# Επίσημη Εφημερίδα C 411/2019

| | ISSN 1977-0901 |
| --- | --- |
| Επίσημη Εφημερίδα
  της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 411 |
| | |
| Έκδοση στην ελληνική γλώσσα | Ανακοινώσεις και Πληροφορίες | 62ό έτος6 Δεκεμβρίου 2019 |

ISSN 1977-0901

Επίσημη Εφημερίδα

της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 411

Έκδοση στην ελληνική γλώσσα

Ανακοινώσεις και Πληροφορίες

62ό έτος6 Δεκεμβρίου 2019

---

| Περιεχόμενα | Σελίδα |
| --- | --- |
| | II   Ανακοινώσεις |
| | ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΘΕΣΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΛΟΙΠΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ |
| | Ευρωπαϊκή Επιτροπή |
| 2019/C 411/01 | Έγκριση των κρατικών ενισχύσεων στο πλαίσιο των διατάξεων των άρθρων 107 και 108 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης — Υποθέσεις όπου η Επιτροπή δεν εγείρει αντιρρήσεις (
  1
  ) | 1 |
| 2019/C 411/02 | Έγκριση των κρατικών ενισχύσεων στο πλαίσιο των διατάξεων των άρθρων 107 και 108 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης — Υποθέσεις όπου η Επιτροπή δεν εγείρει αντιρρήσεις (
  2
  ) | 5 |

Περιεχόμενα

Σελίδα

II   Ανακοινώσεις

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΘΕΣΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΛΟΙΠΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

Ευρωπαϊκή Επιτροπή

2019/C 411/01

Έγκριση των κρατικών ενισχύσεων στο πλαίσιο των διατάξεων των άρθρων 107 και 108 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης — Υποθέσεις όπου η Επιτροπή δεν εγείρει αντιρρήσεις (
  1
  )

1

1

2019/C 411/02

Έγκριση των κρατικών ενισχύσεων στο πλαίσιο των διατάξεων των άρθρων 107 και 108 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης — Υποθέσεις όπου η Επιτροπή δεν εγείρει αντιρρήσεις (
  2
  )

2

5

---

| | V   Γνωστοποιήσεις |
| --- | --- |
| | ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ |
| | Ευρωπαϊκή Επιτροπή |
| 2019/C 411/03 | Κρατικη ενισχυση — Πολωνια — Κρατικές ενισχύσεις SA.51987 (2018/N) — Δίκτυο τηλεθέρμανσης — Tarnobrzeg, SA.52084 (2018/N) — Δίκτυο τηλεθέρμανσης — Ropczyce, SA.52238 (2018/N) — Δίκτυο τηλεθέρμανσης — Lesko, SA.54236 (2019/N) — Δίκτυο τηλεθέρμανσης — Dębica, και SA.55273 (2019/N) — Δίκτυο τηλεθέρμανσης — Ustrzyki Dolne — Πρόσκληση για την υποβολή παρατηρήσεων σύμφωνα με το άρθρο 108 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (
  1
  ) | 6 |

V   Γνωστοποιήσεις

ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ

Ευρωπαϊκή Επιτροπή

2019/C 411/03

Κρατικη ενισχυση — Πολωνια — Κρατικές ενισχύσεις SA.51987 (2018/N) — Δίκτυο τηλεθέρμανσης — Tarnobrzeg, SA.52084 (2018/N) — Δίκτυο τηλεθέρμανσης — Ropczyce, SA.52238 (2018/N) — Δίκτυο τηλεθέρμανσης — Lesko, SA.54236 (2019/N) — Δίκτυο τηλεθέρμανσης — Dębica, και SA.55273 (2019/N) — Δίκτυο τηλεθέρμανσης — Ustrzyki Dolne — Πρόσκληση για την υποβολή παρατηρήσεων σύμφωνα με το άρθρο 108 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (
  1
  )

1

6

---

| | |
| --- | --- |
| | (1)   Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ |
| | (2)   Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ, εκτός από τα προϊόντα που διέπονται από το παράρτημα 1 της συνθήκης |

---

(1)   Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ

1

(2)   Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ, εκτός από τα προϊόντα που διέπονται από το παράρτημα 1 της συνθήκης

2

| EL | |
| --- | --- |

EL

---

II Ανακοινώσεις

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΘΕΣΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΛΟΙΠΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

Ευρωπαϊκή Επιτροπή

| 6.12.2019 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 411/1 |
| --- | --- | --- | --- |

6.12.2019

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 411/1

---

Έγκριση των κρατικών ενισχύσεων στο πλαίσιο των διατάξεων των άρθρων 107 και 108 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Υποθέσεις όπου η Επιτροπή δεν εγείρει αντιρρήσεις

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

(2019/C 411/01)

| Ημερομηνία έκδοσης της απόφασης | 29.10.2019 |
| --- | --- |
| Αριθμός ενίσχυσης | SA.54463 (2019/N) |
| Κράτος μέλος | Πολωνία |
| Περιφέρεια | — | — |
| Τίτλος (ή/και όνομα του δικαιούχου) | Third prolongation of the resolution scheme for cooperative banks and small commercial banks |
| Νομική βάση | Act of 10 June 2016 on the Bank Guarantee Fund, the deposit guarantee scheme and resolution (consolidated text: Journal of Laws 2019, item 795 as amended) |
| Είδος μέτρου | Καθεστώς | — |
| Στόχος | Αποκατάσταση σοβαρής διαταραχής στην οικονομία |
| Είδος ενίσχυσης | Άμεση επιδότηση, Εγγύηση, Δάνειο/Επιστρεπτέες προκαταβολές |
| Προϋπολογισμός | Συνολικός προϋπολογισμός: PLN 29 000 (σε εκατ.) |
| Ένταση | % |
| Διάρκεια | 29.10.2019 - 28.04.2020 |
| Κλάδοι της οικονομίας | Δραστηριότητες χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών; με εξαίρεση τις ασφαλιστικές δραστηριότητες και τα συνταξιοδοτικά ταμεία |
| Όνομα και διεύθυνση της χορηγούσας αρχής | Minister of Finance |
| ul. Świętokrzyska 12, 00-916 Warsaw |
| Bank Guarantee Fund |
| ul. ks. Ignacego Skorupki 4, 00-546 Warsaw |

Ημερομηνία έκδοσης της απόφασης

29.10.2019

Αριθμός ενίσχυσης

SA.54463 (2019/N)

Κράτος μέλος

Πολωνία

Περιφέρεια

—

—

Τίτλος (ή/και όνομα του δικαιούχου)

Third prolongation of the resolution scheme for cooperative banks and small commercial banks

Νομική βάση

Act of 10 June 2016 on the Bank Guarantee Fund, the deposit guarantee scheme and resolution (consolidated text: Journal of Laws 2019, item 795 as amended)

Είδος μέτρου

Καθεστώς

—

Στόχος

Αποκατάσταση σοβαρής διαταραχής στην οικονομία

Είδος ενίσχυσης

Άμεση επιδότηση, Εγγύηση, Δάνειο/Επιστρεπτέες προκαταβολές

Προϋπολογισμός

Συνολικός προϋπολογισμός: PLN 29 000 (σε εκατ.)

Ένταση

%

Διάρκεια

29.10.2019 - 28.04.2020

Κλάδοι της οικονομίας

Δραστηριότητες χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών; με εξαίρεση τις ασφαλιστικές δραστηριότητες και τα συνταξιοδοτικά ταμεία

Όνομα και διεύθυνση της χορηγούσας αρχής

Minister of Finance

ul. Świętokrzyska 12, 00-916 Warsaw

Bank Guarantee Fund

ul. ks. Ignacego Skorupki 4, 00-546 Warsaw

Λοιπές πληροφορίες

—

Το κείμενο της απόφασης στην (στις) αυθεντική(-ές) γλώσσα(-ες), χωρίς τα εμπιστευτικά στοιχεία, είναι διαθέσιμο στη διεύθυνση:

http://ec.europa.eu/competition/elojade/isef/index.cfm.

| Ημερομηνία έκδοσης της απόφασης | 18.10.2019 |
| --- | --- |
| Αριθμός ενίσχυσης | SA.55100 (2019/N) |
| Κράτος μέλος | Πολωνία |
| Περιφέρεια | Pomorskie | — |
| Τίτλος (ή/και όνομα του δικαιούχου) | Aid for the construction of the municipal waste thermal treatment plant in Gdańsk |
| Νομική βάση | Act of 11 July 2014 on the implementation of cohesion policy programmes financed in the period of 2014-2020 (Journal of Laws of 2014, item 1146, as amended), and the implementing provisions. |
| Είδος μέτρου | ενίσχυση ad hoc | Port Czystej Energii Sp. z o.o. z siedzibą w Gdańsku |
| Στόχος | Ενεργειακή απόδοση, Προστασία του περιβάλλοντος |
| Είδος ενίσχυσης | Άμεση επιδότηση, Άλλες μορφές εισφοράς μετοχικού κεφαλαίου |
| Προϋπολογισμός | Συνολικός προϋπολογισμός: PLN 277.227 (σε εκατ.) |
| Ένταση | 60 % |
| Διάρκεια | — |
| Κλάδοι της οικονομίας | Παροχή ηλεκτρικού ρεύματος; φυσικού αερίου; ατμού και κλιματισμού |
| Όνομα και διεύθυνση της χορηγούσας αρχής | National Fund for Environmental Protection and Water Management |
| ul. Konstruktorska 3a, 02-673 Warsaw |

Ημερομηνία έκδοσης της απόφασης

18.10.2019

Αριθμός ενίσχυσης

SA.55100 (2019/N)

Κράτος μέλος

Πολωνία

Περιφέρεια

Pomorskie

—

Τίτλος (ή/και όνομα του δικαιούχου)

Aid for the construction of the municipal waste thermal treatment plant in Gdańsk

Νομική βάση

Act of 11 July 2014 on the implementation of cohesion policy programmes financed in the period of 2014-2020 (Journal of Laws of 2014, item 1146, as amended), and the implementing provisions.

Είδος μέτρου

ενίσχυση ad hoc

Port Czystej Energii Sp. z o.o. z siedzibą w Gdańsku

Στόχος

Ενεργειακή απόδοση, Προστασία του περιβάλλοντος

Είδος ενίσχυσης

Άμεση επιδότηση, Άλλες μορφές εισφοράς μετοχικού κεφαλαίου

Προϋπολογισμός

Συνολικός προϋπολογισμός: PLN 277.227 (σε εκατ.)

Ένταση

60 %

Διάρκεια

—

Κλάδοι της οικονομίας

Παροχή ηλεκτρικού ρεύματος; φυσικού αερίου; ατμού και κλιματισμού

Όνομα και διεύθυνση της χορηγούσας αρχής

National Fund for Environmental Protection and Water Management

ul. Konstruktorska 3a, 02-673 Warsaw

Λοιπές πληροφορίες

—

Το κείμενο της απόφασης στην (στις) αυθεντική(-ές) γλώσσα(-ες), χωρίς τα εμπιστευτικά στοιχεία, είναι διαθέσιμο στη διεύθυνση:

http://ec.europa.eu/competition/elojade/isef/index.cfm.

| Ημερομηνία έκδοσης της απόφασης | 23.10.2019 |
| --- | --- |
| Αριθμός ενίσχυσης | SA.51297 (2019/N) |
| Κράτος μέλος | Γαλλία |
| Περιφέρεια | FRANCE | — |
| Τίτλος (ή/και όνομα του δικαιούχου) | Prolongation et modification du Régime d’aide d’Etat noSA.31305 — Financement de mesures supplémentaires de PPRT |
| Νομική βάση | Loi 2003-699 du 30 juillet 2003 relative à la prévention des risques technologiques et naturels et à la réparation des dommages
  Code de l’Environnement
  Décret no 2005-1130 du 7 septembre 2005 relatif aux PPRT
  Ordonnance du 22 octobre 2015 relative aux plans de prévention des risques technologiques |
| Είδος μέτρου | Καθεστώς | — |
| Στόχος | Προστασία του περιβάλλοντος |
| Είδος ενίσχυσης | Άμεση επιδότηση |
| Προϋπολογισμός | Συνολικός προϋπολογισμός: EUR 100 (σε εκατ.)
  Ετήσιος προϋπολογισμός: EUR 25 (σε εκατ.) |
| Ένταση | 67 % |
| Διάρκεια | μέχρι τις 31.12.2022 |
| Κλάδοι της οικονομίας | Όλοι οι οικονομικοί τομείς που είναι επιλέξιμοι να λάβουν την ενίσχυση |
| Όνομα και διεύθυνση της χορηγούσας αρχής | Direction Générale de la Prévention des Risques — DGPR |
| Tour Séquoia 92055 La Défense Cedex |

Ημερομηνία έκδοσης της απόφασης

23.10.2019

Αριθμός ενίσχυσης

SA.51297 (2019/N)

Κράτος μέλος

Γαλλία

Περιφέρεια

FRANCE

—

Τίτλος (ή/και όνομα του δικαιούχου)

Prolongation et modification du Régime d’aide d’Etat noSA.31305 — Financement de mesures supplémentaires de PPRT

Νομική βάση

Loi 2003-699 du 30 juillet 2003 relative à la prévention des risques technologiques et naturels et à la réparation des dommages

Code de l’Environnement

Décret no 2005-1130 du 7 septembre 2005 relatif aux PPRT

Ordonnance du 22 octobre 2015 relative aux plans de prévention des risques technologiques

Είδος μέτρου

Καθεστώς

—

Στόχος

Προστασία του περιβάλλοντος

Είδος ενίσχυσης

Άμεση επιδότηση

Προϋπολογισμός

Συνολικός προϋπολογισμός: EUR 100 (σε εκατ.)

Ετήσιος προϋπολογισμός: EUR 25 (σε εκατ.)

Ένταση

67 %

Διάρκεια

μέχρι τις 31.12.2022

Κλάδοι της οικονομίας

Όλοι οι οικονομικοί τομείς που είναι επιλέξιμοι να λάβουν την ενίσχυση

Όνομα και διεύθυνση της χορηγούσας αρχής

Direction Générale de la Prévention des Risques — DGPR

Tour Séquoia 92055 La Défense Cedex

Λοιπές πληροφορίες

—

Το κείμενο της απόφασης στην (στις) αυθεντική(-ές) γλώσσα(-ες), χωρίς τα εμπιστευτικά στοιχεία, είναι διαθέσιμο στη διεύθυνση:

http://ec.europa.eu/competition/elojade/isef/index.cfm.

---

| 6.12.2019 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 411/5 |
| --- | --- | --- | --- |

6.12.2019

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 411/5

---

Έγκριση των κρατικών ενισχύσεων στο πλαίσιο των διατάξεων των άρθρων 107 και 108 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Υποθέσεις όπου η Επιτροπή δεν εγείρει αντιρρήσεις

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ, εκτός από τα προϊόντα που διέπονται από το παράρτημα 1 της συνθήκης)

(2019/C 411/02)

| Ημερομηνία έκδοσης της απόφασης | 07.10.2019 |
| --- | --- |
| Αριθμός ενίσχυσης | SA.55089 (2019/N) |
| Κράτος μέλος | Γερμανία |
| Περιφέρεια | DEUTSCHLAND | — |
| Τίτλος (ή/και όνομα του δικαιούχου) | Bund: Förderbereich 3A "Verbesserung der Verarbeitungs- und Vermarktungsstrukturen landwirtschaftlicher Erzeugnisse" des GAK-Rahmenplans, Notifizierung der Förderung von mittelgroßen Unternehmen im Zusammenhang mit der Maßnahme 2.0 "Investitionen in die Verarbeitung und Vermarktung landwirtschaftlicher Erzeugnisse" |
| Νομική βάση | Gesetz über die Gemeinschaftsaufgabe "Verbesserung der Agrarstruktur und des Küstenschutzes" (GAK-Gesetz — GAKG)
  Förderbereich 3A "Verbesserung der Verarbeitungs- und Vermarktungsstrukturen landwirtschaftlicher Erzeugnisse" des Rahmensplans der Gemeinschaftsaufgabe "Verbesserung der Agrarstruktur und des Küstenschutzes" |
| Είδος μέτρου | Καθεστώς | — |
| Στόχος | Επενδυτικές ενισχύσεις συναφείς με τη μεταποίηση γεωργικών προϊόντων και την εμπορία γεωργικών προϊόντων |
| Είδος ενίσχυσης | Άμεση επιδότηση |
| Προϋπολογισμός | — |
| Ένταση | 35 % |
| Διάρκεια | 01.01.2020 - 31.12.2020 |
| Κλάδοι της οικονομίας | ΓΕΩΡΓΙΑ; ΔΑΣΟΚΟΜΙΑ ΚΑΙ ΑΛΙΕΙΑ, ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΗ |
| Όνομα και διεύθυνση της χορηγούσας αρχής | Zuständige Behörde des jeweiligen Bundeslandes |
| Λοιπές πληροφορίες | — |

Ημερομηνία έκδοσης της απόφασης

07.10.2019

Αριθμός ενίσχυσης

SA.55089 (2019/N)

Κράτος μέλος

Γερμανία

Περιφέρεια

DEUTSCHLAND

—

Τίτλος (ή/και όνομα του δικαιούχου)

Bund: Förderbereich 3A "Verbesserung der Verarbeitungs- und Vermarktungsstrukturen landwirtschaftlicher Erzeugnisse" des GAK-Rahmenplans, Notifizierung der Förderung von mittelgroßen Unternehmen im Zusammenhang mit der Maßnahme 2.0 "Investitionen in die Verarbeitung und Vermarktung landwirtschaftlicher Erzeugnisse"

Νομική βάση

Gesetz über die Gemeinschaftsaufgabe "Verbesserung der Agrarstruktur und des Küstenschutzes" (GAK-Gesetz — GAKG)

Förderbereich 3A "Verbesserung der Verarbeitungs- und Vermarktungsstrukturen landwirtschaftlicher Erzeugnisse" des Rahmensplans der Gemeinschaftsaufgabe "Verbesserung der Agrarstruktur und des Küstenschutzes"

Είδος μέτρου

Καθεστώς

—

Στόχος

Επενδυτικές ενισχύσεις συναφείς με τη μεταποίηση γεωργικών προϊόντων και την εμπορία γεωργικών προϊόντων

Είδος ενίσχυσης

Άμεση επιδότηση

Προϋπολογισμός

—

Ένταση

35 %

Διάρκεια

01.01.2020 - 31.12.2020

Κλάδοι της οικονομίας

ΓΕΩΡΓΙΑ; ΔΑΣΟΚΟΜΙΑ ΚΑΙ ΑΛΙΕΙΑ, ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΗ

Όνομα και διεύθυνση της χορηγούσας αρχής

Zuständige Behörde des jeweiligen Bundeslandes

Λοιπές πληροφορίες

—

Το κείμενο της απόφασης στην (στις) αυθεντική(-ές) γλώσσα(-ες), χωρίς τα εμπιστευτικά στοιχεία, είναι διαθέσιμο στη διεύθυνση:

http://ec.europa.eu/competition/elojade/isef/index.cfm.

---

V Γνωστοποιήσεις

ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ

Ευρωπαϊκή Επιτροπή

| 6.12.2019 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 411/6 |
| --- | --- | --- | --- |

6.12.2019

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 411/6

---

ΚΡΑΤΙΚΗ ΕΝΙΣΧΥΣΗ — ΠΟΛΩΝΙΑ

Κρατικές ενισχύσεις SA.51987 (2018/N) — Δίκτυο τηλεθέρμανσης — Tarnobrzeg, SA.52084 (2018/N) — Δίκτυο τηλεθέρμανσης — Ropczyce, SA.52238 (2018/N) — Δίκτυο τηλεθέρμανσης — Lesko, SA.54236 (2019/N) — Δίκτυο τηλεθέρμανσης — Dębica, και SA.55273 (2019/N) — Δίκτυο τηλεθέρμανσης — Ustrzyki Dolne

Πρόσκληση για την υποβολή παρατηρήσεων σύμφωνα με το άρθρο 108 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

(2019/C 411/03)

Με επιστολή τής 25ης Οκτωβρίου 2019, που αναδημοσιεύεται στην αυθεντική γλώσσα σύνταξής της στις σελίδες που ακολουθούν την παρούσα περίληψη, η Επιτροπή κοινοποίησε στην Πολωνία την απόφασή της να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 108 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με τα προαναφερθέντα μέτρα.

Τα ενδιαφερόμενα μέρη μπορούν να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με τα μέτρα για τα οποία η Επιτροπή κινεί τη διαδικασία εντός μηνός από την ημερομηνία δημοσίευσης της παρούσας περίληψης και της επιστολής που ακολουθεί, στη διεύθυνση:

| European Commission, |
| --- |
| Directorate-General Competition |
| State Aid Greffe |
| 1049 Bruxelles/Brussel |
| BELGIQUE/BELGIË |
| Φαξ +32 22961242 |
| Stateaidgreffe@ec.europa.eu |

European Commission,

Directorate-General Competition

State Aid Greffe

1049 Bruxelles/Brussel

BELGIQUE/BELGIË

Φαξ +32 22961242

Stateaidgreffe@ec.europa.eu

Οι παρατηρήσεις αυτές θα κοινοποιηθούν στην Πολωνία. Με μνεία των σχετικών λόγων, μπορεί να ζητηθεί γραπτώς η τήρηση του απορρήτου της ταυτότητας του ενδιαφερόμενου μέρους που υποβάλλει παρατηρήσεις.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ

Στις 7 Σεπτεμβρίου 2018, στις 24 Σεπτεμβρίου 2018, στις 16 Οκτωβρίου 2018, στις 26 Απριλίου 2019, και στις 5 Σεπτεμβρίου 2019, η Πολωνία κοινοποίησε την πρόθεσή της να χορηγήσει κρατική ενίσχυση μέσω των διαρθρωτικών ταμείων της ΕΕ για επενδύσεις σε δίκτυα τηλεθέρμανσης σε πέντε δήμους στην περιφέρεια Podkarpackie της νοτιοανατολικής Πολωνίας (βλέπε πίνακα).

Τα πέντε έργα αφορούν υφιστάμενα συστήματα τηλεθέρμανσης στα οποία η θερμότητα παράγεται από λέβητες με καύση άνθρακα, ενώ ορισμένοι λέβητες λειτουργούν με φυσικό αέριο και ένα μικρό ποσοστό της θερμότητας, στο Ropczyce, παράγεται από ανακυκλωμένα απόβλητα (βλέπε πίνακα).

Η Πολωνία εξήγησε ότι η αντικατάσταση των παλαιών δικτύων τηλεθέρμανσης θα αποφέρει περιβαλλοντικά οφέλη μέσω του περιορισμού των απωλειών κατά τη μεταφορά θερμότητας και της μείωσης των εκπομπών CO2 και άλλων ρύπων, συμπεριλαμβανομένων των λεπτών σωματιδίων που συνδέονται με την παραγωγή θερμότητας με καύση άνθρακα.

Πίνακας

Επισκόπηση προτεινόμενων έργων

| Δήμος | Κύριος δικαιούχος | Παραγωγή θερμότητας | Ποσό στήριξης (PLN) |
| --- | --- | --- | --- |
| Tarnobrzeg | ECO Tarnobrzeg Sp. z o.o. | 4 × 10 MW λέβητες φυσικού αερίου
  3 × 14,5 MW λέβητες άνθρακα | 9 998 707 |
| Ropczyce | Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej w Ropczycach Sp. z o. o. | 1 × 8 MW, 1 × 7 MW, 2 × 800 kW λέβητες άνθρακα
  Περίπου το 5 % της ζήτησης καλύπτεται από θερμότητα που παράγεται από ανακυκλωμένα βιομηχανικά απόβλητα. | 6 846 348 |
| Lesko | Spółdzielnia Mieszkaniowa w Lesku. | 5 × 600 kW λέβητες άνθρακα | 2 510 691 |
| Dębica | Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej sp. z o.o. | 1 × 52 MW λέβητας άνθρακα, 6 × < 1 MW λέβητες φυσικού αερίου, 1 × 1 MW λέβητας φυσικού αερίου, 200 kW αντλίες θερμότητας. | 5 675 756 |
| Ustrzyki Dolne | Δήμος Ustrzyki Dolne | 1 × 20 MW λέβητας άνθρακα + ορισμένοι μικροί τοπικοί λέβητες | 5 069 472 |

Δήμος

Κύριος δικαιούχος

Παραγωγή θερμότητας

Ποσό στήριξης (PLN)

Tarnobrzeg

ECO Tarnobrzeg Sp. z o.o.

4 × 10 MW λέβητες φυσικού αερίου

3 × 14,5 MW λέβητες άνθρακα

9 998 707

Ropczyce

Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej w Ropczycach Sp. z o. o.

1 × 8 MW, 1 × 7 MW, 2 × 800 kW λέβητες άνθρακα

Περίπου το 5 % της ζήτησης καλύπτεται από θερμότητα που παράγεται από ανακυκλωμένα βιομηχανικά απόβλητα.

6 846 348

Lesko

Spółdzielnia Mieszkaniowa w Lesku.

5 × 600 kW λέβητες άνθρακα

2 510 691

Dębica

Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej sp. z o.o.

1 × 52 MW λέβητας άνθρακα, 6 × < 1 MW λέβητες φυσικού αερίου, 1 × 1 MW λέβητας φυσικού αερίου, 200 kW αντλίες θερμότητας.

5 675 756

Ustrzyki Dolne

Δήμος Ustrzyki Dolne

1 × 20 MW λέβητας άνθρακα + ορισμένοι μικροί τοπικοί λέβητες

5 069 472

Τα έργα αναβάθμισης του δικτύου επιλέχθηκαν μέσω πρόσκλησης υποβολής αιτήσεων μεταξύ 31ης Οκτωβρίου και 30ής Νοεμβρίου 2016. Ο διαγωνισμός αφορούσε μόνο έργα αναβάθμισης του δικτύου στο Podkarpackie. Δεσμεύθηκαν 100 εκατ. PLN για τα έργα που θα προκρίνονταν. Υποβλήθηκαν 11 αιτήσεις χρηματοδότησης, για συνολική χρηματοδότηση ύψους 46 692 709 PLN. Ένα έργο απορρίφθηκε διότι η αίτηση ήταν ελλιπής και δεν περιείχε διαβεβαίωση ότι θα διατίθεται πηγή θερμότητας για το σχεδιαζόμενο δίκτυο. Τα υπόλοιπα δέκα έργα συνολικού ύψους 42 986 110 PLN επελέγησαν για χρηματοδότηση (1). Πέντε από αυτά τα έργα αφορούσαν συστήματα τηλεθέρμανσης που δεν πληρούσαν τους ορισμούς της «αποδοτικής τηλεθέρμανσης» στην οδηγία για την ενεργειακή απόδοση, κάτι που επίσης συνιστά προϋπόθεση για τη χορήγηση κρατικών ενισχύσεων σε έργα τηλεθέρμανσης στο πλαίσιο του γενικού κανονισμού απαλλαγής κατά κατηγορία. Τα εν λόγω πέντε έργα κοινοποιήθηκαν στην Επιτροπή προς αξιολόγηση και αποτελούν αντικείμενο της παρούσας απόφασης.

Η Επιτροπή εξέτασε το μέτρο και κατέληξε στο προκαταρκτικό συμπέρασμα ότι συνιστά κρατική ενίσχυση. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συμβατότητα της ενίσχυσης με την εσωτερική αγορά βάσει των κατευθυντήριων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις στους τομείς του περιβάλλοντος και της ενέργειας (2014-2020) (ΚΓΕΠΕ), οι οποίες περιλαμβάνουν ενότητα για τα μέτρα ενεργειακής απόδοσης, συμπεριλαμβανομένης της τηλεθέρμανσης και της τηλεψύξης (ενότητα 3.4).

Οι ΚΓΕΠΕ περιορίζουν τη χορήγηση ενισχύσεων για τηλεθέρμανση στα συστήματα που εμπίπτουν στους ορισμούς του αποδοτικού συστήματος τηλεθέρμανσης και τηλεψύξης, όπως ορίζονται στο άρθρο 2 παράγραφοι 41 και 42 της οδηγίας 2012/27/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2) για την ενεργειακή απόδοση (ΟΕΑ). Κανένα από τα κοινοποιηθέντα έργα δεν περιλαμβάνει συστήματα θέρμανσης που να εμπίπτουν σε αυτούς τους ορισμούς.

Η Πολωνία εξήγησε ότι όλα τα κοινοποιηθέντα έργα θα συμβάλουν στην προστασία του περιβάλλοντος με τη μείωση της χρήσης πρωτογενούς ενέργειας και των εκπομπών από τις μονάδες που παρέχουν θερμότητα στα υποστηριζόμενα δίκτυα. Η Επιτροπή επισημαίνει, ωστόσο, ότι αυτό βασίζεται στην παραδοχή ότι το εναλλακτικό σενάριο είναι η υφιστάμενη μονάδα θέρμανσης να εξακολουθήσει να λειτουργεί και να παρέχει θερμότητα μέσω του μη εκσυγχρονισμένου δικτύου. Πράγματι, η αναβάθμιση των δικτύων θέρμανσης με βάση τις μονάδες που λειτουργούν με ορυκτά καύσιμα εγκυμονεί κίνδυνο αποτρεπτικού αποτελέσματος, δεδομένου ότι, χάρη στις αναβαθμίσεις του δικτύου θέρμανσης, οι εν λόγω μονάδες θα παραμείνουν σε λειτουργία για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από το αρχικά αναμενόμενο. Με λιγότερες απώλειες κατά τη διανομή και, σε ορισμένες περιπτώσεις, περισσότερες συνδέσεις καταναλωτών στα δίκτυα, υπάρχει σαφής κίνδυνος οι αναβαθμίσεις του δικτύου να βελτιώσουν την οικονομική κατάσταση των συστημάτων τηλεθέρμανσης και, ως εκ τούτου, να παρατείνουν τη διάρκεια ζωής των σταθμών ηλεκτροπαραγωγής που παράγουν θερμότητα (και ρύπανση).

Μολονότι τα προτεινόμενα έργα επιφέρουν κάποιες βελτιώσεις στην αποδοτικότητα, τα εν λόγω συστήματα θέρμανσης θα συνεχίσουν να προκαλούν σημαντική ρύπανση εάν δεν αναβαθμιστούν οι πηγές θερμότητας. Η στήριξη δικτύων που συνδέονται με σταθμούς παραγωγής ενέργειας οι οποίοι δεν εμπίπτουν στον ορισμό του «αποδοτικού» συστήματος θα μπορούσε, συνεπώς, να παρατείνει τη χρήση των ορυκτών καυσίμων για θέρμανση, υπονομεύοντας τον στόχο της προστασίας του περιβάλλοντος.

Ως εκ τούτου, η Επιτροπή αμφιβάλλει ότι τα κοινοποιηθέντα μέτρα συμβάλλουν στην υψηλότερου επιπέδου προστασία του περιβάλλοντος, στόχος που θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι είναι κοινού συμφέροντος.

Δεδομένου ότι τα μέτρα δεν εξυπηρετούν στόχο κοινού συμφέροντος, η Επιτροπή διατηρεί αμφιβολίες ως προς το κατά πόσον θα μπορούσαν να θεωρηθούν αναγκαία, κατάλληλα και αναλογικά ή να έχουν χαρακτήρα κινήτρου. Επίσης, η Επιτροπή αμφισβητεί κατά πόσον θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι οι επιπτώσεις των μέτρων στον ανταγωνισμό αντισταθμίζονται από τα οφέλη τους.

Η Επιτροπή καλεί τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με όλα αυτά τα ζητήματα.

ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ

Szanowny Panie Ministrze,

Komisja pragnie poinformować Polskę, że po przeanalizowaniu przekazanych przez władze polskie informacji na temat wyżej wymienionych środków podjęła decyzję o wszczęciu postępowania określonego w art. 108 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

1.   PROCEDURA

| 1. | W dniach 7 września 2018 r., 24 września 2018 r., 16 października 2018 r., 26 kwietnia 2019 r. oraz 5 września 2019 r. Polska zgłosiła zamiar przyznania pomocy państwa na inwestycje w infrastrukturę ciepłowniczą, odpowiednio, w Tarnobrzegu, Ropczycach, Lesku, Dębicy i Ustrzykach Dolnych. Wszystkie systemy ciepłownicze znajdują się w gminach położonych w województwie podkarpackim w południowo-wschodniej Polsce. |
| --- | --- |

1.

| 2. | W dniach 1 października 2018 r. i 14 grudnia 2018 r. Komisja zwróciła się o dodatkowe informacje na temat projektów w Tarnobrzegu i Ropczycach. W dniu 29 listopada 2018 r. Komisja zwróciła się o dodatkowe informacje na temat projektu w Lesku. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Polska przekazała informacje na temat poszczególnych projektów w dniach 30 października 2018 r., 8 stycznia 2019 r., 12 lutego 2019 r., 15 marca 2019 r. i 12 kwietnia 2019 r. |
| --- | --- |

3.

| 4. | W dniu 13 czerwca 2019 r. Komisja przesłała pismo zawierające ocenę wstępną projektów w Tarnobrzegu, Ropczycach, Lesku i Dębicy, w którym wyraziła wątpliwości dotyczące zgodności pomocy państwa związanej z poszczególnymi środkami z rynkiem wewnętrznym. |
| --- | --- |

4.

| 5. | W odpowiedzi z dnia 27 sierpnia 2019 r. Polska stwierdziła, że po przeprowadzeniu oceny na podstawie Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) środki należy uznać za zgodne, podobnie jak we wcześniejszych decyzjach Komisji w analogicznych sprawach przed przyjęciem wytycznych w sprawie pomocy państwa na ochronę środowiska i cele związane z energią w latach 2014–2020. |
| --- | --- |

5.

2.   SZCZEGÓŁOWY OPIS ŚRODKÓW POMOCY

2.1.   Opis środków pomocy

| 6. | W systemie ciepłowniczym ciepło wytwarzane jest w elektrociepłowni, a następnie rozprowadzane siecią rurociągów do konsumentów. Systemy ciepłownicze mogą przyczynić się do ochrony środowiska przez zwiększenie efektywności energetycznej, w przypadku gdy zastępują korzystanie (lub pozwalają uniknąć korzystania) z mniej efektywnych lokalnych źródeł ciepła. |
| --- | --- |

6.

| 7. | Polska proponuje wesprzeć modernizacje infrastruktury ciepłowniczej na terenie pięciu gmin w województwie podkarpackim (zob. tabela 1).

  Tabela 1: Zestawienie proponowanych projektów









  Gmina | Główny beneficjent | Wytwarzanie energii cieplnej | Kwota wsparcia (PLN) |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Tarnobrzeg | ECO Tarnobrzeg Sp. z o.o. | Kotły gazowe o mocy: 4 × 10 MW
  Kotły węglowe o mocy: 3 × 14,5 MW | 9 998 707 |
| Ropczyce | Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej w Ropczycach Sp. z o.o. | Kotły węglowe o mocy: 1 × 8 MW, 1 × 7 MW, 2 × 800 kW
  Około 5 % zapotrzebowania na energię cieplną zaspokaja się za pośrednictwem odzyskiwanego przemysłowego ciepła odpadowego. | 6 846 348 |
| Lesko | Spółdzielnia Mieszkaniowa w Lesku | Kotły węglowe o mocy: 5 × 600 kW | 2 510 691 |
| Dębica | Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej sp. z o.o. | Kocioł węglowy o mocy: 1 × 52 MW, kotły gazowe o mocy: 6 × < 1 MW, kocioł gazowy o mocy: 1 × 1 MW, pompy ciepła o mocy: 200 kW. | 5 675 756 |
| Ustrzyki Dolne | Gmina Ustrzyki Dolne | Kocioł węglowy o mocy: 1 × 20 MW + kilka małych kotłów lokalnych | 5 069 472 |

7.

Tabela 1: Zestawienie proponowanych projektów

Gmina

Główny beneficjent

Wytwarzanie energii cieplnej

Kwota wsparcia (PLN)

Tarnobrzeg

ECO Tarnobrzeg Sp. z o.o.

Kotły gazowe o mocy: 4 × 10 MW

Kotły węglowe o mocy: 3 × 14,5 MW

9 998 707

Ropczyce

Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej w Ropczycach Sp. z o.o.

Kotły węglowe o mocy: 1 × 8 MW, 1 × 7 MW, 2 × 800 kW

Około 5 % zapotrzebowania na energię cieplną zaspokaja się za pośrednictwem odzyskiwanego przemysłowego ciepła odpadowego.

6 846 348

Lesko

Spółdzielnia Mieszkaniowa w Lesku

Kotły węglowe o mocy: 5 × 600 kW

2 510 691

Dębica

Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej sp. z o.o.

Kocioł węglowy o mocy: 1 × 52 MW, kotły gazowe o mocy: 6 × < 1 MW, kocioł gazowy o mocy: 1 × 1 MW, pompy ciepła o mocy: 200 kW.

5 675 756

Ustrzyki Dolne

Gmina Ustrzyki Dolne

Kocioł węglowy o mocy: 1 × 20 MW + kilka małych kotłów lokalnych

5 069 472

| 8. | Wszystkie pięć projektów obejmuje istniejące systemy ciepłownicze, w których ciepło jest wytwarzane przez kotły węglowe, pewną liczbę kotłów gazowych, niewielki udział odzyskiwanego ciepła odpadowego w Ropczycach oraz niewielki udział ciepła wytwarzanego przez pompy ciepła w Dębicy (zob. tabela 1). Wszystkie projekty realizowane są przez przedsiębiorstwa należące do lokalnych gmin lub w których gminy mają udział większościowy. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Proponowane zmiany obejmują modernizację, a w niektórych przypadkach rozbudowę sieci podłączonych do istniejących źródeł ciepła:






  a. | W Tarnobrzegu sieć obejmuje rurociągi o długości 45 km, z czego 21 km jest izolowanych. Proponowane modernizacje obejmują izolację 6,4 km istniejących rurociągów, demontaż 6 km starych rurociągów i zastąpienie ich 4 km izolowanych rurociągów o większej średnicy, a także modernizację 142 indywidualnych węzłów cieplnych, aby umożliwić zastąpienie w budynkach mieszkalnych piecyków gazowych ciepłą wodą użytkową z sieci ciepłowniczej. |
| --- | --- | --- |

9.

a.

W Tarnobrzegu sieć obejmuje rurociągi o długości 45 km, z czego 21 km jest izolowanych. Proponowane modernizacje obejmują izolację 6,4 km istniejących rurociągów, demontaż 6 km starych rurociągów i zastąpienie ich 4 km izolowanych rurociągów o większej średnicy, a także modernizację 142 indywidualnych węzłów cieplnych, aby umożliwić zastąpienie w budynkach mieszkalnych piecyków gazowych ciepłą wodą użytkową z sieci ciepłowniczej.

| b. | Sieć w Ropczycach obejmuje 12 km rurociągów. Proponowane modernizacje obejmują zastąpienie 2,88 km istniejących rurociągów nowoczesnymi przewodami rurowymi, instalację nowych węzłów cieplnych oraz nowe systemy monitorowania i kontroli. |
| --- | --- |

b.

Sieć w Ropczycach obejmuje 12 km rurociągów. Proponowane modernizacje obejmują zastąpienie 2,88 km istniejących rurociągów nowoczesnymi przewodami rurowymi, instalację nowych węzłów cieplnych oraz nowe systemy monitorowania i kontroli.

| c. | W Lesku proponowane modernizacje obejmują demontaż i przebudowę istniejącego rurociągu o długości 1,4 km oraz modernizację 15 węzłów cieplnych w budynkach mieszkalnych. |
| --- | --- |

c.

W Lesku proponowane modernizacje obejmują demontaż i przebudowę istniejącego rurociągu o długości 1,4 km oraz modernizację 15 węzłów cieplnych w budynkach mieszkalnych.

| d. | W Dębicy proponowane modernizacje obejmują modernizację rur na odcinku o długości 2,8 km, położenie 1,06 km rur oraz instalację/modernizację 37 węzłów cieplnych w budynkach mieszkalnych. |
| --- | --- |

d.

W Dębicy proponowane modernizacje obejmują modernizację rur na odcinku o długości 2,8 km, położenie 1,06 km rur oraz instalację/modernizację 37 węzłów cieplnych w budynkach mieszkalnych.

| e. | Sieć w Ustrzykach Dolnych składa się z 10,8 km rur. Proponowane modernizacje obejmują modernizację 2,4 km rur oraz budowę nowych przyłączy i podstacji. |
| --- | --- |

e.

Sieć w Ustrzykach Dolnych składa się z 10,8 km rur. Proponowane modernizacje obejmują modernizację 2,4 km rur oraz budowę nowych przyłączy i podstacji.

| 10. | Polska wyjaśniła, że nie można przeprowadzić znacznej modernizacji źródeł ciepła, aby na przykład spełnić wymogi definicji „efektywnego” systemu ciepłowniczego zgodnie z dyrektywą w sprawie efektywności energetycznej (3), ze względu na sytuację finansową gmin odpowiedzialnych za systemy grzewcze, oraz z uwagi na fakt, że odzyskiwanie kosztów wymaganych inwestycji od konsumentów nie byłoby możliwe w przypadku zakładów, które muszą sprzedawać swoje ciepło na poziomie określonym przez polski organ regulacyjny. |
| --- | --- |

10.

| 11. | Polska wyjaśniła, że zastąpienie starych sieci ciepłowniczych przyniosłoby znaczne korzyści dla środowiska poprzez ograniczenie strat w przesyle ciepła, ograniczenie emisji CO2 i innych zanieczyszczeń, w tym pyłu drobnego pochodzącego z wytwarzania ciepła z węgla, na którym opierają się systemy, oraz zmniejszenie uzależnienia od bardziej zanieczyszczających form wytwarzania ciepła wykorzystywanych w indywidualnych domach. |
| --- | --- |

11.

| 12. | Polska szacuje, że w Tarnobrzegu utrata ciepła w trakcie przesyłu zmniejszy się z 30 000 GJ rocznie do mniej niż 8 000 GJ rocznie, wynikiem czego będzie zmniejszenie emisji o około 2 400 ton CO2 rocznie oraz zmniejszenie emisji innych substancji zanieczyszczających. Polska szacuje, że w Lesku, po planowanej modernizacji sieci emisje CO2 z systemu ciepłowniczego zostaną zmniejszone o 118 618 ton rocznie, co oznacza zmniejszenie całkowitej emisji z tego systemu o 3,25 %. Polska szacuje roczne oszczędności w Ropczycach na 3 249 GJ i 309 ton CO2. Polska szacuje roczne oszczędności w Ustrzykach Dolnych na 7 560 GJ i 727 ton CO2. Władze polskie szacują roczne oszczędności w Dębicy na 2 119 GJ i 201 ton CO2. |
| --- | --- |

12.

2.1.1.   Proces selekcji

| 13. | Projekty związane z modernizacją sieci wybrano w drodze zaproszenia do składania wniosków w dniach od 31 października do 30 listopada 2016 r. Przetarg ograniczał się do projektów modernizacji sieci w województwie podkarpackim. Na wybrane projekty przeznaczono 100 mln PLN. Wpłynęło 11 wniosków o dofinansowanie o łącznej wysokości 46 692 709 PLN. Jeden projekt odrzucono, ponieważ wniosek był niekompletny i brakowało potwierdzenia wprowadzenia źródła ciepła dla planowanej sieci. |
| --- | --- |

13.

| 14. | Wszystkie pozostałe projekty oceniono pozytywnie pod kątem wykonalności technicznej i rentowności. Uzyskały one minimalną ilość punktów w oparciu o kryteria zastosowane do oceny. W związku z tym do finansowania wybrano wspomniane dziesięć projektów na łączną kwotę 42 986 110 PLN. Pięć z tych projektów dotyczyło systemów ciepłowniczych, które nie spełniają wymogów definicji „efektywnego systemu ciepłowniczego” zawartej w dyrektywie w sprawie efektywności energetycznej, co jest również warunkiem udzielania pomocy państwa na rzecz projektów w zakresie systemu ciepłowniczego na mocy ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń blokowych (GBER) (4). Wspomniane pięć projektów zgłoszono Komisji do oceny i są one przedmiotem niniejszej decyzji. |
| --- | --- |

14.

2.1.2.   Finansowanie i forma pomocy

| 15. | Wsparcie miałoby formę dotacji bezpośredniej finansowanej z funduszy strukturalnych UE. |
| --- | --- |

15.

2.1.3.   Podstawa prawna

| 16. | Uchwała nr 285/5702/17 Zarządu Województwa Podkarpackiego w Rzeszowie z dnia 21 marca 2017 r. w sprawie zatwierdzenia Listy ocenionych projektów oraz wyboru projektów do dofinansowania z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach osi priorytetowej III. Czysta energia działania 3.3 Poprawa jakości powietrza, poddziałania 3.3.1 Realizacja planów niskoemisyjnych, Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Podkarpackiego na lata 2014–2020 w zakresie sieci ciepłowniczych. |
| --- | --- |

16.

| 17. | W przypadku udzielenia zgody na pomoc państwa zawarte zostaną projekty umów z wybranymi beneficjentami. |
| --- | --- |

17.

2.2.   Istnienie pomocy

| 18. | Art. 107 ust. 1 TFUE stanowi: „wszelka pomoc przyznawana przez państwo członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi”. |
| --- | --- |

18.

2.2.1.   Istnienie zasobów państwowych i możliwość przypisania ich państwu

| 19. | Wsparcie w każdym z projektów miałoby być finansowane z funduszy strukturalnych UE. Ze względu na fakt, że fundusze strukturalne znajdują się pod kontrolą Polski, Komisja stwierdza, że stanowią one zasoby państwowe, które można przypisać państwu. |
| --- | --- |

19.

2.2.2.   Selektywna korzyść

| 20. | Polska wybrała konkretne projekty modernizacji sieci, które miałyby otrzymać wsparcie, którego w przeciwnym razie nie uzyskałyby na rynku. Inne projekty ciepłownicze i alternatywne źródła ciepła nie otrzymałyby pomocy. Środki te przyniosłyby zatem beneficjentom selektywną korzyść. |
| --- | --- |

20.

2.2.3.   Zakłócenie konkurencji i wpływ na wymianę handlową

| 21. | Rynek ciepłowniczy jest otwarty na konkurencję i istnieje wiele różnych możliwych źródeł ciepła, z których konsumenci mogą wybierać, w tym różne rodzaje kotłów dla gospodarstw indywidualnych. |
| --- | --- |

21.

| 22. | W związku z powyższym Komisja stwierdza, że środki mogą zakłócać konkurencję i wpływać na wymianę handlową między państwami członkowskimi. |
| --- | --- |

22.

2.2.4.   Wniosek dotyczący istnienia pomocy

| 23. | Na podstawie powyższej analizy, Komisja stwierdza, że zgłoszone środki stanowią pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE. |
| --- | --- |

23.

2.3.   Zgodność pomocy z prawem

| 24. | Polska zgłosiła środki do oceny przed wprowadzeniem ich w życie. W związku z tym Polska wywiązała się ze swoich zobowiązań wynikających z klauzuli zawieszającej ustanowionej w art. 108 ust. 3 TFUE. |
| --- | --- |

24.

2.4.   Ocena zgodności

2.4.1.   Obowiązujące przepisy

| 25. | Zgłoszone środki obejmują pomoc inwestycyjną na systemy ciepłownicze i wchodzą w zakres wytycznych w sprawie pomocy państwa na ochronę środowiska i cele związane z energią w latach 2014–2020 (EEAG), sekcja 1.1 i 1.2. Pomoc zostałaby przyznana na środki na rzecz efektywności energetycznej, jak określono w EEAG pkt 19 ppkt 2. Zgodność omawianych środków z rynkiem wewnętrznym jest zatem oceniana na podstawie sekcji 3.4 dotyczącej środków w zakresie efektywności energetycznej. |
| --- | --- |

25.

| 26. | Polska wyjaśniła, że Komisja mogłaby ocenić zgłoszone środki bezpośrednio na podstawie Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i zwróciła uwagę na dwie decyzje przyjęte przez Komisję w 2012 r., w których pomoc na inwestycje w sieci ciepłownicze uznano za zgodną z rynkiem wewnętrznym na podstawie Traktatu (5). Decyzje te podjęto jednak przed przyjęciem EEAG, które weszły w życie w dniu 1 lipca 2014 r. |
| --- | --- |

26.

| 27. | W związku z tym, że EEAG obowiązują i mają zastosowanie do tego środka, Komisja jest zobowiązana, jak potwierdził to Sąd (6), do wykorzystania EEAG jako podstawy swojej oceny. |
| --- | --- |

27.

2.4.2.   Cel będący przedmiotem wspólnego zainteresowania i konieczność pomocy

| 28. | W pkt 139 EEAG stwierdza się, że celu zagwarantowania, że pomoc będzie przyczyniać się do podniesienia poziomu ochrony środowiska, pomoc na systemy ciepłownicze i chłodnicze oraz na kogenerację energii cieplnej oraz energii elektrycznej (CHP) zostanie uznana za zgodną z rynkiem wewnętrznym tylko w przypadku przyznania jej na wysokosprawną kogenerację i efektywne energetycznie systemy ciepłownicze i chłodnicze na potrzeby inwestycji, w tym modernizacji. |
| --- | --- |

28.

| 29. | Zgodnie z pkt 19 ppkt 12 EEAG „kogeneracja” lub skojarzona gospodarka energetyczna (CHP) oznacza równoczesne wytwarzanie energii cieplnej oraz energii elektrycznej lub mechanicznej w trakcie tego samego procesu. |
| --- | --- |

29.

| 30. | W pkt 19 ppkt 12 EEAG definiuje się „wysokosprawną kogenerację” jako kogenerację zgodną z definicją wysokosprawnej kogeneracji podaną w art. 2 ust. 34 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/27/UE (dyrektywa w sprawie efektywności energetycznej) (7). |
| --- | --- |

30.

| 31. | Zgodnie z pkt 19 ppkt 14 EEAG „efektywny energetycznie system ciepłowniczy i chłodniczy” oznacza system ciepłowniczy i chłodniczy zgodny z definicją efektywnego systemu ciepłowniczego i chłodniczego podaną w art. 2 ust. 41 i 42 dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej. Definicja obejmuje zakłady produkcji energii cieplnej/chłodniczej oraz sieć (w tym powiązane instalacje) konieczną do dystrybucji energii cieplnej/chłodniczej z jednostek produkcyjnych do lokali odbiorców. |
| --- | --- |

31.

| 32. | Art. 2 pkt 41) dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej określa „efektywny system ciepłowniczy i chłodniczy” jako system ciepłowniczy lub chłodniczy, w którym do produkcji ciepła lub chłodu wykorzystuje się w co najmniej 50 % energię ze źródeł odnawialnych, lub w co najmniej 50 % ciepło odpadowe, lub w co najmniej 75 % ciepło pochodzące z kogeneracji, lub w co najmniej 50 % wykorzystuje się połączenie takiej energii i ciepła. |
| --- | --- |

32.

| 33. | Art. 2 pkt 42) dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej określa „efektywne ogrzewanie i chłodzenie” jako rozwiązanie w zakresie ogrzewania i chłodzenia, które dla podstawowego scenariusza odzwierciedlającego działalność w niezmienionych warunkach wymiernie zmniejsza wkład energii pierwotnej wymaganej, aby dostarczyć jedną jednostkę energii na potrzeby odnośnego systemu w sposób opłacalny, zgodnie z oceną w ramach analizy kosztów i korzyści, o której mowa w tejże dyrektywie, z uwzględnieniem energii niezbędnej do wydobycia, przetwarzania, przesyłu i rozdziału. |
| --- | --- |

33.

| 34. | Żaden ze zgłoszonych projektów nie obejmuje systemów ogrzewania wykorzystujących CHP. Żaden ze zgłoszonych projektów nie wykorzystuje w 50 % energii odnawialnej lub ciepła odpadowego. Dlatego też nie spełniono żadnych dopuszczalnych celów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania wspomnianych w pkt 139 EEAG. |
| --- | --- |

34.

| 35. | W pkt 139 określa się, że „[w] przypadku środków współfinansowanych przez europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne, państwa członkowskie mogą oprzeć się na uzasadnieniach zawartych w odnośnych programach operacyjnych”. Polska wyjaśniła, że pozwala to państwom członkowskim przyznać pomoc na nieefektywne projekty, o ile są one wspierane z funduszy strukturalnych. Jednak pkt 139 nie zakłada automatycznego uznawania w decyzji w sprawie pomocy państwa uzasadnień zawartych w programach operacyjnych, które są zatwierdzane przez Komisję, bez uszczerbku dla konieczności „zgodności wszelkich działań wspieranych w ramach programów operacyjnych z zasadami pomocy państwa” (8). W swoich programach operacyjnych Polska nie wskazała również żadnego szczególnego uzasadnienia, które stanowiłoby podstawę do odstąpienia od EEAG, które ograniczają pomoc do systemów „efektywnych”. |
| --- | --- |

35.

| 36. | Polska wyjaśniła, że każdy ze zgłoszonych projektów przyczyni się do ochrony środowiska przez ograniczenie zużycia energii pierwotnej i emisji z zakładów, które dostarczają ciepło do wspieranych sieci. Komisja zauważa jednak, że wyjaśnienie to opiera się na założeniu, że scenariuszem alternatywnym jest sytuacja, w której istniejąca instalacja grzewcza nadal funkcjonuje i dostarcza ciepło za pośrednictwem niezmodernizowanej sieci. Modernizacja sieci ciepłowniczych opierających się na elektrociepłowniach zasilanych paliwem kopalnym wiąże się z ryzykiem stworzenia efektu blokady, tj. sytuacji, w której w wyniku modernizacji, a (w niektórych przypadkach) rozszerzenia sieci ciepłowniczej, zakłady te pozostaną operacyjne dłużej niż miałoby to miejsce w innym przypadku. Przy mniejszych stratach w dystrybucji energii, a w niektórych przypadkach większej liczbie konsumentów przyłączonych do sieci, istnieje wyraźne ryzyko, że modernizacja sieci poprawi sytuację ekonomiczną systemów ciepłowniczych, a tym samym wydłuży okres eksploatacji elektrociepłowni (i wytwarzania zanieczyszczeń). |
| --- | --- |

36.

| 37. | Jak jasno wynika z sekcji 2.1, o ile proponowane projekty prowadzą do pewnych ulepszeń w zakresie efektywności, to do czasu modernizacji źródeł ciepła systemy grzewcze nadal będą powodować znaczne zanieczyszczenie. Na przykład w przypadku projektu w Lesku modernizacja sieci ma na celu ograniczenie emisji CO2 o 118 600 ton rocznie, jednak system ten po modernizacji będzie nadal wytwarzał rocznie ponad 3,2 mln ton CO2. Jak pokazuje tabela 1, większość ciepła w zgłoszonych przypadkach wytwarza się przez spalanie węgla. Istnieje w związku z tym prawdopodobieństwo, że wsparcie dla sieci podłączonych do elektrociepłowni, które nie spełniają definicji „efektywnej”, przedłuży stosowanie paliw kopalnych na potrzeby ogrzewania, powodując przynajmniej w perspektywie średnioterminowej lub długoterminowej działanie sprzeczne w stosunku do wszelkich celów związanych z ochroną środowiska naturalnego i prowadząc do zwiększenia emisji CO2 i pyłu drobnego. |
| --- | --- |

37.

| 38. | W związku z powyższym Komisja ma wątpliwości, czy zgłoszone środki przyczyniają się do wyższego poziomu ochrony środowiska, co można by uznać za cel będący przedmiotem wspólnego zainteresowania. Komisja ma w związku z tym również wątpliwości, czy pomoc można uznać za konieczną. |
| --- | --- |

38.

2.4.3.   Odpowiedni instrument

| 39. | Zgodnie z pkt 145 EEAG pomoc państwa można uznać za adekwatny instrument finansowania środków na rzecz efektywności energetycznej, niezależnie od postaci, w jakiej jest przyznawana. |
| --- | --- |

39.

| 40. | Środki te obejmują pomoc inwestycyjną w formie dotacji bezpośrednich, które co do zasady można uznać za odpowiedni instrument finansowania środków na rzecz efektywności energetycznej, ale musiałyby być ukierunkowane na osiągnięcie celu będącego przedmiotem wspólnego zainteresowania. |
| --- | --- |

40.

2.4.4.   Efekt zachęty

| 41. | Zgodnie z pkt 144 w połączeniu z pkt 49 EEAG efekt zachęty występuje, kiedy pomoc skłania beneficjenta do zmiany zachowania na rzecz osiągnięcia wyższego poziomu ochrony środowiska, co nie byłoby możliwe bez pomocy. |
| --- | --- |

41.

| 42. | Proponowana pomoc, która miałaby zostać przyznana w ramach zgłoszonych środków, nie wydaje się stanowić zachęty do osiągnięcia wyższego poziomu ochrony środowiska, ponieważ projekty nie spełniają definicji „efektywności energetycznej”, którą wyjaśniono w pkt 139 EEAG, aby zapewnić wyższy poziom ochrony środowiska. Jak wyjaśniono powyżej, istnieje ryzyko, że – w wyniku modernizacji i rozbudowy sieci – inwestycje w rurociągi powiązane z instalacjami grzewczymi zasilanymi paliwami kopalnymi wpłyną na przedłużenie okresu eksploatacji tych elektrociepłowni opalanych paliwami kopalnymi. |
| --- | --- |

42.

| 43. | W związku z tym Komisja ma wątpliwości, czy zgłoszone środki można uznać za stanowiące efekt zachęty skłaniający beneficjenta do zmiany zachowania celem osiągnięcia wyższego poziomu ochrony środowiska. |
| --- | --- |

43.

2.4.5.   Proporcjonalność

| 44. | Zgodnie z pkt 148 EEAG koszty kwalifikowalne w odniesieniu do środków na rzecz efektywności energetycznej to dodatkowe koszty inwestycji bezpośrednio związane z osiągnięciem wspólnego celu określone w pkt 73 EEAG. Pkt 73a EEAG określa ponadto, że w przypadku gdy koszty osiągniecia celu będącego przedmiotem wspólnego zainteresowania można wyodrębnić, koszty tej osobnej inwestycji stanowią koszty kwalifikowalne. Ponadto zgodnie z drugim zdaniem pkt 76 EEAG, w przypadku projektów dotyczących sieci ciepłowniczych Komisja oceni proporcjonalność pomocy przy zastosowaniu podejścia zakładającego niedopasowanie poziomu płynności. Pojęcie niedopasowania poziomu płynności zdefiniowano w pkt 19 ppkt 32 EEAG jako różnicę pomiędzy dodatnimi i ujemnymi przepływami pieniężnymi w czasie realizacji inwestycji, zdyskontowaną do ich bieżącej wartości (zwykle z zastosowaniem kosztu kapitału). |
| --- | --- |

44.

| 45. | Komisja stwierdziła w motywie 38 decyzji, że ma wątpliwości czy zgłoszone środki przyczyniają się do celu będącym przedmiotem wspólnego zainteresowania. Warunki określone w szczególności w pkt 73 EEAG nie są zatem spełnione ze względu na brak kosztów, które przyczyniłyby się do osiągniecia celu będącego przedmiotem wspólnego zainteresowania. Ponieważ w zgłoszonych przypadkach pomoc nie jest ukierunkowana na cel będący przedmiotem wspólnego zainteresowania, nie można jej uznać za proporcjonalną. |
| --- | --- |

45.

| 46. | Nawet jeżeli projekty te były zgodne z wymogami przepisów dotyczących energii i służyły osiągnięciu celu będącego przedmiotem wspólnego zainteresowania, Polska nie dostarczyła również wystarczających danych do wykazania proporcjonalności proponowanego wsparcia. |
| --- | --- |

46.

| 47. | Polska nie przedstawiła w odniesieniu do każdego projektu jasnego biznesplanu określającego koszty i dochody, jak i zatem niedopasowania poziomu płynności. Wyszczególniono natomiast pewne koszty, które nie wydają się konieczne do osiągnięcia zamierzonej poprawy efektywności energetycznej, takie jak tablice pamiątkowe i działania promujące projekt. Polska wyjaśniła, że beneficjenci otrzymają pomoc w wysokości 85 % kosztów kwalifikowalnych, ale otrzymają również pomoc de minimis na pokrycie „innych kosztów kwalifikowalnych”, których nie wyjaśniono we wszystkich projektach. |
| --- | --- |

47.

| 48. | W tym przypadku, biorąc pod uwagę, że inwestycje nie są ukierunkowane na cel będący przedmiotem wspólnego zainteresowania, ponieważ nie są one „energooszczędne”, wydaje się, że koszty nie kwalifikują się do pomocy państwa. Komisja ma ponadto wątpliwości co do proporcjonalności środków nawet przy założeniu zasadnego celu będącego przedmiotem wspólnego zainteresowania, ponieważ Polska nie przedstawiła wystarczających informacji pozwalających na określenie niedopasowania poziomu płynności dla każdego projektu. Komisja ma w związku z tym wątpliwości, czy poziom pomocy zgłoszonych środków można uznać za proporcjonalny. |
| --- | --- |

48.

2.4.6.   Zakłócenie konkurencji i test bilansujący

| 49. | W pkt 88 EEAG przypomina się, że aby można było uznać, że pomoc jest zgodna z rynkiem wewnętrznym, negatywny wpływ środka pomocy w postaci zakłóceń konkurencji i oddziaływania na handel między państwami członkowskimi musi być ograniczony oraz zrównoważony pozytywnymi efektami w postaci wkładu w osiągnięcie celu będącego przedmiotem wspólnego zainteresowania. Ponieważ w zgłoszonych przypadkach pomoc nie jest ukierunkowana na cel będący przedmiotem wspólnego zainteresowania, nie można uznać, że potencjalne korzyści równoważą zakłócenie konkurencji i oddziaływanie na wymianę handlową. |
| --- | --- |

49.

2.4.7.   Przejrzystość

| 50. | Konieczne byłoby, aby Polska spełniła wymogi w zakresie przejrzystości określone w sekcji 3.2.7 EEAG. |
| --- | --- |

50.

3.   PODSUMOWANIE

| 51. | Na obecnym etapie Komisja ma wątpliwości, czy polskie projekty dotyczące systemów ciepłowniczych w województwie podkarpackim można uznać za zgodne z rynkiem wewnętrznym na podstawie art. 107 ust. 3 lit. c) TFUE. W szczególności ma ona wątpliwości co do tego, czy środki te mają na celu osiągnięcie celu będącego przedmiotem wspólnego zainteresowania (ochrona środowiska), ponieważ chodzi w nich o wsparcie dla systemów ciepłowniczych opartych na paliwach kopalnych, które nie są zgodne z definicją efektywnego systemu ciepłowniczego określonego w dyrektywie w sprawie efektywności energetycznej. |
| --- | --- |

51.

| 52. | W świetle powyższych ustaleń Komisja, stanowiąc zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 108 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zobowiązuje Polskę do przedstawienia uwag oraz wszystkich informacji, które mogą pomóc w ocenie przedmiotowej pomocy, w terminie jednego miesiąca od dnia otrzymania niniejszego pisma. Komisja zwraca się do władz polskich o niezwłoczne przekazanie kopii niniejszego pisma potencjalnym beneficjentom pomocy. |
| --- | --- |

52.

| 53. | Komisja pragnie przypomnieć władzom polskim, że art. 108 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej ma skutek zawieszający, jak również chciałaby zwrócić uwagę na art. 16 rozporządzenia Rady (UE) 2015/1589, który stanowi, że cała bezprawnie przyznana pomoc może zostać odzyskana od beneficjenta. |
| --- | --- |

53.

| 54. | Komisja uprzedza polskie władze, że udostępni zainteresowanym stronom powyższe informacje, publikując niniejsze pismo wraz z jego streszczeniem w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Poinformuje o sprawie również zainteresowane strony z państw należących do EFTA, będących sygnatariuszami Porozumienia EOG, publikując ogłoszenie w Suplemencie EOG do Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej, jak również powiadomi Urząd Nadzoru EFTA, przesyłając mu kopię niniejszego pisma. Wszystkie zainteresowane strony zostaną poproszone o przedstawienie uwag w ciągu miesiąca od dnia takiej publikacji. |
| --- | --- |

54.

---

(1)  Απόφαση αριθ. 285/5702/17 της διοικούσας επιτροπής της επαρχίας Podkarpackie, η οποία εκδόθηκε στις 21 Μαρτίου 2017 στο Rzeszów, για την έγκριση του καταλόγου των αξιολογηθέντων έργων και της επιλογής των έργων προς συγχρηματοδότηση από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης στο πλαίσιο του άξονα προτεραιότητας III Καθαρή ενέργεια, μέτρο 3.3 «Βελτίωση της ποιότητας του αέρα», επιμέρους μέτρο 3.3.1 «Εφαρμογή σχεδίων χαμηλών εκπομπών του περιφερειακού επιχειρησιακού προγράμματος για την επαρχία Podkarpackie (2014-2020) στον τομέα των δικτύων τηλεθέρμανσης».

1

(2)  ΕΕ L 315 της 31.10.2012, σ. 1.

2

(3)  Dyrektywa 2012/27/UE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 października 2012 r. w sprawie efektywności energetycznej. Dz.U. L 315 z 14.11.2012, s. 1.

3

(4)  Dz.U. L 187 z 26.6.2014, s. 1, art. 2 pkt 124).

4

(5)  Decyzja C(2012)405 w sprawie SA.32832 (2011/N) – Pomoc na modernizację sieci ciepłowniczej w Dębicy. Decyzja C(2012)425 w sprawie SA.32757 (2011/N) – Pomoc na modernizację sieci ciepłowniczej w Jaśle.

5

(6)  Sprawa T-304/08, Smurfit Kappa przeciwko Komisji, ECLI:EU:T:2012:351, pkt 83–84, w szczególności: „przyjmując takie normy postępowania i ogłaszając poprzez publikację, że będzie je stosować od tej pory do przypadków w nich przewidzianych, Komisja wyznacza jednak sama sobie granice uznania i nie może odejść od tych norm bez narażania się, w odpowiednim przypadku, na sankcje z tytułu naruszenia ogólnych zasad prawa, takich jak zasada równego traktowania lub zasada ochrony uzasadnionych oczekiwań, chyba że przedstawi ona względy uzasadniające w świetle tych samych zasad takie odejście przez nią od jej własnych zasad (wyrok w sprawach połączonych C-189/02 P, C-202/02 P, od C 205/02 P do C 208/02 P i C-213/02 P Dansk Rørindustri i in. przeciwko Komisji, [2005] Zb.Orz. s. I-5425, pkt 211; ww. w pkt 44 wyrok w sprawach połączonych Niemcy i in. przeciwko Kronofrance, pkt 60 i przytoczone tam orzecznictwo)”.

6

(7)  Dz.U. L 315 z 31.10.2012, s. 1

7

(8)  Tak było w przypadku polskiego programu operacyjnego na lata 2014–2020 (zatwierdzonego decyzją Komisji C(2014)10025) oraz programu operacyjnego na lata 2014–2020 dla województwa podkarpackiego (zatwierdzonego decyzją Komisji C(2015)910). W obu decyzjach Komisji stwierdza się, że: „[n]iniejsza decyzja nie wpływa na stanowisko, które Komisja może zająć w zakresie zgodności wszelkich działań wspieranych w ramach programów operacyjnych z zasadami pomocy państwa mającymi zastosowanie w momencie przyznawania wsparcia”.

8

---