnika zatrudnienia. Ponadto zauważa, że inwestycje te prowadzą do oszczędności gospodarczych, gdyż pozwalają na zmniejszenie zużycia energii i ograniczenie importu paliw kopalnych. |
| --- | --- |

38.

| 39. | Ponownie podkreśla, że przepisy dotyczące zamówień publicznych i procedur prawnych mające na celu pobudzenie inwestycji powinny być jasne, proste i jednolite (18). Z zadowoleniem przyjmuje ambitne postanowienie Komisji dotyczące uproszczenia przepisów w okresie programowania 2021–2027 i przyjęcia jednego rozporządzenia dla EFRR i Funduszu Spójności (19). |
| --- | --- |

39.

| 40. | Przypomina, jak ważne jest zapewnienie neutralności klimatycznej, zrównoważenia środowiskowego i dostosowania do zmiany klimatu jako elementów przekrojowych w ramach wszystkich programów finansowania zobowiązanych do uwzględnienia celów gospodarki neutralnej dla klimatu, które należy osiągnąć za pomocą określenia konkretnych wskaźników. Z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę ekologicznego europejskiego semestru (20), w ramach której wzywa się do podjęcia dalszych wysiłków w tym zakresie. W tym kontekście sugeruje również uwzględnienie wskaźników związanych z klimatem w ramach opracowywanego przez Komisję sprawozdania przedkładanego w ramach mechanizmu ostrzegania. |
| --- | --- |

40.

| 41. | Proponuje, by ocenie skutków ex ante wniosków ustawodawczych UE towarzyszyła zawsze ocena wpływu na klimat i ocena wkładu w realizację celów wytyczonych w porozumieniu paryskim (21). Domaga się także, by przewidziano dokonanie odpowiedniej oceny wpływu europejskich funduszy przeznaczonych dla sektorów i regionów dotkniętych transformacją energetyki w trosce o to, by fundusze te skutecznie wspierały ten proces. |
| --- | --- |

41.

| 42. | Podkreśla, że wysokie wskaźniki współfinansowania ze strony UE mają istotne znaczenie dla zapewnienia dostępu do funduszy małym władzom lokalnym i regionalnym, a także zwraca uwagę na potrzebę określenia szczególnych metod i wskaźników uwzględniających cele gospodarki neutralnej dla klimatu, które będą stosowane do oceny finansowanych projektów. |
| --- | --- |

42.

| 43. | Podkreśla rolę sektora ubezpieczeniowego w radzeniu sobie ze stratami i szkodami w celu wzmocnienia odporności na szczeblu lokalnym. |
| --- | --- |

43.

| 44. | Z zadowoleniem przyjmuje odniesienie do oczekiwanych oszczędności w sektorze zdrowia wynikających z polityki klimatycznej i środowiskowej i wzywa Komisję do dalszego zbadania możliwości wyliczenia takich oszczędności poprzez określenie konkretnych wskaźników, m.in. przy udziale WHO (22). W tym kontekście zwraca uwagę na doświadczenia takiej struktury jak sieć WHO „Zdrowe miasta” i wzywa do zwiększenia wysiłków na rzecz tworzenia synergii między takimi inicjatywami a tymi, które koncentrują się na transformacji energetyki i zmianie klimatu w miastach. |
| --- | --- |

44.

| 45. | Popiera cele planu działania w zakresie finansowania zrównoważonego wzrostu gospodarczego oraz chęć umożliwienia sektorowi finansowemu i inwestorom prywatnym uczestnictwa w osiąganiu ambitnych i wspólnych celów dotyczących klimatu i zrównoważenia środowiskowego. Przyznaje, że mobilizacja prywatnego kapitału wymaga długoterminowego planowania i stabilności regulacyjnej na szczeblu unijnym i krajowym, lecz także lokalnym i regionalnym. |
| --- | --- |

45.

| 46. | Podkreśla znaczenie posiadania solidnych ram finansowania badań i działań w dziedzinie technologii wspierającej neutralność klimatyczną i z zadowoleniem przyjmuje utworzenie funduszu innowacyjnego. Wzywa do szybkiego zatwierdzenia rozporządzenia wykonawczego (23) i utworzenia „wolnych stref wiedzy” korzystających ze znacznych ulg podatkowych. |
| --- | --- |

46.

| 47. | Podkreśla, że dla organów lokalnych i regionalnych ważne jest, aby mogły dysponować zintegrowanymi, spójnymi i łatwymi do zarządzania ramami zobowiązań i najlepszych dostępnych technik za pośrednictwem portalu zawierającego BAT dla każdego sektora, projekty „Horyzont 2020” i inicjatywy Porozumienia Burmistrzów. |
| --- | --- |

47.

Zachowanie zgodności z międzynarodowymi zobowiązaniami i obowiązującymi przepisami

| 48. | Z zadowoleniem przyjmuje ambitny cel UE dotyczący propagowania wdrażania strategii politycznych i działań w skali globalnej, aby odwrócić obecną niezrównoważoną tendencję wzrostu emisji, i wzywa instytucje UE oraz państwa członkowskie do stabilnego, trwałego i systematycznego zaangażowania organów lokalnych i regionalnych we wdrażanie globalnej agendy na rzecz zrównoważonego rozwoju i jej 17 celów zrównoważonego rozwoju (24) oraz porozumienia paryskiego, m.in. przez włączenie KR-u do prac przygotowawczych do COP25, tak aby zapewnić poparcie dla stanowiska negocjacyjnego UE na wszystkich szczeblach sprawowania rządów. |
| --- | --- |

48.

| 49. | Apeluje o przyznanie jednemu z przedstawicieli KR-u roli obserwatora we wszystkich pracach przygotowawczych organów UNFCCC, tak aby zapewnić należyte uwzględnienie potrzeb władz lokalnych i regionalnych i ich potencjał działania za pomocą konkretnych środków oraz wnieść wkład w otwartą, kompleksową i przejrzystą ocenę wspólnych działań prowadzonych w ramach globalnego przeglądu. |
| --- | --- |

49.

Bruksela, dnia 27 czerwca 2019 r.

Karl-Heinz LAMBERTZ

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Regionów

---

(1)  Opinia Europejskiego Komitetu Regionów „Zarządzanie unią energetyczną i czysta energia” (2017/C 342/13), https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A52017AR0830.

1

(2)  https://unfccc.int/topics/2018-talanoa-dialogue-platform

2

(3)  Komunikaty Komisji Europejskiej: COM(2008) 397 „Plan działania na rzecz zrównoważonej konsumpcji i produkcji oraz zrównoważonej polityki przemysłowej”, COM(2008) 400 „Zamówienia publiczne na rzecz poprawy stanu środowiska” i COM(2015) 615 „Zamknięcie obiegu – plan działania UE dotyczący gospodarki o obiegu zamkniętym”, przyjęte przez Radę Unii Europejskiej.

3

(4)  http://ec.europa.eu/environment/eussd/buildings.htm

4

(5)  https://ec.europa.eu/energy/en/topics/energy-strategy-and-energy-union/clean-energy-all-europeans

5

(6)  Modele lokalnej kontroli nad energetyką i rola lokalnych społeczności energetycznych w transformacji energetycznej w Europie (CDR 2515/2018), https://cor.europa.eu/EN/our-work/Pages/OpinionTimeline.aspx?opId=CDR-2515-2018.

6

(7)  „Europa w ruchu – promowanie sprawnych rozwiązań w zakresie mobilności” (CdR 3560/2017), https://cor.europa.eu/pl/our-work/Pages/OpinionTimeline.aspx?opId=CDR-3560-2017.

7

(8)  https://e3p.jrc.ec.europa.eu/articles/smart-specialisation-platform-energy-s3p-energy

8

(9)  „Osiągnięcie mobilności niskoemisyjnej” (CdR 6151/2017), https://cor.europa.eu/en/our-work/Pages/OpinionTimeline.aspx?opId=CDR-6151-2017.

9

(10)  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE z dnia 24 listopada 2010 r. w sprawie emisji przemysłowych (zintegrowane zapobieganie zanieczyszczeniom i ich kontrola) (Dz.U. L 334 z 17.12.2010, s. 17), https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32010L0075.

10

(11)  Rozporządzenie Komisji (UE) 2017/1505 z dnia 28 sierpnia 2017 r. zmieniające załączniki I, II i III do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1221/2009 w sprawie dobrowolnego udziału organizacji w systemie ekozarządzania i audytu we Wspólnocie (EMAS) (Dz.U. L 222 z 29.8.2017, s. 1), https://www.iso.org/home.html.

11

(12)  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/851 z dnia 30 maja 2018 r. zmieniająca dyrektywę 2008/98/WE w sprawie odpadów (Dz.U. L 150 z 14.6.2018, s. 109). Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/852 z dnia 30 maja 2018 r. zmieniająca dyrektywę 94/62/WE w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (Dz.U. L 150 z 14.6.2018, s. 141). Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/850 z dnia 30 maja 2018 r. zmieniająca dyrektywę 1999/31/WE w sprawie składowania odpadów (Dz.U. L 150 z 14.6.2018, s. 100). Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/849 z dnia 30 maja 2018 r. zmieniająca dyrektywy 2000/53/WE w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji, 2006/66/WE w sprawie baterii i akumulatorów oraz zużytych baterii i akumulatorów i 2012/19/UE w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego (Dz.U. L 150 z 14.6.2018, s. 93).

12

(13)  „Zrównoważona biogospodarka dla Europy: wzmocnienie powiązań między gospodarką, społeczeństwem i środowiskiem” (2018).

13

(14)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/842 z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie wiążących rocznych redukcji emisji gazów cieplarnianych przez państwa członkowskie od 2021 r. do 2030 r. przyczyniających się do działań na rzecz klimatu w celu wywiązania się z zobowiązań wynikających z Porozumienia paryskiego oraz zmieniające rozporządzenie (UE) nr 525/2013 (Dz.U. L 156 z 19.6.2018, s. 26) – Decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2009/406/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wysiłków podjętych przez państwa członkowskie, zmierzających do zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych w celu realizacji do roku 2020 zobowiązań Wspólnoty dotyczących redukcji emisji gazów cieplarnianych (Dz.U. L 140 z 5.6.2009, s. 136), https://unfccc.int/topics/land-use/workstreams/land-use–land-use-change-and-forestry-lulucf.

14

(15)  Opinia Europejskiego Komitetu Regionów „Wnioski ustawodawcze dotyczące rozporządzenia w sprawie wspólnego wysiłku redukcyjnego oraz rozporządzenia w sprawie LULUCF” (Dz.U. C 272 z 17.8.2017, s. 36), https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A52016AR5780.

15

(16)  Komunikat Komisji Europejskiej COM(2018) 97 final „Plan działania: finansowanie zrównoważonego wzrostu gospodarczego”.

16

(17)  „Program InvestEU” (CDR 03766/2018), sprawozdawca: Konstantinos Agorastos (EL/EPL).

17

(18)  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/23/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie udzielania koncesji (Dz.U. L 94 z 28.3.2014, s. 1), dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych, uchylająca dyrektywę 2004/18/WE (Dz.U. L 94 z 28.3.2014, s. 65) oraz dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/25/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie udzielania zamówień przez podmioty działające w sektorach gospodarki wodnej, energetyki, transportu i usług pocztowych, uchylająca dyrektywę 2004/17/WE (Dz.U. L 94 z 28.3.2014, s. 243).

18

(19)  „Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego oraz Fundusz Spójności”, sprawozdawca: Michiel Rijsberman (NL/ALDE).

19

(20)  http://ec.europa.eu/environment/integration/green_semester/index_en.htm.

20

(21)  Opinia „Finansowanie polityki klimatycznej: niezbędne narzędzie wdrażania porozumienia z Paryża” (COR 2108/2017), https://cor.europa.eu/PL/our-work/Pages/OpinionTimeline.aspx?opId=CDR-2108-2017.

21

(22)  https://www.who.int/publications/guidelines/en/

22

(23)  Wniosek dotyczący rozporządzenia delegowanego (UE) z dnia 26 lutego 2019 r. dotyczącego działania funduszu innowacyjnego, C(2019)1492 final.

23

(24)  Cele zrównoważonego rozwoju (ang. Sustainable Development Goals (SDG)).

24

---