# Il-Ġurnal Uffiċjali C 14/2020

| | ISSN 1977-0987 |
| --- | --- |
| Il-Ġurnal Uffiċjali
  tal-Unjoni Ewropea | C 14 |
| | |
| Edizzjoni bil-Malti | Informazzjoni u Avviżi | Volum 6315ta' Jannar 2020 |

ISSN 1977-0987

Il-Ġurnal Uffiċjali

tal-Unjoni Ewropea

C 14

Edizzjoni bil-Malti

Informazzjoni u Avviżi

Volum 6315ta' Jannar 2020

---

| Werrej | Paġna |
| --- | --- |
| | I   Riżoluzzjonijiet, rakkomandazzjonijiet u opinjonijiet |
| | OPINJONIJIET |
| | Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew |
| 2020/C 14/01 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali — evalwazzjoni tal-implimentazzjoni inizjali u rakkomandazzjonijiet għall-futur (opinjoni fuq inizjattiva proprja) | 1 |
| 2020/C 14/02 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar L-applikazzjoni tal-Patt Globali għal Migrazzjoni Sikura, Ordnata u Regolari bbażata fuq il-valuri tal-UE (opinjoni fuq inizjattiva proprja) | 24 |
| 2020/C 14/03 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar L-iżvilupp ta’ sinerġiji fi pjani direzzjonali differenti għal ekonomija ċirkolari (opinjoni fuq inizjattiva proprja) | 29 |
| 2020/C 14/04 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Għaxar snin ta’ Sħubija tal-Lvant: nirriflettu dwar il-kisbiet u nfasslu l-politika futura tas-Sħubija tal-Lvant (opinjoni fuq inizjattiva proprja) | 34 |
| 2020/C 14/05 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-kummerċ internazzjonali u t-turiżmu – Aġenda globali għall-iżvilupp sostenibbli (opinjoni fuq inizjattiva proprja) | 40 |
| 2020/C 14/06 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Id-diġitalizzazzjoni, l-IA u l-ekwità – Kif għandha tissaħħaħ l-UE fit-tellieqa globali tal-ħiliet u l-edukazzjoni tal-ġejjieni, filwaqt li tiġi żgurata l-inklużjoni soċjali  (opinjoni esploratorja mitluba mill-Presidenza Finlandiża) | 46 |
| 2020/C 14/07 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Sommarju tal-ispejjeż u l-benefiċċji tal-investimenti fis-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali (OSH) (opinjoni esploratorja mitluba mill-Presidenza Finlandiża) | 52 |
| 2020/C 14/08 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Id-dinja tax-xogħol li qed tinbidel u l-lonġevità/il-popolazzjoni li qed tixjieħ — Il-prekundizzjonijiet biex il-ħaddiema li qed jixjieħu jibqgħu attivi fid-dinja tax-xogħol il-ġdida  (Opinjoni esploratorja fuq talba tal-Presidenza Finlandiża) | 60 |
| 2020/C 14/09 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Id-dimensjoni soċjali tas-sajd (opinjoni esploratorja) | 67 |

Werrej

Paġna

I   Riżoluzzjonijiet, rakkomandazzjonijiet u opinjonijiet

OPINJONIJIET

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

2020/C 14/01

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali — evalwazzjoni tal-implimentazzjoni inizjali u rakkomandazzjonijiet għall-futur (opinjoni fuq inizjattiva proprja)

1

2020/C 14/02

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar L-applikazzjoni tal-Patt Globali għal Migrazzjoni Sikura, Ordnata u Regolari bbażata fuq il-valuri tal-UE (opinjoni fuq inizjattiva proprja)

24

2020/C 14/03

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar L-iżvilupp ta’ sinerġiji fi pjani direzzjonali differenti għal ekonomija ċirkolari (opinjoni fuq inizjattiva proprja)

29

2020/C 14/04

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Għaxar snin ta’ Sħubija tal-Lvant: nirriflettu dwar il-kisbiet u nfasslu l-politika futura tas-Sħubija tal-Lvant (opinjoni fuq inizjattiva proprja)

34

2020/C 14/05

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-kummerċ internazzjonali u t-turiżmu – Aġenda globali għall-iżvilupp sostenibbli (opinjoni fuq inizjattiva proprja)

40

2020/C 14/06

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Id-diġitalizzazzjoni, l-IA u l-ekwità – Kif għandha tissaħħaħ l-UE fit-tellieqa globali tal-ħiliet u l-edukazzjoni tal-ġejjieni, filwaqt li tiġi żgurata l-inklużjoni soċjali  (opinjoni esploratorja mitluba mill-Presidenza Finlandiża)

46

2020/C 14/07

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Sommarju tal-ispejjeż u l-benefiċċji tal-investimenti fis-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali (OSH) (opinjoni esploratorja mitluba mill-Presidenza Finlandiża)

52

2020/C 14/08

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Id-dinja tax-xogħol li qed tinbidel u l-lonġevità/il-popolazzjoni li qed tixjieħ — Il-prekundizzjonijiet biex il-ħaddiema li qed jixjieħu jibqgħu attivi fid-dinja tax-xogħol il-ġdida  (Opinjoni esploratorja fuq talba tal-Presidenza Finlandiża)

60

2020/C 14/09

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Id-dimensjoni soċjali tas-sajd (opinjoni esploratorja)

67

---

| | III   Atti preparatorji |
| --- | --- |
| | Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew |
| 2020/C 14/10 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Regolazzjoni aħjar: nagħtu rendikont u nżommu l-impenn tagħna (COM(2019) 178 final) | 72 |
| 2020/C 14/11 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (KE) Nru 715/2007 dwar l-approvazzjoni tat-tip ta’ vetturi bil-mutur fir-rigward tal-emissjonijiet ta’ vetturi ħfief għall-passiġġieri u ta’ vetturi kummerċjali (Euro 5 u Euro 6) u dwar l-aċċess għal informazzjoni dwar it-tiswija u l-manutenzjoni tal-vetturi (COM(2019) 208 final — 2019/0101 (COD)) | 78 |
| 2020/C 14/12 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 2012/2002 sabiex tingħata assistenza finanzjarja lill-Istati Membri biex tkopri l-piż finanzjarju serju impost fuqhom wara l-ħruġ tar-Renju Unit mill-Unjoni mingħajr ftehim  (COM(2019) 399 final — 2019/0183 (COD)) | 84 |
| 2020/C 14/13 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni - It-teħid ta' deċiżjonijiet aktar effiċjenti fil-politika soċjali: L-identifikazzjoni tal-oqsma għal bidla msaħħa għall-votazzjoni b'maġġoranza kwalifikata  [COM(2019) 186 final] | 87 |
| 2020/C 14/14 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Dokument ta’ Riflessjoni Lejn Ewropa Sostenibbli sal-2030 (COM(2019) 22 final) | 95 |
| 2020/C 14/15 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill Ewropew, lill-Kunsill — Teħid ta’ deċiżjonijiet aktar effiċjenti u demokratiku fil-qasam tal-politika tal-enerġija u tal-klima tal-UE (COM(2019) 177 final) | 105 |
| 2020/C 14/16 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Rapport tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Strateġija għall-Ewropa dwar l-Avjazzjoni: Iż-żamma u l-promozzjoni ta’ standards soċjali għoljin  (COM(2019) 120 final) | 112 |
| 2020/C 14/17 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Deċiżjoni tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li l-Ġermanja tingħata s-setgħa li temenda l-ftehim bilaterali eżistenti tagħha dwar it-trasport bit-triq mal-Iżvizzera bil-għan li tawtorizza l-operazzjonijiet ta’ kabotaġġ waqt is-servizzi internazzjonali tat-trasport bit-triq tal-passiġġieri bix-xarabank fir-reġjuni tal-fruntiera bejn iż-żewġ pajjiżi (COM(2019) 221 final) u Proposta għal Deċiżjoni tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li tagħti s-setgħa lill-Italja biex tinnegozja u tikkonkludi ftehim mal-Iżvizzera li jawtorizza operazzjonijiet ta’ kabotaġġ matul il-forniment ta’ servizzi internazzjonali tat-trasport tal-passiġġieri bix-xarabank fir-reġjuni tal-fruntiera bejn iż-żewġ pajjiżi (COM(2019) 223 final) | 118 |
| 2020/C 14/18 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill – Gwida dwar ir-Regolament dwar qafas għall-flus liberu tad-data mhux personali fl-Unjoni Ewropea (COM(2019) 250 final) | 122 |
| 2020/C 14/19 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (UE) Nru 1309/2013 dwar il-Fond Ewropew ta’ Aġġustament għall-Globalizzazzjoni (2014–2020)  (COM(2019) 397 final — 2019/0180 (COD)) | 129 |
| 2020/C 14/20 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (UE) 2017/2403 f’dak li għandu x’jaqsam mal-awtorizzazzjonijiet tas-sajd għall-bastimenti tas-sajd tal-Unjoni fl-ilmijiet tar-Renju Unit u għall-operazzjonijiet tal-bastimenti tas-sajd tar-Renju Unit fl-ilmijiet tal-Unjoni  (COM(2019) 398 final — 2019/0187(COD)) | 130 |
| 2020/C 14/21 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (UE) 2019/501 u r-Regolament (UE) 2019/502 fir-rigward tal-perjodi ta’ applikazzjoni tagħhom  (COM(2019) 396 final — 2019/0179 (COD)) | 131 |

III   Atti preparatorji

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

2020/C 14/10

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Regolazzjoni aħjar: nagħtu rendikont u nżommu l-impenn tagħna (COM(2019) 178 final)

72

2020/C 14/11

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (KE) Nru 715/2007 dwar l-approvazzjoni tat-tip ta’ vetturi bil-mutur fir-rigward tal-emissjonijiet ta’ vetturi ħfief għall-passiġġieri u ta’ vetturi kummerċjali (Euro 5 u Euro 6) u dwar l-aċċess għal informazzjoni dwar it-tiswija u l-manutenzjoni tal-vetturi (COM(2019) 208 final — 2019/0101 (COD))

78

2020/C 14/12

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 2012/2002 sabiex tingħata assistenza finanzjarja lill-Istati Membri biex tkopri l-piż finanzjarju serju impost fuqhom wara l-ħruġ tar-Renju Unit mill-Unjoni mingħajr ftehim  (COM(2019) 399 final — 2019/0183 (COD))

84

2020/C 14/13

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni - It-teħid ta' deċiżjonijiet aktar effiċjenti fil-politika soċjali: L-identifikazzjoni tal-oqsma għal bidla msaħħa għall-votazzjoni b'maġġoranza kwalifikata  [COM(2019) 186 final]

87

2020/C 14/14

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Dokument ta’ Riflessjoni Lejn Ewropa Sostenibbli sal-2030 (COM(2019) 22 final)

95

2020/C 14/15

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill Ewropew, lill-Kunsill — Teħid ta’ deċiżjonijiet aktar effiċjenti u demokratiku fil-qasam tal-politika tal-enerġija u tal-klima tal-UE (COM(2019) 177 final)

105

2020/C 14/16

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Rapport tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Strateġija għall-Ewropa dwar l-Avjazzjoni: Iż-żamma u l-promozzjoni ta’ standards soċjali għoljin  (COM(2019) 120 final)

112

2020/C 14/17

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Deċiżjoni tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li l-Ġermanja tingħata s-setgħa li temenda l-ftehim bilaterali eżistenti tagħha dwar it-trasport bit-triq mal-Iżvizzera bil-għan li tawtorizza l-operazzjonijiet ta’ kabotaġġ waqt is-servizzi internazzjonali tat-trasport bit-triq tal-passiġġieri bix-xarabank fir-reġjuni tal-fruntiera bejn iż-żewġ pajjiżi (COM(2019) 221 final) u Proposta għal Deċiżjoni tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li tagħti s-setgħa lill-Italja biex tinnegozja u tikkonkludi ftehim mal-Iżvizzera li jawtorizza operazzjonijiet ta’ kabotaġġ matul il-forniment ta’ servizzi internazzjonali tat-trasport tal-passiġġieri bix-xarabank fir-reġjuni tal-fruntiera bejn iż-żewġ pajjiżi (COM(2019) 223 final)

118

2020/C 14/18

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill – Gwida dwar ir-Regolament dwar qafas għall-flus liberu tad-data mhux personali fl-Unjoni Ewropea (COM(2019) 250 final)

122

2020/C 14/19

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (UE) Nru 1309/2013 dwar il-Fond Ewropew ta’ Aġġustament għall-Globalizzazzjoni (2014–2020)  (COM(2019) 397 final — 2019/0180 (COD))

129

2020/C 14/20

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (UE) 2017/2403 f’dak li għandu x’jaqsam mal-awtorizzazzjonijiet tas-sajd għall-bastimenti tas-sajd tal-Unjoni fl-ilmijiet tar-Renju Unit u għall-operazzjonijiet tal-bastimenti tas-sajd tar-Renju Unit fl-ilmijiet tal-Unjoni  (COM(2019) 398 final — 2019/0187(COD))

130

2020/C 14/21

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (UE) 2019/501 u r-Regolament (UE) 2019/502 fir-rigward tal-perjodi ta’ applikazzjoni tagħhom  (COM(2019) 396 final — 2019/0179 (COD))

131

---

| MT | |
| --- | --- |

MT

---

I Riżoluzzjonijiet, rakkomandazzjonijiet u opinjonijiet

OPINJONIJIET

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

| 15.1.2020 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 14/1 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2020

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 14/1

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali — evalwazzjoni tal-implimentazzjoni inizjali u rakkomandazzjonijiet għall-futur”

(opinjoni fuq inizjattiva proprja)

(2020/C 14/01)

Relatur: Bernd SCHLÜTER

Korelatur: Cinzia DEL RIO

| Deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja | 24.1.2019 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikolu 32(2) tar-Regoli ta’ Proċedura
  Opinjoni fuq inizjattiva proprja |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza |
| Adottata fis-sezzjoni | 10.9.2019 |
| Adottata fil-plenarja | 25.9.2019 |
| Sessjoni plenarja Nru | 546 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 117/44/3 |

Deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja

24.1.2019

Bażi legali

Artikolu 32(2) tar-Regoli ta’ Proċedura

Opinjoni fuq inizjattiva proprja

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza

Adottata fis-sezzjoni

10.9.2019

Adottata fil-plenarja

25.9.2019

Sessjoni plenarja Nru

546

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

117/44/3

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1 | Filwaqt li jemmen li futur realistiku għall-Unjoni Ewropea jista’ jkun ibbażat biss fuq ir-rabta bejn bażi ekonomika soda ma’ dimensjoni soċjali b’saħħitha (1), il-KESE wera li kien favur, b’mod konsistenti, tal-konverġenza ’l fuq u politika soċjali aktar effettiva kemm fil-livell tal-UE, kif ukoll f’dak tal-Istati Membri (2). Il-mudell soċjali Ewropew għandu wkoll jissaħħaħ u jiġi aġġornat bħala referenza internazzjonali. L-implimentazzjoni effettiva tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali (EPSR) tal-2017 tafferma mill-ġdid l-impenn komuni fil-konfront tal-mudell soċjali Ewropew fil-qafas ta’ strateġija ġdida soċjalment inklużiva. |
| --- | --- |

1.1

| 1.2 | Meta tittieħed azzjoni għall-implimentazzjoni tal-EPSR, kemm permezz ta’ programmi ta’ politika kif ukoll permezz ta’ inizjattivi leġiżlattivi fil-livell tal-UE u dak nazzjonali, jeħtieġ li jiġu rispettati b’mod ibbilanċjat il-miri u l-prinċipji tat-Trattati, id-distribuzzjoni tal-kompetenzi fost l-istituzzjonijiet tal-UE u tal-Istati Membri u, fejn meħtieġ, il-klawsola ta’ nonregressjoni. |
| --- | --- |

1.2

| 1.3 | Il-leġiżlazzjoni Ewropea f’oqsma adatti għandha tistabbilixxi qafas bi standards komuni ġenerali, li jirrispetta s-sitwazzjonijiet nazzjonali speċifiċi u s-sistemi soċjali u jirrikonoxxi d-drittijiet soċjali effettivi u infurzabbli għaċ-ċittadini fil-livell tal-UE u dak nazzjonali. Il-miri tal-Pilastru għandhom jiġu rispettati fl-oqsma kollha tal-politika tal-UE permezz tal-użu tal-klawsola orizzontali (3). |
| --- | --- |

1.3

| 1.4 | L-EPSR bħalissa qed jiġi implimentat permezz ta’ miżuri leġiżlattivi u mhux leġiżlattivi, permezz ta’ finanzjament speċifiku u permezz ta’ bidliet fil-proċess tas-Semestru, li għandhom ikollhom l-għan li jwasslu għal konverġenza ’l fuq li tistabbilixxi standards minimi biex jinħolqu kundizzjonijiet ekwi komuni. |
| --- | --- |

1.4

| 1.5 | Huwa importanti li jiġu stabbiliti u adottati standards bażiċi għal servizzi affidabbli u effettivi ta’ protezzjoni (4) u servizzi fundamentali ta’ interess ġenerali, li għandhom jiġu evalwati fuq bażi regolari minn evalwaturi indipendenti. |
| --- | --- |

1.5

| 1.6 | Il-Kummissjoni u l-Parlament Ewropew għandhom jipproponu mekkaniżmi għall-involviment adatt tal-partijiet interessati soċjali rappreżentattivi kollha, inklużi l-imsieħba soċjali u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, fil-livelli rilevanti kollha fl-implimentazzjoni tal-EPSR (5). Għandha tingħata attenzjoni partikolari lir-rwoli differenti u lit-tisħiħ tan-negozjar kollettiv fil-livell nazzjonali, li jista’ jantiċipa jew ikun alternattiva għal-leġiżlazzjoni f’oqsma speċifiċi tas-suq tax-xogħol. |
| --- | --- |

1.6

| 1.7 | L-implimentazzjoni tal-EPSR teħtieġ bażi baġitarja u investiment robusti fil-livell tal-UE u tal-Istati Membri, permezz ta’ finanzjament adatt fil-QFP, permezz ta’ “regola tad-deheb” għal investiment pubbliku b’għan soċjali u l-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (FSIE), li jistgħu jkunu ffukati b’mod aktar ċar lejn l-EPSR u l-politiki adatti tat-tassazzjoni (6). |
| --- | --- |

1.7

| 1.8 | Is-Semestru Ewropew u l-Programmi Nazzjonali ta’ Riforma — li japplikaw bl-istess mod għall-pajjiżi li mhumiex fiż-żona tal-euro — u t-tabella ta’ valutazzjoni soċjali jirrappreżentaw strument ewlieni għall-implimentazzjoni u l-monitoraġġ tal-Pilastru (7). |
| --- | --- |

1.8

| 1.9 | Proċess ġdid tas-Semestru Ewropew għandu jilħaq għanijiet soċjali fil-qafas ta’ monitoraġġ tal-iżbilanċi soċjali u għandhom jiġu introdotti indikaturi ġodda li jistgħu jitkejlu, flimkien ma’ Rakkomandazzjonijiet immirati Speċifiċi għall-Pajjiżi. |
| --- | --- |

1.9

| 1.10 | Għandu jiġi promoss monitoraġġ regolari tal-implimentazzjoni tal-EPSR, b’konsultazzjoni vinkolanti tal-partijiet ikkonċernati soċjali; il-KESE jipproponi l-istabbiliment ta’ Forum tal-UE dwar il-Politika Soċjali marbut mal-proċess tas-Semestru. |
| --- | --- |

1.10

| 1.11 | Il-KESE diġà talab pjan direzzjonali ċar u kkoordinat li jistabbilixxi l-prijoritajiet għall-implimentazzjoni tal-Pilastru u l-infurzar tad-drittijiet u l-istandards soċjali eżistenti. Għandhom jiġu indirizzati bħala prijorità l-ħtiġijiet u d-drittijiet fundamentali b’mod partikolari tal-gruppi vulnerabbli, l-inugwaljanzi fl-opportunitajiet, id-dħul u l-ġid fi ħdan u bejn l-Istati Membri, il-politiki ta’ inklużjoni u l-kundizzjonijiet adatti għal servizzi pubbliċi u mingħajr skop ta’ qligħ u l-intrapriżi soċjali. |
| --- | --- |

1.11

| 1.12 | Din l-Opinjoni tistabbilixxi linji gwida ġenerali, tagħti evalwazzjoni ġenerali tal-ewwel passi u toffri rakkomandazzjonijiet għall-istrumenti ewlenin. Tipprovdi aġġornament dwar il-progress li sar fil-livell tal-UE dwar il-miżuri adottati u l-istrumenti disponibbli, maqsuma fit-tliet oqsma ewlenin tal-EPSR — opportunitajiet indaqs u aċċess għas-suq tax-xogħol, kundizzjonijiet tax-xogħol ġusti u protezzjoni u inklużjoni soċjali — u tressaq proposti għall-passi li jmiss. |
| --- | --- |

1.12

2.   Kuntest u linji gwida għall-implimentazzjoni

| 2.1 | L-EPSR kien ipproklamat solennement fis-Summit Soċjali għall-Impjiegi Ġusti u t-Tkabbir f’Gothenburg f’Novembru 2017. Dan joħroġ mill-prinċipji ġenerali tat-Trattati Ewropej, li jistabbilixxu d-drittijiet fundamentali taċ-ċittadini, li l-infurzar tagħhom jibqa' r-responsabbiltà tal-atturi rilevanti kollha. L-Artikoli 9 u 151 tat-TFUE jistabbilixxu l-objettivi tal-Mudell Soċjali Ewropew, li jeħtieġ jiġu adattati għall-bidliet li ilhom iseħħu fid-dinja tax-xogħol u fis-soċjetajiet tagħna fil-qafas ta’ strateġija ġdida u soċjalment inklużiva. |
| --- | --- |

2.1

| 2.2 | L-UE u l-Istati Membri introduċew u tejbu b’mod gradwali l-politiki mmirati lejn il-kisba ta’ kundizzjonijiet tax-xogħol u tal-għajxien aħjar għaċ-ċittadini tagħhom b’mudell soċjali Ewropew li wera wkoll li huwa għodda ta’ kompetittività għall-ekonomija tal-UE, filwaqt li jirrikonoxxu li l-implimentazzjoni tiegħu għadha fil-mira tal-UE. Jeżistu differenzi kbar bejn u fi ħdan l-Istati Membri tal-UE, bejn il-gruppi soċjali u s-sistemi tas-sigurtà soċjali. Ħafna pajjiżi qed jiffaċċjaw sfidi, xi pajjiżi tal-UE għandhom sistemi soċjali iktar inklużivi, iżda oħrajn ma jissodisfawx il-ħtiġijiet fundamentali. L-EPSR għandu jidderieġi lill-Istati Membri u l-livell tal-UE biex jipprovdu soluzzjonijiet moderni għall-problemi attwali li jiffaċċjaw iċ-ċittadini Ewropej u li joħolqu kundizzjonijiet ekwi għall-intrapriżi sostenibbli fil-kompetizzjoni globali. L-EPSR huwa impenn politiku u għandu jinvolvi lill-istituzzjonijiet tal-UE, l-Istati Membri, l-imsieħba soċjali, l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u l-partijiet ikkonċernati rilevanti l-oħrajn kollha fil-kompetenzi rispettivi tagħhom fi spirtu ta’ rispett reċiproku u għall-benefiċċju dirett taċ-ċittadini kollha. |
| --- | --- |

2.2

| 2.3 | Id-Dikjarazzjoni Ċentinarja reċenti tal-ILO għall-Futur tax-Xogħol adottata fil-Konferenza Internazzjonali dwar ix-Xogħol tidentifika xi linji ta’ azzjoni importanti, u tistabbilixxi minn qabel miżuri li jimmodernizzaw il-liġi tax-xogħol u jipprevjenu l-esklużjoni, u tipprevedi wkoll sett ta’ investimenti fil-kapaċitajiet tan-nies, fl-istituzzjonijiet tax-xogħol u f’xogħol deċenti u sostenibbli li jifformaw l-aħjar ambjent biex il-kumpaniji jirnexxu u biex in-nies jimxu ’l quddiem lejn kundizzjonijiet ta’ xogħol u għajxien aktar ġusti, filwaqt li jiġu rispettati l-kuntesti nazzjonali u r-rwol speċifiku tal-imsieħba soċjali. |
| --- | --- |

2.3

| 2.4 | L-Aġenda tan-NU għall-2030 tressaq 17-il Għan ta’ Żvilupp Sostenibbli (SDGs) li l-UE impenjat ruħha li tikseb sal-2030, u l-implimentazzjoni tal-EPRS se tikkontribwixxi għal dan. |
| --- | --- |

2.4

| 2.4.1 | Il-KESE jemmen li futur realistiku għall-Ewropea huwa possibbli biss jekk bażi ekonomika soda timxi id f’id ma’ dimensjoni soċjali b’saħħitha. Huwa konvint li l-Unjoni Ewropea teħtieġ kunsens imġedded dwar strateġija ekonomika u soċjali sostenibbli biex twassal il-wegħda tagħha li taħdem għal tkabbir ekonomiku bbilanċjat u progress soċjali li jwasslu sabiex tikber il-benesseri taċ-ċittadini tagħha (8). |
| --- | --- |

2.4.1

| 2.4.2 | Fid-Dikjarazzjoni ta’ Sibiu tad-9 ta’ Mejju 2019 (9), l-Istati Membri tal-UE impenjaw ruħhom li jagħtu riżultati fejn hu l-aktar importanti u biex ikomplu jkunu atturi sinifikanti fi kwistjonijiet ta’ natura serja u li dejjem jirrispettaw il-prinċipju tal-ġustizzja. |
| --- | --- |

2.4.2

| 2.5 | Fil-livell tal-UE, s’issa l-EPSR qed jiġi implimentat permezz ta’:






  (a) | miżuri leġiżlattivi u mhux leġiżlattivi, b’enfasi fuq l-infurzar u l-eżami tal-Acquis Soċjali eżistenti, li għandhom jiġu aġġornati fejn meħtieġ, |
| --- | --- | --- |

2.5

(a)

miżuri leġiżlattivi u mhux leġiżlattivi, b’enfasi fuq l-infurzar u l-eżami tal-Acquis Soċjali eżistenti, li għandhom jiġu aġġornati fejn meħtieġ,

| (b) | permezz ta’ finanzjament speċifiku, u |
| --- | --- |

(b)

permezz ta’ finanzjament speċifiku, u

| (c) | permezz ta’ xi bidliet inizjali fil-proċess tas-Semestru. |
| --- | --- |

(c)

permezz ta’ xi bidliet inizjali fil-proċess tas-Semestru.

2.6   Miżuri leġiżlattivi u mhux leġiżlattivi fil-livell tal-UE u f’dak nazzjonali

| 2.6.1 | Hemm bżonn ta’ swieq tax-xogħol miftuħa, dinamiċi u mobbli biex jiġu appoġġjati perkorsi tal-karriera ġodda u aktar varjati u tranżizzjonijiet bla xkiel bejn l-impjiegi, is-setturi u l-istatus tal-impjiegi. Hija meħtieġa azzjoni biex tnaqqas id-diskrepanzi fis-suq tax-xogħol. Jeħtieġ li s-sistemi tal-edukazzjoni u t-taħriġ jitfasslu aħjar skont il-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol. Ir-riformi għandhom iħarsu lejn miżuri pożittivi biex jippromovu t-tixjiħ attiv tal-forza tax-xogħol, jagħmlu s-sistemi tal-pensjonijiet sostenibbli u adegwati, u jintegraw lill-migranti fil-forza tax-xogħol. |
| --- | --- |

2.6.1

| 2.6.2 | Meta jiġu biex jieħdu azzjoni biex jimplimentaw il-Pilastru, l-UE u l-Istati Membri tagħha se jagħmlu użu mill-għodod kollha ta’ politika li jqisu meħtieġa biex jintlaħqu l-għanijiet komuni tagħhom, inklużi programmi ta’ politika u miżuri leġiżlattivi. Il-prinċipju tas-sussidjarjetà u l-proporzjonalità u l-valuri, il-miri u l-prinċipji vinkolanti tat-trattati jiddeterminaw f’liema livell għandhom jittieħdu azzjonijiet bħal dawn, filwaqt li jipprijoritizzaw il-livell li joffri l-aħjar valur miżjud għall-partijiet interessati kkonċernati u jikkontribwixxu għall-implimentazzjoni effettiva tal-EPSR. Għandhom jiġu rispettati d-distribuzzjoni tal-kompetenzi u, fejn meħtieġ, il-klawsola ta’ nonregressjoni. |
| --- | --- |

2.6.2

| 2.6.3 | Bħala kwistjoni tad-demokrazija parteċipattiva u regolamentazzjoni aħjar, l-UE u l-Istati Membri se jikkonsultaw l-imsieħba soċjali minn qabel, skont l-Artikoli 153 sa 155. Jekk, waqt konsultazzjoni bħal din, l-imsieħba soċjali juru l-intenzjoni li jaġixxu b’mod awtonomu f’sistema ta’ djalogu soċjali, l-UE u l-Istati Membri se jieqfu milli jintervjenu fil-qasam ta’ politika kkonċernat sakemm l-imsieħba soċjali jkunu kapaċi jwettqu u jilħqu l-għanijiet tal-azzjoni kkonċernata. |
| --- | --- |

2.6.3

| 2.6.4 | Il-mandat u l-parteċipazzjoni ta’ partijiet ikkonċernati rilevanti oħrajn, bħas-servizzi soċjali pubbliċi, l-assoċjazzjonijiet ta’ servizzi soċjali mingħajr skop ta’ qligħ u l-fornituri tal-akkomodazzjoni, l-assigurazzjonijiet pubbliċi, l-intrapriżi tal-ekonomija soċjali, l-organizzazzjonijiet tal-benesseri u taż-żgħażagħ, il-konsumaturi tas-servizzi soċjali u r-rappreżentanti tal-gruppi vulnerabbli għandhom jitqiesu fl-implimentazzjoni tal-EPSR. |
| --- | --- |

2.6.4

| 2.6.5 | L-Istati Membri, l-istituzzjonijiet tal-UE, l-imsieħba soċjali u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili għandhom jimmonitorjaw l-implimentazzjoni tal-EPSR u l-effettività tal-miżuri eżistenti. L-istituzzjonijiet tal-UE għandhom jappoġġjaw l-Istati Membri u l-partijiet ikkonċernati soċjali fil-livell nazzjonali meta jimplimentaw l-EPSR. |
| --- | --- |

2.6.5

| 2.6.6 | Il-leġiżlazzjoni Ewropea f’oqsma adatti għandha tistabbilixxi qafas bi standards komuni ġenerali u ċari li jirrispettaw is-sitwazzjonijiet nazzjonali speċifiċi, li jkunu kapaċi jadattaw għad-diversità tas-sistemi soċjali u r-rwol tal-partijiet ikkonċernati, u jirrikonoxxu d-drittijiet soċjali effettivi u infurzabbli għaċ-ċittadini fil-livell tal-UE u dak nazzjonali, u jinkludu valur miżjud Ewropew (10). Il-miri tal-Pilastru għandhom jiġu rispettati fl-oqsma kollha tal-politika tal-UE, inkluż bl-użu tal-klawsola orizzontali (l-Artikolu 9 tat-TFUE). |
| --- | --- |

2.6.6

| 2.6.7 | L-implimentazzjoni tal-EPSR għandha l-għan li tiskatta l-proċess għal konverġenza ’l fuq, ittejjeb il-kundizzjonijiet soċjali u tas-suq tax-xogħol għall-ħaddiema u ċ-ċittadini Ewropej, ittejjeb u toħloq sistemi ta’ protezzjoni soċjali effettivi u affidabbli (11), u servizzi soċjali u tas-saħħa moderni, ibbażati fuq ix-xjenza u evalwati skont il-kwalità, speċjalment is-servizzi pubbliċi u mingħajr skop ta’ qligħ, tistipula standards minimi għall-ġlieda kontra d-dumping soċjali u fl-istess ħin toħloq kundizzjonijiet ekwi għall-ekonomiji bi prestazzjoni tajba, l-impjiegi u l-intrapriżi sostenibbli, filwaqt li ttejjeb il-fiduċja taċ-ċittadini fl-UE. L-istrateġiji ta’ politika soċjali għandhom jinkludu l-interessi tal-SMEs u kundizzjonijiet tas-suq ġusti għalihom. Huwa importanti li jiġu stabbiliti u approvati standards bażiċi għal servizzi ta’ interess ġenerali bħall-akkomodazzjoni, l-ilma u s-servizzi soċjali, li għandhom jiġu vvalutati fuq bażi regolari, anke minn evalwaturi indipendenti (istituti ta’ riċerka, akkademji eċċ.) li jistgħu jiġu appoġġjati finanzjarjament u li r-rapporti tagħhom jistgħu jsiru pubbliċi. Il-ħtiġijiet fundamentali taċ-ċittadini u l-gruppi vulnerabbli u d-differenzi perikolużi fl-opportunitajiet, id-dħul u l-ġid fi ħdan u bejn l-Istati Membri jeħtieġ li jiġu indirizzati bħala prijorità. |
| --- | --- |

2.6.7

| 2.6.8 | Għandha tingħata attenzjoni partikolari għar-rwol differenti tan-negozjar kollettiv fil-livell nazzjonali u l-ftehimiet kollettivi, li jistgħu jantiċipaw il-leġiżlazzjoni jew ikunu alternattiva għaliha billi jirregolaw oqsma speċifiċi tas-suq tax-xogħol u tar-relazzjonijiet tal-impjieg. B’hekk l-imsieħba soċjali jista’ jkollhom rwol fil-proċess ta’ implimentazzjoni li jagħtu prova li jistgħu jiksbu l-istess effett legali. F'xi Stati Membri, il-proċessi ta' negozjar kollettiv mhumiex strutturati u l-kopertura tan-negozjar kollettiv hija dgħajfa ħafna, u għalhekk jippersistu differenzi fl-għoti tad-drittijiet soċjali stabbiliti fl-EPSR. F’każijiet bħal dawn il-liġi għandha tintervjeni. |
| --- | --- |

2.6.8

| 2.6.9 | Id-dikjarazzjoni ta’ erba’ partijiet “Bidu ġdid għad-djalogu soċjali” tħeġġeġ l-iżvilupp ta’ negozjar kollettiv effettiv. L-impenn konġunt tal-imsieħba soċjali għall-implimentazzjoni tal-EPSR huwa rifless fil-programm konġunt ta’ ħidma tal-imsieħba soċjali Ewropej 2019-2021, li se jiġi implimentat ukoll fil-livelli nazzjonali li jikkontribwixxu għall-proċess ta’ riforma nazzjonali. Il-programm ta’ ħidma 2019-21 se jipprovdi proposti speċifiċi dwar suġġetti li huma relatati mal-implimentazzjoni tal-EPSR bħan-negozjati għal qafas ta’ ftehim awtonomu dwar id-diġitalizzazzjoni, inklużi possibbiltajiet u modalitajiet għall-konnessjoni u l-iskonnessjoni, kif ukoll it-titjib tal-prestazzjoni tas-swieq tax-xogħol u s-sistemi soċjali, u l-iżvilupp tal-ħiliet (12). |
| --- | --- |

2.6.9

| 2.6.10 | Ir-rwol tas-soċjetà ċivili għandu jiġi rikonoxxut aħjar u msaħħaħ. Id-djalogu ċivili jeħtieġ li jissaħħaħ biex ikun żgurat li n-nies, inklużi ż-żgħażagħ (13) u dawk f’sitwazzjonijiet vulnerabbli jew li qed jiffaċċjaw diskriminazzjoni, iħossu li jistgħu jipparteċipaw fit-tfassil, l-implimentazzjoni u r-reviżjoni ta’ proċessi ta’ tfassil tal-politika (14). Il-KESE għadu kemm nieda d-dibattiti nazzjonali fl-Istati Membri magħżula tal-UE dwar kif jista’ jinkiseb involviment aħjar tas-soċjetà ċivili fiċ-ċirku tas-Semestru Ewropew (15). |
| --- | --- |

2.6.10

| 2.6.11 | Il-Kummissjoni ħadet miżuri prattiċi biex tpoġġi l-Pilastru fil-prattika fil-livell Ewropew u reċentement ippubblikat skeda informattiva aġġornata li fiha l-inizjattivi leġiżlattivi u mhux leġiżlattivi adottati s’issa (16). Il-KESE diġà talab pjan direzzjonali ċar u kkoordinat (17) li jistabbilixxi l-prijoritajiet għall-implimentazzjoni tal-Pilastru. |
| --- | --- |

2.6.11

| 2.6.12 | Il-miżuri għall-implimentazzjoni tal-EPSR għandhom ikunu bbażati fuq analiżi xjentifika tas-sitwazzjoni legali u prattika preżenti tal-politiki soċjali u tas-saħħa fl-Istati Membri u fil-livell tal-UE u għandhom jinvolvu l-partijiet ikkonċernati soċjali. Il-KESE jipproponi l-istabbiliment ta’ Forum tal-UE dwar il-Politika Soċjali: l-UE teħtieġ forum permanenti għall-komunikazzjoni, l-aħjar prattika, l-evalwazzjoni, seminars tal-esperti, programmi soċjali, il-konformità mar-regoli tal-UE u l-Istati Membri u l-proġetti ta’ riforma għall-politiki tal-Istati Membri u tal-UE. Peress li l-infurzar aħjar tad-drittijiet soċjali eżistenti għadu kwistjoni ta’ tħassib, u l-Kummissjoni u l-Istati Membri jridu jtejbu l-konformità mar-regoli tal-UE. Il-Forum il-ġdid għandu jkun marbut mill-qrib mal-KESE u mal-proċess tas-Semestru. |
| --- | --- |

2.6.12

| 2.6.13 | Il-miżuri mhux leġiżlattivi, li jistgħu jkunu għodod komplementari għall-implimentazzjoni effettiva tal-EPSR, jinkludu strumenti legali mhux vinkolanti bħar-rikonoxximent reċiproku ta’ sistemi bi prestazzjoni tajba, inċentivi komuni, il-metodu miftuħ ta’ koordinazzjoni, tagħlim reċiproku, reviżjonijiet bejn il-pari, l-impenn tal-Istati Membri fil-midja, kif ukoll programmi ta’ diżinċentiv (18). Il-KESE jilqa’ l-inizjattivi mmirati lejn il-mobilizzazzjoni tas-soċjetà ċivili u tal-partijiet interessati, li jistgħu jkunu appoġġjati finanzjarjament, bħal “Stand Up for the Social Pillar” (19). |
| --- | --- |

2.6.13

2.7   Politiki finanzjarji u l-użu koerenti u mmirat tal-fondi tal-UE

| 2.7.1 | Biex jiġi implimentat kif imiss, l-EPSR jeħtieġ spazju baġitarju u investimenti kemm fil-livell Ewropew kif ukoll f’dak nazzjonali; għandu jkun inkorporat fil-politiki ekonomiċi, finanzjarji u baġitarji, u l-istrateġija futura tal-UE, b’approċċ olistiku u koerenti. L-għan ta’ produttività ogħla u inqas differenza fid-dħul permezz tal-edukazzjoni, l-awtonomizzazzjoni u l-inklużjoni soċjali jaqdi rwol ewlieni hawnhekk (20). L-implimentazzjoni tal-EPSR għandha tikkostitwixxi wieħed mill-prinċipji gwida għad-definizzjoni tal-Qafas Finanzjarju Pluriennali li jmiss tal-UE. Dan jeħtieġ użu koerenti tal-fondi u li l-Pilastru jsir il-boxxla għall-programmi operattivi u l-għodda biex jiġi ddeterminat l-impatt tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment, tal-FSE+ u tal-fond InvestEU kif ukoll tal-kumplament tal-intestaturi baġitarji rilevanti tal-UE. Il-kriterji għall-aċċess għall-fondi tal-UE għandhom jirreferu b’mod kostruttiv u adatt għad-drittijiet u l-prinċipji tal-Pilastru, filwaqt li jitqiesu s-sitwazzjonijiet nazzjonali u l-kontributi tal-partijiet interessati soċjali kollha. Il-fondi tal-UE m’għandhomx jissostitwixxu l-finanzjament pubbliku ta’ sistemi tas-sigurtà soċjali moderni, ta’ kwalità tajba u aċċessibbli minn u fi ħdan l-Istati Membri. |
| --- | --- |

2.7.1

| 2.7.2 | In-negozjati għall-Qafas Finanzjarju Pluriennali li jmiss għandhom jimmiraw li jiżguraw finanzjament adatt għall-politiki soċjali u tal-impjieg. Ir-regoli tal-baġit u tad-dejn tal-UE (21) għandhom jiġu riveduti sabiex jiġu rispettati d-drittijiet fundamentali kif ukoll il-miri tat-Trattati u tal-EPSR. Ekonomiji li sejrin tajjeb, il-kontroll tad-dejn u miri soċjali għandu jkollhom bilanċ adatt. Kif iddikjara kemm-il darba l-KESE (22), jista’ jkun iffaċilitat ukoll aktar investiment pubbliku fl-Istati Membri permezz ta’ “regola tad-deheb” għal investiment pubbliku b’għan soċjali, li jippermetti aktar flessibilità fir-regoli tal-baġit. Iż-żieda fil-livelli tad-dħul, it-tkabbir sostenibbli, koeżjoni soċjali aktar b’saħħitha u l-prevenzjoni tal-esklużjoni huma miri konġunti li għandhom jiġu kkunsidrati. Aktar investiment pubbliku jista’ jkun appoġġjat ukoll, speċjalment mill-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (FSIE), li jistgħu jkunu ffukati b’mod aktar ċar lejn għanijiet enfasizzati fl-EPSR (23). Politiki tat-tassazzjoni adatti li jkunu mmirati, fost l-oħrajn, lejn il-ġlieda effettiva kontra l-frodi tat-taxxa, l-evitar tat-taxxa u l-ippjanar aggressiv tat-taxxa, għandhom jippermettu li jiġu ġġenerati fondi addizzjonali biex jikkontribwixxu għall-finanzjament tal-EPSR (24). |
| --- | --- |

2.7.2

2.8   Is-Semestru Ewropew

| 2.8.1 | L-EPSR jaffettwa l-governanza ekonomika Ewropea. Dan diġà huwa inkorporat fid-dokumenti ewlenin tas-Semestru Ewropew u kien is-suġġett ta’ rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż (CSRs) fl-2018. Ir-Rapport Konġunt dwar l-Impjiegi tal-2019 (25) (JER) kiseb rwol prominenti fis-Semestru tal-UE flimkien mal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir (AGS). |
| --- | --- |

2.8.1

| 2.8.2 | Il-KESE jikkunsidra s-Semestru Ewropew u l-Programmi Nazzjonali ta’ Riforma — li japplikaw b’mod ugwali għal pajjiżi li mhumiex fiż-żona tal-euro — bħala strument ewlieni għall-implimentazzjoni u l-monitoraġġ tal-Pilastru (26). Qafas ta’ referenza, punti ta’ riferiment u skambji ta’ politika kkoordinati biex jappoġġjaw l-isforzi tal-Istati Membri, l-istituzzjonijiet tal-UE u l-imsieħba soċjali biex itejbu l-prestazzjoni tal-impjieg u l-politiki soċjali jistgħu jkunu meħtieġa biex jinkiseb progress.
  It-Tabella ta’ Valutazzjoni Soċjali għandha timmonitorja b’mod regolari l-progress fl-implimentazzjoni tal-Pilastru kemm fir-rapport tal-JER kif ukoll f’dak tal-pajjiżi. Għandha taħdem b’mod integrat mal-Monitoraġġ tal-Prestazzjoni fil-Qasam tal-Impjiegi (MPI) u mal-Monitoraġġ tal-Prestazzjoni tal-Protezzjoni Soċjali (MPPS) li diġà jeżistu, żviluppati mill-Istati Membri. Din tista’ tittejjeb, peress li t-teknika ta’ valutazzjoni komparattiva tagħha (ibbażata fuq id-distanza mill-medji tal-UE) tista’ tipprovdi rappreżentazzjoni ottimista żżejjed tal-prestazzjoni soċjali tal-Istati Membri. L-14-il indikatur tat-tabella ta’ valutazzjoni u s-sottoindikaturi (35 b’kollox) għandhom ikunu soġġetti għal reviżjoni kontinwa, filwaqt li jinvolvu l-imsieħba soċjali u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, biex jiġu adattati għall-għanijiet politiċi u għas-sitwazzjonijiet soċjoekonomiċi li qed jinbidlu fl-Ewropa. |
| --- | --- |

2.8.2

It-Tabella ta’ Valutazzjoni Soċjali għandha timmonitorja b’mod regolari l-progress fl-implimentazzjoni tal-Pilastru kemm fir-rapport tal-JER kif ukoll f’dak tal-pajjiżi. Għandha taħdem b’mod integrat mal-Monitoraġġ tal-Prestazzjoni fil-Qasam tal-Impjiegi (MPI) u mal-Monitoraġġ tal-Prestazzjoni tal-Protezzjoni Soċjali (MPPS) li diġà jeżistu, żviluppati mill-Istati Membri. Din tista’ tittejjeb, peress li t-teknika ta’ valutazzjoni komparattiva tagħha (ibbażata fuq id-distanza mill-medji tal-UE) tista’ tipprovdi rappreżentazzjoni ottimista żżejjed tal-prestazzjoni soċjali tal-Istati Membri. L-14-il indikatur tat-tabella ta’ valutazzjoni u s-sottoindikaturi (35 b’kollox) għandhom ikunu soġġetti għal reviżjoni kontinwa, filwaqt li jinvolvu l-imsieħba soċjali u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, biex jiġu adattati għall-għanijiet politiċi u għas-sitwazzjonijiet soċjoekonomiċi li qed jinbidlu fl-Ewropa.

| 2.8.3 | Semestru Ewropew ġdid għandu jikseb għanijiet soċjali fil-qafas tal-monitoraġġ tal-iżbilanċi soċjali biex jibbilanċja mill-ġdid il-predominanza tar-rekwiżiti fiskali u makroekonomiċi. It-Tabella ta’ Valutazzjoni Soċjali għandha timmonitorja u timmira d-drittijiet u l-prinċipji kollha tal-Pilastru, u tinkludi indikaturi mtejba u indikaturi ġodda li jistgħu jitkejlu. Dawn l-indikaturi jistgħu jinkludu, minbarra statistika, aċċess reali għal servizzi soċjali bbażati fuq il-kwalità, drittijiet soċjali infurzabbli, integrazzjoni soċjali u fis-suq tax-xogħol tal-migranti, kopertura ta' negozjar kollettiv, il-parteċipazzjoni tal-partijiet ikkonċernati soċjali fil-proċess tas-Semestru u aċċess għal apprendistati u edukazzjoni għolja ta' kwalità tajba. Il-Kummissjoni għandha timmonitorja l-implimentazzjoni tal-pjani nazzjonali ta’ riforma f’kooperazzjoni mill-qrib mal-imsieħba soċjali u l-organizzazzjonijiet rilevanti tas-soċjetà ċivili, biex b’hekk tippromovi rakkomandazzjonijiet soċjali speċifiċi għall-pajjiż. In-numru u l-istruttura tar-rakkomandazzjonijiet għandhom ikunu adatti u jissorveljaw il-progress magħmul fuq il-prijoritajiet indikati fil-pjan direzzjonali. |
| --- | --- |

2.8.3

| 2.8.4 | L-involviment tal-imsieħba soċjali għandu jissaħħaħ f'konformità mad-dispożizzjonijiet tat-TFUE, li jippermettilhom li jiġu kkonsultati dwar it-tfassil u l-implimentazzjoni tal-politiki ekonomiċi, tal-impjieg, kif ukoll dawk soċjali, skont il-prattiki nazzjonali. L-involviment f’waqtu u sinifikanti tal-imsieħba soċjali huwa essenzjali sabiex jittejjeb l-impenn fil-politiki, u b’hekk tiġi ffaċilitata l-implimentazzjoni b’suċċess tagħhom b’mod li jibbilanċja l-interessi tal-ħaddiema u tal-impjegaturi. Il-kooperazzjoni bejn l-imsieħba soċjali tista’ tkun xprun biex il-politika ekonomika, dik tal-impjieg u dik tal-inklużjoni soċjali jkunu ta’ suċċess, sostenibbli u inklużivi (27). Il-konsultazzjoni mal-imsieħba soċjali għandha tkun obbligatorja (28). |
| --- | --- |

2.8.4

| 2.8.5 | Il-parteċipazzjoni tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, l-assoċjazzjonijiet tal-fornituri tas-servizzi u l-assigurazzjoni pubblika wriet ukoll li hija effettiva fit-tfassil ta’ politiki li jimplimentaw l-EPSR permezz tas-Semestru Ewropew. |
| --- | --- |

2.8.5

| 2.8.6 | Meta wieħed iqis ir-rwol dejjem jikber li jaqdi s-Semestru tal-UE fil-gwida tal-infiq tal-baġit tal-UE, dan m’għandux iseħħ għad-detriment tal-klawsoli attwali jew futuri li jiżguraw it-trasparenza, il-ftuħ u r-responsabbiltà fl-ippjanar u l-infiq tal-baġit tal-UE. |
| --- | --- |

2.8.6

| 2.8.7 | Parametri referenzjarji mfassla tajjeb jistgħu jaġixxu bħala boxxla għar-riformi nazzjonali meħtieġa mmirati biex iżidu l-prestazzjoni tas-swieq tax-xogħol u tas-sistemi soċjali. Għandu jkun hemm prijoritizzazzjoni ċara tal-kwistjonijiet koperti, li tiffoka fuq dawk li se jkollhom impatt pożittiv fuq il-kompetittività u l-impjieg, kif ukoll fuq is-sostenibbiltà, l-effettività, l-inklużività u l-effiċjenza tas-sistemi soċjali. Dan l-eżerċizzju għandu jkun sforz konġunt min-naħa tal-Kunsill, tal-Kummissjoni, tal-Istati Membri u tal-imsieħba soċjali. Bl-istess mod, l-imsieħba soċjali nazzjonali għandhom ikunu involuti bis-sħiħ mill-gvernijiet nazzjonali meta jkunu qed jimplimentaw il-prinċipji u d-drittijiet tal-pilastri. |
| --- | --- |

2.8.7

3.   L-istat tal-implimentazzjoni u l-proposti għall-passi li jmiss

| 3.1 | Abbażi tal-kuntest u l-linji gwida għall-implimentazzjoni, u b'referenza għall-punti 2.6.1, 2.6.2 u 2.6.3 dwar id-distribuzzjoni tal-kompetenzi fost l-istituzzjonijiet tal-UE u l-Istati Membri u l-involviment tal-partijiet ikkonċernati kollha, dan il-kapitolu jidentifika xi prijoritajiet li għandhom jiġu indirizzati fix-xhur li ġejjin. Madankollu, dan mhuwiex sett eżawrjenti ta’ azzjonijiet li jkunu meħtieġa għall-implimentazzjoni tal-Pilastru. |
| --- | --- |

3.1

3.2   Opportunitajiet indaqs u aċċess għas-suq tax-xogħol

| 3.2.1 | Fl-2019 ġiet adottata Direttiva dwar il-Bilanċ bejn ix-Xogħol u l-Ħajja Privata u għandha ġġib benefiċċji tanġibbli għall-familji, l-iżjed in-nisa u t-tfal, u tintroduċi standard minimu għall-ġenituri u dawk li jindukraw. Skont l-Artikolu 153 tat-TFUE, l-imsieħba soċjali nazzjonali għandhom rwol kruċjali fl-iżgurar tat-traspożizzjoni rapida tagħha permezz ta’ ftehimiet kollettivi, billi jadattaw id-dritt tal-Unjoni għall-bżonnijiet attwali tal-pajjiż, filwaqt li jirrispettaw il-ftehimiet jew il-leġiżlazzjoni li diġà jissodisfaw l-istandards tad-direttiva. |
| --- | --- |

3.2.1

| 3.2.2 | Meta tkun qed tiġi implimentata d-Direttiva dwar il-Bilanċ bejn ix-Xogħol u l-Ħajja Privata, għandha tingħata attenzjoni partikolari għal soluzzjonijiet vijabbli u ġusti għal kumpens adegwat lill-impjegati li jużaw il-liv tal-ġenituri, kif ukoll fir-rigward ta’ kundizzjonijiet tax-xogħol flessibbli, u l-inklużjoni ta’ reviżjoni possibbli tal-miri ta’ Barċellona. Għandhom jiġu kkunsidrati wkoll servizzi għall-kura tat-tfal u servizzi oħra bil-għan li jappoġġjaw lill-familji. |
| --- | --- |

3.2.2

| 3.2.3 | Il-KESE talab strateġija integrata ta’ ugwaljanza bejn il-ġeneri (29). Fid-dawl tad-Dikjarazzjoni Konġunta mill-ministri Ewropej għall-Ugwaljanza bejn il-Ġeneri (30), il-KESE jappella biex jiġu eliminati d-differenzi bejn il-pagi tal-irġiel u n-nisa (31). B’mod partikolari, għandhom jiġu indirizzati l-ħtiġijiet tal-SMEs sabiex jiġi żgurat li jiġu evitati piżijiet amministrattivi eċċessivi. |
| --- | --- |

3.2.3

| 3.2.4 | Tibqa’ kruċjali l-ħtieġa li jiġu kkunsidrati u indirizzati l-implikazzjonijiet tad-differenzi fil-pagi għall-pensjonijiet futuri tan-nisa, id-diskrepanza fil-pensjoni u r-riskju ogħla ta’ faqar tagħhom. |
| --- | --- |

3.2.4

| 3.2.5 | Il-KESE jenfasizza għal darb’oħra li l-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol u l-kwalità tax-xogħol jistgħu jitjiebu bis-saħħa ta’ żieda fl-investiment fil-politiki attivi tas-suq tax-xogħol u billi jiġu stabbiliti standards komuni għall-funzjonament effettiv tas-servizzi pubbliċi tal-impjiegi (PES) (32). Dan japplika wkoll għas-servizzi tal-impjieg mingħajr skop ta’ qligħ, bil-għan li jitnaqqas il-perjodu ta’ żmien fit-tranżizzjonijiet, li jiġi żgurat l-użu tal-ħiliet miksuba, li jiġu appoġġjati aktar u diversi perkorsi ta’ karriera u li nersqu lejn impjieg stabbli (33). Il-ġlieda kontra l-qgħad fit-tul, l-integrazzjoni tal-migranti regolari fis-suq tax-xogħol u r-riintegrazzjoni tal-persuni li jkunu qed jesperjenzaw skoraġġiment jiffurmaw qasam ta’ politika ewlieni ieħor li jeħtieġ miżuri mmirati urġenti, li jistgħu jinkludu d-dritt tal-ħaddiema li jirċievu appoġġ biex ifittxu impjieg, għat-taħriġ u l-kwalifikazzjoni mill-ġdid. |
| --- | --- |

3.2.5

| 3.2.6 | L-iżgurar ta’ dritt għal tagħlim tul il-ħajja għal kulħadd għandu jkun fuq l-aġenda tal-UE (34). Is-sistemi nazzjonali ta’ edukazzjoni, taħriġ u apprendistati għandhom jiġu żviluppati aktar b'attenzjoni fuq l-oqsma STEM (xjenza, teknoloġija, inġinerija u matematika) u l-iżvilupp ta’ sistemi doppji li jwasslu għal tqabbil aħjar tal-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol. |
| --- | --- |

3.2.6

3.3   Kundizzjonijiet tax-xogħol ġusti

| 3.3.1 | Fuq perjodu qasir ta’ żmien, il-fokus għandu jkun fuq il-monitoraġġ tal-implimentazzjoni tad-Direttiva riveduta dwar l-Istazzjonar ta’ Ħaddiema, li tafferma l-prinċipju tat-trattament ugwali, u d-Direttiva dwar Kundizzjonijiet tax-Xogħol Trasparenti u Prevedibbli, li tistabbilixxi drittijiet minimi għar-relazzjonijiet kollha tal-impjieg, flimkien mal-istabbiliment tal-Awtorità Ewropea tax-Xogħol, li għandha l-għan li ttejjeb l-infurzar tal-acquis tal-UE u l-effettività tal-ispezzjonijiet tax-xogħol. |
| --- | --- |

3.3.1

| 3.3.2 | Il-KESE jirrakkomanda t-tisħiħ tal-involviment tal-impjegati fil-kumpaniji, speċjalment bil-għan li tiġi appoġġjata l-introduzzjoni ta’ teknoloġiji ġodda, u li jiġi sfruttat l-impatt fuq l-organizzazzjoni tax-xogħol u l-ħiliet tal-forza tax-xogħol. F’dan il-kuntest, il-KESE jistenna b’interess ir-riżultat tan-negozjati bejn l-imsieħba soċjali Ewropej dwar il-Ftehim Qafas dwar id-Diġitalizzazzjoni. |
| --- | --- |

3.3.2

| 3.3.3 | Il-KESE jappoġġja l-iżvilupp, fil-qafas tad-djalogu soċjali fil-livelli adatti nazzjonali u Ewropej, ta’ miżuri adegwati dwar “tranżizzjonijiet ġusti” li jintroduċu miżuri u azzjonijiet biex jimmaniġġjaw, jibdlu u jintroduċu protezzjoni minima f’każijiet ta’ postijiet tax-xogħol organizzati mill-ġdid jew tkeċċijiet kollettivi li jirriżultaw minn tranżizzjonijiet (teknoloġiċi, demografiċi, tal-globalizzazzjoni, tat-tibdil fil-klima, tal-ekonomija ċirkolari), inkluż id-dritt ta’ involviment f’negozjar kollettiv biex jiġi antiċipat it-tibdil u jiġi pprovdut appoġġ lill-ħaddiema affettwati (evoluzzjoni tad-Direttiva dwar Sensji Kollettivi (35)). Il-KESE jistenna b’interess ukoll l-adozzjoni mill-koleġiżlaturi tal-Fond Ewropew ta’ Aġġustament għall-Globalizzazzjoni. |
| --- | --- |

3.3.3

| 3.3.4 | L-involviment tal-impjegati fil-governanza korporattiva, bħala parti mid-drittijiet tagħhom għall-informazzjoni u l-konsultazzjoni, għandu jiġi adattat għall-qafas legali l-ġdid dwar l-informazzjoni mhux finanzjarja (36) u bil-ħsieb li tiġi indirizzata d-diliġenza dovuta meħtieġa fir-rekwiżiti tar-responsabbiltà tal-intrapriżi. |
| --- | --- |

3.3.4

| 3.3.5 | Il-KESE jqis utli li jiġu stabbiliti punti ta’ riferiment li jgħinu biex tiġi vvalutata l-adegwatezza ta’ pagi baxxi għall-prevenzjoni tal-faqar fost dawk li jaqilgħu l-paga, inkluż billi jiġu promossi l-analiżi u l-iskambju ta’ prattiki tajba permezz tal-proċessi disponibbli ta’ tagħlim reċiproku u billi jiġu introdotti standards komuni biex jiġu stabbiliti pagi minimi trasparenti u prevedibbli, fejn dawn jeżistu u jekk l-imsieħba soċjali jriduhom. |
| --- | --- |

3.3.5

| 3.3.6 | Filwaqt li jqis ukoll l-importanza mogħtija lis-saħħa u s-sigurtà fid-Dikjarazzjoni Ċentinarja tal-ILO, il-KESE jirrakkomanda li tittieħed azzjoni biex jiġi żgurat li l-ħaddiema jkunu jistgħu jibbenefikaw mill-aħjar teknoloġiji għat-titjib tas-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol u għall-prevenzjoni tal-inċidenti, filwaqt li jitqies l-impatt li dan jista’ jkollu fuq il-privatezza u l-kontroll tal-prestazzjoni. |
| --- | --- |

3.3.6

| 3.3.7 | L-Istati Membri kollha għandu jkollhom l-istess opportunità biex jibbenefikaw minn sistemi effettivi ta’ negozjar kollettiv. Fejn meħtieġ, għandhom jinbnew jew jittejbu oqfsa legali u operazzjonali għal negozjar kollettiv, ħieles, awtonomu u effettiv. L-oqfsa legali u operazzjonali għandhom jiġu appoġġjati permezz ta’ riżorsi adatti għall-bini tal-kapaċità għall-imsieħba soċjali fl-FSE+, u permezz tal-promozzjoni tad-djalogu soċjali u l-involviment tal-imsieħba soċjali, speċjalment fis-Semestru tal-UE. |
| --- | --- |

3.3.7

3.4   Il-ħarsien soċjali u l-inklużjoni

| 3.4.1 | L-EPSR jipprovdi miżuri li jiggarantixxu l-protezzjoni soċjali għal kull min jgħix fl-UE. Il-politiki soċjali fil-livell tal-UE u tal-Istati Membri kkontribwew għat-titjib tal-mudell soċjali Ewropew li għandu jiġi aġġornat abbażi tal-miri tal-EPSR. Il-bilanċ bejn ir-responsabbiltà individwali — tal-ħaddiema u l-intrapriżi b’kontribuzzjoni soċjali — u s-solidarjetà jeħtieġ li jiġi assigurat sabiex jintlaħqu l-isfidi l-ġodda li jirriżultaw mill-impatt tal-globalizzazzjoni, id-diġitalizzazzjoni, it-tibdil fil-klima u l-mobilità tal-forza tax-xogħol. |
| --- | --- |

3.4.1

| 3.4.2 | Huma partikolarment importanti l-prinċipji u d-drittijiet konnessi mal-bżonnijiet fundamentali u l-opportunitajiet indaqs tal-gruppi vulnerabbli indirizzati fil-kapitolu 3 tal-Pilastru, bħat-tfal u ż-żgħażagħ żvantaġġati u nies mingħajr riżorsi suffiċjenti. Aġenda effettiva għall-persuni b’diżabilità hija mira essenzjali tal-KESE (37). Id-drittijiet u l-prinċipji fundamentali mhumiex qed jiġu implimentati fl-Istati Membri kollha. L-introjtu minimu adegwat (14) flimkien ma’ appoġġ attiv għall-impjieg (4), id-dħul adegwat f'età avvanzata (15), aċċess għall-edukazzjoni u t-taħriġ (1), l-akkomodazzjoni u l-assistenza għall-persuni mingħajr dar (19) mhumiex kollha garantiti madwar l-UE, u lanqas mhuma l-benefiċċji u s-servizzi affidabbli u effettivi. |
| --- | --- |

3.4.2

| 3.4.3 | Il-potenzjal tal-innovazzjoni permezz ta’ teknoloġiji ġodda u d-diġitalizzazzjoni għandu jintuża għas-servizzi pubbliċi u l-ekonomija soċjali filwaqt li jiġu rispettati d-drittijiet taċ-ċittadini (38). Fl-istess ħin, l-isfidi soċjali u kulturali li jistgħu jinħolqu mill-pjattaformi diġitali kummerċjali (39) u l-iżbilanċi fil-kompetizzjoni għandhom jiġu indirizzati biex tinkiseb mill-ġdid bażi ġusta għall-SMEs, u biex jinkisbu l-benesseri lokali kif ukoll l-inklużjoni soċjali fir-reġjuni żvantaġġati. |
| --- | --- |

3.4.3

| 3.4.4 | F'xi Stati Membri, il-benefiċċji u s-servizzi abbażi tas-solidarjetà ma jingħatawx lil kulħadd u mhumiex soġġetti għal azzjoni legali. Flimkien mal-prattiki tajbin u l-progress, ir-Rapporti tal-Pajjiżi juru wkoll politiki soċjali li mhumiex koordinati u integrati sew, sistemi inadegwati, riskju għoli ta’ faqar, l-ebda inklużjoni attiva, differenzi reġjonali sostanzjali, u nuqqas ta’ investiment fis-servizzi tal-kura tas-saħħa u servizzi oħrajn ta’ interess ġenerali u l-aċċess għalihom. Biex jittrattaw din il-problema, l-awtoritajiet pubbliċi u servizzi mingħajr skop ta’ qligħ — li huma rikonoxxuti — għandhom jiġu pprovduti b’kundizzjonijiet adatti li jiggarantixxu l-forniment ta’ servizzi pubbliċi ta’ kwalità tajba. |
| --- | --- |

3.4.4

| 3.4.5 | Il-KESE jilqa’ r-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar l-Aċċess għall-protezzjoni soċjali għall-ħaddiema u għall-persuni li jaħdmu għal rashom, li tindirizza d-differenzi fl-aċċess għall-protezzjoni soċjali li jiffaċċjaw il-persuni impjegati f’kuntratti mhux standard u f’diversi forom ta’ impjieg indipendenti. Dan għandu jiġi kkombinat ma’ miżuri ulterjuri għall-implimentazzjoni tar-Rakkomandazzjoni, bħal valutazzjoni skont il-qafas ta’ monitoraġġ miftiehem fir-Rakkomandazzjoni u abbażi ta’ pjani ta’ azzjoni mressqa mill-Istati Membri u kontribuzzjonijiet mill-imsieħba soċjali u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili. |
| --- | --- |

3.4.5

| 3.4.6 | It-tisħiħ tal-kapaċità tal-Istati Membri biex jattivaw it-trasferimenti soċjali biex jissodisfaw il-ħtiġijiet bażiċi tal-persuni mit-twelid sal-anzjanità huwa wkoll meħtieġ b’mod urġenti. Dan jinvolvi:






  — | l-adozzjoni ta’ Direttiva Qafas Ewropea dwar dħul minimu biex jitrażżan il-faqar u jiġi promoss suq tax-xogħol inklużiv (40); |
| --- | --- | --- |

3.4.6

—

l-adozzjoni ta’ Direttiva Qafas Ewropea dwar dħul minimu biex jitrażżan il-faqar u jiġi promoss suq tax-xogħol inklużiv (40);

| — | li tiġi eżaminata l-possibbiltà li jiġu stabbiliti standards minimi komuni fil-qasam tal-assigurazzjoni tal-qgħad fl-Istati Membri tal-UE (41); |
| --- | --- |

—

li tiġi eżaminata l-possibbiltà li jiġu stabbiliti standards minimi komuni fil-qasam tal-assigurazzjoni tal-qgħad fl-Istati Membri tal-UE (41);

| — | l-iżgurar tal-aċċessibilità għal funzjonijiet soċjali u politiċi għall-persuni b’diżabilità; |
| --- | --- |

—

l-iżgurar tal-aċċessibilità għal funzjonijiet soċjali u politiċi għall-persuni b’diżabilità;

| — | ir-reviżjoni tal-formula tal-“ispiża tat-tixjiħ” u t-trasformazzjoni tagħha f’kunċett ta’ “dinjità tat-tixjiħ” li jpoġġi l-adegwatezza tal-pensjonijiet, is-servizzi tas-saħħa u l-kura fit-tul fil-qalba tal-governanza ekonomika mingħajr ma tiġi ttraskurata l-enfasi fuq is-sostenibbiltà tas-sistemi tal-pensjonijiet; |
| --- | --- |

—

ir-reviżjoni tal-formula tal-“ispiża tat-tixjiħ” u t-trasformazzjoni tagħha f’kunċett ta’ “dinjità tat-tixjiħ” li jpoġġi l-adegwatezza tal-pensjonijiet, is-servizzi tas-saħħa u l-kura fit-tul fil-qalba tal-governanza ekonomika mingħajr ma tiġi ttraskurata l-enfasi fuq is-sostenibbiltà tas-sistemi tal-pensjonijiet;

| — | il-ħolqien ta’ programmi speċifiċi għall-akkomodazzjoni pubblika u l-aċċessibbiltà għall-akkomodazzjoni favur familji bi dħul baxx; |
| --- | --- |

—

il-ħolqien ta’ programmi speċifiċi għall-akkomodazzjoni pubblika u l-aċċessibbiltà għall-akkomodazzjoni favur familji bi dħul baxx;

| — | l-investiment f’faċilitajiet tal-kura tat-tfal fl-interess dirett ta’ tfal u żgħażagħ żvantaġġati; il-KESE jilqa’ l-proposta tal-Kummissjoni u tal-PE li tiġi introdotta garanzija tat-tfal; u |
| --- | --- |

—

l-investiment f’faċilitajiet tal-kura tat-tfal fl-interess dirett ta’ tfal u żgħażagħ żvantaġġati; il-KESE jilqa’ l-proposta tal-Kummissjoni u tal-PE li tiġi introdotta garanzija tat-tfal; u

| — | l-iżgurar tal-aċċess għal edukazzjoni ta’ kwalità għal kulħadd u l-estensjoni tal-garanzija għaż-żgħażagħ. |
| --- | --- |

—

l-iżgurar tal-aċċess għal edukazzjoni ta’ kwalità għal kulħadd u l-estensjoni tal-garanzija għaż-żgħażagħ.

| 3.4.7 | Il-KESE jitlob lill-koleġiżlaturi tal-UE biex ikomplu bin-negozjati dwar ir-reviżjoni tar-Regolament 883 dwar il-Koordinazzjoni ta’ Sistemi tas-Sigurtà Soċjali, u jitlob lill-Istati Membri biex iħaffu l-implimentazzjoni tal-Att Ewropew dwar l-Aċċessibbiltà. |
| --- | --- |

3.4.7

| 3.4.8 | Ir-rwol tas-servizzi soċjali, tal-intrapriżi tal-ekonomija soċjali u tal-organizzazzjonijiet mingħajr skop ta’ qligħ għandu jiġi promoss permezz ta’ miżuri mmirati u finanzjament speċifiku. |
| --- | --- |

3.4.8

3.5   Miżuri trasversali

| 3.5.1 | L-EPSR għandu jsawwar mill-ġdid il-karatteristiċi u r-rekwiżiti ta’ regolamentazzjoni aħjar fil-livell tal-UE u f’dak nazzjonali, sabiex il-kriterji kollha, inkluża l-analiżi tal-ispejjeż imqabbla mal-benefiċċji, jirriflettu b’mod sħiħ l-impatt ekonomiku, soċjali u ambjentali fl-oqsma li qegħdin jiġu regolati, u jindirizzaw ukoll l-impatt fuq l-SMEs. |
| --- | --- |

3.5.1

| 3.5.2 | Riżorsi speċifiċi, inklużi linji baġitarji speċifiċi, għandhom ikunu disponibbli għall-awtoritajiet lokali, l-imsieħba soċjali u organizzazzjonijiet oħrajn tas-soċjetà ċivili biex jinkoraġġixxu u jappoġġjaw l-azzjoni li jeħtieġ jieħdu biex jimplimentaw l-EPSR (konferenzi, studji, taħriġ, informazzjoni, skambju ta’ esperti, eċċ.). |
| --- | --- |

3.5.2

Brussell, il-25 ta’ Settembru 2019.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Luca JAHIER

---

(1)  ĠU C 81, 2.3.2018, p. 145, punti 1.2 u 2.2.

1

(2)  Eż. fl-Opinjonijiet tiegħu: ĠU C 13, 15.1.2016, p. 40; ĠU C 81, 2.3.2018, p. 145 u ĠU C 440, 6.12.2018, p. 135

2

(3)  Artikolu 9 tat-TFUE.

3

(4)  ĠU C 13, 15.1.2016, p. 40

4

(5)  Kif elenkat fil-punt 2.6.3.

5

(6)  ĠU C 262, 25.7.2018, p. 1, punti 1.5 u 1.6.

6

(7)  ĠU C 125, 21.4.2017, p. 10, punt 6.3.1.

7

(8)  ĠU C 81, 2.3.2018, p. 145, punt 2.2.

8

(9)  https://www.consilium.europa.eu/mt/press/press-releases/2019/05/09/the-sibiu-declaration/

9

(10)  ĠU C 440, 6.12.2018, p. 28, punt 3.3.

10

(11)  ĠU C 13, 15.1.2016, p. 40.

11

(12)  Djalogu Soċjali Ewropew, Programm ta’ Ħidma 2019-2021.

12

(13)  L-importanza li jiġu involuti ż-żgħażagħ fid-djalogu tqajmet f’diversi dibattiti nazzjonali, pereżempju fis-Slovenja.

13

(14)  ĠU C 125, 21.4.2017, p. 10.

14

(15)  ĠU C 125, 21.4.2017, p. 10.

15

(16)  https://ec.europa.eu/commission/sites/beta-political/files/european_pillar_one_year_on.pdf

16

(17)  ĠU C 81, 2.3.2018, p. 145, punt 1.3.

17

(18)  Dan jirreferi għall-kaxxa tal-għodod ta’ regolamentazzjoni aħjar ta’ miżuri komplimentari jew alternattivi għal-leġislazzjoni iebsa.

18

(19)  https://www.etuc.org/en/pressrelease/stand-social-pillar-alliance-social-economy-enterprises-trade-unions-and-civil-society

19

(20)  ĠU C 271, 19.9.2013, p. 91, punt 2.3.

20

(21)  ĠU C 177, 18.5.2016, p. 35.

21

(22)  ĠU C 227, 28.6.2018, p. 1 punti 1.8 u 3.6; ĠU C 327, 12.11.2013, p. 11; ĠU C 227, 28.6.2018, p. 95, punt 1.4; ĠU C 226, 16.7.2014, p. 21; ĠU C 262, 25.7.2018, p. 1, punt 3.14 u ĠU C 190, 5.6.2019, p. 24, punt 1.8.

22

(23)  ĠU C 262, 25.7.2018, p. 1, punt 1.5.

23

(24)  ĠU C 262, 25.7.2018, p. 1, punt 1.6.

24

(25)  https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-6167-2019-INIT/mt/pdf

25

(26)  ĠU C 125, 21.4.2017, p. 10, punt 6.3.1.

26

(27)  ĠU C 282, 20.8.2019, p. 10, punt 3.3.2.

27

(28)  ĠU C 282, 20.8.2019, p. 32, punt 3.3.5.

28

(29)  ĠU C 240, 16.7.2019, p. 3, punt 1.3.

29

(30)  Dikjarazzjoni Konġunta dwar “L-Ugwaljanza bejn il-Ġeneri bħala Prijorità tal-Unjoni Ewropea llum u fil-ġejjieni” (mhux disponibbli bil-Malti) iffirmata fl-okkażjoni tal-Laqgħa Informali tal-Ministri għall-Ugwaljanza bejn il-Ġeneri fit-12 ta’ Ottubru 2018 fi Vjenna.

30

(31)  ĠU C 110, 22.3.2019, p. 26, punti 3.1.1 u 3.1.3.

31

(32)  Il-KESE adotta Opinjoni speċifika dwar il-PES (ĠU C 353, 18.10.2019, p. 46).

32

(33)  ĠU C 353, 18.10.2019, p. 46.

33

(34)  ĠU C 237, 6.7.2018, p. 8, punt 4.10.

34

(35)  Id-Direttiva tal-Kunsill 98/59/KE tal-20 ta’ Lulju 1998 dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet tal-Istati Membri dwar sensji kollettivi (ĠU L 225, 12.8.1998, p. 16).

35

(36)  Direttiva 2014/95/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-22 ta' Ottubru 2014 li temenda d-Direttiva 2013/34/UE fir-rigward tad-divulgazzjoni ta' informazzjoni mhux finanzjarja u dwar id-diversità minn ċerti impriżi u gruppi kbar (ĠU L 330, 15.11.2014, p. 1).

36

(37)  SOC/616 – It-tiswir tal-aġenda tal-UE għal drittijiet tal-persuni b’diżabilità 2020-2030 (għadha għaddejja).

37

(38)  ĠU C 353, 18.10.2019, p. 1.

38

(39)  ĠU C 353, 18.10.2019, p. 17.

39

(40)  ĠU C 190, 5.6.2019, p. 1.

40

(41)  Il-KESE qed iħejji Opinjoni SOC/583 dwar “Standards minimi komuni fil-qasam tal-assigurazzjoni tal-qgħad fl-Istati Membri tal-UE” (għadha għaddejja).

41

---

APPENDIĊI

L-emendi li ġejjin inċaħdu waqt id-diskussjoni iżda rċevew aktar minn kwart tal-voti (Artikolu 59(3) tar-Regoli ta’ Proċedura):

Punt 2.3

Ibdel it-test kif ġej:

| 2.3 | Id-Dikjarazzjoni Ċentinarja reċenti tal-ILO għall-Futur tax-Xogħol adottata fil-Konferenza Internazzjonali dwar ix-Xogħol tidentifika xi linji ta’ azzjoni importanti
  għall-ILO. Fid-dikjarazzjoni, il-Konferenza Internazzjonali dwar ix-Xogħol tappella wkoll lill-membri kollha biex, filwaqt li jqisu ċ-ċirkostanzi nazzjonali, jaħdmu individwalment u kollettivament, abbażi tat-tripartitiżmu u d-djalogu soċjali, u bl-appoġġ tal-ILO, biex tkompli tiżviluppa l-approċċ tagħha ċċentrat fuq il-bniedem fir-rigward tal-futur tax-xogħol. Id-dikjarazzjoni tittratta kwistjonijiet bħat-tisħiħ tal-
  u tistabbilixxi minn qabel miżuri li jimmodernizzaw il-liġi tax-xogħol u jipprevjenu l-esklużjoni, u tipprevedi wkoll sett ta’ investimenti fil-kapaċitajiet tan-nies, u l-fl-istituzzjonijiet tax-xogħol u l-promozzjoni ta’ tkabbir ekonomiku sostnut, inklużiv u sostenibbli, impjieg sħiħ u produttiv u xogħol deċenti għal kulħadd
  f’xogħol deċenti u sostenibbli li jifformaw l-aħjar ambjent biex il-kumpaniji jirnexxu u biex in-nies jimxu ’l quddiem lejn kundizzjonijiet ta’ xogħol u għajxien aktar ġusti, filwaqt li jiġu rispettati l-kuntesti nazzjonali u r-rwol speċifiku tal-imsieħba soċjali. |
| --- | --- |

2.3

Raġuni

It-tibdil propost għandu l-għan li jiżgura li t-test tal-paragrafu jikkorrispondi għall-kontenut tad-Dikjarazzjoni Ċentinarja tal-ILO. Barra minn hekk, għall-finijiet ta’ din l-Opinjoni, ara l-istqarrija ġenerali dwar kif il-membri tal-ILO għandhom jaħdmu — individwalment u kollettivament — biex jiġi appoġġjat l-approċċ tagħhom għall-futur tax-xogħol.

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | 56 |
| --- | --- |
| Kontra | 121 |
| Astensjonijiet | 3 |

Favur

56

Kontra

121

Astensjonijiet

3

Punt 2.5

Ibdel it-test kif ġej:

| 2.5 | Fil-livell tal-UE, s’issa l-EPSR qed jiġi implimentat permezz ta’: |
| --- | --- |

2.5

| (a) | miżuri leġiżlattivi u mhux leġiżlattivi, b’enfasi fuq l-infurzar u l-eżami tal-Acquis Soċjali eżistenti, li għandhom jiġu aġġornati fejn meħtieġ, |
| --- | --- |

(a)

miżuri leġiżlattivi u mhux leġiżlattivi, b’enfasi fuq l-infurzar u l-eżami tal-Acquis Soċjali eżistenti, li għandhom jiġu aġġornati fejn meħtieġ,

| (b) | permezz ta’ finanzjament speċifiku, u |
| --- | --- |

(b)

permezz ta’ finanzjament speċifiku, u

| (c) | permezz ta’ xi bidliet inizjali fil-proċess tas-Semestru. |
| --- | --- |

(c)

permezz ta’ xi bidliet inizjali fil-proċess tas-Semestru.

Raġuni

Dan il-punt jittratta x’tip ta’ miżuri ttieħdu fil-livell tal-UE s’issa biex jiġi implimentat l-EPSR. Għalhekk, mhuwiex loġiku li jkun hemm referenza għall-aġġornament tal-acquis eżistenti.

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | 56 |
| --- | --- |
| Kontra | 124 |
| Astensjonijiet | 2 |

Favur

56

Kontra

124

Astensjonijiet

2

Punt 2.6

Ibdel it-test kif ġej:

| 2.6 | Kummenti ġenerali dwar miżuri
  Miżuri leġiżlattivi u mhux leġiżlattivi fil-livell tal-UE u f’dak nazzjonali |
| --- | --- |

2.6

Raġuni

Qed jiġi propost li l-intestatura prinċipali u s-subintestatura ta’ din it-taqsima jinbidlu sabiex jirriflettu t-test li qed jiġi propost li jiżdied mal-punti l-ġodda proposti hawn taħt.

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | 49 |
| --- | --- |
| Kontra | 126 |
| Astensjonijiet | 8 |

Favur

49

Kontra

126

Astensjonijiet

8

L-ewwel punt ġdid qabel il-punt 2.6.1

Żid punt fil-bidu ġdid qabel il-punt 2.6.1:

Il-premessa bażika għall-implimentazzjoni — approċċ ġenerali

Raġuni

Qed jiġi propost li l-intestatura prinċipali u s-subintestatura ta’ din it-taqsima jinbidlu sabiex jirriflettu t-test li qed jiġi propost li jiżdied mal-punti l-ġodda proposti hawn taħt.

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | 55 |
| --- | --- |
| Kontra | 119 |
| Astensjonijiet | 5 |

Favur

55

Kontra

119

Astensjonijiet

5

Żid punt ġdid wara punt 2.6.1

Żid punt ġdid wara punt 2.6.1:

Il-premessa bażika għandha tkun li l-kwistjonijiet li m’għandhomx dimensjoni transnazzjonali ċara fil-qasam tal-liġi tax-xogħol jiġu ttrattati b’mod aktar adatt fil-livell nazzjonali. Għandha tiġi evitata l-leġiżlazzjoni tal-UE li tibni fuq approċċ “wieħed tajjeb għal kulħadd”, u li ma tqisx id-differenzi bejn il-karattru u d-daqs tan-negozji, is-setturi jew it-tradizzjonijiet u s-sistemi fl-Istati Membri. Din iddgħajjef ukoll il-possibbiltà li t-trejdjunjins u l-assoċjazzjonijiet tal-impjegaturi jinnegozjaw ftehimiet li huma mfassla apposta għal industriji differenti, li huwa ta’ importanza partikolari f’pajjiżi fejn l-imsieħba soċjali għandhom livell għoli ta’ libertà biex jirregolaw il-kundizzjonijiet tax-xogħol u tal-impjieg, kemm b’mod indipendenti kif ukoll bħala komplement għal-leġiżlazzjoni nazzjonali.

Raġuni

Ser tingħata bil-fomm.

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | 51 |
| --- | --- |
| Kontra | 116 |
| Astensjonijiet | 6 |

Favur

51

Kontra

116

Astensjonijiet

6

Punt 2.6.4

Ibdel it-test kif ġej:

| 2.6.4 | L-Istati Membri,
  u l-istituzzjonijiet tal-UE, l-imsieħba soċjali u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili għandhom jimmonitorjaw l-implimentazzjoni tal-EPSR u l-effettività tal-miżuri eżistenti fil-qafas tas-Semestru Ewropew, filwaqt li jiżguraw l-involviment tal-imsieħba soċjali u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili. L-istituzzjonijiet tal-UE għandhom jappoġġjaw l-Istati Membri u l-partijiet ikkonċernati soċjali fil-livell nazzjonali meta jimplimentaw l-EPSR. |
| --- | --- |

2.6.4

Raġuni

Dan it-tibdil sar biex jirrifletti l-fatt li fil-monitoraġġ tal-implimentazzjoni tal-EPSR, ir-rwol tal-UE u tal-Istati Membri huwa differenti mir-rwol tal-imsieħba soċjali u s-soċjetà ċivili.

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | 54 |
| --- | --- |
| Kontra | 120 |
| Astensjonijiet | 1 |

Favur

54

Kontra

120

Astensjonijiet

1

Punt 2.6.5

Ħassar il-punt:

| 2.6.5 | Il-leġiżlazzjoni Ewropea f’oqsma adatti għandha tistabbilixxi qafas bi standards komuni ġenerali u ċari li jirrispettaw is-sitwazzjonijiet nazzjonali speċifiċi, li jkunu kapaċi jadattaw għad-diversità tas-sistemi soċjali u r-rwol tal-partijiet ikkonċernati, u jirrikonoxxu d-drittijiet soċjali effettivi u infurzabbli għaċ-ċittadini fil-livell tal-UE u dak nazzjonali, u jinkludu valur miżjud Ewropew (1). Il-miri tal-Pilastru għandhom jiġu rrispettati fl-oqsma kollha tal-politika tal-UE, inkluż bl-użu tal-klawsola orizzontali (l-Artikolu 9 tat-TFUE). |
| --- | --- |

2.6.5

Raġuni

Ser tingħata bil-fomm.

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | 48 |
| --- | --- |
| Kontra | 123 |
| Astensjonijiet | 5 |

Favur

48

Kontra

123

Astensjonijiet

5

Punt 2.6.5

Ibdel it-test kif ġej:

| 2.6.5 | Il-leġiżlazzjoni Ewropea f’oqsma adatti għandha tistabbilixxi qafas bili jimmira lejn standards fattibbli, komuni ġenerali u ċari li jirrispettaw is-sitwazzjonijiet nazzjonali speċifiċi, li jkunu kapaċi jadattaw għad-diversità tas-sistemi soċjali u r-rwol tal-partijiet ikkonċernati, u jirrikonoxxu d-drittijiet soċjali effettivi u infurzabbli għaċ-ċittadini fil-livell tal-UE u dak nazzjonali, u jinkludu valur miżjud Ewropew (2). Il-miri tal-Pilastru għandhom jiġu rrispettati fl-oqsma kollha tal-politika tal-UE, inkluż bl-użu tal-klawsola orizzontali (l-Artikolu 9 tat-TFUE). |
| --- | --- |

2.6.5

Raġuni

Meta l-għan huwa li tiġi rispettata d-diversità fost l-Istati Membri fil-qasam tas-sistema soċjali, ma jistgħux jintalbu standards ġenerali jew komuni.

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | 48 |
| --- | --- |
| Kontra | 120 |
| Astensjonijiet | 4 |

Favur

48

Kontra

120

Astensjonijiet

4

Punt 2.6.6

Ibdel it-test kif ġej:

| 2.6.6 | L-implimentazzjoni tal-EPSR għandha l-għan li tiskatta l-proċess għal konverġenza ’l fuq f’termini ta’ impjieg u eżiti soċjali, ittejjeb u tadatta l-il-kundizzjonijiet soċjali u tas-suq tax-xogħol għall-ħaddiema u ċ-ċittadini Ewropej, ittejjeb u toħloq sistemi ta’ protezzjoni soċjali effettivi, sostenibbli u affidabbli (3), u servizzi soċjali u tas-saħħa moderni, ibbażati fuq ix-xjenza u evalwati skont il-kwalità, speċjalment is-servizzi pubbliċi u mingħajr skop ta’ qligħ, timmira għal kundizzjonijiet tax-xogħol ġusti
  tistipula standards minimi għall-ġlieda kontra d-dumping soċjali u
  filwaqt li fl-istess ħin toħloq kundizzjonijiet ekwi għall-ekonomiji bi prestazzjoni tajba, l-impjiegi u l-intrapriżi sostenibbli, filwaqt li
  u ttejjeb il-fiduċja taċ-ċittadini fl-UE. L-istrateġiji ta’ politika soċjali għandhom jinkludu l-interessi tal-SMEs u kundizzjonijiet tas-suq ġusti għalihom. Huwa importanti li jiġu stabbiliti u approvati standards bażiċi għal servizzi ta’ interess ġenerali bħall-akkomodazzjoni, l-ilma u s-servizzi soċjali, li għandhom jiġu vvalutati fuq bażi regolari, anke minn evalwaturi indipendenti (istituti ta’ riċerka, akkademji eċċ.) li jistgħu jiġu appoġġjati finanzjarjament u li r-rapporti tagħhom jistgħu jsiru pubbliċi. Il-ħtiġijiet fundamentali taċ-ċittadini u l-gruppi vulnerabbli u d-differenzi perikolużi fl-opportunitajiet, id-dħul u l-ġid fi ħdan u bejn l-Istati Membri jeħtieġ li jiġu indirizzati bħala prijorità. L-inklużjoni soċjali bbażata fuq opportunitajiet indaqs u kundizzjonijiet ta’ għajxien ġusti għandha tiġi promossa mill-Istati Membri kollha. |
| --- | --- |

2.6.6

Raġuni

L-implimentazzjoni tal-EPSR għandha twassal għal konverġenza ’l fuq tar-riżultati tal-impjieg u r-riżultati soċjali peress li huma dawn li jiddeterminaw jekk l-għażliet ta’ politika rnexxewx. Kif jingħad fil-preambolu tal-EPSR (punt 12), “L-għan tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali hu li jservi bħala gwida lejn riżultati tal-impjiegi u soċjali effiċjenti meta jiġu indirizzati l-isfidi kurrenti u futuri (...)”. It-test għandu jsemmi wkoll l-adattament tal-kundizzjonijiet soċjali u tax-xogħol (mhux biss it-titjib tagħhom), peress li adattament bħal dan jista’ jkun bżonjuż minħabba tibdil fis-soċjetajiet u l-ħajja tax-xogħol tagħna. Jeħtieġ li s-sistemi tas-sigurtà soċjali jkunu affidabbli u effettivi, iżda wkoll sostenibbli.

L-EPSR mhuwiex dwar l-istabbiliment ta’ standards minimi għall-ġlieda kontra d-dumping soċjali, għalhekk din il-parti għandha titħassar.

Il-lista tal-kwistjonijiet li għandhom jiġu indirizzati bħala prijoritajiet m’għandhiex tinkludi kwistjonijiet li mhumiex koperti mill-prinċipji tal-EPSR (eż. l-inugwaljanzi fil-ġid u fid-dħul fi ħdan jew bejn l-Istati Membri).

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | 53 |
| --- | --- |
| Kontra | 115 |
| Astensjonijiet | 3 |

Favur

53

Kontra

115

Astensjonijiet

3

Punt 2.6.7

Ibdel it-test kif ġej:

| 2.6.7 | Għandha tingħata attenzjoni partikolari għar-rwol differenti tan-negozjar kollettiv fil-livell nazzjonali u l-ftehimiet kollettivi, li jistgħu jantiċipaw il-leġiżlazzjoni jew ikunu alternattiva għaliha billi jirregolaw oqsma speċifiċi tas-suq tax-xogħol u tar-relazzjonijiet tal-impjieg. B’hekk l-imsieħba soċjali jista’ jkollhom rwol fil-proċess ta’ implimentazzjoni li jagħtu prova li jistgħu jiksbu l-istess effett legali. F’xi Stati Membri, il-proċessi ta’ negozjar kollettiv mhumiex strutturati u l-kopertura tan-negozjar kollettiv hija dgħajfa ħafna, u għalhekk jippersistu differenzi fl-għoti tad-drittijiet soċjali stabbiliti fl-EPSR. F’każijiet bħal dawn il-liġi għandha tintervjeni.
  Għalhekk, il-KESE jħeġġeġ lill-Istati Membri jsaħħu l-kapaċitajiet tal-imsieħba soċjali fil-livell nazzjonali. |
| --- | --- |

2.6.7

Raġuni

Qed nipproponu li titħassar l-aħħar biċċa tat-tieni sentenza peress li mhuwiex ċar x’inhu mifhum b’“jiksbu l-istess effett legali”. Is-sistemi nazzjonali jvarjaw f’dak li jirrigwarda r-rwoli rispettivi tan-negozjar kollettiv u l-leġislazzjoni fir-regolazzjoni tas-suq tax-xogħol, fil-livelli li fihom jitwettaq in-negozjar (transsettorjali, settorjali, tal-kumpaniji u fuq il-post tax-xogħol, reġjonali, okkupazzjonali), u fil-mod kif in-negozjati f’livelli differenti jistgħu jkunu relatati bejniethom (artikolazzjoni) [sors: Eurofound].

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | 59 |
| --- | --- |
| Kontra | 114 |
| Astensjonijiet | 2 |

Favur

59

Kontra

114

Astensjonijiet

2

Punt 2.6.8

Ibdel it-test kif ġej:

| 2.6.8 | Id-dikjarazzjoni ta’ erba’ partijiet “Bidu ġdid għad-djalogu soċjali” tħeġġeġ l-iżvilupp ta’ negozjar kollettiv effettiv. L-impenn konġunt tal-imsieħba soċjali għall-implimentazzjoni tal-EPSR huwa rifless fil-programm konġunt ta’ ħidma tal-imsieħba soċjali Ewropej 2019-2021, li se jiġi implimentat ukoll fil-livelli nazzjonali li jikkontribwixxu għall-proċess ta’ riforma nazzjonali. Il-programm ta’ ħidma 2019-21 jindirizza wkoll is-sitt prijoritajiet li ġejjin: id-diġitalizzazzjoni, it-titjib tal-prestazzjoni tas-swieq tax-xogħol u tas-sistemi soċjali; l-indirizzar tal-affetti psikosoċjali u r-riskji fuq il-post tax-xogħol; il-bini tal-kapaċità għal djalogu soċjali aktar b’saħħtu; l-ekonomija ċirkolari
  se jipprovdi proposti speċifiċi dwar suġġetti li huma relatati mal-implimentazzjoni tal-EPSR bħan-negozjati għal qafas ta’ ftehim awtonomu dwar id-diġitalizzazzjoni, inklużi possibbiltajiet u modalitajiet għall-konnessjoni u l-iskonnessjoni, kif ukoll it-titjib tal-prestazzjoni tas-swieq tax-xogħol u s-sistemi soċjali, u l-iżvilupp tal-ħiliet (4). |
| --- | --- |

2.6.8

Raġuni

Huwa importanti li jiġi żgurat li t-test tal-Opinjoni jsegwi l-formulazzjonijiet li jintużaw fil-programm ta’ ħidma tal-imsieħba soċjali Ewropej. (Pereżempju, il-konnessjoni u l-iskonnessjoni jissemmew fil-programm ta’ ħidma fil-kuntest ta’ stqarrija dwar l-organizzazzjoni ta’ seminar konġunt ta’ ġbir ta’ informazzjoni fejn se janalizzaw esperjenzi differenti).

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | 53 |
| --- | --- |
| Kontra | 115 |
| Astensjonijiet | 6 |

Favur

53

Kontra

115

Astensjonijiet

6

Punt 2.6.10

Ibdel it-test kif ġej:

| 2.6.10 | Il-Kummissjoni ħadet miżuri prattiċi biex tpoġġi l-Pilastru fil-prattika fil-livell Ewropew u reċentement ippubblikat skeda informattiva aġġornata li fiha l-inizjattivi leġiżlattivi u mhux leġiżlattivi adottati s’issa (5). Il-KESE diġà indika li jemmen li pjan direzzjonali ċar għall-implimentazzjoni tal-EPSR jgħin biex titrawwem il-konverġenza u biex jinkisbu l-objettivi tiegħu. talab pjan direzzjonali ċar u kkoordinat (6) li jistabbilixxi l-prijoritajiet għall-implimentazzjoni tal-Pilastru. |
| --- | --- |

2.6.10

Raġuni

Nipproponu li tintuża l-formulazzjoni eżatta tal-Opinjoni SOC/564.

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | 50 |
| --- | --- |
| Kontra | 113 |
| Astensjonijiet | 4 |

Favur

50

Kontra

113

Astensjonijiet

4

Punt 2.6.11

Ibdel it-test kif ġej:

| 2.6.11 | Il-miżuri għall-implimentazzjoni tal-EPSR għandhom ikunu bbażati fuq analiżi xjentifika tas-sitwazzjoni legali u prattika preżenti tal-politiki soċjali u tas-saħħa fl-Istati Membri u fil-livell tal-UE u għandhom jinvolvu l-partijiet ikkonċernati soċjali. Il-KESE jista’ jaġixxi bħala faċilitatur.
  Il-KESE jipproponi l-istabbiliment ta’ Forum tal-UE dwar il-Politika Soċjali: l-
  L-UE teħtieġ
  għandha bżonn tħeġġeġ modi
  forum permanenti għall-komunikazzjoni, l-iskambju tal-aħjar prattika, l-evalwazzjoni, seminars tal-esperti, programmi soċjali, il-konformità mar-regoli tal-UE u l-Istati Membri u l-proġetti ta’ riforma għall-politiki tal-Istati Membri u tal-UE. Peress li l-infurzar aħjar tad-drittijiet soċjali eżistenti għadu kwistjoni ta’ tħassib, u l-Kummissjoni u l-Istati Membri jridu jtejbu l-konformità mar-regoli tal-UE. Il-Forum il-ġdid għandu jkun marbut mill-qrib mal-KESE u mal-proċess tas-Semestru. |
| --- | --- |

2.6.11

Raġuni

Mhuwiex ċar x’inhu mifhum meta ssir referenza għall-ħolqien ta’ “Forum tal-UE dwar il-Politika Soċjali”. M’hemmx bżonn li jinħolqu strumenti/pjattaformi ġodda u r-referenza għall-forum għandha titħassar. Dak li huwa importanti huwa l-konsultazzjoni u l-involviment tal-partijiet interessati rilevanti fl-implimentazzjoni tal-EPSR.

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | 52 |
| --- | --- |
| Kontra | 114 |
| Astensjonijiet | 3 |

Favur

52

Kontra

114

Astensjonijiet

3

Punt 2.7.2

Ibdel it-test kif ġej:

| 2.7.2 | In-negozjati għall-Qafas Finanzjarju Pluriennali li jmiss għandhom jimmiraw li jiżguraw finanzjament adatt għall-politiki soċjali u tal-impjieg. Ir-regoli tal-baġit u tad-dejn tal-UE (7) għandhom jiġu riveduti sabiex jiġu rispettati d-drittijiet fundamentali kif ukoll il-miri tat-Trattati u tal-EPSR. Ekonomiji li sejrin tajjeb, il-kontroll tad-dejn u miri soċjali għandu jkollhom bilanċ adatt. Kif iddikjara qabel (8)

  kemm-il darba il-KESE, il-finanzjament tal-implimentazzjoni tal-Pilastru Soċjali se jiddependi ħafna mir-riżorsi disponibbli fil-livell tal-Istati Membri. Dan ser jirrikjedi finanzjament mill-baġits tal-istat għall-investiment kif ukoll għal spejjeż ta’ attivitajiet matul il-ftit snin li ġejjin. Dan jista’ jiġi mxekkel mill-baġit tal-UE u r-regoli tad-dejn (9). Kif diġà ġie enfasizzat diversi drabi mill-KESE (10), għandha tingħata kunsiderazzjoni għal modi kif tissaħħaħ il-flessibilità permessa fi ħdanhom, pereżempju permezz ta’ “regola tad-deheb” li tippermetti l-investiment pubbliku b’għan soċjali sabiex jintlaħqu l-objettivi tal-Pilastru Soċjali, b’mod partikolari billi: jiżdiedu l-livelli ta’ dħul, tissaħħaħ il-koeżjoni soċjali u tiġi evitata l-esklużjoni ta’ gruppi żvantaġġati li ma jkunux jistgħu jagħtu sehem sħiħ fis-soċjetà, filwaqt li jinħoloq tkabbir ekonomiku sostenibbli.
  aktar investiment pubbliku fl-Istati Membri permezz ta’ “regola tad-deheb” għal investiment pubbliku b’għan soċjali, li jippermetti aktar flessibilità fir-regoli tal-baġit. Iż-żieda fil-livelli tad-dħul, it-tkabbir sostenibbli, koeżjoni soċjali aktar b’saħħitha u l-prevenzjoni tal-esklużjoni huma miri konġunti li għandhom jiġu kkunsidrati. Aktar investiment pubbliku jista’ jkun appoġġjat ukoll, speċjalment mill-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (FSIE), li jistgħu jkunu ffukati b’mod aktar ċar lejn għanijiet enfasizzati fl-EPSR (11)). Politiki tat-tassazzjoni adatti li jkunu mmirati, fost l-oħrajn, lejn il-ġlieda effettiva kontra l-frodi tat-taxxa, l-evitar tat-taxxa u l-ippjanar aggressiv tat-taxxa, għandhom jippermettu li jiġu ġġenerati fondi addizzjonali biex jikkontribwixxu għall-finanzjament tal-EPSR. Li jkun żgurat użu effiċjenti ta’ finanzjament addizzjonali jirrikjedi l-implimentazzjoni ta’ programmi ta’ azzjoni u pjani direzzjonali għall-implimentazzjoni tal-Pilastru Soċjali bħala parti integrali tas-Semestru Ewropew, u b’mod partikolari l-iżvilupp tal-Programmi Nazzjonali ta’ Riforma u l-Programmi ta’ Konverġenza (12)
  . |
| --- | --- |

2.7.2

Raġuni

Huwa importanti li tintuża l-formulazzjoni eżatta tal-Opinjoni msemmija biex jiġi żgurat bilanċ aħjar fit-test u wkoll li ssir referenza għall-istqarrijiet li saru f’Opinjonijiet preċedenti dwar l-implimentazzjoni tal-Pilastru bħala parti mis-Semestru Ewropew.

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | 55 |
| --- | --- |
| Kontra | 112 |
| Astensjonijiet | 4 |

Favur

55

Kontra

112

Astensjonijiet

4

Punt 2.8.4

Ibdel it-test kif ġej:

| 2.8.4 | Ċiklu ta’
  Is-Semestru Ewropew ġdid għandu jikseb għanijiet soċjali fil-qafas ta’
  tal-monitoraġġ komprensivtal-iżbilanċi soċjali biex jibbilanċja mill-ġdid il-predominanza tar-rekwiżiti fiskali u makroekonomiċi. It-Tabella ta’ Valutazzjoni Soċjali għandha timmonitorja u timmira d-drittijiet u l-prinċipji kollha tal-Pilastru, u tinkludi indikaturi mtejba u indikaturi ġodda li jistgħu jitkejlu. Dawn l-indikaturi jistgħu jinkludu, minbarra statistika, aċċess reali għal servizzi soċjali bbażati fuq il-kwalità, drittijiet soċjali infurzabbli, integrazzjoni soċjali u fis-suq tax-xogħol tal-migranti, kopertura ta’ negozjar kollettiv, il-parteċipazzjoni tal-partijiet ikkonċernati soċjali fil-proċess tas-Semestru u aċċess għal apprendistati u edukazzjoni għolja ta’ kwalità tajba. Il-Kummissjoni għandha timmonitorja l-implimentazzjoni tal-pjani nazzjonali ta’ riforma f’kooperazzjoni mill-qrib mal-imsieħba soċjali u l-organizzazzjonijiet rilevanti tas-soċjetà ċivili, biex b’hekk tippromovi rakkomandazzjonijiet soċjali speċifiċi għall-pajjiż. In-numru u l-istruttura tar-rakkomandazzjonijiet għandhom ikunu adatti u jissorveljaw il-progress magħmul fuq il-prijoritajiet indikati fil-pjan direzzjonali. |
| --- | --- |

2.8.4

Raġuni

Mhux meħtieġ li nitħaddtu dwar semestru Ewropew “ġdid” peress li s-Semestru Ewropew ġie introdott fl-2010. Barra minn hekk, ma hemm l-ebda ħtieġa li nfittxu li noħolqu Semestru Ewropew “ġdid”: l-isforzi kollha għandhom ikunu ffukati biex jiġi żgurat il-funzjonament effettiv u orjentat lejn ir-riżultati tas-Semestru Ewropew eżistenti. Minflok, għandha ssir referenza għaċ-ċiklu l-ġdid tas-Semestru Ewropew. L-EPSR huwa akkumpanjat minn “Tabella ta’ Valutazzjoni Soċjali” li ssegwi x-xejriet u l-prestazzjoni fil-pajjiżi tal-UE fi tliet oqsma relatati mal-prinċipji tal-Pilastru. It-Tabella ta’ Valutazzjoni tikkontribwixxi għas-Semestru Ewropew għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika u sservi biex jiġi vvalutat il-progress lejn “klassifikazzjoni soċjali AAA” għall-UE kollha kemm hi. Dan ifisser li jkun hemm monitoraġġ komprensiv.

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | 49 |
| --- | --- |
| Kontra | 117 |
| Astensjonijiet | 4 |

Favur

49

Kontra

117

Astensjonijiet

4

Punt ġdid qabel il-punt 3.1

Żid punt ġdid qabel il-punt 3.1:

Fl-Opinjoni (13) relatata tiegħu l-KESE diġà enfasizza li l-Pilastru jista’ jkun opportunità tajba biex jintwera li l-livell tal-UE għadu kapaċi jagħti tweġiba adatta, fejn xieraq, għall-isfidi li jiffaċċjaw persuni normali, filwaqt li jiġu rrispettati bis-sħiħ id-diviżjoni tal-kompetenzi u l-prinċipju tas-sussidjarjetà.

Raġuni

Din is-sentenza tiddeskrivi dak li għandu jinżamm f’moħħha fir-rigward tal-implimentazzjoni tal-EPSR u l-passi li jmiss: li l-EPSR jista’ jkun opportunità tajba biex jintwera li l-UE tista’ tipprovdi rispons adatt fejn ikun tajjeb li tittieħed azzjoni. Fl-istess ħin, hija tixħet dawl fuq l-importanza li tiġi rispettata bis-sħiħ id-diviżjoni tal-kompetenzi u l-prinċipju tas-sussidjarjetà.

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | 50 |
| --- | --- |
| Kontra | 114 |
| Astensjonijiet | 4 |

Favur

50

Kontra

114

Astensjonijiet

4

L-ewwel punt ġdid fil-bidu wara l-punt 3.1

Żid punt ġdid fil-bidu wara l-punt 3.1:

Is-sinerġija bejn l-UE u l-politika soċjali nazzjonali u l-azzjonijiet hija essenzjali. Minħabba li l-mudell soċjali tal-UE huwa bbażat fuq mudelli nazzjonali differenti, li jridu jiġu ppreservati, jeħtieġ li l-UE tirrispetta l-kompetenzi nazzjonali u d-diversità tas-sistemi soċjali tal-Istati Membri, li huma bbażati fuq għażliet politiċi u mudelli tas-soċjetà li għandhom għeruq fondi. Il-kompitu ewlieni tal-UE għandu għalhekk ikun li tipprovdi l-aħjar kundizzjonijiet possibbli għall-Istati Membri u s-sħab soċjali tagħha u li tappoġġjahom fl-isforzi tagħhom biex jimplimentaw riformi identifikati.

Raġuni

Jinħtieġ li tiġi enfasizzata l-importanza tas-sinerġija bejn il-politika u l-azzjoni soċjali fil-livell tal-UE u fil-livell nazzjonali anke fit-test tal-konklużjonijiet u r-rakkomandazzjonijiet. Il-Preambolu tal-EPSR jgħid b’mod ċar li “It-twettiq tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali hu impenn u responsabbiltà politika kondiviżi. (...).” Barra minn hekk, il-Preambolu jirreferi b’mod espliċitu għar-rispett tad-diviżjoni tal-kompetenzi u għall-fatt li għandhom jiġu kkunsidrati kif imiss l-ambjenti soċjoekonomiċi differenti u d-diversità tas-sistemi nazzjonali, inkluż ir-rwol tal-imsieħba soċjali, u l-prinċipji tas-sussidjarjetà u tal-proporzjonalità.

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | 45 |
| --- | --- |
| Kontra | 116 |
| Astensjonijiet | 4 |

Favur

45

Kontra

116

Astensjonijiet

4

Punt 3.2.2

Ibdel it-test kif ġej:

| 3.2.2 | Meta tkun qed tiġi implimentata d-Direttiva dwar il-Bilanċ bejn ix-Xogħol u l-Ħajja Privata, għandha tingħata attenzjoni partikolari għal soluzzjonijiet vijabbli, affordabbli u ġusti għal kumpens adegwat lill-impjegati li jużaw il-liv tal-ġenituri, kif ukoll fir-rigward ta’ kundizzjonijiet tax-xogħol flessibbli li huma adatti għall-bżonnijiet fuq il-post tax-xogħol, u l-inklużjoni ta’ reviżjoni possibbli tal-miri ta’ Barċellona
  . Għandhom jiġu kkunsidrati wkoll servizzi għall-kura tat-tfal u servizzi oħra bil-għan li jappoġġjaw lill-familji. |
| --- | --- |

3.2.2

Raġuni

Is-soluzzjonijiet adottati fl-Istati Membri fl-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar il-Bilanċ bejn ix-Xogħol u l-Ħajja Privata rigward il-kumpens adegwat tal-impjegati li jużaw il-liv tal-ġenituri għandhom ikunu affordabbli wkoll. Kwalunkwe soluzzjoni fir-rigward tal-kundizzjonijiet flessibbli tax-xogħol trid tqis ukoll il-ħtiġijiet tal-post tax-xogħol.

Peress li l-objettivi ta’ Barċellona ġew sabbiliti mill-Kunsill Ewropew (fl-2002), ir-reviżjoni possibbli tagħhom mhijiex marbuta mal-implimentazzjoni tad-Direttiva Direttiva dwar il-Bilanċ bejn ix-Xogħol u l-Ħajja Privata. Għalhekk, din il-parti għandha titħassar.

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | 49 |
| --- | --- |
| Kontra | 109 |
| Astensjonijiet | 5 |

Favur

49

Kontra

109

Astensjonijiet

5

Punt 3.2.3

Ibdel it-test kif ġej:

| 3.2.3 | Il-KESE talab strateġija integrata ta’ ugwaljanza bejn il-ġeneri (14). Fid-dawl tad-Dikjarazzjoni Konġunta mill-ministri Ewropej għall-Ugwaljanza bejn il-Ġener (15), il-KESE jappella biex jiġu eliminati d-differenzi mhux ġustifikati bejn il-pagi tal-irġiel u n-nisa (16). B’mod partikolari, għandhom jiġu indirizzati l-ħtiġijiet tal-SMEs sabiex jiġi żgurat li jiġu evitati piżijiet amministrattivi eċċessivi. |
| --- | --- |

3.2.3

Raġuni

Din iż-żieda tagħmel it-test aktar preċiż. Il-miżuri biex tiġi miġġielda d-differenza fil-pagi għandhom jiġu orjentati lejn il-ġlieda kontra d-differenzi mhux ġustifikati fil-pagi.

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | 45 |
| --- | --- |
| Kontra | 114 |
| Astensjonijiet | 5 |

Favur

45

Kontra

114

Astensjonijiet

5

Punt 3.2.5

Ibdel it-test kif ġej:

| 3.2.5 | Il-KESE jenfasizza għal darb’oħra li l-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol u l-kwalità tax-xogħol jistgħu jitjiebu bis-saħħa ta’ żieda fl-investiment fil-politiki attivi tas-suq tax-xogħol u billi jiġu stabbiliti standards komuni għall-funzjonament effettiv tas-servizzi pubbliċi tal-impjiegi (PES) (17). Dan japplika wkoll għas-servizzi tal-impjieg mingħajr skop ta’ qligħ, bil-għan li jitnaqqas il-perjodu ta’ żmien fit-tranżizzjonijiet, li jiġi żgurat l-użu tal-ħiliet miksuba, li jiġu appoġġjati aktar u diversi perkorsi ta’ karriera u li nersqu lejn impjiegi sostenibbli
  impjieg stabbli (18)
  . Il-ġlieda kontra l-qgħad fit-tul, l-integrazzjoni tal-migranti regolari fis-suq tax-xogħol u r-riintegrazzjoni tal-persuni li jkunu qed jesperjenzaw skoraġġiment jiffurmaw qasam ta’ politika ewlieni ieħor li jeħtieġ miżuri mmirati urġenti, li jistgħu jinkludu d-dritt tal-ħaddiema li jirċievu appoġġ għall-ħaddiema biex ifittxu impjieg, għat-taħriġ u l-kwalifikazzjoni mill-ġdid. |
| --- | --- |

3.2.5

Raġuni

L-ewwel bidla ssegwi t-test tal-Opinjoni kkwotata. Fir-rigward tal-miżuri mmirati urġenti, dil-parti aħjar tkun ifformulata b’“mod attiv”. L-idea hawnhekk hija dwar l-offerta ta’ appoġġ lill-ħaddiema f’dak li jirrigwarda t-tiftix ta’ impjieg, it-taħriġ u r-rikwalifikazzjoni, mhux dwar il-formulazzjoni ta’ dan mil-lat ta’ “dritt”.

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | 47 |
| --- | --- |
| Kontra | 110 |
| Astensjonijiet | 2 |

Favur

47

Kontra

110

Astensjonijiet

2

Punt 3.2.6

Ibdel it-test kif ġej:

| 3.2.6 | L-iżgurar ta’ aċċess
  dritt għal tagħlim tul il-ħajja għal kulħadd għandu jkun fuq l-aġenda tal-UE (19). Is-sistemi nazzjonali ta’ edukazzjoni, taħriġ u apprendistati għandhom jiġu żviluppati aktar b’attenzjoni fuq l-oqsma STEM (xjenza, teknoloġija, inġinerija u matematika) u l-iżvilupp ta’ sistemi doppji li jwasslu għal tqabbil aħjar tal-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol. |
| --- | --- |

3.2.6

Raġuni

Għandna niffukaw fuq il-promozzjoni ta’ politiki li jiżguraw li kulħadd ikollu aċċess għat-tagħlim tul il-ħajja. Barra minn hekk, filwaqt li l-Opinjoni kkwotata tirreferi għall-importanza tat-tagħlim tul il-ħajja u l-promozzjoni tal-parteċipazzjoni fit-tagħlim tul il-ħajja, ma jidhirx li tgħid li d-dritt għat-tagħlim tul il-ħajja għandu jkun fuq l-aġenda tal-UE.

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | 48 |
| --- | --- |
| Kontra | 116 |
| Astensjonijiet | 2 |

Favur

48

Kontra

116

Astensjonijiet

2

Punt 3.3.1

Ibdel it-test kif ġej:

| 3.3.1 | Fuq perjodu qasir ta’ żmien, il-fokus għandu jkun fuq il-monitoraġġ tal-implimentazzjoni tad-Direttiva riveduta dwar l-Istazzjonar ta’ Ħaddiema, li tiżgura l-protezzjoni tal-ħaddiema stazzjonati waqt l-istazzjonar tagħhom, b’rabta mal-forniment tas-servizzi
  tafferma l-prinċipju tat-trattament ugwali, u d-Direttiva dwar Kundizzjonijiet tax-Xogħol Trasparenti u Prevedibbli, li tistabbilixxi drittijiet minimi għar-relazzjonijiet kollha tal-impjieg, flimkien mal-istabbiliment tal-Awtorità Ewropea tax-Xogħol, li għandha l-għan li ttejjeb l-infurzar tal-acquis tal-UE u l-effettività tal-ispezzjonijiet tax-xogħol. |
| --- | --- |

3.3.1

Raġuni

It-tibdil fil-formulazzjoni jiddeskrivi l-għan tad-Direttiva dwar l-Istazzjonar tal-Ħaddiema.

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | 43 |
| --- | --- |
| Kontra | 118 |
| Astensjonijiet | 2 |

Favur

43

Kontra

118

Astensjonijiet

2

Punt 3.3.2

Ibdel it-test kif ġej:

| 3.3.2 | Il-KESE jħeġġeġ
  jirrakkomanda t-tisħiħ tal-involviment tal-impjegati fil-kumpaniji, speċjalment b’rabta mal-bil-għan ġenerali li tinżied il-produttività u li tiġi appoġġjata l-introduzzjoni ta’ teknoloġiji ġodda, u li jiġi sfruttat l-impatt fuq l-organizzazzjoni tax-xogħol u l-ħiliet tal-forza tax-xogħol. F’dan il-kuntest, il-KESE jistenna b’interess ir-riżultat tan-negozjati bejn l-imsieħba soċjali Ewropej dwar il-Ftehim Qafas dwar id-Diġitalizzazzjoni. |
| --- | --- |

3.3.2

Raġuni

It-tibdil propost għandu l-għan li jenfasizza l-importanza tal-involviment tal-impjegati fir-rigward tal-appoġġ għall-introduzzjoni ta’ teknoloġiji ġodda.

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | 46 |
| --- | --- |
| Kontra | 118 |
| Astensjonijiet | 4 |

Favur

46

Kontra

118

Astensjonijiet

4

Punt 3.3.3

Ibdel it-test kif ġej:

| 3.3.3 | Il-KESE jappoġġja l-iżvilupp, fil-qafas tad-djalogu soċjali fil-livelli adatti nazzjonali u Ewropej, ta’ miżuri adegwati dwar “tranżizzjonijiet ġusti” li jintroduċu minn naħa miżuri u azzjonijiet biex jimmaniġġjaw, jibdlu
  li jiffaċilitaw il-bidla u min-naħa l-oħra
  jintroduċu protezzjoni adegwata
  minima f’każijiet ta’ postijiet tax-xogħol organizzati mill-ġdid jew tkeċċijiet kollettivi li jirriżultaw minn tranżizzjonijiet (teknoloġiċi, demografiċi, tal-globalizzazzjoni, tat-tibdil fil-klima, tal-ekonomija ċirkolari), inkluż id-dritt ta’ involviment f’
  l-appoġġ għal negozjar kollettiv, antiċipazzjoni tal-bidla u proviżjoni ta’
  biex jiġi antiċipat it-tibdil u jiġi pprovdut appoġġ lill-ħaddiema affettwati (evoluzzjoni tad-Direttiva dwar Sensji Kollettivi (20))
  . Il-KESE jistenna b’interess ukoll l-adozzjoni mill-koleġiżlaturi tal-Fond Ewropew ta’ Aġġustament għall-Globalizzazzjoni. |
| --- | --- |

3.3.3

Raġuni

Għandhom jitħassru r-referenzi għad-“dritt ta’ involviment f’negozjar kollettiv” u għall-“evoluzzjoni tad-Direttiva dwar Sensji Kollettivi”, peress li kwalunkwe test dwar il-fehmiet tal-KESE dwar l-implimentazzjoni tal-EPSR għandu jkollu l-għan li jenfasizza kwistjonijiet li l-Istati Membri għandhom iqisu fl-isforzi tagħhom biex jiżviluppaw is-swieq tax-xogħol tagħhom u/jew is-sistemi tagħhom ta’ protezzjoni soċjali.

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | 49 |
| --- | --- |
| Kontra | 109 |
| Astensjonijiet | 1 |

Favur

49

Kontra

109

Astensjonijiet

1

Punt 3.3.4

Ibdel it-test kif ġej:

| 3.3.4. | L-involviment tal-impjegati fil-governanza korporattiva, bħala parti mid-drittijiet tagħhom għall-informazzjoni u l-konsultazzjoni, għandu jiġi adattat għall-
  vvalutat fid-dawl tal-qafas legali l-ġdid dwar l-informazzjoni mhux finanzjarja (21)
  u bil-ħsieb li tiġi indirizzata d-diliġenza dovuta meħtieġa fir-rekwiżiti tar-responsabbiltà tal-intrapriżi. |
| --- | --- |

3.3.4.

Raġuni

It-tibdila propost għandu l-għan li t-test jinżamm f’livell aktar ġenerali. Għadu kmieni wisq biex nitkellmu dwar l-adattament tal-qafas legali l-ġdid dwar l-informazzjoni mhux finanzjarja.

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | 49 |
| --- | --- |
| Kontra | 114 |
| Astensjonijiet | 1 |

Favur

49

Kontra

114

Astensjonijiet

1

Punt 3.3.5

Ibdel it-test kif ġej:

| 3.3.5 | Il-KESE jqis utli li jiġu stabbiliti punti ta’ riferiment li jgħinu biex tiġi vvalutata l-adegwatezza ta’ pagi baxxi għall-prevenzjoni tal-faqar fost dawk li jaqilgħu l-paga, inkluż billi jiġu promossi l-analiżi u l-iskambju ta’ prattiki tajba permezz tal-proċessi disponibbli ta’ tagħlim reċiproku u billi jiġu introdotti standards komuni biex jiġu stabbiliti pagi minimi trasparenti u prevedibbli, fejn dawn jeżistu u jekk l-imsieħba soċjali jriduhom. |
| --- | --- |

3.3.5

Raġuni

L-introduzzjoni ta’ standards komuni għall-iffissar ta’ pagi minimi la hija mixtieqa u lanqas aċċettabbli minħabba li l-pagi għandhom ikunu soġġetti għal diskussjonijiet f’livell nazzjonali.

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | 51 |
| --- | --- |
| Kontra | 114 |
| Astensjonijiet | 2 |

Favur

51

Kontra

114

Astensjonijiet

2

Punt 3.4.6

Ibdel it-test kif ġej:

| 3.4.6 | It-tisħiħ tal-kapaċità tal-Istati Membri biex jattivaw it-trasferimenti soċjali u miżuri oħrajn biex jissodisfaw il-ħtiġijiet bażiċi tal-persuni mit-twelid sal-anzjanità huwa wkoll meħtieġ b’mod urġenti. Dan jinvolvi: |
| --- | --- |

3.4.6

| — | l-adozzjoni ta’ Direttiva Qafas Ewropea dwar
  appoġġ għall-isforzi tal-Istati Membri u t-tisħiħ tagħhom biex jiġu żviluppati u aġġornati sistemi ta’ dħul minimu biex jitrażżan il-faqar u jiġi promoss suq tax-xogħol inklużiv  (22)
  ; |
| --- | --- |

—

l-adozzjoni ta’ Direttiva Qafas Ewropea dwar
  appoġġ għall-isforzi tal-Istati Membri u t-tisħiħ tagħhom biex jiġu żviluppati u aġġornati sistemi ta’ dħul minimu biex jitrażżan il-faqar u jiġi promoss suq tax-xogħol inklużiv  (22)
  ;

| — | li tiġi eżaminata l-possibbiltà li jiġu stabbiliti standards minimi
  żviluppati prinċipji komuni fil-qasam tal-assigurazzjoni tal-qgħad fl-Istati Membri tal-UE (23); |
| --- | --- |

—

li tiġi eżaminata l-possibbiltà li jiġu stabbiliti standards minimi
  żviluppati prinċipji komuni fil-qasam tal-assigurazzjoni tal-qgħad fl-Istati Membri tal-UE (23);

| — | l-iżgurar tal-aċċessibilità għal funzjonijiet soċjali u politiċi għall-persuni b’diżabilità; |
| --- | --- |

—

l-iżgurar tal-aċċessibilità għal funzjonijiet soċjali u politiċi għall-persuni b’diżabilità;

| — | ir-reviżjoni tal-formula tal-“ispiża tat-tixjiħ” u t-trasformazzjoni tagħha f’kunċett ta’ “dinjità tat-tixjiħ” li jpoġġi l-adegwatezza tal-pensjonijiet, is-servizzi tas-saħħa u l-kura fit-tul fil-qalba tal-governanza ekonomika mingħajr ma tiġi ttraskurata l-enfasi fuq is-sostenibbiltà tas-sistemi tal-pensjonijiet; |
| --- | --- |

—

ir-reviżjoni tal-formula tal-“ispiża tat-tixjiħ” u t-trasformazzjoni tagħha f’kunċett ta’ “dinjità tat-tixjiħ” li jpoġġi l-adegwatezza tal-pensjonijiet, is-servizzi tas-saħħa u l-kura fit-tul fil-qalba tal-governanza ekonomika mingħajr ma tiġi ttraskurata l-enfasi fuq is-sostenibbiltà tas-sistemi tal-pensjonijiet;

| — | il-ħolqien ta’ programmi speċifiċi għall-akkomodazzjoni pubblika u l-aċċessibbiltà għall-akkomodazzjoni favur familji bi dħul baxx; |
| --- | --- |

—

il-ħolqien ta’ programmi speċifiċi għall-akkomodazzjoni pubblika u l-aċċessibbiltà għall-akkomodazzjoni favur familji bi dħul baxx;

| — | l-investiment f’faċilitajiet tal-kura tat-tfal fl-interess dirett ta’ tfal u żgħażagħ żvantaġġati; il-KESE jilqa’ l-proposta tal-Kummissjoni u tal-PE li tiġi introdotta garanzija tat-tfal; u |
| --- | --- |

—

l-investiment f’faċilitajiet tal-kura tat-tfal fl-interess dirett ta’ tfal u żgħażagħ żvantaġġati; il-KESE jilqa’ l-proposta tal-Kummissjoni u tal-PE li tiġi introdotta garanzija tat-tfal; u

| — | il-ħolqien ta’ żona Ewropea ġenwina ta’ tagħlim, li tiffaċilita l-
  l-iżgurar tal-aċċess għal edukazzjoni ta’ kwalità għal kulħadd u l-estensjoni tal-garanzija għaż-żgħażagħ. |
| --- | --- |

—

il-ħolqien ta’ żona Ewropea ġenwina ta’ tagħlim, li tiffaċilita l-
  l-iżgurar tal-aċċess għal edukazzjoni ta’ kwalità għal kulħadd u l-estensjoni tal-garanzija għaż-żgħażagħ.

Raġuni

Peress li l-EPSR huwa dwar li l-Istati Membri jiġu ggwidati jiżviluppaw is-sistemi soċjali tagħhom, l-inċiż dwar id-dħul minimu għandu jiffoka fuq dan. Barra minn hekk, l-Opinjoni msemmija għandha bħala anness kontropinjoni li tesprimi fehma differenti.

Peress li ma hemm l-ebda proposta konkreta tal-Kummissjoni dwar il-garanzija għat-tfal, huwa prematur li din tiġi appoġġjata.

Għandha ssir referenza wkoll għall-ħtieġa li jinħoloq spazju Ewropew ġenwin ta’ tagħlim.

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | 51 |
| --- | --- |
| Kontra | 112 |
| Astensjonijiet | 2 |

Favur

51

Kontra

112

Astensjonijiet

2

Punt 1.1

Ibdel it-test kif ġej:

| 1.1 | Filwaqt li jemmen li futur realistiku għall-Unjoni Ewropea jista’ jkun ibbażat biss fuq ir-rabta bejn bażi ekonomika soda ma’ dimensjoni soċjali b’saħħitha (24), il-KESE wera li kien favur, b’mod konsistenti, tal-konverġenza ’l fuq f’termini ta’ impjieg u eżiti soċjali u politika soċjali aktar effettiva kemm fil-livell tal-UE, kif ukoll f’dak tal-Istati Membri (25). Il-mudell soċjali Ewropew għandu wkoll jissaħħaħ u jiġi aġġornat bħala referenza internazzjonali. L-implimentazzjoni effettiva tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali (EPSR) tal-2017 tafferma mill-ġdid l-impenn komuni fil-konfront tal-mudell soċjali Ewropew fil-qafas ta’ strateġija ġdida soċjalment inklużiva. |
| --- | --- |

1.1

Raġuni

Dak li huwa rilevanti għad-dimensjoni soċjali b’saħħitha huwa l-konverġenza ’l fuq tar-riżultati tal-impjieg u r-riżultati soċjali peress li huma r-riżultati li jiddeterminaw jekk l-għażliet ta’ politika rrnexxewx. Dan ġie ċċarat ukoll fil-Preambolu tal-EPSR li jistabbilixxi fil-punt 12 li “L-għan tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali hu li jservi bħala gwida lejn riżultati tal-impjiegi u soċjali effiċjenti meta jiġu indirizzati l-isfidi kurrenti u futuri (...).”

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | 47 |
| --- | --- |
| Kontra | 116 |
| Astensjonijiet | 1 |

Favur

47

Kontra

116

Astensjonijiet

1

Punt 1.3

Ħassar il-punt:

| 1.3 | Il-leġiżlazzjoni Ewropea f’oqsma adatti għandha tistabbilixxi qafas bi standards komuni ġenerali, li jirrispetta s-sitwazzjonijiet nazzjonali speċifiċi u s-sistemi soċjali u jirrikonoxxi d-drittijiet soċjali effettivi u infurzabbli għaċ-ċittadini fil-livell tal-UE u dak nazzjonali. Il-miri tal-Pilastru għandhom jiġu rispettati fl-oqsma kollha tal-politika tal-UE permezz tal-użu tal-klawsola orizzontali (26). |
| --- | --- |

1.3

Raġuni

Ser tingħata bil-fomm.

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | 48 |
| --- | --- |
| Kontra | 123 |
| Astensjonijiet | 5 |

Favur

48

Kontra

123

Astensjonijiet

5

Punt 1.3

Ibdel it-test kif ġej:

| 1.3 | Il-leġiżlazzjoni Ewropea f’oqsma adatti għandha tistabbilixxi qafas li jimmira għal
  bi standards fattibbli
  komuni ġenerali, li jirrispetta s-sitwazzjonijiet nazzjonali speċifiċi u s-sistemi soċjali u jirrikonoxxi d-drittijiet soċjali effettivi u infurzabbli għaċ-ċittadini fil-livell tal-UE u dak nazzjonali. Il-miri tal-Pilastru għandhom jiġu rispettati fl-oqsma kollha tal-politika tal-UE permezz tal-użu tal-klawsola orizzontali (27). |
| --- | --- |

1.3

Raġuni

Meta l-għan huwa li tiġi rispettata d-diversità fost l-Istati Membri fil-qasam tas-sistema soċjali, ma jistgħux jintalbu standards ġenerali jew komuni.

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | 48 |
| --- | --- |
| Kontra | 120 |
| Astensjonijiet | 4 |

Favur

48

Kontra

120

Astensjonijiet

4

Punt 1.4

Ibdel it-test kif ġej:

| 1.4 | L-EPSR bħalissa qed jiġi implimentat permezz ta’ miżuri leġiżlattivi u mhux leġiżlattivi, permezz ta’ finanzjament speċifiku u permezz ta’ bidliet fil-proċess tas-Semestru, li għandhom ikollhom l-għan li jwasslu għal konverġenza ’l fuq f’termini ta’ impjieg u eżiti soċjali u fl-istess ħin joħolqu
  li tistabbilixxi standards minimi biex jinħolqu kundizzjonijiet ekwi komuni. |
| --- | --- |

1.4

Raġuni

L-implimentazzjoni tal-EPSR għandha twassal għal konverġenza ’l fuq tar-riżultati tal-impjieg u r-riżultati soċjali peress li huma dawn li jiddeterminaw jekk l-għażliet ta’ politika rnexxewx. Dan ġie ċċarat ukoll fil-Preambolu tal-EPSR li jistabbilixxi fil-punt 12 li “L-għan tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali hu li jservi bħala gwida lejn riżultati tal-impjiegi u soċjali effiċjenti meta jiġu indirizzati l-isfidi kurrenti u futuri (...).”

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | 47 |
| --- | --- |
| Kontra | 116 |
| Astensjonijiet | 1 |

Favur

47

Kontra

116

Astensjonijiet

1

Punt ġdid wara l-punt 1.4 attwali

Żid punt ġdid wara punt 1.4 attwali:

Il-premessa bażika għandha tkun li l-kwistjonijiet li m’għandhomx dimensjoni transnazzjonali ċara jridu jiġu indirizzati fil-livell nazzjonali. Ir-rwol primarju tal-UE għandu jkun li tipprovdi inċentivi, informazzjoni u għarfien espert sabiex l-Istati Membri u l-imsieħba soċjali jfasslu, jimplimentaw u jevalwaw politiki li jindirizzaw l-isfidi strutturali tas-suq tax-xogħol li jiffaċċjaw.

Raġuni

Ser tingħata bil-fomm.

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | 49 |
| --- | --- |
| Kontra | 113 |
| Astensjonijiet | 3 |

Favur

49

Kontra

113

Astensjonijiet

3

Punt ġdid wara l-punt 1.4 attwali

Żid punt ġdid wara punt 1.4 attwali:

Is-sinerġija bejn l-UE u l-politika soċjali nazzjonali u l-azzjonijiet hija essenzjali. Minħabba li l-mudell soċjali tal-UE huwa bbażat fuq mudelli nazzjonali differenti, li jridu jiġu ppreservati, jeħtieġ li l-UE tirrispetta l-kompetenzi nazzjonali u d-diversità tas-sistemi soċjali tal-Istati Membri, li huma bbażati fuq għażliet politiċi u mudelli tas-soċjetà li għandhom għeruq fondi. Il-kompitu ewlieni tal-UE għandu għalhekk ikun li tipprovdi l-aħjar kundizzjonijiet possibbli għall-Istati Membri u s-sħab soċjali tagħha u li tappoġġjahom fl-isforzi tagħhom biex jimplimentaw riformi identifikati.

Raġuni

Jinħtieġ li tiġi enfasizzata l-importanza tas-sinerġija bejn il-politika u l-azzjoni soċjali fil-livell tal-UE u fil-livell nazzjonali anke fit-test tal-konklużjonijiet u r-rakkomandazzjonijiet. Il-Preambolu tal-EPSR jgħid b’mod ċar li “It-twettiq tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali hu impenn u responsabbiltà politika kondiviżi. (...).” Barra minn hekk, il-Preambolu jirreferi b’mod espliċitu għar-rispett tad-diviżjoni tal-kompetenzi u għall-fatt li għandhom jiġu kkunsidrati kif imiss l-ambjenti soċjoekonomiċi differenti u d-diversità tas-sistemi nazzjonali, inkluż ir-rwol tal-imsieħba soċjali, u l-prinċipji tas-sussidjarjetà u tal-proporzjonalità.

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | 45 |
| --- | --- |
| Kontra | 116 |
| Astensjonijiet | 4 |

Favur

45

Kontra

116

Astensjonijiet

4

Punt 1.7

Ibdel it-test kif ġej:

| 1.7 | L-implimentazzjoni tal-EPSR teħtieġ bażi baġitarja u investiment robusti fil-livell tal-UE u tal-Istati Membri, permezz ta’ finanzjament adatt fil-QFP, permezz ta’ “regola tad-deheb” għal investiment pubbliku b’għan soċjali u l-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (FSIE), li jistgħu jkunu ffukati b’mod aktar ċar lejn l-EPSR u l-politiki adatti tat-tassazzjoni (28). Kif iddikjara qabel il-KESE, il-finanzjament tal-implimentazzjoni tal-Pilastru Soċjali se jiddependi ħafna mir-riżorsi disponibbli fil-livell tal-Istati Membri. Dan ser jirrikjedi finanzjament mill-baġits tal-istat għall-investiment kif ukoll għal spejjeż ta’ attivitajiet matul il-ftit snin li ġejjin. Dan jista’ jiġi mxekkel mill-baġit tal-UE u r-regoli tad-dejn. Kif diġà ġie enfasizzat diversi drabi mill-KESE, għandha tingħata kunsiderazzjoni għal modi kif tissaħħaħ il-flessibilità permessa fi ħdanhom, pereżempju permezz ta’ “regola tad-deheb” li tkun tippermetti l-investiment pubbliku b’għan soċjali biex jintlaħqu l-objettivi tal-Pilastru Soċjali (29). |
| --- | --- |

1.7

Raġuni

Huwa importanti li tintuża l-formulazzjoni eżatta tal-Opinjoni msemmija biex jiġi żgurat bilanċ aħjar fit-test.

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | 55 |
| --- | --- |
| Kontra | 112 |
| Astensjonijiet | 4 |

Favur

55

Kontra

112

Astensjonijiet

4

Punt 1.9

Ibdel it-test kif ġej:

| 1.9 | Ċiklu
  Proċess ġdid tas-Semestru Ewropew għandu jilħaq għanijiet soċjali fil-qafas ta’ monitoraġġ komprensiv li jitwettaq bħala parti mill-proċess
  tal-iżbilanċi soċjali u għandhom jiġu introdotti indikaturi ġodda li jistgħu jitkejlu, flimkien ma’ Rakkomandazzjonijiet immirati Speċifiċi għall-Pajjiżi. |
| --- | --- |

1.9

Raġuni

Mhux meħtieġ li nitħaddtu dwar semestru Ewropew “ġdid” peress li s-Semestru Ewropew ġie introdott fl-2010. Minflok, għandha ssir referenza għaċ-ċiklu l-ġdid tas-Semestru Ewropew. Barra minn hekk, ma hemm l-ebda ħtieġa li nfittxu li noħolqu Semestru Ewropew “ġdid”: l-isforzi kollha għandhom ikunu ffukati biex jiġi żgurat il-funzjonament effettiv u orjentat lejn ir-riżultati tas-Semestru Ewropew eżistenti. L-EPSR huwa akkumpanjat minn “Tabella ta’ Valutazzjoni Soċjali” li ssegwi x-xejriet u l-prestazzjoni fil-pajjiżi tal-UE fi tliet oqsma relatati mal-prinċipji tal-Pilastru. It-Tabella ta’ Valutazzjoni tikkontribwixxi għas-Semestru Ewropew għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika u sservi biex jiġi vvalutat il-progress lejn “klassifikazzjoni soċjali AAA” għall-UE kollha kemm hi. Dan ifisser li jkun hemm monitoraġġ komprensiv.

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | 49 |
| --- | --- |
| Kontra | 117 |
| Astensjonijiet | 4 |

Favur

49

Kontra

117

Astensjonijiet

4

Punt 1.10

Ibdel it-test kif ġej:

| 1.10 | Għandu jiġi promoss monitoraġġ regolari tal-implimentazzjoni tal-EPSR, b’konsultazzjoni vinkolanti
  regolari tal-partijiet ikkonċernati soċjali, li jista’ jkun iffaċilitat mill-KESEs; il-KESE jipproponi l-istabbiliment ta’ Forum tal-UE dwar il-Politika Soċjali marbut mal-proċess tas-Semestru. |
| --- | --- |

1.10

Raġuni

It-tifsira tal-kelma “vinkolanti” mhijiex ċara f’dan il-kuntest u għandha tiġi sostitwita bil-kelma “regolari”. Mhuwiex ċar x’inhu mifhum meta ssir referenza għall-ħolqien ta’ “Forum tal-UE dwar il-Politika Soċjali”. M’hemmx bżonn li jinħolqu strumenti/pjattaformi ġodda u r-referenza għall-forum għandha titħassar Dak li huwa importanti huwa l-konsultazzjoni u l-involviment tal-partijiet interessati rilevanti fl-implimentazzjoni tal-EPSR.

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | 52 |
| --- | --- |
| Kontra | 114 |
| Astensjonijiet | 3 |

Favur

52

Kontra

114

Astensjonijiet

3

Punt 1.11

Ibdel it-test kif ġej:

| 1.11 | Il-KESE diġà indika li jemmen li pjan direzzjonali ċar għall-implimentazzjoni tal-EPSR jgħin biex titrawwem il-konverġenza u biex jinkisbu l-objettivi tiegħu (30).
  Il-KESE talab ukoll
  pjan direzzjonali ċar u kkoordinat li jistabbilixxi l-prijoritajiet għall-implimentazzjoni tal-Pilastru u l-infurzar tad-drittijiet u l-istandards
  l-prinċipji soċjali eżistenti. Għandhom jiġu indirizzati bħala prijorità l-ħtiġijiet u d-drittijiet fundamentali b’mod partikolari tal-gruppi vulnerabbli, l-inugwaljanzi fl-opportunitajiet, id-dħul u l-ġid fi ħdan u bejn l-Istati Membri, il-politiki ta’ inklużjoni u l-kundizzjonijiet adatti għal servizzi pubbliċi u mingħajr skop ta’ qligħ u l-intrapriżi soċjali. |
| --- | --- |

1.11

Raġuni

Nipproponu li tintuża l-formulazzjoni eżatta tal-Opinjoni SOC/564 Il-lista tal-kwistjonijiet li għandhom jiġu indirizzati bħala prijoritajiet m’għandhiex tinkludi kwistjonijiet li mhumiex koperti mill-prinċipji tal-EPSR (eż. l-inugwaljanzi fil-ġid u fid-dħul fi ħdan jew bejn l-Istati Membri).

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | 50 |
| --- | --- |
| Kontra | 113 |
| Astensjonijiet | 4 |

Favur

50

Kontra

113

Astensjonijiet

4

---

(1)  

  ĠU C 440, 6.12.2018, p. 28, punt 3.3.

(2)  

  ĠU C 440, 6.12.2018, p. 28, punt 3.3.

(3)  
  ĠU C 13, 15.1.2016, p. 40.

(4)  Djalogu Soċjali Ewropew, Programm ta’ Ħidma 2019-2021.

(5)  
  https://ec.europa.eu/commission/sites/beta-political/files/european_pillar_one_year_on.pdf

(6)  

  ĠU C 81, 2.3.2018, p. 145, punti 8.3 u 1.3.

(7)  

  ĠU C 177, 18.5.2016, p. 35.

(8)  
  ĠU C 227, 28.6.2018, p. 1 punti 1.8 u 3.6; ĠU C 327, 12.11.2013, p. 11; Stħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir 2018, punt 1.4, għadu ma ġiex ippubblikat; ĠU C 226, 16.7.2014, p. 21; u ĠU C 262, 25.7.2018, p. 1, punt 3.14 u ĠU C 190, 5.6.2019, p. 24, punt 1.8.

(9)  

  ĠU C 177, 18.5.2016, p. 35
  .

(10)  

  ĠU C 227, 28.6.2018, p. 1, punt 1.6; Il-politika ekonomika taż-żona tal-euro 2018, punti 1.8 u 3.6; ĠU C 327, 12.11.2013, p. 11, punt 1.4, ĠU C 226, 16.7.2014, p. 21

(11)  
  ĠU C 262, 25.7.2018, p. 1, punt 1.5.

(12)  

  ĠU C 262, 25.7.2018, p. 1
  , punt 1.6.

(13)  

  ĠU C 125, 21.4.2017, p. 10
  .

(14)  
  ĠU C 240, 16.7.2019, p. 3, punt 1.3.

(15)  Dikjarazzjoni Konġunta dwar “L-Ugwaljanza bejn il-Ġeneri bħala Prijorità tal-Unjoni Ewropea llum u fil-ġejjieni” (mhux disponibbli bil-Malti) iffirmata fl-okkażjoni tal-Laqgħa Informali tal-Ministri għall-Ugwaljanza bejn il-Ġeneri fit-12 ta’ Ottubru 2018 fi Vjenna.

(16)  
  ĠU C 110, 22.3.2019, p. 26, punti 3.1.1 u 3.1.3.

(17)  Il-KESE adotta Opinjoni speċifika dwar il-PES, (
  ĠU C 353, 18.10.2019, p. 46).

(18)  
  ĠU C 353, 18.10.2019, p. 46.

(19)  
  ĠU C 237, 6.7.2018, p. 8, punt 4.10.

(20)  
  Id-Direttiva tal-Kunsill 98/59/KE tal-20 ta’ Lulju 1998 dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet tal-Istati Membri dwar sensji kollettivi.

(21)  Direttiva 2014/95/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-22 ta’ Ottubru 2014 li temenda d-Direttiva 2013/34/UE fir-rigward tad-divulgazzjoni ta’ informazzjoni mhux finanzjarja u dwar id-diversità minn ċerti impriżi u gruppi kbar.

(22)  

  ĠU C 190, 5.6.2019, p. 1
  .

(23)  
  Il-KESE qed iħejji Opinjoni SOC/583 dwar “Standards minimi komuni fil-qasam tal-assigurazzjoni tal-qgħad fl-Istati Membri tal-UE”.

(24)  
  ĠU C 81, 2.3.2018, p. 145, punti 1.2 u 2.2.

(25)  Eż. fl-Opinjonijiet tiegħu: ĠU C 13, 15.1.2016, p. 40; ĠU C 81, 2.3.2018, p. 145 u ĠU C 440, 6.12.2018, p. 135
  .

(26)  Artikolu 9 tat-TFUE.

(27)  Artikolu 9 tat-TFUE.

(28)  
  ĠU C 262, 25.7.2018, p. 1, punti 1.5 u 1.6.

(29)  

  ĠU C 262, 25.7.2018, p. 1
  , punt 3.1.4 (u r-referenzi inklużi).

(30)  

  ĠU C 81, 2.3.2018, p. 145, punt 8.3.

---

| 15.1.2020 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 14/24 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2020

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 14/24

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “L-applikazzjoni tal-Patt Globali għal Migrazzjoni Sikura, Ordnata u Regolari bbażata fuq il-valuri tal-UE”

(opinjoni fuq inizjattiva proprja)

(2020/C 14/02)

Relatur: José Antonio MORENO DÍAZ

| Deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja | 24.1.2019 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikolu 32(2) |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni għall-Impjiegi, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza |
| Adottata fis-sezzjoni | 8.7.2019 |
| Adottata fis-sessjoni plenarja | 25.9.2019 |
| Sessjoni plenarja nru | 546 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 138/3/8 |

Deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja

24.1.2019

Bażi legali

Artikolu 32(2)

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni għall-Impjiegi, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza

Adottata fis-sezzjoni

8.7.2019

Adottata fis-sessjoni plenarja

25.9.2019

Sessjoni plenarja nru

546

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

138/3/8

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-KESE jinnota n-nuqqas ta’ progress biex tinkiseb politika komuni tal-UE dwar il-migrazzjoni: dan idgħajjef is-solidarjetà bejn l-Istati Membri u fl-istess ħin jolqot it-twettiq dovut tar-responsabbiltajiet skont il-liġi internazzjonali. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | In-Nazzjonijiet Uniti jassumu li l-ġestjoni tal-migrazzjoni teħtieġ approċċ multilaterali: il-Patt Globali tan-Nazzjonijiet Uniti (1) għal Migrazzjoni Sikura, Ordnata u Regolari huwa ftehim li jiġbor xi linji ta’ prijorità għad-djalogu u l-ġestjoni globali dwar kwistjonijiet ta’ migrazzjoni. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Il-kontenut tal-Patt jaqbel perfettament mal-Artikolu 2 tat-Trattat tal-Unjoni Ewropea, li jinkludi – bħala valuri prinċipali – ir-rispett għad-dinjità tal-bniedem, il-libertà, id-demokrazija, l-ugwaljanza, l-istat tad-dritt u r-rispett għad-drittijiet tal-bniedem, inklużi d-drittijiet ta’ persuni li jagħmlu parti minn minoranzi. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Il-KESE jinnota li l-Patt ipoġġi l-kwistjoni tal-migrazzjoni u l-asil f’kamp ta’ applikazzjoni internazzjonali u b’natura multilaterali, bil-għan li jippromovi kollaborazzjoni u djalogu akbar bejn il-pajjiżi ta’ oriġini, destinazzjoni u transitu tal-flussi migratorji, sabiex tiġi promossa migrazzjoni ordnata, sikura u regolari. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Il-KESE jfakkar li l-Patt Globali huwa strument mhux vinkolanti li ma joħloq l-ebda obbligazzjoni ġdida għall-Istati Membri tal-UE, u li l-kontenut tiegħu jiżviluppa kompletament il-prinċipji u l-valuri tal-Unjoni Ewropea. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Il-KESE jiddispjaċih li l-Patt ma ġiex adottat mill-Istati Membri kollha u jqis li kienet tkun opportunità eċċellenti biex isir progress sabiex tiġi stabbilita vuċi unika tal-UE dwar il-migrazzjoni fix-xena globali. Il-KESE għalhekk iqis meħtieġ li l-Istati Membri kollha tal-UE jirratifikaw dan il-Patt, u fl-istess ħin jirrakkomanda li l-UE tispjega u tiżviluppa l-objettivi tal-Patt permezz ta’ mekkaniżmi adatt. Il-KESE huwa tal-fehma li jkun interessanti li jiġu eżaminati l-possibbiltajiet ta’ parteċipazzjoni fil-proċess tal-konsultazzjonijiet u n-negozjati intergovernattivi li jwasslu għall-iżvilupp tal-Forum Internazzjonali dwar ir-Rieżami tal-Migrazzjoni (International Migration Review Forum (IMRF)) u, b’rabta ma’ dan, li jkun l-istrument tan-Nazzjonijiet Uniti għall-monitoraġġ tal-Patt Dinji. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Il-KESE jirrikonoxxi l-isforz taċ-ċittadini, l-imsieħba soċjali u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili tal-UE li, permezz tal-impenn u l-attivitajiet tagħhom, urew li l-valuri tal-UE u, għalhekk, l-objettivi tal-Patt jiġu ssodisfati b’mod effettiv. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Il-KESE jtenni t-tħassib tiegħu li l-forzi politiċi tal-lemin estrem qed jippruvaw idawru l-fenomenu tal-migrazzjoni f’problema li toħloq tensjoni u tħeġġeġ id-diskorsi ta’ mibegħda, waqt li joħolqu UE aktar diviża u kkonfrontata li ma tkunx kapaċi toffri proposti adegwati. |
| --- | --- |

1.8.

2.   Sfond

| 2.1. | F’Diċembru 2018, ġie adottat f’Marrakech il-Patt Globali għal Migrazzjoni Sikura, Ordnata u Regolari (minn hawn ’il quddiem, il-Patt Globali). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Il-Patt Globali huwa ftehim mhux vinkolanti li jfittex li jidentifika kwistjonijiet ewlenin fil-ġestjoni tal-fenomenu tal-migrazzjoni, kemm għall-pajjiżi ta’ oriġini kif ukoll ta’ transitu u destinazzjoni, u jfittex li jniedi dibattitu globali kostruttiv u realistiku dwar il-governanza multilaterali tal-migrazzjonijiet. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Il-Patt Globali jinbet minn żewġ inizjattivi preċedenti: minn naħa, hemm l-Aġenda 2030 għall-Iżvilupp Sostenibbli, li l-Istati Membri approvaw u li għandha approċċ strateġiku komuni (2). Min-naħa l-oħra, insibu d-“Dikjarazzjoni ta’ New York dwar il-Migranti u r-Refuġjati”, li tirrifletti r-rieda politika tal-mexxejja tad-dinja biex isalvaw il-ħajjiet, jipproteġu d-drittijiet tal-bniedem u jikkondividu r-responsabbiltajiet tal-ġestjoni tal-migrazzjoni fil-livell globali u approvata mill-Istati Membri kollha. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Il-Patt ġie adottat minn 164 pajjiż f’Marrakech fl-10 ta’ Diċembru 2018, u ġie approvat mill-Assemblea Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti fid-19 ta’ Diċembru tal-istess sena, b’152 vot favur, 12-il astensjoni u 5 voti kontra (ir-Repubblika Ċeka, l-Ungerija, l-Iżrael, il-Polonja u l-Istati Uniti tal-Amerika). |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Il-ħidma ta’ żvilupp tal-Patt tan-NU tikkonsisti f’li jitkompla jinħoloq Netwerk Globali għall-Migrazzjoni u li kull erba’ snin jinżamm l-Forum Internazzjonali dwar il-Migrazzjoni, li l-ewwel sessjoni tiegħu ser issir fl-2022. |
| --- | --- |

2.5.

3.   Il-qafas legali tal-UE u l-ħidma tal-KESE dwar il-migrazzjoni

| 3.1. | L-Artikolu 2 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea jistipula li, “l-Unjoni hija bbażata fuq il-valuri tar-rispett għad-dinjità tal-bniedem, il-libertà, id-demokrazija, l-ugwaljanza, l-istat tad-dritt u r-rispett għad-drittijiet tal-bniedem, inklużi d-drittijiet ta’ persuni li jagħmlu parti minn minoranzi. Dawn il-valuri huma komuni għall-Istati Membri f’soċjetà fejn jipprevalu l-pluraliżmu, in-nondiskriminazzjoni, it-tolleranza, il-ġustizzja, is-solidarjetà u l-ugwaljanza bejn in-nisa u l-irġiel.” |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | F’Marzu 2018, il-Kummissjoni Ewropea ppreżentat Proposta għal Deċiżjoni lill-Kunsill għall-approvazzjoni tal-Patt (3), billi kienet tal-fehma li dan kien jaqbel mal-progress tal-Unjoni Ewropea dwar l-immigrazzjoni u l-asil. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Fil-Proposta għal Deċiżjoni, il-Kummissjoni tfakkar li l-Patt jistabbilixxi lista ta’ għanijiet komuni għal migrazzjoni sikura, ordnata u regolari, u li dan ma joħloq l-ebda obbligu legali skont il-liġi nazzjonali jew internazzjonali, u lanqas ma huwa l-iskop tiegħu li jagħmel hekk. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Il-KESE dejjem esprima “ideat b’saħħithom” rigward il-kunsiderazzjoni tal-migrazzjoni bħala fenomenu normali fl-istorja u l-iżvilupp tal-bniedem, kif ukoll il-ħtieġa li l-flussi migratorji lejn l-UE jiġu ġestiti b’mod legali, effiċjenti, ordnat u sikur, kemm jekk ikunu għal raġunijiet ekonomiċi kif ukoll għal raġunijiet ta’ protezzjoni internazzjonali. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | F’konformità mat-trawwim ta’ dibattitu miftuħ, kostruttiv u multidixxiplinari, il-KESE ilu jiżviluppa l-Forum Ewropew dwar il-Migrazzjoni sa mill-2015, bħala lok fejn kemm l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili kif ukoll l-istituzzjonijiet tal-UE u atturi politiċi tal-Istati Membri tal-UE f’livelli differenti jiltaqgħu biex jiddiskutu l-migrazzjoni (4). |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Barra minn hekk, tul dawn l-aħħar snin, il-KESE kien fuq quddiem nett fit-tħejjija ta’ Opinjonijiet dwar il-kwistjoni tal-migrazzjoni (5). |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Min-naħa tagħha, il-Kummissjoni Ewropea, permezz tal-Aġenda Ewropea dwar il-Migrazzjoni tal-2015, ippruvat ittejjeb il-qafas regolatorju kemm tal-migrazzjoni ekonomika kif ukoll tal-protezzjoni internazzjonali, iżda ġiet opposta bil-kbir mill-Kunsill – li impedixxa l-iżvilupp ta’ strumenti ġodda – u ffaċċjat ostakli partikolari minn xi Stati Membri f’dan ir-rigward. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Fi kwalunkwe każ, ir-rendikont ta’ dak li nkiseb mill-2015 huwa frustranti u għandu jirrikjedi riflessjoni kostruttiva, billi sar biss progress fis-sens tas-soltu ta’ trażżin tal-immigrazzjoni irregolari, il-prosekuzzjoni ta’ netwerks tat-traffiku u l-imblukkar tal-fruntieri. |
| --- | --- |

3.8.

4.   Il-pożizzjoni tal-KESE dwar il-kontenut tal-Patt Globali

| 4.1. | Fil-preambolu tal-Patt, huwa ddikjarat li r-refuġjati u l-migranti għandhom id-dritt għall-istess drittijiet tal-bniedem universali u l-libertajiet fundamentali, li għandhom jiġu rrispettati, protetti u sodisfati f’kull mument. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Il-Patt jirrikonoxxi li r-rispett għall-istat tad-dritt, il-garanziji proċedurali u l-aċċess għall-ġustizzja huma fundamentali għall-aspetti kollha tal-governanza tal-migrazzjoni. Dan ifisser li l-Istat u l-istituzzjonijiet u l-entitajiet pubbliċi u privati, kif ukoll il-persuni nfushom, huma soġġetti għal liġijiet li huma mxandra pubblikament, infurzati bl-istess mod u applikati b’indipendenza, u li huma kompatibbli mal-liġi internazzjonali. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Il-Patt Globali jinkludi 23 objettiv għal migrazzjoni ordnata, sikura u regolari, u jiddikjara f’bosta okkażjonijiet li kollha kemm huma għandhom jiġu żviluppati skont il-kompetenzi u r-rieda tal-Istati. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | L-1 objettiv huwa “Niġbru u nużaw data preċiża u diżaggregata biex infasslu politiki bbażati fuq l-evidenza”. Il-KESE jinnota li l-Eurostat għandu l-għan li jiġbor id-data biex jiffaċilita l-għarfien tar-realtà Ewropea u l-paragun bejn l-Istati Membri, bil-għan li tittejjeb il-kwalità tal-azzjonijiet pubbliċi (6). |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | It-2 objettiv huwa “Nimminimizzaw il-fatturi avversi u strutturali li jġiegħlu lin-nies jitilqu mill-pajjiż ta’ oriġini tagħhom”, li jorbot mal-għanijiet tal-Programm ta’ The Hague tal-2004 u tal-Fond Fiduċjarju tal-UE għall-Afrika 2015, li fihom l-Unjoni Ewropea enfasizzat il-ħtieġa li tiġi stabbilita politika komprensiva dwar l-immigrazzjoni, li tkopri l-istadji kollha tagħha u li “tindirizza l-kawżi fundamentali tal-migrazzjoni” (7) fost kwistjonijiet oħra. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | It-3 objettiv huwa “Nipprovdu informazzjoni preċiża u f’waqtha fl-istadji kollha tal-migrazzjoni”. Il-KESE jfakkar fil-ħidma tal-Kummissjoni Ewropea biex tiżviluppa rotot ta’ migrazzjoni regolari, permezz ta’ proġetti pilota (8); u biex tinforma u tqajjem kuxjenza dwar ir-riskji tar-rotot irregolari (9), speċjalment għall-migranti l-aktar vulnerabbli. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Ir-4 objettiv huwa “Niżguraw li l-migranti kollha jkollhom prova tal-identità legali u tad-dokumentazzjoni adegwata tagħhom”. Il-KESE jinnota li l-Artikolu 79(2)(a) tat-TFUE jipprevedi l-adozzjoni ta’ strumenti li jistabbilixxu “l-istandards dwar il-ħruġ minn Stati Membri ta’ viżi u permessi ta’ residenza għal żmien twil”, u li l-aċċess għaż-żona Schengen ifisser li jkun hemm aċċess għad-dokumentazzjoni meħtieġa. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Il-5 objettiv huwa “Inżidu d-disponibbiltà u l-flessibilità tar-rotot ta’ migrazzjoni regolari”. F’dan is-sens, il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni biex iżżid l-intensità fl-iżvilupp ta’ rotot regolari, li wħud minnhom ġew indikati fl-aħħar dibattitu tal-Istat tal-Unjoni Ewropea (10). |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Is-6 objettiv huwa “Niffaċilitaw ir-reklutaġġ ekwu u etiku u nissalvagwardjaw il-kundizzjonijiet li jiggarantixxu xogħol deċenti”. Il-KESE saħaq f’bosta okkażjonijiet, f’konformità mal-konvenzjonijiet fundamentali tal-Organizzazzjoni Internazzjonali tax-Xogħol u mal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli (SDGs), l-importanza ta’ xogħol deċenti u aċċess għalih mill-popolazzjoni barranija ta’ ħaddiema (11). |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Is-7 objettiv huwa “Nindirizzaw u nnaqqsu l-vulnerabbiltajiet fil-migrazzjoni”. Għal darb’oħra, il-KESE jiġbed l-attenzjoni għall-prinċipji ta’ gwida stabbiliti fl-Artikolu 2 tat-TUE, u l-għan tal-politika dwar l-immigrazzjoni u l-asil komuni biex jitnaqqsu l-vulnerabbiltajiet tal-migranti, tal-minorenni jew ta’ dawk li qed ifittxu protezzjoni internazzjonali (12). |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | It-8 objettiv huwa “Insalvaw il-ħajjiet u nimplimentaw inizjattivi internazzjonali kkoordinati dwar migranti nieqsa”. Il-KESE jiddispjaċih dwar l-attitudni ta’ xi Stati Membri fir-rigward tas-salvataġġ tan-nawfraganti u jfakkar fl-impenn tal-Istati Membri li jirrispettaw il-liġi internazzjonali tal-baħar dwar is-salvataġġ marittimu u l-assistenza lin-nawfraganti u fl-operazzjonijiet imwettqa mill-UE għal dak il-għan. Il-KESE jixtieq ukoll jenfasizza l-ħidma tal-individwi u l-organizzazzjonijiet li jgħinu u jsalvaw il-ħajjiet, xi kultant anke minkejja t-theddid u l-kriminalizzazzjoni imposti minn ċerti gvernijiet tal-UE (13). |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Id-9 objettiv huwa “Insaħħu r-rispons transnazzjonali għall-faċilitazzjoni ta’ dħul klandestin ta’ migranti”. Il-KESE jfakkar li dan huwa għan tad-“Direttiva dwar l-Għajnuna” (14) (għalkemm jiddispjaċih li l-eċċezzjoni għall-għajnuna umanitarja prevista mid-Direttiva ma ġietx trasposta biżżejjed) u tal-Pjan ta’ Azzjoni tal-UE kontra t-traffikar tal-migranti. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | L-10 objettiv huwa “Nipprevjenu, niġġieldu u neqirdu t-traffikar ta’ persuni fil-kuntest tal-migrazzjoni internazzjonali”. Il-KESE jinnota li din hija prijorità (15), li tinvolvi wkoll lill-EUROPOL u li sejset operazzjonijiet (li jistgħu jittejbu), bħall-EUNAVFOR MED Operazzjoni SOPHIA. |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | Il-11-il objettiv huwa “Nimmaniġġjaw il-fruntieri b’mod integrat, sigur u kkoordinat”. Il-KESE jinnota li dan huwa wieħed mill-għanijiet ewlenin tal-Unjoni Ewropea, kif stabbilit fl-Artikolu 67 tat-TFUE. |
| --- | --- |

4.14.

| 4.15. | It-12-il objettiv huwa “Inżidu ċ-ċertezza u l-prevedibbiltà tal-proċeduri tal-migrazzjoni għall-verifikazzjoni, l-evalwazzjoni u r-riferiment xierqa. Il-KESE jfakkar li din hija waħda mill-missjonijiet tal-Frontex, għalkemm jindika li l-prekawzjoni mhux dejjem fissret kapaċità aħjar għal reazzjoni politika. |
| --- | --- |

4.15.

| 4.16. | It-13-il objettiv huwa “Nużaw id-detenzjoni ta’ migranti biss bħala l-aħħar għażla u nfittxu alternattivi oħra”. Il-KESE jinnota li d-Direttiva dwar ir-Ritorn (16) diġà tiddikjara li d-detenzjoni għandha tkun marbuta ma’ proċess ta’ ritorn, limitata għal ċerti ċirkostanzi, tqis garanziji bħall-kontroll ġudizzjarju, u fejn il-perjodu ta’ detenzjoni ma jistax jaqbeż is-sitt xhur (17). |
| --- | --- |

4.16.

| 4.17. | L-14-il objettiv huwa “Intejbu l-protezzjoni, l-assistenza u l-kooperazzjoni konsulari matul iċ-ċiklu migratorju kollu”. Il-KESE jqis li huwa neċessarju li jiġu esplorati l-possibbiltajiet miftuħa mill-inizjattiva leġislattiva tal-Parlament Ewropew dwar il-viżi umanitarji (18), li tista’ tiftaħ il-possibbiltà għall-persuni li jkunu qed ifittxu protezzjoni internazzjonali biex japplikaw għal viża fl-ambaxxati tal-UE jew konsulati barra l-pajjiż. |
| --- | --- |

4.17.

| 4.18. | Il-15-il objettiv huwa “Nipprovdu lill-migranti aċċess għal servizzi bażiċi”. Il-KESE jfakkar li l-Unjoni Ewropea ilha taħdem, mill-1999 biex tiggarantixxi trattament ġust għaċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jgħixu legalment fit-territorju tal-Istati Membri tagħha. Huwa jfakkar ukoll li rapport tal-WHO-Ewropa (19) jindika li ma hemmx saħħa pubblika jekk ma hemmx kura tas-saħħa għar-refuġjati u l-migranti. |
| --- | --- |

4.18.

| 4.19. | Is-16-il objettiv huwa “Nagħtu s-setgħa lill-migranti u lis-soċjetajiet biex jiksbu l-inklużjoni sħiħa u l-koeżjoni soċjali”. Il-KESE jaqbel mal-importanza tal-inklużjoni soċjali tal-migranti fis-soċjetajiet Ewropej, li kienet prijorità għall-Unjoni Ewropea minn Tampere, u li fuqha ġew żviluppati bosta inizjattivi ewlenin, inkluż il-Pjan ta’ Azzjoni tal-2016 dwar l-integrazzjoni ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi (20). |
| --- | --- |

4.19.

| 4.20. | Is-17-il objettiv huwa “Neliminaw il-forom kollha ta’ diskriminazzjoni u nippromovu diskors pubbliku b’bażi empirika biex nimmodifikaw il-perċezzjonijiet tal-migrazzjoni”. Il-KESE tenna f’diversi okkażjonijiet l-importanza tal-ġlieda kontra d-diskriminazzjoni fil-kampijiet ta’ applikazzjoni kollha, u l-promozzjoni ta’ azzjonijiet kontra l-ksenofobija u r-razziżmu. Ix-xogħol tal-Aġenzija għad-Drittijiet Fundamentali huwa kruċjali f’dan ir-rigward. F’rabta ma’ dan (21), il-KESE jinsisti fuq il-ħtieġa li tiġi żviluppata narrattiva ġdida dwar il-migrazzjoni li tgħin lis-soċjetà Ewropea jidentifikawha b’mod xieraq bl-użu ta’ diskorsi pedagoġiċi u didattiċi li jeliminaw il-falsifikazzjonijiet u d-diskors ta’ mibegħda dwar il-migrazzjonijiet waqt li tħeġġeġ narrattiva ġdida f’dan ir-rigward. |
| --- | --- |

4.20.

| 4.21. | It-18-il objettiv huwa “Ninvestu fl-iżvilupp tal-ħiliet u niffaċilitaw ir-rikonoxximent reċiproku tal-ħiliet, il-kwalifiki u l-kompetenzi”. Fl-adozzjoni tal-Prinċipji Bażiċi Komuni dwar l-integrazzjoni tal-migranti fl-2004 kienet diġà indikata l-importanza tal-impjiegi u l-edukazzjoni biex titħeġġeġ l-integrazzjoni tal-barranin fl-Unjoni Ewropea. Ir-rikonoxximent tal-esperjenza, il-kwalifiki u l-ħiliet huwa kruċjali f’dan ir-rigward, u l-KESE jqis li huwa essenzjali li jsir progress biex il-barranin jiġu inklużi fil-proċeduri ta’ rikonoxximent u approvazzjoni tal-Unjoni Ewropea, f’konformità mal-proposti stabbiliti mill-Kunsill Ewropew għar-Refuġjati u l-Eżiljati (ECRE) fir-rapport tiegħu tal-2007 (22). |
| --- | --- |

4.21.

| 4.22. | Id-19-il objettiv huwa “Noħolqu l-kundizzjonijiet meħtieġa sabiex il-migranti u d-dijaspori jkunu jistgħu jikkontribwixxu bis-sħiħ għall-iżvilupp sostenibbli fil-pajjiżi kollha”. Tul dawn l-aħħar snin, il-Kummissjoni Ewropea rrikonoxxiet ir-rwol tad-dijaspori fir-rwol tagħhom bħala rabta bejn ir-realtà Ewropea u dik tal-pajjiżi ta’ oriġini tagħhom. Dawn ġew inklużi fl-aħħar sejħa tal-Fond għall-Asil, il-Migrazzjoni u l-Integrazzjoni, speċjalment bħala interlokuturi kredibbli biex jitkellmu dwar il-vjaġġi migratorji mis-sors. Il-KESE jemmen li l-potenzjal tad-dijaspori jista’ jiġi esplorat aktar, billi jittieħed vantaġġ mill-opportunitajiet kondiviżi maħluqa minnhom (23). |
| --- | --- |

4.22.

| 4.23. | L-20 objettiv huwa “Nippromovu t-trasferimenti tar-rimessi aktar mgħaġġla, siguri u ekonomiċi u nippromovu l-inklużjoni finanzjarja tal-migranti”. Kemm f’termini ta’ integrazzjoni finanzjarja tal-barranin residenti fil-pajjiżi tal-UE kif ukoll fit-tisħiħ finanzjarju tal-pajjiżi ġirien, l-UE taħdem għall-inklużjoni finanzjarja (24). Il-KESE jqis li huwa essenzjali li titkompla tiġi garantita l-ugwaljanza f’dan il-qasam għall-popolazzjoni ta’ residenti barranin, u li r-rwol tal-pagamenti jiġi ffaċilitat biex jiggarantixxi l-impatt pożittiv tagħhom kemm fid-destinazzjoni kif ukoll fl-oriġini, kif ġie indikat ukoll mill-Bank Ewropew tal-Investiment (25). |
| --- | --- |

4.23.

| 4.24. | Il-21 objettiv huwa “Nikkollaboraw biex niffaċilitaw ir-ritorn u l-ammissjoni mill-ġdid f’kundizzjonijiet ta’ sigurtà u dinjità, kif ukoll l-integrazzjoni mill-ġdid sostenibbli”. Politiki ta’ ritorn u ammissjoni mill-ġdid huma kruċjali fl-iżvilupp tal-politika komuni dwar l-immigrazzjoni. Il-KESE jixtieq ifakkar dwar il-bżonn li dejjem niżguraw li dawn l-istrumenti jiġu żviluppati, kif stabbilit fil-leġislazzjoni Ewropea, bl-akbar rispett għall-garanziji individwali u proċedurali. Min-naħa tiegħu, il-KESE jtenni l-ħtieġa li tiġi ffaċilitata l-integrazzjoni mill-ġdid b’mod sigur u dinjituż, kif stabbilit fl-Inizjattiva konġunta UE-IOM dwar il-protezzjoni u l-integrazzjoni mill-ġdid tal-migranti (26). |
| --- | --- |

4.24.

| 4.25. | It-22 objettiv huwa “Nistabbilixxu mekkaniżmi għall-portabbiltà tas-sigurtà soċjali u l-benefiċċji akkwistati”, qasam li fih kien hemm ħidma intensiva mill-perspettiva intrakomunitarja. Il-KESE jqis li huwa essenzjali li jkompli jsir progress f’dawn l-oqsma relatati mal-portabbiltà tad-drittijiet li jiggarantixxu mobbiltà aktar sikura, u li jiġu esplorati inizjattivi bħall-Ftehim Multilaterali Ibero-Amerikan tas-Sigurtà Soċjali (27) li fih huma involuti l-Istati Membri, bħal Spanja u l-Portugall. |
| --- | --- |

4.25.

| 4.26. | It-23 objettiv huwa “Insaħħu l-kooperazzjoni internazzjonali u l-alleanzi globali għal migrazzjoni sikura, ordnata u regolari”, li kien pilastru sostanzjali tal-politika Ewropea dwar l-immigrazzjoni u l-asil mill-bidu tagħha. |
| --- | --- |

4.26.

Brussell, il-25 ta’ Settembru 2019.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Luca JAHIER

---

(1)  Riżoluzzjoni tan-NU 73/195.

1

(2)  COM(2016) 0739 final.

2

(3)  COM(2018) 167 final.

3

(4)  Fl-2015, il-Forum Ewropew dwar il-Migrazzjoni indirizza l-ġestjoni tal-flussi mħallta ta’ wasliet fil-Mediterran, fl-2016 il-migrazzjoni u l-integrazzjoni tax-xogħol, fl-2017 l-aċċess tal-migranti fl-UE għal drittijiet u servizzi, u fl-2018 l-integrazzjoni tal-migranti fis-suq tax-xogħol. F’April 2019, il-kwistjoni indirizzata kienet kif jiġu żgurati rotot ta’ migrazzjoni legali u sikuri lejn l-UE.

4

(5)  ĠU C 62, 15.2.2019, p. 184; ĠU C 125, 21.4.2017, p. 40; ĠU C 75, 10.3.2017, p. 97; ĠU C 34, 2.2.2017, p. 144; ĠU C 75, 10.3.2017, p. 75; ĠU C 264, 20.7.2016, p. 19 u ĠU C 71, 24.2.2016, p. 46

5

(6)  Eurostat – Statistika dwar il-migrazzjoni u l-popolazzjoni tal-migranti.

6

(7)  ĠU C 53, 3.3.2005, p. 1 (mhux disponibbli bil-Malti)

7

(8)  COM(2017) 558 final.

8

(9)  COM(2017) 558 final.

9

(10)  KE – L-Istat tal-Unjoni 2018 – Titjib fir-rotot siguri u legali lejn l-Ewropa

10

(11)  Pereżempju, l-Opinjoni tal-KESE dwar “L-objettivi għal wara l-2015 fir-reġjun Ewro-Mediterranju” (ĠU C 383, 17.11.2015, p. 44).

11

(12)  COM(2015) 240 final

12

(13)  Ara http://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/STUD/2016/536490/IPOL_STU(2016)536490_EN.pdf u http://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/STUD/2018/608838/IPOL_STU(2018)608838_EN.pdf (mhux disponibbli bil-Malti)

13

(14)  Direttiva 2002/90/KE tal-Kunsill, tat-28.11.2002.

14

(15)  “The EU’s global engagement to counter human smuggling and trafficking networks” (L-impenn globali tal-UE biex tiġġieled in-netwerks tad-dħul klandestin u t-traffikar tal-persuni), Marzu 2019 (mhux disponibbli bil-Malti).

15

(16)  ĠU L 348, 24.12.2008, p. 98.

16

(17)  ĠU C 159, 10.5.2019, p. 53.

17

(18)  2018/2271 (INL) “Viżi umanitarji”.

18

(19)  Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa — Report on the health of refugees and migrants
  in the WHO European Region.
  (Rapport dwar is-saħħa tar-refuġjati u tal-migranti) mhux disponibbli bil-Malti.

19

in the WHO European Region.

(20)  COM(2016) 377 final.

20

(21)  ĠU C 110, 22.3.2019, p. 1.

21

(22)  Ara https://www.ecre.org/wp-content/uploads/2016/07/ECRE-Submission-in-response-to-the-European-Commission-s-Green-Paper-on-the-Future-of-the-CEAS_September-2007.pdf, COM(2007) 301 final. Dan is-suġġett diġà ġie indikat f’COM (2016) 377 final.

22

(23)  Publikazzjonijiet tal-UE “How West African migrants engage with migration information en-route to Europe” (mhux disponibbli bil-Malti).

23

(24)  EU initiative on financial inclusion (Inizjattiva tal-UE dwar l-inklużjoni finanzjarja) (mhux disponibbli bil-Malti).

24

(25)  FEMIP — Study on improving the efficiency of workers' remittances in Mediterranean countries (Studju sabiex tittejjeb l-effiċjenza tal-pagamenti tal-ħaddiema fil-pajjiżi tal-Mediterran) (mhux disponibbli bil-Malti).

25

(26)  EU-IOM joint initiative for migrant protection and reintegration (Inizjattiva konġunta UE-IOM għall-protezzjoni u l-integrazzjoni mill-ġdid tal-migranti).

26

(27)  OISS — Ftehim Multilaterali Ibero-Amerikan dwar is-Sigurtà Soċjali (mhux disponibbli bil-Malti).

27

---

| 15.1.2020 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 14/29 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2020

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 14/29

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “L-iżvilupp ta’ sinerġiji fi pjani direzzjonali differenti għal ekonomija ċirkolari”

(opinjoni fuq inizjattiva proprja)

(2020/C 14/03)

Relatur: Cillian LOHAN

| Deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja | 24.1.2019 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikolu 32(2) tar-Regoli ta’ Proċedura
  Opinjoni fuq inizjattiva proprja |
| Sezzjoni kompetenti | L-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent |
| Adottata fis-sezzjoni | 4.9.2019 |
| Adottata fil-plenarja | 26.9.2019 |
| Sessjoni plenarja Nru | 546 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 144/2/8 |

Deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja

24.1.2019

Bażi legali

Artikolu 32(2) tar-Regoli ta’ Proċedura

Opinjoni fuq inizjattiva proprja

Sezzjoni kompetenti

L-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent

Adottata fis-sezzjoni

4.9.2019

Adottata fil-plenarja

26.9.2019

Sessjoni plenarja Nru

546

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

144/2/8

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | L-ewwel fażi tal-ekonomija ċirkolari kienet suċċess kbir. Il-kunċett qed jiġi integrat fis-settur tan-negozju b’mod partikolari, fejn kumpaniji privati qed ikunu pass ’il quddiem minn dawk li jfasslu l-politika li jaraw il-potenzjal tax-xogħol ibbażat fuq mudell ta’ ekonomija ċirkolari. L-inizjattivi tal-UE bdew dan kollu u kienu forza li tixpruna l-azzjoni. L-ekonomija ċirkolari diġà mxiet lil hinn mir-riċiklaġġ u l-immaniġġjar tal-iskart għal fażi ġdida u aktar kritika. Il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni li jmiss fl-2019 biex tiżgura li dan it-twessigħ tal-kunċett jiġi rifless fi kwalunkwe pakkett ġdid tal-ekonomija ċirkolari. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | L-ekonomija ċirkolari hija mezz prattiku biex jintlaħqu għanijiet ta’ politika internazzjonali usa’ bħall-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli tan-Nazzjonijiet Uniti, u l-objettivi klimatiċi tal-Ftehim ta’ Pariġi. Din tista’ tikkontribwixxi wkoll għall-Aġenda għal Azzjoni Klimatika Globali permezz tal-parteċipazzjoni attiva ta’ atturi mhux statali, inklużi gvernijiet u organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili lokali u reġjonali kif irrappreżentati mit-tliet gruppi tal-KESE. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Il-Pjattaforma Ewropea tal-Partijiet Interessati tal-Ekonomija Ċirkolari (ECESP) u l-Grupp ta’ Koordinazzjoni tagħha għandhom rwol kruċjali fl-iżvilupp tal-istadji li jmiss u fl-implimentazzjoni tat-tranżizzjoni ċirkolari, billi jaġixxu bħala ċentru ta’ informazzjoni permezz tas-sit web tal-ECESP. Il-pjattaforma tipprovdi wkoll opportunitajiet b’saħħithom ta’ netwerking u tħeġġeġ sinerġiji, u tinsab f’pożizzjoni tajba biex tfassal mudell għal pjan direzzjonali għal ekonomija ċirkolari li jkun jista’ jsir disponibbli b’xejn. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Is-Segretarjat tal-ECESP, li huwa amministrat mill-KESE, poġġa lis-soċjetà ċivili u lill-partijiet interessati fil-qalba tat-teħid tad-deċiżjonijiet tal-Pjattaforma. Il-KESE jappoġġja inizjattiva mmexxija mill-partijiet interessati, u jħeġġeġ lill-partijiet interessati jidentifikaw u jindikaw l-ostakli prattiċi li qed tħabbat wiċċha magħhom is-soċjetà ċivili bil-għan li jixprunaw l-aġenda tal-ekonomija ċirkolari. L-ECESP tinsab f’pożizzjoni ideali, billi taħdem mas-segretarjat sabiex jiġu proposti soluzzjonijiet għal dawn l-ostakli. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | L-appoġġ għall-pjani direzzjonali, u l-appoġġ għall-ħolqien ta’ sinerġiji, irid ikun kkomplementat bir-riċerka u l-iżvilupp, l-ambjent regolatorju xieraq, edukazzjoni fost il-partijiet interessati kollha, u informazzjoni dwar l-aċċess għal appoġġ finanzjarju għat-tranżizzjoni lejn iċ-ċirkolarità. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Minkejja s-suċċessi li saru s’issa, hemm ostakli ovvji għall-kisba tal-ekonomija ċirkolari. Dawn jinkludu l-perspettiva politika pubblika, il-governanza tal-infrastruttura, u l-ostakli finanzjarji. L-ECESP trid tidentifika u tindika kwalunkwe ostaklu ieħor meta tipproponi soluzzjonijiet lil dawk li jfasslu l-politika. |
| --- | --- |

1.6.

2.   Introduzzjoni

| 2.1. | Wara l-adozzjoni mill-Kummissjoni Ewropea tal-Pjan ta’ Azzjoni tal-UE għal Ekonomija Ċirkolari, il-KESE qed ikompli bl-isforzi tiegħu biex jappoġġja t-tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari fl-Ewropa permezz ta’ involviment qawwi tas-soċjetà ċivili biex jiġi żgurat li t-tranżizzjoni tkun effettiva, ekwa u ġusta. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Din l-Opinjoni fuq inizjattiva proprja tibni fuq l-istudju kkummissjonat mill-Kumitat dwar l-istrateġiji u l-pjani direzzjonali tal-ekonomija ċirkolari fl-Ewropa, li jfittex li jidentifika sinerġiji u potenzjal għall-kooperazzjoni u l-bini ta’ alleanzi. Dawn jistgħu jinstabu fil-livelli kollha u bejn l-atturi kollha – dawk li jfasslu l-politika, in-negozji, il-ħaddiema, il-konsumaturi, u l-membri tal-pubbliku. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | L-ekonomija ċirkolari hija mezz prattiku biex jintlaħqu għanijiet ta’ politika internazzjonali usa’ bħall-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli tan-Nazzjonijiet Uniti, u l-objettivi klimatiċi tal-Ftehim ta’ Pariġi. Din tista’ tikkontribwixxi wkoll għall-Aġenda għal Azzjoni Klimatika Globali permezz tal-parteċipazzjoni attiva ta’ atturi mhux statali, inklużi gvernijiet u organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili lokali u reġjonali kif irrappreżentati mit-tliet gruppi tal-KESE. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | L-ewwel fażi tal-iżvilupp tal-ekonomija ċirkolari kienet suċċess kbir. Il-kunċett qed jiġi integrat fis-settur tan-negozju b’mod partikolari, fejn kumpaniji privati qed ikunu pass ’il quddiem minn dawk li jfasslu l-politika li jaraw il-potenzjal tax-xogħol ibbażat fuq mudell ta’ ekonomija ċirkolari. L-inizjattivi tal-UE bdew dan kollu u kienu forza li tixpruna l-azzjoni. L-ekonomija ċirkolari diġà mxiet lil hinn mir-riċiklaġġ u l-immaniġġjar tal-iskart għal fażi ġdida u aktar kritika. Il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni li jmiss fl-2019 biex tiżgura li dan it-twessigħ tal-kunċett jiġi rifless fi kwalunkwe pakkett ġdid tal-ekonomija ċirkolari. |
| --- | --- |

2.4.

3.   X’inhuma l-karatteristiċi ta’ pjan direzzjonali?

| 3.1. | Il-pjani direzzjonali u l-istrateġiji tal-ekonomija ċirkolari jgħinu biex jiddeskrivu u jiddefinixxu x’jixtieq jikseb pajjiż, reġjun jew belt, u l-passi meħtieġa biex dan iseħħ. Dawn spiss ikunu dokumenti komprensivi li jindirizzaw it-tranżizzjoni minn mudell lineari għal mudell ċirkolari fl-istadji tal-katina tal-valur bħall-produzzjoni, il-konsum, l-immaniġġjar tal-iskart, il-materja prima sekondarja, l-innovazzjoni u l-investiment. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Tali dokumenti spiss huma relatati ma’ attivitajiet imfassla biex jilħqu l-objettivi internazzjonali, bħall-Ftehim ta’ Pariġi dwar it-tibdil fil-klima, l-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli tan-Nazzjonijiet Uniti, kif ukoll biex jiġu indirizzati sfidi globali bħall-iskarsezza tar-riżorsi u l-limitazzjonijiet tal-mudell ekonomiku attwali għall-ġestjoni sostenibbli tar-riżorsi mil-lat ambjentali u soċjali. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Il-pjani direzzjonali u l-istrateġiji tal-ekonomija ċirkolari għandhom it-tendenza li jkollhom fokus tematiku marbut mal-aspetti territorjali ta’ lokalità, reġjun jew Stat Membru partikolari. Pereżempju, f’Extremadura fi Spanja, il-konservazzjoni tal-mergħat hija meqjusa bħala element ewlieni tal-prestazzjoni ekonomika fit-tul tar-reġjun; fl-istrateġija nazzjonali Finlandiża hemm enfasi qawwija fuq il-forestrija. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | L-istrateġiji u l-pjani direzzjonali li huma inklużivi ħafna jikkunsidraw l-approċċi tal-katina tal-valur f’settur, bħall-manifattura, l-agrikoltura, il-ġestjoni tal-ikel u tal-ilma. L-inklużività tal-partijiet interessati hija importanti biex jiġu identifikati l-partijiet interessati ewlenin fit-tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari, u biex diversi strateġiji u pjani direzzjonali jindirizzaw l-inklużività permezz ta’ suġġetti orizzontali li jistgħu jinġabru fi gruppi skont jekk humiex tekniċi, iffukati fuq il-prodott, iffukati fuq in-netwerk jew ibbażati fuq l-iżvilupp territorjali. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Il-grad ta’ inklużività tal-partijiet interessati ta’ strateġija jew pjan direzzjonali jista’ jitqies ukoll f’termini ta’ kemm huma integrati l-approċċi tematiċi u settorjali. Xi strateġiji għandhom l-għan li jintroduċu l-kunċett ta’ ċirkolarità u għalhekk għandhom fokus wiesa’ għall-partijiet interessati sabiex iħeġġu l-parteċipazzjoni u l-involviment fit-tranżizzjoni. Oħrajn huma ffukati aktar fuq is-settur u għandhom bażi aktar ristretta ta’ partijiet interessati li huma rilevanti għal ċirkwiti settorjali mmirati. L-aktar forma komuni ta’ strateġija sal-lum hija waħda li tinkludi kollox - li tinkorpora ċirkwiti settorjali multipli u tħeġġeġ is-sħubijiet. |
| --- | --- |

3.5.

4.   Il-Pjattaforma Ewropea tal-Partijiet Interessati tal-Ekonomija Ċirkolari

| 4.1. | L-ECESP ġiet stabbilita fl-2016 bħala inizjattiva konġunta bejn il-KESE u l-Kummissjoni Ewropea wara proposta mill-KESE fl-Opinjoni tiegħu (1). Din hija netwerk ta’ netwerks fil-livell Ewropew, li tgħaqqad flimkien partijiet interessati minn madwar l-UE u tiffaċilita d-djalogu, l-iskambju tal-aħjar prattiki u l-identifikazzjoni tad-diskrepanzi tal-politika. Il-Pjattaforma tinkludi grupp ta’ koordinazzjoni b’rappreżentanti mill-qasam akkademiku, mis-soċjetà ċivili, mill-gvern lokali u minn netwerks nazzjonali jew settorjali eżistenti. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | L-ECESP saret ċentru importanti ta’ informazzjoni u netwerking fil-kuntest tal-inizjattivi Ewropew dwar l-ekonomija ċirkolari. Din għandha grupp ta’ koordinazzjoni attiv magħmul minn 24 organizzazzjoni membru, sit web popolari b’medja ta’ 7 000 viżitatur kull xahar. Hija torganizza konferenza annwali ta’ jumejn b’rata ta’ attendenza regolari li tosboq il-kapaċità. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Il-KESE jipprovdi s-segretarjat tal-ECESP, li jġib valur miżjud għall-Pjattaforma. Bħala ċ-ċentru tas-soċjetà ċivili fl-UE, il-KESE żviluppa għarfien espert biex isib vuċi b’saħħitha u komuni minn fost gruppi differenti. Il-Kumitat jibni l-kunsens fost il-firxa wiesgħa tal-membri tiegħu permezz tal-ħidma leġislattivi tiegħu. Dawn l-attributi ewlenin għenu lill-membri tal-ECESP biex jesprimu lilhom innifishom u jinvolvu ruħhom bis-sħiħ fil-Pjattaforma mingħajr ma l-proċess ikun wieħed istituzzjonalizzat iżżejjed. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | L-ECESP jista’ jkollha rwol fit-trawwim tal-iżvilupp ta’ strateġiji tal-ekonomija ċirkolari ġodda f’żewġ modi: (1) billi tipprovdi pjattaforma għall-pubblikazzjoni ta’ strateġiji u pjani direzzjonali, li jagħmlu dawn id-dokumenti faċli biex jinstabu u ssir referenza għalihom, u (2) billi tiffaċilita n-netwerking tal-partijiet interessati kemm fit-territorji kif ukoll bejn it-territorji. Permezz tas-segretarjat, il-Pjattaforma tista’ ssaħħaħ il-potenzjal li tgħaqqad lil dawk attivi fl-implimentazzjoni fil-livell lokali u tal-Istati Membri ma’ dawk li jfasslu l-politika fil-livell tal-UE. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Permezz ta’ dan in-netwerking, il-Pjattaforma tista’ tħeġġeġ l-inklużjoni ta’ firxa wiesgħa ta’ partijiet interessati tas-soċjetà ċivili fit-tranżizzjoni għal ekonomija ċirkolari, u fi stadju bikri tat-tfassil u l-iżvilupp tal-pjan direzzjonali. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | L-ECESP tipprovdi infrastruttura unika fejn jista’ jinkiseb approċċ konsistenti u koordinat fir-rigward tat-tfassil u l-implimentazzjoni ta’ mudelli ekonomiċi ġodda fl-UE. Hija sservi ta’ mudell għal pjattaformi oħra, bl-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili joperaw is-segretarjat u l-partijiet interessati jalternaw bejniethom biex jokkupaw ir-rwol ta’ president tal-grupp ta’ koordinazzjoni. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Il-KESE jenfasizza l-fatt li jeħtieġ li jiġu kkonsultati l-partijiet interessati kollha f’kull stadju tal-iżvilupp tal-istrateġiji u l-pjani direzzjonali – mit-tfassil sal-implimentazzjoni u l-monitoraġġ tal-progress. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Il-KESE, fil-pożizzjoni unika tiegħu bħala sieħeb tal-Pjattaforma u l-fornitur tas-segretarjat tal-Pjattaforma, jista’ jħeġġeġ aktar dan l-approċċ inklużiv billi jipprovdi mudell ta’ strateġija adattabbli li jista’ jispira lill-iżviluppaturi tal-istrateġiji u l-pjani direzzjonali tal-ekonomija ċirkolari. Dan il-mudell ta’ strateġija ġie żviluppat u ppubblikat bħala parti minn studju kkummissjonat mill-Kumitat (2). |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | L-iżvilupp ta’ strateġiji b’saħħithom jeħtieġ xjenza u riċerka robusti li fuqhom ikun jista’ jissejjes it-teħid tad-deċiżjonijiet. Dan huwa wieħed mill-pedamenti tal-innovazzjoni, u se jirrikjedi taħlita b’saħħitha ta’ investiment pubbliku u privat biex jinkiseb. |
| --- | --- |

4.9.

5.   Tagħlimiet ewlenin mill-istudju

| 5.1. | “L-ekonomija ċirkolari” hija terminu wiesa’ li jiġbor fih bidliet fl-użu kollu tal-materjali, il-mudelli tan-negozju, il-mudelli tal-produzzjoni, il-bijoekonomija, il-fluss tal-istokk, is-swieq tal-materja prima sekondarja u r-rwol tal-konsumaturi. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Jeħtieġ li l-istrateġiji jirriflettu din il-firxa wiesgħa, iżda jkunu l-aktar effettivi meta jkunu ffukati fuq qasam speċifiku, wieħed li jkun rilevanti għall-firxa ġeografika tal-istrateġija. Pereżempju f’reġjun agrikolu, strateġija tal-ekonomija ċirkolari se tiffoka fuq il-bijoekonomija u r-rwol tal-agrikoltura u tal-ekosistemi naturali fiċ-ċirkolarità. F’reġjun bi produzzjoni akbar tal-iskart, l-istrateġija se tiffoka fuq kif l-iskart għandu jiġi ttrattat mill-ġdid bl-aħjar mod bħala materja prima sekondarja siewja. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | L-eżistenza ta’ pjan ta’ azzjoni fil-livell tal-UE ħeġġet l-iżvilupp ta’ pjani fil-livell nazzjonali. Hemm raggruppamenti sinifikanti ta’ strateġiji f’ċerti reġjuni ġeografiċi. Fejn ġew adottati strateġiji nazzjonali, hemm probabbiltà akbar li jseħħu strateġiji lokali jew reġjonali. Il-KESE jħeġġeġ lill-Istati Membri tal-UE kollha sabiex ifasslu u jimplimentaw strateġiji nazzjonali li jkunu konformi mal-inizjattivi tal-UE dwar l-ekonomija ċirkolari. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Fi 80 % tal-każijiet, hemm nuqqas ta’ konsultazzjoni mas-soċjetà ċivili fl-istadju tad-definizzjoni tal-kamp ta’ applikazzjoni u tat-tfassil tal-istrateġiji. L-ECESP u l-KESE jenfasizzaw ix-xogħol li qed isir mill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili f’dan il-qasam u l-għarfien espert li huwa disponibbli. Il-KESE jirrakkomanda li jkun hemm approċċ ikkoordinat biex jiġi żviluppat proċess ta’ involviment għall-partijiet interessati kollha fl-aktar stadju bikri tat-tfassil tal-istrateġija. Dan jista’ jsir mill-ECESP, jew bħala proġett konġunt mal-Kumitat tar-Reġjuni, il-Parlament, il-Kunsill u l-Kummissjoni. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Il-kamp ta’ applikazzjoni tal-istrateġiji huwa ddeterminat fl-aktar stadju bikri. Huwa essenzjali li jiġi żgurat li n-natura interkonnessa tal-ekonomija ċirkolari u r-rekwiżiti transdixxiplinarji għal implimentazzjoni effettivi jiġu rikonoxxuti fl-istadju li jistabbilixxi l-kamp ta’ applikazzjoni. L-ekonomija ċirkolari diġà żviluppat lil hinn mir-riċiklaġġ, u l-istrateġiji għandhom jirriflettu dan. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | L-istrateġiji għandhom jiġu żviluppati billi jitqiesu l-iskalabbiltà u t-trasferibbiltà. L-istrateġiji bikrin ma jidhrux li jqisu dawn l-elementi. Approċċ aktar ikkoordinat biex jiġu żviluppati strateġiji ġodda jew biex jiġu riveduti dawk eżistenti ċertament jgħin biex dan jinkiseb. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | Governanza tajba hija importanti. Jeħtieġ li l-pjani direzzjonali jiżguraw sjieda, jew permezz ta’ unità stabbilita f’organizzazzjoni jew permezz ta’ waħda ġdida. Tali unità għandha trawwem in-netwerking, tipproduċi għarfien u komunikazzjoni, timmonitorja l-progress u tiżgura li l-istrateġija tiġi aġġornata b’mod regolari. Tali approċċ jgħin biex jiżgura li l-pjani direzzjonali jkunu dokumenti ħajjin li jiġu applikati fil-prattika. |
| --- | --- |

5.7.

| 5.8. | L-ekonomija ċirkolari taqdi rwol b’saħħtu fl-agrikoltura. L-azjendi agrikoli tradizzjonali proprjetà ta’ familja u mmexxija mill-familja kienu (u f’xi każijiet għadhom) mudelli ta’ użu effiċjenti ta’ riżorsi f’armonija man-natura. Il-KESE jitlob li jingħata finanzjament mill-UE sabiex tiġi appoġġjata ċ-ċirkolarità fis-settur agrikolu, fil-livelli kollha u fuq l-iskali kollha. Il-bijoekonomija hija sottosettur taċ-ċirkolarità. Il-flussi bijoloġiċi u l-flussi materjali jingħaqdu flimkien biex joħolqu l-elementi essenzjali interkonnessi tal-ekonomija ċirkolari. Il-pjani direzzjonali għar-reġjuni agrikoli jistgħu jgħinu lil dawk iż-żoni biex ikollhom approċċ ikkoordinat u jiżguraw li l-vantaġġ kompetittiv li jkunu ċirkolari jinkiseb bis-sħiħ. |
| --- | --- |

5.8.

| 5.9. | Il-pjani direzzjoni jistgħu jiffukaw ukoll fuq il-manifattura mill-ġdid jew it-tiswija. Mudelli ġodda ta’ negozju u ta’ sjieda, flimkien mal-implimentazzjoni ta’ ekodisinn b’saħħtu, jistgħu jipprovdu opportunitajiet għall-impjiegi u l-prosperità reġjonali fir-rigward tal-manifattura mill-ġdid tal-oġġetti. |
| --- | --- |

5.9.

| 5.10. | Il-komunikazzjoni ta’ informazzjoni preċiża u ċara lill-konsumaturi hija parti essenzjali ta’ pjan direzzjonali b’saħħtu. L-ostakoli kulturali għat-tranżizzjoni għall-użu ta’ prodotti ċirkolari, jew għall-użu ta’ materja prima sekondarja jeħtieġ li jiġu indirizzati permezz tal-komunikazzjoni. Għall-konsumaturi, il-prodotti manifatturati mill-ġdid ta’ spiss ikunu tal-istess standard funzjonali iżda jkunu aktar sostenibbli minn dawk magħmula minn materja prima verġni. It-tħassib relatat mal-kwalità u d-drittijiet tal-konsumaturi għandu jkun parti minn kwalunkwe pjan direzzjonali ta’ suċċess. |
| --- | --- |

5.10.

| 5.11. | Element importanti ta’ implimentazzjoni b’suċċess tal-ekonomija ċirkolari ser ikun li jiġi inkorporat approċċ koordinat biex il-pubbliku jiġi edukat, mit-tfal tal-iskola sal-konsumaturi, dwar il-vantaġġi u l-prinċipji taċ-ċirkolarità. L-edukazzjoni fost il-partijiet interessati kollha hija parti essenzjali għall-kisba ta’ tranżizzjoni ta’ suċċess u inklużiva. |
| --- | --- |

5.11.

| 5.12. | It-taħriġ, il-komunikazzjoni u l-kondiviżjoni tal-għarfien jistgħu jissaħħu billi jintużaw ir-riżorsi tat-tagħlim bejn il-pari disponibbli mingħand il-Kummissjoni. |
| --- | --- |

5.12.

6.   L-ostakoli għal pjani direzzjonali ta’ suċċess

| 6.1. | Il-pjani direzzjonali fihom innifishom mhumiex biżżejjed biex isir progress aħjar lejn iċ-ċirkolarità. Hemm firxa ta’ ostakoli li jeħtieġ li jingħelbu. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Politiċi: in-nuqqas ta’ appoġġ politiku.






  — | Strateġiji li jeżistu fi spazju politiku vojt — mhux marbuta ma’ politiki oħra u mhux parti minn strateġija ċirkolari koerenti u usa’. |
| --- | --- | --- |

6.2.

—

Strateġiji li jeżistu fi spazju politiku vojt — mhux marbuta ma’ politiki oħra u mhux parti minn strateġija ċirkolari koerenti u usa’.

| 6.3. | Pubbliċi: in-nuqqas ta’ sensibilizzazzjoni pubblika u fehim dwar il-kunċett tal-ekonomija ċirkolari. Biża’ dwar l-implikazzjonijiet għall-partijiet interessati kollha involuti fit-tranżizzjoni, mill-produtturi u l-manifatturi għall-utenti aħħarin u l-konsumaturi.






  — | Mod kif jista’ jingħeleb dan il-biża’ huwa li jitlaqqgħu flimkien in-nies biex jikkondividu l-għarfien u l-esperjenzi tagħhom. Din hija funzjoni tal-Pjattaforma Ewropea tal-Partijiet Interessati tal-Ekonomija Ċirkolari, u hija appoġġjata mill-ħidma tal-membri tal-Grupp ta’ Koordinazzjoni tagħha, pereżempju l-Istitut nazzjonali Franċiż tal-ekonomija ċirkolari (Institut national de l’économie circulaire (INEC)) u l-ħidma tagħhom fl-immappjar ta’ netwerks tal-ekonomija ċirkolari fl-Ewropa. |
| --- | --- | --- |

6.3.

—

Mod kif jista’ jingħeleb dan il-biża’ huwa li jitlaqqgħu flimkien in-nies biex jikkondividu l-għarfien u l-esperjenzi tagħhom. Din hija funzjoni tal-Pjattaforma Ewropea tal-Partijiet Interessati tal-Ekonomija Ċirkolari, u hija appoġġjata mill-ħidma tal-membri tal-Grupp ta’ Koordinazzjoni tagħha, pereżempju l-Istitut nazzjonali Franċiż tal-ekonomija ċirkolari (Institut national de l’économie circulaire (INEC)) u l-ħidma tagħhom fl-immappjar ta’ netwerks tal-ekonomija ċirkolari fl-Ewropa.

| 6.4. | Qafas ta’ governanza tal-infrastruttura: in-nuqqas ta’ dispożizzjonijiet għall-iskalabbiltà u t-trasferibbiltà.






  — | Il-pjani direzzjonali jeħtieġ li jitfasslu għal kuntest territorjali speċifiku. Jeħtieġ li jkun hemm fis-seħħ u jiġi implimentat ir-regolament xieraq. |
| --- | --- | --- |

6.4.

—

Il-pjani direzzjonali jeħtieġ li jitfasslu għal kuntest territorjali speċifiku. Jeħtieġ li jkun hemm fis-seħħ u jiġi implimentat ir-regolament xieraq.

| 6.5. | Finanzjarji: jista’ jkun hemm nuqqas ta’ inċentivi ekonomiċi kemm għan-negozji għat-tranżizzjoni kif ukoll għall-utenti biex jaqilbu għal prodotti u servizzi ċirkolari. Fl-aħħar mill-aħħar, l-għażliet tal-konsumatur ċirkolari se jkunu aktar kompetittivi ekonomikament, iżda jista’ jkun meħtieġ inċentivar għall-fażi tranżitorja inizjali. L-aċċess għall-finanzjament rilevanti jrid jiġi kkomunikat b’mod ċar u l-proċess ta’ applikazzjoni għandu jkun magħmul faċli u li jinftiehem. |
| --- | --- |

6.5.

| 6.6. | Il-KESE jistieden lill-ECESP tindirizza dawn l-ostakoli fundamentali, tidentifika oħrajn, u tipproponi soluzzjonijiet speċifiċi għal dawk li jfasslu l-politika dwar kif l-aħjar jiġu indirizzati l-kwistjonijiet ewlenin. |
| --- | --- |

6.6.

Brussell, is-26 ta’ Settembru 2019.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Luca JAHIER

---

(1)  Opinjoni tal-KESE dwar “Il-Pakkett dwar l-Ekonomija Ċirkolari“ (ĠU C 264, 20.7.2016, p. 98).

1

(2)  Circular economy strategies and roadmaps in Europe: Identifying synergies and the potential for cooperation and alliance building (L-istrateġiji u l-pjani direzzjonali tal-ekonomija ċirkolari fl-Ewropa: l-identifikazzjoni ta’ sinerġiji u l-potenzjal għall-kooperazzjoni u l-bini ta’ alleanzi)

2

---

| 15.1.2020 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 14/34 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2020

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 14/34

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Għaxar snin ta’ Sħubija tal-Lvant: nirriflettu dwar il-kisbiet u nfasslu l-politika futura tas-Sħubija tal-Lvant”

(opinjoni fuq inizjattiva proprja)

(2020/C 14/04)

Relatur: Indrė VAREIKYTĖ

| Data tad-deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja | 20.2.2019 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikolu 32(2) tar-Regoli ta; Proċedura
  Opinjoni fuq inizjattiva proprja |
| Sezzjoni kompetenti | Relazzjonijiet Esterni |
| Adottata fis-sezzjoni | 5.9.2019 |
| Adottata fil-plenarja | 26.9.2019 |
| Sessjoni plenarja nru | 546 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 155/3/6 |

Data tad-deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja

20.2.2019

Bażi legali

Artikolu 32(2) tar-Regoli ta; Proċedura

Opinjoni fuq inizjattiva proprja

Sezzjoni kompetenti

Relazzjonijiet Esterni

Adottata fis-sezzjoni

5.9.2019

Adottata fil-plenarja

26.9.2019

Sessjoni plenarja nru

546

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

155/3/6

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) jemmen li s-Sħubija tal-Lvant (SL) hija inizjattiva tal-UE tant meħtieġa u potenzjalment ta’ suċċess, u jistieden lill-Parlament Ewropew u lill-Kummissjoni Ewropea li għadhom kemm ġew eletti biex jimpenjaw ruħhom bis-sħiħ għaliha. Il-KESE jimpenja ruħu wkoll li jibqa’ involut ħafna fil-bini ta’ soċjetajiet aktar b’saħħithom u demokratiċi fil-pajjiżi ġirien. (1) |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Filwaqt li l-kisbiet ewlenin tas-SL huma l-Ftehimiet ta’ Assoċjazzjoni (AA), inkluż iż-Żona ta’ Kummerċ Ħieles Approfondita u Komprensiva (DCFTA) u ftehimiet ta’ vjaġġar mingħajr viża mal-Georgia, ir-Repubblika tal-Moldova u l-Ukrajna (TRIO Assoċjat), mis-sħubija huwa mistenni aktar progress immirat aħjar matul l-għaxar snin li ġejjin. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Il-Kumitat jenfasizza li filwaqt li t-TRIO Assoċjat urew progress u rieda akbar biex jiġu introdotti r-riformi, kif ukoll l-Armenja ssegwi l-eżempju tajjeb, il-Belarus u l-Ażerbajġan staġnaw fil-biċċa l-kbira u, f’xi każijiet, marru lil hinn mid-definizzjoni tad-demokrazija. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Il-KESE jemmen li l-UE hija l-ewwel u qabel kollox unjoni ta’ valuri, għalhekk, ir-relazzjonijiet tagħha mal-ġirien tagħha għandhom ikunu bbażati wkoll fuq l-istess valuri u jkunu kondizzjonali. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Il-Kumitat jidentifika dawn li ġejjin bħala sfidi maġġuri futuri fi ħdan is-Sħubija tal-Lvant: l-implimentazzjoni effettiva tal-AA/DCFTA u impenji relatati oħrajn, it-tisħiħ tal-istat tad-dritt, l-implimentazzjoni tar-riformi ġudizzjarji u l-ġlieda kontra l-korruzzjoni; il-protezzjoni ulterjuri tal-ambjent u l-indirizzar b’mod attiv tat-tibdil fil-klima; iż-żieda fir-reżiljenza tas-soċjetà billi jiġu miġġielda t-theddid ibridu u d-diżinformazzjoni; it-tisħiħ tal-ambjent għal soċjetà ċivili u midja ħielsa u indipendenti; u ż-żieda fl-involviment tal-UE biex tgħin ittejjeb il-ħajja taċ-ċittadini affettwati mill-kunflitti fir-reġjun. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Il-KESE jirrakkomanda li l-Kummissjoni tistabbilixxi objettivi u riżultati speċifiċi għal kull pajjiż imsieħeb għall-perjodu li jmiss tas-SL. Il-parteċipazzjoni tas-soċjetà ċivili f’dan il-proċess se tkun kruċjali sabiex ikun hemm strument addizzjonali biex jimmonitorja b’mod attiv il-progress. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Il-KESE jissuġġerixxi li tiġi stabbilita skeda għal valutazzjonijiet ta’ progress konsekuttivi u obbligatorji biex il-gvernijiet tas-SL jiġu mħeġġa joħolqu l-pjani tagħhom stess, flimkien mal-pjani direzzjonali bilaterali, biex jippjanaw u jimmonitorjaw l-implimentazzjoni tar-riżultati u l-objettivi. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Il-Kumitat jirrakkomanda wkoll li jiżdied progressivament l-għadd tal-indikaturi u tad-data li l-pajjiżi tas-SL huma meħtieġa jissottomettu lill-Eurostat. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Fid-dawl tal-promozzjoni tad-diżinformazzjoni mill-gvern Russu, il-kampanji ta’ proġetti ta’ investiment aggressivi Ċiniżi u Russi, u theddid ieħor fir-reġjun, l-istituzzjonijiet tal-UE jeħtiġilhom jqisu mill-ġdid l-istrateġija ta’ komunikazzjoni għar-reġjun tas-SL sabiex jilħqu liċ-ċittadini. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Il-KESE jemmen li huma meħtieġa aktar enfasi u għodod biex jittejbu l-ħiliet tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili (OSĊ), tal-uffiċjali pubbliċi u tal-mexxejja politiċi fil-pajjiżi tas-SL, kif ukoll biex jinbnew il-kapaċitajiet tat-trade unions u tal-assoċjazzjonijiet tan-negozju. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Il-Kumitat jemmen li għandha tingħata prijorità akbar biex jiġu rimedjati d-diskrepanzi u l-ispariġġi fil-ħiliet fil-pajjiżi tas-SL, biex tittejjeb l-effettività ġenerali tal-edukazzjoni, u biex jissaħħu r-rabtiet bejn l-edukazzjoni, ir-riċerka u l-innovazzjoni, sabiex tissaħħaħ il-kooperazzjoni bejn is-settur pubbliku u dak privat. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Anke jekk il-kummerċ bejn il-pajjiżi tas-SL u l-UE qed jiżdied, il-kummerċ intrareġjonali għandu jissaħħaħ aktar sabiex jiġu żgurati d-diversifikazzjoni u s-sostenibbiltà tad-dħul mill-kummerċ. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Il-KESE jemmen bis-sħiħ li għandu jkun hemm qafas legali obbligatorju li jippermetti lis-soċjetà ċivili taċċessa l-informazzjoni, izżomm lill-gvern responsabbli u tieħu sehem fil-proċessi ta’ tfassil ta’ politika f’kull wieħed mill-pajjiżi tas-Sħubija tal-Lvant. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Il-Kumitat jappoġġja bis-sħiħ il-mozzjoni biex jiġi introdott djalogu msaħħaħ dwar riformi relatati mal-AA/DCFTA bejn l-UE u t-TRIO Assoċjat, jiġu inklużi elementi komparattivi fir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż tal-AA u biex jiġi sinkronizzat ir-rilaxx tagħhom biex titrawwem kompetizzjoni pożittiva. |
| --- | --- |

1.14.

2.   Kummenti ġenerali

| 2.1. | Is-Sħubija tal-Lvant (SL), li tnediet fl-2009 bħala inizjattiva ta’ politika konġunta, għandha l-għan li tapprofondixxi u ssaħħaħ ir-relazzjonijiet bejn l-Unjoni Ewropea, l-Istati Membri tagħha u s-sitt ġirien tagħha tal-Lvant: l-Armenja, l-Ażerbajġan, il-Belarussja, il-Georgia, ir-Repubblika tal-Moldova u l-Ukrajna. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Fi ħdan dan il-qafas, l-imsieħba kollha qablu li jwasslu benefiċċji tanġibbli għall-ħajja ta’ kuljum taċ-ċittadini tagħhom billi jsaħħu l-istituzzjonijiet u l-governanza tajba, jiżguraw l-istat tad-dritt u l-infurzabbiltà tiegħu, jimplimentaw riformi ġudizzjarji ewlenin, jiġġieldu kontra l-korruzzjoni; jżidu l-impenn mas-soċjetà ċivili, jsaħħu l-pożizzjoni tan-nisa u jiżguraw bilanċ bejn is-sessi, isaħħu l-komunikazzjoni strateġika u jappoġġjaw il-pluralità u l-indipendenza tal-midja; jgħinu lin-negozji żgħar u ta’ daqs medju jikbru, jattiraw l-investimenti, joħolqu impjiegi ta’ kwalità f’setturi ġodda, iżidu l-opportunitajiet ta’ kummerċ billi jappoġġjaw l-aċċess għal swieq ġodda; itejbu l-konnessjonijiet u l-infrastruttura tat-trasport, isaħħu r-reżiljenza u l-effiċjenza fl-enerġija, kif ukoll l-użu tal-enerġija rinnovabbli; u billi jinvestu fil-ħiliet, l-intraprenditorija u l-impjegabbilità taż-żgħażagħ. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Filwaqt li t-tliet AA/DCFTA u l-ftehimiet ta’ vjaġġar mingħajr viża mal-istati firmatarji huma kisbiet ferm ta’ min ifaħħarhom, sfortunatament, il-progress ġenerali li ġie osservat fil-biċċa l-kbira tal-oqsma msemmija hawn fuq huwa moderat, u l-ebda riżultat stabbilit minn qabel għadu ma ntlaħaq kompletament. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Il-KESE jemmen li l-UE hija l-ewwel u qabel kollox unjoni ta’ valuri (2), u b’hekk ir-relazzjonijiet tagħha mal-viċinat tagħha għandhom ikunu bbażati wkoll fuq dawk l-istess valuri. Għandu jkun hemm aktar kondizzjonalità fis-SL u rotot ċari, maqbula reċiprokament mal-pajjiżi tas-SL biex jiġu żgurati d-drittijiet tal-bniedem, il-libertajiet ċivili, tal-midja u tal-istampa, l-istat tad-dritt, il-governanza trasparenti, l-ugwaljanza bejn is-sessi, id-djalogu soċjali, il-ħarsien tal-ambjent u valuri bażiċi oħra, li mingħajrhom l-Ewropa tal-lum tkun inkonċepibbli. Ir-reġjun kollu se jibbenefika l-aktar meta d-demokraziji ġirien tal-UE jkunu fuq l-istess livell tal-UE. Il-pajjiżi msieħba għandhom jippreżentaw ukoll skeda sabiex jiġu rratifikati t-18-il Trattat Internazzjonali dwar id-Drittijiet tal-Bniedem (3) u jinkiseb (jew jinżamm) l-istatus tal-akkreditazzjoni ‘A’ mill-Alleanza Globali tal-Istituzzjonijiet Nazzjonali tad-Drittijiet tal-Bniedem (4). |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Il-Kumitat jirrikonoxxi l-ħtieġa għal riżultati ċari u li jistgħu jitkejlu, u jirrakkomanda li l-Kummissjoni tistabbilixxi objettivi u riżultati speċifiċi għal kull pajjiż imsieħeb għall-perjodu li jmiss tas-SL. Huwa kruċjali li jiġi żgurat li l-objettivi u r-riżultati futuri jiffokaw mhux biss fuq l-indikaturi ekonomiċi, iżda wkoll fuq il-prosperità u l-benesseri soċjali. L-iffukar fuq l-iżvilupp ekonomiku biss wera li ma jagħtix ir-riżultati mistennija. Pereżempju, l-ammont totali ta’ għotjiet tal-UE lill-Ukrajna se jilħaq EUR 4,8 biljun sal-2020 (5), madankollu, l-Ukrajna għadha l-ifqar pajjiż fir-reġjun. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Il-parteċipazzjoni tas-soċjetà ċivili f’dan il-proċess se tkun kruċjali, sabiex ir-riformi ppjanati jsiru inqas vulnerabbli għaċ-ċikli tal-elezzjonijiet u l-bidliet politiċi. Il-proċess ta’ trasformazzjoni u l-implimentazzjoni tar-riformi meħtieġa jistgħu jsiru biss billi jiġu involuti l-imsieħba soċjali u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili fil-proċess leġislattiv, fir-riformi u fl-implimentazzjoni tagħhom. Għal dan il-għan, l-assoċjazzjonijiet tan-negozju u l-organizzazzjonijiet ta’ appoġġ għandhom ikunu involuti fil-proċessi tat-tfassil u l-implimentazzjoni tal-istrateġiji għall-iżvilupp ekonomiku u l-kooperazzjoni reġjonali. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Sabiex jiġu implimentati bis-sħiħ u jkunu sostenibbli, ir-riżultati għandu jkollhom sjieda lokali b’saħħitha. Jekk ma jiġux identifikati, diskussi, appoġġjati u implimentati f’kooperazzjoni mas-soċjetà ċivili lokali, ir-riżultati miksuba jistgħu faċilment jitreġġgħu lura. Barra minn hekk, s’issa l-atturi ewlenin responsabbli għall-implimentazzjoni kienu l-Kummissjoni Ewropea u l-Ministeri rilevanti tas-SL, filwaqt li l-gvernijiet, li għandhom jiżguraw rieda politika kontinwa għar-riformi, għadhom mhumiex inklużi fost l-atturi ewlenin fir-rigward tal-ilħuq tal-miri (6). |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Waqt l-ippjanar tas-sett li jmiss ta’ objettivi fit-tul, għandha tingħata aktar attenzjoni lill-monitoraġġ tal-progress tal-implimentazzjoni tagħhom. S’issa, il-valutazzjoni twettqet prinċipalment mis-Servizz Ewropew għall-Azzjoni Esterna (SEAE) u mis-soċjetà ċivili fil-pajjiżi tas-SL. Il-KESE jissuġġerixxi li tiġi stabbilita skeda għal valutazzjoni ta’ progress konsekuttiva u obbligatorja biex il-gvernijiet tas-SL jiġu mħeġġa joħolqu l-pjani tagħhom stess, flimkien mal-pjani direzzjonali bilaterali, biex jippjanaw u jimmonitorjaw l-implimentazzjoni tar-riżultati u l-objettivi. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Il-KESE jirrakkomanda li għandha titqies iż-żieda progressiva tal-ammont tal-indikaturi u tad-data li l-pajjiżi tas-SL huma meħtieġa jissottomettu lill-Eurostat, sabiex jiġi żgurat monitoraġġ aktar mill-qrib tal-progress ta’ riformi ewlenin u biex tiġi żgurata valutazzjoni aktar trasparenti u oġġettiva. Il-pajjiżi tal-AA/DCFTA għandu jkollhom skeda ta’ żmien ċara biex eventwalment jilħqu l-istess livell ta’ twassil ta’ data lill-Eurostat bħall-Istati Membri tal-UE. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Sabiex jitkejjel l-impatt tal-involviment tas-soċjetà ċivili fir-riformi tas-SL, il-Kumitat jipproponi li titħejja analiżi komparattiva, li tkejjel id-differenzi fil-kisbiet u l-impatt tas-soċjetà ċivili fil-pajjiżi flimkien mal-Gruppi Konsultattivi Domestiċi (DAGs) u l-bqija tal-imsieħba tas-SL. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Il-Kumitat jemmen bis-sħiħ li l-prijorità attwali tal-Parlament Ewropew li għadu kif ġie elett u tal-Kummissjoni Ewropea hija li jintlaħaq kunsens dwar l-assoċjazzjoni u, possibbilment, il-prospetti ta’ sħubija għall-istati tas-SL, li għandhom ir-rieda u jistgħu jissieħbu fl-UE fil-futur qarib. Kemm il-progress kif ukoll l-ippjanar għal dan huma mxekkla bil-kbir minħabba n-nuqqas ta’ viżjoni ċara dwar x’inhu l-objettiv finali u l-premju għall-isforzi kollha għal kull pajjiż imsieħeb jekk dan jimplimenta bis-sħiħ l-objettivi u r-riżultati stabbiliti. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Fuq perjodu ta’ żmien itwal, l-istrateġija tas-SL wara l-2020 tista’ tinvolvi l-liberalizzazzjoni ta’ xi servizzi, inklużi servizzi finanzjarji, l-adeżjoni tal-pajjiżi assoċjati maż-Żona Unika ta’ Pagamenti bl-Euro (SEPA) u, permezz tal-AA/DCFTA, maż-Żona Ekonomika Ewropea (ŻEE), l-integrazzjoni aktar profonda fil-qasam tas-suq diġitali, eż. fit-trażmissjoni tad-data, u fl-estensjoni tal-libertà tal-moviment għall-professjonisti bil-konklużjoni ta’ ftehimiet mal-UE dwar ir-rikonoxximent reċiproku tal-kwalifiki professjonali. |
| --- | --- |

2.12.

| 2.13. | Il-promozzjoni tal-valuri tal-UE kienet u tibqa’ l-idea ewlenija tal-politika tas-SL. L-appoġġ għal relazzjonijiet aktar mill-qrib u, eventwalment, sħubija fl-UE, jibqa’ għoli fost iċ-ċittadini tas-SL, madankollu, it-tibdil tal-mentalità tan-nies jeħtieġ sforzi fit-tul. Filwaqt li l-importanza tar-rispett għall-istat tad-dritt, il-ħlas tat-taxxi u l-evitar ta’ ekonomija li ma tidhirx hija rikonoxxuta mill-biċċa l-kbira taċ-ċittadini tal-UE, fil-pajjiżi tas-SL, minħabba s-sitwazzjoni ekonomika tagħhom, in-nies qed jitħabtu kuljum biex jiżguraw is-sopravivenza tagħhom, u għalhekk ma jagħtux prijorità lill-aċċettazzjoni ta’ ċerti valuri tal-UE. |
| --- | --- |

2.13.

| 2.14. | Sabiex tittejjeb il-ġestjoni u tiżdied l-effettività tal-iskemi u l-istrumenti ta’ appoġġ immirati biex jiżguraw il-parteċipazzjoni inklużiva tas-soċjetà ċivili fil-proċessi ġenerali tas-SL, għandha tingħata kunsiderazzjoni għall-konċentrazzjoni ta’ tali l-istrumenti f’idejn il-KESE minħabba l-kapaċitajiet uniċi tiegħu, l-esperjenza fil-qasam, l-istorja istituzzjonali u l-permeabilità fis-soċjetà. |
| --- | --- |

2.14.

| 2.15. | Fid-dawl tal-promozzjoni tad-diżinformazzjoni mill-gvern Russu, il-kampanji ta’ proġetti ta’ investiment aggressivi Ċiniżi u Russi, u theddid ieħor fir-reġjun, l-istituzzjonijiet tal-UE jeħtiġilhom jqisu mill-ġdid l-istrateġija ta’ komunikazzjoni għar-reġjun tas-SL sabiex jilħqu liċ-ċittadini. Wieħed mill-mezzi ppruvati biex tinxtered l-informazzjoni dwar il-valuri, l-għanijiet, l-impatt u eżempji tajbin ta’ kooperazzjoni mal-UE huwa permezz tat-tisħiħ tal-pożizzjoni tal-OSĊ lokali, billi sempliċiment jiġu megħjuna biex jiksbu impatt aħjar fil-ħidma tagħhom ta’ kuljum. |
| --- | --- |

2.15.

| 2.16. | L-UE għandha tkompli tikkontribwixxi għas-soluzzjoni paċifika ta’ kunflitti fir-reġjun tas-SL. Approċċi bħas-Sħubija Ewropea għal Soluzzjoni Paċifika tal-Kunflitt dwar Nagorno-Karabakh (EPNK), fejn l-OSĊ mill-Istati Membri tal-UE u l-pajjiżi tas-SL jingħaqdu flimkien fi sforz komuni biex jinbena fehim reċiproku u ta’ fiduċja fil-proċess tas-soluzzjoni, għandhom jitkattru. |
| --- | --- |

2.16.

3.   Soċjetà

| 3.1. | L-aktar skemi ta’ finanzjament reċenti għall-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili organizzati tas-SL għandhom kundizzjoni – biex is-soċjetà ċivili taħdem fuq l-implimentazzjoni u r-riformi tal-AA, l-OSĊ għandhom isiru aġenti tal-UE u xi kultant jaħdmu fuq suġġetti li mhumiex naturali għalihom. Minħabba din il-kundizzjoni, l-OSĊ qegħdin sempliċement japplikaw għall-finanzjament li huwa disponibbli, minflok jiffokaw fuq l-għanijiet tagħhom u dak li huwa meħtieġ għas-soċjetà, u b’hekk qed isiru fornitur ieħor tas-servizzi. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Ir-rapport u data komparattiva tal-OSĊ tal-UE jikkonfermaw (7) li l-maġġoranza tal-kontropartijiet tas-SL tagħhom lanqas biss għandhom il-ħiliet bażiċi tal-ġestjoni tal-proġett, inklużi dawk dwar kif iħejju proposti u baġits tal-proġett. Għalhekk, ir-rwol tal-organizzazzjonijiet tal-UE fit-twassil ta’ riżultati relatati mal-monitoraġġ tar-riformi, it-tħejjija ta’ rapporti paralleli, analiżijiet dwar kwistjonijiet u rakkomandazzjonijiet differenti jibqa’ importanti ħafna. Il-KESE jemmen li OSĊ inqas ikkwalifikati fil-pajjiżi tas-SL m’għandhomx jiġu injorati jew mhux apprezzati, madankollu, l-aspettattivi fir-rigward tagħhom għandhom ikunu realistiċi: huma atturi importanti fil-komunitajiet tagħhom, iżda m’għandhomx ikunu mistennija li jagħmlu dak li l-organizzazzjonijiet Ewropej esperjenzati huma kapaċi jwasslu. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Għalhekk, il-KESE jirrakkomanda li l-Kummissjoni, fi sħubija mal-Istati Membri tal-UE, tistabbilixxi programm edukattiv aċċessibbli li jiffoka fuq it-titjib tal-ħiliet tar-rappreżentanti tal-OSĊ, tal-uffiċjali pubbliċi u tal-mexxejja tal-pajjiżi tas-SL. Tali programm jista’ wkoll jindirizza n-nuqqas ta’ kompetenzi li r-rappreżentanti tal-OSĊ jiffaċċjaw meta jidħlu fis-servizz pubbliku, kif kien il-każ wara r-Rivoluzzjoni tad-Dinjità fl-Ukrajna u r-Rivoluzzjoni tal-Bellus fl-Armenja. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Barra minn hekk, il-Kumitat jemmen li għandha tingħata prijorità b’mod ċar lill-iskemi ta’ appoġġ u lill-inklużjoni tas-sħubija għall-organizzazzjonijiet taż-żgħażagħ fil-pajjiżi tas-SL u li tiġi appoġġjata aktar il-parteċipazzjoni tagħhom fil-programmi ta’ kooperazzjoni u mobbiltà internazzjonali (eż. Żgħażagħ fl-Azzjoni u Erasmus+). L-istabbiliment ta’ skejjel Ewropej, bħal dak fi Tbilisi, il-Georgia, fil-bqija tal-istati tas-SL jista’ jkun bidu tajjeb sabiex jissaħħaħ l-istandard tal-edukazzjoni abbażi tal-aħjar eżempji mill-Istati Membri tal-UE. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Il-KESE jemmen li l-aġenda ta’ koeżjoni soċjali trid tirrimedja d-diskrepanzi u l-ispariġġi fil-ħiliet fil-pajjiżi tas-SL biex tittejjeb l-effettività ġenerali tal-edukazzjoni billi jiġu adattati l-aħjar eżempji u sistemi mill-kontropartijiet tagħhom tal-UE. Il-kwalità tal-edukazzjoni li tippermetti l-innovazzjoni għadha baxxa fir-reġjun, u għalhekk, hemm bżonn li jiġu riformati s-sistemi edukattivi u li l-organizzazzjonijiet u l-prattikanti rilevanti tas-soċjetà ċivili jiġu involuti fit-tfassil tal-kurrikula. Jeħtieġ li jittejbu r-rabtiet bejn l-edukazzjoni, ir-riċerka u l-innovazzjoni biex tissaħħaħ il-kooperazzjoni bejn is-settur pubbliku u dak privat (8). |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Il-Kumitat jilqa’ l-involviment tal-Konfederazzjoni tat-Trade Unions Internazzjonali (ITUC) u tal-Kunsill Reġjonali Pan-Ewropew (PERC) tiegħu u tal-Konfederazzjoni Ewropea tat-Trade Unions (KETU) fil-bini tal-kapaċità tat-trade unions indipendenti fil-pajjiżi tas-SL. Proġetti u inizjattivi bħal dawn huma importanti għall-promozzjoni tal-mudell soċjali Ewropew, inkluż id-djalogu soċjali u s-sigurtà soċjali kif ukoll in-negozjar kollettiv. L-eżistenza ta’ organizzazzjonijiet tat-trade unions indipendenti hija kruċjali għas-suċċess ta’ tkabbir sostenibbli u progress soċjali li jirriżultaw mill-proċessi ta’ trasformazzjoni marbuta mal-implimentazzjoni ta’ ftehimiet ta’ assoċjazzjoni jew sħubija. Trade unions b’saħħithom huma wkoll prekundizzjoni għal soċjetà ċivili b’suċċess u b’saħħitha. |
| --- | --- |

3.6.

4.   Ekonomija

| 4.1. | Il-bini tar-reżiljenza ekonomika u t-titjib tal-kompetittività huma fil-qalba tal-kooperazzjoni tal-UE mal-pajjiżi tas-SL bl-enfasi fuq il-ħidma flimkien biex jinħolqu l-impjiegi u jiġu żviluppati ekonomiji aktar b’saħħithom, aktar diversifikati, vibranti u sostenibbli. Sar progress sinifikanti f’dan il-qasam, inkluża ż-żieda fil-kummerċ bejn is-sitt pajjiżi msieħba kollha u l-UE. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Il-KESE jqis li l-impenji għall-armonizzazzjoni tas-swieq diġitali fir-reġjun tas-SL għadhom mhumiex implimentati b’mod effettiv, u b’hekk jixxekklu l-progress u l-iżvilupp tas-servizzi diġitali. Fl-istess ħin, il-KESE jfaħħar il-kunsens milħuq dwar pjani għal ftehim dwar ir-roaming għar-reġjun sal-2020, li mhux biss iżid l-aċċess għall-komunikazzjonijiet għan-nies, iżda jista’ wkoll jagħti spinta lit-turiżmu u jirriżulta f’benefiċċji ekonomiċi mifruxa. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Anke jekk il-kummerċ bejn il-pajjiżi tas-SL u l-UE qed jiżdied, għandu jsir aktar sforz biex jissaħħaħ il-kummerċ intrareġjonali, sabiex jiġu żgurati d-diversifikazzjoni u s-sostenibbiltà tad-dħul mill-kummerċ. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Il-KESE jemmen li l-integrazzjoni kummerċjali reġjonali li twassal għal spazju ekonomiku komuni, roaming b’xejn, żona ta’ migrazzjoni komuni, sinkronizzazzjoni tan-netwerks tal-elettriku, l-iżvilupp ta’ sorsi ta’ enerġija nadifa indipendenti u l-konverżjoni tal-istandards agrikoli għall-istandards tal-UE għandha titqies u tiġi żviluppata bħala l-aktar proġetti ekonomiċi komuni importanti kemm għall-imsieħba tas-SL kif ukoll għall-UE kollha kemm hi. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Il-Kumitat jenfasizza l-ħtieġa li jiġu żviluppati assoċjazzjonijiet tan-negozju indipendenti u organizzazzjonijiet ta’ appoġġ fir-reġjun. Tali organizzazzjonijiet jeħtieġ li jkunu involuti aktar u b’mod aħjar fl-iżvilupp tan-negozju u l-implimentazzjoni tad-DCFTA. Fl-istess ħin, l-SMEs tas-SL jeħtieġu jistabbilixxu assoċjazzjonijiet u/jew organizzazzjonijiet umbrella, li jirrappreżentaw l-interessi tagħhom u li jsaħħuhom fir-rigward tal-promozzjoni tal-interessi tagħhom fil-proċess leġislattiv u tal-iżgurar ta’ sehem fis-swieq lokali u tal-UE. |
| --- | --- |

4.5.

5.   Governanza

| 5.1. | Iż-żieda tal-isforzi fil-qasam tat-tisħiħ tal-istituzzjonijiet u l-governanza tajba hija prijorità ewlenija għall-UE fil-pajjiżi tas-SL fejn għad hemm sfidi. B’mod partikolari, jeħtieġ li jsiru aktar sforzi fir-rigward tal-istat tad-dritt, fl-implimentazzjoni ta’ riformi ġudizzjarji ewlenin, u fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni. Dawn huma l-prekundizzjonijiet għall-fiduċja taċ-ċittadini fl-istat, l-istabbiltà fit-tul, u klima bla periklu għall-investiment. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Il-Kumitat jiġbed l-attenzjoni lejn il-fatt li l-leġislazzjoni dwar konsultazzjonijiet obbligatorji tal-gvern mal-pubbliku teżisti biss fir-Repubblika tal-Moldova u fl-Ukrajna. Għandu jkun hemm qafas legali obbligatorju li jippermetti lis-soċjetà ċivili taċċessa informazzjoni, iżżomm lill-gvern responsabbli u tieħu sehem fil-proċess tat-tfassil tal-politika. Barra minn hekk, sabiex jissaħħu l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, il-gvernijiet tal-pajjiżi tas-SL jeħtieġ li jimpenjaw ruħhom għal appoġġ aktar konsistenti u dirett għall-OSĊ. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Rigward il-bini tal-kapaċità, l-istituzzjonijiet fil-pajjiżi tas-SL li jiffunzjonaw tajjeb u li huma kapaċi jwettqu r-riformi meħtieġa huma aktar kruċjali minn qatt qabel, u b’hekk arranġamenti ta’ ġemellaġġ bejniethom (eż. netwerk ta’ aġenziji tas-sikurezza tal-ikel, korpi ta’ standardizzazzjoni, aġenziji kontra l-korruzzjoni, eċċ.) għandhom jiġu formalizzati u possibbilment appoġġjati mill-UE. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Il-bini konġunt tal-kapaċità, l-arranġamenti ta’ ġemellaġġ u ta’ netwerking, l-iskambju ta’ prattiki, l-iżvilupp ta’ approċċi u għodod konġunti jistgħu jkunu kollha appoġġjati permezz ta’ faċilità ta’ assoċjazzjoni konġunta. Tista’ tingħata wkoll konsiderazzjoni għall-finanzjament tat-timijiet ta’ riforma fuq il-linji żviluppati għall-Ukrajna. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Il-KESE jenfasizza wkoll il-ħtieġa li l-gvernijiet tas-SL u s-soċjetà ċivili jiġu megħjuna fl-iżvilupp tal-għodod meħtieġa biex jivvalutaw u jindirizzaw id-disparità bejn is-sessi. Huwa kruċjali li jiġi żgurat li l-appoġġ għall-uffiċċji tal-istatistika tal-istat ikopri l-ġbir ta’ statistika dwar il-kummerċ u s-sessi, inkluż permezz ta’ mistoqsijiet speċifiċi fl-istħarriġ dwar l-unitajiet domestiċi u n-negozju, u indikaturi speċifiċi biex jiġu mmonitorjati l-impatti relatati mal-kummerċ maż-żmien. |
| --- | --- |

5.5.

6.   Konnettività

| 6.1. | Il-ħidma tal-UE mal-pajjiżi msieħba biex jittejbu l-konnessjonijiet tat-trasport u l-infrastruttura, tingħata spinta lir-reżiljenza u l-effiċjenza fl-enerġija, kif ukoll l-użu ta’ enerġija rinnovabbli biex jitnaqqsu l-emissjonijiet tal-gassijiet serra rriżultat fi progress sinifikanti. It-tkomplija tal-investiment f’dawn l-oqsma se twassal għal żvilupp ekonomiku sostenibbli akbar u benefiċċji konkreti għall-ħajja taċ-ċittadini billi jinħolqu sorsi alternattivi ta’ enerġija, jitnaqqsu d-dipendenza enerġetika fuq fornitur wieħed prinċipali u l-konsum tal-enerġija. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Il-Kumitat għalhekk jenfasizza l-importanza ta’ aktar diversifikazzjoni tal-provvista tal-enerġija, tnaqqis fl-emissjonijiet tas-CO2 u l-istabbiliment ta’ mekkaniżmi effettivi għall-monitoraġġ tal-emissjonijiet nazzjonali, kif ukoll li tiżdied l-azzjoni dwar il-protezzjoni tal-bijodiversità u l-ġestjoni sostenibbli tal-foresti. |
| --- | --- |

6.2.

7.   Ftehimiet ta’ Assoċjazzjoni/Żona ta’ Kummerċ Ħieles Profonda u Komprensiva

| 7.1. | Il-Kumitat jappoġġja bis-sħiħ il-mozzjoni li jiġi introdott djalogu mtejjeb dwar ir-riformi relatati mal-AA/DCFTA bejn l-UE u t-TRIO Assoċjat, l-inklużjoni ta’ elementi komparattivi fir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż tal-Ftehimiet ta’ Assoċjazzjoni u li jiġi sinkronizzat ir-rilaxx tagħhom biex titrawwem kompetizzjoni pożittiva, peress li dan diġà rriżulta effettiv biex jaċċellera l-progress fl-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant. |
| --- | --- |

7.1.

| 7.2. | Huwa rrakkomandat li titkompla l-istituzzjonalizzazzjoni tal-kooperazzjoni bejn it-TRIO Assoċjat u l-UE, b’mod partikolari fil-livell eżekuttiv. Il-ħolqien ta’ grupp eżekuttiv konġunt u xi sottogruppi li jtennu l-proċess ta’ istituzzjonalizzazzjoni fil-livell tal-parlamenti jista’ jkun punt tat-tluq tajjeb. Dan jista’ jiġi segwit minn gruppi simili tas-soċjetà ċivili organizzata, fi ħdan il-pjattaformi tas-soċjetà ċivili tas-SL, assoċjazzjonijiet tan-negozju, trade unions u oħrajn. L-esperjenza u n-netwerks maħluqa permezz tal-kooperazzjoni tal-Organizzazzjoni GUAM għad-Demokrazija u l-Iżvilupp Ekonomiku jistgħu jintużaw bħala eżempju. L-appoġġ tal-UE u l-Istati Membri individwali tagħha joffri appoġġ sinifikanti għal tali istituzzjonalizzazzjoni. |
| --- | --- |

7.2.

| 7.3. | Minħabba l-kumplessità tiegħu, l-AA/DCFTA huwa diffiċli li jiġi implimentat, peress li jeħtieġ riżorsi politiċi, finanzjarji u umani sinifikanti u huwa mimli sfidi, speċjalment peress li huwa indirizzat lejn ir-riformi tas-swieq, filwaqt li l-aspettattivi ġenwini ewlenin tar-riformi tal-UE huma l-istat tad-dritt u l-governanza tajba. Il-Kumitat jemmen li huwa kruċjali li jiġu riflessi dawn l-aspettattivi u li tiġi appoġġjata l-implimentazzjoni tal-AA/DCFTA b’inizjattivi paralleli biex jissaħħu d-demokraziji assoċjati. Mekkaniżmi ta’ appoġġ addizzjonali, li jiġu pprovduti biss mal-implimentazzjoni sħiħa ta’ objettivi maqbula b’mod reċiproku fi ħdan inizjattivi paralleli bħal dawn, jistgħu jiġu kkunsidrati u jservu wkoll bħala motivatur addizzjonali. |
| --- | --- |

7.3.

| 7.4. | Il-KESE jirrakkomanda ħafna wkoll l-indirizzar regolari tad-drittijiet tax-xogħol tan-nisa u l-kwistjonijiet marbuta mal-pagi, b’mod partikolari fis-setturi tal-industrija u tas-servizzi fejn jidher li hemm l-ikbar diskrepanzi u huma dawk li jvarjaw l-aktar. L-aġenda ta’ approssimazzjoni tal-AA/DCFTA toffri approċċ komprensiv f’termini ta’ azzjoni leġislattiva u infurzar ta’ konvenzjonijiet internazzjonali, inkluż dwar is-sessi u dawk kontra d-diskriminazzjoni. Huwa kruċjali li dan il-proċess jiġi mmonitorjat, jittejjeb il-ġbir ta’ statistika diżaggregata skont is-sessi dwar l-impjiegi u l-pagi, u li jiġu appoġġjati l-gruppi tan-nisa fil-promozzjoni tal-interessi tagħhom. |
| --- | --- |

7.4.

Brussell, is-26 ta’ Settembru 2019.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Luca JAHIER

---

(1)  Matul l-aħħar għaxar snin, il-KESE adotta aktar minn tużżana opinjonijiet dwar diversi aspetti tas-SL Huwa stabbilixxa wkoll Kumitat ta’ Segwitu permanenti dwar il-Ġirien tal-Lvant, ifforma pjattaformi bilaterali tas-soċjetà ċivili tal-pajjiżi tal-UE u tas-SL, kif ukoll gruppi konsultattivi domestiċi (DAGs), u organizza Fora tan-Negozju tas-Sħubija tal-Lvant flimkien mas-summits tas-SL.

1

(2)  Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, (2016/C 202/02).

2

(3)  https://indicators.ohchr.org

3

(4)  https://nhri.ohchr.org/

4

(5)  Rebuilding Ukraine: An assessment of EU assistance, Chatham House, Istitut Reali għall-Affarijiet Internazzjonali, 2018.

5

(6)  EaP CSF policy brief, Joint Staff Working Document, “EaP – Focusing on key priorities and deliverables – Assessment and recommendations by the civil society” (Sommarju tal-politika tal-QSK tas-SL, Dokument ta’ Ħidma Konġunt tal-Persunal – Niffokaw fuq il-prijoritajiet u r-riżultati ewlenin – Valutazzjoni u rakkomandazzjonijiet mis-soċjetà ċivili (Mhux disponibbli bil-Malti), 2017

6

(7)  Ukraine Analytica, Edizzjoni 3 (13), 2018.

7

(8)  http://eu4business.eu/files/medias/regional-position-paper_final_kyiv-21-june-2017-2_0.pdf

8

---

| 15.1.2020 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 14/40 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2020

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 14/40

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-kummerċ internazzjonali u t-turiżmu – Aġenda globali għall-iżvilupp sostenibbli”

(opinjoni fuq inizjattiva proprja)

(2020/C 14/05)

Relatur: Alfred GAJDOSIK

| Data tad-deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja | 24.1.2019 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikolu 32(2) tar-Regoli ta’ Proċedura
  Opinjoni fuq inizjattiva proprja |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni għar-Relazzjonijiet Esterni |
| Adottata fis-sezzjoni | 5.9.2019 |
| Opinjoni adottata fil-plenarja | 26.9.2019 |
| Sessjoni plenarja Nru | 546 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 134/0/4 |

Data tad-deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja

24.1.2019

Bażi legali

Artikolu 32(2) tar-Regoli ta’ Proċedura

Opinjoni fuq inizjattiva proprja

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni għar-Relazzjonijiet Esterni

Adottata fis-sezzjoni

5.9.2019

Opinjoni adottata fil-plenarja

26.9.2019

Sessjoni plenarja Nru

546

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

134/0/4

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) jenfasizza bil-qawwa r-rabtiet kumplessi li jeżistu bejn it-turiżmu u l-kummerċ internazzjonali b’mod ġenerali. Peress li r-rata ta’ tkabbir tat-turiżmu hija akbar minn dik tal-ekonomija b’mod ġenerali, it-turiżmu faċilment jista’ jiġi deskritt bħala l-ixprun ewlieni għall-impjiegi u t-tkabbir ekonomiku. Bħala tali, it-turiżmu u l-kummerċ internazzjonali huma fatturi determinanti biex jintlaħqu l-għanijiet tal-Aġenda 2030 għall-Iżvilupp Sostenibbli (SDGs) (1). Għalhekk jipproponi li l-atturi responsabbli fis-setturi ekonomiċi kkonċernati jkunu involuti b’mod espliċitu fil-kisba tal-SDGs permezz ta’ impenji li jikkorrispondu għalihom, pereżempju billi jinħolqu impjiegi deċenti u sostenibbli bħala parti mill-Għan ta’ Żvilupp Sostenibbli 8. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Il-KESE jiġbed l-attenzjoni għall-importanza tal-ippjanar finanzjarju għall-implimentazzjoni tal-prijoritajiet politiċi u jenfasizza l-importanza tal-baġits bħala l-aktar mezz effiċjenti ta’ implimentazzjoni tal-politiki. Huwa jappella għalhekk li titqies ukoll l-importanza tat-turiżmu, mhux l-inqas billi tiġi riveduta l-proposta reċenti għall-Qafas Finanzjarju Pluriennali (QFP) 2021-2027 bil-għan li tiġi stabbilita linja baġitarja separata għat-turiżmu. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Il-KESE jinnota b’dispjaċir li t-turiżmu għadu ma ġiex inkluż bħala għan separat fir-Regolamenti dwar il-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej, iżda tqies biss bħala riżorsa jew settur. Il-fatt li r-Regolamenti jipprevedu opportunitajiet biex isiru investimenti fit-turiżmu intelliġenti huwa pass pożittiv, iżda l-KESE jemmen li dan mhuwiex biżżejjed biex titqies l-importanza makroekonomika, soċjali u kulturali tat-turiżmu, anke fir-rigward tal-effett estern tiegħu. Għaldaqstant, il-KESE jappella biex t-turiżmu jiġi inkluż bħala għan tematiku fil-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | L-ostakli relattivament żgħar għad-dħul fis-settur tat-turiżmu m’għandhomx ikunu ta’ żvantaġġ f’termini ekonomiċi u soċjali għal dawk impjegati fl-industrija tat-turiżmu. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Il-KESE jissuġġerixxi li għandhom jittieħdu miżuri biex jiġu armonizzati jew rikonoxxuti t-taħriġ, l-istandards professjonali u l-kwalifiki professjonali fis-settur tat-turiżmu, biex jiżdiedu l-isforzi favur kwalifika vokazzjonali Ewropea u biex jiġi promoss it-tagħlim tul il-ħajja fil-qasam tat-turiżmu. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Peress li m’hemmx dubju li, minbarra l-importanza ekonomiku tiegħu, it-turiżmu internazzjonali jagħti kontribut essenzjali biex ikun hemm djalogu bejn in-nazzjonijiet u biex inaqqas il-preġudizzji u b’hekk jappoġġja bis-sħiħ l-impatt estern tal-Unjoni, il-forom speċjali tat-turiżmu bħat-turiżmu kulturali u t-turiżmu soċjali għandhom jiġu appoġġjati permezz ta’ miżuri speċjali. Barra minn hekk, il-Kumitat jiġbed l-attenzjoni dwar il-ħtieġa li jiġi promoss it-turiżmu fl-oqsma tas-saħħa, tal-isport, tal-agrikoltura, tal-ambjent, eċċ. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Huwa importanti ħafna u kruċjali li jiġu ggarantiti impjiegi deċenti u sostenibbli f’dan is-settur, permezz ta’ ftehimiet kollettivi u konformi mal-SDG 8. Il-KESE jitlob li jinqerdu l-forom kollha ta’ xogħol illegali u prekarju fis-settur tat-turiżmu. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Is-sostenibbiltà tat-turiżmu tiddependi ħafna wkoll mill-għażla ta’ forom tat-trasport li jirrispettaw kemm jista’ jkun l-ambjent; għaldaqstant għandha tingħata attenzjoni partikolari lill-użu prudenti u responsabbli tal-mezzi tat-trasport. |
| --- | --- |

1.8.

2.   Introduzzjoni

| 2.1. | B’din l-Opinjoni, il-KESE jixtieq jenfasizza r-rabta mill-qrib bejn it-turiżmu u l-kummerċ internazzjonali u jenfasizza l-importanza komuni tagħhom fil-kisba tal-għanijiet tal-Aġenda 2030 għall-Iżvilupp Sostenibbli. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Il-kummerċ internazzjonali għandu tradizzjoni twila, iżda l-importanza soċjali u politika partikolari tiegħu żdiedet sostanzjalment maż-żmien. Filwaqt li l-kummerċ internazzjonali tradizzjonalment kien irregolat minn trattati bilaterali, wara t-tieni gwerra dinjija l-attivitajiet qed ikunu dejjem aktar irregolati minn trattati multilaterali. Sa mill-istabbiliment tal-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ (WTO), kien hemm fis-seħħ qafas ta’ kummerċ li jirregola l-kummerċ internazzjonali. Sa mit-twaqqif tal-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ (WTO), hemm struttura tal-kummerċ li tirregola l-kummerċ internazzjonali, li fiha l-Kummissjoni Ewropea ilha sa mill-2011 tappoġġja l-kummerċ estern tal-Komunità permezz ta’ ġenerazzjoni ġdida ta’ ftehimiet kummerċjali li għandhom l-għan li jsaħħu r-relazzjonijiet ekonomiċi u kummerċjali ma’ ċerti msieħba kummerċjali. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | It-tensjoni bejn il-kummerċ ħieles u l-protezzjoniżmu turi wkoll li l-kummerċ internazzjonali jista’ jintuża wkoll bħala element ta’ interferenza politika. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | It-turiżmu huwa t-tielet l-akbar settur fil-bilanċ kummerċjali internazzjonali; il-kontribut tiegħu għall-PDG globali jammonta għal 10,4 % (UE: 10,3 %) u joħloq 313-il miljun impjieg madwar id-dinja. Fuq livell globali, wieħed minn kull ħdax-il impjieg huwa marbut mat-turiżmu. Għal terz tal-pajjiżi li qed jiżviluppaw, it-turiżmu huwa l-fattur ewlieni tal-esportazzjoni u għalhekk għandu impatt konsiderevoli fuq l-ekonomiji ta’ dawn il-pajjiżi. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Għalhekk, it-turiżmu jaqdi rwol importanti fil-kisba tal-għanijiet tas-sostenibbiltà, għalkemm għandu jiġi kkunsidrat li 8 % tal-emissjonijiet tal-gass b’effett ta’ serra huma attribwibbli għat-turiżmu globali. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Fuq livell globali, it-turiżmu jikkontribwixxi għall-integrazzjoni ekonomika u soċjali fiż-żoni rurali u fir-reġjuni ultraperiferiċi. Madankollu, il-konsegwenzi mhux mixtieqa bħat-telf ta’ artijiet agrikoli, it-theddida għall-konservazzjoni tan-natura, it-tniġġis tal-arja eċċ. għandhom jiġu kkunsidrati u evitati sa fejn ikun possibbli. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Fl-2017, it-turiżmu internazzjonali ammonta għal 1,32 biljun wasla madwar id-dinja (+ 7 %) u 671 miljun wasla madwar l-Ewropa, filwaqt li dan wassal biex l-Ewropa tikseb sehem mis-suq ta’ 51 % (+ 8 %). Madankollu, skont studju prospettiv fit-tul tal-Organizzazzjoni Dinjija tat-Turiżmu (UNWTO), it-turiżmu fl-Ewropa se jiżdied b’rata anqas sal-2030, b’madwar 744 miljun turist (+ 1,8 %) u sehem tas-suq globali ta’ 41,1 %. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | It-Trattat ta’ Lisbona (1 ta’ Diċembru 2009) ħoloq bażi ġuridika proprja tal-Unjoni għat-Turiżmu (2). Għaldaqstant, fl-2010 il-Kummissjoni ppubblikat il-Komunikazzjoni ‘dwar ‘L-Ewropa, l-ewwel destinazzjoni turistika fid-dinja – qafas politiku ġdid għat-turiżmu Ewropew” (3). Madankollu, la l-qafas finanzjarju pluriennali attwali (QFP) għas-snin 2014-2020 u lanqas l-aħħar proposta għas-snin 2021-2027 ma jipprevedu linja baġitarja separata għat-turiżmu. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Madankollu, meta wieħed iqis li f’dawn l-aħħar ftit snin it-tkabbir fl-impjiegi, u b’hekk it-tkabbir ekonomiku tat-turiżmu fl-Unjoni, kien kontinwament aktar b’saħħtu meta mqabbel ma’ industriji oħra, it-tisħiħ ulterjuri tal-politika esterna tat-turiżmu, iżda anke ta’ miżuri baġitarji korrispondenti fil-livell komunitarju mhux biss huma ġġustifikati iżda meħtieġa wkoll b’mod urġenti abbażi tad-data disponibbli. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Il-Kumitat jilqa’ b’sodisfazzjon il-konklużjonijiet tal-Kunsill tat-27 ta’ Mejju 2019 (4) li fihom jagħmel proposti konkreti dwar l-Aġenda 2030 għas-Sostenibbiltà fid-dawl tal-isfidi li jiffaċċja s-settur tat-turiżmu (id-diġitalizzazzjoni, is-sostenibbiltà u l-għarfien u l-ħiliet speċifiċi għas-settur), u jappella għal miżuri xierqa biex jappoġġjaw it-turiżmu sabiex jinżamm ir-rwol tal-UE bħala mexxej dinji fit-turiżmu. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Għalhekk, it-turiżmu għandu potenzjal kbir li joħloq l-impjiegi. Il-fatt li, globalment, is-settur tat-turiżmu jimpjega bħala medja aktar nisa u żgħażagħ milli f’setturi oħra, huwa wkoll importanti biex jintlaħqu l-SDGs b’mod partikolari, l-SDGs 5 u 10. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Il-pagi u s-salarji fis-settur tat-turiżmu u tal-ospitalità huma taħt il-paga medjana fil-biċċa l-kbira tal-pajjiżi. Għalhekk jenħtieġ li jittieħdu miżuri adatti biex tiġi żgurata remunerazzjoni adegwata fil-kategoriji kollha tal-impjiegi fis-settur. Dan isir aktar importanti peress li l-kundizzjonijiet tax-xogħol fis-settur tat-turiżmu ħafna drabi jkunu iebsin ħafna, filwaqt li l-ftehimiet tal-imsieħba soċjali dwar il-paga minima u l-ħinijiet massimi tax-xogħol kif ukoll ir-regoli dwar is-sigurtà u s-saħħa fuq il-post tax-xogħol ta’ spiss ma jiġux rispettati fil-prattika. Għalhekk, hemm il-ħtieġa urġenti li jinħolqu postijiet tax-xogħol deċenti u sostenibbli f’dan is-settur, skont l-Għan tal-Iżvilupp Sostenibbli 8. Il-KESE jemmen li jenħtieġ jittejbu l-kundizzjonijiet bażiċi, jiġu maqbula ftehimiet kollettivi ċari u tiġi appoġġjata d-diġitalizzazzjoni tas-settur. |
| --- | --- |

2.12.

3.   It-turiżmu u l-ekonomija

| 3.1. | Għalhekk, l-importanza tat-turiżmu bħala xprun ewlieni tat-tkabbir ekonomiku tmur ferm lil hinn mis-settur tat-turiżmu innifsu, li jaffettwa l-kummerċ u d-distribuzzjoni internazzjonali, kif ukoll is-setturi kollha pubbliċi u privati, bħall-agrikoltura u t-trasport. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Barra minn hekk, għal bosta reġjuni, bħal gżejjer żgħar jew żoni muntanjużi iżolati, it-turiżmu huwa wieħed mill-ftit attivitajiet ekonomiċi u f’xi każijiet l-unika attività ekonomika fid-diviżjoni tax-xogħol internazzjonali tal-lum. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Minbarra dan, it-turiżmu għen bosta reġjuni biex jerġgħu jagħtu l-ħajja liż-żoni abbandunati. |
| --- | --- |

3.3.

4.   It-turiżmu u s-sostenibbiltà

| 4.1. | Il-kompetittività tat-turiżmu hija marbuta mill-qrib mas-sostenibbiltà tiegħu, peress li l-attraenza u l-kwalità tad-destinazzjonijiet turistiċi jiddependu bil-bosta fuq l-ambjent naturali u kulturali tagħhom kif ukoll fuq l-involviment tagħhom fl-infrastruttura lokali. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Is-sostenibbiltà tat-turiżmu hija bbażata fuq diversi elementi, bħal pereżempju:






  — | l-użu responsabbli tar-riżorsi naturali (b’mod partikolari l-ilma); |
| --- | --- | --- |

4.2.

—

l-użu responsabbli tar-riżorsi naturali (b’mod partikolari l-ilma);

| — | l-użu ta’ sorsi tal-enerġija nadifa; |
| --- | --- |

—

l-użu ta’ sorsi tal-enerġija nadifa;

| — | it-teħid inkonsiderazzjoni tal-impatti fuq l-ambjent li jħallu l-attivitajiet relatati mat-turiżmu (bħal pereżempju r-rimi tal-iskart, iż-żieda fit-tniġġis tal-ħamrija u tal-ilma); |
| --- | --- |

—

it-teħid inkonsiderazzjoni tal-impatti fuq l-ambjent li jħallu l-attivitajiet relatati mat-turiżmu (bħal pereżempju r-rimi tal-iskart, iż-żieda fit-tniġġis tal-ħamrija u tal-ilma);

| — | il-preservazzjoni tal-bijodiversità; |
| --- | --- |

—

il-preservazzjoni tal-bijodiversità;

| — | il-ħarsien tal-wirt kulturali; |
| --- | --- |

—

il-ħarsien tal-wirt kulturali;

| — | il-preservazzjoni tal-kwalità u tal-istabbiltà tal-impjiegi li jinħolqu mit-turiżmu; |
| --- | --- |

—

il-preservazzjoni tal-kwalità u tal-istabbiltà tal-impjiegi li jinħolqu mit-turiżmu;

| — | it-teħid inkonsiderazzjoni tal-impatti fuq il-popolazzjoni lokali; |
| --- | --- |

—

it-teħid inkonsiderazzjoni tal-impatti fuq il-popolazzjoni lokali;

| — | l-iżvilupp tal-persunal; |
| --- | --- |

—

l-iżvilupp tal-persunal;

| — | it-trasport. |
| --- | --- |

—

it-trasport.

| 4.3. | It-turiżmu sostenibbli ġie identifikat bħala settur ewlieni tal-qafas ta’ programmi ta’ 10 snin dwar il-konsum u l-produzzjoni sostenibbli (10YFP). Għaldaqstant, it-turiżmu sostenibbli, bħala settur tal-futur, għandu l-potenzjal li mhux biss isir l-istandard tas-settur kollu, iżda anke jinvolvi l-ekonomiji nazzjonali madwar id-dinja (5).
  Fil-fehma tal-Kumitat, dan il-potenzjal għandu jintuża minn dawk responsabbli għall-kummerċ internazzjonali u t-turiżmu biex isibu modi kif jikkontribwixxu b’mod effiċjenti għall-kisba tal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli (f’dan il-kuntest, b’mod partikolari l-għanijiet 3, 6, 7, 12, 14 u 15, u wkoll biex jaħdmu lejn sħubiji fis-sens tal-għan 17). |
| --- | --- |

4.3.

Fil-fehma tal-Kumitat, dan il-potenzjal għandu jintuża minn dawk responsabbli għall-kummerċ internazzjonali u t-turiżmu biex isibu modi kif jikkontribwixxu b’mod effiċjenti għall-kisba tal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli (f’dan il-kuntest, b’mod partikolari l-għanijiet 3, 6, 7, 12, 14 u 15, u wkoll biex jaħdmu lejn sħubiji fis-sens tal-għan 17).

| 4.4. | L-importanza ekonomika tat-turiżmu, b’sehem ta’ impjiegi ta’ 17 % (li minnhom 44 % huma impjegati nisa) fuq livell dinji, għandha impatt sinifikanti fuq diversi oqsma tal-politika tas-sostenibbiltà. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Minbarra d-dimensjoni ekonomika tiegħu, it-turiżmu bħala attività ekonomika trasversali għandu dimensjoni ekoloġika, soċjali u kulturali u għalhekk huwa fattur ewlieni biex jintlaħqu l-għanijiet tas-sostenibbiltà. F’dan ir-rigward, id-dħul iġġenerat mis-settur jista’ jkollu rwol strumentali fl-appoġġ tal-ġestjoni sostenibbli taż-żoni turistiċi. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Approċċ wieħed li għandu jiġi segwit mhuwiex biss li jiġu analizzati l-effetti negattivi tat-turiżmu, iżda anke li jiġi analizzat l-impatt pożittiv tiegħu fuq id-diversi fatturi (l-ambjent, il-kwistjonijiet soċjali, eċċ.). Din il-forma ta’ “turiżmu ta’ impatt”, li ġiet żviluppata fis-Slovenja u hija bbażata fuq “indikaturi tal-impatt”10 + 1, tqis ukoll l-impatt pożittiv tat-turiżmu fuq l-oqsma essenzjali kollha tal-ħajja (6). |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | It-teknoloġiji ġodda wasslu għal bidla strutturali anke fl-ekonomija, li saret partikolarment notevoli għal strutturi iżgħar. Fir-rigward tat-turiżmu, dan ma jikkonċernax biss il-firxa tas-servizzi iżda anke l-kummerċjalizzazzjoni u l-imġiba fir-rigward tal-ibbukkjar. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | L-industrija tat-turiżmu kollha qed tiffaċċja problema partikolari relatata maż-żieda madwar id-dinja fl-ibbukkjar b’diversi pjattaformi privati. M’hemmx dubju li din il-forma ġdida ta’ kummerċjalizzazzjoni toffri benefiċċji lill-operaturi mhux professjonali u liż-żoni mhux turistiċi jew sottożviluppati. Madankollu, minn perspettiva makroekonomika, mhuwiex aċċettabbli li l-operaturi privati jkollhom vantaġġi kompetittivi minħabba l-fatt li dawn possibbilment ma jħallsu l-ebda taxxa jew iħallsu biss taxxa minima u mhumiex marbuta bir-rekwiżiti stretti dwar l-iġjene u s-sikurezza relatati mat-turiżmu. Dan ikun jeħtieġ, pereżempju, li l-obbligi ta’ reġistrazzjoni u l-kriterji ta’ evalwazzjoni li japplikaw għall-fornituri ta’ akkomodazzjoni kummerċjali jkunu applikabbli wkoll għal dawn il-fornituri privati l-oħra. |
| --- | --- |

4.8.

5.   It-turiżmu u l-ambjent

| 5.1. | Fil-prinċipju, politika dwar it-turiżmu ta’ suċċess mil-lat sostenibbli u ħarsien tal-ambjent effettiv mhumiex kontradittorji, iżda għandhom jinftiehmu u jintużaw bħala miżuri komplementari u ta’ appoġġ reċiproku. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Problema marbuta mal-espansjoni tat-turiżmu internazzjonali hija bla dubju l-użu tal-mezzi tat-trasport (vapuri, ajruplani, xarabanks u karozzi) u l-impatt tagħhom fuq l-ambjent. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | L-operaturi l-kbar tal-ivvjaġġar għandhom jiġu mfakkra u mħeġġa dwar ir-rwol li jaqdu fil-politiki responsabbli tas-sostenibbiltà u jimpjegaw membri tal-persunal responsabbli biex jindirizzaw kwistjonijiet ambjentali, li jqisu l-għanijiet tas-sostenibbiltà meta jagħtu pariri u jippjanaw. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Għal xi reġjuni, it-"turiżmu eċċessiv"diġà evolva fi problema li qed tipperikola l-kwalità tal-ħajja tal-popolazzjoni u l-ambjent lokali. Billi m’hemm l-ebda definizzjoni uniformi ta’ “turiżmu eċċessiv”, it-terminu la huwa konkret u lanqas ċar. Madankollu, din mhijiex problema ġdida. Bejn l-1980 u l-1990, it-terminu “effett ta’ Mallorca”ġie applikat għal kunċetti relatati ma’ kif wieħed jista’ jakkomoda l-akbar għadd ta’ turisti fuq bajja mingħajr ma jiġu kkawżati effetti sekondarji eċċessivi. L-organizzazzjonijiet internazzjonali tat-turiżmu qed jaħdmu primarjament biex jippreżentaw eżempji tal-aħjar prattika bil-għan li jipprovdu ħjiel u gwida lir-reġjuni kkonċernati. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Il-KESE jissuġġerixxi wkoll li l-assoċjazzjonijiet internazzjonali ewlenin tat-turiżmu għandhom jaqblu wkoll dwar kodiċi ta’ kondotta għall-kummerċjalizzazzjoni tad-destinazzjonijiet turistiċi. Dan il-kodiċi ta’ kondotta jenħtieġ li jqis l-ambjent u s-sostenibbiltà, iżda jindirizza wkoll it-turiżmu eċċessiv, li fost konsegwenzi oħra jħalli impatt fuq l-ambjent u s-sostenibbiltà. |
| --- | --- |

5.5.

6.   It-turiżmu u l-etika

| 6.1. | It-turiżmu, huwa kkaratterizzat prinċipalment mill-moviment nazzjonali, transnazzjonali u internazzjonali tan-nies u s-servizzi u, minbarra r-rilevanza ekonomika tiegħu, jinfluwenza l-ħajja soċjali u kulturali ta’ min huwa involut fit-turiżmu fil-pajjiżi ta’ oriġini u tad-destinazzjoni. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | L-Organizzazzjoni Dinjija tat-Turiżmu (UNWTO) bħala l-forum internazzjonali għall-politika tat-turiżmu u interfaċċja għal komunikazzjoni internazzjonali tal-awtoritajiet pubbliċi responsabbli qieset dan il-fatt u fl-1999 ħarġet “Kodiċi Globali tal-Etika għat-Turiżmu” (7) li f’10 prinċipji u 49 paragrafu jirregola fid-dettall l-aspetti differenti ħafna tat-turiżmu globali (8). Il-kodiċi tal-etika huwa għalhekk imsejjaħ ukoll bħala “ir-Regoli li japplikaw għall-Imġiba Etika fit-Turiżmu”. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Dan il-kodiċi tal-etika jqis il-kumplessità tal-industrija billi ma jindirizzax biss l-aspetti ekonomiċi, soċjali u kulturali, iżda wkoll ir-rispett tad-drittijiet fundamentali u tal-bniedem (ara l-miżuri kontra l-abbuż tat-tfal, it-tħaddim tat-tfal, l-isfruttar sesswali tat-tfal fit-turiżmu). |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | Peress li dan il-kodiċi tal-etika huwa biss rakkomandazzjoni u l-firmatarji mhumiex obbligati jikkonformaw miegħu, f’Settembru 2017 il-UNWTO ippreżentat il-Konvenzjoni Qafas Internazzjonali dwar l-Etika fit-Turiżmu (9), li ġie ffirmat minn aktar minn nofs il-membri tagħha. Il-kontenut ta’ dan il-ftehim huwa bbażat fuq il-kodiċi tal-etika u ma fih l-ebda tibdil sostanzjali, iżda għandu l-vantaġġ li l-firmatarji huma obbligati jikkonformaw miegħu. |
| --- | --- |

6.4.

7.   It-turiżmu u l-kultura

| 7.1. | Wieħed mill-ixpruni l-aktar importanti għat-turiżmu huwa l-wirt kulturali tal-pajjiż tad-destinazzjoni. |
| --- | --- |

7.1.

| 7.2. | It-turiżmu kulturali jżid l-interess fil-kulturi barranin, jippromovi l-fehim internazzjonali u huwa wkoll strumentali biex jitnaqqsu l-preġudizzji. |
| --- | --- |

7.2.

8.   It-turiżmu u d-demografija

| 8.1. | L-iżvilupp demografiku jħalli impatt ukoll fuq it-turiżmu: il-piramida tal-etajiet, bi proporzjon konsiderevoli ta’ għadd dejjem akbar ta’ anzjani mobbli f’sitwazzjoni finanzjarja ġeneralment sikura, wasslet għal żieda fl-ivvjaġġar fost l-anzjani. Sadanittant, dan l-ivvjaġġar fost l-anzjani huwa sehem sinifikanti speċjalment fit-turiżmu tal-gruppi, u wassal u koll għal bidla fl-istruttura tal-offerti tal-intrapriżi tat-turiżmu f’xi oqsma. Dan huwa dovut ukoll għall-fatt li l-anzjani ta’ spiss jipprenotaw vaganzi fit-tul u huma limitati biss għall-istaġuni. Dan il-fatt tqies ukoll mis-Summit tal-Organizzazzjoni Dinjija tat-Turiżmu WWTO, li ta attenzjoni partikolari lit-turiżmu fost l-anzjani. |
| --- | --- |

8.1.

| 8.2. | Permezz tal-inizjattiva tagħha “Calypso – Turiżmu għal kulħadd”, il-Kummissjoni Ewropea tat kontribut sostenibbli għat-tkabbir tat-turiżmu soċjali, billi appoġġjat miżuri ta’ żvilupp turistiku għall-anzjani kif ukoll għal gruppi żvantaġġati. Dan wassal għal offerti turistiċi ġodda, iżda anke għal użu akbar ta’ perjodi “barra mill-istaġun”. F’dan il-kuntest, ikun utli li din l-esperjenza tinqasam mal-imsieħba barra mill-Unjoni Ewropea u jiġi promoss it-turiżmu reċiproku. |
| --- | --- |

8.2.

| 8.3. | Minbarra l-parametri demografiċi konvenzjonali, evolvew forom oħra speċjali tat-turiżmu, bħal pereżempju l-pellegrinaġġi. |
| --- | --- |

8.3.

9.   It-turiżmu u l-edukazzjoni

| 9.1. | F’dak li għandu x’jaqsam mal-iżviluppi tas-suq u l-aspettattivi tal-konsumaturi dejjem jiżdiedu, it-turiżmu fid-diversità tiegħu għandu rekwiżiti ta’ taħriġ speċjali li jvarjaw minn ħiliet lingwistiċi u tal-kompjuter rilevanti sa ħiliet ekonomiċi u għarfien gastronomiku. |
| --- | --- |

9.1.

| 9.2. | F’bosta pajjiżi tal-Unjoni, jeżistu tipi differenti ta’ edukazzjoni u perkorsi ta’ taħriġ b’tulijiet ta’ żmien diversi, li jagħmluha diffiċli biex ikun hemm rikonoxximent reċiproku. Sabiex jiżdiedu l-opportunitajiet ta’ impjiegi tad-diversi professjonisti, l-istabbiliment ta’ ċerti standards ta’ taħriġ jista’ jżid l-opportunitajiet ta’ impjiegi tad-diversi professjonisti kemm fi ħdan il-Komunità kif ukoll ’il hinn minnha. Fil-kuntest tat-tisħiħ imsemmi hawn fuq fir-rigward tal-kundizzjonijiet ta’ qafas fl-industrija, in-nuqqas ta’ ħiliet li qed jesperjenza s-settur jista’ jiġi eliminat fit-tul biss permezz ta’ prerekwiżiti għat-taħriġ li jkunu vinkolanti b’mod ġenerali. |
| --- | --- |

9.2.

| 9.3. | It-titjib tal-profil tal-professjonijiet turistiċi bħala għażla ta’ karriera fit-tul ikun ukoll ta’ benefiċċju, peress li l-kundizzjonijiet tax-xogħol fit-turiżmu ta’ spiss huma aktar diffiċli minn setturi oħra. |
| --- | --- |

9.3.

10.   It-turiżmu u d-diġitalizzazzjoni

| 10.1. | Id-diġitalizzazzjoni għandha impatt estensiv fuq it-turiżmu mhux biss fir-rigward tal-imġiba turistika iżda anke min-naħa tal-fornituri tat-turiżmu. |
| --- | --- |

10.1.

| 10.2. | It-turiżmu online qed isir dejjem aktar popolari, bħall-evalwazzjonijiet online; fl-2017, fil-Ġermanja biss, 40 % tal-vjaġġi kollha kienu bbukkjati online. Dan se jiftaħ swieq ġodda għall-SMEs iżda, madankollu, se jkun jirrikjedi wkoll appoġġ finanzjarju għal din l-innovazzjoni. |
| --- | --- |

10.2.

| 10.3. | Fl-istess ħin, in-netwerking elettroniku u d-diġitalizzazzjoni wkoll kellhom impatt kbir fuq il-proċessi interni tan-negozji tat-turiżmu, pereżempju, illum il-ġurnata, anke n-negozji żgħar ħafna spiss ikunu meħtieġa joffru l-aċċess għall-Internet lill-viżitaturi tagħhom. |
| --- | --- |

10.3.

| 10.4. | Id-diġitalizzazzjoni se taqdi wkoll rwol importanti f’forom innovattivi ta’ kooperazzjoni fit-turiżmu, li mbagħad jista’ jkollu impatt sinifikanti fuq l-iżvilupp tad-destinazzjonijiet tal-ivvjaġġar. Ħafna teknoloġiji moderni (eż. IA, VR, AR, blockchain, eċċ.) jistgħu jgħinu lil ħafna postijiet remoti biex isiru destinazzjonijiet interessanti. Sabiex jisfrutta l-opportunitajiet ġodda, is-settur tat-turiżmu jeħtieġ li jkun aktar iffukat fuq ir-riċerka u l-iżvilupp. |
| --- | --- |

10.4.

| 10.5. | It-turiżmu kulturali jista’ jibbenefika wkoll mid-diġitalizzazzjoni peress li r-realtà virtwali tista’ tipprovdi wkoll inċentivi għall-ivvjaġġar. |
| --- | --- |

10.5.

Brussell, is-26 ta’ Settembru 2019.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Luca JAHIER

---

(1)  L-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli

1

Għan 1: L-ebda faqar

Għan 2: L-ebda ġuħ

Għan 3: Saħħa u benesseri

Għan 4: Taħriġ ta’ kwalità għolja

Għan 5: Ugwaljanza bejn is-sessi

Għan 6: Ilma nadif u miżuri sanitarji

Għan 7: Enerġija affordabbli u nadifa

Għan 8: Xogħol diċenti u tkabbir ekonomiku

Għan 9: Industrija, innovazzjoni u infrastruttura

Għan 10: Inqas inugwaljanzi

Għan 11: Bliet u komunitajiet sostenibbli

Għan 12: Konsum u produzzjoni sostenibbli

Għan 13: Azzjoni klimatika

Għan 14: Il-ħajja fl-ilma

Għan 15: Il-ħajja fuq l-art

Għan 16: Paċi, ġustizzja u istituzzjonijiet b’saħħithom

Għan17: Sħubijiet sabiex jintlaħqu l-għanijiet.

(2)  L-Artikolu 195 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea..

2

(3)  COM(2010) 352 final.

3

(4)  Dokument tal-Kunsill 9707/19 tas-27 ta’ Mejju 2019 dwar “Il-kompetittività tas-settur tat-turiżmu bħala mutur tat-tkabbir sostenibbli, l-impjiegi u l-koeżjoni soċjali fl-UE għall-għaxar snin li ġejjin”.

4

(5)  Ara r-Rapport tal-Konferenza dwar il-Kummerċ u l-Iżvilupp UNCTAD tal-2017: “Tourism for Transformative and Inclusive Growth”. (It-turiżmu bħala sors ta’ tkabbir trasformattiv u inklużiv).

5

(6)  https://www.impact-tourism.net/

6

(7)  https://www.tourism-watch.de/en/node/4597.

7

(8)  Il-prinċipji tal-kodiċi globali tal-etika:

8

Artikolu 1: Il-kontribut tat-turiżmu għall-fehim u r-rispett reċiproku bejn il-popli u s-soċjetajiet

Artikolu 2: It-turiżmu bħala mezz għas-sodisfazzjon individwali u kollettiv

Artikolu 3: It-turiżmu bħala fattur ta’ żvilupp sostenibbli

Artikolu 4: It-turiżmu bħala użu tal-wirt kulturali tal-umanità u kontribut biex dan jiġi promoss

Artikolu 5: It-turiżmu bħala attività utli għall-pajjiżi u l-komunitajiet ospitanti

Artikolu 6: Id-dmirijiet tal-atturi fir-rigward tal-iżvilupp tat-turiżmu

Artikolu 7: Id-dritt għat-turiżmu

Artikolu 8: Il-moviment liberu tat-turisti

Artikolu 9: Id-drittijiet tal-impjegati u tal-imprendituri fl-industrija tat-turiżmu

Artikolu 10: L-implimentazzjoni tal-prinċipji tal-kodiċi globali tal-etika għat-turiżmu

(9)  UNWTO Framework Convention on Tourism Ethics (Konvenzjoni Qafas tal-UNWTO dwar l-Etika tat-Turiżmu)

9

---

| 15.1.2020 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 14/46 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2020

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 14/46

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Id-diġitalizzazzjoni, l-IA u l-ekwità – Kif għandha tissaħħaħ l-UE fit-tellieqa globali tal-ħiliet u l-edukazzjoni tal-ġejjieni, filwaqt li tiġi żgurata l-inklużjoni soċjali”

(opinjoni esploratorja mitluba mill-Presidenza Finlandiża)

(2020/C 14/06)

Relatur: Tellervo KYLÄ-HARAKKA-RUONALA

Korelatur: Giulia BARBUCCI

| Talba mill-Presidenza Finlandiża tal-Kunsill | Ittra tas-7.2.2019 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza |
| Adottata fis-sezzjoni | 10.9.2019 |
| Adottata fil-plenarja | 25.9.2019 |
| Sessjoni plenarja Nru | 546 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 118/0/0 |

Talba mill-Presidenza Finlandiża tal-Kunsill

Ittra tas-7.2.2019

Bażi legali

Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza

Adottata fis-sezzjoni

10.9.2019

Adottata fil-plenarja

25.9.2019

Sessjoni plenarja Nru

546

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

118/0/0

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-ħiliet u l-kompetenzi għandhom rwol ewlieni fl-iżgurar tas-suċċess tal-UE fil-kompetizzjoni globali fir-rigward tad-diġitalizzazzjoni u l-IA. Minbarra li jiġi żgurat talent ta’ livell għoli, jinħtieġ li s-soċjetà kollha tiġi mgħammra bil-fehim, l-għarfien u l-ħiliet neċessarji għall-“era tal-IA” sabiex il-potenzjal globali jintuża b’mod sħiħ u biex ħadd ma jitwarrab. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Il-KESE jistieden lill-UE tieħu approċċ komprensiv għall-politika tal-edukazzjoni u t-taħriġ, filwaqt li tikkunsidra r-rabtiet bidirezzjonali tagħha ma’ oqsma oħra bħall-politika tad-data, ir-riċerka, l-innovazzjoni u dik industrijali, kif ukoll il-politika ekonomika u soċjali. Peress li dan jirrikjedi wkoll l-investiment pubbliku u privat meħtieġ, il-KESE jtenni r-rakkomandazzjoni tiegħu għal riformi biex jinħoloq ambjent favorevoli għall-investiment tas-settur privat u għall-implimentazzjoni ta’ “regola tad-deheb” li tippermetti finanzjament mill-baġits tal-Istati Membri għal investiment soċjalment u ekonomikament produttiv li ma jheddidx is-sostenibbiltà baġitarja futura (1). |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Il-KESE jqis li kooperazzjoni intensiva bejn l-Istati Membri hija kruċjali għal suċċess fit-tellieqa globali. Għandu jitħeġġeġ in-netwerking ta’ universitajiet Ewropej biex jissaħħu l-kompetenzi relatati mal-IA. Jeħtieġ li tissaħħaħ ukoll il-kooperazzjoni fil-qasam tat-taħriġ vokazzjonali. Il-KESE jitlob li tiżdied l-allokazzjoni tal-fondi tal-UE biex jiġu appoġġjati r-riformi meħtieġa, l-iskambju transfruntier u l-kooperazzjoni fl-edukazzjoni u t-taħriġ, inkluż it-taħriġ mill-ġdid tal-ħaddiema sabiex tingħeleb it-tranżizzjoni diġitali. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Kif iddikjarat fil-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, il-KESE jenfasizza li l-aċċess għat-tagħlim kontinwu u tul il-ħajja jrid ikun dritt individwali għal kulħadd biex ikunu jistgħu jiġu ttrattati l-iżviluppi diġitali u tal-IA, jissawwar il-progress u jinżamm l-approċċ “human-in-command” (2). |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Il-Kumitat jissuġġerixxi li tiġi żviluppata strateġija tal-UE biex jissaħħaħ it-tagħlim kontinwu u ffukat fuq min qed jitgħallem, bid-diġitalizzazzjoni u l-użu tal-IA affidabbli fil-qalba tal-istrateġija. L-istrateġija għandha tiddeskrivi l-arranġamenti meħtieġa biex jintlaħaq l-objettiv stabbilit fil-punt 1.4, filwaqt li jitqiesu d-differenzi fis-sistemi nazzjonali. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Il-KESE jqis li l-era tal-IA teħtieġ pedament b’saħħtu fil-ħiliet trażversali bħar-raġunament loġiku, il-ħsieb kritiku, il-kreattività u l-ħiliet ta’ interazzjoni. Hija wkoll teħtieġ kompetenzi sodi fix-xjenza, it-teknoloġija, l-inġinerija u l-matematika (STEM), kif ukoll fl-arti u x-xjenzi soċjali. Il-ħsieb etiku u approċċ intraprenditorjali huma wkoll parti ċentrali mill-ħiliet u l-kompetenzi tal-era tal-IA. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | L-inklużività tirrikjedi li kulħadd ikollu aċċess għal teknoloġiji diġitali u tal-IA u għall-ħiliet meħtieġa, irrispettivament mill-ġeneru, l-età jew l-isfond soċjoekonomiku. Ir-rwol tal-edukazzjoni pubblika huwa essenzjali hawnhekk. L-edukazzjoni mhux formali għandha wkoll rwol sinifikanti fit-tisħiħ tal-inklużività u ċ-ċittadinanza attiva. Għandha tingħata attenzjoni speċjali għall-iżgurar tal-ħiliet tan-nisa u l-bniet, kif ukoll tal-anzjani. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Il-kompetittività tirrikjedi kemm talent ta’ livell għoli kif ukoll bażi wiesgħa ta’ persuni edukati u kwalifikati. Il-kwalifiki professjonali jridu jiġu aġġustati kontinwament biex jaqblu ma’ żviluppi ġodda u l-kompetenzi meħtieġa. Il-KESE jemmen li talent ġdid ta’ klassi dinjija jista’ jiġi promoss aħjar permezz ta’ proġetti ta’ riċerka. Il-proġetti ta’ kooperazzjoni mal-industrija huma mod wieħed kif it-talent jinżamm fl-UE u jiġi attirat it-talent barrani. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Il-KESE jenfasizza li kooperazzjoni mill-qrib hija vitali bejn dawk li jfasslu l-politika, il-fornituri tal-edukazzjoni, l-imsieħba soċjali u organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili oħra fir-rigward tad-diġitalizzazzjoni u l-IA u l-iżvilupp tal-edukazzjoni u l-ħiliet relatati. Peress li l-imsieħba soċjali jaqdu rwol speċifiku definit mit-Trattat rigward kwistjonijiet relatati max-xogħol, huma għandhom ikunu involuti, f’konformità mar-regoli nazzjonali rilevanti, f’deċiżjonijiet li jikkonċernaw l-investimenti, it-teknoloġiji u l-organizzazzjoni tax-xogħol. |
| --- | --- |

1.9.

2.   Introduzzjoni

| 2.1. | Il-progress rapidu fid-diġitalizzazzjoni u l-IA huwa ta’ sfida għall-UE biex din tkun mgħammra sew biex tirnexxi fil-kompetizzjoni globali. It-titjib tal-ħiliet u l-kompetenzi għandu rwol ewlieni f’dan ir-rigward u jeħtieġ l-iżvilupp attiv tal-edukazzjoni u t-taħriġ, li għandu jgħin ukoll biex in-nies ilaħħqu mad-domanda dejjem tevolvi u jsawru l-progress, billi jiġu segwiti l-forom u l-implikazzjonijiet differenti tiegħu. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Din l-Opinjoni esploratorja hija tweġiba għat-talba tal-Presidenza Finlandiża tal-UE dwar “kif għandha tissaħħaħ l-UE fit-tellieqa globali tal-ħiliet u l-edukazzjoni tal-ġejjieni, filwaqt li tiġi żgurata l-inklużjoni soċjali” fil-kuntest tad-diġitalizzazzjoni u l-IA. Biex jintwera approċċ orjentat lejn il-futur, hawnhekk jintuża l-kunċett tal-“era tal-IA”. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Preċedentement, il-KESE pprovda diversi Opinjonijiet li jindirizzaw l-implikazzjonijiet tad-diġitalizzazzjoni u l-IA għall-ħidma futura, id-domanda tal-ħiliet u l-ħtiġijiet ta’ investiment, kif ukoll l-aspetti etiċi tal-IA (3). Din l-Opinjoni tikkonċentra fuq l-interkonnessjoni ta’ ħiliet, kompetittività u inklużività diġitali u relatati mal-IA (mingħajr ma jiġu kkunsidrati ħiliet oħra futuri li se jkunu meħtieġa, pereżempju, l-indirizzar tat-tibdil fil-klima). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Id-diġitalizzazzjoni u l-IA huma marbuta b’diversi modi mal-iżvilupp tal-edukazzjoni u tal-ħiliet. Huma jiġġeneraw domanda ġdida għall-ħiliet u l-kompetenzi, u jippermettu wkoll modi ġodda ta’ apprendiment u tagħlim. It-tekniki diġitali u tal-IA jistgħu jintużaw ukoll biex jiġi antiċipat tibdil fix-xogħol u l-ħajja ta’ kuljum u għaldaqstant fil-ħtiġijiet tal-edukazzjoni u t-taħriġ. Barra minn hekk, l-edukazzjoni u t-taħriġ jippermettu li l-persuni jsawru l-iżvilupp diġitali. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Id-diġitalizzazzjoni u l-IA huma marbuta wkoll mal-inklużività f’għadd ta’ modi. Pereżempju, huma jgħinu lil persuni b’diżabbiltà jaħdmu u jimmaniġġjaw ħajjithom aħjar. Jistgħu jgħinu wkoll biex jitnaqqas l-iżolament tan-nies. Min-naħa l-oħra, l-inklużività tirrikjedi li kulħadd ikollu aċċess għal dawn it-teknoloġiji u l-ħiliet neċessarji, irrispettivament mill-ġeneru, l-età jew l-isfond soċjoekonomiku. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | L-edukazzjoni hija, b’mod ġenerali, kompetenza tal-Istati Membri. Madankollu, jeżistu tipi differenti ta’ kooperazzjoni bħall-iskambju ta’ prattiki tajba. Qed issir ħidma wkoll għal Żona Ewropea tal-Edukazzjoni, mibnija fuq il-programm Erasmus+ u strumenti ta’ finanzjament oħra tal-UE. Ir-rikonoxximent tal-kwalifiki professjonali huwa forma essenzjali ta’ kooperazzjoni wkoll. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Biex iwieġeb għall-mistoqsija dwar il-ħiliet u l-edukazzjoni diġitali u dawk relatati mal-IA mill-perspettivi kemm tas-suċċess fil-kompetizzjoni globali kif ukoll tal-inklużività soċjali, il-KESE jikkunsidra t-tliet mistoqsijiet li ġejjin:






  — | X’tip ta’ ħiliet u kompetenzi huma l-aktar validi fl-era tal-IA? |
| --- | --- | --- |

2.7.

—

X’tip ta’ ħiliet u kompetenzi huma l-aktar validi fl-era tal-IA?

| — | Liema hu l-aħjar mod biex jiġu akkwistati u jissaħħu dawn il-ħiliet u l-kompetenzi? |
| --- | --- |

—

Liema hu l-aħjar mod biex jiġu akkwistati u jissaħħu dawn il-ħiliet u l-kompetenzi?

| — | X’tip ta’ politiki huma meħtieġa fil-livelli nazzjonali u tal-UE biex jiġi promoss dan il-progress? |
| --- | --- |

—

X’tip ta’ politiki huma meħtieġa fil-livelli nazzjonali u tal-UE biex jiġi promoss dan il-progress?

3.   X’tip ta’ ħiliet u kompetenzi huma l-aktar validi fl-era tal-IA?

| 3.1. | Minħabba li d-diġitalizzazzjoni, u b’mod partikolari l-IA, għandhom implikazzjonijiet konsiderevoli għall-ħajja ta’ kuljum tan-nies, kif ukoll għall-iżvilupp tan-negozji, l-impjiegi u x-xogħol tal-futur, jinħtieġu żvilupp u progress f’diversi livelli konjittivi. Minn naħa waħda, huma kkonċernati s-sensibilizzazzjoni, l-għarfien u l-fehim, u min-naħa l-oħra, il-kompetenzi u l-ħiliet. Jinħtieġu kompetenzi u talenti ta’ livell għoli biex tirnexxi l-kompetizzjoni globali, iżda s-suċċess jirrikjedi wkoll bażi komprensiva ta’ persuni b’edukazzjoni u kwalifikati. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Huwa ovvju li n-nies mhumiex konxji ħafna mill-opportunitajiet li jipprovdu d-diġitalizzazzjoni, l-IA u r-robotika biex jgħinuhom, filwaqt li ħareġ fid-dieher b’mod ċar it-tħassib dwar l-impjiegi, is-sikurezza u l-privatezza. Huwa għalhekk li tinħtieġ aktar sensibilizzazzjoni dwar l-opportunitajiet ippreżentati mid-diġitalizzazzjoni u l-IA għas-soċjetà inġenerali. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Jinħtieġ ukoll aktar għarfien dwar in-natura u l-funzjonament tal-IA għall-fehim u l-ħsieb kritiku tal-persuni fir-rigward ta’ fejn u kif tista’ tintuża l-IA. Il-ħtieġa għal aktar fehim tapplika għall-impjegaturi u l-intrapriżi, l-impjegati, il-konsumaturi kif ukoll għal dawk li jfasslu l-politika. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Barra minn hekk, l-era tal-IA titlob kapaċità għal ħsieb etiku sabiex jiġu ggwidati l-iżvilupp u l-użu ta’ soluzzjonijiet diġitali u l-IA f’konformità mad-drittijiet tal-bniedem. Minbarra l-kunsiderazzjonijiet umani, wieħed għandu jifhem l-aspetti ambjentali u klimatiċi relatati mad-diġitalizzazzjoni u l-IA – kemm l-opportunitajiet li jipprovdu dawn it-teknoloġiji kif ukoll ir-riskji li dawn jinvolvu. Dawn il-kunsiderazzjonijiet etiċi u oħrajn għandhom jitwettqu permezz ta’ governanza parteċipattiva, li jfisser li jiġu involuti s-soċjetà ċivili u l-imsieħba soċjali fl-oqsma u l-proċessi differenti. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Il-ħtiġijiet urġenti fuq perjodu qasir ta’ żmien għall-iżvilupp ta’ kompetenzi u ħiliet huma relatati mat-tnaqqis fid-diskrepanza fil-ħiliet u l-korrezzjoni tal-ispariġġ fil-ħiliet fis-suq tax-xogħol. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Billi huwa dejjem aktar diffiċli li ssir tħejjija għal ċerti professjonijiet fuq perjodu twil ta’ żmien, il-kwalifiki professjonali jridu jiġu aġġustati kontinwament biex jirriflettu l-iżviluppi ġodda u jridu jkunu bbażati fuq sett ta’ ħiliet u kompetenzi li huma meħtieġa irrispettivament mill-iżviluppi preċiżi. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Huwa rilevanti li wieħed jistaqsi liema ħiliet se jirriżultaw f’valur miżjud meta mqabbel mal-magni u r-robots u liema ħiliet irridu nżommu xorta waħda. Dan jenfasizza l-ħtieġa għal pedament b’saħħtu fil-ħiliet trażversali bħar-raġunament loġiku, il-ħsieb kritiku, il-kreattività u l-ħiliet interpersonali u ta’ interazzjoni. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Jinħtieġ ukoll li fuq perjodu qasir kif ukoll twil ta’ żmien is-soċjetà kollha jkollha mill-inqas ħiliet diġitali bażiċi. Minbarra l-litteriżmu diġitali u tal-IA, il-ħiliet ġenerali għandhom jinkludu l-kapaċità li tiġi applikata l-IA fil-ħolqien u l-implimentazzjoni ta’ soluzzjonijiet innovattivi fil-ħajja ta’ kuljum u fix-xogħol. Dan jgħodd għal persuni ta’ kull età u sfond, kif ukoll għal persuni b’diżabilità,fid-dawl tal-opportunitajiet li l-IA tipprovdi għalihom. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | L-era tal-IA tenfasizza r-rwol tax-xjenza, it-teknoloġija, l-inġinerija u l-matematika (STEM), iżda anke tal-arti u x-xjenzi soċjali. Tenfasizza wkoll il-ħtieġa għal kompetenzi multidixxiplinari u interdixxiplinari biex jiġu mifhuma fenomeni sistematiċi u problemi multidimensjonali li jistgħu jiġu solvuti permezz tal-użu tad-diġitalizzazzjoni u l-IA. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Il-bidla fix-xogħol tenfasizza wkoll l-importanza tal-ħiliet intraprenditorjali. Dawn mhumiex meħtieġa biss mill-intraprendituri stess iżda minn kulħadd, sabiex wieħed ikun jista’ jimmaniġġja x-xogħol u l-ħajja personali tiegħu stess. Dawn il-bidliet rapidi jirrikjedu wkoll l-adattabbiltà u r-reżiljenza fuq il-post tax-xogħol u fis-soċjetà inġenerali. Il-kumpaniji jridu jfitxu modi biex jiggarantixxu t-taħriġ għall-ħaddiema biex jiffaċilitaw tranżizzjonijiet bħal dawn fid-dinja tax-xogħol. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Ħiliet varjati ta’ kooperazzjoni, komunikazzjoni u tagħlim huma meħtieġa wkoll fl-era tal-IA: il-kooperazzjoni u l-komunikazzjoni bejn il-bniedem u s-sistemi intelliġenti, bħall-IA u r-robotika, saru aktar ġenerali kemm fuq ix-xogħol kif ukoll fil-ħajja ta’ kuljum. Barra minn hekk, l-IA u r-robotika qed jiġu mgħallma dejjem aktar u t-tagħlim mhuwiex limitat biss għall-ipprogrammar. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Minbarra għarfien, kompetenzi u ħiliet miżjuda fis-soċjetà kollha, jinħtieġ talent ta’ livell għoli biex l-UE tkun tista’ tirnexxi fil-kompetizzjoni globali u tkun minn ta’ quddiem fl-innovazzjoni u l-investiment fid-diġitalizzazzjoni u l-IA. Minbarra żviluppaturi tal-IA, huma meħtieġa aktar individwi u professjonisti b’talenti biex l-IA tiġi applikata f’setturi speċifiċi, mill-manifattura sas-servizzi. Dan kollu jirrikjedi kompetenzi xjentifiċi, matematiċi u tekniċi avvanzati. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Ħiliet sodi tan-negozju huma wkoll neċessità biex isir użu mill-opportunitajiet tan-negozju pprovduti mid-diġitalizzazzjoni u l-IA, pereżempju fit-tkabbir tan-negozji. Minħabba li IA affidabbli tista’ tkun vantaġġ kompetittiv tal-UE, l-etika għandha tkunu parti essenzjali tal-kompetenzi tal-iżviluppaturi u l-utenti kollha tal-IA. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Biex it-tellieqa tal-ħiliet tkun ta’ suċċess, huwa importanti li jsir użu sħiħ mill-potenzjal kollu tas-soċjetà. Għandha tingħata attenzjoni speċjali lill-ħiliet diġitali tan-nisa u l-bniet u l-interess li juru fis-STEM sabiex dawn jiġu involuti b’mod aktar fil-progress tad-diġitalizzazzjoni u l-IA. Dan itejjeb il-kundizzjonijiet f’diversi setturi u fl-ekonomija u s-soċjetà kollha, kif ukoll jgħin biex jingħeleb il-preġudizzju abbażi tal-ġeneru relatat mad-data u t-teknoloġija. |
| --- | --- |

3.14.

4.   Liema hu l-aħjar mod biex jiġu akkwistati u jissaħħu dawn il-ħiliet u l-kompetenzi?

| 4.1. | Huwa ovvju li t-tisħiħ tal-ħiliet u l-kompetenzi tal-era tal-IA jirrikjedi riformi fis-sistemi attwali tal-edukazzjoni u t-taħriġ, flimkien mal-finanzjament meħtieġ biex jakkumpanja dan. Min-naħa l-oħra, id-diġitalizzazzjoni u l-IA jimplikaw tibdil tant kbir li l-idea kollha tal-apprendiment u t-tagħlim trid tiġi kkunsidrata b’mod ġdid. Għalhekk huwa kruċjali li l-għalliema u l-edukaturi kollha jitħejjew għal sistema ta’ ħsieb u kultura ġodda. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | It-tagħlim kontinwu huwa neċessità għal kulħadd, sabiex wieħed ikun jista’ jlaħħaq mal-iżviluppi attwali u futuri fl-ekonomija u s-soċjetà u jsawwar il-progress; dan għandu jkun konformi mal-prinċipji tal-“opportunitajiet indaqs” u li “ma neskludu lil ħadd”. It-tagħlim kontinwu jirrigwarda t-tagħlim għax-xogħol, iżda jikkontribwixxi wkoll għas-sodisfazzjon personali u professjonali, l-inklużjoni soċjali u ċ-ċittadinanza attiva. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | L-edukazzjoni primarja għandha tipprovdi lill-istudenti bil-ħiliet diġitali bażiċi, iżda fuq kollox trid tistabbilixxi l-bażi għal tagħlim kontinwu. Għaldaqstant, għandha tgħammar lil kulħadd bil-kompetenzi u l-ħiliet tat-tagħlim dwar kif titgħallem u tal-iżvilupp ta’ ħiliet aktar profondi għall-era tal-IA, inkluż fehim ta’ aspetti soċjali u etiċi u kif jinżamm l-approċċ “human-in-command”. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Minflok ma nikkunsidraw l-apprendiment bħala “trasferiment” ta’ sforzi edukattivi differenti, għandna nimmiraw lejn “tfassil ta’ apprendiment” personalizzat. It-tfassil ta’ apprendiment għall-era tal-IA jitlob metodi adatti biex jiġu vvalutati l-ħtiġijiet ta’ tagħlim individwali u l-provvista adattata ta’ opportunitajiet ta’ apprendiment, filwaqt li jiġi ssalvagwardjat ir-rwol speċifiku tal-edukazzjoni pubblika. Barra minn hekk, jirrikjedi tipi ġodda ta’ attività minn persuni biex dawn jistabbilixxu objettivi għalihom innifishom. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | L-IA nnifisha tipprovdi opportunitajiet għal aktar tagħlim iffukat fuq min qed jitgħallem. It-tfassil ta’ apprendiment assistit bl-IA jista’ janalizza d-domanda għall-ħiliet u l-kompetenzi, jippermetti l-awtovalutazzjoni, jgħin biex jinħolqu modi ta’ apprendiment individwali u jlaqqa’ flimkien l-għażliet ta’ apprendiment formali, mhux formali u informali. L-IA tista’ tintuża wkoll fil-provvista ta’ kontenut għal edukazzjoni u taħriġ iffukati fuq min qed jitgħallem. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Biex ikunu possibbli iżjed modi ta’ apprendiment personalizzati u biex jissaħħu l-opportunitajiet għal studji interdixxiplinari u transistituzzjonali, l-istituzzjonijiet edukattivi għandhom jipprovdu elementi ta’ apprendiment modulari li jistgħu jiġu kombinati b’mod flessibbli. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Minbarra l-edukazzjoni bażika u t-taħriġ vokazzjonali, hemm ħtieġa ċara ta’ titjib tal-ħiliet u taħriġ mill-ġdid. Dan it-tip ta’ apprendiment iseħħ dejjem aktar fil-kuntest tax-xogħol. Il-kooperazzjoni bejn l-istituzzjonijiet edukattivi u l-imsieħba soċjali, billi jinħolqu netwerks li jkopru kemm kumpaniji kbar kif ukoll SMEs, hija vitali biex jissaħħaħ it-taħriġ li huwa meħtieġ fil-postijiet tax-xogħol. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Billi l-għadd ta’ persuni li jieħdu sehem fit-tagħlim kontinwu dejjem jiżdied, jinħtieġu metodi li jkunu faċilment skalabbli. Il-Korsijiet Onlajn Miftuħa Massivi (MOOCs) jipprovdu opportunità promettenti f’dan ir-rigward. Jistgħu jintużaw pereżempju biex jiżdied l-għarfien ġenerali dwar l-IA (bħall-kors tal-Elementi tal-IA maħluq fil-Finlandja) jew biex jittejbu l-ħiliet u l-kompetenzi meħtieġa fl-applikazzjoni tal-IA u l-użu, pereżempju, ta’ realtà virtwali jew awmentata. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | L-edukazzjoni mhux formali hija essenzjali biex jitkomplew is-sistemi ta’ edukazzjoni inklużiva u fattur ewlieni għat-tagħlim tul il-ħajja u fl-ambiti kollha tagħha. Għalhekk għandha ssir aktar enfasi fuq il-valutazzjoni u l-validazzjoni tar-riżultati tal-edukazzjoni mhux formali u t-tagħlim informali, b’mod kumparabbli kemm jista’ jkun, kif ukoll fuq l-appoġġ tal-partijiet interessati kollha f’dan ir-rigward, kif propost mill-KESE fl-Opinjoni preċedenti tiegħu (4). |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | L-organizzazzjonijiet taż-żgħażagħ għandhom rwol importanti fit-tisħiħ tal-pożizzjoni taż-żgħażagħ bħala ħaddiema u ċittadini. Huma jipprovdu edukazzjoni li tissodisfa l-ħtiġijiet individwali u b’hekk huma kapaċi kemm li jilħqu liż-żgħażagħ li l-fornituri tal-edukazzjoni formali ma jilħqux u li jikkomplementaw l-edukazzjoni formali billi jipprovdu sett differenti ta’ ħiliet u kompetenzi. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Hemm qbil pożittiv bejn il-ħiliet personali meħtieġa mill-impjegaturi u dawk żviluppati permezz tal-organizzazzjonijiet taż-żgħażagħ. L-edukazzjoni mhux formali għandha wkoll rwol sinifikanti fit-taħriġ mill-ġdid u fit-titjib tal-ħiliet, u fl-iżvilupp tal-ħiliet diġitali fost il-persuni mdaħħlin fl-età. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Is-suċċess fit-tellieqa globali għat-talenti se jirrikjedi kooperazzjoni kemm fir-riċerka kif ukoll fl-edukazzjoni. Il-proġetti ta’ riċerka huma forma effiċjenti ta’ edukazzjoni għolja u mod tajjeb ta’ kif jiġi promoss talent ġdid ta’ klassi dinjija. In-netwerks taċ-ċentri ta’ eċċellenza fir-riċerka u ċ-ċentri ta’ innovazzjoni konnessi huma mezzi importanti ta’ kondiviżjoni tal-kompetenzi. Fejn il-proġetti ta’ riċerka jiddependu mill-kooperazzjoni bejn l-universitajiet u l-industriji, it-talent ħafna drabi juissarraf f’impjieg fl-intrapriżi. Il-proġetti ta’ riċerka ta’ livell għoli jistgħu b’hekk jgħinu wkoll biex it-talent jinżamm fl-UE u jiġi attirat it-talent barrani. |
| --- | --- |

4.12.

5.   X’tip ta’ politiki huma meħtieġa biex jissaħħu l-ħiliet u l-kompetenzi tal-era tal-IA?

| 5.1. | Il-KESE jemmen li l-investiment fl-edukazzjoni u t-taħriġ irid ikun parti ċentrali mill-istrateġiji dwar id-diġitalizzazzjoni u l-IA, u li d-diġitalizzazzjoni u l-IA għandhom ikunu dimensjoni essenzjali tal-politika u s-sistemi tal-edukazzjoni orjentati lejn il-futur. L-UE għandha tħabrek biex tkun minn ta’ quddiem fid-dinja f’dan ir-rigward. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Id-diġitalizzazzjoni u l-IA żiedu l-livell ta’ importanza tat-tagħlim kontinwu, li huwa wieħed mill-modi ċentrali kif tissaħħaħ l-UE fit-tellieqa globali tal-ħiliet u l-edukazzjoni u kif dan isir b’mod inklużiv. Il-KESE jissuġġerixxi li tiġi żviluppata strateġija tal-UE li tiddeskrivi l-arranġamenti meħtieġa biex jissaħħu t-tagħlim kontinwu ffukat fuq min qed jitgħallem, bid-diġitalizzazzjoni u l-użu ta’ IA affidabbli fil-qalba tal-istrateġija, u billi jitqiesu d-differenzi fis-sistemi nazzjonali. L-ambizzjoni taż-Żona tal-Edukazzjoni tal-UE għandha tiżdied kif mistħoqq: mhuwiex biżżejjed li kwart tan-nies ikunu involuti fit-tagħlim kontinwu; dan għandu jkun dritt għal kulħadd. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Il-KESE jitlob kooperazzjoni mill-qrib bejn l-Istati Membri fl-edukazzjoni u t-taħriġ. Irid isir użu sħiħ mill-programmi komuni tal-edukazzjoni u t-taħriġ, inklużi programmi ta’ lawrja ta" masters u dottorat fl-IA. Il-KESE jqis l-inizjattiva tan-netwerk tal-universitajiet Ewropej bħala mod tajjeb biex jissaħħu l-kompetenzi ta’ livell għoli relatati mal-IA. Tinħtieġ ukoll kooperazzjoni internazzjonali mal-organizzazzjonijiet li jinsabu fuq quddiem nett fil-qasam tar-riċerka u l-edukazzjoni dwar l-IA affidabbli, u jeħtieġ li titħeġġeġ il-kooperazzjoni fil-qasam tat-taħriġ vokazzjonali. Barra minn hekk, ir-rikonoxximent tal-kwalifiki għandu jkompli jiġi promoss biex tkun permessa l-mobilità flessibbli ta’ ħaddiema bejn l-Istati Membri. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Il-KESE jitlob żieda fl-allokazzjoni tal-fondi tal-UE għal inizjattivi fl-edukazzjoni u t-taħriġ tal-IA. Il-possibbiltajiet ipprovduti mill-programm Erasmus+ u strumenti oħra ta’ finanzjament għandhom jiġu esplorati aktar biex jissaħħu l-iskambju u l-kooperazzjoni transfruntiera. Iż-żieda fil-finanzjament tal-programmi ta’ riċerka, bħall-inizjattiva għal netwerk Ewropew ta’ ċentri ta’ eċċellenza tal-IA ffinanzjati permezz tal-Orizzont 2020, hija wkoll essenzjali biex jiġi ġġenerat u attirat talent ta’ livell għoli. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Il-Fond Soċjali Ewropew u l-Fond ta’ Aġġustament għall-Globalizzazzjoni għandhom jintużaw ukoll biex jappoġġjaw l-iżvilupp inklużiv tal-ħiliet diġitali u tal-IA, inkluż programm li jkun ikkomunikat tajjeb biex jgħin lill-ħaddiema jiksbu ħiliet ġodda biex ilaħħqu mat-tranżizzjoni diġitali. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | L-infrastruttura tad-data u diġitali għandha rwol ewlieni fl-iffaċilitar tal-użu tal-għodod diġitali u l-IA fl-edukazzjoni u t-tagħlim. Id-disponibbiltà, il-kwalità, l-affidabilità, l-aċċessibilità, l-interoperabilità u l-fluss liberu tad-data huma għalhekk fundamentali għall-edukazzjoni u t-tagħlim fl-era tal-IA. Dan jeħtieġ li jiġi kkunsidrat fil-politika tad-data, flimkien ma’ aspetti tal-protezzjoni tad-data u l-privatezza. L-investiment fl-infrastruttura diġitali fl-oqsma kollha huwa vitali wkoll sabiex jissaħħu l-opportunitajiet diġitali għall-edukazzjoni u t-tagħlim u sabiex tiġi evitata l-qasma diġitali. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | L-investiment fl-innovazzjoni relatata mal-IA huwa qasam ieħor konness mill-qrib mal-edukazzjoni. Iridu jiġu allokati aktar riżorsi għall-innovazzjoni mis-setturi kemm pubbliċi kif ukoll privati. L-UE trid tagħti wkoll attenzjoni dovuta lil strateġija industrijali, tiżgura ambjent favorevoli għall-industriji Ewropej u tippromovi l-innovazzjoni u l-investiment orjentati lejn missjonijiet biex tindirizza l-isfidi ekonomiċi, soċjali u ambjentali ewlenin. |
| --- | --- |

5.7.

| 5.8. | Kollox ma’ kollox, l-UE teħtieġ approċċ komprensiv għall-politiki tal-edukazzjoni u t-taħriġ, filwaqt li jiġi kkunsidrat ir-rwol strateġiku tagħha u r-rabtiet bidirezzjonali ma’ politiki oħra, li jinkludu l-polika ekonomika u soċjali. L-investiment pubbliku u privat meħtieġ għandu jappoġġja dan u għandu jiġi ffaċilitat permezz ta’ riformi biex jinħoloq ambjent favorevoli għall-investiment fis-settur privat, kif ukoll permezz ta’ baġit tal-UE adegwat u b’impenn fil-konfront ta’ “regola tad-deheb” li jippermetti finanzjament mill-baġits tal-Istati Membri għal investiment soċjalment u ekonomikament produttiv li ma jheddidx is-sostenibbiltà baġitarja fil-futur (5). B’mod korrispondenti, l-edukazzjoni u l-ħiliet għandu jkollhom rwol sinifikanti fis-Semestru Ewropew. L-ewwel laqgħa konġunta li qatt saret tal-Ministri tal-UE tal-edukazzjoni u l-finanzi matul il-Presidenza Finlandiża tal-UE għandha tkun ta’ sostenn xieraq għal dan. |
| --- | --- |

5.8.

| 5.9. | Fl-aħħar nett, il-Kumitat jenfasizza l-importanza tal-involviment mill-qrib tas-soċjetà ċivili fl-iżvilupp tal-politika tal-edukazzjoni u t-taħriġ u politiki oħra relatati, kif ukoll fid-disinn u l-implimentazzjoni ta’ programmi ġodda ta’ edukazzjoni u taħriġ, li jinkludu aspetti etiċi. Tinħtieġ kooperazzjoni bejn il-gvernijiet, l-istituzzjonijiet edukattivi, l-imsieħba soċjali, l-organizzazzjonijiet tal-konsumaturi u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili l-oħra kkonċernati. |
| --- | --- |

5.9.

| 5.10. | L-imsieħba soċjali għandhom rwol speċifiku kif definit mit-Trattat. Peress li għandhom funzjoni speċifika rigward kwistjonijiet relatati max-xogħol, huma għandhom ikunu involuti, f’konformità mar-regoli nazzjonali rilevanti, f’deċiżjonijiet li jikkonċernaw l-investimenti, it-teknoloġiji u l-organizzazzjoni tax-xogħol. Il-KESE jinnota li d-diġitalizzazzjoni hija waħda mis-sitt prijoritajiet indirizzati fil-programm ta’ ħidma tal-2019-2021 dwar id-djalogu soċjali Ewropew. |
| --- | --- |

5.10.

Brussell, il-25 ta’ Settembru 2019.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Luca JAHIER

---

(1)  ĠU C 190, 5.6.2019, p. 24

1

(2)  L-ewwel prinċipju tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali. L-edukazzjoni, it-taħriġ u t-tagħlim tul il-ħajja: Kulħadd għandu d-dritt għal edukazzjoni, taħriġ u tagħlim tul il-ħajja ta’ kwalità tajba u inklużivi sabiex iżommu u jakkwistaw ħiliet li jippermettulhom jipparteċipaw b’mod sħiħ fis-soċjetà u jimmaniġġjaw b’suċċess it-tranżizzjonijiet fis-suq tax-xogħol.

2

L-ewwel prinċipju tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali.

(3)  ĠU C 240, 16.7.2019, p. 51, ĠU C 228, 5.7.2019, p. 16, ĠU C 62, 15.2.2019, p. 292, ĠU C 440, 6.12.2018, p. 1, ĠU C 110, 22.3.2019, p. 41, ĠU C 367, 10.10.2018, p. 15, ĠU C 434, 15.12.2017, p. 36, ĠU C 288, 31.8.2017, p. 43

3

(4)  ĠU C 13, 15.1.2016, p. 49

4

(5)  ĠU C 190, 5.6.2019, p. 24

5

---

| 15.1.2020 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 14/52 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2020

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 14/52

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Sommarju tal-ispejjeż u l-benefiċċji tal-investimenti fis-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali (OSH)”

(opinjoni esploratorja mitluba mill-Presidenza Finlandiża)

(2020/C 14/07)

Relatur: Adam ROGALEWSKI

Korelatur: Ana BONTEA

| Konsultazzjoni | Presidenza Finlandiża tal-UE, 7.2.2019 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza |
| Adottata fis-sezzjoni | 10.9.2019 |
| Adottata fil-plenarja | 26.9.2019 |
| Sessjoni plenarja Nru | 546 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 149/14/3 |

Konsultazzjoni

Presidenza Finlandiża tal-UE, 7.2.2019

Bażi legali

Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza

Adottata fis-sezzjoni

10.9.2019

Adottata fil-plenarja

26.9.2019

Sessjoni plenarja Nru

546

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

149/14/3

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Din l-Opinjoni tidentifika sfidi ġodda fil-qasam tas-Saħħa u s-Sikurezza Okkupazzjonali (OSH), bħall-kwalità tal-impjiegi, l-ugwaljanza, id-diġitalizzazzjoni u t-tibdil fil-klima, li għandu jkollhom rwol importanti mhux biss fid-diskussjonijiet dwar il-benefiċċji tal-investimenti fis-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali iżda b’mod aktar ġenerali fil-politika futura tal-UE dwar is-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Il-KESE jenfasizza r-rwol importanti li għandhom l-imsieħba soċjali u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili fl-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta’ politiki sostenibbli dwar is-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali. L-investimenti fis-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali se jkollhom benefiċċji biss jekk ikun hemm djalogu soċjali sod u kopertura estensiva ta’ negozjar kollettiv. Huwa importanti li jiġi promoss ir-rwol tal-kumitati dwar is-saħħa u s-sikurezza fuq il-post tax-xogħol u tar-rappreżentanti tal-ħaddiema. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Ħafna studji kif ukoll l-esperjenza tal-imsieħba soċjali u tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili wrew li l-investimenti fis-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali ma jikkontribwixxux biss għat-titjib fil-benesseri tal-ħaddiema u l-imprendituri iżda jwasslu wkoll għal ammont għoli ta’ redditu, b’mod partikolari mil-lat ta’ tnaqqis fl-ispejjeż, produttività akbar u s-sostenibbiltà tas-sistemi ta’ sigurtà soċjali. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Hemm ġustifikazzjoni ekonomika ċara għal investiment soċjetali fis-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali, minħabba li kull sena jintefqu 3,3 % tal-PDG Ewropew biex jiġu ttrattati korrimenti u mard okkupazzjonali. Barra minn hekk, proporzjon sinifikanti tal-ispejjeż ikkawżati minn aċċidenti u mard relatati max-xogħol jaqa’ mhux biss fuq is-sistemi tas-saħħa pubblika iżda wkoll fuq il-ħaddiema u l-familji tagħhom (1). |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Il-KESE jitlob aktar investiment pubbliku u privat fis-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali u aktar inċentivi finanzjarji għall-kumpaniji li qed jinvestu fis-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali. L-investimenti pubbliċi għandhom jitfasslu apposta għall-ħtiġijiet ta’ tipi speċifiċi ta’ atturi tas-suq tax-xogħol, b’enfasi partikolari fuq l-intrapriżi ż-żgħar u ta’ daqs medju (SMEs). Kumpaniji akbar b’kapaċità finanzjarja akbar għandhom jippromovu u jinvestu fis-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali, inkluż fin-netwerk ta’ fornituri tagħhom. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Il-KESE jitlob approċċ olistiku għall-investiment fis-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali. Għandha tingħata attenzjoni speċjali lil suġġetti bħar-riskji psikosoċjali, il-mard muskoloskeletali, il-mard kardjovaskulari u l-kanċer, minħabba r-rabtiet tagħhom mad-dinja tax-xogħol, is-soċjetà u l-ambjent. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | L-UE jeħtieġ li tinvesti fis-saħħa mentali fil-popolazzjoni Ewropea. Aktar u aktar impjiegi qed jibda jkollhom piż emozzjonali, b’mod partikolari fis-settur tas-servizzi li qiegħed jikber, u l-atturi kollha fis-suq tax-xogħol – inklużi l-imprendituri tal-SMEs – qed jgħaddu minn stress. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Il-KESE jitlob studji aktar komprensivi sabiex jiġu mifhuma aħjar il-benefiċċji tal-investiment fis-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali. Għal dan l-għan l-Istati Membri għandhom juru trasparenza akbar fir-rigward tal-kondiviżjoni ta’ informazzjoni statistika dwar mard u infezzjonijiet relatati max-xogħol kif ukoll l-allinjament tar-rikonoxximent u r-reġistrazzjoni tal-mard okkupazzjonali. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Il-KESE jistieden lill-UE, lill-Istati Membri u lill-atturi l-oħra kollha rilevanti biex jippromovu l-iskambju ta’ prattiki tajba fil-qasam tas-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali, b’mod partikolari inċentivi finanzjarji għall-kumpaniji li jinvestu fis-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Il-KESE jenfasizza l-influwenza tal-kundizzjonijiet tax-xogħol, inkluża l-ugwaljanza bejn il-ġeneri, fuq is-saħħa u l-benesseri tal-ħaddiema. L-investimenti fis-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali għandhom jiġu indirizzati mill-perspettiva tal-kwalità tal-impjiegi. Il-kundizzjonijiet standard tax-xogħol u l-ugwaljanza bejn il-ġeneri jipprovdu l-aħjar prevenzjoni tar-riskji psikosoċjali, u b’hekk iwasslu għal titjib fil-benesseri u produttività akbar. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Il-KESE huwa mħasseb li l-aċċess għas-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali u għalhekk għall-benefiċċji tal-investiment fis-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali mhumiex distribwiti b’mod uniformi madwar l-Istati Membri tal-UE. L-inizjattivi għandhom iqisu dimensjonijiet bħall-ġeneru, l-etniċità, l-età u d-diżabbiltà u jorbtu l-istrateġija tas-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali mad-dibattitu dwar l-ugwaljanza. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Il-proċess tad-diġitalizzazzjoni jista’ jipprovdi bosta żviluppi pożittivi fil-qasam tas-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali. Madankollu, il-KESE huwa mħasseb ħafna li xi tipi ġodda ta’ xogħol maħluqa mid-diġitalizzazzjoni jistgħu ma jagħmlux parti mill-kamp ta’ applikazzjoni tar-regolamenti dwar is-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali. Kull min jaħdem fl-UE għandu jkun protett mil-leġislazzjoni dwar is-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Il-KESE jenfasizza l-fatt li s-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali ma jipprovdux biss benefiċċji għall-ekonomija tal-UE iżda huma wkoll dritt fundamentali tax-xogħol. Il-promozzjoni tal-istandards relatati mas-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali m’għandhiex tkun limitata għall-Istati Membri iżda għandha tkopri l-pajjiżi kollha madwar id-dinja, b’mod partikolari dawk li magħhom l-UE rratifikat ftehimiet kummerċjali jew li magħhom għandha forom oħra ta’ kooperazzjoni, bħall-pajjiżi tas-Sħubija tal-Lvant jew tal-Viċinat tan-Nofsinhar. L-investimenti Ewropej għandhom jiffavorixxu kumpaniji li għandhom politiki sodi dwar is-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali u li japprovaw is-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali fil-ktajjen tal-provvista tagħhom. |
| --- | --- |

1.13.

2.   Sfond

| 2.1. | Kull sena jseħħu aktar minn 3,2 miljun aċċident mhux fatali fl-Unjoni Ewropea u kważi 4 000 persuna jmutu f’aċċidenti. Abbażi ta’ stima konservattiva, 100 000 persuna jmutu b’riżultat ta’ kanċer relatat max-xogħol. Il-maġġoranza tal-aċċidenti ma jiġux irrapportati u l-għadd reali x’aktarx huwa ferm ogħla. Pereżempju, id-data dwar il-ħaddiema li mietu fi triqithom għax-xogħol mhijiex inkluża f’din iċ-ċifra, u lanqas mhuwa inkluż l-għadd ta’ suwiċidji relatati max-xogħol. Xi ħaddiema ma jirrapportawx aċċidenti li jseħħu fuq il-post tax-xogħol li ma jkunux fatali (2). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | 24,2 % tal-ħaddiema jqisu li s-saħħa tagħhom fuq il-post tax-xogħol tinsab f’riskju, filwaqt li 25 % jsostnu li x-xogħol tagħhom għandu effett primarjament negattiv fuq il-benesseri tagħhom (3). 7,9 % tal-forza tax-xogħol ibatu minn problemi tas-saħħa okkupazzjonali, li 36 % minnhom irriżultaw f’assenza mix-xogħol għal tal-inqas erbat ijiem fis-sena (4). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Għal 30 sena sħaħ, l-UE kellha sistema ta’ leġislazzjoni li l-għan tagħha kien li tipproteġi lill-ħaddiema mill-aċċidenti u forom oħra ta’ mard relatat max-xogħol. Il-bażi tal-acquis tal-UE dwar is-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali hija l-Artikolu 153 tat-TFUE u d-Direttiva Qafas Ewropea (89/391/KEE). Id-direttiva stabbiliet prinċipji ġenerali għall-ġestjoni tas-saħħa u s-sikurezza u hija applikabbli għall-impjegati kollha fis-setturi ta’ attività madwar l-UE. Barra minn hekk, l-UE adottat 23 direttiva individwali dwar is-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali. Reċentement, il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali rrefera għas-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali fl-għaxar prinċipju tiegħu. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Diversi stħarriġiet Ewropej juru li kien hemm titjib fis-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali iżda l-piż tal-ispejjeż totali tal-aċċidenti fuq il-post tax-xogħol u l-mard okkupazzjonali għadu għoli. Skont l-istimi tal-EU-OSHA, 3,9 % tal-PDG globali u 3,3 % tal-PDG Ewropew jintefqu biex jiġu ttrattati l-korrimenti u l-mard okkupazzjonali. Dan il-perċentwal ivarja bejn il-pajjiżi, skont l-ekonomija, il-qafas leġislattiv u l-inċentivi ta’ prevenzjoni tagħhom. Il-fattur ewlieni tal-ispejjeż huwa l-kanċer relatat max-xogħol, segwit mill-mard muskoloskeletali (5). |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Studji juru li l-iżgurar ta’ ġestjoni tajba tas-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali fl-SMEs u fl-irziezet tal-familja għadu sfida sinifikanti. Pereżempju, il-qafas tal-UE tal-2014-2020 dwar is-Saħħa u s-Sikurezza fuq il-Post tax-Xogħol jidentifika t-titjib fil-kapaċità tal-SMEs biex jimplimentaw miżuri effettivi u effiċjenti ta’ prevenzjoni tar-riskju bħala għan strateġiku ewlieni għas-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Ir-riċerka dwar il-kuntesti u l-arranġamenti relatati mas-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali fl-SMEs fl-UE tindika “nuqqas ġenerali u multidimensjonali ta’ riżorsi” (6), li jwassal biex proporzjon sostanzjali tal-SMEs isegwu strateġiji ta’ negozju fuq perjodu qasir ta’ żmien u bl-inqas spejjeż possibbli (“low road”). Il-karatteristiċi ewlenin ta’ tali kumpaniji huma pożizzjoni ekonomika dgħajfa; tħassib dwar is-sopravivenza ekonomika; nuqqas ta’ investiment fis-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali; u għarfien, sensibilizzazzjoni u kompetenza limitati fil-qasam tas-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali. |
| --- | --- |

2.6.

3.   Kummenti ġenerali

| 3.1. | Bosta studji kif ukoll l-esperjenza tal-imsieħba soċjali u tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili jissuġġerixxu li l-investimenti fis-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali ma jikkontribwixxux biss għat-titjib fil-benesseri tal-ħaddiema iżda jipproduċu wkoll rata għolja ta’ redditu, b’mod partikolari mil-lat ta’ tnaqqis fl-ispejjeż, produttività akbar u s-sostenibbiltà tas-sistemi ta’ sigurtà soċjali (7). Studji Finlandiżi żvelaw li jista’ jkun hemm effetti ta’ profitabbiltà pożittiva anke mingħajr effetti ta’ produttività immedjati li jistgħu jitkejlu, li jindika li l-mekkaniżmi ta’ benefiċċju ekonomiku tas-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali huma aktar sottili minn dak li ta’ spiss jiġi preżunt (8). |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Minħabba l-fatt li l-ħaddiema u l-familji tagħhom ikopru sehem akbar tal-ispejjeż relatati mal-mard jew mal-aċċidenti okkupazzjonali, hemm ġustifikazzjoni ekonomika ċara għal investiment soċjetali fis-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali (9). |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Il-KESE jilqa’ l-fatt li f’xi Stati Membri ġew stabbiliti skemi biex l-organizzazzjonijiet jiġu ppremjati finanzjarjament talli jkollhom postijiet tax-xogħol sikuri u ħielsa mill-periklu u jħeġġeġ lil aktar Stati Membri jintroduċu skemi simili. Dawn l-inċentivi jinkludu primjums tal-assigurazzjoni aktar baxxi, allowance ta’ taxxa jew sussidji mill-Istat, u jagħmlu l-iskemi finanzjarjament vantaġġużi għall-assiguraturi billi jnaqqsu l-għadd, is-severità u l-ispiża tal-pretensjonijiet. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Il-KESE jemmen li l-iskemi ta’ inċentivi m’għandhomx jippremjaw biss riżultati preċedenti ta’ ġestjoni tajba fil-qasam tas-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali (pereżempju, ftit aċċidenti), iżda għandhom ukoll jippremjaw sforzi ta’ prevenzjoni speċifiċi li għandhom l-għan li jnaqqsu l-aċċidenti u l-mard futuri. Minbarra l-iskemi finanzjarji, għandha tingħata attenzjoni speċjali għal inizjattivi settorjali volontarji eżistenti lejn ġestjoni tal-prodotti industrijali u eċċellenza fil-prestazzjoni (10). |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Fid-dawl tax-xejra ġenerali ta’ tnaqqis fl-għadd ta’ aċċidenti li jikkawżaw korrimenti u mewt fuq il-post tax-xogħol, il-KESE jissuġġerixxi li jkun hemm aktar attenzjoni fuq mard relatat max-xogħol bħall-kanċer, il-mard kardjovaskulari, il-mard muskoloskeletali u l-mard marbut mar-riskji psikosoċjali li huma l-aktar fatali u l-aktar kawżi komuni ta’ liv minħabba l-mard fl-UE. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Il-KESE jitlob approċċ aktar olistiku għall-investiment fir-rigward tas-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali. Dan l-approċċ għandu jevita l-ġeneralizzazzjoni eċċessiva u, minħabba r-riżorsi limitati, fil-bidu għandu jiffoka fuq l-aktar modi effettivi biex jittejbu l-politiki dwar is-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | L-investimenti fis-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali għandhom jiġu analizzati fi ħdan il-kuntest ta’ diskussjoni dwar il-kwalità tal-impjiegi. Id-data mill-Eurofound turi li l-impjegati każwali għandhom l-inqas aċċess għal informazzjoni dwar ir-riskji tas-saħħa u sikurezza okkupazzjonali (11). Barra minn hekk, tipi prekarji ta’ impjieg kif ukoll il-qgħad jikkontribwixxu għal mard tas-saħħa mentali. Il-kundizzjonijiet standard tax-xogħol u l-ugwaljanza bejn il-ġeneri jipprovdu l-aħjar prevenzjoni tar-riskji psikosoċjali, u b’hekk iwasslu għal titjib fil-benesseri u produttività akbar. Għal dan il-għan, il-KESE japprova l-istudju reċenti tal-Eurofound, li jissuġġerixxi li meta jiġu kkunsidrati fatturi, fil-livell nazzjonali, potenzjalment rilevanti għar-relazzjoni bejn il-kundizzjonijiet tax-xogħol u s-saħħa u l-benessri tal-ħaddiema l-analiżi tindika li densità akbar ta’ unjins, protezzjoni akbar tal-impjieg u aktar ugwaljanza bejn il-ġeneri jimxu id f’id ma’ kumpensi ogħla, aktar riżorsi tax-xogħol, u inqas effetti marbutin ma’ sigħat u ġranet twal ta’ xogħol. L-Istati Membri għandhom, għalhekk, jiġu mħeġġa jinvestu f’inizjattivi biex jagħtu spinta lid-densità tal-junjins, lill-protezzjoni tal-impjieg u lill-ugwaljanza bejn il-ġeneri, u jikkontribwixxu għal forza tax-xogħol aktar b’saħħitha fuq perjodu medju sa twil ta’ żmien (12). |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Jinħtieġu studji aktar komprensivi sabiex il-benefiċċji tal-investiment fis-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali jsiru aktar viżibbli. Il-Kumitat jilqa’ studji riċenti u jitlob aktar studji fil-fond li jgħinu jżidu s-sensibilizzazzjoni dwar l-importanza tal-investiment fis-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali u jikkontribwixxu għal allokazzjoni ta’ riżorsi aktar effiċjenti billi jiffokaw fuq l-oqsma fejn l-investimenti jistgħu jġibu l-akbar redditu u dak l-aktar rapidu. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Ir-rikonoxximent u r-reġistrazzjoni tal-mard okkupazzjonali fl-UE jeħtieġu li jiġu allinjati u għandu jiġi introdott il-ġbir ta’ data relatata sabiex jiġu segwiti x-xejriet fil-livell tal-UE. Fil-fehma tal-KESE, in-nuqqas ta’ armonizzazzjoni tar-rikonoxximent tal-mard okkupazzjonali jista’ jwassal għal diskriminazzjoni fil-konfront ta’ xi kumpaniji u ħaddiema fl-UE, li l-pajjiżi tagħhom għandhom jew livelli ogħla jew aktar baxxi ta’ rikonoxximent tal-mard okkupazzjonali. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Barra minn hekk, hemm bżonn ta’ trasparenza akbar fost l-Istati Membri fir-rigward tal-iskambju ta’ informazzjoni statistika dwar il-mard u l-infezzjonijiet relatati max-xogħol. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Il-KESE jissuġġerixxi li l-korpi tal-UE rilevanti għandhom, flimkien mal-Eurostat u mal-Istati Membri, jaħdmu sabiex tiġi stabbilita sistema soda ta’ ġbir ta’ informazzjoni u data, li tibni fuq il-proġett pilota dwar l-Istatistika Ewropea dwar il-Mard Okkupazzjonali. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Peress li l-edukazzjoni u l-prevenzjoni huma parti importanti mill-investimenti fis-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali, il-KESE jiġbed l-attenzjoni b’mod partikolari għar-rappreżentanti tat-trejdjunjins tas-saħħa u s-sikurezza jew voluntiera oħra. Huwa importanti li jiġi promoss ir-rwol tal-kumitati dwar is-saħħa u s-sikurezza fuq il-post tax-xogħol u tar-rappreżentanti tal-ħaddiema u, jekk meħtieġ, li tittejjeb il-protezzjoni legali tar-rappreżentanti tal-ħaddiema. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Fil-passat, il-KESE rrakkomanda li korpi rilevanti tas-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali, tal-prevenzjoni, tal-infurzar u tar-riċerka għandu jkollhom biżżejjed riżorsi finanzjarji u umani biex iwettqu d-dmirijiet tagħhom (13). |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Il-KESE jinsab imħasseb dwar il-fatt li l-aċċess għas-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali mhuwiex imqassam b’mod indaqs madwar l-Istati Membri tal-UE, u għalhekk lanqas mhuma l-benefiċċji li jirriżultaw mill-investimenti fis-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali. Inizjattivi differenti għandhom iqisu tali dimensjonijiet bħall-ġeneru, l-etniċità, l-età jew id-diżabbiltà u jorbtu l-istrateġija tas-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali mad-dibattitu dwar l-ugwaljanza. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Il-KESE jenfasizza l-fatt li s-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali ma jipprovdux biss benefiċċji għall-ekonomija tal-UE iżda huma dritt fundamentali tax-xogħol. Il-promozzjoni tal-istandards relatati mas-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali m’għandhiex tkun limitata għall-Istati Membri iżda għandha tkopri l-pajjiżi kollha madwar id-dinja, b’mod partikolari dawk li magħhom l-UE rratifikat ftehimiet kummerċjali jew li magħhom għandha forom oħra ta’ kooperazzjoni, bħall-pajjiżi tas-Sħubija tal-Lvant jew tal-Viċinat tan-Nofsinhar. L-investimenti Ewropej għandhom jiffavorixxu kumpaniji li għandhom politiki sodi dwar is-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali u li japprovaw is-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali fil-ktajjen tal-provvisti tagħhom. |
| --- | --- |

3.15.

4.   L-importanza tal-investimenti fis-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali għall-SMEs

| 4.1. | L-SMEs jiffaċċjaw firxa ta’ spejjeż ta’ intervent għas-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali: investimenti inizjali (xiri ta’ tagħmir ġdid, installazzjoni, adattament, taħriġ), spejjeż rikorrenti (manutenzjoni, tagħmir rikorrenti, spejjeż ta’ taħriġ mil-lat ta’ flus u ħin), u spejjeż ta’ servizzi tas-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali. Il-maġġoranza tal-SMEs għandhom riżorsi ekonomiċi u maniġerjali limitati, u għalhekk jeħtieġ li jiġu pprovduti programmi dwar is-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali bi spiża baxxa jew mingħajr ħlas sabiex jintlaħaq proporzjon akbar ta’ SMEs. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Il-politiki jeħtieġ li jiġu adattati għall-ħtiġijiet, l-ambjent tan-negozju u l-kuntest tal-SMEs, inklużi l-irziezet tal-familja, fil-livell settorjali, sottosettorjali u tal-proċess tax-xogħol. L-organizzazzjonijiet tan-negozju u l-imsieħba soċjali rilevanti jistgħu jgħinu fit-tfassil speċifiku tagħhom għall-ħtiġijiet u r-rekwiżiti tal-SMEs. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | L-SMEs jeħtieġu aktar appoġġ sabiex jipprovdu saħħa u sikurezza okkupazzjonali sodi. Dan jinkludi: |
| --- | --- |

4.3.

| 4.3.1. | Appoġġ finanzjarju (inċentivi finanzjarji), gwida u pariri adattati apposta; |
| --- | --- |

4.3.1.

| 4.3.2. | Appoġġ minn spetturi tax-xogħol, li għandu jkollhom rwol aktar pertinenti fiż-żieda tas-sensibilizzazzjoni dwar il-leġislazzjoni fil-qasam tas-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali u l-għoti ta’ appoġġ u pariri; |
| --- | --- |

4.3.2.

| 4.3.3. | Għodod imfassla apposta, prattiċi u kosteffiċjenti; |
| --- | --- |

4.3.3.

| 4.3.4. | Żieda fis-sensibilizzazzjoni fost l-impjegati u l-ħaddiema, l-iskambju ta’ prattiki tajbin; |
| --- | --- |

4.3.4.

| 4.3.5. | Il-prinċipju “aħseb l-ewwel fiż-żgħir”, id-dispożizzjonijiet tal-Att dwar in-Negozji ż-Żgħar u l-funzjonijiet tar-Rappreżentanti tal-SMEs għandhom jiġu applikati b’mod konsistenti, filwaqt li jiġu evitati piżijiet li mhumiex neċessarji/huma sproporzjonati bl-għan li tittejjeb il-konformità; |
| --- | --- |

4.3.5.

| 4.3.6. | Kooperazzjoni u sħubijiet aħjar biex jiġu appoġġjati l-SMEs, speċjalment fil-livell reġjonali/lokali mal-partijiet ikkonċernati rilevanti kollha bħall-imsieħba soċjali, il-korpi tal-assigurazzjoni u l-awtoritajiet pubbliċi. |
| --- | --- |

4.3.6.

| 4.4. | Ta’ spiss, l-SMEs jippreferu intermedjarji diversi. Madankollu, laqgħat wiċċ imb wiċċ jiswew il-flus ukoll, u għalhekk huwa kruċjali li jinstabu soluzzjonijiet kosteffiċjenti. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | L-EU-OSHA u n-Netwerk Enterprise Europe jistgħu joffru appoġġ prattiku, bħal għodod mingħajr ħlas li huma faċli biex jintużaw mill-utenti kif ukoll informazzjoni u pariri, u għandhom ikomplu jestendu l-programmi speċjali f’dan il-qasam. |
| --- | --- |

4.5.

5.   Kummenti speċifiċi

| 5.1. | Ir-riskji psikosoċjali huma fost l-iżjed preokkupazzjonijiet dwar is-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali li joffru l-akbar sfida u li qed jikbru l-aktar, u anke l-imprendituri tal-SMEs jesperjenzaw livelli għolja ta’ stress (14). Għalkemm l-indirizzar tal-istress u r-riskji psikosoċjali jqum ħafna flus, ir-riċerka turi li jekk dawn jiġu injoranti, dan jispiċċa jkun ta’ spiża akbar għan-negozji u l-ekonomija. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Il-KESE jenfasizza l-ħtieġa għal aktar diskussjoni u riċerka dwar l-eżawriment sabiex jiġu stabbiliti strateġiji rilevanti biex dan jiġi evitat. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | B’mod simili, l-UE trid tiffoka fuq it-tnaqqis tal-preżenteiżmu. Il-preżenteiżmu mhux biss iżid il-probabbiltà ta’ indebolimenti tas-saħħa, iżda jnaqqas ukoll il-produttività tal-ħaddiema (15). |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Għalkemm l-irġiel u n-nisa jaħdmu fl-istess postijiet tax-xogħol dawn jistgħu jiffaċċjaw riskji differenti minħabba bijoloġija, ħtiġijiet jew esponiment differenti. Għalhekk, il-KESE jitlob approċċ aktar “sensittivi għall-ġeneru”għall-investiment fis-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali. B’mod partikolari, għandha tingħata attenzjoni sinifikanti biex jiġi evitat il-mard muskoloskeletali u l-kanċer fost in-nisa. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | F’konformità mal-Konvenzjoni dwar id-Drittijiet ta’ Persuni b’Diżabilità, u f’konformità mal-opinjonijiet preċedenti, il-KESE jappella għal aktar attenzjoni għall-persuni b’diżabilità, fil-forom kollha tagħha. Il-KESE jenfasizza li r-rabta bejn id-diżabilità u s-suq tax-xogħol mhux biss tikkonċerna miżuri li jiżguraw id-dritt ta’ aċċess bħal kwoti, inċentivi jew ħelsien mit-taxxa iżda wkoll impenn akbar għall-prevenzjoni tar-riskji għas-saħħa għal persuni b’diżabilità f’kull tip ta’ ambjenti tax-xogħol. L-investimenti fis-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali għandhom jiġu adattati apposta għall-bżonnijiet tal-persuni b’diżabbiltà. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Għandha tingħata attenzjoni speċjali lill-ħaddiema mobbli, migranti u staġjonali, peress li minħabba l-lingwa u ostakli oħra dawn għandhom probabbiltà akbar li jkollhom aċċident fuq il-post tax-xogħol. Il-maġġoranza tagħhom, b’mod partikolari l-migranti irregolari, mhumiex koperti b’mod adegwat mis-sistemi soċjali u r-rapportar tad-data. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | Il-KESE jinnota li fil-kuntest speċifiku tat-tixjiħ rapidu tal-popolazzjoni Ewropea, is-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali huma kwistjoni ewlenija, li fiha l-UE għandha rwol importanti x’taqdi. Pereżempju, il-ħaddiema akbar fl-età għandhom riskju ferm ogħla ta’ aċċidenti fatali fuq il-post tax-xogħol minn ħaddiema iżgħar fl-età għalkemm dawn huma soġġetti inqas għal aċċidenti mhux fatali fuq il-post tax-xogħol. Barra minn hekk, dawn jesperjenzaw piż ferm akbar ta’ mard b’latenza twila bħall-kanċer relatat max-xogħol jew mard kardjovaskulari. |
| --- | --- |

5.7.

| 5.8. | Il-kumpaniji b’netwerk ta’ fornituri għandhom kapaċità akbar li jinvestu fis-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali (16), u għandhom ir-responsabbiltà li jippromovu u jinvestu fis-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali biex jipprovdu ambjent sikur u ħieles mill-perikli lill-ħaddiema kollha fil-ktajjen tal-provvista tagħhom. |
| --- | --- |

5.8.

| 5.9. | Il-korpi pubbliċi għandhom joffru għodod tal-IT ta’ kwalità għolja lill-intrapriżi biex jgħinu fil-valutazzjoni tar-riskji okkupazzjonali. Dawn l-għodod għandhom ikunu wkoll sempliċi u prattiċi u jissodisfaw l-aspettattivi tal-intrapriżi b’mod preċiż. Dawn għandhom jiġu integrati f’inizjattivi usa’ biex jiġu mobilizzati s-setturi kkonċernati u għandhom ikunu akkumpanjati minn kampanji li jippromovu l-isforzi għall-prevenzjoni tar-riskju. L-involviment tal-imsieħba soċjali u tal-ħaddiema huwa indispensabbli. In-negozji għandhom ikunu jistgħu jagħmlu użu mill-partijiet ikkonċernati bħala esperti fil-qasam tas-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali. |
| --- | --- |

5.9.

| 5.10. | Il-KESE jinnota li l-innovazzjonijiet fil-qasam tal-indirizzar tal-kanċer jistgħu jipprovdu benefiċċji kbar lill-pazjenti, iżda dawn jimponu wkoll sfidi għall-istandards attwali tas-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali. L-iskrutinju tal-aderenza mal-livelli għolja tas-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali fil-qasam tal-mediċina nukleari u l-mediċini ċitotossiċi fl-isptarijiet kollha huwa essenzjali biex jiġi sfruttat il-potenzjal tat-terapiji tal-kanċer mingħajr ma jitqiegħdu fil-periklu l-professjonisti fil-qasam tal-kura tas-saħħa. |
| --- | --- |

5.10.

| 5.11. | Qed jiżdied l-għarfien dwar ċerti kundizzjonijiet ġenetiċi li jippridisponu lin-nies għal tumuri malinni, filwaqt li t-tip u ż-żmien tal-bidu tal-kanċer li jista’ jew fil-fatt jiżviluppa mhumiex magħrufa. Min-naħa l-oħra, għadd dejjem akbar ta’ ċirkostanzi ambjentali relatati max-xogħol huwa magħruf li huwa karċinoġeniku. Huwa probabbli ħafna li l-kombinazzjoni ta’ dawn iż-żewġ fatturi żżid ir-riskju li jiżviluppa kanċer. Huwa utli għall-ħaddiema li jkunu jafu liema tip ta’ struttura malinna tad-DNA jista’ jkollhom, filwaqt li l-impjegaturi responsabbli għandhom jinfurmaw lill-ħaddiema dwar il-fatturi ta’ riskju possibbli preżenti fil-post tax-xogħol tagħhom. |
| --- | --- |

5.11.

| 5.12. | Jeħtieġ li jiġu promossi politiki u prattiki b’saħħithom relatati mar-ritorn għax-xogħol sabiex il-postijiet tax-xogħol jinżammu sostenibbli. Għall-ħaddiema li jixtiequ jmorru lura għax-xogħol, għandhom jiġu implimentati proċessi adatti ta’ riabilitazzjoni, inkluż pereżempju l-adattament tal-postijiet tax-xogħol tagħhom. |
| --- | --- |

5.12.

| 5.13. | Il-KESE jemmen bis-sħiħ li t-tibdil fil-klima se jirrikjedi li jiġu aġġustati l-istrateġiji għas-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali. Iż-żieda fit-temperaturi jew diżastri naturali mhux tas-soltu se jkunu ta’ theddida reali għall-kundizzjonijiet tax-xogħol tal-popolazzjoni tal-UE. |
| --- | --- |

5.13.

6.   Id-diġitalizzazzjoni u s-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali

| 6.1. | Il-proċess tad-diġitalizzazzjoni jista’ jipprovdi bosta żviluppi pożittivi fil-qasam tas-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali. Pereżempju, għal xogħol b’riskju għoli fit-tħaffir jew fil-kostruzzjoni jistgħu jintużaw robots, jew it-teknoloġiji tal-IT se jtejbu l-mod li bih tiġi organizzata s-sorveljanza tas-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali. Id-diġitalizzazzjoni tista’ ttaffi wkoll ir-riskji psikosoċjali kkawżati minn xogħol monotonu, filwaqt li persuni akbar fl-età jew b’diżabbiltà jistgħu jibbenefikaw minn sistema ta’ assistenza diġitali. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Min-naħa l-oħra, il-KESE jinsab imħasseb dwar l-effetti negattivi tad-diġitalizzazzjoni fuq is-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali u l-ħaddiema. Diġà ntwerew riskji sinifikanti fost il-postijiet tax-xogħol diġitalizzati, bħall-intensifikazzjoni tax-xogħol, stress u l-vjolenza psikosoċjali (17). Barra minn hekk, fil-futur nistgħu nistennew li se naraw aċċidenti kkawżati mill-Intelliġenza Artifiċjali, li jeħtieġ li nipprevjenu. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Id-diġitalizzazzjoni żiedet ukoll il-kapaċità li wieħed jaħdem b’mod kostanti permezz ta’ emails u forom oħra ta’ komunikazzjoni, li jistgħu jnaqqsu d-distinzjoni bejn il-ħajja privata u dik professjonali u jagħmlu lin-nies aktar dipendenti mit-teknoloġija tal-IT. B’mod partikolari, iż-żgħażagħ huma aktar probabbli li jkunu dipendenti mit-teknoloġija tal-IT u l-pjattaformi soċjali, li jista’ jkollhom implikazzjonijiet negattivi għas-saħħa u s-sikurezza tagħhom. Il-KESE jistieden lill-imsieħba soċjali jiżviluppaw miżuri adegwati biex iħarsu s-saħħa tal-ħaddiema minn dawn ir-riskji, filwaqt li titqies il-ħtieġa li jiġi żgurat il-bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja privata. Id-djalogu ċivili għandu wkoll rwol importanti x’jaqdi f’dan ir-rigward. Eżempju ta’ dawn il-miżuri huwa d-“dritt għall-iskonnessjoni”, li dan l-aħħar ġie introdott fi Franza, u applikat f’xi ftehimiet settorjali u fil-livell tal-intrapriżi f’ċerti pajjiżi tal-UE. |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | Il-KESE jinsab mħasseb ħafna dwar il-fatt li ċerti forom ġodda ta’ xogħol maħluqa mid-diġitalizzazzjoni (bħall-pjattaformi ta’ xogħol jew l-ekonomija tal-gigs) li ma jagħmlux parti mill-kamp ta’ applikazzjoni tar-regolamenti dwar is-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali, li tfasslu biex jipproteġu lill-ħaddiema f’forom standard ta’ impjieg. Dan l-iżvilupp jista’ jwassal għas-sitwazzjoni inaċċettabbli fejn xi tipi ġodda ta’ ħaddiema bħall-ħaddiema bħal ħaddiema tal-pjattaformi fl-Ewropa ma jkunux protetti b’mod adegwat. Il-ħaddiema kollha fl-UE għandhom ikunu taħt il-protezzjoni tal-leġislazzjoni dwar is-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali. F’dan ir-rigward, il-KESE jaqbel mal-Konklużjonijiet tal-Kunsill (18) li jgħidu li “[f]orom ġodda ta’ xogħol m’għandhomx inaqqsu jew iċekknu r-responsabbiltà ta’ dawk li jħaddmu biex jiżguraw is-sikurezza u s-saħħa okkupazzjonali tal-ħaddiema f’kull aspett relatat ma’ dak ix-xogħol”. |
| --- | --- |

6.4.

Brussell, is-26 ta’ Settembru 2019.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Luca JAHIER

---

(1)  https://osha.europa.eu/mt/tools-and-publications/publications/value-occupational-safety-and-health-and-societal-costs-work/view

1

(2)  Komunikazzjoni dwar Qafas Strateġiku tal-UE dwar is-Saħħa u s-Sikurezza Okkupazzjonali 2014-2020 (COM(2014) 332 final).

2

(3)  Eurostat (2015), Accidents at work statistics (ESAW) (Statistika dwar l-aċċidenti fuq il-post tax-xogħol (ESAW)): http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=hsw_mi07&lang=en

3

Accidents at work statistics (ESAW) (Statistika dwar l-aċċidenti fuq il-post tax-xogħol (ESAW))

(4)  Stħarriġ dwar il-Forza tax-Xogħol tal-UE, 2013.

4

(5)  https://osha.europa.eu/en/tools-and-publications/publications/international-comparison-cost-work-related-accidents-and

5

(6)  https://osha.europa.eu/en/tools-and-publications/publications/contexts-and-arrangements-occupational-safety-and-health-micro

6

(7)  https://osha.europa.eu/en/tools-and-publications/publications/reports/the-business-case-for-safety-and-health-cost-benefit-analyses-of-interventions-in-small-and-medium-sized-enterprises, Rapport tal-EU-OSHA, Lulju 2019.

7

(8)  Murphy, R. u Cooper, C. (2000), Healthy and productive work (Xogħol ħieles mill-periklu u produttiv).

8

Healthy and productive work

(9)  https://osha.europa.eu/mt/tools-and-publications/publications/value-occupational-safety-and-health-and-societal-costs-work/view

9

(10)  Eżempju ta’ dan huwa Responsible Care® li huwa l-qafas etiku tal-industrija Ewropea u dinjija tal-kimika għat-titjib fil-produzzjoni, l-immaniġġjar u l-użu sikuri ta’ sustanzi kimiċi tul il-ktajjen tal-provvista.

10

(11)  Ara l-Appendiċi.

11

(12)  Eurofound (2019), Working conditions and workers’ health (Kundizzjonijiet tax-xogħol u s-saħħa tal-ħaddiema), Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet tal-Unjoni Ewropea, p. 51 (mhux disponibbli bil-Malti).

12

(13)  ĠU C 288, 31.8.2017, p. 56.

13

(14)  European Working Condition Survey (Stħarriġ Ewropew dwar il-Kundizzjonijiet tax-Xogħol), 2015.

14

(15)  Eurofound (2019), Working conditions and workers’ health (Kundizzjonijiet tax-xogħol u s-saħħa tal-ħaddiema), Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet tal-Unjoni Ewropea, il-Lussemburgu.

15

Working conditions and workers’ health (Kundizzjonijiet tax-xogħol u s-saħħa tal-ħaddiema)

(16)  https://osha.europa.eu/en/tools-and-publications/publications/literature_reviews/promoting-occupational-safety-and-health-through-the-supply-chain/view

16

(17)  ILO (2019) The Threat of Physical and Psychosocial Violence and Harassment in Digitalized Work (It-Theddida tal-Vjolenza Fiżika u Psikosoċjali u l-Fastidju fix-Xogħol Diġitalizzat).

17

The Threat of Physical and Psychosocial Violence and Harassment in Digitalized Work

(18)  EPSCO 9686/19, 13 ta’ Ġunju 2019.

18

---

APPENDIĊI

L-emendi li ġejjin inċaħdu waqt id-diskussjoni iżda rċevew aktar minn kwart tal-voti (Artikolu 59(3) tar-Regoli ta’ Proċedura):

Punt 3.12

Ibdel it-test kif ġej:

Peress li l-edukazzjoni u l-prevenzjoni huma parti importanti mill-investimenti fis-saħħa u s-sikurezza okkupazzjonali, il-KESE jiġbed l-attenzjoni b’mod partikolari għar-rappreżentanti tat-trejdjunjins tas-saħħa u s-sikurezza jew voluntiera oħra. Huwa importanti li jiġi promoss ir-rwol tal-kumitati dwar is-saħħa u s-sikurezza fuq il-post tax-xogħol u tar-rappreżentanti tal-ħaddiema u, jekk meħtieġ fil-livell nazzjonali, li tittejjeb il-protezzjoni legali tar-rappreżentanti tal-ħaddiema permezz ta’ protezzjoni legali adegwata għalihom.

Raġuni

Se tingħata bil-fomm.

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | : | 50 |
| --- | --- | --- |
| Kontra | : | 86 |
| Astensjonijiet | : | 10 |

Favur

:

50

Kontra

:

86

Astensjonijiet

:

10

Punt 5.12

Ibdel it-test kif ġej:

L-ottimizzazzjoni tar-riabilitazzjoni u r-ritorn għax-xogħol ta’ ħaddiema affettwati mill-kanċer hija għalhekk importanti kemm biex jitjieb il-benesseri ta’ dan il-grupp vulnerabbli kif ukoll biex jitnaqqsu l-impatti soċjetali u finanzjarji tal-kanċer fuq l-intrapriżi Ewropej u s-soċjetà inġenerali. Jeħtieġ li jiġu promossi politiki, strumenti, interventi u prattiki b’saħħithom relatati mar-ritorn għax-xogħol sabiex il-postijiet tax-xogħol jinżammu sostenibbli. Għall-ħaddiema li jixtiequ jmorru lura għax-xogħol, għandhom jiġu implimentati proċessi adatti ta’ riabilitazzjoni, inkluż pereżempju l-adattament tal-postijiet tax-xogħol tagħhom. Il-faċilitaturi għall-implimentazzjoni ta’ programmi ta’ suċċess huma l-possibbiltajiet legali li jiġu offruti xogħol part-time u inċentivi għall-impjegaturi (1)
  sabiex jiġu appoġġjati r-riabilitazzjoni u r-ritorn għax-xogħol wara dijanjożi tal-kanċer. L-SMEs għandhom jirċievu għajnuna biex jagħmlu l-ħtiġijiet tax-xogħol aktar flessibbli, flimkien ma’ appoġġ u informazzjoni f’dan il-qasam.

Raġuni

Il-kanċer għandu effett immedjat u vjolenti fuq il-ħajja ta' kuljum tal-persuni. Normalment, id-dijanjożi twassal għal perjodi twal ta' mard minħabba l-kura medika u l-limitazzjonijiet funzjonali. Minkejja li, b'mod ġenerali, il-kontroll tal-kanċer tjieb tul dawn l-aħħar tletin sena u żdied l-għadd globali tal-persuni li jibqgħu ħajjin wara li jkollhom kanċer, bosta minn dawk li jegħlbu l-kanċer xorta waħda jħabbtu wiċċhom ma' sintomi u disturbi fit-tul wara li tintemm il-kura, pereżempju għeja kbira. Dawn is-sintomi u d-disturbi jistgħu jaffettwaw il-kapaċità ta' dawk li jegħlbu l-kanċer li jaħdmu, u dan jagħmilha iżjed diffiċli li jibqgħu jew jerġgħu jidħlu fis-suq tax-xogħol. Ir-riċerka turi li l-biċċa l-kbira ta' dawk li jegħlbu l-kanċer jistgħu jibqgħu jaħdmu jew imorru lura x-xogħol iżda, b'mod ġenerali, ir-riskju tal-qgħad fost dawk li jegħlbu l-kanċer huwa 40 % iżjed milli għal dawk li qatt ma nstab li kellhom kanċer. L-istrumenti, il-prattiki, il-politiki u l-interventi bil-għan li jitħeġġu r-riabilitazzjoni u r-ritorn għax-xogħol huma importanti ħafna.

Il-kumpaniji b'inqas minn 250 impjegat (SMEs) m'għandhomx l-informazzjoni u r-riżorsi meħtieġa għar-riabilitazzjoni u r-ritorn għax-xogħol tal-ħaddiema li jkunu affettwati mill-istrateġiji jew il-programmi marbutin mal-kanċer, u hemm bżonn li dawn l-intrapriżi jiġu appoġġjati u mħarrġa. Ikun tajjeb li l-SMEs jiġu raggruppati biex ikollhom aċċess għall-informazzjoni u għall-assistenza mill-aġenzija EU-OSHA, għax ikunu jistgħu jitgħallmu mingħand xulxin u, meta jkunu lkoll flimkien, ikun iżjed faċli jibbenefikaw minn din ix-xorta ta' għajnuna li jagħtu s-servizzi tas-saħħa okkupazzjonali. Madankollu, fil-fehma tal-partijiet interessati, id-daqs żgħir tal-SMEs huwa vantaġġ, peress li dawn il-kumpaniji jipprovdu atmosfera li tixbah lil dik f'familja, u dan jista' joħloq ambjent li jipprovdi iżjed appoġġ għall-ħaddiema bil-kanċer li jmorru lura x-xogħol.

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | : | 49 |
| --- | --- | --- |
| Kontra | : | 106 |
| Astensjonijiet | : | 10 |

Favur

:

49

Kontra

:

106

Astensjonijiet

:

10

---

(1)  https://osha.europa.eu/en/tools-and-publications/publications/executive-summary-rehabilitation-and-return-work-after-cancer-0

---

| 15.1.2020 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 14/60 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2020

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 14/60

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Id-dinja tax-xogħol li qed tinbidel u l-lonġevità/il-popolazzjoni li qed tixjieħ — Il-prekundizzjonijiet biex il-ħaddiema li qed jixjieħu jibqgħu attivi fid-dinja tax-xogħol il-ġdida”

(Opinjoni esploratorja fuq talba tal-Presidenza Finlandiża)

(2020/C 14/08)

Relatur: Irinel Eduard FLORIA

Korelatur: Vladimír BÁLEŠ

| Talba mill-Presidenza Finlandiża tal-Kunsill | Ittra tas-7.2.2019 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea
  Opinjoni esploratorja |
| Deċiżjoni tal-Bureau | 19.2.2019 |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza |
| Adottata fis-sezzjoni | 10.9.2019 |
| Adottata fil-plenarja | 25.9.2019 |
| Sessjoni plenarja nru | 546 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 131/0/3 |

Talba mill-Presidenza Finlandiża tal-Kunsill

Ittra tas-7.2.2019

Bażi legali

Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

Opinjoni esploratorja

Deċiżjoni tal-Bureau

19.2.2019

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza

Adottata fis-sezzjoni

10.9.2019

Adottata fil-plenarja

25.9.2019

Sessjoni plenarja nru

546

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

131/0/3

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-Kumitat jilqa’ l-enfasi tal-Presidenza Finlandiża fuq l-ekonomija tal-benessri tan-nies, inklużi l-anzjani, u jemmen li dan huwa pass pożittiv lejn il-kisba ta’ bilanċ aħjar bejn ix-xejriet demografiċi, is-suq tax-xogħol u s-soċjetà. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | L-Istati Membri rrikonoxxew il-kwistjoni tal-popolazzjoni li qed tixjieħ u ħadu ċerti miżuri fis-snin riċenti, iżda dawn il-miżuri jidhru li huma iżolati u l-impatt tagħhom ma tkejjilx. Barra minn hekk, l-impatt tal-avvanzi teknoloġiċi u n-natura li qed tinbidel tax-xogħol iġibu kumplessità akbar fil-kwistjoni. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | L-imsieħba soċjali, f’kooperazzjoni mal-gvernijiet, huma kruċjali biex jiffaċilitaw l-implimentazzjoni tal-miżuri f’livelli differenti. Is-soċjetà ċivili u l-imsieħba soċjali Ewropej għandu jkollhom rwol importanti fl-inkoraġġiment ta’ ħajja tax-xogħol attiva itwal. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | L-azzjoni ta’ politika u l-finanzjament fil-livell tal-UE jistgħu jgħinu biex jingħelbu dawn l-ostakli, iżda jeħtieġ li jqisu d-differenzi fil-pajjiżi f’termini ta’ demografija, ekonomija, impjiegi u kundizzjonijiet tax-xogħol. L-Istati Membri għandhom jagħmlu użu minn fondi Ewropej biex jiffinanzjaw miżuri, filwaqt li r-responsabbiltà għall-appoġġ ta’ ħajjiet ta’ xogħol itwal għandha tkun kondiviża bejn il-gvernijiet, in-negozji u l-individwi. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Il-Kummissjoni tappoġġja l-azzjonijiet tal-Istati Membri biex jindirizzaw b’mod effettiv l-isfida ta’ tixjiħ permezz ta’ varjetà ta’ inizjattivi u programmi (1). |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | L-istrateġiji komprensivi ffukati fuq l-iżvilupp ta’ politiki nazzjonali għal tixjiħ attiv huma meħtieġa minħabba li l-isfidi demografiċi u tal-impjiegi jistgħu jiġu indirizzati b’mod olistiku biss. Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi proposti biex jiġu indirizzati l-isfidi tat-tixjiħ attiv huma kif ġej: |
| --- | --- |

1.6.

| 1.6.1. | Jissaħħu d-djalogu soċjali u l-involviment tal-partijiet interessati kollha fl-iżvilupp ta’ strateġiji integrati u politiki nazzjonali għal tixjiħ attiv; |
| --- | --- |

1.6.1.

| 1.6.2. | Jiġu żviluppati l-impjiegi u l-ħiliet permezz ta’ tagħlim tul il-ħajja; |
| --- | --- |

1.6.2.

| 1.6.3. | Jiġu promossvi karrieri dinamiċi u xogħol dinamiku; |
| --- | --- |

1.6.3.

| 1.6.4. | Tiġi stimulata l-intraprenditorija ta’ livell għoli; |
| --- | --- |

1.6.4.

| 1.6.5. | Jiġu miġġielda t-tipi kollha ta’ diskriminazzjoni, b’mod partikolari l-età u d-diskriminazzjoni bejn is-sessi; |
| --- | --- |

1.6.5.

| 1.6.6. | Jiġu implimentati inizjattivi ta’ trasferiment/kondiviżjoni tal-għarfien; |
| --- | --- |

1.6.6.

| 1.6.7. | Jiġu implimentati arranġamenti flessibbli tax-xogħol u kundizzjonijiet tax-xogħol aħjar: |
| --- | --- |

1.6.7.

| 1.6.8. | Jiġu promossi s-solidarjetà bejn il-ġenerazzjonijiet u l-bidla fl-attitudnijiet lejn it-tixjiħ. |
| --- | --- |

1.6.8.

| 1.7. | Il-miżuri kollha għandhom jiġu ssorveljati b’mod kostanti u l-impatt fuq il-parteċipazzjoni tal-ħaddiema akbar fl-età fis-suq tax-xogħol għandu jiġi evalwat b’mod xieraq. Il-fatt li jkun hemm stampa ċara tal-impatt ta’ miżuri bħal dawn ikompli jħeġġeġ lill-Istati Membri biex ixerrdu u jikkondividu l-aħjar prattiki dwar it-tixjiħ attiv. |
| --- | --- |

1.7.

2.   Kuntest

| 2.1. | L-aktar kontribut importanti tal-UE fil-qasam tal-impjieg ta’ ħaddiema akbar fl-età huwa d-Direttiva dwar it-Trattament Ugwali (2), li tipprojbixxi d-diskriminazzjoni fuq bażi ta’ età fil-biċċa l-kbira tal-oqsma tal-impjiegi. Madankollu, d-direttiva ma kinitx effettiva biex telimina d-diskriminazzjoni moħbija fuq bażi ta’ età fis-suq tax-xogħol, li huwa fenomenu li jiskoraġġixxi ħafna anzjani milli anke jfittxu xogħol. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Fil-livell Ewropew, l-Istrateġija Ewropa 2020 tinkludi enfasi qawwija fuq il-ħolqien tal-impjiegi u tistabbilixxi l-objettiv li jintlaħaq livell massimu ta’ impjiegi sal-2020. Filwaqt li l-Istrateġija Ewropa 2020 qed toqrob lejn it-tmiem tagħha, hija ma ffukatx ħafna fuq il-ħaddiema akbar fl-età bħala kategorija partikolari. Il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali biddel l-approċċ għal tixjiħ attiv, peress li jsemmi ħafna aspetti importanti li jippermettu l-impjieg ta’ ħaddiema akbar fl-età. Madankollu, il-Pilastru tad-Drittijiet Soċjali m’għandux mekkaniżmu ta’ implimentazzjoni. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Bħala parti mill-baġit fit-tul li jmiss tal-UE, il-Kummissjoni pproponiet il-programm Ewropa Diġitali, programm tal-UE ffukat fuq il-bini tal-kapaċitajiet diġitali strateġiċi tal-UE u fuq l-iffaċilitar tal-użu wiesa’ ta’ teknoloġiji diġitali. Dan il-programm se jsawwar u jappoġġja t-trasformazzjoni diġitali tas-soċjetà u tal-ekonomija tal-Ewropa u jiżgura li ċ-ċittadini Ewropej ikollhom il-ħiliet meħtieġa biex jiffaċċjaw it-trasformazzjoni diġitali. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | L-istruttura tal-popolazzjoni tal-UE qed tinbidel u se tkun “dejjem aktar qed tixjieħ” fid-deċennji li ġejjin. Il-popolazzjoni totali tal-UE se tiżdied minn 511-il miljun fl-2016 għal 520 miljun fl-2070, iżda l-popolazzjoni tal-età tax-xogħol (15–64 sena) (3) se tonqos b’mod sinifikanti minn 333 miljun fl-2016 għal 292 miljun fl-2070 minħabba bidliet fil-fertilità, l-istennija tal-għomor u d-dinamika tal-fluss tal-migrazzjoni (4). Il-provvista tax-xogħol totali għal dawk li għandhom bejn l-20 u l-64 sena hija pproġettata li tonqos b’mod sinifikanti wara l-2070, bi 9,6 % fl-UE. Iż-żieda kbira fir-rata ta’ persuni mdaħħla fl-età m’għandhiex titqies, mingħajr ħsieb ta’ xejn, bħala żieda korrispondenti fil-piż fuq is-sistemi soċjali, u b’hekk pereżempju tinsilet il-konklużjoni li s-sistemi tal-pensjoni eżistenti m’għadhomx adegwati għall-futur. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Il-fattur ewlieni fil-finanzjament tas-sistemi tas-sigurtà soċjali mhuwiex il-proporzjon ta’ dipendenza demografika, iżda pjuttost il-proporzjon ta’ dipendenza ekonomika. Barra minn hekk iż-żieda fil-produttività ekonomika tax-xogħol hija importanti ħafna wkoll jekk tippermetti li t-“torta” li tinqasam mhux biss bejn il-ħaddiema iżda wkoll bejn il-ħaddiema u dawk li mhumiex tkun ikbar (5). |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | L-isfida demografika tista’ titqies ukoll bħala opportunità biex tissaħħaħ il-kompetittività tal-ekonomija Ewropea. Hekk kif is-swieq ġodda għall-prodotti u s-servizzi se jidhru minħabba t-tixjiħ tal-popolazzjoni, il-kumpaniji għandhom jinkorporaw dan il-fenomenu fl-istrateġiji ta’ innovazzjoni tagħhom biex jipprovdu servizzi u prodotti innovattivi (l-ekonomija tal-anzjani). |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Għall-UE kollha kemm hi, l-istennija tal-għomor mat-twelid hija mistennija li tiżdied b’7,8 snin għall-irġiel u 6,6 snin għan-nisa sal-2070 (6). L-evoluzzjoni pożittiva tal-persuni li jgħixu ħajja itwal u aktar b’saħħitha mhijiex, madankollu, allinjata mat-tul tal-ħajja professjonali tagħhom. Nuqqas ta’ postijiet tax-xogħol u politiki u miżuri xierqa tas-suq tax-xogħol attivi, kwistjonijiet ta’ saħħa, nuqqas ta’ ħiliet rilevanti, kif ukoll bilanċ mhux sodisfaċenti bejn ix-xogħol u l-ħajja privata huma raġunijiet importanti għal tluq prematur mis-suq tax-xogħol. Fl-istess ħin, l-esponiment għad-diskriminazzjoni bbażata fuq l-età jew l-isterjotipar negattiv jinfluwenza d-deċiżjonijiet ta’ ħruġ bikri mis-suq tax-xogħol. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Għandha tiġi kkunsidrata l-perspettiva tal-ugwaljanza bejn is-sessi dwar l-impjiegi u l-kundizzjonijiet tax-xogħol tal-ħaddiema kbar fl-età. Matul l-aħħar għaxar snin, ix-xejra ta’ “semirtirar” saret aktar mifruxa fost in-nisa milli fost l-irġiel (7). |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Minħabba l-istrapazz qawwi fuq l-individwi attivi, tista’ tinħoloq stigma lejn l-anzjani, li jistgħu jitqiesu bħala piż. Madankollu, din l-istigma mhijiex limitata għall-gruppi soċjali, iżda testendi wkoll għal xi persuni li jħaddmu li jistgħu jipperċepixxu l-forza tax-xogħol kbira fl-età u l-popolazzjoni rtirata bħala nieqsa mill-enerġija, diffiċli biex tħarreġ u “mhux impjegabbli”. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Id-diskriminazzjoni u l-cliches negattivi fir-rigward ta’ impjegati iktar imdaħħla fl-età għandhom jiġu miġġielda. Il-ħaddiema akbar fl-età mhumiex neċessarjament anqas produttivi minn ħaddiema iżgħar, iżda għandhom kapaċitajiet u kompetenzi differenti, bil-punti ta’ saħħa ewlenin tagħhom ikunu l-għarfien professjonali u l-esperjenza. |
| --- | --- |

2.10.

3.   Kummenti ġenerali dwar l-użu tat-teknoloġija mill-anzjani

| 3.1. | Ir-Raba’ Rivoluzzjoni Industrijali u l-iżvilupp u l-integrazzjoni mgħaġġla ta’ teknoloġiji ġodda fis-soċjetà u fl-industrija bħalissa qed ikollhom impatt mingħajr preċedent fuq id-dinja tax-xogħol. Diversi kompiti manwali u konjittivi qed isiru dejjem aktar mill-magni u l-algoritmi, jew f’xi każijiet huma anke awtomatizzati għalkollox. Fl-istess ħin, l-inklużjoni ta’ dawn it-teknoloġiji ġodda fil-mudelli tan-negozju f’industriji differenti qed tagħti lok għal ħafna impjiegi ġodda u tiddefinixxi mill-ġdid il-kompiti ta’ ħafna oħrajn. Dawn l-iżviluppi jindikaw il-fatt li s-swieq tax-xogħol globali u reġjonali inevitabbilment se jgħaddu minn trasformazzjoni kbira fis-snin li ġejjin. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | L-avvanzi teknoloġiċi għandhom impatt sinifikanti fuq l-ekonomija b’mod ġenerali, u jpoġġu pressjoni konsiderevoli fuq is-suq tax-xogħol, peress li min iħaddem ikun jista’ jissostitwixxi parti mill-forza tax-xogħol attwali tiegħu bit-teknoloġija (fejn applikabbli), jerġa’ jħarreġ uħud mill-persuni għal impjiegi ġodda u jfittex forza tax-xogħol b’ħiliet għolja li kapaċi timplimenta, tuża u tadatta t-teknoloġiji. F’dan il-kuntest, il-forza tax-xogħol anzjana ssir saħansitra aktar vulnerabbli. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | L-użu tat-teknoloġija jippermetti lill-anzjani jsiru parti mid-dinja onlajn tagħna, u jieħdu vantaġġ minn dak kollu li toffri. Fl-UE, 87 % tal-persuni li għandhom 75 sena jew aktar qatt ma użaw l-Internet (8). Iċ-ċittadini anzjani jaf ma jkunux familjari mat-termini u l-kunċetti relatati mal-midja diġitali, u xi wħud minnhom spiss jiffaċċjaw sfidi fiżiċi bħal indebolimenti tal-vista jew tas-smigħ, kif ukoll nuqqas ta’ fehim jew ta’ familjarità mat-teknoloġija. L-eklużjoni elettronika tista’ tkun waħda mill-ostakli ewlenin biex tiżdied ir-rata tal-impjiegi fost l-anzjani u li għandhom jittieħdu inizjattivi speċifiċi biex jiġu żviluppati l-ħiliet fl-ICT tal-anzjani (9). |
| --- | --- |

3.3.

4.   Miżuri għall-promozzjoni tat-tixjiħ attiv meħudin mill-Istati Membri

| 4.1. | Għadd ta’ pajjiżi Ewropej żviluppaw strateġiji li fihom miżuri ta’ politika maħsuba biex jinkoraġġixxu ħajja tax-xogħol itwal (10). Billi dawn l-inizjattivi nazzjonali huma tipikament żviluppati f’konsultazzjoni mal-imsieħba soċjali u jipprovdu oqfsa pluriennali għall-antiċipazzjoni u l-ġestjoni tat-tixjiħ demografiku, dawn jistgħu jkunu strumentali fl-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta’ approċċ integrat għat-tixjiħ attiv. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Ir-riċerka li saret mill-Eurofound (11) turi li l-istrateġiji nazzjonali għat-tixjiħ attiv jeżistu f’għadd ta’ pajjiżi u kkontribwew għal żieda fl-għarfien tal-isfidi demografiċi. Rieżami tar-rapporti nazzjonali jissuġġerixxi li l-politiki attivi tas-suq tax-xogħol tal-pajjiżi kkontribwew għall-promozzjoni tal-iżvilupp tal-ħiliet u l-impjieg ta’ ħaddiema akbar fl-età, għalkemm ftit jew xejn informazzjoni hija disponibbli dwar il-kwalità u s-sostenibbiltà ta’ dawn l-impjiegi. Il-biċċa l-kbira tal-inizjattivi ffukaw s’issa fuq miżuri ta’ rimedju, bħal pereżempju li jipprovdu sussidji tal-pagi biex jimpjegaw ħaddiema akbar fl-età, iżidu l-età medja tal-irtirar u jillimitaw l-irtirar bikri. Miżuri bħal dawn waħedhom jeħtieġu kunsiderazzjoni u analiżi bir-reqqa tal-impatt ekonomiku u soċjali u jistgħu jkunu insuffiċjenti biex jippermettu lill-ħaddiema akbar fl-età jestendu b’suċċess il-karrieri tax-xogħol tagħhom. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | F’termini ta’ effettività, għalkemm ġeneralment meqjusa ta’ suċċess, il-biċċa l-kbira ta’ dawn il-miżuri u programmi ma ġewx evalwati formalment. F’dan il-kuntest, il-Kumitat jenfasizza l-importanza li jiġi analizzat u evalwat l-impatt tal-miżuri fuq il-parteċipazzjoni ta’ ħaddiema akbar fl-età fis-suq tax-xogħol. |
| --- | --- |

4.3.

5.   Rakkomandazzjonijiet speċifiċi biex jiġu indirizzati l-isfidi tat-tixjiħ attiv

| 5.1. | Għadd ta’ miżuri identifikati li jappoġġjaw aġenda ta’ tixjiħ attiv fl-Unjoni Ewropea huma stabbiliti hawn taħt: |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Jissaħħu d-djalogu soċjali u l-involviment tal-partijiet interessati kollha fl-iżvilupp ta’ strateġiji integrati u politiki nazzjonali għal tixjiħ attiv. Sabiex jinkoraġġixxu ħajja tax-xogħol attiva itwal, il-gvernijiet, min iħaddem, l-NGOs, it-trejdjunjins u l-ħaddiema nfushom għandhom jaqsmu r-responsabbiltà u l-isforzi. Il-partijiet ikkonċernati fil-livelli kollha għandhom rwol ewlieni fl-iżvilupp, in-negozjar, l-implimentazzjoni u l-evalwazzjoni tal-miżuri biex tiġi adattata d-dinja tax-xogħol sabiex l-anzjani jkunu jistgħu jibqgħu attivi aktar fit-tul fis-suq tax-xogħol. Naturalment dan m’għandu jwassal la għal pressjoni miżjuda fuq il-persuni mdaħħla fl-età u lanqas jikkawża sitwazzjonijiet diffiċli għal dawk li m’għadhomx f’pożizzjoni li jaħdmu. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Jitjiebu l-impjegabbiltà u tal-iżvilupp tal-ħiliet permezz ta’ tagħlim tul il-ħajja huwa għodda ta’ politika ewlenija biex il-ħaddiema akbar fl-età jinżammu fis-suq tax-xogħol, peress li l-parteċipazzjoni tal-ħaddiema fit-taħriġ tonqos hekk kif jixjieħu u huwa aktar diffiċli għall-ħaddiema akbar fl-età li jsiru qiegħda li jsibu impjieg ġdid. It-tagħlim tul il-ħajja u l-edukazzjoni tal-adulti wrew li jtejbu mhux biss il-parteċipazzjoni ekonomika, iżda wkoll il-kwalità tal-ħajja, is-saħħa u l-adattabbiltà. It-tagħlim tul il-ħajja u t-tixjiħ attiv m’għandhomx jindirizzaw biss lill-forza tax-xogħol akbar fl-età ta’ llum; inizjattivi mmirati għandhom jindirizzaw ukoll iż-żgħażagħ/l-istudenti u anke t-tfal, sabiex tinħoloq kuxjenza dwar il-futur tal-post tax-xogħol u l-importanza ta’ mentalità ta’ tagħlim tul il-ħajja. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.3.1. | It-titjib tal-impjegabbiltà u tal-iżvilupp tal-ħiliet permezz ta’ tagħlim tul il-ħajja jista’ jinkiseb permezz ta’: |
| --- | --- |

5.3.1.

| 5.3.1.1. | Is-salvagwardja tal-finanzjament pubbliku u l-allokazzjoni tar-riżorsi meħtieġa għal politika tas-suq tax-xogħol proattiva biex jintegraw mill-ġdid fis-suq tax-xogħol persuni anzjani fl-età, inklużi pariri u appoġġ għal min qed ifittex impjieg, u jnaqqsu r-riskju ta’ qgħad fit-tul; |
| --- | --- |

5.3.1.1.

| 5.3.1.2. | It-tisħiħ tar-rwol tas-servizzi pubbliċi tal-impjiegi biex jipprovdu firxa sħiħa ta’ servizzi ta’ konsulenza komprensiva u appoġġ għal min qed ifittex ix-xogħol kif ukoll sostenn għall-medjazzjoni individwali (pereżempju impjieg issussidjat, appoġġ għall-integrazzjoni fl-impjieg, proġetti soċjali mingħajr skop ta’ qligħ) u, fejn meħtieġ, miżuri ta’ riabilitazzjoni għar-reintegrazzjoni permanenti; |
| --- | --- |

5.3.1.2.

| 5.3.1.3. | L-appoġġ għall-introduzzjoni ta’ miżuri pprovduti mill-intrapriżi, mill-ftehimiet kollettivi u mil-liġi għall-iżgurar ta’ parteċipazzjoni msaħħa tal-persuni mdaħħla fl-età ffit-taħriġ tul il-ħajja (eż. inċentivi biex jitneħħa n-nuqqas ta’ parteċipazzjoni fit-taħriġ addizzjonali pprovdut mill-intrapriżi, fuq kollox ta’ dawk bi kwalifiki baxxi, il-provvista tal-finanzjament meħtieġ biex jitjiebu l-ħiliet tal-grupp ta’ età ’l fuq minn 45 sena, titjib tal-qafas legali għal-leave għat-taħriġ); |
| --- | --- |

5.3.1.3.

| 5.3.1.4. | It-tisħiħ tar-rwol tal-NGOs fl-appoġġ ta’ programmi ta’ tagħlim għall-adulti u biex ikunu jistgħu jsiru msieħba mal-gvernijiet biex jimplimentaw inizjattivi edukattivi fuq skala kbira għal persuni akbar fl-età; |
| --- | --- |

5.3.1.4.

| 5.3.1.5. | Żieda fl-aċċess tal-persuni akbar fl-età għat-teknoloġija diġitali, inkluż billi jiġu adattati t-tagħmir u s-softwer għall-ħtiġijiet speċifiċi tagħhom (eż. softwer multilingwi), kif ukoll jiġi pprovdut aċċess għall-Internet bħala dritt għal servizz universali bbażat fuq il-kriterju ta’ affordabbiltà; |
| --- | --- |

5.3.1.5.

| 5.3.1.6. | L-offerta ta’ aktar opportunitajiet ta’ taħriġ, bl-użu tal-Fond Soċjali Ewropew u ffukata fuq l-iżvilupp ta’ ħiliet trasversali, ħiliet ta’ “tagħlim dwar kif titgħallem” u ħiliet fl-ICT għall-grupp ta’ età ta’ ’l fuq minn 45 sena; |
| --- | --- |

5.3.1.6.

| 5.3.1.7. | Ir-rikonoxximent ta’ ħiliet ġodda, miksuba b’mod formali jew informali, permezz ta’ ċertifikati u kwalifiki; |
| --- | --- |

5.3.1.7.

| 5.3.1.8. | It-twettiq ta’ kampanji ta’ sensibilizzazzjoni mmirati lejn iż-żgħażagħ, l-istudenti u t-tfal dwar l-importanza ta’ mentalità ta’ tagħlim tul il-ħajja fil-kuntest tal-futur tax-xogħol u tat-tixjiħ attiv; |
| --- | --- |

5.3.1.8.

| 5.3.1.9. | L-iżvilupp tal-kapaċità tal-Istati Membri tal-UE li jiġbru, janalizzaw u jinterpretaw data statistika dwar ix-xejriet tas-suq tax-xogħol, ir-rata ta’ impjieg ta’ ħaddiema akbar fl-età, id-diskrepanza fil-ħiliet tan-nies, kif ukoll bidliet oħra fis-soċjetà. |
| --- | --- |

5.3.1.9.

| 5.4. | Il-promozzjoni ta’ karrieri dinamiċi u xogħol dinamiku għandha tkun qasam ieħor ta’ fokus. It-tagħlim tul il-ħajja u ż-żieda fl-istennija tal-għomor ifissru li matul ħajjithom in-nies se jkollhom aktar minn karriera waħda. Huwa mistenni li n-nies se jaħdmu tul ħajjithom b’diversi perjodi sabbatiċi u b’qabżiet fis-snin għat-tagħlim, għat-taħriġ mill-ġdid u għall-ivvjaġġar. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.4.1. | F’dan ir-rigward, l-inizjattivi ewlenin għall-promozzjoni ta’ karrieri dinamiċi u xogħol dinamiku għandhom jinkludu: |
| --- | --- |

5.4.1.

| 5.4.1.1. | L-antiċipazzjoni ta’ impjiegi u karrieri emerġenti li għalihom il-ħaddiema jkunu jistgħu jagħmlu tranżizzjoni matul il-ħajja tagħhom; |
| --- | --- |

5.4.1.1.

| 5.4.1.2. | It-titjib tal-għoti ta’ pariri dwar il-karriera offruti mis-servizzi pubbliċi tal-impjiegi biex jiggwidaw lill-ħaddiema permezz tal-proċess diffiċli ta’ titjib tal-ħiliet u taħriġ mill-ġdid; |
| --- | --- |

5.4.1.2.

| 5.4.1.3. | L-għoti ta’ inċentivi fiskali għan-negozji biex jinvestu fi programmi ta’ taħriġ u żvilupp tul il-ħajja għall-impjegati kif ukoll biex jattiraw u jimpjegaw impjegati akbar fl-età; |
| --- | --- |

5.4.1.3.

| 5.4.1.4. | It-tħejjija ta’ fieri fil-qasam tal-impjiegi u l-karrieri, “gruppi ta’ diskussjoni għall-persuni ’l fuq minn 50 sena” u l-ħolqien ta’ job centres bl-iskop li jilħqu lill-persuni mdaħħla fiż-żmien; |
| --- | --- |

5.4.1.4.

| 5.4.1.5. | Il-ħolqien ta’ gruppi ta’ ħidma ta’ ħaddiema akbar fl-età biex jiżviluppaw strateġiji biex jattiraw u jżommu persuni mdaħħla fiż-żmien b’esperjenza fis-suq tax-xogħol. |
| --- | --- |

5.4.1.5.

| 5.5. | Il-promozzjoni tal-intraprenditorija fost il-persuni mdaħħla fiż-żmien, li huwa mod effettiv kif tittawwal il-ħajja tax-xogħol, jitnaqqas il-qgħad fost l-anzjani u tissaħħaħ l-inklużjoni soċjali tal-anzjani. Ħafna anzjani jistgħu jkunu jixtiequ jibqgħu attivi ekonomikament u jagħżlu li jaħdmu għal rashom bħala alternattiva għall-impjieg organizzat. L-intraprenditorija fost l-anzjani hija tħassib kostanti għall-Kummissjoni Ewropea, li għandha diversi inizjattivi f’dan il-qasam (12). |
| --- | --- |

5.5.

| 5.5.1. | Intraprenditorija bħal din tista’ tiġi stimulata permezz ta’ politiki ffokati fuq l-aspetti li ġejjin: |
| --- | --- |

5.5.1.

| 5.5.1.1. | L-għoti ta’ taħriġ, mentoring u konsulenza sabiex jiġu żviluppati l-ħiliet intraprenditorjali u jitħeġġu l-anzjani li jixtiequ jibdew negozju u jiġu appoġġjati dawk li diġà huma attivi f’dan il-qasam; |
| --- | --- |

5.5.1.1.

| 5.5.1.2. | L-appoġġ għall-ħolqien ta’ netwerks tan-negozju billi jiġu pprovduti kemm postijiet fiżiċi kif ukoll virtwali fejn imprendituri anzjani, istituzzjonijiet u imprendituri żgħażagħ jiltaqgħu u jesploraw modi potenzjali ta’ kollaborazzjoni u appoġġ għall-iskambji bejn il-ġenerazzjonijiet; |
| --- | --- |

5.5.1.2.

| 5.5.1.3. | L-iżgurar ta’ aċċess għal skemi ta’ finanzjament għall-bidu ta’ negozju u l-garanzija ta’ self b’rati ta’ imgħax aktar baxxi għall-bidu ta’ negozji; |
| --- | --- |

5.5.1.3.

| 5.5.1.4. | L-istabbiliment ta’ programmi Ewropej ta’ appoġġ biex tiġi stimulata l-intraprenditorija fost l-anzjani; |
| --- | --- |

5.5.1.4.

| 5.5.1.5. | L-implimentazzjoni ta’ kampanji ta’ sensibilizzazzjoni dwar il-benefiċċji ta’ intraprenditorija fost l-anzjani għas-soċjetà u l-ekonomija b’mod ġenerali, iżda wkoll għall-anzjani nfushom. |
| --- | --- |

5.5.1.5.

| 5.6. | Il-ħaddiema mdaħħlin fl-età huma dejjem aktar meqjusa minn dawk li jħaddmu bħala leali, ta’ esperjenza, affidabbli u marbuta ħafna max-xogħol tagħhom. Madankollu, għad hemm il-preġudizzju li l-ħaddiema mdaħħlin fl-età mhumiex interessati jiżviluppaw il-ħiliet tagħhom u mhumiex miftuħa għall-bidla. Il-prekonċett li ħaddiema kbar fl-età huma prestaturi ifqar minn ħaddiema żgħażagħ instab li ma kienx minnu u meta dawn huma inqas produttivi, dan huwa ġeneralment minħabba li ma ġewx offruti taħriġ. Anki jekk il-ħaddiema mdaħħlin fl-età jista’ jkollhom kapaċitajiet inqas fiżiċi jew konjittivi, dawn il-ħaddiema jikkumpensaw permezz tal-użu tas-snin ta’ esperjenza tagħhom. Riċerka simili wriet li huwa ftit aktar probabbli li n-nisa jiffaċċjaw diskriminazzjoni bbażata fuq l-età meta mqabbla mal-irġiel. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.6.1. | Is-soluzzjonijiet li jiġġieldu kontra l-età u d-diskriminazzjoni bejn is-sessi għandhom ikopru l-aspetti li ġejjin: |
| --- | --- |

5.6.1.

| 5.6.1.1. | L-adozzjoni ta’ leġislazzjoni aktar stretta fil-ġlieda kontra kull forma ta’ diskriminazzjoni; |
| --- | --- |

5.6.1.1.

| 5.6.1.2. | It-twettiq ta’ riċerka biex jiġi stabbilit jekk ir-rata baxxa ta’ impjiegi fost il-persuni mdaħħlin fl-età hijiex effett ta’ diskriminazzjoni fis-suq tax-xogħol; |
| --- | --- |

5.6.1.2.

| 5.6.1.3. | L-ippjanar ta’ inizjattivi u kampanji dwar it-titjib tal-ħiliet tan-nisa biex jiġi ffaċilitat ir-ritorn tagħhom biex jaħdmu wara waqfa; |
| --- | --- |

5.6.1.3.

| 5.6.1.4. | Il-promozzjoni ta’ reklutaġġ ibbażat fuq il-ħiliet meħtieġa u l-għażla skont il-mertu; |
| --- | --- |

5.6.1.4.

| 5.6.1.5. | L-ibbażar ta’ deċiżjonijiet dwar sensja fuq kriterji oġġettivi marbutin max-xogħol sabiex jiġi żgurat li l-ħiliet meħtieġa jinżammu u l-iżgurar li l-iskemi ta’ rtirar jiġu applikati b’mod ġust. |
| --- | --- |

5.6.1.5.

| 5.7. | L-implimentazzjoni ta’ inizjattivi ta’ kondiviżjoni/trasferiment tal-għarfien għandha tkun qasam ieħor ta’ fokus. Fil-kuntest tal-bidla demografika, l-identifikazzjoni ta’ modi effettivi għat-trasferiment tal-għarfien u l-esperjenza bejn il-ġenerazzjonijiet tirrappreżenta sfida oħra. Minn naħa waħda, it-trasferiment tal-għarfien minn ġenerazzjonijiet iżgħar għal dawk aktar anzjani għandu rwol ewlieni fit-trawwim tal-fehim interġenerazzjonali u fit-taħriġ mill-ġdid tal-ħaddiema akbar fl-età. Min-naħa l-oħra, it-trasferiment minn ġenerazzjonijiet aktar anzjani għal ġenerazzjonijiet iżgħar jista’ jippreserva l-ħiliet tal-ħaddiema akbar fl-età u jgħin lill-ħaddiema akbar fl-età u lill-persuni rtirati jżommu sens ta’ tifsira u skop, u jevita l-esklużjoni soċjali tagħhom. |
| --- | --- |

5.7.

| 5.7.1. | L-inizjattivi ta’ kondiviżjoni/trasferiment tal-għarfien għandhom ikopru dawn l-aspetti li ġejjin: |
| --- | --- |

5.7.1.

| 5.7.1.1. | It-tħeġġiġ ta’ relazzjonijie ta’ mentoring kontinwu u ta’ reverse mentoring bejn ħaddiema mdaħħlin fl-età u dawk iżgħar fl-età, iffukati fuq ħiliet tal-IT u dawk diġitali, ħiliet trasversali u ħiliet ta’ relazzjonijiet mal-klijent, kif xieraq; |
| --- | --- |

5.7.1.1.

| 5.7.1.2. | It-twaqqif ta’ programmi ta’ taħriġ b’ħaddiema akbar fl-età bħala l-għalliema tat-taħriġ, bħal taħriġ fuq ix-xogħol, tagħlim fil-klassi, simulaturi, tagħlim elettroniku, appoġġjati minn prattika tal-ħiliet mill-ħaddiema iżgħar u feedback; |
| --- | --- |

5.7.1.2.

| 5.7.1.3. | Il-ħolqien ta’ netwerks ta’ għarfien u komunitajiet ta’ prattika; |
| --- | --- |

5.7.1.3.

| 5.7.1.4. | L-użu ta’ sistemi ta’ ġestjoni tal-għarfien biex jiddokumentaw u jippreservaw l-għarfien ta’ ħaddiema akbar fl-età; |
| --- | --- |

5.7.1.4.

| 5.7.1.5. | L-implimentazzjoni ta’ miżuri ta’ sensibilizzazzjoni bil-għan li tiġi rikonoxxuta l-esperjenza tal-ħaddiema mdaħħlin fl-età u li jiġi promoss it-trasferiment lil ħaddiema żgħażagħ tal-ħiliet professjonali mibnija matul il-ħajja tax-xogħol tagħhom, inklużi possibbiltajiet differenti rigward il-bilanċ bejn l-etajiet fost it-timijiet; |
| --- | --- |

5.7.1.5.

| 5.7.1.6. | Il-kollaborazzjoni ma’ istituzzjonijiet edukattivi jew servizzi pubbliċi tal-impjiegi biex jiġu ffaċilitati t-tranżizzjonijiet lejn u fi ħdan is-suq tax-xogħol. |
| --- | --- |

5.7.1.6.

| 5.8. | L-inkoraġġiment ta’ ħaddiema mdaħħlin fl-età biex jibqgħu attivi fis-suq tax-xogħol jista’ jsir ukoll billi jiġu pprovduti arranġamenti tax-xogħol flessibbli u kundizzjonijiet tax-xogħol aħjar biex jiġi appoġġjat il-bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja privata tagħhom. Madankollu, arranġamenti tax-xogħol flessibbli għandhom jiġu implimentati b’kawtela, sabiex jiġi evitat l-abbuż potenzjali. |
| --- | --- |

5.8.

| 5.8.1. | Dawn il-kwistjonijiet għandhom ikunu indirizzati permezz tad-djalogu soċjali u negozjar kollettiv fil-livell li jkun l-eqreb għas-sitwazzjoni inkwistjoni. Għandu jkun garantit id-dritt li wieħed jirritorna għall-iskeda tax-xogħol oriġinali u dawn it-tipi ta’ arranġamenti għandhom iqisu l-ħtiġijiet kemm tal-impjegaturi kif ukoll tal-impjegati (13). |
| --- | --- |

5.8.1.

| 5.8.2. | Jekk ir-rata ta’ parteċipazzjoni ta’ persuni mdaħħlin fl-età għandha tiżdied, jeħtieġ li jiġi żgurat li n-nies ikunu jistgħu jaħdmu għal żmien itwal. Ir-rata ta’ impjieg tal-persuni mdaħħla fl-età ma tistax togħla sempliċement billi dawn jinżammu f’kundizzjoni fiżika tajba biex jaħdmu u billi x-xogħolhom isir iktar attraenti għal min iħaddem. L-impjiegi disponibbli għall-persuni mdaħħla fl-età għandhom isiru iktar attraenti. Il-kwalità tal-impjieg b’hekk tiddetermina jekk il-ħaddiema jmorrux lura għas-suq tax-xogħol jew jibqgħux hemm. |
| --- | --- |

5.8.2.

| 5.8.3. | L-implimentazzjoni ta’ arranġamenti flessibbli tax-xogħol u kundizzjonijiet tax-xogħol aħjar tista’ tinkiseb permezz ta’: |
| --- | --- |

5.8.3.

| 5.8.3.1. | Il-promozzjoni tal-iżvilupp ta’ mudelli tax-xogħol tajbin għas-saħħa li jkunu nnegozjati bejn l-imsieħba soċjali fil-livell settorjali u tal-kumpanija u l-applikazzjoni tagħhom tul il-karriera kollha tal-persuni (eż. perjodi sabbatiċi, leave għat-taħriġ) għall-appoġġ tal-bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja; |
| --- | --- |

5.8.3.1.

| 5.8.3.2. | L-introduzzjoni ta’ arranġamenti flessibbli għall-ħaddiema mdaħħlin fl-età, bħal ħinijiet tax-xogħol flessibbli, ġimgħat ta’ xogħol iqsar, telexogħol, xogħol part-time u programm ta’ waqfien gradwali mix-xogħol; |
| --- | --- |

5.8.3.2.

| 5.8.3.3. | It-twaqqif ta’ programm ta’ appoġġ Ewropew għall-użu ta’ arranġamenti flessibbli għal ħaddiema akbar fl-età minn min iħaddem. |
| --- | --- |

5.8.3.3.

| 5.8.3.4. | L-iżgurar li l-impjegaturi li jużaw arranġamenti tax-xogħol flessibbli għal ħaddiema mdaħħlin fl-età f’ċerti pożizzjonijiet tax-xogħol ikollhom vuċi fit-tfassil tal-politika; |
| --- | --- |

5.8.3.4.

| 5.8.3.5. | L-adattament tas-sistemi attwali tas-saħħa u tal-kura biex jissodisfaw it-talbiet futuri. Il-politiki nazzjonali u l-inizjattivi tal-imsieħba soċjali ffukaw fuq il-promozzjoni tal-kunċett ta’ “kapaċità għax-xogħol”; |
| --- | --- |

5.8.3.5.

| 5.8.3.6. | L-adattament tal-impjiegi, il-kundizzjonijiet tax-xogħol u l-ambjent tax-xogħol biex jiġu akkomodati ħaddiema ta’ etajiet differenti (speċjalment fil-każ ta’ impjiegi perikolużi), filwaqt li wieħed iżomm f’moħħu li n-natura eżiġenti tal-ħidma tista’ timponi limitazzjonijiet u tiżgura li dawn il-limitazzjonijiet jiġu mmonitorjati u ġestiti b’mod xieraq; |
| --- | --- |

5.8.3.6.

| 5.8.3.7. | L-introduzzjoni ta’ strateġiji effettivi ta’ prevenzjoni u valutazzjoni tar-riskju, b’kont meħud tal-obbligi leġislattivi eżistenti. |
| --- | --- |

5.8.3.7.

| 5.9. | Il-promozzjoni tas-solidarjetà bejn il-ġenerazzjonijiet u l-bidla fl-attitudnijiet lejn it-tixjiħ jistgħu jinkisbu bil-modi li ġejjin: |
| --- | --- |

5.9.

| 5.9.1. | L-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta’ kampanji ta’ informazzjoni u ta’ sensibilizzazzjoni dwar il-bidliet demografiċi u ta’ prattiki kontra d-diskriminazzjoni bil-għan li tiġi promossa bidla fl-attitudni lejn il-forza tax-xogħol akbar fl-età u l-importanza li wieħed jibqa’ jaħdem għal aktar żmien. Dawn il-kampanji għandhom jiġu appoġġjati mill-partijiet interessati kollha, inklużi n-negozji, l-uffiċċji tal-gvern, l-NGOs u partijiet interessati rilevanti oħra; |
| --- | --- |

5.9.1.

| 5.9.2. | Il-promozzjoni tal-kunċett ta’ “ekonomija tal-anzjani” u l-opportunitajiet u l-benefiċċji assoċjati. |
| --- | --- |

5.9.2.

Brussell, il-25 ta’ Settembru 2019.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Luca JAHIER

---

(1)  Is-Sena Ewropea għat-Tixjiħ Attiv u s-Solidarjetà bejn il-Ġenerazzjonijiet, 2012 (rapport ta’ evalwazzjoni), Kummissjoni Ewropea, 2014.

1

Is-Sena Ewropea għat-Tixjiħ Attiv u s-Solidarjetà bejn il-Ġenerazzjonijiet, 2012 (rapport ta’ evalwazzjoni)

(2)  Id-Direttiva 2006/54/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-5 ta’ Lulju 2006 dwar l-implimentazzjoni tal-prinċipju ta’ opportunitajiet indaqs u ta’ trattament ugwali tal-irġiel u n-nisa fi kwistjonijiet ta’ impjiegi u xogħol (ĠU L 204, 26.7.2006, p. 23).

2

(3)  https://data.oecd.org/pop/working-age-population.htm

3

(4)  Ir-Rapport dwar it-Tixjiħ tal-2018 Il-Projezzjonijiet Ekonomiċi u Baġitarji għat-28 Stat Membru tal-UE (2016-2070), il-Kummissjoni Ewropea, 2018.

4

(5)  Il-Futur tax-Xogħol: Approċċ ibbażat fuq iċ-ċiklu tal-ħajja, il-Kummissjoni Ewropea, 2018.

5

Il-Futur tax-Xogħol: Approċċ ibbażat fuq iċ-ċiklu tal-ħajja

(6)  Ir-Rapport dwar it-Tixjiħ tal-2018 Il-Projezzjonijiet Ekonomiċi u Baġitarji għat-28 Stat Membru tal-UE (2016-2070), il-Kummissjoni Ewropea, 2018.

6

(7)  A gender perspective on older workers’ employment and working conditions, Patricia Vendramin & Gerard Valenduc, 2014.

7

A gender perspective on older workers’ employment and working conditions

(8)  Statistika dwar l-ekonomija diġitali u s-soċjetà — familji u individwi, Eurostat, 2018.

8

Statistika dwar l-ekonomija diġitali u s-soċjetà

familji u individwi

(9)  ĠU C 228, 22.9.2009, p. 24.

9

(10)  https://www.oecd.org/els/emp/ageingandemploymentpolicies.htm

10

(11)  Rwol tal-gvernijiet u tal-imsieħba soċjali fiż-żamma ta’ ħaddiema aktar imdaħħlin fiż-żmien fis-suq tax-xogħol Eurofound, 2013.

11

Rwol tal-gvernijiet u tal-imsieħba soċjali fiż-żamma ta’ ħaddiema aktar imdaħħlin fiż-żmien fis-suq tax-xogħol

(12)  https://ec.europa.eu/growth/smes/promoting-entrepreneurship/we-work-for/seniors_en

12

(13)  ĠU C 129, 11.4.2018, p. 44.

13

---

| 15.1.2020 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 14/67 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2020

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 14/67

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Id-dimensjoni soċjali tas-sajd”

(opinjoni esploratorja)

(2020/C 14/09)

Relatur: Gabriel SARRÓ IPARRAGUIRRE

| Konsultazzjoni | Il-Kummissjoni Ewropea, 27.32019 |
| --- | --- |
| Bażi legali | L-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea |
| Deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja | 14.5.2019 |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent |
| Adottata fis-sezzjoni | 4.9.2019 |
| Adottata fis-sessjoni plenarja | 25.9.2019 |
| Sessjoni plenarja Nru | 546 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 137/0/1 |

Konsultazzjoni

Il-Kummissjoni Ewropea, 27.32019

Bażi legali

L-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

Deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja

14.5.2019

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent

Adottata fis-sezzjoni

4.9.2019

Adottata fis-sessjoni plenarja

25.9.2019

Sessjoni plenarja Nru

546

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

137/0/1

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-kompetittività sostenibbli għandha tikkunsidra żewġ dimensjonijiet ġodda, jiġifieri dawk ambjentali u soċjali (1). Il-KESE jqis li huwa fundamentali li l-politiki tas-sajd jitfasslu mhux biss mill-perspettiva ambjentali, iżda wkoll waqt li titqies l-importanza globali tas-sajd, l-impatt tiegħu fuq il-bqija tal-ekonomija u r-rwol tiegħu fis-sikurezza marittima, biex jiġi pprovdut ikel bnin u tajjeb għas-saħħa u biex il-popolazzjoni tibqa’ f’żoni vulnerabbli (2). Il-KESE jenfasizza l-importanza tas-sajd fuq skala żgħira u l-ħtieġa li jiġi żgurat ambjent tan-negozju favorevoli, sabiex dan is-settur ikun jista’ jopera b’mod sostenibbli u joffri impjiegi, li huma partikolarment importanti f’ħafna komunitajiet kostali. Ir-rwol tan-nisa u l-importanza tal-kontribut tagħhom irid jiġi rikonoxxut aħjar, fi sforz biex tinkiseb l-ugwaljanza bejn is-sessi. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Il-KESE jirrakkomanda li tiġi żgurata koerenza regolatorja bejn il-miżuri dwar il-konservazzjoni tar-riżorsi bijoloġiċi tal-baħar u r-regoli ta’ sigurtà u kundizzjonijiet tax-xogħol fuq il-baħar permezz ta’ valutazzjonijiet ta’ impatt dwar a: i) l-impjieg, ii) is-salarji, iii) il-bini u n-navigabbiltà tal-bastimenti tas-sajd, iv) il-kundizzjonijiet tax-xogħol u ta’ għajxien deċenti, u v) il-kapaċità u ċ-ċertifikazzjoni tas-sajjieda. Bl-istess mod, jitlob koordinazzjoni aħjar bejn id-dipartimenti u s-servizzi tal-amministrazzjonijiet pubbliċi differenti fil-livelli kollha għall-ġestjoni integrali tas-settur. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Il-KESE jwissi lill-Kummissjoni Ewropea, fi ħdan il-qafas tal-programm ta’ ħidma tagħha, sabiex tiżviluppa Proposta għal Direttiva bil-għan li tinkorpora l-Konvenzjoni tal-Organizzazzjoni Marittima Internazzjonali dwar l-Istandards tat-Taħriġ, iċ-Ċertifikazzjoni u l-Gwardji għall-Persunal tal-Bastimenti tas-Sajd fl-Acquis tal-Unjoni sabiex jiġu żgurati standards ta’ taħriġ u ċertifikazzjoni armonizzati u t-titjib tas-sikurezza marittima fil-qasam tas-sajd. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Il-KESE jistieden lill-istituzzjonijiet u l-aġenti soċjali kollha sabiex jippromovu t-titjib tal-immaġni tas-sajd bħala karriera professjonali u opportunità ta’ xogħol, kemm għal persuni gradwati kif ukoll għall-membri tal-ekwipaġġ, u biex jindirizzaw il-privazzjoni soċjali u l-kundizzjonijiet mhux deċenti tal-għajxien u ta’ xogħol prevalenti f’ħafna komunitajiet ta’ sajjieda u bliet portwarji. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni Ewropea sabiex tipproponi emendi preċiżi fir-Regolament fuq il-bażi tal-politika komuni tas-sajd biex, fir-rigward tat-titjib tal-kundizzjonijiet tal-abitazzjoni u s-sigurtà tal-bastimenti tas-sajd, il-miżuri tat-tunnellaġġ gross u r-reffiegħa tax-xibka tat-tkarkir tal-kalkoli tal-kapaċità tas-sajd ma jiġux ikkunsidrati (3). |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Il-KESE jappella lill-Istati Membri sabiex jirratifikaw il-Konvenzjoni Nru 188 tal-ILO, billi jipprovdu l-mezzi meħtieġa bil-għan li tiġi trasposta tajjeb fil-leġislazzjoni nazzjonali u tiġi applikata, u, jekk ikun meħtieġ, jiddelegaw lill-kumpaniji ta’ klassifikazzjoni l-funzjonijiet ta’ spezzjoni u ħruġ ta’ ċertifikazzjonijiet, minħabba l-problemi eżistenti għall-koordinazzjoni ta’ dawn il-funzjonijiet f’ċerti pajjiżi. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Il-KESE jfakkar lill-Istati Membri fl-importanza li jittrasponu d-Direttiva (UE) 2017/159 (4), li tinkorpora l-Konvenzjoni Nru 188 tal-ILO fl-acquis tal-Unjoni, fil-leġiżlazzjonijiet nazzjonali ta’ qabel il-15 ta’ Novembru 2019. Huwa jħeġġeġ ukoll lill-Kummissjoni biex tippreżenta malajr kemm jista’ jkun Proposta għal Direttiva addizzjonali li tinkludi dispożizzjonijiet ta’ kontroll u konformità, kif sar għat-trasport marittimu, sabiex tistabbilixxi reġim ta’ spezzjoni armonizzat. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Il-KESE jirrakkomanda li jkun hemm koerenza akbar bejn il-politika tas-sajd u dik tal-kummerċ. Konsegwentement, il-pajjiżi marbuta mas-sajd illegali u abbuż gravi fuq ix xogħol m’għandhomx ikunu eliġibbli għall-aċċess preferenzjali għas-suq tal-UE. F’dan il-kuntest, lanqas l-istrumenti ta’ preferenzi tariffarji bħall-kwoti awtonomi m’għandhom jingħataw lill-prodotti li joriġinaw minn dawn il-pajjiżi msemmija. |
| --- | --- |

1.8.

2.   Introduzzjoni u sfond

| 2.1. | Is-sajd huwa impjieg tradizzjonali ta’ importanza kulturali kbira, essenzjali f’ħafna komunitajiet kostali tal-Unjoni Ewropea bħala sors vitali ta’ ikel u nutrizzjoni, xogħol, kummerċ, benesseri ekonomiku u rikreazzjoni. Għalkemm m’hemmx dubju li huwa urġenti li jiġu riġenerati l-istokkijiet tal-ħut u r-riżorsi ambjentali, kif indika l-KESE f’Opinjonijiet preċedenti, għal ħafna snin, l-isforzi internazzjonali kollha kienu mmirati sabiex tiġi żgurata s-sostenibbiltà ambjentali, u ngħatat ftit attenzjoni lill-ekonomija u ftit li xejn lis-soċjetà kif ukoll lis-sikurezza marittima. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Madankollu, u minkejja l-progress teknoloġiku kontinwu, is-sajd għadu meqjus bħala attività ta’ riskju għoli minħabba fatturi bħall-kundizzjonijiet klimatiċi, ir-rekwiżiti fiżiċi u ambjent tax-xogħol li jinbidel kontinwament. Dan, min-naħa tiegħu, huwa sostnut minn statistika li turi li s-sajd huwa xogħol ta’ periklu meta mqabbel ma’ setturi oħra. B’mod partikolari, fl-Unjoni Ewropea, skont l-istatistika ppubblikata mill-EMSA (5) dwar l-inċidenti fuq il-postijiet tax-xogħol fis-settur marittimu, intilfu kważi 120 bastiment tas-sajd fuq il-baħar matul il-perjodu 2011-2017. L-2016 kienet sena speċjalment diżastruża peress li ġew irrappurtati 525 disgrazzja u inċident marittimu, fejn 55 sajjied tilfu ħajjithom fuq il-baħar, 30 ġew feruti serjament, 184 indarbu u 14-il bastiment ġew irrappurtati nieqsa. Dan jindika li għad hawn ħafna sajjieda li jweġġgħu serjament jew ukoll li jitilfu ħajjithom waqt xogħolhom fuq il-baħar sabiex jaqilgħu l-għajxien tagħhom u jipprovdu lis-soċjetà bl-ikel. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Madankollu, ir-rapport tal-EMSA jenfasizza li 63 % tal-avvenimenti aċċidentali li jseħħu abbord il-bastimenti tas-sajd seħħew minħabba żbalji umani, u fil-maġġoranza tal-każijiet (65 %) matul l-operazzjonijiet tas-sajd. Dan juri l-importanza tat-taħriġ u l-bini tal-kapaċitajiet tal-ekwipaġġi fis-settur tas-sajd kollu kemm hu, mhux biss għall-bastimenti b’tul ta’ 24 metru jew aktar. Is-sajjieda li jaħdmu għal rashom u s-sidien ta’ bastimenti żgħar li jaħdmu flimkien mal-ekwipaġġ tagħhom irid ikollhom aċċess ukoll għat-taħriġ, mhux biss bħala sajjieda, iżda wkoll bħala maniġers ta’ intrapriżi. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | L-impjiegi totali fil-flotta tal-UE ekwivalenti għal full-time naqsu b’medja ta’ 1,3 % kull sena mill-2008 (6), parzjalment minħabba t-tnaqqis fil-kapaċità tal-flotta. Fil-fatt, minkejja t-tkabbir tal-UE, in-numru ta’ bastimenti tal-UE fl-2018 kien ta’ 81 644, jiġifieri 22 203 inqas mill-1996, li minnhom 65 400 biss għadhom attivi. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Madankollu, il-paga medja ekwivalenti għal full-time żdiedet b’2,7 % kull sena. Ir-rendiment ekonomiku tal-flotta tal-UE jkompli jirreġistra profitti netti rekord ta’ EUR 1,3 biljun fl-2016 (7). Din il-prestazzjoni tajba hija prinċipalment dovuta għall-prezzijiet kompetittivi tal-ewwel bejgħ, għall-prezz baxx tal-fjuwils, għat-titjib fl-effiċjenza operattiva tal-bastimenti u għat-tkabbir ta’ ċerti stokks importanti. Madankollu, għandu jiġi speċifikat li d-data tissuġġerixxi li l-flotot ta’ ħames Stati Membri kellhom telf nett fl-2016 (il-Kroazja, Ċipru, il-Finlandja, il-Litwanja u Malta). Id-data turi wkoll li fl-2016, il-flotta kostali ġġenerat profitti netti ta’ EUR 132 miljun, b’titjib sinifikanti meta mqabbel mal-2015 (+ 36 %). Madankollu, din it-taqsima tal-flotta ġġenerat telf nett f’seba’ Stati Membri fl-2016. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Minkejja din it-tendenza pożittiva, il-ftehimiet soċjali favorevoli u l-isforzi li saru biex jitjiebu l-pagi, il-kundizzjonijiet tal-għajxien abbord, il-kumdità u t-telekomunikazzjoni, is-sajd għadu mhux attraenti għaż-żgħażagħ. Dan minħabba li xi drabi x-xogħol iseħħ f’ambjent naturali ostili, drabi oħra minħabba li l-ekwipaġġ ma jkunx jista’ jsib bilanċ bejn il-familja u x-xogħol u drabi oħra minħabba li dan it-titjib ma ġiex irreklamat: huwa ċar li ż-żgħażagħ lanqas matul il-kriżi ekonomika tas-snin reċenti ma tħajru jidħlu f’dan is-settur. Mhumiex ħafna l-intraprendituri potenzjali li jagħżlu l-professjoni ta’ sajjied biex iwaqqfu l-kumpanija tagħhom stess; f’xi pajjiżi, is-sidien ta’ bastimenti żgħar ma għandhomx aċċess għall-irtirar kmieni, anke jekk jaħdmu taħt l-istess kondizzjonijiet ħorox tal-impjegati tagħhom. Il-kwistjonijiet soċjali ma jillimitawx ruħhom biss għall-kundizzjonijiet tas-sajd abbord. Il-kundizzjonijiet tal-għajxien fuq l-art iridu jittejbu wkoll. Xi studji wrew li l-komunitajiet tas-sajd u l-bliet portwarji spiss jiffaċċjaw livell għoli ta’ faqar, nuqqas ta’ servizzi pubbliċi, u kundizzjonijiet ta’ għajxien ħżiena. Bl-istess mod, ir-rwol tan-nisa, speċjalment il-konjuġi, għall-prosperità tas-settur hija sottovalutata. Tinħtieġ aktar riċerka dwar dawk l-aspetti soċjali. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Fuq il-bażi ta’ dak li ntqal hawn fuq, il-Kumitat iħeġġeġ lill-Kummissjoni Ewropea tippromovi, tikkomunika u tipproponi l-miżuri meħtieġa mhux biss biex tiggarantixxi s-sikurezza marittima u kundizzjonijiet tax-xogħol deċenti, iżda wkoll biex tattira forza tax-xogħol ikkwalifikata essenzjali għas-sopravivenza u l-iżvilupp ta’ settur strateġiku għall-Ewropa. |
| --- | --- |

2.7.

3.   Kummenti ġenerali

| 3.1. | Il-KESE jappella għal politika tas-sajd komuni responsabbli u integrali. Għalhekk, il-miżuri għall-konservazzjoni tar-riżorsi bijoloġiċi tal-baħar għandhom ikunu konsistenti u m’għandhom qatt jaffettwaw il-kundizzjonijiet deċenti tax-xogħol u tal-għajxien abbord il-bastimenti tas-sajd, is-sigurtà fuq il-baħar, it-taħriġ u l-kapaċità tas-sajjieda. Għalkemm mhuwiex possibbli li jiġu eliminati l-perikli tal-baħar, huwa possibbli li jitnaqqsu r-riskji ta’ inċidenti u jittejbu l-kundizzjonijiet abbord permezz tal-impenn tal-awtoritajiet kompetenti biex jirregolaw l-industrija tas-sajd u jagħmluha aktar sigura. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Il-KESE jfakkar lill-Istati Membri kollha u lill-Unjoni Ewropea dwar l-istatus tagħhom bħala firmatarji tal-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar il-Liġi tal-Baħar (UNCLOS) li timponi fuq l-Istati tal-bandiera l-obbligu li tiġi garantita s-sikurezza marittima permezz tal-leġislazzjoni interna tagħha, abbażi ta’ standards miftiehma internazzjonalment, għalkemm l-Istati tal-bandiera jistgħu, naturalment, jintroduċu wkoll il-miżuri tagħhom stess biex jiżguraw is-sikurezza fuq il-baħar. Filwaqt li l-Istati Membri ħadu bis-serjetà ħafna l-obbligu tagħhom li jirregolaw id-dimensjoni soċjali tas-settur tat-trasport marittimu (parzjalment permezz tal-isforzi leġislattivi mwettqa mill-Unjoni), l-indiċijiet ta’ ratifika ta’ konvenzjonijiet internazzjonali dwar is-sigurtà u kundizzjonijiet tax-xogħol fis-sajd marittimu għadhom baxxi ħafna. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Huwa għalhekk li l-Kumitat jenfasizza l-ħtieġa li titkompla tiġi promossa l-applikazzjoni tal-istrumenti leġislattivi internazzjonali eżistenti, bħall-Konvenzjoni Nru 188 tal-Organizzazzjoni Internazzjonali tax-Xogħol (ILO) li tirregola l-kundizzjonijiet soċjali abbord il-bastimenti tas-sajd, il-Ftehim tal-FAO dwar miżuri tal-Istat tal-port sabiex is-sajd illegali, mhux irrapportat u mhux regolat (sajd IUU) ikun prevenut, skoraġġut u eliminat, il-Ftehim ta’ Cape Town għas-sigurtà tal-bastimenti tas-sajd u l-Konvenzjoni Internazzjonali dwar l-Istandards tat-Taħriġ, iċ-Ċertifikazzjoni u l-Gwardja tal-Persunal tal-Bastimenti tas-Sajd, 1995 (STCW-F), tal-IMO. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Il-KESE jfakkar fl-importanza li tiġi garantita r-responsabbiltà soċjali tul il-katina tal-valur tas-settur tas-sajd u jindika l-mudell Ewropew ta’ djalogu soċjali bħala referenza biex jiggarantixxi kundizzjonijiet tax-xogħol deċenti fis-settur tas-sajd. F’dan il-kuntest, jifraħ lill-imsieħba soċjali Ewropej li, skont l-Artikolu 155 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE), innegozjaw u pproponew id-Direttiva (UE) 2017/159, li tittrasponi l-Konvenzjoni Nru 188 tal-ILO fil-liġi tal-Unjoni. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.4.1. | Il-Kumitat jiddispjaċih, madankollu, li s-sajjieda awtonomi ma setgħux jiġu inklużi fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva minħabba n-nuqqas ta’ mandat tal-imsieħba soċjali biex jinnegozjaw dwar dan il-punt. Għal din ir-raġuni, u minħabba n-numru kbir ta’ sajjieda li jaħdmu għal rashom fl-UE, huwa meħtieġ li l-Istati Membri jirratifikaw il-Konvenzjoni Nru 188. |
| --- | --- |

3.4.1.

| 3.4.2. | Barra minn hekk, il-Kumitat iħeġġeġ lill-Kummissjoni biex tlesti l-proċess tar-regolamentazzjoni soċjali tas-sajd permezz ta’ proposta għal Direttiva addizzjonali li tinkludi dispożizzjonijiet ta’ kontroll u infurzar, biex tiżgura reġim ta’ spezzjoni li ma jiddiskriminax bejn l-ilmijiet u l-flotot Ewropej differenti rigward l-interpretazzjoni u l-applikazzjoni tad-Direttiva. |
| --- | --- |

3.4.2.

| 3.5. | Studju reċenti tal-Parlament Ewropew dwar it-taħriġ tas-sajjieda (8) kkonkluda li n-nuqqas ta’ standard komuni għat-taħriġ u ċ-ċertifikazzjoni tas-sajjieda fl-UE (9) joħloq riskju għas-sigurtà, mhux biss għas-sajjieda nfushom, iżda wkoll għall-utenti l-oħra tal-ilmijiet tal-UE. Dan in-nuqqas leġislattiv jista’ jiġi kkoreġut permezz tal-applikazzjoni tal-Konvenzjoni STCW-F. Għal din ir-raġuni, il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni biex tistabbilixxi proċeduri biex tittrasponi l-Konvenzjoni STCW-F fil-Liġi tal-Unjoni bil-għan li tittejjeb is-sigurtà fuq il-baħar għas-sajd, rikonoxxut b’mod wiesa’ bħala wieħed mill-iżjed professjonijiet perikolużi. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni Ewropea biex tippromovi it-taħriġ tal-baħar u tas-sajd bħala mod biex jiġi professjonalizzat is-settur u biex jitjieb it-taħriġ tiegħu bil-għan li jitħeġġu impjiegi ta’ kwalità. F’dan ir-rigward, it-taħriġ vokazzjonali għandha jippromovi empiriżmu u sperimentazzjoni prattika mingħajr ma jdgħajjef il-livell għoli ta’ kompetenza u ta’ ħiliet meħtieġa mill-professjonisti fil-qasam marittimu, b’enfasi fuq mudelli bħal taħriġ vokazzjonali doppju. Għal dan il-għan, il-Kumitat jitlob li l-FEMS jintuża b’mod aktar intensiv, li jissaħħu l-għanijiet possibbli u li tiġi awtorizzata l-inkorporazzjoni tal-FSE bħala fond komplementari għat-taħriġ, b’attenzjoni partikolari għas-sajd fuq skala żgħira. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Il-KESE jfakkar li l-inkorporazzjoni tal-Konvenzjoni fl-acquis tal-Unjoni tinvolvi bosta benefiċċji għas-settur, peress li tiggarantixxi l-moviment ħieles tal-ħaddiema billi toħroġ ċertifikat ta’ kompetenza validu fl-UE kollha (kuntrarjament għal dak li qed jiġri llum il-ġurnata), li jagħmilha eħfef għas-sajjieda sabiex jiċċaqalqu bejn is-sajd u impjiegi oħra marittimi u jiżviluppaw programmi ta’ taħriġ armonizzati fl-UE. Madankollu, għall-applikazzjoni xierqa tal-Konvenzjoni għadu meħtieġ li jiġu żviluppati linji gwida Ewropej dwar l-eżamijiet mediċi tas-sajjieda biex tiġi ċċertifikata l-kapaċità tagħhom. Dawn il-linji gwida huma wkoll meħtieġa biex jikkonformaw mad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 10 tal-Konvenzjoni Nru 188 dwar ix-xogħol fis-sajd, li skontu l-ebda sajjied ma jkun jista’ jaħdem abbord bastiment tas-sajd mingħajr ċertifikat mediku validu. Fid-dawl ta’ dan, il-Kumitat tad-Djalogu Soċjali Settorjali għas-Sajd fil-Baħar ser jiżviluppa linji gwida għall-eżami mediku tas-sajjieda fl-2019-2020. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | F’konformità ma’ dan ta’ hawn fuq, il-KESE jqis bħala prijorità li tiżdied l-attrazzjoni tal-professjoni tas-sajd, li jiġu attirati t-talent u li tiġi ffaċilitata l-inklużjoni taż-żgħażagħ f’din l-attività, li timpjega aktar minn 150 000 membru tal-ekwipaġġ, permezz tal-kollaborazzjoni tal-amministrazzjonijiet pubbliċi u l-atturi ewlenin mas-settur tat-taħriġ u tal-ambjent tax-xogħol. Dan huwa meħtieġ biex ikun hemm reazzjoni għal nuqqas ta’ ekwipaġġ, problema li thedded il-vijabbiltà tas-settur u li llum ġiet identifikata bħala l-aktar problema serja li qed tiffaċċja l-flotta Ewropea tas-sajd. L-industrija tindika li jekk ma jkunx hemm soluzzjonijiet fuq perjodu ta’ żmien qasir u medju, ikun hemm ħafna dgħajjes li jkollhom jirmiġġaw. Huwa għalhekk neċessarju li jiġu implimentati pjani strateġiċi fil-qasam soċjali sabiex, minn naħa, ħaddiema Ewropej jiġu attirati lejn is-settur tas-sajd u, min-naħa l-oħra, jiġi ffaċilitat ir-reklutaġġ tal-barranin. Il-KESE jirrakkomanda li tissaħħaħ il-karriera marittima u tas-sajd u li s-sajd isir magħruf bħala opportunità professjonali deċenti mimlija opportunitajiet għaż-żgħażagħ. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | In-negliġenza fil-promozzjoni soċjali tas-settur tas-sajd wasslet għal interess aktar baxx biex jingħaqad mal-professjoni miċ-ċittadini tal-UE. Dan, min-naħa tiegħu kkontribwixxa għaż-żieda fl-impjiegi ta’ sajjieda migranti fl-ilmijiet tal-UE (minn pajjiżi li mhumiex fiż-ŻEE) li f’ċerti każijiet u pajjiżi faċli jispiċċaw vittmi tal-abbużi fuq ix-xogħol (10). L-ispeċifiċitajiet tas-settur tas-sajd, li x-xogħol tiegħu jitwettaq fuq il-baħar għal perjodi ta’ żmien twal, jagħmlu lis-sajjieda migranti partikolarment vulnerabbli. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Sabiex tiġi indirizzata din il-problema, u f’konformità mar-Riżoluzzjoni tal-ILO adottata fil-laqgħa tripartitika dwar kwistjonijiet relatati mas-sajjieda migranti fl-2017 (11), il-KESE jqis li huwa essenzjali li jiġu żviluppati prinċipji ġenerali u linji gwida prattiċi għal servizzi ġusti relatati mas-suq tax-xogħol fis-settur tas-sajd, inklużi: a) linji gwida suffiċjenti u adegwati għas-sidien tal-bastimenti tas-sajd u servizzi (transkonfinali) relatati mas-suq tax-xogħol; b) mudelli ta’ kuntratti għas-servizzi (transkonfinali) relatati mas-suq tax-xogħol fis-settur tas-sajd; c) linji gwida suffiċjenti u adegwati għas-sajjieda li jfittxu impjieg abbord bastimenti tas-sajd (barranin), u d) mekkaniżmi biex wieħed iressaq ilmenti. Fid-dawl ta’ dan, il-Kumitat ta’ Djalogu Soċjali Settorjali għas-Sajd fil-Baħar ser jiżviluppa linji gwida għar-reklutaġġ diċenti ta’ sajjieda migranti fl-2019-2020. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Il-Kumitat jappella wkoll lill-Istati Membri tal-UE biex jirratifikaw, jimplimentaw u jinfurzaw il-Konvenzjoni Nru 188 tal-ILO. Huwa jistieden ukoll lill-Kummissjoni Ewropea biex tiġbor data u statistika dwar is-sitwazzjoni tas-sajjieda migranti fl-Ewropa. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Skont l-Artikolu 22 tar-Regolament dwar il-PKS, l-Istati Membri għandhom jippruvaw jilħqu bilanċ stabbli u ta’ natura dejjiema bejn il-kapaċità tas-sajd tal-flotta tagħhom u l-opportunitajiet tagħhom tas-sajd. Għal dan il-għan, l-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-kapaċità tas-sajd tal-flotot tagħhom ma taqbiżx il-limiti massimi ta’ kapaċità ffissati f’termini ta’ tunnellaġġ gross (volum) u kW (qawwa). L-imsieħba soċjali Ewropej, permezz ta’ studju reċenti dwar l-impatt soċjali ta’ dawn il-limiti kofinanzjati mill-UE (12), indikaw li l-limitazzjoni tat-tunnellaġġ gross għandha impatt negattiv fuq is-sigurtà, il-kumdità tas-sajjieda u l-kwalità tal-ħut maqbud, hekk kif tippenalizza inizjattivi li jipprovdu miżuri addizzjonali ta’ sigurtà, kumdità u kwalità lill-bastimenti peress li hemm implikat li l-metri kubi supplimentari għandhom jikkompetu, pereżempju, mal-volum tal-istiva, il-volum tal-kamra tal-magni jew it-tankijiet tal-fjuwil. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Fuq il-bażi ta’ dan ta’ hawn fuq, il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni Ewropea biex issib metodi alternattivi biex titkejjel il-kapaċità tas-sajd, b’mod simili għan-Norveġja jew l-Iżlanda, li jeskludu żoni ta’ mistrieħ, kumdità u rikreazzjoni mill-kalkolu, fuq il-bażi ta’ diversi fatturi bħall-kwota allokata jew id-daqs tal-bastiment. F’dan ir-rigward ukoll, għandha tkun awtorizzata żieda fit-tunnellaġġ ta’ bastimenti meta l-volumi addizzjonali jikkorrispondu għall-ħtieġa li jittejbu s-sigurtà u l-kumdità tal-ekwipaġġi. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Il-KESE jwissi wkoll li kemm il-Konvenzjoni Nru 188 kif ukoll id-Direttiva tal-Kunsill (UE) 2017/159 jeħtieġu bil-liġi aktar spazju għall-akkomodazzjoni tal-ekwipaġġ abbord bastimenti tas-sajd ġodda (mibnija fil-15 ta’ Novembru 2019 jew wara). Bl-istess mod, studju reċenti li sar fi Franza rrapporta żieda fil-ħin tax-xogħol u tnaqqis fil-ħin ta’ mistrieħ, u dan jiġġenera żieda fir-riskju għas-saħħa u l-perikli fuq ix-xogħol għas-sajjieda. Sejbiet simili ġew ippubblikati mill-Università ta’ Wageningen fl-Olanda u minn AZTI fi Spanja, li jikkonfermaw id-deterjorazzjoni tal-kundizzjonijiet tax-xogħol. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Il-KESE jenfasizza li l-obbligu tal-ħatt l-art jeħtieġ żieda fl-ispazju għall-ħażna tal-qabdiet inċidentali li ma jistgħux jintremew fil-baħar u jiġġenera ħela akbar tal-fjuwil minħabba spazju limitat għall-ispeċijiet fil-mira, kif ukoll spejjeż addizzjonali għall-ħatt, l-issortjar manwali, l-użin u l-ipproċessar (13). Jirrimarka wkoll li tiġi pperikolata s-sigurtà abbord u l-istabbiltà tal-bastiment billi dan iwassal għal munzell akbar ta’ kaxxi fl-istiva kemm fin-numru kif ukoll fl-għoli, li jikkawża l-periklu li jaqgħu tagħbijiet imdendla. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | Barra minn hekk, ħut żgħir ħafna ma jistax jinbiegħ għall-konsum dirett mill-bniedem. Dan jikkawża ħela ta’ ħut, partikolarment fl-Istati Membri tan-Nofsinhar tal-UE, li m’għandhomx fabbriki tal-frakass tal-fdal tal-ħut, u jnaqqas id-dħul finanzjarju tas-sajjieda li jirċievu prezz redikoli għal dawn il-qabdiet. |
| --- | --- |

3.16.

| 3.17. | Dan juri kunflitt legali bejn l-Artikolu 15 tal-PKS dwar l-obbligu tal-ħatt l-art u l-Konvenzjoni Nru 188, partikolarment ir-regoli dwar is-sigħat ta’ mistrieħ (Artikolu 14). Il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni Ewropea biex twettaq analiżi tal-impatt u tipproponi miżuri adatti biex issolvi l-inkonsistenzi legali bejn l-istrumenti legali differenti adottati mill-UE li minħabba fihom qed ibatu s-sajjieda. |
| --- | --- |

3.17.

| 3.18. | L-età medja tal-flotta Ewropea hija ta’ 23 sena, u tilħaq każijiet aktar estremi bħal dawk fi Spanja fejn għad hemm aktar minn 2 500 dgħajsa li għandhom iktar minn 40 sena. Il-maġġoranza kbira ta’ dawn il-bastimenti huma żgħar, u jużaw irkaptu fuq skala żgħira. Sabiex tiġi garantita s-sigurtà abbord il-bastimenti, kundizzjonijiet abitabbli aħjar għall-ekwipaġġ u l-aqwa kundizzjonijiet tax-xogħol, il-KESE jqis li huwa neċessarju li jiġi implimentat pjan għat-tiġdid u l-modernizzazzjoni tal-flotta. Dan il-pjan jista’ jiġi mmaterjalizzat permezz tal-iżvilupp ta’ strumenti finanzjarji u l-Bank Ewropew tal-Investiment (BEI), li jipprovdi l-aċċess għall-finanzjament lill-kumpaniji tas-sajd. Min-naħa l-oħra, il-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd (FEMS) tal-futur għandu jinkludi wkoll għajnuna għat-tiġdid u l-modernizzazzjoni tal-flotta mingħajr ma tiżdied il-kapaċità tas-sajd. |
| --- | --- |

3.18.

| 3.19. | Il-KESE finalment jixtieq jirreferi għall-politika kummerċjali tal-Unjoni Ewropea. Bħalissa, aktar minn 60 % tal-ħut ikkunsmat fis-suq tal-UE jiġi minn pajjiżi terzi. Ħafna minn dawn l-importazzjonijiet ta’ prodotti tas-sajd huma soġġetti għal ftehimiet kummerċjali li jagħtu preferenzi tariffarji, speċjalment lill-pajjiżi li qed jiżviluppaw (skema ġeneralizzata ta’ preferenzi, ftehimiet ta’ sħubija ekonomika, eċċ.). Hemm każijiet fejn dawn il-preferenzi jiġu nnegozjati ma’ pajjiżi terzi li ma jikkonformawx mal-istandards ta’ sostenibbiltà soċjali u ambjentali ekwivalenti għal dawk li l-produtturi Ewropej għandhom jikkonformaw magħhom skont ir-regolamenti tal-UE (14). Dan iwassal għal sitwazzjoni ta’ kompetizzjoni inġusta u telf ta’ kompetittività tal-kumpaniji Ewropej. L-isforzi tal-UE biex tagħmel is-sajd u l-produzzjoni tal-ikel tal-baħar sostenibbli u soċjalment responsabbli huma għalhekk inkompatibbli mal-importazzjoni ta’ prodotti minn ċerti pajjiżi li juru ftit jew xejn rispett għas-sostenibbiltà u r-responsabbiltà soċjali. |
| --- | --- |

3.19.

| 3.20. | L-UE għandha tieħu vantaġġ mill-politika kummerċjali tagħha biex tiżgura li l-istandards ta’ sostenibbiltà ambjentali u soċjali simili jiġu applikati kemm għall-operaturi Ewropej kif ukoll għal dawk barranin, u tagħti aċċess għas-suq intern biss għall-prodotti li jikkonformaw. Inkella, l-UE tkun qed tibgħat messaġġ ekwivoku lill-komunità internazzjonali, u tippremja lil dawk li għamlu inqas għas-sostenibbiltà tal-istokkijiet tal-ħut u t-trattament ġust tal-persuni. |
| --- | --- |

3.20.

| 3.21. | Il-KESE jirrakkomanda li jkun hemm koerenza akbar bejn il-politika tas-sajd u dik tal-kummerċ. Konsegwentement, il-pajjiżi marbuta mas-sajd illegali (IUU) u ma abbużi gravi fuq ix-xogħol ma għandhomx ikunu eliġibbli għall-aċċess preferenzjali għas-suq tal-UE; pjuttost l-oppost. Bl-istess mod, kwoti tariffarji awtonomi lanqas ma għandhom japplikaw għall-prodotti minn pajjiżi identifikati li huma involuti f’sajd IUU (il-każ tat-Tajlandja identifikat minn qabel mill-Kummissjoni Ewropea, fejn il-pajjiż ingħata karta safra). Il-KESE jissuġġerixxi l-użu ta’ dawn l-istrumenti biss meta ma jkunx hemm provvista biżżejjed ta’ prodotti Ewropej għas-swieq tagħna, u mhux biex ikun hemm importazzjoni ta’ prodotti mhux sostenibbli bi prezzijiet aktar baxxi. Dan l-istrument tariffarju jikkawża wkoll pressjoni akbar fuq il-prezzijiet tal-produtturi tal-UE. |
| --- | --- |

3.21.

| 3.22. | L-iffaċilitar tal-aċċess għal ħut bi prezzijiet ġusti għal persuni li ma jikkunsmawx biżżejjed omega-3 u nutrijenti oħra għandu jitqies bħala politika soċjali b’impatt immedjat fuq l-ispejjeż tas-sistema tal-kura tas-saħħa. Ħafna pajjiżi tal-UE għad iridu jżidu l-kultura tal-frott tal-baħar tagħhom sabiex jiżviluppaw dieta varjata u tajba għas-saħħa. |
| --- | --- |

3.22.

Brussell, il-25 ta’ Settembru 2019.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Luca JAHIER

---

(1)  Opinjoni tal-KESE “Nisimgħu liċ-ċittadini tal-Ewropa għal futur sostenibbli (Sibiu u lil hinn)” (ĠU C 228, 5.7.2019, p. 37).

1

(2)  Opinjoni tal-KESE dwar “Il-kontroll tas-sajd” (ĠU C 110, 22.3.2019, p. 118).

2

(3)  Opinjoni tal-KESE dwar “Il-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd” (ĠU C 110, 22.3.2019, p. 104).

3

(4)  ĠU L 25, 31.1.2017, p. 12.

4

(5)  http://www.emsa.europa.eu/emsa-documents/latest/item/3156-annual-overview-of-marine-casualties-and-incidents-2017.html

5

(6)  https://ec.europa.eu/jrc/en/publication/eur-scientific-and-technical-research-reports/2018-annual-economic-report-eu-fishing-fleet-stecf-18-07

6

(7)  https://ec.europa.eu/jrc/en/publication/eur-scientific-and-technical-research-reports/2018-annual-economic-report-eu-fishing-fleet-stecf-18-07

7

(8)  http://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/STUD/2018/617484/IPOL_STU(2018)617484_EN.pdf (mhux disponibbli bil-Malti)

8

(9)  Id-Direttiva 2005/36/KE dwar ir-rikonoxximent ta’ kwalifiki professjonali tistipula rekwiżiti obbligatorji għas-sajd fl-ilmijiet interni, iżda r-rekwiżiti għas-sajd fuq il-baħar għadhom ma ġewx stabbiliti.

9

(10)  Opinjoni tal-KESE dwar “Pjan pluriennali għall-istokkijiet demersali tal-Baħar tat-Tramuntana” (ĠU C 75, 10.3.2017, p. 109).

10

(11)  https://www.ilo.org/sector/activities/sectoral-meetings/WCMS_552792/lang–en/index.htm (mhux disponibbli bil-Malti).

11

(12)  http://www.chil.me/download-file/4bd3f613-0ecc-455b-a6ec-60262363eb24/analysis-on-gross-tonnage-and-propulsion-power-ceilings (mhux disponibbli bil-Malti).

12

(13)  Opinjoni tal-KESE dwar L-Obbligu ta’ Ħatt l-Art (ĠU C 311, 12.9.2014, p. 68).

13

(14)  Opinjoni tal-KESE dwar “Il-kontroll tas-sajd” (ĠU C 110, 22.3.2019, p. 118).

14

---

III Atti preparatorji

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

| 15.1.2020 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 14/72 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2020

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 14/72

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Regolazzjoni aħjar: nagħtu rendikont u nżommu l-impenn tagħna”

(COM(2019) 178 final)

(2020/C 14/10)

Relatur: Denis MEYNENT

| Konsultazzjoni | Kummissjoni Ewropea, 3.6.2019 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum |
| Adottata fis-sezzjoni | 3.9.2019 |
| Adottata fil-plenarja | 25.9.2019 |
| Sessjoni plenarja Nru | 546 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 99/0/0 |

Konsultazzjoni

Kummissjoni Ewropea, 3.6.2019

Bażi legali

Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum

Adottata fis-sezzjoni

3.9.2019

Adottata fil-plenarja

25.9.2019

Sessjoni plenarja Nru

546

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

99/0/0

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Ir-regolamentazzjoni Ewropea hija fattur essenzjali ta’ integrazzjoni. Jekk tkun proporzjonata kif xieraq, hija garanzija ta’ protezzjoni u ta’ sigurtà legali importanti għall-atturi u ċ-ċittadini Ewropej kollha. (1) |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Il-Kumitat jitlob li t-tkomplija tal-aġenda għal Regolamentazzjoni Aħjar tkun tiddependi mit-titjib fis-sustanza (ara r-rakkomandazzjonijiet ta’ hawn taħt). Huwa jissuġġerixxi li r-responsabbiltà għal dan il-programm tiġi fdata lil Viċi President tal-kulleġġ il-ġdid. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Il-KESE jfakkar li t-titjib tar-regolamentazzjoni ma jistax jiħux post id-deċiżjonijiet politiċi u m’għandu fl-ebda każ iwassal għal deregolamentazzjoni u lanqas ikollu l-effett li jnaqqas il-livell tal-protezzjoni soċjali, il-protezzjoni tal-ambjent u tal-konsumaturi u d-drittijiet fundamentali (2). |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | L-użu tal-għodod għal “Regolamentazzjoni aħjar” għandu jkun mezz biex jiġi żgurat li titqies b’mod effettiv is-sostenibbiltà tal-azzjonijiet li jittieħdu fil-qafas tal-politiki tal-UE. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tirrevedi l-linji gwida u l-kriterji tas-sett ta’ għodod għal “Regolamentazzjoni Aħjar” bil-għan li l-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli (SDGs) tal-Aġenda 2030 jiġu integrati fil-proċessi ta’ evalwazzjoni. Għandu jiġi inkluż b’mod espliċitu “kontroll tas-sostenibbiltà” fis-sett ta’ għodod tar-“Regolamentazzjoni Aħjar”. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Il-KESE jġedded it-talba tiegħu biex l-ekosistema Ewropea fil-qasam tal-valutazzjoni tal-impatt tiżviluppa iżjed biex tissaħħaħ il-kwalità tagħha u tiġi promossa l-parteċipazzjoni attiva tas-soċjetà ċivili organizzata fit-tfassil u l-implimentazzjoni tal-leġislazzjoni (3). |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Il-valutazzjonijiet tal-impatt dejjem għandhom jiffavorixxu approċċ abbażi tal-ispejjeż u l-benefiċċji, imsejjes fuq data affidabbli u verifikabbli, kif ukoll approċċ kwalitattiv, fl-interess tal-partijiet ikkonċernati. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni sabiex tistabbilixxi matriċi intelliġenti ta’ evalwazzjoni li tippermetti tfassil dinamiku ta’ mudelli tal-impatt tal-emendi sostanzjali mill-koleġislaturi u mill-partijiet ikkonċernati billi tikkonkretizza l-impatt ta’ ċerti parametri bħar-rati ta’ emissjoni, perċentwali, livelli limitu jew limiti massimi kwantitattivi, kif ukoll id-data kwalitattiva. F’dan ir-rigward, il-KESE jappella għat-twaqqif ta’ proġett pilota ta’ mudellar intelliġenti. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Il-valutazzjonijiet tal-impatt għandhom ikunu integrati waqt li jitqiesu l-kriterji kollha, l-ewwel fosthom il-protezzjoni soċjali, il-protezzjoni tal-konsumatur u tal-impjieg, iżda wkoll l-SDGs, is-saħħa, l-ambjent, il-klima, l-impatti territorjali, l-SMEs u l-mikrointrapriżi. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Il-KESE jixtieq li. f’dan l-ispirtu. titwettaq azzjoni speċifika favur l-SMEs (Act small First), u jitlob li l-prinċipju Think small first u t-“Test tal-SMEs” jiġu evalwati biex tiżdied l-effettività tagħhom u biex jitfasslu leġislazzjonijiet “kompatibbli mal-SMEs”, biex dawn ikunu jistgħu jiżviluppaw fis-suq intern b’ċertezza tad-dritt sħiħa. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Il-metodoloġija għat-twettiq tal-valutazzjonijiet tal-impatt għandha tkun trasparenti u kondiviża mal-istituzzjonijiet l-oħrajn u l-korpi konsultattivi biex ikunu jistgħu jifformulaw emendi u Opinjonijiet li jiġu studjati minn qabel. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Imwettqa f’kundizzjonijiet indipendenti u oġġettivi, il-valutazzjonijiet tal-impatt għandhom janalizzaw u, fejn xieraq, jipproponu għażliet alternattivi billi jenfasizzaw b’mod ċar il-vantaġġi u l-iżvantaġġi tax-xenarji differenti. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Il-Bord tal-Iskrutinju Regolatorju (RSB), inkarigat mill-kontroll tal-kwalità, huwa korp utli li wera l-effettività tiegħu fis-sistema tal-valutazzjoni tal-impatt. L-RSB għandu jkollu rwol akbar fl-iżvilupp ta’ approċċ integrat. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Il-klawsoli ta’ reviżjoni għandhom jiġu abbozzati b’mod li l-Kummissjoni u l-Istati Membri jkunu jistgħu jimmonitorjaw l-implimentazzjoni tal-leġislazzjoni inkwistjoni u jwettqu analiżi integrata tal-impatt tal-leġislazzjoni kkonċernata fuq il-partijiet ikkonċernati. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Il-KESE, li stabbilixxa kuntatt dirett mas-sitwazzjoni fuq il-post u jibbenefika minn netwerk kbir ta’ intermedjarji u mill-għarfien espert tal-membri tiegħu, għandu l-għan li jagħti prijorità lill-valutazzjonijiet ex post u kwalitattivi, sabiex ikun jista’ jiġi identifikat l-impatt ta’ intervent leġislattiv jew ta’ politika Ewropea u jiġu kondiviżi l-esperjenzi prattiċi tal-imsieħba ekonomiċi u soċjali Ewropej. (4) |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | Il-KESE huwa tal-fehma li l-konsultazzjonijiet għandhom jinvolvu aħjar lill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili permezz tal-implimentazzjoni ta’ forma ta’ sħubija kollaborattiva. |
| --- | --- |

1.16.

| 1.17. | Il-kwestjonarji għandhom ikunu miftuħa u jippermettu lil dawk li jwieġbu jesprimu ruħhom f’aktar dettall. Il-Kumitat jitlob lill-Kummissjoni tadotta approċċ kwalitattiv għat-tweġibiet, li jħalli aktar lok għal evalwazzjoni sottili tar-riżultati. |
| --- | --- |

1.17.

| 1.18. | Il-Kumitat huwa tal-fehma li l-“prinċipju tal-innovazzjoni” m’għandux bażi ġuridika u huwa partikolarment inċert; għalhekk, l-użu tiegħu għandu jkun ikkunsidrat biss f’każijiet speċifiċi ħafna fejn l-użu tiegħu jġib valur miżjud, bl-eċċezzjoni tal-funzjonament tajjeb tas-suq intern, tal-protezzjoni soċjali u ambjentali, tal-konsumaturi u tas-saħħa. Il-Kumitat jafferma mill-ġdid l-impenn tiegħu fil-konfront tal-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ prekawzjoni (Art. 191 tat-TFUE), u jemm li jkun utli li titħejja Opinjoni fuq inizjattiva proprja dwar il-kontenut u l-użu tal-“prinċipju tal-innovazzjoni”, u dwar il-kompatibbiltà ta’ dawn iż-żewġ prinċipji. |
| --- | --- |

1.18.

| 1.19. | Il-metodu tat-tnaqqis tal-ispejjeż inutli għandu jkun ibbażat fuq evalwazzjoni każ b’każ tal-leġislazzjoni eżistenti, li tkun tista’ tiddetermina b’mod konkret dak li jista’ jiġi ssemplifikat, razzjonalizzat jew eliminat u mhux fuq miri kwantifikati ex-ante“fil-livell politiku”. |
| --- | --- |

1.19.

| 1.20. | F’dan ir-rigward, il-Kumitat jistieden lill-Kummissjoni tiċċara l-kriterji użati biex jiġi ddeterminat jekk piż regolatorju jew amministrattiv huwiex utli jew inutli, filwaqt li jiġi rispettat kif imiss il-prinċipju tal-proporzjonalità. |
| --- | --- |

1.20.

| 1.21. | Il-KESE jappella għal valutazzjoni bilanċjata u ċara tal-pjattaforma REFIT. Huwa jemmen li l-pjattaforma jeħtieġ li tiġi pprovduta b’regoli u mezzi li jippermettulha twieġeb aktar malajr għall-konsultazzjonijiet, filwaqt li tiġi ċċarata l-metodoloġija tal-ħidma. |
| --- | --- |

1.21.

| 1.22. | Il-mandat tal-pjattaforma għandu jiġi rivedut sabiex REFIT ikun eżerċizzju li jaħdem fiż-żewġ direzzjonijiet, jiġifieri li ma jippreġudikax, a priori, id-direzzjoni li għandha tingħata r-regolamentazzjoni: żieda, suppliment, emenda jew tħassir ta’ att leġislattiv (5). |
| --- | --- |

1.22.

2.   Il-Komunikazzjoni fil-qosor

| 2.1. | Il-Kummissjoni tqis li regolamentazzjoni aħjar tejbet il-mod kif issir il-politika u għandha tibqa’ fil-qalba tal-metodi ta’ ħidma tagħha. Hija tfakkar li din mhijiex aġenda deregolatorja moħbija. Minkejja riżultati inkoraġġanti, il-Kummissjoni fasslet valutazzjoni kritika tal-azzjoni tagħha. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Elementi pożittivi jinkludu l-parteċipazzjoni akbar taċ-ċittadini, tal-partijiet ikkonċernati u tas-soċjetà ċivili fil-konsultazzjonijiet tal-Kummissjoni. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | F’dak li jirrigwarda l-valutazzjoni tal-impatt, il-Kummissjoni tqis li l-impatti ekonomiċi, soċjali u ambjentali tal-inizjattivi tagħha huma eżaminati sistematikament. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Rigward l-evalwazzjonijiet tal-leġislazzjoni implimentata fil-livell tal-UE, il-Kummissjoni hija sodisfatta li tliet kwarti tal-valutazzjonijiet tal-impatt imwettqa issa huma akkumpanjati minn evalwazzjoni tal-politika jew tas-settur inkwistjoni. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Rigward REFIT, il-Kummissjoni tagħmel valutazzjoni pożittiva tal-programm. Il-Kummissjoni ppreżentat madwar 150 miżura biex tissemplifika l-leġislazzjoni tal-Unjoni bejn l-2015 u l-2018. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Minkejja din il-valutazzjoni pożittiva, il-Kummissjoni tindika sensiela ta’ titjib possibbli u tifformula diversi impenji konkreti, b’mod partikolari ż-żieda tal-kooperazzjoni tagħha mal-KESE u l-KtR, it-tisħiħ u l-kontroll tal-kwalità tal-konsultazzjonijiet pubbliċi, valutazzjoni aktar dettaljata tas-sussidjarjetà u l-proporzjonalità bl-użu, pereżempju, tal-“grilja” komuni proposta mit-Task Force dwar is-Sussidjarjetà u l-Proporzjonalità. |
| --- | --- |

2.6.

3.   Evalwazzjoni tal-Kumitat

| 3.1. | Twettaq għadd kbir ta’ proġetti taħt l-awspiċi tal-Kummissjoni u ta’ korpi oħrajn (Coreper, RAC, OECD) biex jiġi evalwat il-progress tal-UE fi tliet oqsma:






  — | Il-valutazzjoni tal-impatt |
| --- | --- | --- |

3.1.

—

Il-valutazzjoni tal-impatt

| — | Konsultazzjoni mal-partijiet ikkonċernati, mas-soċjetà ċivili u maċ-ċittadini |
| --- | --- |

—

Konsultazzjoni mal-partijiet ikkonċernati, mas-soċjetà ċivili u maċ-ċittadini

| — | Semplifikazzjoni u tnaqqis tal-piż regolatorju. |
| --- | --- |

—

Semplifikazzjoni u tnaqqis tal-piż regolatorju.

Madnkollu, minkejja l-isforz kontinwu tal-Kummissjoni, għad hemm ċerti diffikultajiet:

| 3.2. | Il-valutazzjoni tal-impatt |
| --- | --- |

3.2.

| 3.2.1. | It-tixrid fuq skala wiesgħa tal-kriterji ekonomiċi: matul is-snin żdiedet sensiela ta’ kriterji ta’ evalwazzjoni ekonomika (it-test tal-kompetittività, it-test diġitali, it-test tal-SMEs, leġislazzjoni li tiflaħ għaż-żmien, il-prinċipju tal-innovazzjoni). Din l-inflazzjoni tal-kriterji toħloq tliet diffikultajiet: il-klassifikazzjoni tagħhom, il-pożizzjonament tagħhom meta mqabbla mal-kriterji soċjali u ambjentali (liema huwa l-kriterju deċiżiv finalment?), u forma ta’ burokratizzazzjoni tal-eżerċizzju. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Metodoloġija essenzjalment orjentata lejn l-ispejjeż: l-għodod varji tat-Toolbox (6) (strumenti għal regolamentazzjoni aħjar) disponibbli għall-Kummissjoni sabiex tiġġudika l-impatt ta’ inizjattiva huma statiċi, orjentati lejn l-ispejjeż, u jistaqsu biss sensiela ta’ mistoqsijiet ġenerali mingħajr ma jenfasizzaw l-aspett kwalitattiv jew jikkunsidraw xenarji alternattivi. L-għodod huma mħallta u ma jippermettux approċċ integrat li jgħaqqad l-ispejjeż u l-benefiċċji u jimmira lejn il-koeżjoni territorjali, l-iżvilupp u l-kompetittività sostenibbli. Finalment, l-ebda għodda ma hija speċifikament iddedikata għall-ambjent u għall-klima. |
| --- | --- |

3.2.2.

| 3.2.3. | In-nuqqas ta’ valutazzjoni tal-impatt għall-atti delegati u l-atti ta’ implimentazzjoni: dawn l-atti għandhom kamp ta’ applikazzjoni konsiderevoli u kisbu post importanti ħafna fil-leġislazzjoni tal-UE. Fl-2018, kien hemm 861 att ta’ implimentazzjoni, 96 att delegat u 72 att leġislattiv (7). Il-Kummissjoni tirrikonoxxi li ftit hemm valutazzjonijiet tal-impatt tal-atti delegati, minħabba nuqqas ta’ ħin jew ta’ baġit. Il-KESE jemmen ukoll li għandu jiġi kkonsultat ukoll biex jagħti l-fehma tiegħu fil-proċedura ta’ delega, bl-istess mod kif jiġri għall-atti leġislattivi, kif ukoll f’dak li jirrigwarda l-emenda possibbli tal-atti delegati, fid-dawl tar-riperkussjonijiet ekonomiċi u soċjali (8). |
| --- | --- |

3.2.3.

| 3.2.4. | L-assenza ta’ valutazzjoni tal-impatt tal-emendi sostantivi tal-koleġislaturi: minkejja l-punt 15 tal-Ftehim Interistituzzjonali (9), li jirrikjedi li l-Kunsill u l-Parlament jagħmlu valutazzjoni tal-impatt tal-emendi sostantivi li jagħmlu għall-proposti tal-Kummissjoni, il-Kunsill qatt ma wettaq valutazzjoni tal-impatt ta’ emenda sostantiva ta’ Stat Membru wieħed jew aktar. Fil-verità, la għandu l-baġit u lanqas il-kapaċità operattiva meħtieġa biex jagħmel dan. |
| --- | --- |

3.2.4.

| 3.2.5. | Esternalizzazzjoni tal-valutazzjonijiet tal-impatt tal-Kummissjoni: is-sistematizzazzjoni tal-valutazzjonijiet tal-impatt tirriżulta fi spejjeż u l-privatizzazzjoni parzjali tagħhom. X’garanzija hemm li l-valutazzjonijiet tal-impatt isiru f’kundizzjonijiet indipendenti u oġġettivi meta l-unità tal-Kummissjoni li twettaq il-valutazzjonijiet tal-impatt tabbozza wkoll il-proposta leġislattiva? |
| --- | --- |

3.2.5.

| 3.2.6. | Ir-rwol tal-Bord tal-Iskrutinju Regolatorju: dan il-bord jeżamina l-kwalità tal-valutazzjonijiet tal-impatt. L-opinjoni pożittiva tiegħu hija meħtieġa biex il-kulleġġ tal-Kummissarji japprova l-proposta. Fl-2018, 28 % tal-valutazzjonijiet tal-impatt kisbu opinjoni negattiva mill-Bord minħabba li l-kwalità tagħhom ma kinitx sodisfaċenti. Ta’ min ifaħħar il-professjonalità tal-membri tal-Bord li taw prova tal-indipendenza tagħhom. Iżda l-pubbliku inġenerali ma jafx bil-Bord u l-għan li jfitex li jilħaq. Il-Bord jista’ jaqdi rwol akbar fit-tfassil ta’ approċċ integrat tad-dimensjonijiet ekonomiċi, soċjali u ambjentali tal-valutazzjonijiet tal-valutazzjonijiet tal-impatt. |
| --- | --- |

3.2.6.

| 3.2.7. | L-evalwazzjoni ex post tal-impatt tal-leġislazzjoni tal-UE fuq il-funzjonament tas-suq intern hija l-garanzija ta’ governanza tajba. Il-klawsola ta’ reviżjoni tippermetti li tiġi vverifikata l-implimentazzjoni korretta tal-leġislazzjoni inkwistjoni, u li leġislazzjoni partikolari tiġi mtejba, emendata jew adattata fid-dawl tal-għarfien xjentifiku, l-osservazzjonijiet fuq il-post jew il-konsultazzjoni tal-imsieħba soċjali. Madankollu, għadd ta’ eżempji reċenti juru li dawn il-klawsoli ta’ reviżjoni mhux dejjem ikunu abbozzati b’tali mod li l-Kummissjoni u l-Istati Membri jwettqu analiżi integrata tal-impatt tal-leġislazzjoni kkonċernata. Barra minn hekk, il-Qorti Ewropea tal-Awdituri tenfasizza li l-kontenut tal-klawsoli ta’ reviżjoni mhux dejjem ikun ċar, speċjalment meta jkun meħtieġ li jiġu ddeterminati l-kisbiet mitluba u l-mument opportun biex isir l-eżami mill-ġdid ex post (10). |
| --- | --- |

3.2.7.

| 3.3. | L-emerġenza tal-prinċipju tal-innovazzjoni. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.3.1. | Dan il-prinċipju li deher f’Novembru 2014 fuq l-inizjattiva tal-European Risk Forum u li ġie approvat mill-Kunsill fl-2016, taħt il-presidenza Netherlandiża, jimponi l-kompatibbiltà meħtieġa ta’ kull proposta leġislattiva ġdida fid-dawl tal-impatt (pożittiv) tagħha fuq l-innovazzjoni biex tinħoloq leġislazzjoni valida għall-futur (future proof legislation). |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.2. | Minn dakinhar ’l hawn, il-promoturi ta’ dan il-“prinċipju” ppruvaw jintegrawh fl-acquis leġislattiv tal-UE. Fl-2019, il-“prinċipju tal-innovazzjoni” deher fuq fuq fil-programm Orizzont Ewropa (2021-2027) fil-forma ta’ premessa. |
| --- | --- |

3.3.2.

| 3.3.3. | Wieħed ma jistax ma jinnotax, iżda, li l-punti prinċipali tal-“prinċipju tal-innovazzjoni” huma partikolarment inċerti:






  — | il-“prinċipju tal-innovazzjoni” m’għandu l-ebda bażi ġuridika, għall-kuntrarju tal-prinċipju ta’ prekawzjoni (Art. 191 tat-TFUE) li xi drabi huwa oppost għalih; |
| --- | --- | --- |

3.3.3.

—

il-“prinċipju tal-innovazzjoni” m’għandu l-ebda bażi ġuridika, għall-kuntrarju tal-prinċipju ta’ prekawzjoni (Art. 191 tat-TFUE) li xi drabi huwa oppost għalih;

| — | huwa partikolarment vag: għal liema innovazzjoni qed jirreferi? Xjentifika, teknika, organizzattiva, soċjali? |
| --- | --- |

—

huwa partikolarment vag: għal liema innovazzjoni qed jirreferi? Xjentifika, teknika, organizzattiva, soċjali?

Mil-lat empiriku, ir-riċerka akkademika turi li r-regolamentazzjoni ma tfixkilx l-innovazzjoni. Għall-kuntrarju, jidher li r-regolamentazzjoni hija pjuttost ta’ benefiċċju għall-innovazzjoni u li dan l-impatt huwa aktar evidenti meta s-settur inkwistjoni jkun viċin il-fruntiera teknoloġika (11). Fis-sentenza tagħha dwar il-Kawża T-521/14 (L-Isvezja vs Il-Kummissjoni), il-Qorti tal-Ġustizzja tal-UE kkonfermat is-supremazija tal-kriterji xjentifiċi fuq kwalunkwe evalwazzjoni suġġettiva tal-obbligi imposti fuq il-leġislatur Ewropew f’isem l-innovazzjoni jew imperattivi oħrajn.

| 3.3.4. | Il-Kumitat jitlob li l-kummenti preċedenti jiġu kkunsidrati kif imiss fil-Komunikazzjoni dwar il-“prinċipju tal-innovazzjoni” mħabbra mill-Kummissjoni fid-dokument tagħha “A vision for the European industry until 2030” (Viżjoni għall-industrija Ewropea sal-2030) (12). |
| --- | --- |

3.3.4.

| 3.3.5. | Il-KESE huwa tal-fehma li jkun utli li jħejji Opinjoni fuq inizjattiva proprja dwar il-“prinċipju tal-innovazzjoni”, b’mod partikolari dwari l-kompatibbiltà tiegħu mal-prinċipju ta’ prekawzjoni. |
| --- | --- |

3.3.5.

| 3.4. | Konsultazzjonijiet pubbliċi |
| --- | --- |

3.4.

| 3.4.1. | Minkejja sforz reali, il-proċedura tal-konsultazzjoni tbati minn diversi difetti inaċċettabbli:






  — | il-federazzjonijiet tal-intrapriżi fil-biċċa l-kbira huma dawk li l-aktar iwieġbu (42,9 %) (13). Ir-rata ta’ rispons mill-kumpaniji l-kbar jew mill-federazzjonijiet tal-intrapriżi kienet saħansitra 60 % fil-każ tal-pjattaforma REFIT; |
| --- | --- | --- |

3.4.1.

—

il-federazzjonijiet tal-intrapriżi fil-biċċa l-kbira huma dawk li l-aktar iwieġbu (42,9 %) (13). Ir-rata ta’ rispons mill-kumpaniji l-kbar jew mill-federazzjonijiet tal-intrapriżi kienet saħansitra 60 % fil-każ tal-pjattaforma REFIT;

| — | fin-nuqqas ta’ riżorsi suffiċjenti, l-imsieħba soċjali, inġenerali, u r-rappreżentanti tal-ħaddiema u tal-konsumaturi, b’mod partikolari, huma fi żvantaġġ meta mqabbla mal-intrapriżi multinazzjonali u mal-federazzjonijiet ewlenin ta’ min iħaddem, minkejja rwol rikonoxxut u leġittimu fil-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet (ara l-Art. 154 tat-TFUE); |
| --- | --- |

—

fin-nuqqas ta’ riżorsi suffiċjenti, l-imsieħba soċjali, inġenerali, u r-rappreżentanti tal-ħaddiema u tal-konsumaturi, b’mod partikolari, huma fi żvantaġġ meta mqabbla mal-intrapriżi multinazzjonali u mal-federazzjonijiet ewlenin ta’ min iħaddem, minkejja rwol rikonoxxut u leġittimu fil-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet (ara l-Art. 154 tat-TFUE);

| — | il-kwestjonarji huma gwidati, spiss miktuba f’forma binarja u joffru ftit lok għal evalwazzjoni dettaljata minn dawk li jwieġbu; |
| --- | --- |

—

il-kwestjonarji huma gwidati, spiss miktuba f’forma binarja u joffru ftit lok għal evalwazzjoni dettaljata minn dawk li jwieġbu;

| — | il-kultura tar-rispons spiss hija limitata għal ċerti Stati Membri. Minn dan toħroġ stampa parzjalment mgħawġa tar-realtà; |
| --- | --- |

—

il-kultura tar-rispons spiss hija limitata għal ċerti Stati Membri. Minn dan toħroġ stampa parzjalment mgħawġa tar-realtà;

| — | l-eżami tat-tweġibiet isir b’mod standardizzat. Dan iwassal għal approċċ statiku li ma jippermettix li t-tweġibiet jiġu eżaminati b’mod intelliġenti u sottili u lanqas li jiġu ponderati r-riżultati tal-konsultazzjoni. |
| --- | --- |

—

l-eżami tat-tweġibiet isir b’mod standardizzat. Dan iwassal għal approċċ statiku li ma jippermettix li t-tweġibiet jiġu eżaminati b’mod intelliġenti u sottili u lanqas li jiġu ponderati r-riżultati tal-konsultazzjoni.

| 3.5. | It-tnaqqis tal-piżijiet regolatorji bla bżonn |
| --- | --- |

3.5.

| 3.5.1. | F’Novembru 2018, il-Kummissjoni ppubblikat l-Istħarriġ tal-Piż Annwali għall-2018 (14) li jipprovdi ħarsa ġenerali lejn l-isforzi ta’ semplifikazzjoni mwettqa mill-UE.
  Minkejja dak li tħabbar, dan ir-rapport iqiegħed flimkien miżuri li għadhom iridu jittieħdu u riżultati li inbtu aktar mill-progress tal-ekonomija diġitali milli l-ġlieda kontra l-piżijiet amministrattivi (eżempju: ir-regolament dwar il-monitoraġġ tas-sajd u l-pakkett leġislattiv dwar il-liġi tal-kumpaniji). |
| --- | --- |

3.5.1.

Minkejja dak li tħabbar, dan ir-rapport iqiegħed flimkien miżuri li għadhom iridu jittieħdu u riżultati li inbtu aktar mill-progress tal-ekonomija diġitali milli l-ġlieda kontra l-piżijiet amministrattivi (eżempju: ir-regolament dwar il-monitoraġġ tas-sajd u l-pakkett leġislattiv dwar il-liġi tal-kumpaniji).

| 3.5.2. | Ir-rapport tal-OECD tal-2019 dwar it-titjib tal-leġislazzjoni (15) iddedika wkoll uħud mir-riflessjonijiet tiegħu dwar il-kwistjoni. L-OECD tidher li qed titlob tneħħija parzjali tal-acquis communautaire u tal-ġabra ta’ leġislazzjonijiet tal-Istati Membri biex jonqsu l-piżijiet u l-ispejjeż regolatorji mingħajr ma twieġeb għall-mistoqsija preliminari ta’ kemm għandhom jitnaqqsu l-ispejjeż u minn liema punt is-sistemi ta’ protezzjoni (soċjali, ambjentali u territorjali) huma f’riskju li jiġu mhedda. |
| --- | --- |

3.5.2.

| 3.5.3. | Il-pjattaforma REFIT twaqqfet f’Mejju 2015 biex l-awtoritajiet pubbliċi, iċ-ċittadini u l-partijiet interessati jkunu jistgħu jikkontribwixxu għat-titjib tal-leġislazzjoni Ewropea. Fil-fehma tal-Kumitat, ċerti kwistjonijiet jitfgħu dell ikrah fuq il-proċedimenti:






  — | proċess superfluwu: il-grupp tal-Istati Membri tal-pjattaforma parzjalment jirdoppja x-xogħol ta’ madwar 200 grupp ta’ ħidma tal-Kunsill; |
| --- | --- | --- |

3.5.3.

—

proċess superfluwu: il-grupp tal-Istati Membri tal-pjattaforma parzjalment jirdoppja x-xogħol ta’ madwar 200 grupp ta’ ħidma tal-Kunsill;

| — | proċess kajman: il-proċess tal-adozzjoni tal-Opinjonijiet spiss jieħu aktar minn xahar minħabba n-numru żgħir ta’ pożizzjonijiet komuni taż-żewġ gruppi li jiltaqgħu darba biss u mingħajr djalogu reali; |
| --- | --- |

—

proċess kajman: il-proċess tal-adozzjoni tal-Opinjonijiet spiss jieħu aktar minn xahar minħabba n-numru żgħir ta’ pożizzjonijiet komuni taż-żewġ gruppi li jiltaqgħu darba biss u mingħajr djalogu reali;

| — | proċess asimmetriku: il-konsultazzjonijiet jiġu prinċipalment min-naħa ta’ min iħaddem, jiġifieri mingħand il-federazzjonijiet tal-intrapriżi jew mill-kmamar tal-kummerċ (ara l-istatistika ppubblikata mill-Kummissjoni), u rarament mingħand is-soċjetà ċivili jew mill-imsieħba soċjali. Għalkemm il-Kummissjoni u l-Istati Membri huma rappreżentati, il-PE huwa assenti; |
| --- | --- |

—

proċess asimmetriku: il-konsultazzjonijiet jiġu prinċipalment min-naħa ta’ min iħaddem, jiġifieri mingħand il-federazzjonijiet tal-intrapriżi jew mill-kmamar tal-kummerċ (ara l-istatistika ppubblikata mill-Kummissjoni), u rarament mingħand is-soċjetà ċivili jew mill-imsieħba soċjali. Għalkemm il-Kummissjoni u l-Istati Membri huma rappreżentati, il-PE huwa assenti;

| — | korp mingħajr kompetenza reali: fuq liema bażi xjentifika l-membri tal-pjattaforma jistgħu janalizzaw il-proposti varjati ħafna li jaslulhom? L-unika kompetenza reali hija f’idejn il-Kummissjoni, li xi kultant għamlet użu minnha biex tressaq il-proposti tagħha; |
| --- | --- |

—

korp mingħajr kompetenza reali: fuq liema bażi xjentifika l-membri tal-pjattaforma jistgħu janalizzaw il-proposti varjati ħafna li jaslulhom? L-unika kompetenza reali hija f’idejn il-Kummissjoni, li xi kultant għamlet użu minnha biex tressaq il-proposti tagħha;

| — | minoranza tal-KESE u tal-KtR meta mqabbla mal-partijiet l-oħrajn ikkonċernati, li għandha l-effett li ddgħajjef l-Opinjonijiet li jistgħu jipproduċu l-Kumitati; |
| --- | --- |

—

minoranza tal-KESE u tal-KtR meta mqabbla mal-partijiet l-oħrajn ikkonċernati, li għandha l-effett li ddgħajjef l-Opinjonijiet li jistgħu jipproduċu l-Kumitati;

| — | żbilanċ bejn l-ispejjeż u l-benefiċċji: l-ispiża tal-pjattaforma jidher sproporzjonat meta mqabbel mar-riżultati miksuba sa issa; |
| --- | --- |

—

żbilanċ bejn l-ispejjeż u l-benefiċċji: l-ispiża tal-pjattaforma jidher sproporzjonat meta mqabbel mar-riżultati miksuba sa issa;

| — | in-natura tal-pjattaforma: il-Kumitat jitlob li jsir eżerċizzju li jaħdem fiż-żewġ direzzjonijiet, jiġifieri li ma jippreġudikax id-direzzjoni li għandha tingħata r-regolamentazzjoni: żieda, suppliment, emenda jew tħassir ta’ att leġislattiv. |
| --- | --- |

—

in-natura tal-pjattaforma: il-Kumitat jitlob li jsir eżerċizzju li jaħdem fiż-żewġ direzzjonijiet, jiġifieri li ma jippreġudikax id-direzzjoni li għandha tingħata r-regolamentazzjoni: żieda, suppliment, emenda jew tħassir ta’ att leġislattiv.

Brussell, il-25 ta’ Settembru 2019.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Luca JAHIER

---

(1)  Ara l-punt 1.1., ĠU C 434, 15.12.2017, p. 11.

1

(2)  Ara l-punt 1.4., ĠU C 81, 2.3.2018, p. 81.

2

(3)  ĠU C 434, 15.12.2017, p. 11.

3

(4)  ĠU C 303, 19.8.2016, p. 45, punt 1.9.

4

(5)  ĠU C 303, 19.8.2016, p. 45, punt 1.11.

5

(6)  “Better Regulation Guidelines”, il-Kummissjoni Ewropea, SWD(2017) 350 final, 7 ta’ Lulju 2017 (mhux disponibbli bil-Malti).

6

(7)  Sors: Statistika dwar l-atti legali – EUR-Lex (https://eur-lex.europa.eu/statistics/2017/03/legislative-acts-statistics.html?locale=mt?).

7

(8)  ĠU C 13, 15.1.2016, p. 145.

8

(9)  Ftehim Interistituzzjonali dwar it-Tfassil Aħjar tal-Liġijiet tat-13 ta’ April 2016 (ĠU L 123, 12.5.2016, p. 1).

9

(10)  Qorti Ewropea tal-Awdituri: “Rieżaminar ex post tal-leġiżlazzjoni tal-UE: sistema stabbilita tajjeb, iżda mhux kompleta” (2018).

10

ex post

(11)  Lilas Demmou, Bruno Amable, Ivan Ledezma, “L’impact de la réglementation sur l’innovation: une analyse des performances selon la proximité à la frontière technologique” (L-impatt tar-regolamentazzjoni fuq l-innovazzjoni: analiżi tal-prestazzjonijiet skont il-prossimità tal-fruntiera teknoloġika), Economie et prévision, 2013, paġna 11. Disponibbli fuq https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01614139

11

(12)  Paġna 21.

12

(13)  Sors: SWD(2019) 156 final li jakkumpanja l-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni, “Taking stock of the Commission’s Better regulation Agenda” (Evalwazzjoni tal-Aġenda tal-Kummissjoni għal Regolamentazzjoni Aħjar), 15.4.2019 (mhux disponibbli bil-Malti).

13

(14)  “The European Union’s efforts to simplify legislation” (L-isforz tal-Unjoni Ewropea biex tissEmplifika l-leġislazzjoni), Novembru 2018.

14

(15)  Rapport tal-OECD (2019) “Better regulation Practices across the European Union” (Prattiki ta’ regolamentazzjoni aħjar madwar l-Unjoni Ewropea).

15

---

| 15.1.2020 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 14/78 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2020

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 14/78

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (KE) Nru 715/2007 dwar l-approvazzjoni tat-tip ta’ vetturi bil-mutur fir-rigward tal-emissjonijiet ta’ vetturi ħfief għall-passiġġieri u ta’ vetturi kummerċjali (Euro 5 u Euro 6) u dwar l-aċċess għal informazzjoni dwar it-tiswija u l-manutenzjoni tal-vetturi”

(COM(2019) 208 final — 2019/0101 (COD))

(2020/C 14/11)

Relatur uniku: Jorge PEGADO LIZ

| Konsultazzjoni | Parlament Ewropew, 15.7.2019
  Kunsill, 24.6.2018 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikolu 114 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum |
| Adottata fis-sezzjoni | 3.9.2019 |
| Adottata fis-sessjoni plenarja | 25.9.2019 |
| Sessjoni plenarja Nru | 546 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 107/1/1 |

Konsultazzjoni

Parlament Ewropew, 15.7.2019

Kunsill, 24.6.2018

Bażi legali

Artikolu 114 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum

Adottata fis-sezzjoni

3.9.2019

Adottata fis-sessjoni plenarja

25.9.2019

Sessjoni plenarja Nru

546

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

107/1/1

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-KESE jieħu nota tal-fatt li l-bliet ta’ Pariġi, Brussell u Madrid ressqu rikors fil-Qorti Ġenerali kontra r-Regolament tal-Kummissjoni (UE) 2016/646 (1), li rriżulta f’sentenza, mogħtija fit-13 ta’ Diċembru 2018, biex jiġi parzjalment annullat. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Il-KESE jinnota li l-Qorti Ġenerali tat lill-Kummissjoni perjodu ta’ żmien sa Frar 2020, indipendentement mill-appell li hija ppreżentat, li huwa biżżejjed sabiex jingħata rimedju rigward id-difetti li allegatament instabu fir-Regolament imsemmi iktar ’il fuq, b’mod li ma jikkompromettix il-funzjonament normali tas-suq. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Il-KESE jfakkar fl-iskala kbira tal-iskandlu Dieselgate, li diġà ttratta f’diversi Opinjonijiet, u jinnota b’dispjaċir li l-Kummissjoni ma rnexxilhiex tantiċipa s-sekwenza ta’ avvenimenti billi tieħu miżuri effettivi sa mill-bidu. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Bl-istess mod, ma jinsiex li, minkejja t-talbiet urġenti li għamel għal aktar minn għoxrin sena, l-UE ma kinitx kapaċi, jew ma riditx, li jkollha arranġamenti effikaċi għal azzjoni kollettiva effettiva biex jiġu indirizzati sitwazzjonijiet bħal dawk li qed niffaċċjaw illum. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Barra minn hekk, il-KESE jqis li s-soluzzjoni ppreżentat f’din il-Proposta ma tistax tkun limitata għas-soluzzjoni ta’ kwistjoni ta’ formalità, filwaqt li ma tipproteġix b’mod effettiv l-interessi tar-rikorrenti. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Il-KESE jistaqsi fost oħrajn jekk, billi l-Kummissjoni tingħata setgħat biex tadotta atti delegati, taħt il-kundizzjonijiet stipulati fih, mhux biss hemm riskju li t-test idgħajjef aktar l-effikaċja tal-leġislazzjoni, iżda wkoll imur kontra l-intenzjonijiet tal-leġislatur meta adotta dawn l-atti. Għal dan il-għan, iqis li għandu janalizza mill-ġdid l-Opinjonijiet preċedenti tiegħu dwar l-atti kkonċernati, filwaqt li jfassal Opinjoni fuq inizjattiva proprja ġdida fid-dawl tal-ftehim interistituzzjonali l-aktar reċenti. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Il-KESE jittama wkoll li l-Kummissjoni se tiggarantixxi li r-Regolamenti (UE) 2017/1154 (2) u (UE) 2018/1832 (3), rispettivament mit-tielet u r-raba’ pakkett ta’ miżuri, ma jkunux soġġetti għall-istess proċedura kif previst bħalissa mil-leġislazzjoni. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Fid-dawl tan-numru ta’ miżuri leġislattivi adottati f’dan il-qasam li jgħoddu madwar il-mija, il-KESE jistieden lill-Kummissjoni teżamina jekk, b’konformità mal-prinċipji tar-Regolamentazzjoni Aħjar, ikunx possibbli jew indispensabbli li tgħaddi għal kumpilazzjoni jew kodifikazzjoni fir-rigward tas-suġġett. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Fl-aħħar nett, il-KESE jistieden lill-Kummissjoni biex tanalizza b’mod aktar partikolari l-proposti li tfassal sabiex tħaffef il-proċess u żżid iċ-ċertezza legali. |
| --- | --- |

1.9.

2.   L-iskandlu Dieselgate u r-rimedju kollettiv tal-konsumaturi

| 2.1. | F’Settembru 2015, ħareġ li l-grupp Volkswagen kien ipproduċa u biegħ vetturi li fuqhom kien installa applikazzjoni tal-IT li wasslet għall-manipulazzjoni tat-testijiet ta’ kejl imwettqa fil-laboratorju sabiex jiġu kkontrollati l-emissjonijiet ta’ vetturi bil-mutur (4). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Fuq skala dinjija, il-kumpanija affettwat miljuni ta’ konsumaturi li kienu xtraw dawn il-vetturi b’fiduċja sħiħa li kienu jirrispettaw il-limiti stabbiliti mil-liġi dwar l-emissjonijiet li jniġġsu u li kellhom effetti aktar pożittivi fuq l-ambjent u l-konsum tal-fjuwil. B’din l-imġiba, għamlet ukoll ħsara serja lis-saħħa taċ-ċittadini u tal-ambjent b’mod ġenerali. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Ġie stabbilit li, fid-dawl tal-azzjoni tal-kumpanija u r-rekwiżiti relatati mal-ittestjar fil-laboratorju, l-ammont ta’ emissjonijiet imkejla f’kundizzjonijiet ta’ sewqan reali meta mqabbel mal-ammont li rriżulta mit-testijiet msemmija hawn fuq, wera diskrepanza li tikkorrispondi għal rata ta’ emissjoni ta’ 10 sa 40 darba ogħla għall-ossidi tan-nitroġenu. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Il-kumpanija rrikonoxxiet ukoll li installat dan l-apparat fuq madwar ħdax-il miljun vettura diżil madwar id-dinja. B’reazzjoni għal dan l-iskandlu, il-Kummissjoni Ewropea u ċerti Stati Membri bdew proċeduri amministrattivi għall-ksur tal-liġi u bdew proċedimenti kriminali sabiex jissanzjonaw l-imġiba tagħha. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Il-KESE jfakkar li miljuni ta’ konsumaturi ma rċevewx kumpens reali għad-danni mġarrba u li għad m’hemmx informazzjoni dwar ir-riżultati tal-attivitajiet ta’ sorveljanza mwettqa mill-awtoritajiet tal-Istati Membri, u lanqas dwar il-proċeduri ta’ sejħa lura mnedija mill-kumpanija, b’mod partikolari fir-rigward tal-effetti li t-tagħmir mill-ġdid tal-vetturi kkonċernati se jkollu fuq il-prestazzjoni tagħhom fil-futur. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Diversi organizzazzjonijiet tal-konsumatur u oħrajn tal-ambjent fil-livell Ewropew involvew ruħhom f’mekkaniżmi ta’ rimedju kollettiv u ta’ azzjoni kontra Volkswagen u SEAT, iżda fil-livell nazzjonali biss u b’segwitu għal każijiet eteroġeni fil-qorti. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Mingħajr preġudizzju għall-eżitu ta’ dawn l-azzjonijiet, jista’ jitqies li, fin-nuqqas ta’ mekkaniżmu Ewropew ta’ rimedju kollettiv, ħafna minn dawn il-konsumaturi jistgħu ma jiġu kkumpensati qatt għad-dannu mġarrab. Barra minn hekk, il-proposta għal Direttiva li ġiet ippreżentata dan l-aħħar mill-Kummissjoni dwar azzjonijiet rappreżentattivi għall-protezzjoni tal-interessi kollettivi tal-konsumaturi (5) ma tissodisfax bis-sħiħ il-ħtieġa għal kumpens effettiv għal dawk li jkunu sofrew dannu. F’dan il-każ, rispons bħal dan kien ikun ta’ importanza kruċjali, peress li kien jippermettilhom li jiġu kkumpensati, filwaqt li issa jinsabu totalment dipendenti fuq il-miżuri u d-deċiżjonijiet meħuda fl-Istati Membri, u huwa ttamat li n-negozjati li għaddejjin bħalissa mal-Parlament Ewropew u l-Kunsill ser ikollhom eżitu pożittiv fil-futur qrib, li jwassal għal verżjoni aktar adatta tal-Proposta. |
| --- | --- |

2.7.

3.   Miżuri tal-Kummissjoni Ewropea u Opinjonijiet tal-KESE

| 3.1. | Iffaċċjati b’skandlu bħal dan, l-istituzzjonijiet tal-UE ħadmu biex jissanzjonaw, jirrimedjaw u jtemmu din is-sitwazzjoni (6). |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Il-ħidma tal-Kumitat ta’ Inkjesta tal-Parlament dwar il-kejl tal-emissjonijiet fis-settur awtomobilistiku (EMIS), li tnediet fis-17 ta’ Diċembru 2015 u ntemmet fit-2 ta’ Marzu 2017 (7), turi li waħda mill-miżuri l-aktar ikoniċi adottati mill-Kummissjoni hija l-proċedura ta’ ttestjar RDE (Real Driving Emissions) għall-emissjonijiet tas-sewqan f’kundizzjonijiet reali (8), stabbilita u żviluppata mir-Regolamenti tal-Kummissjoni (UE) 2016/427 (9) (l-ewwel pakkett ta’ miżuri), (UE) 2016/646 (10) (it-tieni pakkett ta’ miżuri), (UE) 2017/1154 (11) (it-tielet pakkett ta’ miżuri) u (UE) 2018/1832 (12) (ir-raba’ pakkett ta’ miżuri). |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Il-KESE kellu l-opportunità, b’mod partikolari mill-2006, li joħroġ stqarrijiet dwar il-kwistjoni tal-emissjonijiet tal-gass, b’mod partikolari l-materja partikulata (PM), l-ossidi tan-nitroġenu (NOx), il-monossidu tal-karbonju (CO) u l-idrokarburi (HC) u, b’hekk, ġibed l-attenzjoni dwar ċerti lakuni fis-sistemi proposti, u rrakkomanda li jintużaw mezzi aktar affidabbli biex dawn jitkejlu (13). |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Fir-rigward tar-Regolamenti msemmija fil-paragrafu 3.2, madankollu, il-KESE ma ntalabx jagħti l-opinjoni, peress li mhemmx l-obbligu li jiġi kkonsultat dwar atti tat-tip li l-Kummissjoni tieħu skont l-Artikoli 296 u 297 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, għall-kuntrarju, pereżempju, ta’ dawk ibbażati fuq l-Artikoli 38, 46, 95, 113, 115, 164, 166, 169, 177, 182, 188, 192, 194, 203, 336 u, fuq kollox, 304 tal-istess Trattat. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Jirriżulta li fis-26 u d-29 ta’ Ġunju u fid-19 ta’ Lulju 2016, permezz tal-proċeduri T-339/16, T-352/16 u T-391/16, rispettivament, il-bliet ta’ Pariġi u Brussell u l-muniċipalità ta’ Madrid ressqu, skont l-Artikolu 263 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, rikors kontra l-Kummissjoni, fejn jitolbu l-annullament tar-Regolament (UE) 2016/646 li jemenda r-Regolament (KE) Nru 692/2008 fir-rigward tal-emissjonijiet minn vetturi ħfief għall-passiġġieri u minn vetturi kummerċjali (Euro 6) peress li skonthom, fil-qosor, fih hemm: nuqqas ta’ kompetenza, minħabba li kienet użat bi żball il-proċedura regolatorja bi skrutinju minflok il-proċedura leġislattiva ordinarja; nuqqas ta’ rispett ta’ rekwiżit sostanzjali, peress li element essenzjali f’att bażiku kien ġie emendat bi ksur tal-formalitajiet previsti għall-adozzjoni tiegħu; ksur tal-liġi primarja u tal-liġi sekondarja kif ukoll tal-prinċipji ġenerali tad-dritt tal-Unjoni, pereżempju l-Artikoli 3, 11, 114, paragrafu 3, u 191 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, kif ukoll l-Artikoli 35 u 37 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali, jew saħansitra d-Direttiva 2008/50/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (14), l-Artikolu 4 tar-Regolament (KE) Nru 715/2007 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (15) u r-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 692/2008 (16); u, fl-aħħar, użu ħażin tas-setgħat, peress li l-għan segwit mill-Kummissjoni sabiex iżżid il-livelli limiti tal-emissjonijiet tal-ossidi tan-nitroġenu ma jikkorispondix la mad-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-UE, u lanqas mal-objettivi stabbiliti minnha stess, u ma jagħtihiex id-dritt imsemmi. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Fis-sentenza tagħha tat-13 ta’ Diċembru 2018, il-Qorti Ġenerali ddeċidiet li tgħaqqad it-tliet proċedimenti u, fil-qosor, li tressaq rikors legali rigward l-elementi li ġejjin:






  — | il-punt 2 tal-Anness II tar-Regolament tal-Kummissjoni (UE) 2016/646 [...] jiġi annullat sa fejn dan jistabbilixxi, fil-punti 2.1.1 u 2.1.2 tal-Anness III A tar-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 692/2008 tat-18 ta’ Lulju 2008, li jimplimenta r-Regolament (KE) Nru 715/2007 u jistabbilixxi l-fattur ta’ konformità CF pollutant finali u l-fattur ta’ konformità CF pollutant temporanju għall-massa tal-ossidi tan-nitroġenu; |
| --- | --- | --- |

3.6.

—

il-punt 2 tal-Anness II tar-Regolament tal-Kummissjoni (UE) 2016/646 [...] jiġi annullat sa fejn dan jistabbilixxi, fil-punti 2.1.1 u 2.1.2 tal-Anness III A tar-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 692/2008 tat-18 ta’ Lulju 2008, li jimplimenta r-Regolament (KE) Nru 715/2007 u jistabbilixxi l-fattur ta’ konformità CF pollutant finali u l-fattur ta’ konformità CF pollutant temporanju għall-massa tal-ossidi tan-nitroġenu;

| — | “l-effetti tad-dispożizzjoni annullata skont il-punt 1 ta’ dan id-dispożittiv għandhom jinżammu sakemm jiġi adottat Regolament ġdid f’limitu ta’ żmien raġonevoli li jissostitwixxi dawn id-dispożizzjonijiet, liema terminu ma għandux jaqbeż tnax-il xahar mid-data ta’ dħul fis-seħħ ta’ din is-sentenza”. |
| --- | --- |

—

“l-effetti tad-dispożizzjoni annullata skont il-punt 1 ta’ dan id-dispożittiv għandhom jinżammu sakemm jiġi adottat Regolament ġdid f’limitu ta’ żmien raġonevoli li jissostitwixxi dawn id-dispożizzjonijiet, liema terminu ma għandux jaqbeż tnax-il xahar mid-data ta’ dħul fis-seħħ ta’ din is-sentenza”.

4.   Il-Proposta tal-Kummissjoni

4.1.   Ħsieb wara l-Proposta

| 4.1.1. | F’Mejju 2017, il-Kummissjoni Ewropea ppreżentat pakkett ta’ miżuri bl-għan li timmodernizza l-mobilità u t-trasport Ewropej, u speċifikament li tnaqqas l-emissjonijiet tas-CO2, it-tniġġis tal-arja u l-konġestjoni, filwaqt li tneħħi l-burokrazija għall-intrapriżi. |
| --- | --- |

4.1.1.

| 4.1.2. | Diġà fl-2007, l-UE kienet adottat ir-Regolament (KE) Nru 715/2007, li stabbilixxa regoli għall-approvazzjoni tat-tip ta’ vetturi bil-mutur fir-rigward tal-emissjonijiet ta’ vetturi ħfief għall-passiġġieri u ta’ vetturi kummerċjali (Euro 5 u Euro 6), li jirrikjedu li dawk li għadhom kif daħlu fiċ-ċirkolazzjoni għandhom jirrispettaw ċerti livelli limiti rigward l-emissjonijiet tagħhom. |
| --- | --- |

4.1.2.

| 4.1.3. | B’segwitu għall-iskandlu “Dieselgate”, il-Kummissjoni wettqet analiżi dettaljata tal-proċeduri tal-ittestjar u tar-rekwiżiti għall-approvazzjoni tat-tip, u sabet li l-emissjonijiet iġġenerati mis-sewqan f’kundizzjonijiet reali minn vetturi Euro 5/6 qabżu b’mod sinifikanti dawk imkejla fiċ-Ċiklu l-Ġdid tas-Sewqan Ewropew (NEDC) regolatorju, b’mod partikolari fir-rigward tal-emissjonijiet tal-ossidi tan-nitroġenu (NOx) mill-vetturi diżil. |
| --- | --- |

4.1.3.

| 4.1.4. | Il-Kummissjoni qieset li kien meħtieġ li jiġu stabbiliti r-rekwiżiti kwantitattivi f’kundizzjonijiet ta’ sewqan reali, sabiex jiġi limitat ir-rilaxx tal-gassijiet tal-egżost fil-kundizzjonijiet normali kollha tal-użu, f’konformità mal-limiti tal-emissjonijiet stabbiliti fir-Regolament (KE) Nru 715/2007, u b’hekk ġie adottat ir-Regolament (UE) 2016/646, li emenda r-Regolament (KE) Nru 692/2008 li fih, permezz ta’ proċedura ta’ komitoloġija, ġew rieżaminati l-valuri relatati mal-fatturi ta’ konformità li jirriżultaw mill-emissjonijiet medji rreġistrati matul it-testijiet. |
| --- | --- |

4.1.4.

| 4.1.5. | Fit-tieni fażi tal-proċess ta’ kejl tal-emissjonijiet f’kundizzjonijiet tas-sewqan reali, din l-emenda kienet tipprovdi biex it-testijiet maħsuba biex ikejlu l-emissjonijiet ta’ NOx isiru obbligatorji għat-tipi ġodda ta’ vetturi wara Settembru 2017 u għal kwalunkwe vettura minn Settembru 2019 ’il quddiem u ġiet approvata mill-Parlament Ewropew u mill-Kunsill (17). |
| --- | --- |

4.1.5.

| 4.1.6. | F’Diċembru 2018, wara appell mill-bliet ta’ Pariġi, ta’ Madrid u ta’ Brussell, il-Qorti Ġenerali annullat ċerti dispożizzjonijiet tar-Regolament (UE) 2016/646 għar-raġuni li l-fatturi hekk imsejħa “ta’ konformità”ma kellhomx jiġu adottati bi proċedura ta’ komitoloġija iżda bi proċedura leġislattiva ordinarja. Dan l-annullament kien parzjali u ma affettwax il-proċess tal-ittestjar f’kundizzjonijiet tas-sewqan reali, li għadu fis-seħħ. |
| --- | --- |

4.1.6.

| 4.1.7. | Madankollu, il-Qorti Ġenerali pposponiet għal Frar 2020, id-dħul fis-seħħ ta’ dan l-annullament parzjali, sabiex il-Kummissjoni setgħet tikkonforma mas-sentenza tagħha. |
| --- | --- |

4.1.7.

4.2.   Kontenut u kuntest tal-Proposta

| 4.2.1. | Sabiex tevita li timponi piż eċċessiv fuq il-manifatturi li kienu diġà iddisinjaw il-vetturi tagħhom fil-qafas tal-proċedura għall-ittestjar f’kundizzjonijiet tas-sewqan reali kif adottata qabel, il-Kummissjoni ppreżentat din il-Proposta leġislattiva, bl-għan li:






  — | jerġgħu jiġu stabbiliti l-fatturi ta’ konformità li kienu identifikati qabel, |
| --- | --- | --- |

4.2.1.

—

jerġgħu jiġu stabbiliti l-fatturi ta’ konformità li kienu identifikati qabel,

| — | il-Kummissjoni tingħata s-setgħa biex kull sena tirrevedi ’l isfel il-fatturi ta’ konformità stabbiliti mil-leġislatur, sabiex jiġi rifless il-progress fil-preċiżjoni tat-tagħmir tal-kejl portabbli. |
| --- | --- |

—

il-Kummissjoni tingħata s-setgħa biex kull sena tirrevedi ’l isfel il-fatturi ta’ konformità stabbiliti mil-leġislatur, sabiex jiġi rifless il-progress fil-preċiżjoni tat-tagħmir tal-kejl portabbli.

| 4.2.2. | Il-Kummissjoni ssostni li, fis-sentenza tagħha ta’ annullament, il-Qorti Ġenerali ma kkontestatx il-ġustifikazzjoni teknika għall-fatturi ta’ konformità. B’riżultat t’hekk, u minħabba li għad hemm diskrepanza bejn l-emissjonijiet imkejla f’kundizzjonijet tas-sewqan reali u dawk imkejla fil-laboratorju, ġew proposti fatturi ta’ konformità sabiex ir-Regolament (KE) Nru 715/2007 jiġi emendat skont dan. |
| --- | --- |

4.2.2.

| 4.2.3. | Il-fatturi ta’ konformità se jiġu introdotti f’żewġ stadji: fl-ewwel stadju, dak applikabbli se jkun temporanju, filwaqt li fit-tieni, mhux se jkun aktar possibbli li jintużaw fatturi għajr dawk finali, filwaqt li l-Kummissjoni għandha l-inkarigu li twettaq rieżami tal-fatturi ta’ konformità finali skont il-progress tekniku. |
| --- | --- |

4.2.3.

| 4.2.4. | Barra minn hekk, il-Kummissjoni għandha tingħata s-setgħa li tadotta atti delegati skont l-Artikolu 290 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea fir-rigward tal-modalitajiet applikabbli għall-proċeduri, l-ittestjar u r-rekwiżiti speċifiċi għall-approvazzjoni tat-tip. Din id-delega għandha wkoll l-għan li tissupplimenta r-Regolament (KE) Nru 715/2007 permezz ta’ tali regoli riveduti kif ukoll iċ-ċikli tat-test użati biex jitkejlu l-emissjonijiet. Il-Proposta tipprevedi wkoll il-possibbiltà biex ir-Regolament imsemmi jiġi emendat sabiex jiġu riveduti ’l isfel il-fatturi ta’ konformità finali u sabiex jiġu kkalibrati mill-ġdid il-valuri ta’ limitu tal-massa ta’ partikolati, kif ukoll biex jiġu introdotti valuri ta’ limitu bbażati fuq in-numru ta’ partikolati. |
| --- | --- |

4.2.4.

| 4.2.5. | Skont il-Proposta, il-manifatturi se jkollhom juru għal darb’oħra li l-vetturi ġodda kollha mibjugħa, irreġistrati jew li qed joperaw fl-Unjoni Ewropea jikkonformaw mal-valuri ta’ limitu stabbiliti. |
| --- | --- |

4.2.5.

| 4.2.6. | Qabel ma ppreżentat il-Proposta tagħha, il-Kummissjoni Ewropea appellat mid-deċiżjoni tal-Qorti Ġenerali quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, peress li tqis li r-Regolament preċedenti tagħha ma affettwax elementi essenzjali, jiġifieri l-fatturi ta’ konformità identifikati, iżda biss il-kriterju użat biex jitkejlu. |
| --- | --- |

4.2.6.

5.   Kummenti ġenerali

| 5.1. | Mhuwiex fil-kompetenza tal-KESE li jinterferixxi f’kunflitt tad-dritt bejn l-istituzzjonijiet tal-Unjoni Ewropea, b’mod partikolari meta l-kwistjoni tkun is-suġġett ta’ rikors pendenti quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea. Madankollu, jeħtieġ li jesprimi fehmtu dwar il-qafas magħżul għall-Proposta tal-Kummissjoni u li jevalwa kemm din tilħaq l-objettivi stabbiliti minnha. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Huwa ċar li l-Proposta inkwistjoni tindirizza d-difetti ta’ natura formali ta’ nuqqas ta’ kompetenza u ta’ ksur ta’ diversi dispożizzjonijiet tal-liġi primarja li jirriżultaw mill-użu mhux adatt ta’ proċedura illegali. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Fir-rigward tal-aspetti sostantivi, il-KESE, f’konformità mal-pożizzjoni tiegħu espressa fl-Opinjonijiet tiegħu dwar l-atti delegati, għandu dubji dwar il-konformità fir-rigward tal-aspett ġuridiku tas-soluzzjoni possibbli permezz ta’ atti delegati, fejn il-Kummissjoni tingħata s-setgħa li tadotta atti delegati f’oqsma li għalihom il-Qorti Ġenerali qieset li huwa biss il-leġislatur li jista’ jimmodifika elementi essenzjali, iżda li madankollu jidher li tixtieq tiddikjara kompetenza għaliha stess (18). |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Il-KESE jilqa’ bi pjaċir il-kontinwazzjoni tar-rekwiżiti temporanji għall-implimentazzjoni tal-Proposta, peress li din tkompli tkopri tipi ġodda ta’ vetturi mill-1 ta’ Settembru 2017 u tapplika għal vetturi ġodda mill-1 ta’ Settembru 2019. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Madankollu, ma jistax ma jsaqsix dwar l-effikaċja legali ta’ dawn il-miżuri, peress li ma hemmx ċertezza dwar din il-proċedura leġislattiva, b’tali mod li d-dħul fis-seħħ tad-dispożizzjoni rilevanti għal Settembru jista’ effettivament jiġi kompromess, mingħajr ma wieħed jinsa, barra minn hekk, il-kwistjonijiet li diġà tqajmu fir-rigward tal-effetti retroattivi tagħha. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Din is-sitwazzjoni ssir aktar ikkomplikata minħabba l-fatt li ladarba jkun sar appell, id-deċiżjoni finali dwar il-kwistjoni mqajma mill-Qorti Ġenerali tiġi posposta għal data mhux speċifikata, u huwa wkoll possibbli li wieħed jistaqsi jekk huwiex meħtieġ li tiġi adottata l-Proposta attwali, kemm jekk id-deċiżjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea tkun favur il-Kummissjoni kif ukoll jekk le. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | L-unika ġustifikazzjoni għall-Proposta tkun li tipprova tipprovdi lill-manifatturi b’ċerta sigurtà jew ċertezza legali sabiex ikunu jistgħu jkomplu jimmanifatturaw il-vetturi tagħhom; peress li ma teliminax l-effetti li sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jista’ jkollha fuq it-tul tal-validità tagħha, b’tali mod li l-ordnijiet u l-provvisti ta’ komponenti jibqgħu fir-riskju. |
| --- | --- |

5.7.

| 5.8. | Il-KESE jenfasizza li, fi kwalunkwe każ, huwa meħtieġ li l-konsumaturi jkollhom aċċess għat-testijiet f’kundizzjonijiet tas-sewqan reali li diġà ġew ippubblikati fuq siti web uffiċjali (19), sabiex ikunu jistgħu jikkombinaw din l-informazzjoni ma’ informazzjoni relatata mal-prestazzjoni ambjentali tal-vetturi skont id-Direttiva 1999/94/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (20). L-aċċessibbiltà ta’ tali data tista’ tgħinhom jagħmlu l-għażliet tagħhom skont l-impatt ambjentali tal-vetturi li jixtru. |
| --- | --- |

5.8.

| 5.9. | Il-KESE jistenna wkoll li l-Kummissjoni tiżgura li l-Proposta tagħha tkun kompatibbli mad-diversi testi relatati mal-ittestjar f’kundizzjonijiet tas-sewqan reali (Atti RDE), peress li tirreferi għat-tieni sett ta’ miżuri f’dan il-qasam, u li għalhekk ma tikkontestax iż-żewġ testi sussegwenti, li jkopru t-teħid inkunsiderazzjoni tal-volum ta’ partikolati fit-testijiet, ir-raffinar tal-metodi użati biex jitwettqu t-testijiet (Att RDE 3) u l-possibbiltà li partijiet terzi indipendenti jwettqu kontrolli fuq vetturi li diġà jinsabu fiċ-ċirkolazzjoni (Att RDE 4). |
| --- | --- |

5.9.

| 5.10. | Mingħajr preġudizzju għan-natura speċifika ta’ din il-Proposta, il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni tqis il-prattiki f’pajjiżi barra l-ispazju Ewropew, f’dan il-każ l-esperjenza żviluppata fl-Istati Uniti, b’mod partikolari fir-rigward tal-kriterji ta’ konformità u l-penali meta l-manifatturi jonqsu milli jikkonformaw mar-regoli (21). |
| --- | --- |

5.10.

| 5.11. | Il-KESE jirrikonoxxi li l-iskandlu “Dieselgate”ma weriex biss għadd ta’ nuqqasijiet fl-emissjonijiet tal-ossidi tan-nitroġenu, iżda wera wkoll li miljuni ta’ konsumaturi kienu xtraw vetturi li ma kinux konformi mal-informazzjoni pprovduta, mingħajr ma l-maġġoranza l-kbira tagħhom irċevew kumpens individwali għad-dannu mġarrab. |
| --- | --- |

5.11.

| 5.12. | Huwa importanti li l-Kummissjoni tiżgura li d-dannu mġarrab mill-partijiet kollha jiġi kkumpensat kompletament jew, minn tal-inqas, li jkun hemm mekkaniżmu Ewropew ta’ rimedju kollettiv u li jkun effikaċi, jiffunzjona u rapidu u li joħloq kumpens għall-konsumaturi, fir-rigward tal-ħsara għas-saħħa ambjentali, filwaqt li dan mhuwiex il-każ għall-mekkaniżmu previst fil-proposta għal Direttiva dwar l-azzjonijiet rappreżentattivi. |
| --- | --- |

5.12.

6.   Kummenti speċifiċi

6.1.   L-Artikolu 1(3)

| 6.1.1. | Il-KESE jqis li, anke kif previsti, il-fatturi ta’ konformità stabbiliti fit-Tabella 2 tal-Anness I jistgħu jkunu ambizzjużi wisq biex jiżguraw tnaqqis fl-emissjonijiet tal-ossidi tan-nitroġenu, peress li l-evidenza xjentifika u l-fatturi proposti fl-2018 jidhru li llum huma pjuttost konservattivi. |
| --- | --- |

6.1.1.

| 6.1.2. | Barra dan, il-KESE jenfasizza l-importanza li dawn il-fatturi jkunu soġġetti għal valutazzjoni regolari f’intervalli ta’ mhux inqas minn sena, filwaqt li jiġi żgurat li jitqiesu l-iżviluppi teknoloġiċi. |
| --- | --- |

6.1.2.

6.2.   L-Artikolu 4(1)

| 6.2.1. | Il-KESE jirrikonoxxi l-importanza li l-manifattur ikun obbligat jipprovdi vetturi b’tali mod li l-komponenti li jista’ jkollhom effett fuq l-emissjonijiet jiġu ddisinjati, manifatturati u installati f’mod li jiżgura li l-vetturi, fl-użu normali, ikunu jistgħu jikkonformaw mar-Regolament ikkonċernat, iżda jenfasizza li tali informazzjoni mhux biss għandha tkun disponibbli għall-konsumaturi fil-mument tal-bejgħ, iżda għandha tkun ukoll ikkontrollata mill-awtoritajiet amministrattivi. |
| --- | --- |

6.2.1.

| 6.2.2. | Minħabba li din hija kundizzjoni ta’ konformità u sabiex tiġi evitata l-inċertezza dwar l-interpretazzjoni tagħha, il-KESE jirrakkomanda li d-definizzjoni tal-frażi “użu normali”għandha tkun inkluża f’test legali u ma tkunx soġġetta għal interpretazzjoni suġġettiva mill-Kummissjoni stess (22). |
| --- | --- |

6.2.2.

6.3.   L-Artikolu 1(5)

| 6.3.1. | Il-KESE jikkunsidra li l-limitu ta’ żmien ta’ sitt xhur għall-manifatturi biex jipprovdu informazzjoni dwar il-konformità jidher li huwa eċċessiv fid-dawl tar-rekwiżiti tal-protezzjoni ambjentali li japplikaw għas-settur, u għalhekk jissuġġerixxi li dan ma għandux jaqbeż it-tliet xhur. |
| --- | --- |

6.3.1.

Brussell, il-25 ta’ Settembru 2019.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Luca Luca JAHIER

---

(1)  ĠU L 109, 26.4.2016, p. 1.

1

(2)  ĠU L 301, 27.11.2018, p. 1.

2

(3)  ĠU L 175, 7.7.2017, p. 708.

3

(4)  Dawn it-testijiet twettqu mill-EPA tal-Istati Uniti (l-Aġenzija għall-Protezzjoni tal-Ambjent tal-Istati Uniti) u wasslu biex il-kumpanija tirrikonoxxi li kienet installat apparat ta’ manipulazzjoni fuq il-vetturi tagħha li, bis-saħħa ta’ algoritmu tas-softwer, jidentifika meta l-vetturi kienu se jiġu soġġetti għal test bl-għan li jikkontrollaw l-emissjonijiet tagħhom ta’ sustanzi li jniġġsu.

4

(5)  COM(2018) 184 final — 2018/0089 (COD); l-Opinjoni tal-KESE: ĠU C 440, 6.12.2018, p. 66.

5

(6)  Għal lista tad-dispożizzjonijiet leġislattivi li ġew adottati, ara https://ec.europa.eu/growth/sectors/automotive/legislation/motor-vehicles-trailers_fr.

6

(7)  Ara r-rapport tal-Parlament Ewropew A8-0049/2017, li fil-konklużjonijiet tiegħu ddikjara li “l-Kummissjoni ma kellhiex biżżejjed rieda politika u fermezza biex taġixxi fuq is-serjetà tal-emissjonijiet għolja tal-NOx u li tagħti prijorità lill-protezzjoni tas-saħħa pubblika li kienet f’riskju”u, b’mod partikolari, li “naqset milli tuża l-mezzi għad-dispożizzjoni tagħha, fil-livell tat-TCMV u l-Grupp ta’ Ħidma RDE-LDV, sabiex tħaffef il-proċess tat-teħid ta’ deċiżjonijiet u tiżgura adattament fil-ħin opportun tat-testijiet tal-approvazzjoni tat-tip biex jirriflettu l-kundizzjonijiet tad-dinja reali, kif stipulat fl-Artikolu 14(3) tar-Regolament (KE) Nru 715/2007”.

7

x

(8)  Din il-proċedura ta’ ttestjar, li hi mistennija tirrifletti aħjar l-emissjonijiet reali fit-triq u tnaqqas id-diskrepanza bejn l-emissjonijiet imkejla f’sewqan reali u dawk imkejla fil-laboratorju, tuża analizzaturi tal-emissjonijiet portabbli abbord biex tkejjel l-emissjonijiet waqt test fit-triq.

8

(9)  ĠU L 82, 31.3.2016, p. 1.

9

(10)  ĠU L 109, 26.4.2016, p. 1.

10

(11)  ĠU L 175, 7.7.2017, p. 708.

11

(12)  ĠU L 301, 27.11.2018, p. 1.

12

(13)  Ara, fost oħrajn, ĠU C 311, 12.9.2014, p. 55, ĠU C 251, 31.7.2015, p. 31, ĠU C 227, 28.6.2018, p. 52, ĠU C 367, 10.10.2018, p. 32 u ĠU C 440, 6.12.2018, p. 95.

13

(14)  ĠU L 152, 11.6.2008, p. 1.

14

(15)  ĠU L 171, 29.6.2007, p. 1.

15

(16)  ĠU L 199, 28.7.2008, p. 1.

16

(17)  Ara d-dokument ta’ informazzjoni ppubblikat fi Frar 2019 mill-Qorti Ewropea tal-Awdituri bit-titolu “Ir-rispons tal-UE għall-iskandlu “dieselgate”, https://www.eca.europa.eu/Lists/ECADocuments/BRP_Vehicle_emissions/BRP_Vehicle_emissions_FR.pdf.

17

Ir-rispons tal-UE għall-iskandlu “dieselgate

(18)  ĠU C 67, 6.3.2014, p. 104, ĠU C 13, 15.1.2016, p. 145, ĠU C 288, 31.8.2017, p. 29, ĠU C 345, 13.10.2017, p. 67.

18

(19)  Ara https://www.acea.be/publications/article/access-to-euro-6-rde-monitoring-data.

19

(20)  ĠU L 12, 18.1.2000, p. 16.

20

(21)  L-Artikolu 85 tar-Regolament (UE) 2018/858 il-ġdid issa jippermetti lill-Kummissjoni timponi multi fuq il-produtturi sa EUR 30 000 għal kull vettura.

21

(22)  Ara, pereżempju, t-tweġiba tal-Kummissarju Bieńkowska għal mistoqsija parlamentari (mistoqsija P-006693-16): http://www.europarl.europa.eu/doceo/document/P-8-2016-006693-ASW_EN.html (mhux disponibbli bil-Malti).

22

---

| 15.1.2020 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 14/84 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2020

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 14/84

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 2012/2002 sabiex tingħata assistenza finanzjarja lill-Istati Membri biex tkopri l-piż finanzjarju serju impost fuqhom wara l-ħruġ tar-Renju Unit mill-Unjoni mingħajr ftehim”

(COM(2019) 399 final — 2019/0183 (COD))

(2020/C 14/12)

Relatur ġenerali: Ioannis VARDAKASTANIS

| Konsultazzjoni | Kunsill tal-Unjoni Ewropea, 13.9.2019
  Parlament Ewropew, 16.9.2019 |
| --- | --- |
| Bażi legali | L-Artikoli 175(3) u 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni għall-Unjoni Ekonomika u Monetarja u l-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali |
| Deċiżjoni tal-Bureau | 24.9.2019 |
| Adottata fil-plenarja | 25.9.2019 |
| Sessjoni plenarja Nru | 546 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 144/0/6 |

Konsultazzjoni

Kunsill tal-Unjoni Ewropea, 13.9.2019

Parlament Ewropew, 16.9.2019

Bażi legali

L-Artikoli 175(3) u 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni għall-Unjoni Ekonomika u Monetarja u l-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali

Deċiżjoni tal-Bureau

24.9.2019

Adottata fil-plenarja

25.9.2019

Sessjoni plenarja Nru

546

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

144/0/6

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-KESE jemmen li l-prinċipji tas-solidarjetà u s-sussidjarjetà huma essenzjali għall-funzjonament tal-Unjoni Ewropea. Huwa importanti, għalhekk, li fil-każ li r-Renju Unit joħroġ mill-UE mingħajr ftehim fil-31 ta’ Ottubru, l-Istati Membri kollha jibqgħu magħquda u jiffaċċjaw il-konsegwenzi u l-isfidi ta’ din id-deċiżjoni flimkien. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Il-KESE jifhem li l-proposta hija parti minn pakkett ta’ miżuri ta’ kontinġenza għall-irtirar tar-Renju Unit mingħajr ftehim, li ġie adottat mill-Kummissjoni fl-4 ta’ Settembru 2019 wara sejħa mill-Kunsill Ewropew biex jiġu esplorati l-possibbiltajiet kollha għal fondi eżistenti li għandhom jintużaw biex jgħinu biex jittaffew il-piżijiet finanzjarji potenzjali fuq l-Istati Membri. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Il-KESE jaqbel maż-żieda mar-Regolament li jistabbilixxi l-Fond ta’ Solidarjetà tal-UE bl-istipulazzjoni li l-kunċett ta’ “diżastri maġġuri” ikopri diżastri naturali kif ukoll sitwazzjonijiet fejn isir piż finanzjarju serju fuq Stat Membru bħala konsegwenza diretta tal-ħruġ tar-Renju Unit mill-Unjoni mingħajr ftehim, sakemm dan jibqa’ avveniment ta’ darba fil-limitu ta’ żmien sal-2020. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Il-KESE jipproponi li l-Kummissjoni tikkunsidra li toħloq strument tal-UE li jista’ jindirizza sitwazzjonijiet politiċi u kriżijiet bħal dawn fil-futur. Madankollu, jekk strument ġdid bħal dan jiddaħħal fis-seħħ, għandu jkun biss għal sitwazzjonijiet eċċezzjonali u jiġi deċiż formalment, każ b’każ. Il-kundizzjonijiet speċifiċi li għalihom jista’ jingħata kumpens għandhom jiġu definiti b’mod ċar. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Il-KESE jemmen bis-sħiħ li l-Kummissjoni għandha tieħu l-passi kollha meħtieġa biex tiżgura li l-estensjoni tal-ambitu ma twassalx għal sitwazzjoni li tpoġġi f’riskju l-kapaċità tal-Fond ta’ Solidarjetà tal-UE (FSUE) li jirreaġixxi għal avvenimenti mhux previsti konnessi ma’ diżastri naturali. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Il-KESE jemmen li d-data prevista tal-30 ta’ April 2020 hija pjuttost tard u għalhekk jappella lill-Kummissjoni tħaffef il-proċedura għad-deċiżjonijiet dwar il-mobilizzazzjoni tal-fondi fil-każ li r-Renju Unit joħroġ mill-UE mingħajr ebda ftehim. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Il-KESE jilqa’ ż-żieda fil-ħlasijiet bil-quddiem mil-livell attwali ta’ 10 % tal-ammont mistenni għal 25 %, iżda jeħtieġ li jsir aktar sabiex ir-rispons ikun rapidu u effettiv. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Il-KESE jqis li l-Kummissjoni għandha tagħti attenzjoni partikolari lill-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju (SMEs), peress li dawn huma l-aktar vulnerabbli għall-isfidi tal-Brexit. |
| --- | --- |

1.8.

2.   Kummenti ġenerali

| 2.1. | Il-Fond ta’ Solidarjetà tal-UE nħoloq fl-2002 biex jappoġġja lill-Istati Membri u lill-pajjiżi ta’ adeżjoni f’sitwazzjonijiet ta’ diżastri kbar ikkawżati minn avvenimenti naturali bħal għargħar, maltempati, terremoti, żbroffi ta’ vulkani, nirien fil-foresti jew nixfiet. Tista’ tiġi mobilizzata wara applikazzjoni mill-pajjiż ikkonċernat jekk id-diżastru jkun ta’ dimensjoni li tiġġustifika intervent fil-livell Ewropew. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Il-KESE jaqbel li l-FSUE huwa espressjoni tanġibbli tas-solidarjetà tal-UE, fejn l-Istati Membri jibqgħu magħqudin u jaqblu li jappoġġjaw lil xulxin billi jagħmlu disponibbli riżorsi finanzjarji addizzjonali permezz tal-baġit tal-UE. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Mill-1 ta’ Novembru 2019, ir-Renju Unit se jkun pajjiż terz sakemm ma jirratifikax il-Ftehim dwar il-Ħruġ sal-31 ta’ Ottubru 2019 jew jitlob it-tielet estensjoni, li l-Kunsill Ewropew (Artikolu 50) jaqbel magħha b’mod unanimu. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | F’każ li r-Renju Unit joħroġ mill-UE mingħajr ftehim, il-liġi primarja u sekondarja kollha tal-UE ma tibqax tapplika għaliha minn dak il-mument ’il quddiem. M’hu ħa jkun hemm l-ebda perjodu ta’ tranżizzjoni, kif previst fil-Ftehim dwar il-Ħruġ. Dan se jikkawża ħsara sinifikanti liċ-ċittadini, lin-negozji u lis-servizzi pubbliċi u se jkollu impatt ekonomiku u finanzjarju serju. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Il-KESE jemmen li filwaqt li Brexit mingħajr ftehim se jkun avveniment ta’ darba, l-effetti ta’ tfixkil tiegħu jistgħu jikkostitwixxu diżastru kbir. Għalkemm huwa diffiċli li wieħed jivvaluta eżattament, se jkollu impatt sinifikanti fuq l-ekonomija, is-suq tax-xogħol u l-finanzi pubbliċi, speċjalment fuq medda qasira ta’ żmien. Barra minn hekk, huwa ġust li wieħed jassumi li xi setturi u oqsma u xi Stati Membri jistgħu jiġu affettwati aktar minn oħrajn fil-każ ta’ ħruġ mingħajr ftehim. Il-KESE jemmen li jkun ġustifikat li jiġi invokat il-prinċipju tas-solidarjetà, flimkien mal-prinċipju tas-sussidjarjetà, sabiex jitnaqqsu dawk l-effetti. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Għalhekk, il-KESE jilqa’ l-proposta li jiġi emendat ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 2012/2002 tal-11 ta’ Novembru 2002 li jistabbilixxi l-Fond ta’ Solidarjetà tal-UE (1) sabiex jiġi estiż il-kamp ta’ applikazzjoni tiegħu biex ikopri ċerti tipi ta’ nfiq pubbliku addizzjonali u jitwessa’ l-kunċett ta’ “diżastri maġġuri” biex jiġu koperti mhux biss diżastri naturali iżda wkoll sitwazzjonijiet fejn ikun hemm piż finanzjarju serju fuq Stat Membru bħala konsegwenza diretta tal-ħruġ tar-Renju Unit mingħajr ftehim. Peress li din hija sitwazzjoni ta’ darba, l-approprjazzjonijiet disponibbli għal dan il-għan iridu jkunu limitati għal nofs l-ammont massimu disponibbli għas-snin 2019 u 2020. |
| --- | --- |

2.6.

3.   Kummenti speċifiċi

| 3.1. | Il-KESE kien favur l-FSUE minn meta ġie propost għall-ewwel darba u ħeġġeġ lill-Kummissjoni biex tagħmel l-emendi kollha meħtieġa sabiex il-fond ikun jista’ jsir mekkaniżmu ta’ appoġġ aktar effettiv għall-Istati Membri, il-pajjiżi kandidati u l-pajjiżi ġirien fil-każ ta’ diżastru naturali. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Il-KESE jaqbel mal-estensjoni tal-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament, u jwissi li dan għandu jibqa’ avveniment ta’ darba. Għaldaqstant, il-KESE jipproponi li jiġi kkunsidrat il-ħolqien ta’ strument tal-UE li jista’ jindirizza sitwazzjonijiet politiċi u kriżijiet bħal dawn fil-futur. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Il-KESE huwa tal-fehma li l-Kummissjoni għandha tieħu l-passi meħtieġa biex tiżgura li l-estensjoni tal-kamp ta’ applikazzjoni ma twassalx għal sitwazzjoni fejn ma titqegħidx fir-riskju l-kapaċità tal-FSUE li jirreaġixxi għal avvenimenti mhux previsti konnessi ma’ diżastri naturali. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Il-KESE jifhem li l-limitu massimu ta’ EUR 1,5 biljun fi prezzijiet tal-2011 jew 0,3 % tal-ING sabiex l-Istati Membri jkunu eliġibbli biex japplikaw għal assistenza ġie stabbilit b’tali mod li jiġu ppreżentati każijiet fejn l-Istat Membru inkwistjoni ma jistax iġorr waħdu l-piż finanzjarju li huwa sofra (“piż finanzjarju serju”). |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tipprovdi abbozz ta’ linji gwida biex tgħin lill-Istati Membri jikkalkulaw il-piż finanzjarju serju kkawżat minn Brexit mingħajr ftehim. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Il-KESE jappella lill-Kummissjoni tħaffef il-proċedura għad-deċiżjonijiet dwar il-mobilizzazzjoni tal-fondi. Huwa jemmen li d-data prevista tat-30 ta’ April 2020 hija pjuttost tard. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Il-KESE jemmen li ż-żieda fil-ħlasijiet bil-quddiem mil-livell attwali ta’ 10 % tal-ammont mistenni għal 25 %, hija pass wieħed biex titħaffef il-proċedura, iżda jeħtieġ li jsir aktar sabiex ir-rispons ikun rapidu u effettiv. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Il-KESE jitlob li jittieħdu passi biex jiġi żgurat li, wara l-emenda parallela relatata mal-Brexit għall-Fond Ewropew ta’ Aġġustament għall-Globalizzazzjoni (FEG), ma jkun hemm l-ebda duplikazzjoni mar-rimborżi tal-FSUE, peress li dan jista’ jwassal għal duplikazzjoni tal-fondi. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Il-KESE huwa tal-fehma li l-ispiża ekonomika ta’ Brexit mingħajr ftehim se tkun partikolarment għolja għal setturi li huma l-aktar esposti għar-Renju Unit. Dan jista’ jkun il-każ, pereżempju, għall-esportaturi agroalimentari li għandhom fil-mira s-suq tar-Renju Unit, in-negozji tas-sajd li jiddependu fuq l-aċċess għall-ilmijiet tar-Renju Unit, u negozji turistiċi f’reġjuni li huma popolari mat-turisti mir-Renju Unit. Għandha tingħata attenzjoni speċjali għal tali problemi u għandhom jiġu mmobilizzati allokazzjonijiet xierqa għat-tnaqqis ta’ dawn l-effetti. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Il-KESE jqis li s-soċjetà ċivili organizzata għandha taqdi rwol essenzjali fid-determinazzjoni tal-effetti kkawżati minn Brexit mingħajr ftehim. Il-Kummissjoni għandha tinkoraġġixxi lill-Istati Membri biex jikkonsultaw lill-organizzazzjonijiet rilevanti meta jkunu qed iħejju l-applikazzjonijiet. |
| --- | --- |

3.10.

Brussell, il-25 ta’ Settembru 2019.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Luca JAHIER

---

(1)  ĠU L 311, 14.11.2002, p. 3.

1

---

| 15.1.2020 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 14/87 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2020

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 14/87

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni - It-teħid ta' deċiżjonijiet aktar effiċjenti fil-politika soċjali: L-identifikazzjoni tal-oqsma għal bidla msaħħa għall-votazzjoni b'maġġoranza kwalifikata”

[COM(2019) 186 final]

(2020/C 14/13)

Relatur: Christian BÄUMLER

| Konsultazzjoni | Kummissjoni Ewropea, 3.6.2019 |
| --- | --- |
| Bażi legali | L-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza |
| Adottata fis-sezzjoni | 10.9.2019 |
| Adottata fil-plenarja | 25.9.2019 |
| Sessjoni plenarja Nru | 546 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 83/32/1 |

Konsultazzjoni

Kummissjoni Ewropea, 3.6.2019

Bażi legali

L-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza

Adottata fis-sezzjoni

10.9.2019

Adottata fil-plenarja

25.9.2019

Sessjoni plenarja Nru

546

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

83/32/1

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1 | Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) jenfasizza li fi żminijiet ta' bidla mgħaġġla, huwa essenzjali li l-UE flimkien mal-Istati Membri tagħha tkun tista' tadotta miżuri ta' politika rapidi u effettivi fl-oqsma ta' politika kollha rilevanti f’konformità mal-kompetenzi rikonoxxuti. Dan l-approċċ għandu jinkludi diskussjoni adatta dwar il-ħtieġa għal azzjoni fil-livell Ewropew, filwaqt li jiġi kkunsidrat kif dovut il-prinċipju tas-sussidjarjetà. |
| --- | --- |

1.1

| 1.2 | Il-KESE jemmen li l-involviment tal-Parlament Ewropew f’livell għoli, f’konformità mad-dispożizzjonijiet tat-Trattat, huwa importanti fil-proċess leġislattiv, inkluż b’mod partikolari fil-qasam tal-politika soċjali, peress li l-kwistjonijiet ta’ politika soċjali jaffettwaw il-koeżjoni soċjali u ekonomija tas-suq soċjali kompetittiva ħafna, f’konformità mal-objettivi stabbiliti fit-Trattat (l-Artikolu 3 tat-TUE). |
| --- | --- |

1.2

| 1.3 | Fid-dawl tal-fatt li, f'Opinjonijiet preċedenti (1), il-KESE diġà sostna li għandu jsir rieżami tar-rekwiżiti dwar l-unanimità fil-leġislazzjoni tal-UE, u dan l-aħħar tenna dan b’mod partikolari fil-qasam tal-politika tat-tassazzjoni, (2) huwa jilqa’ l-fatt li l-Kummissjoni qed tippromovi diskussjoni dwar l-ostakli regolatorji eżistenti u f'din il-Komunikazzjoni fetħet dibattitu dwar il-possibilitajiet li tiġi estiża l-votazzjoni b’maġġoranza kwalifikata fil-qasam tal-politika soċjali. Fl-istess ħin, il-KESE jenfasizza li r-rwol ibbażat fuq it-Trattat tal-UE fil-qasam tal-politika soċjali huwa li jappoġġja u jikkumplimenta l-attivitajiet tal-Istati Membri f’oqsma definiti mill-Artikolu 153(1) tat-TFUE). Dan jirrifletti d-diversità tas-sistemi soċjali u t-tradizzjonijiet nazzjonali u jimplika r-rwol mexxej tal-Istati Membri fit-tfassil u l-implimentazzjoni tal-azzjonijiet tagħhom fil-qasam tal-politika soċjali u s-swieq tax-xogħol. Il-proċedura ta' maġġoranza kwalifikata hija bbażata fuq kultura ta' kompromess. |
| --- | --- |

1.3

| 1.4 | Il-KESE jaħseb huwa konvint li huwa essenzjali li l-UE għandha tibqa' impenjata lejn il-prinċipju tas-sussidjarjetà anke meta tuża l-istrument ta' votazzjoni b'maġġoranza kwalifikata u fl-oqsma li ma jaqgħux taħt il-kompetenza esklużiva tagħha għandha tiffoka fuq l-oqsma fejn l-għanijiet komuni ma jistgħux jintlaħqu b'mod aktar effettiv fil-livell nazzjonali, reġjonali jew lokali. L-istess japplika għall-prinċipju tal-proporzjonalità, skont liema l-kontenut u l-forma tal-azzjoni tal-UE m'għandhomx imorru lil hinn mill-għanijiet tat-Trattati. |
| --- | --- |

1.4

| 1.5 | L-Artikolu 151 tat-TFUE jistabbilixxi l-objettiv tal-politika soċjali bħala “il-promozzjoni tal-impjieg, it-titjib tal-kondizzjonijiet tal-ħajja u tax-xogħol” permezz tal-progress. Il-KESE jenfasizza li, b'konformità mal-Artikolu 153(2) tat-TFUE, dan l-għan għandu jintlaħaq permezz ta' direttivi dwar ir-regoli minimi, filwaqt li jiġu kkunsidrati l-kundizzjonijiet nazzjonali u li dawn m'għandhomx ixekklu l-ħolqien u l-iżvilupp tal-intrapriżi ż-żgħar u ta' daqs medju. Huwa jenfasizza wkoll li, skont l-Artikolu 153(4) tat-TFUE, id-dritt tal-Istati Membri li jikkonformaw ma’ livell nazzjonali ogħla ta' protezzjoni, kif ukoll is-setgħa tal-Istati Membri li jistabbilixxu l-prinċipji tas-sistema tas-sigurtà soċjali tagħhom, irrispettivament mill-metodu tal-votazzjoni, ma għandhomx jiġu kompromessi. |
| --- | --- |

1.5

| 1.6 | Il-KESE jenfasizza li l-ftehimiet tal-imsieħba soċjali li ġew implimentati fil-livell tal-UE jagħtu kontribut importanti għall-iżvilupp tal-leġislazzjoni tal-UE fil-qasam tal-politika soċjali. Fid-dawl tad-dibattitu dwar it-tranżizzjoni potenzjali mill-proċedura tal-unanimità għall-proċedura ta' votazzjoni b'maġġoranza kwalifikata, huwa jitlob li jkun hemm garanziji li l-imsieħba soċjali jibqgħu jiġu involuti b'mod sħiħ fil-qasam tat-tfassil tal-politika, inkluż it-tfassil tal-politika soċjali, u li tiġi rispettata l-awtonomija tagħhom fl-implimentazzjoni u r-reviżjoni potenzjali tal-ftehimiet awtonomi tagħhom. |
| --- | --- |

1.6

| 1.7 | Il-KESE josserva li bħalissa qed isiru votazzjonijiet b'unanimità jew b'maġġoranza kwalifikata fl-istess qasam ta' politika. Dan iwassal għal inugwaljanza fl-iżvilupp ta' standards soċjali u nuqqasijiet fil-protezzjoni soċjali. Għaldaqstant, il-KESE jappoġġja fi kwalunkwe każ it-tranżizzjoni sħiħa lejn votazzjoni b'maġġoranza kwalifikata fir-rigward tal-leġislazzjoni dwar in-nondiskriminazzjoni kif ukoll ir-rakkomandazzjonijiet dwar is-sigurtà soċjali u l-protezzjoni tal-ħaddiema. |
| --- | --- |

1.7

| 1.8 | Il-KESE jinnota wkoll li l-UE żviluppat miżuri biex tipproteġi ħaddiema vulnerabbli malli jintemm l-impjieg, pereżempju n-nisa tqal jew il-ħaddiema part-time. Dan jitlob li jkun garantit standard minimu ta’ drittijiet proċedurali u ta' protezzjoni madwar l-Ewropa kollha u li ssir tranżizzjoni lejn maġġoranza kwalifikata. |
| --- | --- |

1.8

| 1.9 | Il-KESE jenfasizza li r-rappreżentanza u l-ħarsien ġenerali tal-interessi tal-impjegaturi u tal-impjegati huma kruċjali għall-koeżjoni soċjali, iż-żamma u l-ħolqien ta’ impjiegi diċenti u l-kompetittività tan-negozji tal-UE. Kif inhu meħtieġ b'mod oġġettiv, l-UE għandha tivverifika anke f'dan ir-rigward il-punt sa fejn il-votazzjoni b'maġġoranza kwalifikata tista’ tagħti spinta lill-opportunitajiet għall-iżvilupp tas-sħubija soċjali b'mod li tkun orjentata lejn il-futur. |
| --- | --- |

1.9

| 1.10 | Il-KESE jirrakkomanda t-tranżizzjoni għal votazzjoni b’maġġoranza kwalifikata f’termini ta’ kundizzjonijiet ta’ impjieg għal ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jgħixu legalment fl-UE sabiex jiġi evitat trattament inugwali kif ukoll tissaħħaħ il-koeżjoni soċjali. |
| --- | --- |

1.10

| 1.11 | Fil-kuntest tad-dibattitu li għaddej dwar it-tranżizzjoni għal votazzjoni b’maġġoranza kwalifikata, il-KESE jaqbel mal-kunsiderazzjonijiet tal-Kummissjoni fir-rigward tal-għażla li tapprova l-klawsola "passerelle" ġenerali fl-Artikolu 48 (7) tat-TUE f’każijiet fejn tiġi applikatagħat-tranżizzjoni lejn l-votazzjoni b’maġġoranza kwalifikata, peress li dan l-approċċ jeħtieġ kemm id-deċiżjoni unanima tal-Kunsill Ewropew kif ukoll l-appoġġ tal-parlamenti nazzjonali kollha u l-kunsens tal-Parlament Ewropew, u b'hekk jipprovdi leġittimità demokratika wiesgħa. |
| --- | --- |

1.11

2.   Kummenti ġenerali

| 2.1 | Il-KESE jaqbel mal-Kummissjoni dwar il-fatt li l-UE u l-Istati Membri kollha tagħha jiffaċċjaw sfidi komuni li jirriżultaw mill-impatt ta' teknoloġiji ġodda, iż-żieda fil-pressjoni kompetittiva fl-ekonomija globalizzata, il-forom ġodda ta' xogħol u x-xejriet demografiċi. Sabiex il-mudell soċjali Ewropew jiġi ppreservat u żviluppat għal ġenerazzjonijiet futuri, jinħtieġu miżuri fil-livell Ewropew u nazzjonali f'firxa wiesgħa ta' oqsma ta' politika, skont il-kompetenzi rikonoxxuti. Il-miżuri għat-tisħiħ tal-koeżjoni soċjali u l-inklużjoni soċjali, kif ukoll għall-ġlieda kontra d-diskriminazzjoni huma importanti f’dan l-ambitu. |
| --- | --- |

2.1

| 2.2 | Il-KESE jenfasizza li fi żminijiet ta' bidla mgħaġġla, huwa essenzjali li l-UE flimkien mal-Istati Membri tagħha tkun tista' tadotta miżuri ta' politika effiċjenti u effettivi. Dan għandu jinkludi riflessjoni adatta dwar jekk hemmx bżonn ta’ azzjoni u, jekk iva, f'liema livell, filwaqt li jiġu kkunsidrati l-prinċipju tas-sussidjarjetà, l-għażla tal-istrumenti adatti, u proċessi effiċjenti għat-teħid ta’ deċiżjonijiet li permezz tagħhom l-UE tkun tista’ tappoġġja u tikkomplementa l-politiki nazzjonali. L-għan huwa li jiġi analizzat fid-dettall l-impatt fuq l-ekonomija, il-finanzi pubbliċi u r-rwol tal-imsieħba soċjali f’kull Stat Membru. L-Istati Membri kollha għandu dejjem ikollhom biżżejjed opportunitajiet biex jipparteċipaw fil-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet. L-għan komuni għandu jkun li jinkisbu riżultati tajbin kemm fil-livell tal-UE kif ukoll fl-Istati Membri individwali. |
| --- | --- |

2.2

| 2.3 | Il-KESE jenfasizza li l-UE teħtieġ proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet effiċjenti u flessibbli biex tiżgura li l-leġislazzjoni u l-istrumenti mhux vinkolanti, bħall-oqfsa ta' koordinazzjoni u r-rakkomandazzjonijiet, ikunu jistgħu jlaħħqu mal-iżviluppi ekonomiċi u soċjali. Fid-dawl tal-fatt li, f'Opinjonijiet preċedenti, il-KESE diġà sostna li għandu jsir rieżami tar-rekwiżiti dwar l-unanimità fil-leġislazzjoni tal-UE (3), huwa jilqa' l-fatt li l-Kummissjoni qed tmexxi 'l quddiem id-dibattitu dwar l-ostakli li jeżistu fit-tfassil tal-politika u li, f'din il-Komunikazzjoni, nediet ukoll id-dibattitu dwar modi kif il-votazzjoni b'maġġoranza kwalifikata tista' tiġi estiża għall-qasam tal-politika soċjali. Fl-istess ħin, il-KESE jenfasizza li r-rwol ibbażat fuq it-Trattat tal-UE fil-qasam tal-politika soċjali huwa li jappoġġja u jikkumplimenta l-attivitajiet tal-Istati Membri f’oqsma definiti mill-Artikolu 153(1) tat-TFUE). Dan jirrifletti d-diversità tas-sistemi soċjali u t-tradizzjonijiet nazzjonali u jimplika r-rwol mexxej tal-Istati Membri fit-tfassil u l-implimentazzjoni tal-azzjonijiet tagħhom fil-qasam tal-politika soċjali u s-swieq tax-xogħol. |
| --- | --- |

2.3

| 2.4 | Il-KESE jemmen li r-rwol tal-UE stabbilit fit-Trattati huwa li tappoġġja l-attivitajiet tal-Istati Membri tal-UE u tissupplimentahom fl-oqsma ddefiniti fihom (l-Artikolu 153(1) tat-TFUE). Dan jirrifletti d-diversità tas-sistemi u t-tradizzjonijiet nazzjonali soċjali u jimplika wkoll ir-rwol ta' tmexxija u l-livell għoli tas-sovranità tal-Istati Membri fil-kooperazzjoni Ewropea, fir-rigward tat-tfassil u l-implimentazzjoni ta' miżuri fl-oqsma tal-politika soċjali u s-swieq tax-xogħol. |
| --- | --- |

2.4

| 2.5 | Il-KESE jenfasizza li l-parti l-kbira tal-leġislazzjoni tal-UE dwar il-politika soċjali ġiet adottata permezz ta' votazzjoni b'maġġoranza kwalifikata u skont il-proċedura leġislattiva ordinarja. |
| --- | --- |

2.5

| 2.6 | Madankollu, il-KESE jirrimarka li, b’kuntrast ma’ dan, skont it-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea, ċertu numru ta’ oqsma ta’ politika soċjali għadhom jeħtieġu l-unanimità fil-Kunsill: in-nondiskriminazzjoni (l-Artikolu 19(1) tat-TFUE); is-sigurtà soċjali u l-protezzjoni soċjali tal-ħaddiema (għajr għall-fini tal-moviment liberu tal-ħaddiema) (l-Artikolu 153(1)(c) tat-TFUE); il-protezzjoni tal-ħaddiema f'każ ta' terminazzjoni tal-kuntratt tal-impjieg tagħhom (l-Artikolu 153(1)(d) tat-TFUE); ir-rappreżentanza u d-difiża kollettiva tal-interessi tal-ħaddiema u tal-impjegaturi (l-Artikolu 153(1)(f) tat-TFUE) u l-kondizzjonijiet tal-impjieg ta' ċittadini ta’ pajjiżi terzi li huma residenti legali fit-territorju tal-Unjoni (l-Artikolu 153(1)(g) tat-TFUE). Filwaqt li l-Artikolu 19 tat-TFUE jipprevedi l-kunsens tal-Parlament Ewropew, dan mhuwiex il-każ għall-Artikolu 153(1)(c), (d), (f) u (g). |
| --- | --- |

2.6

| 2.7 | Il-KESE jemmen li l-involviment tal-Parlament Ewropew f’livell għoli, f’konformità mad-dispożizzjonijiet tat-Trattat, huwa importanti fil-proċess leġislattiv b’mod partikolari fil-qasam tal-politika soċjali, peress li l-kwistjonijiet ta’ politika soċjali jinvolvu deċiżjonijiet li għandhom impatt dirett fuq in-nies ordinarji u jaffettwaw il-koeżjoni soċjali u ekonomija tas-suq soċjali kompetittiva ħafna, f’konformità mal-objettivi stabbiliti fit-Trattat (l-Artikolu 3 tat-TUE). |
| --- | --- |

2.7

| 2.8 | Il-KESE jilqa' l-fatt li, f'din il-komunikazzjoni, il-Kummissjoni nediet ukoll id-diskussjoni dwar l-estensjoni tat-teħidtad-deċiżjonijiet permezz tal-votazzjoni b'maġġoranza kwalifikata fil-qasam tal-politika soċjali (4). Il-proċedura ta' maġġoranza kwalifikata hija bbażata fuq kultura ta' kompromess. Din tippresupponi dibattitu u tippermetti l-kisba ta' riżultati pragmatiċi li jqisu l-interessi tal-Unjoni kollha kemm hi. Il-prospett ta' votazzjoni b'maġġoranza kwalifikata jaġixxi bħala xprun biex tinstab soluzzjoni li hija aċċettabbli għall-partijiet kollha, billi jiġu involuti l-partijiet interessati kollha biex jintlaħaq kompromess. |
| --- | --- |

2.8

| 2.9 | Il-KESE jindika li fl-Aġenda Strateġika l-ġdida tagħha għall-2019-2024, l-UE appoġġjat l-implimentazzjoni tal-Pilastru tad-Drittijiet Soċjali fil-livell tal-UE u tal-Istati Membri. F'dan ir-rigward, il-kompetenzi rispettivi għandhom jiġu kkunsidrati kif xieraq. |
| --- | --- |

2.9

| 2.10 | Għall-KESE huwa essenzjali li l-UE għandha tibqa' impenjata lejn il-prinċipju tas-sussidjarjetà anke meta tuża l-istrument ta' votazzjoni b'maġġoranza kwalifikata u, fl-oqsma li mhumiex fil-kompetenza esklużiva tagħha, għandha tiffoka fuq l-oqsma fejn l-għanijiet komuni ma jistgħux jintlaħqu b'mod aktar effettiv fil-livell nazzjonali, reġjonali jew lokali. L-istess japplika għall-prinċipju tal-proporzjonalità, skont liema l-kontenut u l-forma tal-azzjoni tal-UE m'għandhomx imorru lil hinn mill-għanijiet tat-Trattati. Dawn il-prinċipji għandhom jiġu ċċarati meta tiġi diskussa l-votazzjoni b'maġġoranza kwalifikata. |
| --- | --- |

2.10

| 2.11 | L-Artikolu 151 tat-TFUE jistabbilixxi l-objettiv tal-politika soċjali bħala “il-promozzjoni tal-impjieg, it-titjib tal-kondizzjonijiet tal-ħajja u tax-xogħol” permezz tal-progress. Il-KESE jenfasizza li l-Artikolu 153(2) tat-TFUE jistabbilixxi kriterji li għandhom jiġu ssodisfati mill-azzjonijiet rilevanti tal-UE fil-qasam tal-politika soċjali. Pereżempju, id-direttivi jinkludu l-iżjed ir-regoli minimi li jqisu l-kundizzjonijiet nazzjonali, u m'għandhomx jipprekludu l-ħolqien u l-iżvilupp tal-intrapriżi ż-żgħar u ta' daqs medju. l-KESE jenfasizza li d-dritt tal-Istati Membri li jikkonformaw ma’ livell nazzjonali ogħla ta' protezzjoni, kif ukoll id-dritt tal-Istati Membri li jistabbilixxu l-prinċipji tas-sistema tas-sigurtà soċjali tagħhom, irrispettivament mill-metodu tal-votazzjoni, ma għandhomx jiġu kompromessi. |
| --- | --- |

2.11

| 2.12 | Il-KESE jinnota wkoll li fil-punt 17 tal-preambolu tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, il-Kummissjoni, il-PE u l-Kunsill affermaw ir-rispett għad-diversità tas-sistemi nazzjonali, inkluż ir-rwol tal-imsieħba soċjali, u fil-punt 19 affermaw ir-rispett għall-identità nazzjonali tal-Istati Membri kif ukoll is-sovranità tagħhom biex jistabbilixxu b'mod legali l-pedamenti tas-sistemi tas-sigurtà soċjali. |
| --- | --- |

2.12

| 2.13 | Il-KESE jenfasizza li l-ftehimiet tal-imsieħba soċjali li ġew implimentati fil-livell tal-UE skont l-Artikolu 155 TFUE jagħtu kontribut importanti għall-iżvilupp tal-leġislazzjoni tal-UE fil-qasam tal-politika soċjali. Huwa jilqa’ l-fatt li, skont il-Komunikazzjoni, l-eżiti tad-djalogu soċjali u d-direttivi jgawdu minn trattament ugwali f’termini ta’ adozzjoni. Rigward it-tranżizzjoni potenzjali mill-proċedura tal-unanimità għall-proċedura ta' votazzjoni b'maġġoranza kwalifikata, huwa jitlob garanziji li l-imsieħba soċjali jibqgħu jiġu involuti b'mod sħiħ fil-qasam tat-tfassil tal-politika, inkluża l-politika soċjali, u li tiġi rispettata l-awtonomija tagħhom fl-implimentazzjoni u r-reviżjoni potenzjali tal-ftehimiet awtonomi tagħhom. Id-djalogu soċjali għandu rwol importanti fil-protezzjoni soċjali. Dan jiżgura wkoll progress soċjali fl-UE bis-saħħa ta' leġislazzjoni awtonoma. |
| --- | --- |

2.13

| 2.14 | Il-KESE jaqbel mal-fehma tal-Kummissjoni u jemmen li l-istrument ta' kooperazzjoni msaħħa ma jipprovdix alternattiva għall-votazzjoni b'maġġoranza kwalifikata. L-istrument ta' kooperazzjoni msaħħa jista' jwassal għal frammentazzjoni tas-suq uniku u għal trattament mhux indaqs taċ-ċittadini tal-UE, skont f'liema Stat Membru jgħixu, speċjalment fir-rigward ta' kwistjonijiet ta' politika soċjali. |
| --- | --- |

2.14

| 2.15 | Min-naħa l-oħra, il-KESE jemmen li s-Semestru Ewropew huwa strument ieħor effettiv u utli biex tinkiseb aktar konverġenza u konverġenza aħjar u biex isir progress fir-riformi nazzjonali, bl-appoġġ u l-gwida tal-Istati Membri u l-imsieħba soċjali, mhux l-inqas permezz tat-"tagħlim komuni". Dan jirrispetta wkoll il-kontenut u l-ispirtu tal-Artikolu 156 tat-TFUE. Il-KESE jenfasizza l-isforzi biex jiġu żviluppati, fil-qafas tas-Semestru Ewropew, metodi mtejba għall-koordinazzjoni tal-politika u r-riformi politiki nazzjonali relatati mal-impjieg u l-protezzjoni soċjali, filwaqt li jiġu involuti b'mod sinifikattiv l-imsieħba soċjali nazzjonali fil-ħidma tal-UE. Għaldaqstant, il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, li jservi bħala gwida għar-riformi, jgħin biex jiġi żviluppat pjan direzzjonali għal konverġenza aħjar u koeżjoni msaħħa bejn l-Istati Membri. |
| --- | --- |

2.15

3.   Kummenti speċifiċi

| 3.1 | Il-KESE josserva li bħalissa qed isiru votazzjonijiet b'unanimità jew b'maġġoranza kwalifikata fl-istess qasam ta' politika. Dan iwassal għal inugwaljanza fl-iżvilupp ta' standards soċjali u lakuni fil-protezzjoni soċjali. |
| --- | --- |

3.1

| 3.2 | Il-KESE jinnota li teżisti leġislazzjoni estensiva tal-UE biex jiġi implimentat il-prinċipju tal-ugwaljanza bejn in-nisa u l-irġiel kif ukoll tat-trattament indaqs fuq il-bażi ta’ razza jew oriġini etnika, fost affarijiet oħra. Dan huwa suċċess kbir għall-UE, li tistabbilixxi wkoll standards internazzjonali f'dan il-qasam. Madankollu, id-dritt tal-Unjoni jassigura biss it-trattament indaqs fuq il-bażi tar-reliġjon, it-twemmin, id-diżabilità, l-età jew l-orjentazzjoni sesswali fil-kuntest tal-impjiegi u x-xogħol. Direttiva li tipprojbixxi għalkollox id-diskriminazzjoni fl-Unjoni hija kumplessa ħafna u għalhekk ftit li xejn tista' tiġi realizzata b'votazzjoni unanima. Madankollu, l-UE impenjat ruħha li twettaq dan fl-Aġenda tal-2030 għall-Iżvilupp Sostenibbli. Dan l-objettiv ġie affermat mill-Aġenda Strateġika l-ġdida għall-2019-2024. Il-KESE jirrakkomanda li ssir it-tranżizzjoni sħiħa lejn votazzjoni b'maġġoranza kwalifikata fir-rigward tal-leġislazzjoni dwar in-nondiskriminazzjoni. |
| --- | --- |

3.2

| 3.3 | Il-KESE jinnota li, skont l-Artikolu 48 tat-TFUE, l-UE tista' tadotta l-miżuri meħtieġa fil-qasam tas-sigurtà soċjali għall-finijiet tal-moviment liberu tal-ħaddiema b'maġġoranza kwalifikata. Għall-kuntrarju ta' dan, ir-rakkomandazzjonijiet dwar is-sigurtà soċjali u l-protezzjoni tal-ħaddiema għandhom ikunu unanimi. Tranżizzjoni lejn votazzjoni b'maġġoranza kwalifikata tkun loġika u adatta. Tqum il-kwistjoni wkoll dwar ir-raġuni għaliex f'dan ir-rigward qed issir biss enfasi fuq ir-rakkomandazzjonijiet u ma ġewx ikkunsidrati aktar strumenti legali mill-Kummissjoni. |
| --- | --- |

3.3

| 3.4 | Il-KESE jirrikonoxxi l-fatt li l-protezzjoni tal-ħaddiema fil-każ ta' sensji dejjem kienet fil-qalba tal-liġi nazzjonali tax-xogħol. Madankollu, il-KESE jinnota wkoll li l-UE issa żviluppat miżuri biex tipproteġi ħaddiema vulnerabbli, pereżempju n-nisa tqal u l-ħaddiema part-time. Dan jirrikjedi garanzija ta' minimu ta' drittijiet proċedurali u ta' protezzjoni madwar l-Ewropa, sabiex dawn il-mekkaniżmi ta' protezzjoni ma jispiċċawx fix-xejn. Il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali jipprevedi drittijiet ta' informazzjoni fil-konfront tal-ħaddiema ssensjati kif ukoll aċċess għal soluzzjoni effettiva u imparzjali ta' tilwim, rimedju u, fejn xieraq, kumpens. Dan jirrikjedi li ssir tranżizzjoni lejn votazzjoni b'maġġoranza kwalifikata sabiex tkun tista' tiġi implimentata direttiva bħal din. |
| --- | --- |

3.4

| 3.5 | Il-KESE jenfasizza li qafas legali sod għar-rappreżentanza u d-difiża kollettiva tal-interessi tal-impejgaturi u tal-ħaddiema huwa kruċjali, fost l-oħrajn, għall-koeżjoni soċjali, il-ħolqien ta' impjiegi ta' kwalità u l-kompetittività tan-negozji fl-UE. L-intrapriżi fis-suq intern qed jaħdmu dejjem aktar mill-qrib bejn il-fruntieri. L-intrapriżi u l-gruppi ta' intrapriżi fl-UE huma soġġetti għad-Direttiva dwar l-istabbiliment ta' Kunsill tax-Xogħlijiet Ewropew, li ġiet adottata bil-proċedura leġislattiva ordinarja. Madankollu, f'oqsma oħra tal-leġislazzjoni tal-UE dwar il-parteċipazzjoni tal-impjegati, għadha tapplika l-unanimità. Kif inhu meħtieġ b'mod oġġettiv, l-UE għandha tivverifika anke f'dan ir-rigward il-punt sa fejn il-votazzjoni b'maġġoranza kwalifikata se tiftaħ opportunitajiet ġodda għal sħubija soċjali orjentata lejn il-futur. |
| --- | --- |

3.5

| 3.6 | Il-KESE jirrakkomanda t-tranżizzjoni għal votazzjoni b’maġġoranza kwalifikata għall-kundizzjonijiet tal-impjieg ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi residenti legalment fl-UE. Il-kundizzjonijiet tal-impjieg taċ-ċittadini tal-UE u taċ-ċittadini mhux tal-UE għandhom ikunu konsistenti biex il-koeżjoni soċjali ma tiġix kompromessa. |
| --- | --- |

3.6

| 3.7 | Fil-kuntest tad-dibattitu li għaddej bħalissa dwar it-tranżizzjoni lejn votazzjoni b’maġġoranza kwalifikata, il-KESE jaqbel mal-kunsiderazzjonijiet tal-Kummissjoni fir-rigward li tintgħażel il-klawsola "passerelle" ġenerali fl-Artikolu 48 (7) tat-TUE, fil-każijiet fejn tiġi applikata l-votazzjoni b'maġġoranza kwalifikata, peress li dan l-approċċ jeħtieġ kemm id-deċiżjoni unanima tal-Kunsill Ewropew kif ukoll l-appoġġ tal-parlamenti nazzjonali kollha u l-kunsens tal-Parlament Ewropew. Dan jipprovdi leġittimità demokratika wiesgħa u huwa konformi mar-rekwiżiti kostituzzjonali fil-livell nazzjonali. Dan ma jkunx il-każ fir-rigward tat-tranżizzjoni permezz tal-Artikolu 153 tat-TFUE. |
| --- | --- |

3.7

| 3.8 | Il-KESE jinnota li kwistjoni fil-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni għadha ma ġietx imwieġba. Mhuwiex ċar jekk id-deċiżjoni ta’ trasferiment ta’ ċerta bażi legali mill-unanimità għal votazzjoni b’maġġoranza kwalifikata tittieħed darba għal dejjem jew fuq bażi ta’ każ b’każ. Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni biex tiċċara jekk l-użu tal-klawsola "passerelle" fl-Artikolu 48(7) tat-TUE għandux ikun tranżizzjoni ġenerali għal votazzjoni b’maġġoranza kwalifikata jew għal deċiżjonijiet individwali. Fil-fehma tal-KESE, fi kwalunkwe każ għandu jiġi żgurat li l-użu tal-klawsola "passerelle" jirriżulta f’teħid ta’ deċiżjonijiet u teħid ta’ deċiżjonijiet aktar effiċjenti, u ma joħloq l-ebda ostaklu ieħor. |
| --- | --- |

3.8

Brussell, il-25 ta’ Settembru 2019.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Luca JAHIER

---

(1)  Ara l-Opinjonijiet tal-KESE li ġejjin: ĠU C 230, 14.7.2015, p. 24; ĠU C 434, 15.12.2017, p. 18; ĠU C 271, 19.9.2013, p. 23; ĠU C 332, 8.10.2015, p. 8.

1

(2)  Opinjoni tal-KESE dwar "Tassazzjoni – votazzjoni b’maġġoranza kwalifikata", ĠU C 353, 18.10.2019, p. 90.

2

(3)  Ara n-nota 2 f’qiegħ il-paġna.

3

(4)  Ara n-nota nru 1 f'qiegħ il-paġna.

4

---

APPENDIĊI

L-emendi li ġejjin inċaħdu waqt id-diskussjoni iżda rċevew aktar minn kwart tal-voti (Artikolu 59(3) tar-Regoli ta’ Proċedura):

1.   Punt 2.8

Ibdel it-test kif ġej:

Il-KESE jilqa' l-fatt li, f'din il-komunikazzjoni, il-Kummissjoni ħadet l-inizjattiva li tiftaħ id-dibattitu u tispjega kif bidla lejn nediet ukoll id-diskussjoni dwar l-estensjoni ta
  it-teħid tad-deċiżjonijiet permezz tal-votazzjoni b'maġġoranza kwalifikata fil-qasam tal-politika soċjali tista’ tidher mingħajr proposti mgħaġġla
   (1). Il-proċedura ta' maġġoranza kwalifikata hija bbażata fuq kultura ta' kompromess. Din tippresupponi dibattitu u tippermetti l-kisba ta' riżultati pragmatiċi li jqisu l-interessi tal-Unjoni kollha kemm hi. Il-prospett ta' votazzjoni b'maġġoranza kwalifikata jaġixxi bħala katalist biex tinstab soluzzjoni li hija aċċettabbli għall-partijiet kollha, permezz ta' kompromess u impenn min-naħa tal-partijiet interessati kollha.

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | : | 36 |
| --- | --- | --- |
| Kontra | : | 74 |
| Astensjonijiet | : | 2 |

Favur

:

36

Kontra

:

74

Astensjonijiet

:

2

2.   Żid punt ġdid wara punt 2.8

Żid punt ġdid wara punt 2.8

Min-naħa l-oħra, ir-raġuni għal unanimità fit-teħid ta’ deċiżjonijiet hija bbażata fuq il-ħtieġa li jiġi ppreservat il-kontroll nazzjonali tad-dispożizzjonijiet rilevanti tal-politika soċjali fit-Trattat tal-UE u li tiġi evitata l-intrużjoni f’elementi ewlenin ta’ sistemi soċjali nazzjonali li għalihom l-Istati Membri flimkien mal-imsieħba soċjali huma responsabbli fl-ewwel istanza.

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | : | 31 |
| --- | --- | --- |
| Kontra | : | 82 |
| Astensjonijiet | : | 3 |

Favur

:

31

Kontra

:

82

Astensjonijiet

:

3

3.   Punt 3.1

Ibdel it-test kif ġej:

Il-KESE josserva li bħalissa qed isiru votazzjonijiet b'unanimità jew b'maġġoranza kwalifikata fl-istess qasam ta' politika. Il-KESE jqis li t-tqassim bejn votazzjoni b’maġġoranza kwalifikata u l-unanimità stabbilit fil-kapitolu soċjali tat-Trattat dwar l-UE għadu rilevanti peress li jirrifletti d-diversità u l-eteroġeneità tas-sistemi soċjali nazzjonali tal-Istati Membri, pereżempju, fil-protezzjoni soċjali, fir-rigward tar-rwol tal-imsieħba soċjali u fir-rigward tar-rwol tal-liġi tax-xogħol u l-ftehimiet kollettivi. Dan iwassal għal inugwaljanza fl-iżvilupp ta' standards soċjali u nuqqasijiet fil-protezzjoni soċjali.

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | : | 32 |
| --- | --- | --- |
| Kontra | : | 74 |
| Astensjonijiet | : | 3 |

Favur

:

32

Kontra

:

74

Astensjonijiet

:

3

4.   Punt 3.2

Ibdel it-test kif ġej:

Il-KESE jinnota li teżisti leġislazzjoni estensiva tal-UE biex jiġi implimentat il-prinċipju tal-ugwaljanza bejn in-nisa u l-irġiel kif ukoll tat-trattament indaqs fuq il-bażi ta’ razza jew oriġini etnika, fost affarijiet oħra. Dan huwa suċċess kbir għall-UE, li tistabbilixxi wkoll standards internazzjonali f'dan il-qasam. Madankollu, id-dritt tal-Unjoni jassigura biss it-trattament indaqs fuq il-bażi tar-reliġjon, it-twemmin, id-diżabilità, l-età jew l-orjentazzjoni sesswali fil-kuntest tal-impjiegi u x-xogħol. Dawn id-direttivi ġew adottati unanimament. Direttiva li tipprojbixxi għalkollox id-diskriminazzjoni fl-Unjoni hija kumplessa ħafna u dan jispjega l-proċedura mtawla u għalfejn progress qed isir bil-mod
  għalhekk ftit li xejn tista' tiġi realizzata b'votazzjoni unanima. Madankollu, l-UE impenjat ruħha li twettaq dan fl-Aġenda tal-2030 għall-Iżvilupp Sostenibbli. Dan l-objettiv ġie affermat mill-Aġenda Strateġika l-ġdida għall-2019-2024. Il-KESE jirrakkomanda li ssir it-tranżizzjoni sħiħa lejn votazzjoni b'maġġoranza kwalifikata fir-rigward tal-leġislazzjoni dwar in-nondiskriminazzjoni.

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | : | 31 |
| --- | --- | --- |
| Kontra | : | 78 |
| Astensjonijiet | : | 2 |

Favur

:

31

Kontra

:

78

Astensjonijiet

:

2

5.   Punt 3.4

Ħassar kif ġej:

Il-KESE jirrikonoxxi l-fatt li l-protezzjoni tal-ħaddiema fil-każ ta' sensji dejjem kienet fil-qalba tal-liġi nazzjonali tax-xogħol. Madankollu, il-KESE jinnota wkoll li l-UE issa żviluppat miżuri biex tipproteġi ħaddiema vulnerabbli, bħal pereżempju n-nisa tqal jew il-ħaddiema part-time. Dan jirrikjedi garanzija ta' minimu ta' drittijiet proċedurali uniformi madwar l-Ewropa, sabiex dawn il-mekkaniżmi ta' protezzjoni ma jispiċċawx fix-xejn. Il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali jipprevedi drittijiet ta' informazzjoni fil-konfront tal-impjegati li jkunu ġew imkeċċija kif ukoll aċċess għal soluzzjoni effettiva u imparzjali ta' tilwim, rimedju u, fejn xieraq, kumpens. Dan jirrikjedi li ssir tranżizzjoni lejn votazzjoni b'maġġoranza kwalifikata sabiex tkun tista' titfassal direttiva xierqa ta' implimentazzjoni.

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | : | 35 |
| --- | --- | --- |
| Kontra | : | 77 |
| Astensjonijiet | : | 2 |

Favur

:

35

Kontra

:

77

Astensjonijiet

:

2

6.   Punt 3.5

Ibdel it-test kif ġej:

Il-KESE jenfasizza li qafas legali sod għar-rappreżentanza u d-difiża kollettiva tal-interessi tal-impejgaturi u tal-ħaddiema huwa kruċjali, fost l-oħrajn, għall-koeżjoni soċjali, il-ħolqien ta' impjiegi ta' kwalità u l-kompetittività tan-negozji fl-UE. L-intrapriżi fis-suq intern qed jaħdmu dejjem aktar mill-qrib bejn il-fruntieri. L-intrapriżi u l-gruppi ta' intrapriżi fl-UE huma soġġetti għad-Direttiva dwar il-Kunsilli Ewropej tax-Xogħlijiet, li ġiet adottata bil-proċedura leġislattiva ordinarja. Madankollu, f'oqsma oħra tal-leġislazzjoni tal-UE dwar il-parteċipazzjoni tal-ħaddiema, tibqa' tapplika l-unanimità. Kif inhu meħtieġ b'mod oġġettiv, l-UE għandha tivverifika anke f'dan ir-rigward il-punt sa fejn il-votazzjoni b'maġġoranza kwalifikata se tiftaħ opportunitajiet ġodda għal sħubija soċjali orjentata lejn il-futur.

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | : | 34 |
| --- | --- | --- |
| Kontra | : | 84 |
| Astensjonijiet | : | 2 |

Favur

:

34

Kontra

:

84

Astensjonijiet

:

2

7.   Punt 3.6

Ħassar kif ġej:

Il-KESE jirrakkomanda t-tranżizzjoni għal votazzjoni b’maġġoranza kwalifikata għall-kundizzjonijiet tal-impjieg ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi residenti legalment fl-UE. Il-kundizzjonijiet tal-impjieg taċ-ċittadini tal-UE u taċ-ċittadini mhux tal-UE għandhom ikunu konsistenti biex il-koeżjoni soċjali ma tiġix kompromessa.

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | : | 30 |
| --- | --- | --- |
| Kontra | : | 85 |
| Astensjonijiet | : | 1 |

Favur

:

30

Kontra

:

85

Astensjonijiet

:

1

8.   Punt 1.7

Ibdel it-test kif ġej:

Il-KESE josserva li bħalissa qed isiru votazzjonijiet b'unanimità jew b'maġġoranza kwalifikata fl-istess qasam ta' politika. Dan iwassal għal inugwaljanza fl-iżvilupp ta' standards soċjali u nuqqasijiet fil-protezzjoni soċjali. Għaldaqstant, il-KESE jappoġġja fi kwalunkwe każ it-tranżizzjoni sħiħa lejn votazzjoni b'maġġoranza kwalifikata fir-rigward tal-leġislazzjoni dwar in-nondiskriminazzjoni kif ukoll ir-rakkomandazzjonijiet dwar is-sigurtà soċjali u l-protezzjoni tal-ħaddiema. Il-KESE jqis li t-tqassim bejn votazzjoni b’maġġoranza kwalifikata u l-unanimità stabbilit fil-kapitolu soċjali tat-Trattat dwar l-UE għadu rilevanti peress li jirrifletti d-diversità u l-eteroġeneità tas-sistemi soċjali nazzjonali tal-Istati Membri, pereżempju, fil-protezzjoni soċjali, fir-rigward tar-rwol tal-imsieħba soċjali u fir-rigward tar-rwol tal-liġi tax-xogħol u l-ftehimiet kollettivi.

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | : | 32 |
| --- | --- | --- |
| Kontra | : | 74 |
| Astensjonijiet | : | 3 |

Favur

:

32

Kontra

:

74

Astensjonijiet

:

3

9.   Punt 1.8

Ħassar kif ġej:

Madankollu, il-KESE jinnota li l-UE żviluppat miżuri biex tipproteġi ħaddiema vulnerabbli malli jintemm l-impjieg bħal pereżempju n-nisa tqal jew il-ħaddiema part-time. Dan jitlob li jkun garantit standard minimu ta’ drittijiet proċedurali uniformi madwar l-Ewropa kollha u li ssir tranżizzjoni lejn maġġoranza kwalifikata.

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | : | 36 |
| --- | --- | --- |
| Kontra | : | 81 |
| Astensjonijiet | : | 1 |

Favur

:

36

Kontra

:

81

Astensjonijiet

:

1

10.   Punt 1.10

Ħassar kif ġej:

Il-KESE jirrakkomanda t-tranżizzjoni għal votazzjoni b’maġġoranza kwalifikata f’termini ta’ kundizzjonijiet ta’ impjieg għal ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jgħixu legalment fl-UE sabiex jiġi evitat trattament inugwali kif ukoll tissaħħaħ il-koeżjoni soċjali.

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | : | 30 |
| --- | --- | --- |
| Kontra | : | 85 |
| Astensjonijiet | : | 1 |

Favur

:

30

Kontra

:

85

Astensjonijiet

:

1

---

(1)  
  Ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 1.

---

| 15.1.2020 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 14/95 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2020

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 14/95

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Dokument ta’ Riflessjoni ‘Lejn Ewropa Sostenibbli sal-2030’”

(COM(2019) 22 final)

(2020/C 14/14)

Relatur: Cillian LOHAN

Korelatur: Peter SCHMIDT

| Konsultazzjoni | Kummissjoni Ewropea, 12.3.2019 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea |
| Deċiżjoni tal-Bureau | 11.12.2018 – tkabbir 22.1.2019 |
| Sezzjonijiet kompetenti | Sezzjoni għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent; Sezzjoni għat-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà tal-Informazzjoni |
| Adottata fis-sezzjoni | 28.6.2019 |
| Opinjoni adottata fil-plenarja | 26.9.2019 |
| Sessjoni plenarja Nru | 546 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 168/3/5 |

Konsultazzjoni

Kummissjoni Ewropea, 12.3.2019

Bażi legali

Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

Deċiżjoni tal-Bureau

11.12.2018 – tkabbir 22.1.2019

Sezzjonijiet kompetenti

Sezzjoni għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent; Sezzjoni għat-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà tal-Informazzjoni

Adottata fis-sezzjoni

28.6.2019

Opinjoni adottata fil-plenarja

26.9.2019

Sessjoni plenarja Nru

546

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

168/3/5

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | L-iżvilupp sostenibbli jrid ikun fil-qalba tal-futur tal-Ewropa. Filwaqt li japprezza l-analiżi komprensiva fid-Dokument ta’ Riflessjoni, li jiddeskrivi l-isfidi, jindika d-direzzjoni li għandha tittieħed u juri l-potenzjal għall-Ewropa, il-KESE huwa mħasseb dwar il-fatt li l-pass tat-tranżizzjoni għas-sostenibbiltà, fil-livell globali u fl-Ewropa, ma jilħaqx dak li huwa meħtieġ biex jintlaħqu l-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli (SDGs) tan-NU li qbilna dwarhom. L-urġenza li jiġu indirizzati l-isfidi ambjentali, soċjali u ekonomiċi tal-lum mhijiex riflessa fl-azzjoni politika. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | L-iżvilupp sostenibbli huwa għan komuni fuq skala globali; jeħtieġ sforz komuni min-nazzjonijiet kollha biex jinkiseb użu sostenibbli tar-riżorsi naturali u prosperità għan-nies kollha. L-Ewropa ma tistax tiksbu waħedha, iżda l-UE tista’ u għandha tuża l-influwenza tagħha bħala l-akbar blokk kummerċjali u bħala importatur kbir ta’ riżorsi b’bażi bijoloġika biex tinsisti globalment għal provenjenza minn sorsi sostenibbli, u b’hekk tappoġġja ż-żamma tal-bijodiversità u l-ekosistemi globali li huma vitali għall-futur komuni tagħna. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | L-iżvilupp sostenibbli huwa dwar il-futur tan-nies; l-ekonomija għandha, fi ħdan il-limiti tal-pjaneta, taħdem għal soċjetà li twassal għal prosperità u ekwità, kemm fil-preżent kif ukoll għall-ġenerazzjonijiet futuri. L-Aġenda 2030 hija proġett li jiffoka fuq in-nies u li huwa mfassal biex ħadd ma jitħalla jibqa’ lura. It-tnedija ta’ Patt Ekoloġiku u Soċjali Ewropew jista’ jkun element importanti fit-trasformazzjoni tal-ekonomiji Ewropej lejn direzzjoni radikalment aktar sostenibbli. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Iż-żmien ta’ riflessjoni għadda: wasal iż-żmien għall-azzjoni. Il-KESE jixtieq li mill-iżjed fis tiġi żviluppata u implimentata Strateġija għal Żvilupp Sostenibbli mifruxa mal-UE, ġenerali u fuq perjodu ta’ żmien twil li tkun akkumpanjata minn pjan komprensiv ta’ implimentazzjoni biex jintlaħqu l-SDGs sal-2030. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | L-Istrateġija għal Żvilupp Sostenibbli għandha tkopri kemm l-azzjoni interna kif ukoll dik esterna tal-UE u tippromovi koerenza massima bejniethom. Il-pjan ta’ implimentazzjoni għandu jintegra s-sostenibbiltà fl-oqsma kollha ta’ politika, jiddeskrivi l-azzjonijiet ewlenin li l-UE se tieħu biex timplimenta l-SDGs, jistabbilixxi skeda ta’ żmien u pjan direzzjonali ċari, miri u indikaturi konkreti, u jiddeskrivi r-rwoli u r-responsabbiltajiet ewlenin tal-istituzzjonijiet, l-aġenziji u l-atturi kollha tal-UE. Il-pedamenti tal-implimentazzjoni għandhom ikunu l-innovazzjoni, il-kooperazzjoni internazzjonali u l-ftehimiet kummerċjali orjentati lejn is-sostenibbiltà, u l-mobilizzazzjoni tan-negozju u tas-soċjetà ċivili. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | L-istabbiliment ta’ qafas ta’ governanza u koordinazzjoni flimkien mal-istrateġija għall-implimentazzjoni tal-Aġenda 2030 huwa meħtieġ biex jiżgura li l-SDGs huma fil-qalba tal-politiki kollha. B’mod partikolari, l-Aġenda Strateġika tal-UE 2019-2024 kellha tkun ibbażata fuq l-SDGs u l-Parlament Ewropew għandu jkollu rwol prominenti fil-futur. Il-Kummissjoni l-ġdida għandha tiġi organizzata b’tali mod li tiffoka fuq l-implimentazzjoni u l-integrazzjoni tal-SDGs, kif stipulat fl-Ittri ta’ Missjoni tal-Kummissarji. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tmur lil hinn mill-politika tat-tkabbir tal-PDG. L-użu tal-PDG bħala miżura ta’ prosperità jinjora elementi importanti ta’ spejjeż u benefiċċji soċjali u ambjentali. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Il-KESE jirrikonoxxi li fil-komunità tan-negozju hemm mexxejja fil-qasam tal-integrazzjoni tas-sostenibbiltà. Ħafna negozji huma fil-fatt aktar avvanzati mill-politiki. Il-politika trid toħloq ambjent stabbli u ċertezza biex tiżgura li l-aħjar prassi ssir prattika komuni. Dan se jagħmel in-negozji kapaċi li jipprovdu soluzzjonijiet sostenibbli. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Il-KESE jappella biex il-politika u l-oqfsa u l-għodod baġitarji/finanzjarji eżistenti kollha tal-UE (bħas-Semestru Ewropew, ir-Regolamentazzjoni Aħjar, il-QFP, eċċ.) jiġu allinjati b’mod urġenti mal-ilħiq tal-SDGs. Għandhom jiġu identifikati jew żviluppati metodoloġiji kredibbli fil-livell tal-UE b’rabta mal-prova tas-sostenibbiltà biex jiġi żgurat li l-istrumenti baġitarji/finanzjarji, l-oqfsa ta’ politika u l-approċċi tal-valutazzjoni tal-impatt jappoġġjaw l-implimentazzjoni tal-SDGs fl-azzjoni interna u esterna tal-UE. Għandhom jiġu żviluppati wkoll għodod ġodda, bħal miżuri ta’ “distanza sal-miri” u indikaturi ġodda. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Il-KESE kien l-ewwel istituzzjoni tal-UE li kellha korp iddedikat għall-avvanz tal-iżvilupp sostenibbli – l-Osservatorju tal-Iżvilupp Sostenibbli – u huwa impenjat li jippromovi u jintegra l-SDGs b’mod aktar komprensiv fl-Opinjonijiet tiegħu kif ukoll fil-funzjonament u l-istruttura interna tiegħu. Għalhekk se jniedi riflessjoni interna dwar l-allinjament tal-governanza interna tiegħu mal-SDGs. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | L-involviment strutturat tas-soċjetà ċivili huwa meħtieġ u għandu jingħata mandat ċar għall-parteċipazzjoni tas-soċjetà ċivili fl-iżvilupp, l-implimentazzjoni u l-monitoraġġ tal-istrateġija. Ir-rwol importanti li sa issa kellha l-Pjattaforma ta’ Diversi Partijiet Interessati (MSP) għandu jiġi rieżaminat bl-involviment tal-partijiet interessati kollha, u għandhom jinsiltu tagħlimiet mis-suċċess ta’ forums oħra rilevanti ta’ diversi partijiet interessati, b’mod speċjali l-Pjattaforma Ewropea tal-Partijiet Interessati tal-Ekonomija Ċirkolari. Il-Pjattaforma ta’ Diversi Partijiet Interessati għandha tissaħħaħ u tiġi integrata f’qafas ta’ konsultazzjoni formali u interistituzzjonali, kif irrakkomandat mill-Parlament Ewropew (1). |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | L-iżvilupp sostenibbli għandu l-potenzjal li jkun għodda għas-solidarjetà soċjali u jista’ jiġġieled iż-żieda fis-sentimenti populisti taċ-ċittadini – li huma maqtugħa mit-teħid tad-deċiżjonijiet u l-poter – kontra l-istabbiliment/l-istituzzjonijiet. Din mhijiex aġenda elitista imma proġett iffukat fuq in-nies, li għandu l-għan li jagħmel l-għażliet sostenibbli tal-konsumaturi aċċessibbli u affordabbli. |
| --- | --- |

1.12.

2.   Introduzzjoni

| 2.1. | Id-Dokument ta’ Riflessjoni “Lejn Ewropa Sostenibbli sal-2030”, li ilu tant mistenn, ġie ppubblikat fit-30 ta’ Jannar bħala parti mid-dibattitu dwar il-futur tal-Ewropa kif ukoll tal-impenn tal-UE li twettaq l-SDGs tan-NU, inkluż dwar il-Ftehim ta’ Pariġi dwar il-Klima. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Il-KESE ilu fuq quddiem nett, u għal diversi snin, jappella għall-iżvilupp ta’ Strateġija tal-UE għal Żvilupp Sostenibbli li tkun ambizzjuża u globali, u ressaq proposti dwar il-miżuri ta’ politika u ta’ governanza meħtieġa biex jintlaħqu l-SDGs f’ħafna mill-Opinjonijiet tiegħu fis-setturi kollha. Filwaqt li tikkontribwixxi għad-diskussjoni dwar id-Dokument ta’ Riflessjoni, din l-Opinjoni tibni fuq xogħol preċedenti tal-KESE u għandha l-għan li tistabbilixxi viżjoni u tagħmel proposti konkreti dwar ir-riformi, l-għodod u l-mekkaniżmi tal-governanza meħtieġa li jsostnu strateġija ġenerali li, min-natura tagħha, se tkun fit-tul. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Numru dejjem jikber ta’ indikaturi soċjali u ekoloġiċi jindikaw il-ħtieġa għal azzjoni urġenti u tranżizzjoni rapida għas-sostenibbiltà min-naħa tal-UE u atturi globali oħra. Rapport reċenti tal-IPCC tan-NU jwissi li l-umanità għandha madwar 11-il sena biex tillimita l-emissjonijiet tal-gassijiet serra u tipprevjeni żieda fit-temperaturi globali jew twassal għal livelli perikolużi u potenzjalment irriversibbli ta’ tibdil negattiv fil-klima (2). Flimkien mal-emerġenza tal-klima, sfidi ambjentali oħra, bħat-telfien tal-bijodiversità u t-tniġġis tal-arja, huma ta’ tħassib dejjem jikber għaċ-ċittadini tagħna u jirrikjedu azzjoni urġenti. L-inugwaljanzi soċjali qed jiżdiedu wkoll fl-Ewropa. Kważi kwart tat-tfal u ż-żgħażagħ tagħna jinsabu f’riskju ta’ faqar jew jgħixu fil-faqar (3), u miljuni ta’ żgħażagħ ma jistgħux isibu xogħol deċenti biex jibdew isawru l-ħajja adulta tagħhom. Ċerti gruppi ta’ minoranza għandhom livelli ta’ esklużjoni ulterjuri, pereżempju l-persuni b’diżabbiltà. Movimenti nazzjonalisti u populisti qed jirnexxu madwar l-Ewropa u l-valuri u d-drittijiet fundamentali huma sfidati f’bosta Stati Membri. Il-pedamenti tal-UE stess qegħdin jiġu kkontestati. |
| --- | --- |

2.3.

3.   Kummenti ġenerali

| 3.1. | Iż-żmien għar-riflessjoni għadda, u wasal iż-żmien għall-azzjoni. Id-Dokument ta’ Riflessjoni dwar is-sostenibbiltà suppost kellu jiġi ppubblikat biex jikkoinċidi mat-tnedija tal-SDGs fl-2015. Il-KESE jixtieq li mill-iżjed fis titfassal u tiġi implimentata Strateġija għal Iżvilupp Sostenibbli madwar l-UE kollha u ta’ Pjan ta’ Implimentazzjoni, kif irrakkomandat f’Opinjonijiet preċedenti (4) u skont il-mandat tal-Konklużjonijiet tal-Kunsill tal-UE fl-2017, fl-2018 u f’April 2019 (5). |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Id-Dokument ta’ Riflessjoni jistabbilixxi xenarji possibbli differenti biex tinkiseb is-sostenibbiltà. Ir-realtà hija li għażla ċara bejn ix-xenarji mhijiex realistika. Huwa biss ix-Xenarju 1 li jipprovdi għal strateġija globali, iżda dan ix-xenarju jeħtieġ ukoll li l-elementi taż-żewġ xenarji l-oħra jkunu effettivi. Hija essenzjali strateġija globali, u approċċ politiku koordinat huwa prerekwiżit biex jinkiseb futur sostenibbli. Din l-Opinjoni tkompli tiżviluppa wħud mill-ideat li huma deskritti fid-dettall fix-Xenarju 1. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Ir-rekwiżit urġenti għal aktar ambizzjoni u implimentazzjoni rapida espress f’din l-Opinjoni m’għandux jitħallat ma’ nuqqas ta’ apprezzament ta’ kwalunkwe progress li sar s’issa. Il-KESE jilqa’ l-analiżi pprovduta mid-Dokument ta’ Riflessjoni u r-rikonoxximent tal-pedamenti tal-politiki għal futur sostenibbli kif ukoll ta’ faċilitajiet orizzontali għat-tranżizzjoni lejn is-sostenibbiltà. Madankollu, l-urġenza li juru ċ-ċittadini u l-esperti mħassba mhijiex ikkumpensata minn azzjoni politika. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | L-UE ħadet rwol ta’ tmexxija f’termini ta’ inizjattivi ta’ politika dwar is-sostenibbiltà. Madankollu, minħabba diversi raġunijiet kumplessi, tali inizjattivi ma ġewx implimentati kif imiss. L-UE għandha waħda mill-akbar impronti ekoloġiċi u emissjonijiet ta’ CO2 per capita tad-dinja. Anke fi ħdan il-fruntieri tagħha stess, l-UE mhijiex miexja fit-triq it-tajba biex tilħaq is-sostenibbiltà ambjentali. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Mhuwiex biżżejjed li tinħoloq Ewropa b’livell baxx ta’ emissjonijiet ta’ karbonju, effiċjenti fir-riżorsi u aktar soċjali; Ewropa sostenibbli se jkollha bżonn tqis l-impatt ambjentali u soċjali lil hinn mill-fruntieri tagħha minħabba l-importazzjonijiet tagħha. Jekk l-UE trid tkun mexxejja globali kif deskritt fid-Dokument ta’ Riflessjoni, l-UE trid tifhem u tieħu bis-serjetà r-responsabbiltà u l-impatt tagħha fuq livell globali. F’dan ir-rigward, il-Kumitat iqis in-negozjati li għaddejjin mal-pajjiżi tal-Mercosur bħala test deċiżiv għal politika kummerċjali ġdida mmirata lejn l-iżvilupp sostenibbli. Jappoġġja, għalhekk, l-appell ta’ dawk il-gruppi li qegħdin iħeġġu b’mod ċar li tali trattat ma għandux jiġi konkluż mingħajr, pereżempju, l-impenn serju tal-parijiet kollha lejn l-implimentazzjoni tal-ftehim dwar il-klima, il-konservazzjoni tal-foresti tropikali u/jew li jitqiesu l-interessi tal-popli indiġeni – jew tal-inqas, li klawsola ta’ terminazzjoni trid tiġi inkluża li tidħol fis-seħħ jekk jinkisru tali impenji inekwivokabili u fundamentali favur is-sostenibbiltà. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Bħala kontinent li kien minn ta’ quddiem nett fl-estrazzjoni u l-użu ta’ riżorsi naturali, u b’rati għoljin ta’ konsum, l-Ewropa tista’ tipprovdi lezzjonijiet ta’ valur fl-azzjonijiet li ttieħdu biex tittejjeb l-effiċjenza tar-riżorsi u jitnaqqas l-impatt fuq l-ambjent, u sforzi oħra li saru biex tinkiseb il-bidla, inkluż fil-protezzjoni soċjali. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | L-UE trid tfassal u timplimenta mudell ta’ żvilupp sostenibbli li juri lill-bqija tad-dinja kif l-insegwiment kontinwu ta’ sostenibbiltà reali jippromovi l-koeżjoni soċjali, javvanza l-iżvilupp ekonomiku, jiżgura l-benessri ekoloġiku, jiffaċilita governanza inklużiva u ma jħalli lil ħadd jaqa’ lura. |
| --- | --- |

3.7.

4.   It-trawwim ta’ approċċ sistematiku għall-iżvilupp sostenibbli

| 4.1. | Id-Dokument ta’ Riflessjoni ma jagħmilx biżżejjed enfasi fuq il-ħtieġa ta’ bidla fundamentali u approċċ sistematiku biex jiġu indirizzati l-isfidi bla preċedent tal-lum. Id-definizzjoni ta’ żvilupp sostenibbli diġà hemm qbil dwarha. Madankollu, jeħtieġ li jiġi żgurat li dan ikun implimentat b’mod sħiħ u konsisteni permezz tal-politika u r-regolamentazzjoni u li l-prinċipji tiegħu jiġu applikati. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Id-definizzjoni użata min-NU u l-UE hija tal-Kummissjoni ta’ Bruntland: Żvilupp sostenibbli huwa żvilupp li jissodisfa l-ħtiġijiet tal-preżent mingħajr ma jikkomprometti l-kapaċità tal-ġenerazzjonijiet futuri li jissodisfaw il-ħtiġijiet tagħhom stess. (6) |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Sa mis-Summit dwar id-Dinja f’Rio fl-1992, l-Iżvilupp Sostenibbli ġie msemmi li għandu tliet pilastri, ambjentali, soċjali u ekonomiku, u li kull pilastru għandu jiġi rrispettat u kkunsidrat fit-teħid tad-deċiżjonijiet. L-iżvilupp sostenibbli huwa minqux fl-Artikolu 3(3) tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea bħala wieħed mill-għanijiet fit-tul tal-UE. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Id-dijagramma magħrufa bħala “il-kejk tat-tieġ” ta’ hawn taħt turi li l-iżvilupp sostenibbli huwa dwar in-nies, u ekonomija għandha taħdem biex is-soċjetà twassal għall-prosperità, għall-ekwità u għal ambjent li jipprovdi kwalità ta’ ħajja. Din id-dijagramma torbot is-saffi mal-SDGs miftiehma internazzjonalment (7). |
| --- | --- |

4.4.

Image 1

| 4.5. | Il-prinċipju ewlieni tal-iżvilupp sostenibbli huwa l-integrazzjoni tat-tħassib ambjentali, soċjali u ekonomiku fl-aspetti kollha tat-teħid tad-deċiżjonijiet. Żewġ prinċipji stabbiliti fit-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea – il-prinċipju tal-prekawzjoni (8) u l-prinċipju ta’ min iniġġes iħallas (9) – huma applikati f’dan il-kuntest u jridu jintużaw biex jiġi żgurat li dawk li huma l-aktar vulnerabbli ma jġarrbux l-ispiża tad-danni ambjentali. Il-kunċett ta’ ekwità interġenerazzjonali huwa inerenti fis-sostenibbiltà. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Ir-raba’ dimensjoni ta’ żvilupp sostenibbli għandha tiġi rikonoxxuta wkoll – dik tal-governanza li tgħaddi mit-tliet saffi ekonomiċi, soċjali u ambjentali kollha. L-UE għandha ssaħħaħ it-tibdil paradigmatiku importanti tal-Aġenda 2030 lejn mudell aktar parteċipattiv ta’ governanza b’diversi partijiet interessati għall-iżvilupp sostenibbli (ara punt 9), u tinkoraġġixxi approċċ “minn kull livell tas-soċjetà” biex tagħmel it-tranżizzjoni importanti għal futur aktar sostenibbli għall-pjaneta. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Id-Dokument ta’ Riflessjoni jistabbilixxi l-użu tal-liġi bħala mezz biex tiżgura u tiffaċilita l-implimentazzjoni bħala l-approċċ ippreferut. Il-Kummissjoni tgħid li r-rispett għal-liġi jkun prerekwiżit biex tirċievi kwalunkwe finanzjament mill-UE u għalhekk jintuża bħala xprun għall-implimentazzjoni tal-SDGs. Dan jirrikjedi ugwaljanza legali tat-tliet elementi ta’ żvilupp sostenibbli, ambjentali, soċjali u ekonomiku. Il-KESE jtenni t-talba tiegħu għal rikonoxximent tad-drittijiet tan-natura biex tiġi żgurata l-ugwaljanza mad-drittijiet tal-individwi u tal-korporazzjonijiet (10). |
| --- | --- |

4.7.

5.   Nimxu lil hinn mill-politika tat-tkabbir tal-PDG

| 5.1. | L-Ewropa teħtieġ bidla paradigmatika (11) u mudell ġdid ta’ tkabbir, wieħed li huwa kwalitattivament differenti minn dak li kellna s’issa, jiġifieri li huwa soċjalment inklużiv u ekoloġikament sostenibbli, u kapaċi jħeġġeġ u jakkumpanja l-konverġenza tat-tranżizzjonijiet diġitali u ekoloġiċi fil-pajjiżi u s-soċjetajiet tagħna. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Bħal fl-Opinjonijiet preċedenti, il-KESE jappella għall-ħtieġa li wieħed imur lil hinn mill-PDG u li jintużaw ukoll indikaturi oħra biex tiġi determinata l-prosperità fuq livell nazzjonali (12) (13). Il-PDG huwa indikatur tal-iżvilupp ekonomiku f’termini finanzjarji iżda jinjora elementi importanti ta’ benessri individwali u soċjali u ma jqisx kif imiss l-ispejjeż tal-kapital naturali (il-klima, it-tnaqqis tar-riżorsi naturali, l-impatt negattiv fuq is-servizzi tal-ekosistema bħal arja nadifa, ilma ħelu, ħamrija fertili u bliet u pajsaġġi abitabbli). Il-PDG jinjora l-kwalità u l-ġustizzja tar-relazzjonijiet tax-xogħol u x-xogħol bla ħlas tal-persuni, u b’hekk jinjora l-biċċa l-kbira tal-valur miżjud ta’ dawk li jindukraw lit-tfal jew lill-persuni anzjani u l-voluntiera f’attivitajiet kulturali u sportivi. L-iżvilupp sostenibbli jfisser tkabbir ekonomiku (14) li jqis l-aspetti kollha tal-benessri tal-bniedem fil-preżent u fil-futur; huwa jinkludi l-ispejjeż u l-benefiċċji soċjetali u ambjentali tal-attivitajiet u jirrispetta l-limiti tal-pjaneta. Huwa jżid il-ġid li l-umanità tħaddan b’mod komuni. Mhuwiex biżżejjed li jingħata valur ekonomiku lill-elementi soċjetali u ambjentali; jeħtiġilna niżguraw li l-atturi ekonomiċi jqisuhom fit-teħid tad-deċiżjonijiet tagħhom. Dan jeħtieġ intervent biex jitħarsu l-interessi pubbliċi u biex jiġu internalizzati l-effetti esterni. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Il-kompetittività hija prerekwiżit għal titjib kontinwu fl-effiċjenza tar-riżorsi. Madankollu, il-kompetizzjoni fis-swieq ħielsa waħedha ma twassalx l-aħjar riżultati għas-soċjetà. Is-soċjetà trid tistabbilixxi r-regoli u l-kundizzjonijiet għall-produtturi ta’ oġġetti u servizzi u torganizza setgħa kompensatorja biex tiżgura beni u interessi pubbliċi, bħall-ġustizzja u s-sostenibbiltà. Is-saħħa fis-suq tal-atturi trid tkun limitata biex jiġi evitat użu ħażin għad-detriment tax-xogħol, tal-konsumaturi, ta’ negozji oħra u tal-pubbliku inġenerali. L-indiċi tal-kompetittività globali għalhekk jeħtieġ li jqis id-dimensjonijiet ambjentali u soċjali (15). |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Filwaqt li japprezza l-analiżi komprensiva fid-Dokument ta’ Riflessjoni, li jiddeskrivi l-isfidi, jindika d-direzzjoni li għandha tittieħed u juri l-potenzjal għall-Ewropa, il-KESE huwa mħasseb dwar il-fatt li l-pass tat-tranżizzjoni għas-sostenibbiltà, fil-livell globali u fl-Ewropa, ma jilħaqx dak li huwa meħtieġ biex jintlaħqu l-għanijiet li qbilna dwarhom. Aktar minn 200 akkademiku reċentement ippubblikaw ittra li tistieden lill-Ewropa biex timxi lil hinn mill-politiki tat-tkabbir (16). |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Il-KESE jappoġġja l-pożizzjoni tad-Dokument ta’ Riflessjoni li t-tranżizzjoni għas-sostenibbiltà għandha titqies bħala opportunità biex jissaħħu l-impjieg u l-prosperità. In-negozji Ewropej għandhom l-opportunità li jieħdu r-riedni f’idejhom, ikunu sors ta’ innovazzjoni kollaborattiva, billi jaħtfu l-opportunità li toffri r-rivoluzzjoni diġitali biex joħolqu prattiki kummerċjali sostenibbli u standards ġodda. L-SDGs għandhom il-potenzjal li jiddefinixxu swieq li qed jikbru għal kumpaniji li jistgħu jagħtu soluzzjonijiet innovattivi u bidla trasformattiva. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Il-KESE jirrikonoxxi li fil-komunità tan-negozju hemm mexxejja fil-qasam tal-integrazzjoni tas-sostenibbiltà. In-negozju jippermetti l-iżvilupp soċjetali u ambjentali (17). Ħafna negozji huma fil-fatt aktar avvanzati mill-politika. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | Strateġija globali għal Żvilupp Sostenibbli u l-qafas regolatorju xieraq se joħolqu ambjent favorevoli li jistimola aktar investiment u jimmassimizzaw l-opportunitajiet għan-negozji. B’hekk in-negozju se jkun kapaċi jipprovdi soluzzjonijiet sostenibbli. |
| --- | --- |

5.7.

6.   Finanzjament tal-bidla

| 6.1. | Id-Dokument ta’ Riflessjoni jinkludi l-finanzjament, l-ipprezzar, it-tassazzjoni u l-kompetizzjoni fost il-faċilitaturi orizzontali għat-tranżizzjoni. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Il-KESE jinnota li, minkejja l-appoġġ wiesa’ b’mod vokali għas-sostenibbiltà, l-ambjent attwali ta’ politika ma jipprovdix mekkaniżmu effettiv għall-integrazzjoni tal-ispejjeż soċjali u ambjentali fid-deċiżjonijiet ta’ investiment. Il-valutazzjoni tal-azzjonijiet u tal-investiment hija bbażata l-aktar fuq redditi finanzjarji/ekonomiċi biss. Dan ma jipproduċix l-applikazzjoni attwali tal-prinċipji b’mod trasformattiv. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Xi finanzi għandhom ikunu bbażati fuq profitti ambjentali u soċjali. Jeħtieġ li l-finanzi jintużaw biex jippromovu l-bidla li tagħti redditi għas-sostenibbiltà – il-kejl attwali tal-effettività jew l-affidabbiltà tal-azzjonijiet huwa bbażat biss fuq ir-redditi finanzjarji/ekonomiċi. Dan il-ħsieb limitat qatt mhu se jiffinanzja t-tranżizzjoni għas-sostenibbiltà. Fil-fehma tal-KESE, l-orjentament mill-ġdid tal-flussi kapitali lejn ekonomija aktar sostenibbli għandu assolutament jimxi id f’id mal-inklużjoni finanzjarja u l-koeżjoni soċjali, f’Ewropa fejn ħadd ma jaqa’ lura (18). |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | L-iffinanzjar u l-finanzjament għar-riċerka u l-innovazzjoni huwa aspett kritiku tal-iżvilupp sostenibbli iżda anke l-istrumenti tal-iffinanzjar u l-finanzjament infushom jeħtieġ li jkunu ddisinjati b’mod innovattiv (19), pereżempju b’baġit għall-inklużjoni sistematika tal-persuni b’diżabbiltà. Il-finanzjament jeħtieġ li jmur lil hinn mill-proġetti b’livell baxx ta’ emissjonijiet ta’ karbonju, u jkollu effiċjenza fir-riżorsi ogħla sabiex ikopri l-ħidma u l-inizjattivi siewja li jagħtu redditi li huma ambjentali jew soċjali. |
| --- | --- |

6.4.

| 6.5. | L-investiment soċjali huwa partikolarment utli biex jiġġieled ir-riskji għoljin tal-faqar fl-UE u jżid il-potenzjal tal-impjieg fl-Ewropa (20). Il-KESE jirrikonoxxi li l-investiment kontinwu f’inizjattivi tal-ekonomija ċirkolari huwa għodda biex tinkiseb aktar sostenibbiltà. |
| --- | --- |

6.5.

| 6.6. | It-tnedija ta’ Patt Ekoloġiku u Soċjali Ewropew jista’ jkun element importanti fit-trasformazzjoni tal-ekonomiji Ewropej lejn direzzjoni radikalment aktar sostenibbli. Huwa għandu jkun programm Ewropew ta’ investiment pubbliku ewlieni li jappoġġja proġetti kapitali kbar b’benefiċċji pubbliċi ċari u mifruxa bħall-modifika retroattiva ta’ bini pubbliku, id-disinn mill-ġdid tat-trasport pubbliku u l-bini ta’ sistemi ta’ enerġija nadifa. Huwa għandu joħloq impjiegi li tant huma meħtieġa fl-Ewropa, b’mod partikolari f’reġjuni b’konċentrazzjonijiet għoljin ta’ qgħad (speċjalment fost iż-żgħażagħ u l-persuni b’diżabbiltà) u jinkoraġġixxi l-iżvilupp u l-innovazzjoni mgħaġġla fis-sistemi ta’ edukazzjoni u taħriġ vokazzjonali Ewropej. |
| --- | --- |

6.6.

| 6.7. | Il-Qafas Finanzjarju Pluriennali (QFP) huwa kruċjali biex tiġi żgurata l-integrazzjoni tal-SDGs, u d-deċiżjoni finali dwar l-QFP għall-perjodu 2021-2027 se tindika jekk l-UE hix se tkun kapaċi twettaq l-impenji tagħha tal-Aġenda 2030. Il-proposta tal-Kummissjoni titlef l-opportunità li tagħmel l-Aġenda 2030 il-prijorità tal-aġenda Ewropea. Lil hinn miż-żieda proposta limitata fil-mira tal-integrazzjoni tal-klima, il-QFP il-ġdid għandu jalloka riżorsi finanzjarji rilevanti għall-iżvilupp sostenibbli u jiżgura wkoll li l-ebda finanzjament ma jimmina l-implimentazzjoni tal-SDGs. Il-finanzjament jeħtieġ li jkun disponibbli għall-implimentaturi tal-SDGs, inklużi l-Istati Membri, l-awtoritajiet lokali, in-negozji, it-trejdjunjins u l-NGOs għal proġetti innovattivi, skalabbli u inklużivi (21). B’mod partikolari, il-QFP finali li jmiss għandu jippermetti t-tranżizzjoni għal ekonomija newtrali għall-klima sal-2050. L-UE jeħtieġ li turi livell ta’ ambizzjoni li se jirrifletti l-isfida tal-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima; jeħtieġ li tiġi allokata medja ta’ 40 % tal-baġit globali tagħha għal dan l-għan (22). Barra minn hekk, il-KESE jenfasizza problema tal-atturi tas-soċjetà ċivili fuq skala żgħira li jaċċessaw il-finanzjament biex jiġi żgurat li inizjattivi potenzjalment trasformattivi jiġu appoġġjati u jistgħu jseħħu (23). |
| --- | --- |

6.7.

| 6.8. | Għal darb’oħra, il-KESE jappella li jintemmu s-sussidji għall-fjuwils fossili, u li jkun hemm approċċ ta’ sistemi sostenibbli tal-ikel għas-setturi tagħna tal-produzzjoni u tal-ipproċessar tal-ikel, bħala mezz prattiku biex tiġi integrata s-sostenibbiltà fil-politika (24). Huwa indika f’diversi okkażjonijiet li l-UE s’issa naqset milli twettaq ħafna mill-wegħdiet tagħha fir-rigward tal-internalizzazzjoni tal-ispejjeż esterni, billi b’mod konsistenti tapplika l-prinċipju ta’ “min iniġġes iħallas” u telimina b’mod gradwali s-sussidji li jagħmlu ħsara lill-ambjent, u jappella, għal darb’oħra, lill-istituzzjonijiet tal-UE jressqu pjan komprensiv għal sistema ta’ tassazzjoni ekoloġika (25). |
| --- | --- |

6.8.

| 6.9. | L-iżvilupp sostenibbli jfisser ukoll progress u prosperità. Ir-riċerka u l-innovazzjoni se jkollhom rwol kritiku f’dan. Kemm fil-livell tal-UE kif ukoll fil-livell tal-Istati Membri, il-finanzjament pubbliku għar-riċerka u l-iżvilupp irid jiżdied b’mod sinifikanti, b’enfasi fuq it-twettiq tal-SDGs. Dan jista’ jintuża wkoll għall-ingranaġġ ta’ finanzjament mis-settur privat. |
| --- | --- |

6.9.

| 6.10. | L-investiment privat għandu rwol ewlieni fit-tranżizzjoni lejn ekonomija sostenibbli. Sħubija pubblika-privata tista’ tgħin biex tottimizza r-redditi tas-sostenibbiltà fuq l-investiment kemm f’kuntest Ewropew kif ukoll internazzjonali. |
| --- | --- |

6.10.

7.   Żvilupp sostenibbli bħala għodda għas-solidarjetà soċjali

| 7.1. | L-iżvilupp sostenibbli għandu l-potenzjal li jkun għodda biex jiġġieled iż-żieda fis-sentimenti populisti kontra l-istituzzjonijiet min-naħa ta’ ċittadini li huma żvantaġġati u maqtugħa mit-teħid tad-deċiżjonijiet u l-poter. Din mhijiex aġenda elitista imma proġett iffukat fuq in-nies, li għandu l-għan li jagħmel l-għażliet sostenibbli tal-konsumaturi aċċessibbli u affordabbli. It-tentattivi biex jiġu indirizzati l-problemi billi dawk li qed jitħabtu u jħossuhom maqtugħin u esklużi jiġu mġiegħla jħallsu għall-ispejjeż qed iwasslu għal rifjut ċar ta’ soluzzjonijiet politiċi (eż. politiki dwar il-klima, u ħafna politiki ambjentali), u li juru ruħhom f’espressjoni ta’ estremiżmu u messaġġ insulari kontra l-migrazzjoni. Ix-xogħol deċenti huwa kundizzjoni neċessarja għat-tranżizzjoni lejn is-sostenibbiltà. |
| --- | --- |

7.1.

| 7.2. | It-tranżizzjoni tirrikjedi investiment f’sistemi ta’ protezzjoni soċjali effettivi, inklużivi u integrati, inklużi servizzi aċċessibbli u ta’ kwalità tajba bħal dawk tas-saħħa u l-kura fit-tul, permezz tad-djalogu soċjali. Ir-riċerka turi li l-investiment fl-edukazzjoni u l-kura tas-saħħa għandhom effett pożittiv fit-tul fuq il-mobilità soċjali, madankollu l-Istati Membri kellhom tendenza li jnaqqsu l-investiment fiż-żewġ oqsma matul l-aħħar għaxar snin. Jekk dan huwa l-każ, din ix-xejra trid titreġġa’ lura. L-ispiża tat-tranżizzjoni għal ekonomija sostenibbli b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju, trid tintlaħaq b’mod proporzjonat minn dawk li l-aktar jistgħu jaffordjaw li jħallsu (pereżempju skont il-prinċipju ta’ min iniġġes iħallas), u għandha tkun issussidjata bi flus pubbliċi. Is-soluzzjonijiet għall-mudell insostenibbli attwali tagħna li jaggravaw il-problema mhumiex soluzzjonijiet vijabbli u jeħtieġ li jiġu miċħuda bħala għażliet ta’ politika – fir-realtà qed jiġu miċħuda fit-toroq tal-Ewropa, eż. mit-tfal li jistrajkjaw għall-Klima. |
| --- | --- |

7.2.

| 7.3. | Id-Dokument ta’ Riflessjoni ma jiddejjaq xejn jinkludi statistika li turi din il-kwistjoni enormi ta’ inugwaljanza fl-UE. Aktar minn 22 % taċ-ċittadini tal-UE jinsabu f’riskju ta’ faqar. Dawk b’introjtu medju qed jonqsu, b’żieda f’dawk b’introjtu baxx f’ħafna mill-Istati Membri. Bejn wieħed u ieħor 7 % ibatu minn privazzjoni materjali. Dawn huma figuri xokkanti li jikkwantifikaw in-nuqqas qawwi tal-politiki attwali. Barra minn hekk 43 miljun persuna ma jistgħux jaffordjaw ikla deċenti kull jumejn. Dan huwa kważi 10 % tal-popolazzjoni tagħna. |
| --- | --- |

7.3.

| 7.4. | Id-Dokument ta’ Riflessjoni jiddikjara li l-kwistjonijiet ambjentali ma jistgħux jiġu solvuti b’politiki ambjentali biss jekk il-politiki ekonomiċi jkomplu jippromovu l-fjuwils fossili, l-ineffiċjenza fir-riżorsi jew il-produzzjoni u l-konsum mhux sostenibbli. Il-KESE jenfasizza li l-politiki kollha tal-UE, nazzjonali u lokali għandhom iqisu l-fattur tas-sostenibbiltà soċjali fl-istess livell bħalma jagħmlu għas-sostenibbiltà ekonomika u ambjentali (26). |
| --- | --- |

7.4.

| 7.5. | Filwaqt li l-ħtieġa għal rabtiet bejn l-isferi ekonomiċi u ambjentali u l-oqsma ekonomiċi u soċjali ġiet rikonoxxuta bis-sħiħ, ħafna drabi għadha ma tingħatax kunsiderazzjoni xierqa. Ir-rabta bejn it-tħassib ambjentali u dak soċjali għandha wkoll tiġi żviluppata aktar. Pereżempju, il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali (EPSR) għandu jservi biex jippromovi l-benessri tan-nies u għandu jikkontribwixxi b’mod sinifikanti għall-Aġenda 2030. Għalkemm hemm bażi komuni ħafna bejn is-17-il SDG u l-20 prinċipju tal-EPSR, proposta biex tgħaqqad aħjar it-tnejn fil-prattika sabiex jinkisbu sinerġiji utli fl-implimentazzjoni għandha titressaq mill-Kummissjoni. |
| --- | --- |

7.5.

8.   Narrattiva politika Ewropea ġdida dwar l-iżvilupp sostenibbli

| 8.1. | Hemm imperattiv ċar għall-UE u l-Istati Membri tagħha biex jiżviluppaw narrattiva pubblika attraenti dwar l-importanza tal-iżvilupp sostenibbli għall-Ewropa u għad-dinja. Is-sustanza ta’ din in-narrattiva pubblika ġdida għandha tevita li tkun wisq teknika jew b’lingwaġġ komuni ħafna u għandha tiffoka fuq kif dawn huma relatati mal-ħajja reali tan-nies fl-Ewropa u lil hinn. Dan jibda mill-edukazzjoni fil-livelli kollha, mill-iskejjel għall-organizzazzjonijiet. |
| --- | --- |

8.1.

| 8.2. | Għandha titnieda kampanja pubblika li tqajjem kuxjenza madwar l-UE li tinvolvi setturi differenti li jistgħu jilħqu l-kostitwenzi tagħhom stess. B’mod partikolari, il-midja tal-massa, speċjalment il-midja pubblika, “kreattivi” mid-dinja tal-kultura, l-arti, il-mużika eċċ. għandhom jiġu mħeġġa biex jinvolvu ruħhom fl-iżvilupp ta’ programmi kulturali fil-livell nazzjonali li jittraduċu n-narrattiva politika tal-iżvilupp sostenibbli f’komunikazzjoni li hija kulturalment reżonanti fi Stati Membri differenti. |
| --- | --- |

8.2.

9.   Governanza ġdida ta’ diversi partijiet interessati u f’diversi livelli

| 9.1. | L-Aġenda 2030 tippromovi bidla paradigmatika importanti lejn mudell aktar parteċipattiv ta’ governanza b’diversi partijiet interessati għal żvilupp sostenibbli. L-Għan 17 tal-aġenda jidentifika rwol ċentrali għal diversi partijiet interessati, inkluż is-settur privat, it-trejdjunjins, is-soċjetà ċivili, l-akkademiċi, il-komunitajiet lokali u oħrajn, fil-monitoraġġ, l-implimentazzjoni, ir-reviżjoni u l-attivitajiet ta’ segwitu. |
| --- | --- |

9.1.

| 9.2. | Meta l-parteċipazzjoni ta’ diversi partijiet interessati fl-Aġenda 2030 tkun kompletament operazzjonali f’aktar minn livell wieħed (jiġifieri reġjonali, subreġjonali, nazzjonali u lokali), dan il-mudell ġdid ta’ governanza x’aktarx ikollu appell popolari wiesa’. L-opportunitajiet għal parteċipazzjoni pubblika inklużiva f’attivitajiet ta’ monitoraġġ u implimentazzjoni ppreżentati mill-Aġenda 2030 jipprovdu mandat ċar biex jimxu b’mod konsiderevoli lejn it-titjib tal-livelli attwali ta’ ċiniċiżmu pubbliku u t-telf ta’ fiduċja fis-sistemi politiċi formali. |
| --- | --- |

9.2.

| 9.3. | L-MSP stabbilita mill-Kummissjoni fl-2017, u li fiha l-KESE kellu parti attiva, issa għandu jkollha rwol ewlieni fl-iżvilupp u l-appoġġ tal-implimentazzjoni ta’ Strateġija u Pjan ta’ Implimentazzjoni ambizzjużi għal Ewropa Sostenibbli. Għandu jsir rieżami uffiċjali tal-funzjonament tal-MSP li tinvolvi l-partijiet interessati kollha u għandu jiġi stabbilit mandat ċar. Dan il-proċess għandu jeżamina l-aħjar prattika minn forums oħra rilevanti ta’ bosta partijiet interessati (eż. Il-Pjattaforma tal-Partijiet Interessati tal-Ekonomija Ċirkolari Ewropea) u jinkorpora dan it-tagħlim fil-mod li bih l-MSP se tkun organizzata fil-futur sabiex jimmassimizza l-effettività u l-funzjonament ġenerali tiegħu. Dan jista’ jinkludi l-ħtieġa għal aktar riżorsi adegwati tax-xogħol tal-MSP, laqgħat aktar frekwenti tal-kumitat politiku ta’ livell għoli tagħha, aktar opportunitajiet għal dibattitu u involviment estiżi fost il-membri tagħha, aktar fokus fuq kollegament regolari mal-pjattaformi ta’ żvilupp sostenibbli nazzjonali u l-faċilitazzjoni ta’ konsultazzjonijiet pubbliċi aktar regolari, trasparenti u aċċessibbli dwar kwistjonijiet relatati mal-iżvilupp sostenibbli. |
| --- | --- |

9.3.

| 9.4. | Strateġiji nazzjonali għall-implimentazzjoni tal-SDGs diġà ġew żviluppati jew qed jiġu żviluppati minn għadd ta’ Stati Membri (27). Strateġija madwar l-UE kollha tipprovdi qafas li jippermetti lill-istrateġiji nazzjonali jimxu gradwalment lejn konverġenza akbar. Il-“Metodu Miftuħ ta’ Koordinazzjoni” jista’ jiġi applikat f’dan il-kuntest, li jiffaċilita l-iskambju ta’ prattiki tajba u t-tagħlim bejn il-pari fl-Istati Membri kollha. |
| --- | --- |

9.4.

10.   Allinjament tal-għodod eżistenti mal-implimentazzjoni tal-SDG

| 10.1. | Semestru Ewropew fundamentalment ġdid |
| --- | --- |

10.1.

| 10.1.1. | Bħalissa s-Semestru Ewropew huwa l-istrument ta’ koordinazzjoni annwali ewlieni tal-għanijiet makroekonomiċi tal-UE li jinvolvu l-UE u l-Istati Membri tagħha. Jeħtieġ li jiġi trasformat b’mod fundamentali u jsir aktar trasparenti sabiex jikkontribwixxi biex jiżgura l-koerenza politika u l-implimentazzjoni u l-monitoraġġ ikkoordinati tal-SDGs, kif diġà mitlub mill-KESE (28) u mill-MSP (29). Il-fażijiet kollha tal-proċess tas-Semestru jeħtieġ li jiġu adattati biex jiżguraw koordinazzjoni effettiva tal-implimentazzjoni tal-SDGs fil-livell tal-UE u dak nazzjonali f’konformità ma’ strateġija ġenerali futura (30). |
| --- | --- |

10.1.1.

| 10.1.2. | L-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir għandu jiġi sostitwit bi “Stħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir Sostenibbli” (31), b’bilanċ bejn il-prijoritajiet soċjali, ekonomiċi u ambjentali f’konformità mal-SDGs. Is-soċjetà ċivili organizzata għandha tkun aktar involuta fil-fażijiet kollha tas-Semestru riformat, kemm fil-livell tal-UE kif ukoll f’dak nazzjonali biex iġġib għarfien espert addizzjonali għall-proċess fil-qasam tal-politika, tiżgura monitoraġġ aktar indipendenti dwar l-iżviluppi tal-politika, tippromovi l-akkwiżizzjoni mis-soċjetà għal dawn ir-riformi, u ssaħħaħ b’mod globali d-demokrazija parteċipattiva. |
| --- | --- |

10.1.2.

| 10.2. | Regolamentazzjoni Aħjar |
| --- | --- |

10.2.

| 10.2.1. | L-użu ta’ għodod aħjar ta’ Regolamentazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea huwa mod ieħor biex tiġi żgurata l-integrazzjoni ulterjuri tal-iżvilupp sostenibbli fil-politiki Ewropej. Il-valutazzjonijiet kollha tal-impatt tal-Kummissjoni, il-kontrolli tal-adegwatezza u r-rakkomandazzjonijiet tal-Pjattaforma REFIT jridu jevalwaw l-impatti ambjentali, soċjali u ekonomiċi sabiex is-sostenibbiltà tkun ikkunsidrata u meqjusa sewwa. L-evalwazzjonijiet ex post iridu janalizzaw ukoll it-tliet dimensjonijiet f’approċċ integrat b’saħħtu. Għandu wkoll jiġi inkorporat “kontroll tas-sostenibbiltà” b’mod aktar espliċitu fil-programm REFIT (32) u għandha tiġi żgurata koerenza tal-politiki għall-iżvilupp sostenibbli. |
| --- | --- |

10.2.1.

| 10.2.2. | Il-KESE tistieden lill-Kummissjoni tintegra l-iżvilupp sostenibbli u l-SDGs fil-proċessi ta’evalwazzjoni. |
| --- | --- |

10.2.2.

| 10.2.3. | Huma meħtieġa wkoll konsultazzjonijiet mal-imsieħba soċjali, filwaqt li jiġu rrispettati d-dispożizzjonijiet tat-Trattat li jitolbu l-konsultazzjoni speċifika tax-xogħol u tal-ġestjoni fir-rigward tal-leġislazzjoni dwar kwistjonijiet soċjali (Artikolu 154(2)); il-konsultazzjonijiet mal-KESE, il-Kumitat tar-Reġjuni u l-parlamenti nazzjonali jiffurmaw komponent ieħor tas-sett ta’ għodod tar-regolamentazzjoni aħjar biex jiġi ssodisfat ir-rekwiżit tal-inklużività li jinsab fil-qalba tal-Aġenda 2030. |
| --- | --- |

10.2.3.

11.   Miri tal-UE u indikaturi aħjar

| 11.1. | L-istrateġija ġenerali għandha tistabbilixxi miri tal-UE biex jintlaħqu l-SDGs. Dawn il-miri jeħtieġ li jiġu mmonitorjati b’sett ta’ indikaturi li: 1) huma komprensivi biżżejjed biex ikejlu d-distanza biex jintlaħqu l-miri u jipprovdu reviżjoni xierqa tal-progress; 2) jipprovdu bażi għall-ippjanar tal-politika u t-tfassil tal-politika. Is-sett ta ‘indikaturi (33) attwali tal-UE għall-SDG jonqos milli jagħmel dan. |
| --- | --- |

11.1.

| 11.2. | Il-KESE jerġa’ jtenni l-appell tiegħu għal aktar involviment tas-soċjetà ċivili fid-definizzjoni tal-indikaturi u fil-valutazzjoni tal-progress tal-UE lejn l-għanijiet (34). |
| --- | --- |

11.2.

| 11.3. | Is-sett ta’ indikaturi għall-SDGs tal-UE għandu jintegra bis-sħiħ settijiet oħra ta’ indikaturi eżistenti, eż. it-Tabella ta’ Valutazzjoni Soċjali Ewropea (35) skont l-eżempju ta’ kif it-Tabella ta’ Valutazzjoni diġà ġiet inkorporata fis-Semestru. |
| --- | --- |

11.3.

12.   Monitoraġġ u Obbligu ta’ Rendikont

| 12.1. | Għandhom jiġu stabbiliti sistemi ta’ monitoraġġ u obbligu ta’ rendikont regolari inklużivi u trasparenti biex jitkejjel il-progress fl-implimentazzjoni tal-SDGs tal-UE. L-UE trid tipparteċipa b’mod attiv fil-Forum għall-Iżvilupp Sostenibbli Reġjonali tal-UNECE kull sena u tipprovdi tmexxija fl-aċċellerazzjoni tal-progress reġjonali lejn il-kisba tal-miri u l-miri tal-SDGs. L-UE għandha wkoll timpenja ruħha li tippreżenta regolarment rapport konġunt ġenerali tal-UE dwar l-implimentazzjoni tal-SDGs fl-HLPF tan-NU, li jikkomplementa r-“Rapport ta’ Sinteżi Konġunta” dwar il-politika ta’ żvilupp tal-UE. Ir-rapport ġenerali tal-UE jeħtieġ li jkopri l-politika esterna u domestika kollha tal-UE u l-aspetti tal-governanza, kif ukoll analiżi tal-pożizzjoni attwali tal-UE u kif se tilħaq l-SDGs sal-2030. |
| --- | --- |

12.1.

13.   L-implimentazzjoni tal-SDGs fl-Azzjoni Esterna tal-UE

| 13.1. | Ħafna politiki interni tal-UE jistgħu jirriżultaw f’impatti sekondarji barra l-UE, b’impatti pożittivi u negattivi fuq it-tentattivi ta’ pajjiżi oħra biex jilħqu l-SDGs. Il-politiki ta’ azzjoni esterna tal-UE, inklużi l-politiki ta’ investiment, kummerċ, żvilupp, paċi u sigurtà u politiki tad-drittijiet tal-bniedem, għandhom jiġu riveduti biex jiġi żgurat li jappoġġaw il-kisba tal-aġenda globali l-ġdida ta’ żvilupp sostenibbli. Pereżempju, il-kapitoli tas-sostenibbiltà tal-ftehimiet kummerċjali attwali tal-UE huma diffiċli biex jiġu infurzati. L-iżvilupp sostenibbli għandu jsir ċentrali għall-politika tal-kummerċ tal-UE, pereżempju billi jintroduċi proċeduri formali ta’ lment meta jseħħ ksur tal-impenji ta’ sostenibbiltà tal-ftehimiet kummerċjali. Il-kummerċ għandu jkun għodda għas-sostenibbiltà u għall-implimentazzjoni tal-SDGs fil-kuntest tal-kooperazzjoni internazzjonali. Dan jista’ jiġi regolat permezz ta’ ftehimiet multilaterali. Is-saħħa tal-kummerċ tal-UE tista’ tixpruna s-sostenibbiltà tul il-katina tal-valur globali, pereżempju billi tiffoka fuq sorsi sostenibbli. |
| --- | --- |

13.1.

| 13.2. | L-Azzjoni Esterna tal-UE għandha tiżgura integrazzjoni akbar bejn l-implimentazzjoni tal-SDGs u l-Ftehim ta’ Pariġi dwar il-Klima. Taħt il-qafas attwali mhija mogħtija l-ebda konsiderazzjoni dwar l-effetti sekondarji tal-UE u/jew l-impronta. Barra minn hekk, il-qafas attwali tal-UE u l-indikaturi tal-SDGs jiffokaw primarjament fuq il-progress fl-implimentazzjoni tal-SDGs fl-UE u ma jkejlux il-kontribut tal-UE lejn il-ilħiq tal-SDGs fil-livell globali. Għandu jiġi żgurat ukoll investiment sostenibbli fil-katina tal-valur. |
| --- | --- |

13.2.

Brussell, is-26 ta’ Settembru 2019.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Luca JAHIER

---

(1)  Rapport strateġiku annwali tal-PE dwar l-SDGs, Marzu 2019.

1

(2)  https://www.ipcc.ch/

2

(3)  Eurostat

3

(4)  Opinjonijiet tal-KESE “Indikaturi aktar adatti għall-evalwazzjoni tal-SDGs” (ĠU C 440, 6.12.2018, p. 14), “Il-passi li jmiss għal futur Ewropew sostenibbli”, (ĠU C 345, 13.10.2017, p. 91), “It-tranżizzjoni lejn ġejjieni Ewropew aktar sostenibbli”, (ĠU C 81, 2.3.2018, p. 44).

4

(5)  Lejn Unjoni dejjem aktar sostenibbli sal-2030 – Konklużjonijiet tal-Kunsill

5

(6)  http://www.un-documents.net/our-common-future.pdf

6

(7)  Ċentru ta’ Reżiljenza ta’ Stokkolma, 2016. Illustrazzjoni: Azote għaċ-Ċentru ta’ Reżiljenza ta’ Stokkolma.

7

(8)  L-Artikolu 191 tat-TFUE.

8

(9)  Artikolu 191(2) tat-TFUE.

9

(10)  Opinjoni tal-KESE dwar “Il-ġustizzja Klimatika” (ĠU C 81, 2.3.2018, p. 22).

10

(11)  Ċentru Ewropew ta’ Strateġija Politika, Lulju 2016.

11

(12)  Opinjoni tal-KESE dwar “Il-passi li jmiss għal futur Ewropew sostenibbli” (ĠU C 345, 13.10.2017, p. 91).

12

(13)  Opinjoni tal-KESE “Lil hinn mill-PDG” (ĠU C 100, 30.4.2009, p. 53).

13

(14)  Ara l-Opinjoni tal-KESE “Sibiu u lil hinn”, (ĠU C 228, 5.7.2019, p. 37).

14

(15)  Ara l-Opinjoni tal-KESE “Sibiu u lil hinn”, (ĠU C 228, 5.7.2019, p. 37).

15

(16)  https://degrowth.org/2018/09/06/post-growth-open-letter/

16

(17)  Ara l-Opinjoni tal-KESE “Sibiu u lil hinn” (ĠU C 228, 5.7.2019, p. 37).

17

(18)  Opinjoni tal-KESE dwar “Pjan ta’ Azzjoni dwar il-Finanzjament tat-Tkabbir Sostenibbli” (ĠU C 62, 15.2.2019, p. 73).

18

(19)  Opinjoni tal-KESE dwar “L-iffaċilitar tal-aċċess għall-finanzjament għall-klima għal atturi mhux statali” (ĠU C 110, 22.3.2019, p. 14).

19

(20)  Opinjoni tal-KESE “L-impatt tal-investimenti soċjali fuq l-impjiegi u l-fondi pubbliċi” (ĠU C 226, 16.7.2014, p. 21).

20

(21)  Opinjoni tal-KESE “Indikaturi aktar adatti għall-evalwazzjoni tal-SDGs” (ĠU C 440, 6.12.2018, p. 14).

21

(22)  Opinjoni tal-KESE dwar “Il-Patt Ewropew dwar il-Finanzjament għall-Klima” (ĠU C 62, 15.2.2019, p. 8).

22

(23)  Opinjoni tal-KESE dwar “L-iffaċilitar tal-aċċess għall-finanzjament għall-klima għal atturi mhux statali” (ĠU C 110, 22.3.2019, p. 14).

23

(24)  Opinjoni tal-KESE “Politika komprensiva dwar l-ikel fl-UE” (ĠU C 129, 11.4.2018, p. 18).

24

(25)  Opinjoni tal-KESE dwar Strumenti bbażati fuq is-suq għal ekonomija tal-UE effiċjenti fl-użu tar-riżorsi u b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju (Opinjoni fuq inizjattiva proprja) (ĠU C 226, 16.7.2014, p. 1).

25

(26)  Opinjoni tal-KESE “Kunċett soċjalment sostenibbli għall-era diġitali” (ĠU C 237, 6.7.2018, p. 1).

26

(27)  Ara l-iskedi informattivi tal-KESE dwar il-pajjiżi rigward l-attivitajiet tal-Istati Membri tal-SDGs

27

(28)  Opinjonijiet tal-KESE “Indikaturi adattati aħjar biex jevalwaw l-SDGs”, “It-tranżizzjoni lejn ġejjieni Ewropew aktar sostenibbli” (ĠU C 81, 2.3.2018, p. 44), “Stħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir 2018”, (ĠU C 227, 28.6.2018, p. 95).

28

(29)  Rapport tal-MSP.

29

(30)  Ara l-Opinjoni tal-KESE “Sibiu u lil hinn” (ĠU C 228, 5.7.2019, p. 37).

30

(31)  Opinjoni tal-KESE dwar “L-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir 2019” (ĠU C 190, 5.6.2019, p. 24).

31

(32)  Rapport tal-MSP.

32

(33)  Eurostat dwar l-indikaturi għall-SDGs tal-UE.

33

(34)  Opinjoni tal-KESE “Indikaturi adattati aħjar għall-evalwazzjoni tal-SDGs” (ĠU C 440, 6.12.2018, p. 14).

34

(35)  Eurostat dwar it-Tabella ta’ Valutazzjoni Soċjali.

35

---

APPENDIĊI

L-emendi li ġejjin inċaħdu waqt id-diskussjoni iżda rċevew aktar minn kwart tal-voti mixħuta:

Punt ġdid 13.3

Żid punt ġdid:

Il-KESE jirrimarka wkoll li l-isforzi kollha tal-UE jistgħu jkunu għalxejn u jonqsu milli jipproduċu r-riżultati mixtieqa, jekk fl-istess ħin ma jirnexxilhomx jindirizzaw kif xieraq it-tkabbir bla kontroll tal-popolazzjoni dinjija.

Riżultat tal-votazzjoni

| Favur | 47 |
| --- | --- |
| Kontra | 108 |
| Astensjonijiet | 5 |

Favur

47

Kontra

108

Astensjonijiet

5

---

| 15.1.2020 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 14/105 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2020

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 14/105

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill Ewropew, lill-Kunsill — Teħid ta’ deċiżjonijiet aktar effiċjenti u demokratiku fil-qasam tal-politika tal-enerġija u tal-klima tal-UE”

(COM(2019) 177 final)

(2020/C 14/15)

Relatur: Baiba MILTOVIČA

Korelatur: Dumitru FORNEA

| Konsultazzjoni | Kummissjoni Ewropea, 3.6.2019 |
| --- | --- |
| Bażi legali | L-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea |
| Sezzjoni kompetenti | It-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà tal-Informazzjoni |
| Adottata fis-sezzjoni | 11.9.2019 |
| Adottata fil-plenarja | 26.9.2019 |
| Sessjoni plenarja Nru | 546 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 136/39/11 |

Konsultazzjoni

Kummissjoni Ewropea, 3.6.2019

Bażi legali

L-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

Sezzjoni kompetenti

It-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà tal-Informazzjoni

Adottata fis-sezzjoni

11.9.2019

Adottata fil-plenarja

26.9.2019

Sessjoni plenarja Nru

546

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

136/39/11

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1   Konklużjonijiet

| 1.1.1 | Il-Komunikazzjoni tikkomplementa r-raba' rapport dwar l-Istat tal-Unjoni tal-Enerġija. Din tiffoka fuq il-qafas leġislattiv għal teħid tad-deċiżjonijiet aktar demokratiku fil-politika tal-UE dwar l-enerġija u l-klima kif ukoll tipproponi li ssir bidla minn unanimità għal votazzjoni b'maġġoranza kkwalifikata (bil-proċedura leġislattiva ordinarja li takkumpanjaha) fir-rigward tal-kwistjonijiet tat-taxxa b'rabta mal-enerġija. |
| --- | --- |

1.1.1

| 1.1.2 | Il-KESE jilqa' l-proposta biex jintużaw il-klawsoli passerelle bil-għan li jiġu stabbiliti maġġoranza kkwalifikata fil-Kunsill u sistema ta' teħid tad-deċiżjonijiet b'mod konġunt flimkien mal-Parlament Ewropew. F'din l-istruttura ġdida, il-KESE jista' jaqdi rwol importanti biex jappoġġja t-trilogu u għandu jiġi involut.
  Filwaqt li jappoġġja l-Komunikazzjoni, il-KESE jqis li governanza effiċjenti tal-istrateġija dwar il-klima u l-enerġija u koerenza akbar fil-leġislazzjoni tal-UE dwar it-tassazzjoni fuq l-enerġija għandhom iqisu t-tħassib tal-kumpaniji, il-ħaddiema u partijiet ikkonċernati oħra Ewropej. L-involviment u l-parteċipazzjoni tas-soċjetà ċivili, l-appoġġ tal-Istati Membri u l-qbil u l-impenn tal-imsieħba soċjali huma importanti għas-suċċess ta’ dan il-proċess. |
| --- | --- |

1.1.2

Filwaqt li jappoġġja l-Komunikazzjoni, il-KESE jqis li governanza effiċjenti tal-istrateġija dwar il-klima u l-enerġija u koerenza akbar fil-leġislazzjoni tal-UE dwar it-tassazzjoni fuq l-enerġija għandhom iqisu t-tħassib tal-kumpaniji, il-ħaddiema u partijiet ikkonċernati oħra Ewropej. L-involviment u l-parteċipazzjoni tas-soċjetà ċivili, l-appoġġ tal-Istati Membri u l-qbil u l-impenn tal-imsieħba soċjali huma importanti għas-suċċess ta’ dan il-proċess.

| 1.1.3 | Il-KESE jitlob lill-UE biex, hi u tuża l-votazzjoni b’maġġoranza kwalifikata, tibqa' impenjata lejn il-prinċipju tas-sussidjarjetà, u fl-oqsma li ma jaqgħux taħt il-kompetenza esklużiva tagħha, tiffoka fuq l-oqsma fejn l-għanijiet komuni ma jistgħux jintlaħqu b'mod aktar effettiv fil-livell nazzjonali, reġjonali jew lokali. |
| --- | --- |

1.1.3

| 1.1.4 | Il-KESE huwa konxju tan-natura potenzjalment kontroversjali ta’ ċerti tipi ta’ tassazzjoni fuq l-enerġija li qed jiġu kkunsidrati. Għalhekk aħna nirrakkomandaw bis-sħiħ li l-Kummissjoni tikkjarifika li approċċ simili għal dak espress fil-Komunikazzjoni COM(2019) 8 “Lejn teħid ta’ deċiżjonijiet aktar effiċjenti u demokratiku fil-qasam tal-politika tat-tassazzjoni tal-UE” japplika f’dan il-każ ukoll, b’tali mod li l-oqsma ta’ tassazzjoni l-inqas kontroversjali jiġu identifikati għal kunsiderazzjoni fl-ewwel istanza. |
| --- | --- |

1.1.4

| 1.1.5 | Il-KESE jiddispjaċih li l-Komunikazzjoni COM (2019) 177 ma tespandix fuq it-tipi potenzjali ta’ deċiżjonijiet tat-taxxa speċifiċi li jistgħu jiġu diskussi taħt il-votazzjoni b’maġġoranza kwalifikata u jħeġġeġ lill-Kummissjoni biex tirrettifika dan. |
| --- | --- |

1.1.5

| 1.1.6 | Huwa meħtieġ approċċ sensittiv li jaqbel maċ-ċirkustanzi u jinħtieġu passi lokali biex tiġi żgurata tranżizzjoni ġusta sabiex il-ħaddiema, il-konsumaturi u l-komunitajiet ma jitħallewx lura. F’każijiet bħal dawn, miżuri ġodda ta’ tassazzjoni fuq l-enerġija jistgħu jeħtieġu finanzjament ta’ kumpens mill-UE biex jikkumpensa għall-ħsara soċjali u ekonomika kkawżata. |
| --- | --- |

1.1.6

1.2   Rakkomandazzjonijiet

| 1.2.1 | Il-Komunikazzjoni dwar il-proċeduri tat-taxxa b'rabta mal-enerġija għandha tkun:






  — | is-suġġett ta’ analiżi profonda tal-għanijiet, il-bażi u l-istruttura relatata tat-tassazzjoni fuq l-enerġija u valutazzjoni tal-impatt bir-reqqa dwar il-konsegwenzi stabbiliti fiha; |
| --- | --- | --- |

1.2.1

—

is-suġġett ta’ analiżi profonda tal-għanijiet, il-bażi u l-istruttura relatata tat-tassazzjoni fuq l-enerġija u valutazzjoni tal-impatt bir-reqqa dwar il-konsegwenzi stabbiliti fiha;

| — | tiġi inkluża fi pjan direzzjonali usa' u ċar li jimxi id f'id mal-iżviluppi f'oqsma oħrajn tal-Unjoni tal-Enerġija, li jinvolvi miżuri mmirati u konsistenti, inklużi inċentivi u kumpensi, biex tiġi appoġġjata t-transizzjoni lejn produzzjoni u strateġija ta’ enerġija aktar sostenibbli. |
| --- | --- |

—

tiġi inkluża fi pjan direzzjonali usa' u ċar li jimxi id f'id mal-iżviluppi f'oqsma oħrajn tal-Unjoni tal-Enerġija, li jinvolvi miżuri mmirati u konsistenti, inklużi inċentivi u kumpensi, biex tiġi appoġġjata t-transizzjoni lejn produzzjoni u strateġija ta’ enerġija aktar sostenibbli.

| 1.2.2 | Il-Kummissjoni tista' taġixxi billi tuża l-poteri li għandha attwalment qabel ma ssir kwalunkwe talba biex l-Istati Membri jċedu s-sovranità (permezz tal-klawsola passarelle speċifika jew dik ġenerali), speċifikament billi:






  — | tiżviluppa strumenti aktar speċifiċi skont l-Artikolu 194(1) tat-TFUE sabiex tiżdied il-kapaċità tal-UE ta' interkonnettur transkonfinali, li hija "kwistjoni ta' prijorità" għall-Unjoni Ewropea; |
| --- | --- | --- |

1.2.2

—

tiżviluppa strumenti aktar speċifiċi skont l-Artikolu 194(1) tat-TFUE sabiex tiżdied il-kapaċità tal-UE ta' interkonnettur transkonfinali, li hija "kwistjoni ta' prijorità" għall-Unjoni Ewropea;

| — | tfassal mill-ġdid il-mekkaniżmu preżenti ta’ inċentivi għall-iżvilupp tal-kapaċità ta' ġenerazzjoni/interkonnessjoni; tinkoraġġixxi d-"diversitajiet nazzjonali" u, aktar milli tkun soġġetta għalihom, tistimulahom; torbot l-Unjoni tal-Enerġija mal-bażi industrijali tal-UE b'mod aktar effettiv; issaħħaħ l-użu tal-moviment liberu u l-għajnuna mill-Istat; |
| --- | --- |

—

tfassal mill-ġdid il-mekkaniżmu preżenti ta’ inċentivi għall-iżvilupp tal-kapaċità ta' ġenerazzjoni/interkonnessjoni; tinkoraġġixxi d-"diversitajiet nazzjonali" u, aktar milli tkun soġġetta għalihom, tistimulahom; torbot l-Unjoni tal-Enerġija mal-bażi industrijali tal-UE b'mod aktar effettiv; issaħħaħ l-użu tal-moviment liberu u l-għajnuna mill-Istat;

| — | tagħmel it-tassazzjoni fuq l-enerġija nazzjonali aktar trasparenti u tinnewtralizza l-effetti tad-deċiżjonijiet nazzjonali skont l-Artikolu 194(2) tat-TFUE li jistgħu jaffettwaw l-interessi ġenerali tal-Unjoni, billi tqis, b’mod simultanju, il-fatt li l-intervent pubbliku jista' jkollu wkoll effetti pożittivi; |
| --- | --- |

—

tagħmel it-tassazzjoni fuq l-enerġija nazzjonali aktar trasparenti u tinnewtralizza l-effetti tad-deċiżjonijiet nazzjonali skont l-Artikolu 194(2) tat-TFUE li jistgħu jaffettwaw l-interessi ġenerali tal-Unjoni, billi tqis, b’mod simultanju, il-fatt li l-intervent pubbliku jista' jkollu wkoll effetti pożittivi;

| — | tfassal mill-ġdid is-swieq tal-enerġija tal-UE sabiex jiġu indirizzati aħjar il-kwistjonijiet ekonomiċi, tal-kummerċ internazzjonali u dawk soċjali li jirriżultaw mit-tranżizzjoni għall-konsumaturi, il-ħaddiema u l-kumpaniji; il-kooperazzjoni mal-pajjiżi terzi għandha tkun ibbażata fuq politika unika ta’ kummerċ għall-enerġija biex jiġu protetti l-Istati Membri mill-iżbilanċi fis-suq ekonomiku, u biex jiġi evitat li tiżdied id-dipendenza enerġetika tal-UE fuq il-pajjiżi terzi. |
| --- | --- |

—

tfassal mill-ġdid is-swieq tal-enerġija tal-UE sabiex jiġu indirizzati aħjar il-kwistjonijiet ekonomiċi, tal-kummerċ internazzjonali u dawk soċjali li jirriżultaw mit-tranżizzjoni għall-konsumaturi, il-ħaddiema u l-kumpaniji; il-kooperazzjoni mal-pajjiżi terzi għandha tkun ibbażata fuq politika unika ta’ kummerċ għall-enerġija biex jiġu protetti l-Istati Membri mill-iżbilanċi fis-suq ekonomiku, u biex jiġi evitat li tiżdied id-dipendenza enerġetika tal-UE fuq il-pajjiżi terzi.

| 1.2.3 | Għandu jingħata impetu ġdid lill-politika industrijali tal-UE billi jiġu sfruttati l-investimenti fl-enerġija nadifa li saru matul dawn l-aħħar ftit snin. L-appoġġ lill-kumpaniji tal-UE f'dan ir-rigward jgħin biex ikompli jissaħħaħ il-prodott domestiku gross, jinħolqu impjiegi u introjtu, u għalhekk jiġu ġestiti b'mod aktar effettiv iż-żidiet mistennija fl-ispejjeż tal-enerġija. |
| --- | --- |

1.2.3

| 1.2.4 | Il-Kummissjoni għandha ttejjeb il-miżuri għad-disinn tas-suq bħall-inklużjoni tal-appoġġ ulterjuri għall-kooperattivi tal-enerġija 'on-demand' jew il-possibbiltà li n-netwerks tad-distribuzzjoni lokali jiġu muniċipalizzati mill-ġdid, u tagħmel rieżami tal-mod li bih jiġi organizzat ix-xogħol tagħha, pereżempju billi jitqiesu mill-ġdid l-istruttura u l-għadd ta' aġenziji tal-UE involuti fit-tfassil tal-politika dwar l-enerġija.
  F’dan ir-rigward, il-KESE jista' jipprovdi aktar kontribut biex jiġi ddeterminat jekk il-konsumaturi u l-komunitajiet, in-negozji u l-ħaddiema Ewropej għandhomx diġà l-għodod biex jieħdu f'idejhom is-sjieda tat-tranżizzjoni tal-enerġija sabiex jissaħħu l-għanijiet tal-Unjoni tal-Enerġija. Dan jista’ jsir permezz ta’ Opinjoni fuq inizjattiva proprja tal-KESE dwar id-disinn il-ġdid tas-suq tal-enerġija. |
| --- | --- |

1.2.4

F’dan ir-rigward, il-KESE jista' jipprovdi aktar kontribut biex jiġi ddeterminat jekk il-konsumaturi u l-komunitajiet, in-negozji u l-ħaddiema Ewropej għandhomx diġà l-għodod biex jieħdu f'idejhom is-sjieda tat-tranżizzjoni tal-enerġija sabiex jissaħħu l-għanijiet tal-Unjoni tal-Enerġija. Dan jista’ jsir permezz ta’ Opinjoni fuq inizjattiva proprja tal-KESE dwar id-disinn il-ġdid tas-suq tal-enerġija.

| 1.2.5 | L-ispiża tal-enerġija għandha impatt dirett u immedjat fuq il-kumpaniji, il-ħaddiema, il-konsumaturi u l-ħajja tan-nies kollha, u b’hekk il-konsegwenzi ta’ inizjattiva żbilanċjata dwar it-tassazzjoni fuq l-enerġija għandhom jitqiesu bir-reqqa. F’dan il-kuntest, il-KESE jilqa’ d-dikjarazzjoni tal-President tal-Kummissjoni li jmiss dwar taxxa ġdida fuq il-karbonju fil-fruntieri biex tiġi żgurata l-kompetittività tal-kumpaniji Ewropej fis-suq globali u biex tiġi evitata r-rilokazzjoni tal-emissjonijiet tal-karbonju. Huma meħtieġa miżuri li jappoġġjaw it-tranżizzjoni lejn produzzjoni tal-enerġija aktar sostenibbli u li jgħinu lil ħafna gruppi soċjali biex ilaħħqu mat-tranżizzjoni tal-enerġija. F’każ ta’ telf ta’ impjiegi, għandhom jiġu pprovduti opportunitajiet ġodda, u għandhom jiġu offruti lill-ħaddiema involuti r-rikwalifikazzjoni professjonali u soluzzjonijiet oħra nnegozjati. |
| --- | --- |

1.2.5

2.   Introduzzjoni

| 2.1 | Il-Komunikazzjoni tindirizza t-tassazzjoni fuq l-enerġija u r-riforma tat-Trattat Euratom, li ż-żewġ kwistjonijiet huma marbuta mill-qrib mas-sovranità. Din hija kwistjoni kontroversjali, u t-talbiet biex isiru trasferimenti tas-sovranità f'qasam tassew sensittiv bħat-tassazzjoni f'dan il-mument partikolari jirrikjedu approċċ għaqli. Kif enfasizzat il-Kummissjoni fid-dokument tagħha bit-titlu “Riforma tat-taxxa fuq l-enerġija għandha tirrifletti kunsiderazzjonijiet ta’ ekwità soċjali” (punt 2.3), kwalunkwe tassazzjoni fuq enerġija li tniġġes aktar tista’ tagħmel ħsara direttament lill-partijiet l-aktar dgħajfa tas-soċjetà. Għalhekk, din il-miżura tista’ tiġi esperjenzata minn ħafna ċittadini Ewropej bħala piż addizzjonali, u l-KESE huwa għalhekk kuntent li l-Kummissjoni tirrikonoxxi s-sensittività tal-kwistjoni. Il-KESE jirreferi għall-ħafna Opinjonijiet li ppubblika b’rakkomandazzjonijiet lill-Kummissjoni dwar kif għandha tiġi indirizzata din il-problema.
  Il-ħtieġa għal governanza aktar effiċjenti tal-istrateġija dwar il-klima u l-enerġija u koerenza akbar fil-leġislazzjoni tal-UE konsegwentement iġġib magħha l-ħtieġa li jsir dibattitu ħafna aktar intensiv, fil-livelli kollha tas-soċjetà, dwar il-mod li bih jittieħdu d-deċiżjonijiet dwar it-tassazzjoni fuq l-enerġija, filwaqt li jitqies it-tħassib tan-negozji u tal-ħaddiema Ewropej u ta’ partijiet ikkonċernati oħra, inklużi l-konsumaturi. L-għodda adatta għal dan hija Djalogu dwar l-Enerġija effettiv mas-soċjetà ċivili organizzata fil-livell tal-UE, nazzjonali, reġjonali u lokali. |
| --- | --- |

2.1

Il-ħtieġa għal governanza aktar effiċjenti tal-istrateġija dwar il-klima u l-enerġija u koerenza akbar fil-leġislazzjoni tal-UE konsegwentement iġġib magħha l-ħtieġa li jsir dibattitu ħafna aktar intensiv, fil-livelli kollha tas-soċjetà, dwar il-mod li bih jittieħdu d-deċiżjonijiet dwar it-tassazzjoni fuq l-enerġija, filwaqt li jitqies it-tħassib tan-negozji u tal-ħaddiema Ewropej u ta’ partijiet ikkonċernati oħra, inklużi l-konsumaturi. L-għodda adatta għal dan hija Djalogu dwar l-Enerġija effettiv mas-soċjetà ċivili organizzata fil-livell tal-UE, nazzjonali, reġjonali u lokali.

| 2.2 | Fl-aħħar nett, wieħed għandu jżomm f'moħħu li filwaqt li għal dawn l-aħħar 20 sena l-politika dwar l-enerġija fl-UE kienet marbuta mill-qrib mal-politika ambjentali tagħha, sal-2020 se tidħol f'fażi oħra b'miri usa', li għandhom jiġu kkunsidrati mill-perspettiva tal-Għanijiet ta' Żvilupp Sostenibbli. L-enerġija hija wkoll fil-qalba tal-politika industrijali u l-investimenti tal-UE applikati matul dawn l-aħħar ftit snin fl-ekonomija tal-enerġija nadifa issa jistgħu jagħtu riżultati billi jippromovu l-kumpaniji tal-UE f’diversi setturi innovattivi madwar id-dinja. |
| --- | --- |

2.2

3.   Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni

| 3.1 | Il-Kummissjoni ħejjiet din il-Komunikazzjoni biex titlob li ssir bidla minn unanimità għal votazzjoni b'maġġoranza kkwalifikata (bil-proċedura leġislattiva ordinarja ta' akkumpanjament) fir-rigward tal-kwistjonijiet tat-taxxa b'rabta mal-enerġija. |
| --- | --- |

3.1

| 3.2 | Il-Komunikazzjoni għandha wkoll l-għan li tiżviluppa obbligu ta' rendikont demokratiku aktar b'saħħtu skont it-Trattat Euratom, li ma jpoġġix lill-Parlament Ewropew fuq l-istess livell bħal ma jagħmel it-Trattat ta' Lisbona. |
| --- | --- |

3.2

| 3.3 | Il-Komunikazzjoni tiddeskrivi l-qafas rilevanti attwali: minbarra l-votazzjoni normali b'maġġoranza kkwalifikata (l-Artikoli 194(1) u (2) l-ewwel paragrafu, tat-TFUE) u d-dritt espliċitu tal-Istati Membri biex jiddeterminaw ċerti politiki dwar l-enerġija (l-Artikolu 194(2) it-tieni paragrafu, tat-TFUE), fil-qasam tal-enerġija hija meħtieġa l-unanimità tal-Kunsill biex jiġu adottati dispożizzjonijiet li primarjament huma ta' natura fiskali (l-Artikolu 194(3) tat-TFUE), simili għal kif meħtieġ għall-miżuri ambjentali b'rabta mat-taxxa (l-Artikolu 192(2) tat-TFUE). |
| --- | --- |

3.3

| 3.4 | Il-Kummissjoni tqis li l-bidla lejn teħid tad-deċiżjonijiet b'maġġoranza kkwalifikata hija essenzjali sabiex tiġi ffinalizzata t-tranżizzjoni lejn enerġija nadifa u jintlaħqu l-miri tal-enerġija u l-klima għall-2030, kif ukoll fid-dawl tal-influwenza rilevanti u dejjem akbar li t-taxxa u l-imposti għandhom fuq il-prezzijiet tal-enerġija. F'dan ir-rigward, il-Kummissjoni ssostni li r-rekwiżit tal-unanimità s'issa għamilha impossibbli biex isir rieżami tal-Direttiva Qafas dwar it-Tassazzjoni fuq l-Enerġija tal-2003 (1), li fil-parti l-kbira tagħha hija bbażata fuq preżunzjonijiet skaduti u mhijiex xprunata mill-objettivi tal-enerġija nadifa:






  — | taxxi bbażati fuq il-volum/il-piż tal-prodotti tal-enerġija kkunsmati pjuttost milli fuq il-kontenut tal-enerġija tagħhom, |
| --- | --- | --- |

3.4

—

taxxi bbażati fuq il-volum/il-piż tal-prodotti tal-enerġija kkunsmati pjuttost milli fuq il-kontenut tal-enerġija tagħhom,

| — | rati minimi mhux mibdula li jagħtu sinjali ineffiċjenti u li joħolqu kompetizzjoni inġusta. |
| --- | --- |

—

rati minimi mhux mibdula li jagħtu sinjali ineffiċjenti u li joħolqu kompetizzjoni inġusta.

Barra minn hekk, il-Kummissjoni temmen li l-eżenzjonijiet mit-taxxa/it-tnaqqis tat-taxxa speċifiċi għas-settur (fis-settur tal-avjazzjoni, dak marittimu u tat-trasport tal-merkanzija bit-triq u f'dawk agrikoli/tas-sajd u għal industriji intensivi fl-enerġija) jdgħajfu l-inċentivi għal effiċjenza enerġetika akbar.

| 3.5 | Fil-fehma tal-Kummissjoni, il-Komunikazzjoni hija maħsuba biex twitti t-triq għar-rieżami tad-Direttiva tal-2003, bl-għan li:






  — | tipprovdi appoġġ aktar b'saħħtu għat-tranżizzjoni lejn enerġija nadifa, fil-forma ta' rati tat-taxxa konsistenti mil-lat ambjentali u sostituzzjoni tas-sussidji fuq il-fjuwils fossili b'taxxa fuq il-karbonju; |
| --- | --- | --- |

3.5

—

tipprovdi appoġġ aktar b'saħħtu għat-tranżizzjoni lejn enerġija nadifa, fil-forma ta' rati tat-taxxa konsistenti mil-lat ambjentali u sostituzzjoni tas-sussidji fuq il-fjuwils fossili b'taxxa fuq il-karbonju;

| — | tiżgura tkabbir sostenibbli u ġust mil-lat soċjali permezz tat-tranżizzjoni lejn taxxi fuq il-konsum u ambjentali li jiffavorixxu aktar it-tkabbir, u l-armonizzazzjoni tal-livelli tat-tassazzjoni bejn l-Istati Membri li se tħalli impatt pożittiv fuq il-prezzijiet bl-imnut, u |
| --- | --- |

—

tiżgura tkabbir sostenibbli u ġust mil-lat soċjali permezz tat-tranżizzjoni lejn taxxi fuq il-konsum u ambjentali li jiffavorixxu aktar it-tkabbir, u l-armonizzazzjoni tal-livelli tat-tassazzjoni bejn l-Istati Membri li se tħalli impatt pożittiv fuq il-prezzijiet bl-imnut, u

| — | issaħħaħ il-kunsiderazzjonijiet tal-ekwità soċjali, billi tfassal miżuri ta' akkumpanjament xierqa fil-politika soċjali u fil-qafas tas-sistemi tal-protezzjoni soċjali li jnaqqsu u jagħmlu soċjalment aċċettabbli l-impatt li jirriżulta mit-trasferiment tat-taxxi bil-għan li tinkiseb enerġija nadifa (l-għoti ta' appoġġ lil konsumaturi vulnerabbli, il-preferenza tat-tranżizzjoni tas-setturi u/jew tar-reġjuni ekonomiċi, it-tnaqqis tat-tassazzjoni fuq ix-xogħol). |
| --- | --- |

—

issaħħaħ il-kunsiderazzjonijiet tal-ekwità soċjali, billi tfassal miżuri ta' akkumpanjament xierqa fil-politika soċjali u fil-qafas tas-sistemi tal-protezzjoni soċjali li jnaqqsu u jagħmlu soċjalment aċċettabbli l-impatt li jirriżulta mit-trasferiment tat-taxxi bil-għan li tinkiseb enerġija nadifa (l-għoti ta' appoġġ lil konsumaturi vulnerabbli, il-preferenza tat-tranżizzjoni tas-setturi u/jew tar-reġjuni ekonomiċi, it-tnaqqis tat-tassazzjoni fuq ix-xogħol).

| 3.6 | Sabiex jintlaħaq l-objettiv ta' votazzjoni b'maġġoranza kkwalifikata, il-Komunikazzjoni tippreżenta żewġ għażliet, li t-tnejn li huma jevitaw il-ħtieġa li jiġi emendat it-TFUE u li ma jħallu l-ebda impatt fuq il-kondiviżjoni attwali tal-kompetenzi bejn l-Unjoni u l-Istati Membri; b'mod speċifiku, l-użu jew tal-klawsola passarelle speċifika stabbilita fit-titolu tal-ambjent (l-Artikolu 192(2) tat-TFUE) li jagħmilha possibbli biex jintlaħaq l-għan proċedurali għal miżuri dwar it-tassazzjoni fuq l-enerġija li huma primarjament ta' natura ambjentali, jew tal-klawsola passarelle ġenerali skont l-Artikolu 48(7) tat-TUE għal miżuri dwar it-taxxa li b'mod ġenerali hija aktar imfassla għall-għanijiet dwar l-enerġija. Fiż-żewġ każijiet, ikun f'idejn il-Kunsill li jiddeċiedi dwar il-bidla minn unanimità għal maġġoranza kkwalifikata. |
| --- | --- |

3.6

| 3.7 | Fl-aħħar, il-Komunikazzjonijiet huma maħsuba biex jixprunaw l-iżvilupp ta' obbligu ta' rendikont demokratiku fil-qafas tat-Trattat Euratom, li jkopri kwistjonijiet sensittivi ta' interess ġenerali, b'mod partikolari permezz tal-involviment propost kemm tal-Parlament Ewropew (li attwalment qed jiġi biss ikkonsultat, iżda mhux fir-rigward tal-konklużjoni tat-trattati internazzjonali) kif ukoll tal-Parlamenti nazzjonali. |
| --- | --- |

3.7

| 3.8 | Il-kontenut tat-Trattat Euratom mhux se jiġi mmodifikat, apparti li jiġu estiżi d-drittijiet għall-informazzjoni tas-soċjetà ċivili, tiġi żgurata konsultazzjoni transkonfinali bejn l-Istati Membri fejn ikun hemm impatt transkonfinali potenzjali, jiġi żgurat involviment aktar b'saħħtu f'tali każijiet tal-Grupp ta' Regolaturi Ewropew dwar is-Sikurezza Nukleari (ENSREG) u tittejjeb il-kapaċità ta' rispons għall-aċċidenti nukleari. Għalhekk, se jkun meħtieġ li dan jiġi rieżaminat taħt il-proċedura ta' reviżjoni ordinarja tat-Trattati skont l-Artikolu 48 tat-TUE. |
| --- | --- |

3.8

4.   Kummenti ġenerali

| 4.1 | Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon din il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea biex tintroduċi votazzjoni b’maġġoranza kwalifikata fil-qasam tat-tassazzjoni fuq l-enerġija sabiex jiġu indirizzati l-isfidi tat-tibdil fil-klima. Jappoġġja wkoll rwol aktar b'saħħtu għall-Parlament Ewropew u l-Parlamenti nazzjonali (bħalissa mhux involuti) fil-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet fi ħdan il-Euratom, kif ukoll il-proposta tal-Kummissjoni biex jiżdied l-involviment tas-soċjetà ċivili fit-tfassil tal-politiki dwar l-enerġija nukleari, għalkemm il-Komunikazzjoni nnifisha bilfors tieħu approċċ fit-tul fir-rigward ta' dawn l-iżviluppi. Il-KESE jitlob li tiġi stabbilita rabta aktar mill-qrib bejn ir-rapporti futuri dwar l-Istat tal-Unjoni tal-Enerġija u l-istrateġija fuq perjodu medju għall-2030 u dik fit-tul proposta għall-2050. |
| --- | --- |

4.1

| 4.2 | Filwaqt li jirrikonoxxi li għandhom jittieħdu miżuri immedjati (peress li sostanzjalment aktar minn 80 % tal-emissjonijiet tas-CO2 huma dovuti għall-produzzjoni u l-użu tal-enerġija), il-KESE jistieden lill-UE tibqa’ impenjata lejn il-prinċipju tas-sussidjarjetà, meta tuża l-istrument ta’ votazzjoni b’maġġoranza kwalifikata, u fl-oqsma li mhumiex fil-kompetenza esklużiva tagħha, għandha tiffoka fuq oqsma fejn l-għanijiet komuni ma jistgħux jintlaħqu b’mod aktar effettiv fil-livell nazzjonali, reġjonali jew lokali. L-istess japplika għall-prinċipju tal-proporzjonalità, skont liema l-kontenut u l-forma tal-azzjoni tal-UE m'għandhomx imorru lil hinn mill-għanijiet stabbiliti fit-Trattati (2). |
| --- | --- |

4.2

| 4.3 | Il-KESE jinnota bi tħassib li fil-Komunikazzjoni COM (2019) 177 ma jissemmiex l-approċċ gradwali msemmi fil-Komunikazzjoni COM (2019) 8 “Lejn teħid ta’ deċiżjonijiet aktar effiċjenti u demokratiku fil-qasam tal-politika tat-tassazzjoni tal-UE” li tagħmel il-każ għal tranżizzjoni gradwali f’erba’ passi lejn votazzjoni b’maġġoranza kwalifikata skont il-proċedura leġislattiva ordinarja f’ċerti oqsma ta’ politika komuni tal-UE dwar it-tassazzjoni (3). Il-KESE huwa konxju tan-natura potenzjalment kontroversjali ta’ ċerti tipi ta’ tassazzjoni fuq l-enerġija li qed jiġu kkunsidrati. Għalhekk aħna nirrakkomandaw bil-qawwa li l-Kummissjoni tikkjarifika li f’dan il-każ ukoll tapplika approċċ simili, b’tali mod li l-oqsma ta’ tassazzjoni l-inqas kontroversjali jiġu identifikati biex jiġu eżaminati fl-ewwel istanza. |
| --- | --- |

4.3

| 4.4 | Il-KESE jiddispjaċih li l-Komunikazzjoni COM (2019) 177 ma tespandix fuq it-tipi potenzjali ta’ deċiżjonijiet tat-taxxa speċifiċi li jistgħu jiġu diskussi taħt il-votazzjoni b’maġġoranza kwalifikata u jħeġġeġ lill-Kummissjoni biex tirrettifika dan. Il-KESE jkun ikkonċernat jekk jittieħdu deċiżjonijiet fil-livell tal-UE dwar it-tassazzjoni tal-enerġija li jikkawżaw effetti distributtivi negattivi, bħaż-żieda fil-faqar enerġetiku, pereżempju billi jitneħħew is-sussidji fuq il-kontijiet tal-enerġija għall-konsumaturi l-anqas sinjuri. Hemm kwistjonijiet sensittivi li jaffettwaw lill-Istati Membri b’mod differenti skont id-dipendenza tagħhom fuq il-karburanti fossili u d-disponibbiltà ta’ alternattivi. Huwa meħtieġ approċċ sensittiv li jaqbel maċ-ċirkustanzi u jinħtieġu passi lokali biex tiġi żgurata tranżizzjoni ġusta sabiex il-ħaddiema, il-konsumaturi u l-komunitajiet ma jitħallewx lura. F’każijiet bħal dawn, miżuri ġodda ta’ tassazzjoni fuq l-enerġija jistgħu jeħtieġu finanzjament ta’ kumpens mill-UE biex jikkumpensa għall-ħsara soċjali u ekonomika kkawżata. |
| --- | --- |

4.4

| 4.5 | Il-prezzijiet tal-enerġija li qed jiżdiedu b'rata aktar mgħaġġla mill-baġits tal-familji, l-inugwaljanza fl-introjtu madwar l-Ewropa u l-ispejjeż imġarrba mit-tranżizzjoni tal-enerġija (id-deċentralizzazzjoni u d-diġitalizzazzjoni tas-swieq tal-elettriku u tal-gass) jiddeterminaw il-livell sa fejn il-faqar enerġetiku huwa preżenti f'soċjetà (4). L-Indiċi Ewropew tal-Faqar Enerġetiku (EEPI) jagħti punteġġi u jikklassifika l-progress tal-Istati Membri biex itaffu l-faqar enerġetiku domestiku u tat-trasport (5), u l-Komunikazzjoni, abbażi tas-sejbiet tal-Osservatorju Ewropew tal-Faqar Enerġetiku, għandha tkun marbuta ma’ pjan ta' azzjoni Ewropew bl-għan li jelimina l-faqar enerġetiku billi jindirizza l-kawżi ewlenin tiegħu (6). Kif imsemmi fl-opinjonijiet preċedenti tal-KESE (7), “L-effikaċja fl-enerġija u n-nuqqas ta’ konsum mhumiex sors ta’ enerġija” u għalhekk ma jistgħux isolvu waħedhom il-problemi marbuta mat-tibdil fil-klima, is-sigurtà tal-provvista u l-faqar enerġetiku. |
| --- | --- |

4.5

| 4.6 | Il-konsumaturi mhumiex qed jiksbu s-sehem ġust tagħhom mill-isforzi tal-UE fil-qasam tal-enerġija minħabba d-diżakkoppjament tas-swieq tal-operaturi u tal-konsumaturi (8): minħabba għadd ta' fatturi (bħas-separazzjoni (unbundling) tad-distribuzzjoni tardiva, il-piż tas-sussidji, u r-rata għolja tal-falliment ta' bejjiegħa bl-imnut ġodda), il-prezzijiet li storikament kienu qed jonqsu fis-swieq tal-operaturi wara l-liberalizzazzjoni mhumiex qed jiġu mgħoddija lis-swieq tal-konsumaturi;
  Il-livelli tal-ħlasijiet mitluba lill-utenti tal-enerġija fl-UE huma diġà għoljin ħafna (9). Minħabba l-fatt li madwar 40 % tal-prezz finali tal-elettriku li jitħallas mill-konsumaturi Ewropej huwa magħmul minn taxxi u imposti, huwa d-dmir tal-Kummissjoni li twettaq valutazzjoni tal-impatt dwar l-effetti prospettivi tal-prezzijiet tal-enerġija, fosthom fir-rigward tal-effetti tal-armonizzazzjoni tat-taxxa fuq l-aktar unitajiet domestiċi foqra. |
| --- | --- |

4.6

Il-livelli tal-ħlasijiet mitluba lill-utenti tal-enerġija fl-UE huma diġà għoljin ħafna (9). Minħabba l-fatt li madwar 40 % tal-prezz finali tal-elettriku li jitħallas mill-konsumaturi Ewropej huwa magħmul minn taxxi u imposti, huwa d-dmir tal-Kummissjoni li twettaq valutazzjoni tal-impatt dwar l-effetti prospettivi tal-prezzijiet tal-enerġija, fosthom fir-rigward tal-effetti tal-armonizzazzjoni tat-taxxa fuq l-aktar unitajiet domestiċi foqra.

| 4.7 | Mingħajr ma tiġi abbandunata r-rabta mal-politika ambjentali, koordinazzjoni aktar mill-qrib ma' politika industrijali usa' u żvilupp ekonomiku sussegwenti x'aktarx jippermettu wkoll li:






  — | minn naħa waħda, tiġi ġestita aħjar it-tensjoni soċjali (introjtu ogħla għall-ħaddiema biex jikkumpensa għall-ispejjeż dejjem akbar tal-enerġija) (10), u |
| --- | --- | --- |

4.7

—

minn naħa waħda, tiġi ġestita aħjar it-tensjoni soċjali (introjtu ogħla għall-ħaddiema biex jikkumpensa għall-ispejjeż dejjem akbar tal-enerġija) (10), u

| — | min-naħa l-oħra, tiġi ġestita aħjar id-diversità Ewropea attwali fil-qasam tal-enerġija: il-politiki nazzjonali differenti dwar l-enerġija li twettqu s'issa jistgħu jsiru vantaġġ jekk jiġu ġestiti tajjeb fil-livell Ewropew, billi jagħmlu użu minn tali alternattivi differenti u komplementari fil-qafas tal-politiki tal-Unjoni tal-Enerġija. |
| --- | --- |

—

min-naħa l-oħra, tiġi ġestita aħjar id-diversità Ewropea attwali fil-qasam tal-enerġija: il-politiki nazzjonali differenti dwar l-enerġija li twettqu s'issa jistgħu jsiru vantaġġ jekk jiġu ġestiti tajjeb fil-livell Ewropew, billi jagħmlu użu minn tali alternattivi differenti u komplementari fil-qafas tal-politiki tal-Unjoni tal-Enerġija.

| 4.8 | Skont l-Artikolu 192(2) tat-TFUE dwar il-klawsola passerelle speċjali u l-Artikolu 48(7) TUE dwar il-klawsola passerelle ġenerali, l-iżvilupp ta’ Unjoni tal-Enerġija vera jeħtieġ jimxi id f'id mat-trasferiment tas-sovranità. |
| --- | --- |

4.8

| 4.9 | Minkejja l-progress li sar tul is-snin fil-qasam tal-enerġija, parzjalment minħabba l-politiki tal-UE (bħaż-żieda fil-kapaċità tas-sorsi tal-enerġija rinnovabbli) u parzjalment minħabba fatturi internazzjonali (bħal termini aktar flessibbli għall-provvista tal-LNG, l-indiċjar tal-faħam u prezzijiet aktar baxxi), xi problemi (inklużi dawk ewlenin elenkati hawn taħt fil-punt 4.11), għadhom qed ixekklu l-iżvilupp ulterjuri ta' suq verament uniku tal-enerġija u qed iċaħħdu lill-konsumaturi minn sehem ġust mill-benefiċċji. |
| --- | --- |

4.9

| 4.10 | L-ostakli ewlenin jinkludu l-iżvilupp limitat ta’ kapaċità ta' interkonnessjoni transkonfinali, speċjalment fis-settur tal-elettriku, minħabba deċiżjonijiet nazzjonali u minħabba dewmien fl-azzjoni tal-Unjoni Ewropea biex tintlaħaq il-mira tal-interkonnessjoni tal-elettriku ta’ 10 % sal-2010 u ta’ 15 % sal-2030 (miri li huma diġà limitati ħafna, insuffiċjenti u mhux vinkolanti) (11). |
| --- | --- |

4.10

| 4.11 | Il-kunsens soċjali għandu jkun fost il-prijoritajiet ewlenin, kif turi d-data l-aktar riċenti li 4-8 % tal-baġit tal-konsum tal-unitajiet domestiċi tal-UE tat-Tramuntana/tal-Punent jintefaq fuq l-enerġija, meta mqabbel ma’ 10-15 % għall-familji tal-UE Ċentrali/tal-Lvant (12). Minkejja li jintefaq ukoll ammont kbir fuq il-"faqar enerġetiku" indikat bħala prijorità soċjali ġdida li għandu jiġi miġġieled fi kwalunkwe livell nazzjonali u Ewropew, dan xorta waħda għadu jeżisti. |
| --- | --- |

4.11

5.   Kummenti speċifiċi

| 5.1 | L-enerġija hija sistema riġida li fiha l-infrastruttura u l-bidliet regolatorji jieħdu għaxar snin biex jiġu implimentati bis-sħiħ, filwaqt li l-kompetizzjoni tibqa' attiva (kif jidher ċar mill-pannelli solari Ċiniżi u ż-żieda fil-kompettività tal-industrija tal-vetturi elettriċi). Huwa meħtieġ mudell tal-politiki dwar l-enerġija kompletament ġdid u usa', inkluż pereżempju l-kisba ta' valur miżjud għall-kumpaniji tal-UE mir-riċerka li titwettaq dwar il-kontinwità tal-enerġija b'rabta mar-REN, jew il-promozzjoni tagħhom f'setturi bħall-karozzi elettriċi, il-batteriji relatati tal-aħħar ġenerazzjoni jew it-turbini tar-riħ fejn hemm vantaġġ kompetittiv. |
| --- | --- |

5.1

| 5.2 | It-tfassil u l-implimentazzjoni komplementari tal-politika dwar l-enerġija mill-Kummissjoni f'forma ta' pjan direzzjonali huma meħtieġa peress li l-politika dwar l-enerġija hija aktar minn taxxi, u tinkludi fi kwalunkwe każ taxxi fuq l-attivitajiet tal-enerġija kif ukoll fuq il-prodotti tal-enerġija. L-esperjenza preċedenti f'oqsma oħra turi li t-trasferiment tas-sovranità mingħajr ma jkun hemm fis-seħħ Unjoni vera u kompluta jista' jwassal għal nuqqas ta' qbil b'saħħtu (kif kien il-każ fir-rigward tal-Unjoni Ekonomika u Monetarja). |
| --- | --- |

5.2

| 5.3 | L-ispiża tal-enerġija għandha impatt dirett u immedjat fuq il-kumpaniji u l-ħajja tan-nies kollha, u b'hekk il-konsegwenzi ta' inizjattiva żbilanċjata dwar it-tassazzjoni fuq l-enerġija għandhom jitqiesu bir-reqqa. F’dan il-kuntest, u abbażi tal-valutazzjoni tal-impatt soċjali u ekonomiku neċessarju, il-KESE jilqa’ d-dikjarazzjoni tal-President tal-Kummissjoni li jmiss dwar taxxa ġdida fuq il-karbonju fil-fruntieri biex tiġi żgurata l-kompetittività tal-kumpaniji Ewropej fis-suq globali u biex tiġi evitata r-rilokazzjoni tal-emissjonijiet tal-karbonju. F’każ ta’ telf ta’ impjiegi, għandhom jiġu pprovduti opportunitajiet ġodda, u għandhom jiġu offruti lill-ħaddiema involuti r-rikwalifikazzjoni professjonali u soluzzjonijiet oħra nnegozjati. |
| --- | --- |

5.3

| 5.4 | Filwaqt li tqis id-distorsjoni possibbli tas-suq intern dovuta għal-livelli differenti tat-tassazzjoni fuq l-enerġija bbażata fuq il-fjuwils fossili, il-Kummissjoni għandha tqis li l-ftehimiet ta' kummerċ ħieles jista' jkollhom impatt simili permezz tal-effetti ta' dumping tad-diversi oqfsa legali tal-pajjiżi terzi fil-qasam tal-enerġija u l-kompetizzjoni. Is-setturi tal-attività tal-UE bħalma huma t-trasport bl-ajru, bl-ilma u bit-triq, l-agrikoltura/is-sajd u l-industriji intensivi fl-enerġija li jinsabu fil-mira tal-miżuri proposti dwar it-tassazzjoni jistgħu jiġu affettwati. Għalhekk, fin-negozjati kummerċjali bilaterali u multilaterali l-UE għandha tirrikjedi b'mod sistematiku ekwivalenza tar-rekwiżiti tal-leġislazzjoni soċjali u ambjentali tagħha għall-prodotti importati (13). |
| --- | --- |

5.4

Brussell, is-26 ta’ Settembru 2019.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Luca JAHIER

---

(1)  ĠU L 283, 31.10.2003, p. 51.

1

(2)  SOC/626 Il-klawżola passarelle (Ara paġġġna 87 ta’ dan il-Ġurnal Uffiċjali).

2

(3)  ĠU C 353, 18.10.2019, p. 90.

3

(4)  ĠU C 198, 10.7.2013, p. 1.

4

(5)  L-Indiċi Ewropew tal-Faqar Enerġetiku (EEPI) https://www.openexp.eu/sites/default/files/publication/files/european_energy_poverty_index-eepi_en.pdf.

5

(6)  ĠU C 341, 21.11.2013, p. 21.

6

(7)  ĠU C 345, 13.10.2017, p. 120.

7

(8)  ĠU C 383, 17.11.2015, p. 84.

8

(9)  COM(2019) 1 final.

9

(10)  Fir-riżoluzzjonijiet preċedenti tiegħu, il-Parlament Ewropew wissa li l-istrateġija tad-dekarbonizzazzjoni tista' tikkawża wkoll "żieda qawwija fil-faqar enerġetiku" (14 ta’ Marzu 2013, ir-Riżoluzzjoni dwar il-Pjan Direzzjonali għall-Enerġija 2050) u stieden għalhekk lill-Kummissjoni biex "telimina d-diskrepanzi bejn il-politika soċjali u l-politika dwar l-enerġija" (14 ta' April 2016, ir-Riżoluzzjoni dwar "L-ilħuq tal-mira tal-ġlieda kontra l-faqar fid-dawl tal-ispejjeż li qed jiżdiedu għall-familji").

10

(11)  Skont il-Grupp ta' Esperti tal-Kummissjoni, dan il-livell qed jonqos b'mod gradwali u xi Stati Membri mhux se jilħqu l-mira ta' 10 % fl-2020, Towards a sustainable and integrated Europe (Lejn Ewropa sostenibbli u integrata), Report of the Commission Expert Group on electricity interconnection targets, November 2017, page 25. Ara wkoll ĠU C 383, 17.11.2015, p. 84.

11

Towards a sustainable and integrated Europe

Report of the Commission Expert Group on electricity interconnection targets

(12)  COM(2019) 1 final.

12

(13)  ĠU C 283, 10.8.2018, p. 83.

13

---

APPENDIĊI

L-emendi li ġejjin inċaħdu waqt id-diskussjoni iżda rċevew aktar minn kwart tal-voti mixħuta:

Point 4.5

Ħassar il-punt:

Skont l-Artikolu 192(2) tat-TFUE dwar il-klawsola passerelle speċjali u l-Artikolu 48(7) TUE dwar il-klawsola passerelle ġenerali, l-iżvilupp ta’ Unjoni tal-Enerġija vera jeħtieġ jimxi id f'id mat-trasferiment tas-sovranità.

| Voti favur | : | 73 |
| --- | --- | --- |
| Voti kontra | : | 91 |
| Astensjonijiet | : | 11 |

Voti favur

:

73

Voti kontra

:

91

Astensjonijiet

:

11

Punt 1.1.2

Ibdel it-test kif ġej:

Il-KESE jilqa’ dibattitu dwar l-użu tal-klawsoli
  l-proposta biex jintużaw il-klawsoli passerelle bil-għan li jiġu stabbiliti maġġoranza kkwalifikata fil-Kunsill u sistema ta' teħid tad-deċiżjonijiet b'mod konġunt flimkien mal-Parlament Ewropew. F'din l-istruttura ġdida, il-KESE jista' jaqdi rwol importanti biex jappoġġja t-trilogu u għandu jiġi involut.

Filwaqt li jappoġġja d-diversi fehmiet espressi fil-Komunikazzjoni, il-KESE jqis li governanza effiċjenti tal-istrateġija dwar il-klima u l-enerġija u koerenza akbar fil-leġislazzjoni tal-UE dwar it-tassazzjoni fuq l-enerġija għandhom iqisu t-tħassib tal-kumpaniji, il-ħaddiema u partijiet ikkonċernati oħra Ewropej. L-involviment u l-parteċipazzjoni tas-soċjetà ċivili, l-appoġġ tal-Istati Membri u l-qbil u l-impenn tal-imsieħba soċjali huma importanti għas-suċċess ta’ dan il-proċess.

| Voti favur | : | 65 |
| --- | --- | --- |
| Voti kontra | : | 105 |
| Astensjonijiet | : | 9 |

Voti favur

:

65

Voti kontra

:

105

Astensjonijiet

:

9

---

| 15.1.2020 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 14/112 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2020

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 14/112

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Rapport tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Strateġija għall-Ewropa dwar l-Avjazzjoni: Iż-żamma u l-promozzjoni ta’ standards soċjali għoljin”

(COM(2019) 120 final)

(2020/C 14/16)

Relatur: Raymond HENCKS

| Konsultazzjoni | Kummissjoni Ewropea, 11.4.2019 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni għat-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà tal-Informazzjoni |
| Adottata fis-sezzjoni | 3.7.2019 |
| Opinjoni adottata fil-plenarja | 25.9.2019 |
| Sessjoni plenarja nru | 546 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 174/0/1 |

Konsultazzjoni

Kummissjoni Ewropea, 11.4.2019

Bażi legali

Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni għat-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà tal-Informazzjoni

Adottata fis-sezzjoni

3.7.2019

Opinjoni adottata fil-plenarja

25.9.2019

Sessjoni plenarja nru

546

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

174/0/1

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-KESE jilqa’ l-pubblikazzjoni tar-rapport tal-Kummissjoni li jittratta l-kundizzjonijiet tal-impjieg tal-ekwipaġġ tal-ajru mobbli ħafna (bdoti u ekwipaġġ tal-kabina) li s-sitwazzjoni tagħhom tista’ tkun partikolarment ikkumplikata minħabba n-natura transfruntiera tal-impjiegi tagħhom u li għandhom drittijiet u livelli ta’ protezzjoni differenti skont il-liġi nazzjonali applikabbli għalihom. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Il-KESE jiddispjaċih li dan ir-rapport jasal biss fi tmiem il-mandat tal-Kummissjoni attwali bl-inċertezzi dwar is-segwitu sussegwenti. Il-KESE jittama li l-Kummissjoni l-ġdida tindirizza l-problemi identifikati f’dan ir-rapport bħala prijorità għolja, b’mod proporzjonat mal-gravità tas-sitwazzjoni, u tipproponi miżuri konkreti. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Il-KESE japprova li r-rapport ta’ hawn fuq jikkonferma li għad hemm ħafna problemi u inċertezzi legali u li infurzar aħjar tar-regoli tal-UE u dawk nazzjonali huwa essenzjali fil-forom kollha ta’ impjiegi tal-ekwipaġġ tal-ajru sabiex jiġu evitati prattiki li jikkostitwixxu ksur jew ċirkomvenzjoni tal-liġi applikabbli, bħal xogħol mhux iddikjarat jew impjieg indipendenti fittizju, u biex jiġu żgurati kundizzjonijiet legali u ugwali għall-ekwipaġġ tal-ajru bi prijorità assoluta għas-sikurezza tal-persunal u tal-passiġġieri. Il-KESE japprova l-azzjonijiet maħsuba mill-Kummissjoni u jistieden lill-Istati Membri jiżguraw l-interpretazzjoni u l-applikazzjoni uniformi tar-regolamenti soċjali u tax-xogħol li jittrattaw l-ekwipaġġ tal-ajru. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Il-KESE jiddispjaċih dwar in-nuqqas ta’ statistika affidabbli dwar l-għadd ta’ impjiegi tal-ekwipaġġ tal-ajru, kif ukoll dwar l-għadd ta’ esternalizzazzjonijiet (outsourcing) u ta’ ħaddiema temporanji. Dan in-nuqqas ta’ statistika, li l-KESE jitlob li jiġi rrettifikat mill-aktar fis possibbli, jaċċentwa l-inċertezza legali dwar il-kundizzjonijiet tal-impjieg u l-livelli differenti ta’ protezzjoni għall-ekwipaġġ tal-ajru, jippromovi l-kundizzjonijiet ta’ kompetizzjoni mhux ekwi għat-trasportaturi tal-ajru tal-UE li huma soġġetti għal pressjoni kompetittiva għolja ħafna, u huwa ta’ detriment għal dawk l-Istati Membri li huma mċaħħda minn ċertu dħul mit-taxxa u minn ċerti kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Minħabba l-għadd kbir ta’ forom ta’ kuntratti ta’ impjieg bl-inċertezzi li kultant jirriżultaw, il-KESE jtenni t-talba tiegħu (1) li jiġi promoss l-impjieg dirett, li għandu jkompli jkun il-forma tas-soltu ta’ impjieg fis-settur tal-avjazzjoni, u jqis li huwa essenzjali li jkun hemm oppożizzjoni għal kwalunkwe kuntratt temporanju li jista’ jaffettwa s-sikurezza tal-ekwipaġġ tal-ajru u tal-passiġġieri, bil-kundizzjoni li r-rikors għal kuntratti temporanji jew temporanji ma jkunx awtomatikament illegali jew joħloq dumping soċjali. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Peress li s-settur tal-ekwipaġġ tal-ajru mhuwiex ħieles minn arranġamenti ta’ xogħol illegali bħalma huma x-xogħol mhux iddikjarat u l-impjieg indipendenti fittizju, jew in-nuqqas ta’ implimentazzjoni tad-direttiva dwar l-istazzjonar, il-KESE jappoġġa lill-Kummissjoni, li tħeġġeġ lill-Istati Membri biex:






  — | jiżguraw, b’mezzi xierqa, l-applikazzjoni fil-livell nazzjonali, tar-regoli eżistenti dwar il-liġi tax-xogħol u jiżguraw ukoll il-konformità mad-dritt tal-Unjoni kif interpretat mill-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni; |
| --- | --- | --- |

1.6.

—

jiżguraw, b’mezzi xierqa, l-applikazzjoni fil-livell nazzjonali, tar-regoli eżistenti dwar il-liġi tax-xogħol u jiżguraw ukoll il-konformità mad-dritt tal-Unjoni kif interpretat mill-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni;

| — | jiżguraw li r-regoli tas-sikurezza tal-avjazzjoni tal-UE jiġu applikati b’mod korrett u identiku għall-persunal tal-avjazzjoni irrispettivament mir-relazzjoni kuntrattwali tagħhom mal-linja tal-ajru; |
| --- | --- |

—

jiżguraw li r-regoli tas-sikurezza tal-avjazzjoni tal-UE jiġu applikati b’mod korrett u identiku għall-persunal tal-avjazzjoni irrispettivament mir-relazzjoni kuntrattwali tagħhom mal-linja tal-ajru;

| — | jittrasponu d-direttiva b’mod korrett dwar il-kundizzjonijiet tax-xogħol trasparenti u prevedibbli fl-Unjoni Ewropea, li se japplikaw irrispettivament mill-forma ta’ kuntratt eżistenti jew tal-futur, inkluż l-impjieg indipendenti fittizju, u |
| --- | --- |

—

jittrasponu d-direttiva b’mod korrett dwar il-kundizzjonijiet tax-xogħol trasparenti u prevedibbli fl-Unjoni Ewropea, li se japplikaw irrispettivament mill-forma ta’ kuntratt eżistenti jew tal-futur, inkluż l-impjieg indipendenti fittizju, u

| 1.7. | Il-KESE jittama li fil-futur l-Awtorità Ewropea tax-Xogħol tiżgura li l-emendi riċenti għad-direttiva dwar l-istazzjonar tal-ħaddiema, li tistabbilixxi l-prinċipju ta’ paga ugwali għall-istess xogħol li twettaq fl-istess post, jiġu trasposti u applikati b’mod korrett mill-Istati Membri sat-30 ta’ Lulju 2020. Bl-istess mod, il-KESE jemmen li din l-Awtorità se jkollha wkoll tiżgura li d-drittijiet kollha tal-persunal tal-avjazzjoni ċivili jiġu rrispettati. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Il-KESE jfakkar li d-dritt li jistabbilixxu jew jingħaqdu ma’ trejdjunjin, li jinnegozjaw ftehimiet kollettivi, li jagħmlu strajk, eċċ., huma drittijiet tal-bniedem iggarantiti fil-livell internazzjonali, Ewropew u nazzjonali u għandhom jiġu rispettati b’mod strett. Sfortunatament, fil-prattika, hemm każijiet fejn id-dritt li jiġu organizzati trejdjunjins u d-dritt ta’ negozjar kollettiv huma limitati u l-ħaddiema jkollhom jiddefendu d-drittijiet tagħhom fil-qorti. Għandu jiġi garantit id-dritt għall-informazzjoni u l-konsultazzjoni wkoll. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | In-nuqqas ta’ standards tax-xogħol globali fl-avjazzjoni ċivili jimmina l-effettività tal-leġislazzjoni tax-xogħol tal-UE u tal-Istati Membri f’rotot ġewwa u barra l-UE. Il-KESE jiddispjaċih li ma hemm l-ebda kunsens fi ħdan l-Organizzazzjoni Internazzjonali tax-Xogħol li titfassal konvenzjoni dwar id-drittijiet tal-ħaddiema fl-avjazzjoni ċivili, filwaqt li tali konvenzjoni twettqet għall-persunal marittimu. Il-KESE jħeġġeġ bil-qawwa lill-Unjoni Ewropea biex tinkludi klawsoli ambizzjużi u standards soċjali vinkolanti, relatati max-xogħol fil-ftehimiet kollha dwar l-avjazzjoni ma’ pajjiżi terzi u jaqbel li l-Kummissjoni biħsiebha tagħmel hekk. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Fir-rigward tal-kwalità tat-taħriġ, huwa ta’ tħassib kbir li jinqara fir-rapport tal-Kummissjoni li qed jiġi kkunsidrat li:






  — | il-kompetenzi miksuba mill-bdoti aspiranti mhux dejjem jikkorrispondu mal-kompetenzi meħtieġa mil-linji tal-ajru; u |
| --- | --- | --- |

1.10.

—

il-kompetenzi miksuba mill-bdoti aspiranti mhux dejjem jikkorrispondu mal-kompetenzi meħtieġa mil-linji tal-ajru; u

| — | proporzjon konsiderevoli ta’ bdoti li għandhom liċenzja ta’ bdot ta’ linja tal-ajru ma ssodisfawx ir-rekwiżiti bażiċi biex jintegraw il-linji tal-ajru. |
| --- | --- |

—

proporzjon konsiderevoli ta’ bdoti li għandhom liċenzja ta’ bdot ta’ linja tal-ajru ma ssodisfawx ir-rekwiżiti bażiċi biex jintegraw il-linji tal-ajru.

| 1.11. | Il-Kumitat jirrimarka li skont id-Direttiva ġdida dwar kundizzjonijiet tax-xogħol trasparenti u prevedibbli fl-Unjoni Ewropea, “l-Istati Membri għandhom jiżguraw li meta l-liġi tal-Unjoni jew dik nazzjonali jew il-ftehimiet kollettivi jkunu jirrikjedu li impjegatur jipprovdi t-taħriġ lil ħaddiem sabiex ikun jista’ jwettaq ix-xogħol li jkun ġie impjegat għalih, dan it-taħriġ għandu jingħata lill-ħaddiem mingħajr ħlas, jgħodd bħala ħin tax-xogħol u, fejn possibbli, għandu jsir waqt il-ħinijiet tax-xogħol.” |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni biex tkun proattiva u biex tistieden lill-organizzazzjonijiet kollha li jissodisfaw il-kriterji biex ikunu membri tal-kumitat tad-djalogu settorjali Ewropew għas-settur tal-avjazzjoni ċivili biex jipparteċipaw b’mod attiv fil-ħidma ta’ dan il-kumitat għad-djalogu settorjali Ewropew u biex jużaw din l-għodda bl-aħjar mod biex isibu, permezz ta’ negozjati, soluzzjonijiet volontarji u sodisfaċenti b’mod reċiproku għad-diffikultajiet li jiltaqgħu magħhom. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Finalment, il-KESE jemmen li l-ambjent tax-xogħol tal-ekwipaġġ tal-ajru mhuwiex biss funzjoni tal-kundizzjonijiet tax-xogħol tiegħu, iżda jiddependi wkoll minn fatturi esterni bħal-livell ta’ sodisfazzjon tal-passiġġieri bil-kwalità tas-servizz tal-ajruport u abbord l-ajruplan. Għalhekk huwa importanti li d-drittijiet tal-passiġġieri, inklużi dawk tal-passiġġieri bi bżonnijiet speċjali (persuni b’diżabilità, anzjani, tfal, nisa tqal), jiġu rispettati kif xieraq. |
| --- | --- |

1.13.

2.   Introduzzjoni

| 2.1. | Fit-trasport bl-ajru, il-protezzjoni soċjali u l-liġi tax-xogħol, minbarra l-istandards minimi stabbiliti mil-liġi komunitarja, huma essenzjali l-kompetenza u r-responsabbiltà tal-Istati Membri, fejn ir-regoli huma applikati b’mod differenti f’livelli differenti. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Fl-avjazzjoni ċivili, m’għadx hemm mudell uniformi ta’ impjiegi: uħud mill-kumpaniji joffru impjiegi ta’ kwalità u kuntratti għal żmien indefinit, filwaqt li skont stħarriġ riċenti (
  Study on employment and working conditions of aircrews in the EU internal aviation market
  – l-istudju “Ricardo”), bejn 9 % u 19 % tal-membri tal-ekwipaġġ tal-kabina u madwar 8 % tal-bdoti ddikjaraw li huma impjegati permezz ta’ xi tip ta’ entità intermedjarja. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Ir-rapport tal-Kummissjoni jittratta biss lill-ekwipaġġi tal-ajru (il-bdoti u l-ekwipaġġ tal-kabina) li s-sitwazzjoni tagħhom tista’ tkun partikolarment ikkumplikata minħabba n-natura transfruntiera tal-impjiegi tagħhom u li jgawdu minn drittijiet u livelli ta’ protezzjoni differenti skont il-liġi nazzjonali applikabbli għalihom. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Barra minn hekk, il-pressjoni fuq il-kostijiet operatorji f’suq kompetittiv ħafna tikkawża li ċerti linji tal-ajru jirrikorru għal skemi ta’ impjieg indirett differenti bħala alternattiva għal kuntratt ta’ impjieg miftuħ li, skont l-istudju “Ricardo”, jibqa’ l-forma ewlenija ta’ impjieg. Madankollu, biex inaqqsu l-ispejjeż operatorji, ħafna trasportaturi bl-ajru:






  — | jesternalizzaw parti mill-attivitajiet tagħhom; |
| --- | --- | --- |

2.4.

—

jesternalizzaw parti mill-attivitajiet tagħhom;

| — | jimpjegaw ekwipaġġ tal-ajru permezz ta’ aġenziji intermedjarji, inklużi aġenziji tax-xogħol temporanju, kultant permezz ta’ skemi differenti bħala parti minn katina kumplessa ta’ relazzjonijiet ta’ xogħol li jagħmluha diffiċli li jiġi identifikat l-impjegatur reali; |
| --- | --- |

—

jimpjegaw ekwipaġġ tal-ajru permezz ta’ aġenziji intermedjarji, inklużi aġenziji tax-xogħol temporanju, kultant permezz ta’ skemi differenti bħala parti minn katina kumplessa ta’ relazzjonijiet ta’ xogħol li jagħmluha diffiċli li jiġi identifikat l-impjegatur reali;

| — | jimpjegaw ħaddiema indipendenti; |
| --- | --- |

—

jimpjegaw ħaddiema indipendenti;

| — | jimpjegaw persunal fuq bażi operattiva barra t-territorju fejn inħarġet il-liċenzja; |
| --- | --- |

—

jimpjegaw persunal fuq bażi operattiva barra t-territorju fejn inħarġet il-liċenzja;

| — | jipprattikaw il-“pay to fly” (ħallas biex ittir); |
| --- | --- |

—

jipprattikaw il-“pay to fly” (ħallas biex ittir);

| — | dan joħloq inċertezzi legali u xi kultant jagħmilha diffiċli li ssir distinzjoni bejn sitwazzjonijiet illegali minn sitwazzjonijiet kumplessi iżda legali. |
| --- | --- |

—

dan joħloq inċertezzi legali u xi kultant jagħmilha diffiċli li ssir distinzjoni bejn sitwazzjonijiet illegali minn sitwazzjonijiet kumplessi iżda legali.

| 2.5. | Fl-2015, bħala parti mill-Istrateġija tal-Avjazzjoni għall-Ewropa, il-Kummissjoni ħabbret li għandha tagħmel l-aġenda soċjali fis-settur tal-avjazzjoni kwistjoni ta’ prijorità. Madankollu, fl-2017, il-Parlament Ewropew, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u l-Kumitat tar-Reġjuni baqgħu kkonċernati b’sitwazzjoni li ma nbidlitx ħafna u stiednu lill-Istati Membri u lill-Kummissjoni biex jindirizzaw problemi soċjali persistenti fl-avjazzjoni, b’mod partikolari fil-każ ta’ ekwipaġġ tal-ajru mobbli ħafna. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | F’Ottubru 2018, fid-dawl tan-nuqqas ta’ miżuri konkreti dwar id-dimensjoni soċjali tat-trasport bl-ajru, u mwissija permezz ta’ strajkijiet intermittenti min-naħa ta’ wħud mill-persunal tal-avjazzjoni, il-Ministri tat-Trasport Ewropej ta’ sitt Stati Membri talbu lill-Kummissjoni biex, f’dikjarazzjoni konġunta, tfassal miżuri konkreti sa tmiem l-2018, inkluża aġenda soċjali ambizzjuża li tiggarantixxi kundizzjonijiet tax-xogħol ġusti, li tpoġġi lill-atturi kollha tas-settur, kemm fi ħdan l-UE kif ukoll f’pajjiżi terzi, fuq livell ugwali fil-kuntest ta’ kompetizzjoni ġusta. |
| --- | --- |

2.6.

3.   Kummenti ġenerali

| 3.1. | Fl-istrateġija tal-Avjazzjoni għall-Ewropa tal-2015 tagħha, l-Unjoni impenjat ruħha li ssaħħaħ l-aġenda soċjali u li toħloq impjiegi ta’ kwalità għolja fl-avjazzjoni, inter alia, biex teżamina l-ħtieġa li tkompli tiċċara l-liġi applikabbli u l-ġurisdizzjoni kompetenti fir-rigward tal-kuntratti ta’ impjieg ta’ ħaddiema mobbli fis-settur tal-avjazzjoni. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Sabiex tikseb idea aħjar tas-sitwazzjoni attwali fis-suq tal-avjazzjoni, il-Kummissjoni kkummissjonat studju (magħruf bħala l-istudju “Ricardo”) dwar il-kundizzjonijiet tal-impjieg u tax-xogħol tal-ekwipaġġ tal-ajru li ġie ppubblikat f’Jannar 2019. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Il-KESE jaqbel li l-Kummissjoni fasslet rapport dwar is-sitwazzjoni u l-kundizzjonijiet tal-impjieg tal-ekwipaġġ tal-ajru, li, madankollu, iseħħ biss fi tmiem il-mandat attwali tal-Kummissjoni, bl-inċertezza li tirriżulta mis-segwitu. Il-KESE jittama li l-Kummissjoni l-ġdida tindirizza l-problemi identifikati fir-rapport bħala prijorità għolja b’mod proporzjonat mal-gravità tas-sitwazzjoni u tipproponi mingħajr dewmien miżuri konkreti. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Ir-rapport ta’ hawn fuq tabilħaqq jikkonferma li għad hemm ħafna problemi u inċertezzi legali u li infurzar aħjar tar-regoli tal-UE u dawk nazzjonali huwa essenzjali fil-forom kollha ta’ impjiegi tal-ekwipaġġ tal-ajru sabiex jiġu evitati prattiki li jikkostitwixxu ksur jew ċirkomvenzjoni tal-liġi applikabbli, bħall-impjieg indipendenti fittizju, u biex jiġu żgurati kundizzjonijiet legali u ugwali għal kulħadd. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Il-KESE jiddispjaċih li mill-aġenda soċjali Ewropea, li ġiet stabbilita fl-istrateġija tal-avjazzjoni tal-2015, l-unika miżura konkreta implimentata mill-Kummissjoni hija limitata għall-pubblikazzjoni ta’ gwida prattika dwar il-liġi tax-xogħol applikabbli u l-qrati kompetenti. Ir-rapport tal-Kummissjoni ma jipprovdi l-ebda tweġiba dwar jekk il-Kummissjoni tipprevedix li tadotta linji gwida interpretattivi jew tagħmel emendi regolatorji fil-qasam tal-avjazzjoni ċivili. Il-Kummissjoni se tinkariga grupp ad hoc, li jikkonsisti minn esperti mill-qasam tal-avjazzjoni u l-liġi tax-xogħol mill-Istati Membri, biex jieħu kont tal-azzjonijiet elenkati fir-rapport li qed jiġi kkunsidrat, u biex jinforma lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri dwar kif il-liġi tax-xogħol tista’ tiġi applikata b’mod xieraq fis-settur tal-avjazzjoni. Il-KESE jitlob li, flimkien mal-esperti tal-istituzzjonijiet, l-imsieħba soċjali jkunu involuti b’mod xieraq fil-ħidma ta’ dan il-grupp. |
| --- | --- |

3.5.

4.   Kummenti speċifiċi

| 4.1. | Ir-rapport fil-fehma tal-Kummissjoni jiddikjara li ma hemmx ċifri speċifikament relatati mal-għadd ta’ impjiegi għall-ekwipaġġ tal-ajru. Għalhekk, il-KESE jistaqsi dwar kif għandhom isiru previżjonijiet affidabbli dwar l-għadd ta’ bdoti u ta’ membri tal-ekwipaġġ tal-kabina biex jiġu mħarrġa u reklutati fuq perjodu medju u fuq bażi fit-tul. Dan huwa partikolarment minnu fir-rigward tat-taħriġ tal-bdoti, li jdum ħafna u li jiswa l-flus. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Jirriżulta wkoll min-nuqqas ta’ statistika li l-għadd ta’ esternalizzazzjonijiet tal-impjiegi tal-ekwipaġġ tal-ajru jibqa’ mhux magħruf. Għalhekk nistgħu nirreferu biss għal stħarriġ tal-imsieħba soċjali Ewropej tal-avjazzjoni ċivili tal-2015, li skontu 52,6 % biss ta’ dawk li wieġbu li jaħdmu għal-linji bi prezz baxx jgħidu li għandhom kuntratt ta’ impjieg dirett. Il-KESE jqis li huwa essenzjali li titlesta l-għodda statistika. Dan in-nuqqas ta’ statistika jżid l-inċertezza legali dwar il-kundizzjonijiet tal-impjieg u l-livelli differenti ta’ protezzjoni tal-ekwipaġġ tal-ajru u jagħmilha diffiċli biex wieħed jiddistingwi bejn prattiki legali jew illegali, abbużi jew lakuni fir-regoli. Dan jippromovi kundizzjonijiet ta’ kompetizzjoni mhux ekwi għat-trasportaturi tal-ajru tal-UE li huma soġġetti għal pressjoni kompetittiva għolja ħafna, u huwa ta’ detriment għal dawk l-Istati Membri li huma mċaħħda minn ċertu dħul mit-taxxa u minn ċerti kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | L-Aġenzija tas-Sikurezza tal-Avjazzjoni tal-Unjoni Ewropea (EASA) irrappurtat fil-gwida prattika tagħha ta’ Awwissu 2017 li l-frammentazzjoni u l-esternalizzazzjoni tal-impjiegi relatati mas-sikurezza, inklużi dawk tal-ekwipaġġ tal-ajru, jista’ jkollhom effetti negattivi fuq is-sikurezza u ressqet miżuri konkreti fil-kuntest tal-esternalizzazzjoni ta’ servizzi ta’ sikurezza kritiċi u ta’ kuntratti ta’ kirjiet ta ‘inġenji tal-ajru bl-ekwipaġġ. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Fir-rigward tax-xogħol temporanju permezz ta’ aġenzija, l-UE ma għandha, għal darb’oħra, l-ebda data affidabbli. Madankollu, l-istudju “Ricardo” juri li bejn 9 u 19 % tal-membri tal-ekwipaġġ tal-kabina u madwar 8 % tal-bdoti ddikjaraw li kienu impjegati permezz ta’ xi forma ta’ korp intermedjarju, u li l-maġġoranza tan-nies impjegati permezz ta’ intermedjarji bħal dawn ħadmu għat-trasportaturi bi prezzijiet baxxi. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Il-KESE jtenni t-talba tiegħu (2) għall-promozzjoni ta’ impjieg dirett, li għandu jibqa’ l-forma ta’ impjieg normali fis-settur tal-avjazzjoni, u jqis li huwa essenzjali li jkun hemm oppożizzjoni għal kwalunkwe kuntratt temporanju li jista’ jaffettwa s-sikurezza tal-ekwipaġġ tal-ajru u tal-passiġġieri. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | L-applikazzjoni tad-Direttiva 2008/10/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (3) dwar xogħol temporanju permezz ta’ aġenzija tista’ tkun biss temporanja u ma tistax tinbidel għal permanenti, waqt li jkun mifhum li l-użu ta’ kuntratt temporanju jista’ jkun indispensabbli u ma jkunx awtomatikament illegali jew kreatur ta’ dumping soċjali. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Fir-rigward tax-xogħol mhux iddikjarat li jirriżulta, fost l-oħrajn, minn impjieg indipendenti fittizju, is-seminar li għandu jiġi organizzat fi tmiem is-sena mill-pjattaforma Ewropea dwar ix-xogħol mhux iddikjarat, b’enfasi partikolari fuq l-impjieg indipendenti fittizju tal-ekwipaġġ tal-ajru huwa pass importanti biex il-problema ssir viżibbli u tiġi diskussa bejn l-ispetturi tax-xogħol u l-imsieħba soċjali. Huwa importanti li l-Istati Membri jsaħħu s-servizzi tagħhom ta’ spezzjoni tax-xogħol sabiex ikunu jistgħu jikkontrollaw b’mod effettiv il-konformità mad-dispożizzjonijiet tal-Unjoni u dawk nazzjonali dwar il-kundizzjonijiet tax-xogħol fl-avjazzjoni ċivili. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Ir-regoli tal-UE dwar is-sikurezza fl-avjazzjoni jinkludu l-kunċett ta’ bażi residenzjali. Minħabba l-mobilità għolja tal-ekwipaġġ tal-ajru, jista’ jkun diffiċli li tiġi ddeterminata l-leġislazzjoni applikabbli tas-sigurtà soċjali, id-dritt tax-xogħol li jista’ jserraħ fuqu, kif ukoll il-qorti li quddiemha jkun jista’ jeżerċita d-drittijiet tiegħu. Il-bażi residenzjali sservi wkoll bħala referenza għall-kalkolu tal-limitazzjonijiet tal-ħin tat-titjir u tas-servizz. Il-KESE jħeġġeġ lill-Istati Membri biex jiżguraw l-applikazzjoni xierqa tal-leġislazzjoni soċjali tal-UE u dik nazzjonali fir-rigward ta’ persunal impjegat minn trasportatur tal-ajru tal-Unjoni li jopera servizzi tal-ajru minn bażi operattiva barra t-territorju tal-Istat Membru li fih dak it-trasportatur għandu l-post prinċipali tan-negozju tiegħu, skont ir-Regolament dwar is-servizzi tal-ajru. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Ir-rapport tal-Kummissjoni jinnota li l-għadd ta’ bażijiet operattivi li qed jiżdied b’mod kostanti, u li l-inġenji tal-ajru u l-ekwipaġġ tal-ajru tal-istess linja tal-ajru qegħdin isiru dejjem aktar ibbażati barra mill-istabbiliment ewlieni tal-linja tal-ajru, fit-territorju ta’ Stati Membri oħra, u xi drabi anke f’pajjiżi terzi. F’dan il-każ, il-liġi applikabbli hija dik tal-pajjiż tal-bażi residenzjali, filwaqt li xi kumpaniji japplikaw il-liġi tal-pajjiż tal-istabbiliment ewlieni minflok il-liġi tal-pajjiż tal-bażi residenzjali. Il-KESE jappella lill-Kummissjoni biex toħroġ linji gwida dwar il-bażijiet tal-impjegar u l-isfruttament u l-liġi applikabbli. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Hemm diversi skemi ta’ xogħol indipendenti: il-bdot direttament indipendenti jew permezz ta’ korp intermedjarju, jew kumpannija privata b’responsabbiltà limitata ta’ bdoti indipendenti. Il-KESE jappoġġa s-sejħa tal-Kummissjoni biex l-Istati Membri:






  — | jiżguraw li r-regoli tas-sikurezza tal-avjazzjoni tal-UE jiġu applikati b’mod korrett u identiku għall-persunal tal-avjazzjoni irrispettivament mir-relazzjoni kuntrattwali tagħhom mal-linja tal-ajru; |
| --- | --- | --- |

4.10.

—

jiżguraw li r-regoli tas-sikurezza tal-avjazzjoni tal-UE jiġu applikati b’mod korrett u identiku għall-persunal tal-avjazzjoni irrispettivament mir-relazzjoni kuntrattwali tagħhom mal-linja tal-ajru;

| — | jiżguraw, b’mezzi xierqa, l-applikazzjoni fil-livell nazzjonali, tar-regoli eżistenti dwar il-liġi tax-xogħol u jiżguraw ukoll il-konformità mad-dritt tal-Unjoni kif interpretat mill-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni; |
| --- | --- |

—

jiżguraw, b’mezzi xierqa, l-applikazzjoni fil-livell nazzjonali, tar-regoli eżistenti dwar il-liġi tax-xogħol u jiżguraw ukoll il-konformità mad-dritt tal-Unjoni kif interpretat mill-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni;

| — | jittrasponu b’mod korrett id-Direttiva dwar il-kundizzjonijiet tax-xogħol trasparenti u prevedibbli fl-UE, li se tapplika għall-ħaddiema kollha, inklużi dawk f’impjiegi ġodda u atipiċi. |
| --- | --- |

—

jittrasponu b’mod korrett id-Direttiva dwar il-kundizzjonijiet tax-xogħol trasparenti u prevedibbli fl-UE, li se tapplika għall-ħaddiema kollha, inklużi dawk f’impjiegi ġodda u atipiċi.

| 4.11. | Fir-rigward tal-istazzjonar tal-ħaddiema permezz ta’ użu temporanju tal-persunal barra mill-bażi residenzjali tiegħu, id-direttiva relatata ġeneralment, skont l-istudju Ricardo, ma tiġix applikata fil-każ tal-ekwipaġġ tal-ajru, filwaqt li fil-prinċipju hija applikabbli għall-forniment transnazzjonali ta’ servizzi mill-aġenziji tax-xogħol temporanju jew mill-aġenziji tal-impjiegi. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Id-direttiva dwar l-“istazzjonar” tapplika wkoll fil-kuntest ta’ kuntratt ta’ kiri ta’ inġenji tal-ajru bl-ekwipaġġ, jekk ikun hemm relazzjoni ta’ impjieg bejn l-ekwipaġġ u s-sid għat-tul tal-kirja. Il-membri tal-ekwipaġġ tal-ajru li huma assenjati għal bażi residenzjali ġdida mhumiex meqjusa bħala separati. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | Il-KESE jappoġġja l-proposta tal-Kummissjoni li tassisti lill-Istati Membri fl-implimentazzjoni tad-Direttiva riveduta dwar l-istazzjonar, b’mod partikolari bil-għan li jittejjeb it-trattament ugwali u tiġi evitata l-frodi transfruntiera. |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | Barra minn hekk, il-KESE jittama li l-Awtorità Ewropea tax-Xogħol futura tiżgura li l-emendi riċenti għad-direttiva dwar l-istazzjonar tal-ħaddiema, li tistabbilixxi l-prinċipju ta’ paga ugwali għall-istess xogħol li twettaq fl-istess post, jiġu trasposti b’mod korrett u applikati mill-Istati Membri sat-30 ta’ Lulju 2020, hekk kif ikollha tiżgura l-applikazzjoni korretta tal-leġislazzjoni soċjali, kemm fil-livell Ewropew kif ukoll f’dak nazzjonali, sabiex jiġu rispettati d-drittijiet kollha tal-persunal tal-avjazzjoni ċivili, inkluż dik tal-libertà ta’ assoċjazzjoni. |
| --- | --- |

4.14.

| 4.15. | Il-KESE huwa konxju tal-fatt li ċerti linji tal-ajru jipprojbixxu sħubija fi trejdjunjin li ma japprovawx u, xi kultant, jagħtu wkoll is-sensji bħala riżultat tas-sħubija fi trejdjunjin, u b’hekk il-ħaddiema jkollhom jiddefendu d-drittijiet tagħhom fil-qrati. Il-KESE jfakkar lill-Istati Membri kkonċernati li d-dritt li jistabbilixxu jew jingħaqdu ma’ trejdjunjin, li jinnegozjaw ftehimiet kollettivi, li jagħmlu strajk, eċċ. huma drittijiet tal-bniedem iggarantiti fil-livell internazzjonali, Ewropew u nazzjonali u għandhom jiġu rispettati b’mod strett. Għandu jiġi garantit id-dritt għall-informazzjoni u l-konsultazzjoni.
  Biex jiġu indirizzati kwistjonijiet relatati mal-applikazzjoni tal-istandards soċjali fil-livell nazzjonali, jista’ jiġi stabbilit korp ta’ medjazzjoni fil-livell tal-UE, li jgħin biex jissolva t-tilwim li huwa relatat mal-applikazzjoni tar-Regolament. |
| --- | --- |

4.15.

Biex jiġu indirizzati kwistjonijiet relatati mal-applikazzjoni tal-istandards soċjali fil-livell nazzjonali, jista’ jiġi stabbilit korp ta’ medjazzjoni fil-livell tal-UE, li jgħin biex jissolva t-tilwim li huwa relatat mal-applikazzjoni tar-Regolament.

| 4.16. | Fir-rigward tal-ekwipaġġi ta’ pajjiżi terzi, il-KESE jtenni t-talba tiegħu (4) li jestendi l-liċenzja unika għall-ekwipaġġ tal-ajru biex jiżgura trattament ugwali tal-ħaddiema kollha fl-industrija skont id-Direttiva 2011/98/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5). L-istudju “Ricardo” jikkonferma li mhuwiex possibbli li jiġi ddeterminat, fuq il-bażi tad-data miġbura, jekk din il-prattika hijiex attwali jew le, jew jekk il-bażi residenzjali tal-ekwipaġġ użat jinsabx f’pajjiż terz jew fl-Unjoni. |
| --- | --- |

4.16.

| 4.17. | In-nuqqas ta’ standards tax-xogħol globali fl-avjazzjoni ċivili jimmina l-effettività tal-leġislazzjoni tax-xogħol tal-UE u tal-Istati Membri f’rotot ġewwa u barra l-UE. Il-KESE jiddispjaċih li ma hemm l-ebda kunsens fi ħdan l-Organizzazzjoni Internazzjonali tax-Xogħol li titfassal Konvenzjoni dwar id-drittijiet tal-ħaddiema fl-avjazzjoni ċivili, filwaqt li tali konvenzjoni twettqet għall-persunal marittimu. Fin-nuqqas ta’ konvenzjoni fil-livell tal-ILO, il-KESE jħeġġeġ bil-qawwa lill-Unjoni Ewropea biex tinkludi fil-ftehimiet kollha tal-avjazzjoni ma’ pajjiżi terzi (billi tibda minn dik pendenti bħalissa bejn l-UE u l-Qatar) klawżoli soċjali ambizzjużi relatati max-xogħol li huma vinkolanti u suġġetti għal penali f’każ ta’ nuqqas ta’ konformità. |
| --- | --- |

4.17.

| 4.18. | It-taħriġ tal-bdoti huwa twil u jiswa ħafna flus u jikkonsisti minn tliet stadji (taħriġ bażiku, klassifikazzjoni tat-tip għat-titjir ta’ tip ta’ inġenju tal-ajru partikolari, u taħriġ matul it-titjira u esperjenza fit-titjir). Skont l-informazzjoni mill-istudju “Ricardo”, bejn 2,2 u 6 % tal-bdoti intervistati kellhom iħallsu għal esperjenza tat-titjir taħt l-iskema “pay-to-fly” (ħallas biex ittir). Id-Direttiva dwar kundizzjonijiet tax-xogħol trasparenti u prevedibbli fl-Unjoni Ewropea (COM(2017) 797 — 2017/0355 (COD)) tistipula li l-Istati Membri għandhom jiżguraw li meta l-liġi tal-Unjoni jew dik nazzjonali jew il-ftehimiet kollettivi jkunu jirrikjedu li impjegatur jipprovdi t-taħriġ lil ħaddiem sabiex ikun jista’ jwettaq ix-xogħol li jkun ġie impjegat għalih, dan it-taħriġ għandu jingħata lill-ħaddiem mingħajr ħlas, jgħodd bħala ħin tax-xogħol u, jekk jista jkun, isir waqt il-ħinijiet tax-xogħol. Il-KESE jittama li jkun hemm monitoraġġ fuq bażi regolari tal-implimentazzjoni xierqa tagħha, filwaqt li jiġi evitat il-ħolqien ta’ ostakli burokratiċi ġodda. |
| --- | --- |

4.18.

| 4.19. | Fir-rigward tal-kwalità tat-taħriġ, huwa ta’ tħassib kbir li fir-rapport tal-Kummissjoni jinqara li:






  — | il-kompetenzi miksuba mill-bdoti aspiranti mhux dejjem jikkorrispondu mal-kompetenzi meħtieġa mil-linji tal-ajru; |
| --- | --- | --- |

4.19.

—

il-kompetenzi miksuba mill-bdoti aspiranti mhux dejjem jikkorrispondu mal-kompetenzi meħtieġa mil-linji tal-ajru;

| — | proporzjon konsiderevoli ta’ bdoti li għandhom liċenzja ta’ bdot ta’ linja tal-ajru ma ssodisfawx ir-rekwiżiti bażiċi biex jintegraw il-linji tal-ajru. |
| --- | --- |

—

proporzjon konsiderevoli ta’ bdoti li għandhom liċenzja ta’ bdot ta’ linja tal-ajru ma ssodisfawx ir-rekwiżiti bażiċi biex jintegraw il-linji tal-ajru.

| 4.20. | Il-KESE jiddispjaċih ħafna li d-djalogu soċjali Ewropew, u b’mod partikolari l-kumitat ta’ djalogu settorjali Ewropew għas-settur tal-avjazzjoni ċivili, ma kienx għadu jista’ jmexxi djalogu kostruttiv, mill-2017 ’l hawn, minħabba n-nuqqas ta’ rappreżentanza tal-linji tal-ajru. Dan kollu huwa ta’ aktar dispjaċir li d-djalogu soċjali kostruttiv u l-konvenzjonijiet kollettivi jistgħu jsibu tweġibiet għal uħud mill-kwistjonijiet imqajma fir-rapport tal-Kummissjoni. |
| --- | --- |

4.20.

| 4.21. | Il-KESE jista’ biss iħeġġeġ lill-Kummissjoni biex tkun aktar proattiva u tipperswadi lill-imsieħba soċjali biex jiżguraw rappreżentanza adegwata tal-linji tal-ajru u tal-ekwipaġġ tal-ajru u biex jużaw din l-għodda bl-aħjar mod biex isibu, permezz ta’ negozjati, soluzzjonijiet volontarji u sodisfaċenti b’mod reċiproku għad-diffikultajiet li jħabbtu wiċċhom magħhom. |
| --- | --- |

4.21.

| 4.22. | Fir-rigward tal-ambjent tax-xogħol tal-ekwipaġġ tal-ajru, din mhijiex biss funzjoni tal-kundizzjonijiet tax-xogħol tiegħu, iżda tiddependi wkoll minn fatturi esterni bħal-livell ta’ sodisfazzjon tal-passiġġieri bil-kwalità tas-servizz tal-ajruport u abbord l-ajruplan. Il-KESE jemmen ukoll li l-ekwipaġġ tal-kabina għandu jkollu t-taħriġ u l-ħin meħtieġ biex jissodisfa l-ħtiġijiet speċifiċi ta’ passiġġieri vulnerabbli (persuni b’diżabilità, anzjani jew tfal, nisa tqal, eċċ.). Għandha tingħata attenzjoni li jiġi żgurat li d-drittijiet tal-passiġġieri jkunu rispettati u li jkollhom aċċess għall-informazzjoni xierqa kollha b’lingwaġġ ċar u li jinftiehem. Il-KESE jappoġġja lill-Kummissjoni, li tħeġġeġ lill-Kunsill jadotta malajr ir-reviżjonijiet proposti mill-abbozz ta’ Regolament li jemenda r-Regolament (KE) Nru 261/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (6) dwar id-drittijiet tal-passiġġieri tal-ajru f’każ ta’ rifjut ta’ imbarkament u kanċellazzjoni jew dewmien twil ta’ titjira. |
| --- | --- |

4.22.

Brussell, il-25 ta’ Settembru 2019.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Luca JAHIER

---

(1)  ĠU C 13, 15.1.2016, p. 110.

1

(2)  ĠU C 13, 15.1.2016, p. 110.

2

(3)  ĠU L 327, 5.12.2008, p. 9.

3

(4)  ĠU C 13, 15.01.2016, p. 110.

4

(5)  ĠU L 343, 23.12.2011, p. 1.

5

(6)  ĠU L 46, 17.2.2004, p. 1.

6

---

| 15.1.2020 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 14/118 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2020

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 14/118

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Proposta għal Deċiżjoni tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li l-Ġermanja tingħata s-setgħa li temenda l-ftehim bilaterali eżistenti tagħha dwar it-trasport bit-triq mal-Iżvizzera bil-għan li tawtorizza l-operazzjonijiet ta’ kabotaġġ waqt is-servizzi internazzjonali tat-trasport bit-triq tal-passiġġieri bix-xarabank fir-reġjuni tal-fruntiera bejn iż-żewġ pajjiżi”

(COM(2019) 221 final)

u “Proposta għal Deċiżjoni tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li tagħti s-setgħa lill-Italja biex tinnegozja u tikkonkludi ftehim mal-Iżvizzera li jawtorizza operazzjonijiet ta’ kabotaġġ matul il-forniment ta’ servizzi internazzjonali tat-trasport tal-passiġġieri bix-xarabank fir-reġjuni tal-fruntiera bejn iż-żewġ pajjiżi”

(COM(2019) 223 final)

(2020/C 14/17)

Relatur uniku: Antonello PEZZINI

| Konsultazzjoni | Kunsill Ewropew, 23.5.2019
  Parlament Ewropew, 17.7.2019 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikolu 91 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea |
| Sezzjoni kompetenti | It-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà tal-Informazzjoni |
| Adottata fis-sezzjoni | 11.9.2019 |
| Opinjoni adottata fil-plenarja | 25.9.2019 |
| Sessjoni plenarja Nru | 546 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 110/0/1 |

Konsultazzjoni

Kunsill Ewropew, 23.5.2019

Parlament Ewropew, 17.7.2019

Bażi legali

Artikolu 91 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

Sezzjoni kompetenti

It-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà tal-Informazzjoni

Adottata fis-sezzjoni

11.9.2019

Opinjoni adottata fil-plenarja

25.9.2019

Sessjoni plenarja Nru

546

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

110/0/1

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-KESE jilqa’ l-fatt li l-Kummissjoni wieġbet għat-talbiet tal-Ġermanja u tal-Italja biex ikunu jistgħu jinnegozjaw dispożizzjonijiet ġodda mal-Konfederazzjoni Żvizzera li jippermettu l-kabotaġġ transfruntier tat-trasport tal-passiġġieri bit-triq, permezz tax-xarabank bejn ir-reġjuni tal-fruntiera. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Il-Kumitat huwa favur iż-żewġ proposti għal deċiżjoni ppreżentati mill-Kummissjoni, bi tweġiba għal talbiet bil-miktub miż-żewġ Stati Membri kkonċernati, li sabu interess reċiproku min-naħa tal-Iżvizzera. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Il-KESE jenfasizza wkoll il-bżonn li tingħata attenzjoni partikolari biex it-trasport tal-passiġġieri u tal-merkanzija fir-reġjun tal-Alpi jiġi adattat għall-politiki tas-sostenibbiltà, skont il-Protokoll għat-Trasport tal-Konvenzjoni dwar il-Protezzjoni tal-Alpi tal-2002, li t-tliet pajjiżi kkonċernati u l-UE nfisha huma partijiet kontraenti tagħha. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Il-Kumitat jemmen li l-iżvilupp kompetittiv tat-trasportaturi interessati fl-attivitajiet ta’ kabotaġġ, fis-servizzi tat-trasport internazzjonali bit-triq ta’ passiġġieri permezz tax-xarabank, għandu jkun akkumpanjat mir-rispett tal-ftehimiet il-ġodda, annessi għall-Ftehim bejn l-UE u l-Iżvizzera tal-1999 u għar-Regolament (KE) Nru 1370/2007 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (1) ta’ salvagwardja tal-interess ekonomiku ġenerali, u għall-Ftehim tal-1 ta’ Diċembru 2010 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar id-drittijiet tal-passiġġieri tal-karozzi tal-linja u tal-karozzi, speċjalment dawk b’inqas mobilità. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Il-KESE jirrakkomanda finalment li dawn il-proċessi ta’ negozjar ikunu akkumpanjati minn djalogu bejn l-imsieħba soċjali tal-pajjiżi kkonċernati, bl-għan li jakkumpanja dan il-proċess ta’ ftuħ għall-kabotaġġ ta’ trasport transfruntier tal-passiġġieri bit-triq u l-bidliet li jinvolvi fit-territorji ġeografikament limitati fejn se jopera, mingħajr diskriminazzjoni bejn l-operaturi stabbiliti fl-UE u mingħajr distorsjoni tal-kompetizzjoni. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Il-Kumitat iqis adatt li l-Istati Membri kkonċernati jinnotifikaw it-testi tal-ftehimiet konklużi lill-Kummissjoni u li din tinforma lill-Kunsill, lill-Parlament Ewropew, lill-Kumitat tar-Reġjuni u lill-KESE nnifsu dwarhom. |
| --- | --- |

1.6.

2.   Introduzzjoni

| 2.1. | It-trasport tal-passiġġieri u tal-merkanzija huwa wieħed mis-seba’ setturi li fuqhom l-Iżvizzera u l-Unjoni Ewropea laħqu ftehim. Fl-okkażjoni tal-Kunsill tal-Ministri tat-30 ta’ Novembru u tal-1 ta’ Diċembru 1998, il-Konfederazzjoni Żvizzera u l-Komunità Ewropea ffirmaw ftehim politiku dwar skema għat-trasport ta’ merkanzija u ta’ passiġġieri bil-ferrovija u bit-triq, kif imfakkar f’Opinjoni tal-KESE (2). L-oħrajn kienu: il-moviment liberu tal-ħaddiema, il-kummerċ ħieles fil-prodotti agrikoli, l-ostakli tekniċi għall-kummerċ, l-aċċess għall-kumpaniji pubbliċi jew semipubbliċi, ir-riċerka u, finalment, it-traffiku bl-ajru. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Il-leġislazzjoni ta’ referenza li tirregola t-trasport tal-merkanzija u tal-passiġġieri bit-triq bejn l-UE u l-Konfederazzjoni Żvizzera, tinsab fil-Ftehim relatat, iffirmat fil-21 ta’ Ġunju 1999. Dan il-ftehim, li daħal fis-seħħ fl-1 ta’ Ġunju 2002, japplika, fil-fatt, għat-trasport internazzjonali ta’ merkanzija bit-triq f’isem partijiet terzi, għall-vjaġġi magħmula fit-territorju:






  — | tat-28 pajjiż membru tal-Unjoni Ewropea (UE): l-Awstrija, il-Belġju, il-Bulgarija, Ċipru, il-Kroazja, id-Danimarka, l-Estonja, il-Finlandja, Franza, il-Ġermanja, il-Greċja, l-Irlanda, l-Italja, il-Latvja, il-Litwanja, il-Lussemburgu, Malta, in-Netherlands, il-Polonja, il-Portugall, ir-Renju Unit, ir-Repubblika Ċeka, ir-Repubblika Slovakka, ir-Rumanija, Spanja, is-Slovenja, l-Iżvezja u l-Ungerija; |
| --- | --- | --- |

2.2.

—

tat-28 pajjiż membru tal-Unjoni Ewropea (UE): l-Awstrija, il-Belġju, il-Bulgarija, Ċipru, il-Kroazja, id-Danimarka, l-Estonja, il-Finlandja, Franza, il-Ġermanja, il-Greċja, l-Irlanda, l-Italja, il-Latvja, il-Litwanja, il-Lussemburgu, Malta, in-Netherlands, il-Polonja, il-Portugall, ir-Renju Unit, ir-Repubblika Ċeka, ir-Repubblika Slovakka, ir-Rumanija, Spanja, is-Slovenja, l-Iżvezja u l-Ungerija;

| — | tat-tliet pajjiżi tal-EFTA (Assoċjazzjoni Ewropea tal-Kummerċ Ħieles) li huma parti fil-ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea (ŻEE): l-Iżlanda, il-Liechtenstein u n-Norveġja; |
| --- | --- |

—

tat-tliet pajjiżi tal-EFTA (Assoċjazzjoni Ewropea tal-Kummerċ Ħieles) li huma parti fil-ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea (ŻEE): l-Iżlanda, il-Liechtenstein u n-Norveġja;

| — | l-Iżvizzera |
| --- | --- |

—

l-Iżvizzera

| 2.3. | Sabiex ikunu jistgħu jwettqu trasport internazzjonali ta’ merkanzija f’isem partijiet terzi sad-destinazzjoni jew fi tranżitu jew biex iġorru vetturi vojta bejn l-Unjoni Ewropea u l-Iżvizzera, it-trasportaturi tal-Komunità għandu jkollhom liċenzja Komunitarja skont ir-Regolament (KE) Nru 1072/2009 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (3) tal-21 ta’ Ottubru 2009, li jistabbilixxi l-qafas regolatorju Ewropew, li fih huma stabbiliti l-kategoriji tat-trasport internazzjonali tal-passiġġieri bix-xarabank jew bil-kowċ; dan il-qafas huwa maqsum fi tliet gruppi: servizzi regolari, servizzi regolari speċjali u servizzi okkażjonali. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Ir-Regolament (KE) Nru 1073/2009 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (4) dwar regoli komuni għall-aċċess għas-suq internazzjonali tas-servizzi tal-kowċ u x-xarabank Dan stabbilixxa li l-operazzjonijiet ta’ kabotaġġ fl-UE jistgħu jitwettqu, taħt ċerti kundizzjonijiet, esklużivament minn trasportaturi fil-pussess ta’ liċenzja Komunitarja. Ir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 361/2014 (5) jistabbilixxi l-proċeduri ta’ applikazzjoni tar-Regolament 1073/2009 f’dak li jirrigwarda d-dokumenti għat-trasport internazzjonali tal-passiġġieri bix-xarabank. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | L-Unjoni għandha wkoll kompetenza esklużiva – skont l-Artikolu 3(2) tat-TFUE – li tikkonkludi ftehimiet internazzjonali meta l-konklużjoni tagħhom tkun prevista f’att leġislattiv tal-Unjoni, jew tkun meħtieġa sabiex l-Unjoni tkun tista’ teżerċita l-kompetenza interna tagħha, jew sal-punt fejn il-konklużjoni tagħhom tista’ tolqot xi regoli komuni jew tbiddel il-kamp tal-applikazzjoni tagħhom. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Skont l-Artikolu 14 tal-Ftehim bejn l-UE u l-Konfederazzjoni Żvizzera tal-1999: “It-trasport bejn żewġ pożizzjonijiet li jinsabu fit-territorju ta’ Stat Membru tal-Komunità b’vettura rreġistrata fl-Iżvizzera, u t-trasport bejn żewġ pożizzjonijiet li jinsabu fit-territorju Żvizzeru minn vettura rreġistrata fi Stat Membru tal-Komunità m’humiex awtorizzati taħt dan il-Ftehim”. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Barra minn hekk, l-Artikolu 20 ta’ dak il-Ftehim jistabbilixxi li l-operaturi ta’ xarabanks stabbiliti fl-Iżvizzera, ma jistgħux iġorru passiġġieri bejn żewġ punti tal-fruntiera li jinsabu fuq in-naħa tal-pajjiżi ġirien u, viċe versa, fit-territorju Żvizzeru. Madankollu, jistgħu jibqgħu jiġu eżerċitati d-drittijiet li joħorġu minn ftehimiet bilaterali konklużi bejn Stati Membri individwali tal-UE u l-Iżvizzera, fis-seħħ fil-ħin tal-konklużjoni tal-ftehim tal-UE, sakemm ma jkun hemm l-ebda diskriminazzjoni bejn it-trasportaturi tal-UE jew distorsjoni tal-kompetizzjoni. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Billi ma hemm l-ebda ftehim preċedenti bejn l-Iżvizzera u l-Italja li jirregola d-drittijiet tal-kabotaġġ għat-trasport tal-passiġġieri bix-xarabank u peress li l-Ftehim bilaterali preċedenti tal-1953 bejn il-Ġermanja u l-Iżvizzera dwar it-trasport bit-triq ma kienx jinkludi drittijiet ta’ kabotaġġ tal-passiġġieri bejn iż-żewġ pajjiżi, fuq talba taż-żewġ Stati Membri msemmija qabel, u wara l-interess muri mill-Iżvizzera fil-laqgħa ta’ Ġunju 2018 tal-Kumitat tat-trasport fuq l-art tal-Komunità/l-Iżvizzera huma meħtieġa żewġ atti espliċiti tal-Kunsill u tal-Parlament Ewropew sabiex jippermettu:






  — | l-emendi għall-Ftehim bejn l-Iżvizzera u l-Ġermanja, biex jiġu inklużi l-operazzjonijiet ta’ kabotaġġ fit-trasport internazzjonali bit-triq tal-passiġġieri, fir-reġjuni tal-fruntiera tal-Iżvizzera u tal-Ġermanja; |
| --- | --- | --- |

2.8.

—

l-emendi għall-Ftehim bejn l-Iżvizzera u l-Ġermanja, biex jiġu inklużi l-operazzjonijiet ta’ kabotaġġ fit-trasport internazzjonali bit-triq tal-passiġġieri, fir-reġjuni tal-fruntiera tal-Iżvizzera u tal-Ġermanja;

| — | lill-Italja tinnegozja u tikkonkludi ftehim mal-Iżvizzera fuq l-istess suġġett. |
| --- | --- |

—

lill-Italja tinnegozja u tikkonkludi ftehim mal-Iżvizzera fuq l-istess suġġett.

| 2.9. | Ir-reġjuni tal-fruntiera Komunitarja indikati b’mod espliċitu fl-artikoli huma:






  — | fil-każ tal-Ġermanja: id-distretti amministrattivi ta’ Freiburg u Tübingen f’Baden-Württemberg u d-distrett amministrattiv ta’ Swabia fil-Bavarja; |
| --- | --- | --- |

2.9.

—

fil-każ tal-Ġermanja: id-distretti amministrattivi ta’ Freiburg u Tübingen f’Baden-Württemberg u d-distrett amministrattiv ta’ Swabia fil-Bavarja;

| — | fil-każ tal-Italja: ir-reġjuni ta’ Piemonte u Lombardia u r-reġjuni awtonomi ta’ Valle d’Aosta u Trentino-Alto Adige. |
| --- | --- |

—

fil-każ tal-Italja: ir-reġjuni ta’ Piemonte u Lombardia u r-reġjuni awtonomi ta’ Valle d’Aosta u Trentino-Alto Adige.

| 2.10. | Il-Kunsill tal-Affarijiet Ġenerali tat-18 ta’ Lulju 2019 adotta pożizzjoni pożittiva dwar iż-żewġ dossiers, sakemm:






  — | il-limitazzjonijiet ġeografiċi tal-operazzjonijiet fiż-żoni territorjali indikati jkunu rispettati; |
| --- | --- | --- |

2.10.

—

il-limitazzjonijiet ġeografiċi tal-operazzjonijiet fiż-żoni territorjali indikati jkunu rispettati;

| — | ma jkunx hemm diskriminazzjoni bejn it-trasportaturi stabbiliti fl-Unjoni; |
| --- | --- |

—

ma jkunx hemm diskriminazzjoni bejn it-trasportaturi stabbiliti fl-Unjoni;

| — | ma jkun hemm ebda distorsjoni fil-kompetizzjoni. |
| --- | --- |

—

ma jkun hemm ebda distorsjoni fil-kompetizzjoni.

3.   Il-proposti tal-Kummissjoni

| 3.1. | L-għanijiet taż-żewġ proposti tal-Kummissjoni huma dawn li ġejjin:






  — | fil-każ tal-Ġermanja: li tagħti s-setgħa lill-Ġermanja temenda l-ftehim bilaterali eżistenti dwar it-trasport bit-triq mal-Iżvizzera, bil-għan li tawtorizza t-trasport ta’ kabotaġġ fis-servizzi tat-trasport internazzjonali bit-triq tal-passiġġieri bix-xarabank, fir-reġjuni tal-fruntiera bejn iż-żewġ pajjiżi; |
| --- | --- | --- |

3.1.

—

fil-każ tal-Ġermanja: li tagħti s-setgħa lill-Ġermanja temenda l-ftehim bilaterali eżistenti dwar it-trasport bit-triq mal-Iżvizzera, bil-għan li tawtorizza t-trasport ta’ kabotaġġ fis-servizzi tat-trasport internazzjonali bit-triq tal-passiġġieri bix-xarabank, fir-reġjuni tal-fruntiera bejn iż-żewġ pajjiżi;

| — | fil-każ tal-Italja: li tagħti s-setgħa lill-Italja biex tinnegozja u tikkonkludi ftehim mal-Iżvizzera li jawtorizza t-trasport ta’ kabotaġġ fil-kuntest tas-servizzi internazzjonali tat-trasport bit-triq tal-passiġġieri bix-xarabank fir-reġjuni tal-fruntiera bejn iż-żewġ pajjiżi. |
| --- | --- |

—

fil-każ tal-Italja: li tagħti s-setgħa lill-Italja biex tinnegozja u tikkonkludi ftehim mal-Iżvizzera li jawtorizza t-trasport ta’ kabotaġġ fil-kuntest tas-servizzi internazzjonali tat-trasport bit-triq tal-passiġġieri bix-xarabank fir-reġjuni tal-fruntiera bejn iż-żewġ pajjiżi.

| 3.2. | Bl-għan li jiġi ssalvagwardjat il-funzjonament tajjeb tas-suq intern Ewropew, il-konċessjonijiet għall-awtorizzazzjoni tan-negozjati għall-kabotaġġ tal-passiġġieri bit-triq, huma soġġetti għal tliet limitazzjonijiet:






  — | li ma jkun hemm ebda diskriminazzjoni fost it-trasportaturi stabbiliti fl-Unjoni; |
| --- | --- | --- |

3.2.

—

li ma jkun hemm ebda diskriminazzjoni fost it-trasportaturi stabbiliti fl-Unjoni;

| — | li ma jkun hemm ebda distorsjoni fil-kompetizzjoni; |
| --- | --- |

—

li ma jkun hemm ebda distorsjoni fil-kompetizzjoni;

| — | li jkun jopera biss fil-limiti ġeografiċi speċifiċi ta’ reġjuni tal-fruntiera stabbiliti minn qabel. |
| --- | --- |

—

li jkun jopera biss fil-limiti ġeografiċi speċifiċi ta’ reġjuni tal-fruntiera stabbiliti minn qabel.

| 3.3. | Skont il-Kummissjoni, dawn il-ftehimiet ta’ kabotaġġ bit-triq tal-passiġġieri għandhom jippermettu li jiżdied il-fattur tat-tagħbija tal-vetturi u għalhekk tiżdied l-effiċjenza tal-operazzjonijiet tat-trasport. B’dan il-mod it-trasportaturi kkonċernati jsiru aktar kompetittivi, minbarra li tissaħħaħ l-integrazzjoni bejn ir-reġjuni tal-fruntiera. |
| --- | --- |

3.3.

4.   Kummenti

| 4.1. | Il-Kumitat huwa favur iż-żewġ proposti għal deċiżjoni tal-Kummissjoni, ibbażati fuq it-talbiet miż-żewġ Stati Membri, u l-interess li wriet il-Konfederazzjoni Żvizzera. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Skont il-KESE, huwa importanti li tingħata attenzjoni għall-ħtieġa li tiġi implimentata politika sostenibbli mmirata lejn it-tnaqqis tal-effetti negattivi u r-riskji li jinħolqu mit-traffiku fl-Alpi u transalpin, b’mod konformi:






  — | mal-Protokoll għat-Trasport tal-Konvenzjoni dwar il-Protezzjoni tal-Alpi tal-2002, li t-tliet pajjiżi kkonċernati u l-UE huma partijiet kontraenti tagħha; |
| --- | --- | --- |

4.2.

—

mal-Protokoll għat-Trasport tal-Konvenzjoni dwar il-Protezzjoni tal-Alpi tal-2002, li t-tliet pajjiżi kkonċernati u l-UE huma partijiet kontraenti tagħha;

| — | mar-Rapport dwar il-kwalità ekoloġika tat-Trasport tal-Passiġġieri u tal-Merkanzija fir-reġjun tal-Alpi. |
| --- | --- |

—

mar-Rapport dwar il-kwalità ekoloġika tat-Trasport tal-Passiġġieri u tal-Merkanzija fir-reġjun tal-Alpi.

| 4.3. | Il-Kumitat jemmen li l-iżvilupp kompetittiv tat-trasportaturi interessati fl-attivitajiet ta’ kabotaġġ, fis-servizzi tat-trasport internazzjonali bit-triq ta’ passiġġieri permezz tax-xarabank, għandu jkun akkumpanjat mir-rispett tal-ftehimiet il-ġodda annessi għall-Ftehim imsemmi bejn l-UE u l-Iżvizzera u, b’mod partikolari, għar-Regolament (KE) Nru 1370/2007 dwar is-servizzi tat-trasport bit-triq tal-passiġġieri, u għall-Ftehim tal-1 ta’ Diċembru 2010 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar id-drittijiet tal-passiġġieri tax-xarabank u tal-karozzi. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Il-KESE jirrakkomanda, fl-aħħar nett, li dawn il-proċessi ta’ negozjar ikunu akkumpanjati minn djalogu bejn l-imsieħba soċjali tal-pajjiżi kkonċernati, sabiex dan il-proċess ta’ ftuħ għall-kabotaġġ transfruntier ikun akkumpanjat b’informazzjoni u taħriġ adatti, li jiżguraw kundizzjonijiet adatti ta’ għajxien u ta’ xogħol għall-operaturi kkonċernati. |
| --- | --- |

4.4.

Brussell, il-25 ta’ Settembru 2019.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Luca JAHIER

---

(1)  ĠU L 315, 3.12.2007, p. 1.

1

(2)  ĠU C 329, 17.11.1999, p. 1.

2

(3)  ĠU L 300, 14.11.2009, p. 72.

3

(4)  ĠU L 300, 14.11.2009, p. 88.

4

(5)  ĠU L 107, 10.4.2014, p. 39.

5

---

| 15.1.2020 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 14/122 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2020

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 14/122

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill – Gwida dwar ir-Regolament dwar qafas għall-flus liberu tad-data mhux personali fl-Unjoni Ewropea”

(COM(2019) 250 final)

(2020/C 14/18)

Relatur: Laure BATUT

| Konsultazzjoni | Kummissjoni Ewropea, 22.7.2019 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea |
| Sezzjoni kompetenti | It-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà tal-Informazzjoni |
| Adottata fis-sezzjoni | 11.9.2019 |
| Opinjoni adottata fil-plenarja | 25.9.2019 |
| Sessjoni plenarja nru | 546 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 162/2/6 |

Konsultazzjoni

Kummissjoni Ewropea, 22.7.2019

Bażi legali

Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

Sezzjoni kompetenti

It-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà tal-Informazzjoni

Adottata fis-sezzjoni

11.9.2019

Opinjoni adottata fil-plenarja

25.9.2019

Sessjoni plenarja nru

546

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

162/2/6

1.   Rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-KESE jirrakkomanda li l-Kummissjoni:






  — | tikkomunika b’mod sempliċi u ċar il-kriterji għad-definizzjoni tad-data mhux personali u l-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament dwar qafas għall-fluss liberu ta’ data mhux personali (RDMP) sabiex jitneħħew l-inċertezzi u tiżdied il-fiduċja; |
| --- | --- | --- |

1.1.

—

tikkomunika b’mod sempliċi u ċar il-kriterji għad-definizzjoni tad-data mhux personali u l-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament dwar qafas għall-fluss liberu ta’ data mhux personali (RDMP) sabiex jitneħħew l-inċertezzi u tiżdied il-fiduċja;

| — | tinforma lill-partijiet ikkonċernati dwar oqsma li jikkoinċidu bejn it-testi Ewropej dwar id-data; |
| --- | --- |

—

tinforma lill-partijiet ikkonċernati dwar oqsma li jikkoinċidu bejn it-testi Ewropej dwar id-data;

| — | tiżgura, filwaqt li tippromovi l-moviment liberu, li d-data personali ma titqiesx gradwalment bħala data mhux personali u biex tiżgura li r-Regolament Ġenerali dwar il-Protezzjoni tad-Data (RĠPD) iżomm il-kamp ta’ applikazzjoni kollu tiegħu, anke jekk dan ifisser li ż-żewġ regolamenti jingħaqdu fuq medda medja ta’ żmien bil-għan li jkun hemm protezzjoni akbar, u biex tiġi evitata żieda fil-kommodifikazzjoni tad-data; |
| --- | --- |

—

tiżgura, filwaqt li tippromovi l-moviment liberu, li d-data personali ma titqiesx gradwalment bħala data mhux personali u biex tiżgura li r-Regolament Ġenerali dwar il-Protezzjoni tad-Data (RĠPD) iżomm il-kamp ta’ applikazzjoni kollu tiegħu, anke jekk dan ifisser li ż-żewġ regolamenti jingħaqdu fuq medda medja ta’ żmien bil-għan li jkun hemm protezzjoni akbar, u biex tiġi evitata żieda fil-kommodifikazzjoni tad-data;

| — | tħeġġeġ l-istabbiliment u l-iżvilupp ta’ federazzjonijiet ta’ servizzi pan-Ewropej għall-cloud computing; |
| --- | --- |

—

tħeġġeġ l-istabbiliment u l-iżvilupp ta’ federazzjonijiet ta’ servizzi pan-Ewropej għall-cloud computing;

| — | tgħin lill-Ewropej fuq perjodu qasir ħafna ta’ żmien biex jużaw algoritmi li kapaċi jittrattaw il-mases tad-data mhux personali tas-suq uniku tad-data; tħeġġeġ lill-Istati Membri jsaħħu l-edukazzjoni fl-oqsma tal-IT u l-IA, fil-livelli kollha (l-iskola, l-università, id-dinja professjonali) u tul il-ħajja; |
| --- | --- |

—

tgħin lill-Ewropej fuq perjodu qasir ħafna ta’ żmien biex jużaw algoritmi li kapaċi jittrattaw il-mases tad-data mhux personali tas-suq uniku tad-data; tħeġġeġ lill-Istati Membri jsaħħu l-edukazzjoni fl-oqsma tal-IT u l-IA, fil-livelli kollha (l-iskola, l-università, id-dinja professjonali) u tul il-ħajja;

| — | tħeġġeġ lill-partijiet ikkonċernati jiżviluppaw spirtu ta’ responsabbiltà, etika u solidarjetà, u biex ma tippermettix li l-awtoregolazzjoni u l-ftehim bonarju tat-tilwim jagħtu lok għal interpretazzjonijiet diverġenti tat-testi; |
| --- | --- |

—

tħeġġeġ lill-partijiet ikkonċernati jiżviluppaw spirtu ta’ responsabbiltà, etika u solidarjetà, u biex ma tippermettix li l-awtoregolazzjoni u l-ftehim bonarju tat-tilwim jagħtu lok għal interpretazzjonijiet diverġenti tat-testi;

| — | ma tittraskurax l-użu tal-għodda regolatorji; |
| --- | --- |

—

ma tittraskurax l-użu tal-għodda regolatorji;

| — | tippromovi sanzjonijiet għal ksur ta’ awtoregolamentazzjoni; |
| --- | --- |

—

tippromovi sanzjonijiet għal ksur ta’ awtoregolamentazzjoni;

| — | tfassal pjan direzzjonali biex tivverifika jekk il-kumpaniji għandhomx fil-fatt iċ-ċertezza legali fil-kuntest tal-użu liberu tad-data tagħhom kif previst fir-RDMP; |
| --- | --- |

—

tfassal pjan direzzjonali biex tivverifika jekk il-kumpaniji għandhomx fil-fatt iċ-ċertezza legali fil-kuntest tal-użu liberu tad-data tagħhom kif previst fir-RDMP;

| — | tevalwa s-sitwazzjoni attwali tas-27 Stat Membru u tevalwa l-ħidma tal-punti ta’ kuntatt nazzjonali wara tnax-il xahar ta’ operazzjoni tagħhom; |
| --- | --- |

—

tevalwa s-sitwazzjoni attwali tas-27 Stat Membru u tevalwa l-ħidma tal-punti ta’ kuntatt nazzjonali wara tnax-il xahar ta’ operazzjoni tagħhom;

| — | tassumi bir-reqqa r-rwol tagħha ta’ informazzjoni, ta’ komunikazzjoni u ta’ twissija lil dawk kollha kkonċernati; |
| --- | --- |

—

tassumi bir-reqqa r-rwol tagħha ta’ informazzjoni, ta’ komunikazzjoni u ta’ twissija lil dawk kollha kkonċernati;

| — | tistieden lill-Istati Membri jinfurmaw lill-partijiet ikkonċernati dwar il-kriterji tagħhom biex jiddefinixxu s-“sigurtà pubblika”; |
| --- | --- |

—

tistieden lill-Istati Membri jinfurmaw lill-partijiet ikkonċernati dwar il-kriterji tagħhom biex jiddefinixxu s-“sigurtà pubblika”;

| — | tistieden lill-Istati Membri jxerrdu ż-żoni tal-ħżin tagħhom għad-data mhux trasferibbli; |
| --- | --- |

—

tistieden lill-Istati Membri jxerrdu ż-żoni tal-ħżin tagħhom għad-data mhux trasferibbli;

| — | twettaq rieżami tal-politika tal-kompetizzjoni fi żmien adatt biex tiżgura li, fil-konfigurazzjoni attwali tagħha, tkun adattata għall-fluss liberu tad-data. |
| --- | --- |

—

twettaq rieżami tal-politika tal-kompetizzjoni fi żmien adatt biex tiżgura li, fil-konfigurazzjoni attwali tagħha, tkun adattata għall-fluss liberu tad-data.

2.   Introduzzjoni

| 2.1. | Il-KESE jinnota l-intenzjoni tal-Kummissjoni li tiggwida lill-intrapriżi involuti fit-trasferiment ta’ data mhux personali qabel in-negozjar ta’ kodiċijiet ta’ kondotta bejn il-partijiet interessati matul l-2020. Il-frekwenza tad-data ta’ natura mħallta, li tista’ tkun kemm mhux personali kif ukoll personali, tista’ toħloq inċertezza għall-intrapriżi dwar il-passi li għandhom jittieħdu biex jipproteġuhom. Hawnhekk ta’ min ifakkar il-prinċipji ewlenin tar-regoli eżistenti qabel ma jiġu eżaminati l-punti li l-KESE jiġbed l-attenzjoni dwarhom. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Il-Kummissjoni osservat li n-nuqqas ta’ kompetittività bejn is-servizzi tal-cloud computing fl-Unjoni u, konsegwentement, in-nuqqas ta’ mobbiltà tad-data fil-kuntest tal-oligopolji, għandhom impatt negattiv fuq is-suq tad-data. Ir-RDMP jitlob lill-Istati Membri jnaqqsu kemm jista’ jkun possibbli r-rekwiżiti tagħhom għal-lokalizzazzjoni tad-data, kif ukoll il-frammentazzjoni tal-leġislazzjonijiet f’dan il-qasam, sabiex jistimulaw it-tkabbir u jilliberaw il-kapaċità ta’ innovazzjoni tal-intrapriżi. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Bl-adozzjoni tar-Regolament dwar il-moviment liberu ta’ data mhux personali, li jikkomplementa r-RĠPD, fit-testi Ewropej tas-seklu 21 ġiet introdotta “l-ħames libertà tal-moviment”(kif definita minn Anna-Maria Corazza Bildt, Membru tal-Parlament Ewropew, relatur) li tapplika għad-data kollha. Din il-kommodità intanġibbli, jekk tista’ tissejjaħ hekk, jekk id-detentur tagħha hekk ikun jixtieq, għandha tkun tista’ tiġi ttrasferita għand u mmaniġġjata minn fornituri ta’ servizzi ta’ hosting f’pajjiżi oħra minbarra dak tal-ħolqien tagħha u/jew l-użu tagħha fl-Unjoni Ewropea (L-Artikolu 1 tar-RDMP). B’hekk, id-detenturi ta’ din il-kommodità jibbenefikaw mil-lat tal-faċilità u tal-kompetittività. |
| --- | --- |

2.3.

Ir-RDMP

| 2.4. | Ir-Regolament (UE) 2018/1807 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (1) jippromovi l-libertà tal-moviment fl-Unjoni ta’ data mhux personali sabiex tiġi żviluppata l-intelliġenza artifiċjali, il-cloud computing u l-analiżi tal-“big data”. Huwa jipprevedi (l-Artikolu 6) li l-Kummissjoni għandha tiggwida, tinkoraġġixxi u tiffaċilita l-iżvilupp, mill-operaturi li jaħdmu fuq tali data mhux personali, ta’ kodiċijiet ta’ kondotta awtoregolatorji fil-livell tal-Unjoni. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | It-test inkwistjoni, li huwa mmirat lejn il-professjonisti tal-mikrointrapriżi u tal-SMEs, għandu jsaħħaħ l-għarfien tagħhom tal-interazzjonijiet bejn dan ir-Regolament u r-RĠPD permezz ta’ linji gwida. Bil-għan li tispjega kif imiss, il-Kummissjoni tuża ħafna eżempji ta’ sitwazzjonijiet. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Il-kodiċijiet ta’ kondotta li qed jitħejjew għandhom ikunu lesti bejn Novembru 2019 u Mejju 2020 (il-Premessi 30 u 31, l-Artikolu 6(1)). Dawn ser jirriflettu l-opinjoni tal-partijiet kollha. Bħalissa għaddejjin żewġ konsultazzjonijiet pubbliċi u żewġ gruppi ta’ ħidma, magħmula minn professjonisti, li qed jappoġġjaw lill-Kummissjoni: wieħed dwar iċ-ċertifikazzjoni tas-sigurtà ċibernetika tal-cloud (CSPCERT) u l-ieħor dwar it-trasferiment tad-data u l-bidla tal-fornituri tas-servizzi (SWIPO). Il-kontributi tagħhom ikopru l-infrastruttura bħala servizz u s-softwer bħala servizz. F’Mejju 2020, il-Kummissjoni se tipproponi li l-industrija tiġi mħeġġa tiżviluppa mudell ta’ klawżoli kuntrattwali u, fl-2022, hija se tirrapporta lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill u lill-KESE dwar l-applikazzjoni tar-Regolament, b’mod partikolari dwar l-użu ta’ data “komposta”jew imħallta.” |
| --- | --- |

2.6.

3.   Kummenti ġenerali

| 3.1. | Missjoni tal-Kummissjoni: rikonċiljazzjoni tar-RĠPD u r-RDMP |
| --- | --- |

3.1.

| 3.1.1. | Biex tirrikonċilja ż-żewġ regolamenti komplementari, il-Kummissjoni tispjega li: 1) ir-rekwiżiti tal-lokalizzazzjoni tad-data issa huma pprojbiti; 2) id-data għadha aċċessibbli għall-awtoritajiet kompetenti; 3) id-data ssir mobbli u għalhekk tista’ tiġi “ttrasferita”. Ir-RĠPD juża t-terminu “portabbiltà”. Ir-RDMP jitkellem dwar “it-trasferiment”. L-utenti jistgħu jittrasferixxu d-data tagħhom barra mill-pajjiż tal-ħolqien u jirkuprawha mingħajr (wisq) restrizzjonijiet wara li jibdlu l-fornituri tas-servizzi għall-ħżin, l-ipproċessar jew l-analiżi tagħha. Għall-kuntrarju tal-“portabbiltà”, li hija dritt għall-persuni kkonċernati, “it-trasferiment”huwa organizzat skont kodiċijiet ta’ kondotta u għalhekk bħala parti minn proċess ta’ awtoregolazzjoni. |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | Dan il-punt huwa differenza sinifikanti bejn iż-żewġ regolamenti, wieħed ibbażat fuq il-liġi vinkolanti, l-ieħor fuq strumenti flessibbli (liġi mhux vinkolanti) li huma magħrufa li joffru ħafna inqas garanziji. Skont il-Kummissjoni nnifisha, il-biċċa l-kbira tad-data għandha kemm karatteristiċi personali kif ukoll mhux personali marbuta b’mod inseparabbli, li jagħmluha data “mħallta”. |
| --- | --- |

3.1.2.

| 3.1.3. | Il-KESE jilqa’ dan l-approċċ ta’ għajnuna u ma jiddubitax l-eżempji magħżula. Mhuwiex l-iskop tiegħu li jindika oħrajn. Madankollu, josserva li l-linji gwida tal-Kummissjoni għall-operaturi sempliċement juru l-kuntest permezz ta’ eżempji ta’ sitwazzjonijiet. Il-KESE jixtieq jenfasizza, bil-għan li jiġbed l-attenzjoni tal-Kummissjoni, l-oqsma kritiċi li fil-fehma tiegħu huma problematiċi għall-utenti minkejja l-linji gwida u l-kodiċijiet futuri. |
| --- | --- |

3.1.3.

3.2.   Ħarsa ġenerali lejn il-prinċipji

3.2.1.   Il-prinċipju: il-libertà tal-moviment tad-data

Aktar milli ġeografiċi, l-ostakli għall-moviment liberu tad-data mhux personali huma funzjonali u/jew relatati mal-mezzi disponibbli għall-kumpaniji biex jużaw it-teknoloġiji tal-informazzjoni.

Ir-RDMP jipprojbixxi r-rekwiżiti tal-lokalizzazzjoni tad-data mhux personali f’territorju partikolari (l-Artikolu 4). Huwa jitlob lill-Istati Membri biex jirrevokaw kwalunkwe dispożizzjoni kuntrarja fi żmien 24 xahar mid-dħul fis-seħħ tar-Regolament (Mejju 2021).

Ir-Regolament jaċċetta l-eċċezzjonijiet relatati mas-sigurtà pubblika. L-Istati għandhom jippubblikaw informazzjoni dettaljata onlajn dwar ir-rekwiżiti tal-lokalizzazzjoni tagħhom fil-livell nazzjonali. Il-Kummissjoni Ewropea tista’ tagħmel kummenti u tippreżenta s-siti mqiegħda onlajn mill-Istati Membri.

3.2.2.   Eċċezzjonijiet għal-libertà tal-moviment

| — | L-awtoritajiet tal-Istati Membri jista’ jkollhom aċċess għad-data ttrasferita: ir-RDMP jimplimenta proċedura li tippermetti lil kwalunkwe awtorità superviżorja ta’ Stat partikolari tikseb id-data pproċessata fi Stat ieħor. Ir-Regolament jipprevedi proċedura ta’ kooperazzjoni bejn l-Istati (l-Artikoli 5 u 7). Madankollu, fin-nuqqas ta’ lokalizzazzjoni, il-biża’ tal-KESE hija li ċerta data (kontabbli, finanzjarja, kuntrattwali, eċċ) tkun barra mill-kontroll tal-awtoritajiet tal-Istati Membri. Huwa jfakkar lill-Kummissjoni biex ma tittraskurax l-użu tal-għodda regolatorja jekk ikun meħtieġ. |
| --- | --- |

—

L-awtoritajiet tal-Istati Membri jista’ jkollhom aċċess għad-data ttrasferita: ir-RDMP jimplimenta proċedura li tippermetti lil kwalunkwe awtorità superviżorja ta’ Stat partikolari tikseb id-data pproċessata fi Stat ieħor. Ir-Regolament jipprevedi proċedura ta’ kooperazzjoni bejn l-Istati (l-Artikoli 5 u 7). Madankollu, fin-nuqqas ta’ lokalizzazzjoni, il-biża’ tal-KESE hija li ċerta data (kontabbli, finanzjarja, kuntrattwali, eċċ) tkun barra mill-kontroll tal-awtoritajiet tal-Istati Membri. Huwa jfakkar lill-Kummissjoni biex ma tittraskurax l-użu tal-għodda regolatorja jekk ikun meħtieġ.

| — | Il-“punt ta’ kuntatt”uniku ta’ kull Stat jipproċessa t-talba mal-awtorità superviżorja nazzjonali, li tista’ jew ma tistax tipprovdi d-data jekk tqis it-talba bħala ammissibbli. Il-punti ta’ kuntatt għandhom, f’konformità mal-ispirtu tar-RDMP, jgħinu lill-partijiet ikkonċernati biex jagħmlu għażliet informati dwar it-trasferimenti tagħhom u l-fornituri tas-servizzi tagħhom fl-Unjoni kollha, u fil-livelli tal-kompetizzjoni kollha. |
| --- | --- |

—

Il-“punt ta’ kuntatt”uniku ta’ kull Stat jipproċessa t-talba mal-awtorità superviżorja nazzjonali, li tista’ jew ma tistax tipprovdi d-data jekk tqis it-talba bħala ammissibbli. Il-punti ta’ kuntatt għandhom, f’konformità mal-ispirtu tar-RDMP, jgħinu lill-partijiet ikkonċernati biex jagħmlu għażliet informati dwar it-trasferimenti tagħhom u l-fornituri tas-servizzi tagħhom fl-Unjoni kollha, u fil-livelli tal-kompetizzjoni kollha.

Il-KESE jemmen li l-linji gwida waħidhom ma jistgħux ineħħu l-ħafna inċertezzi marbuta mal-implimentazzjoni ta’ dan il-prinċipju. Huwa diffiċli li wieħed japprezza l-ġustifikazzjonijiet tal-Istati, il-bona fide tal-operaturi jew il-funzjonament tajjeb tal-punti ta’ kuntatt. Kull valutazzjoni f’dan il-qasam se tkun diffiċli.

| — | Projbizzjoni ta’ rekwiżiti diretti jew indiretti rigward il-lokalizzazzjoni tad-data, ħlief għall-każijiet ġustifikati ta’ “sigurtà pubblika”. Il-KESE jemmen li l-kunċett ta’ “sigurtà pubblika”invokat fir-Regolament mhuwiex preċiż biżżejjed, u l-kamp ta’ applikazzjoni tiegħu mhuwiex ċar meta jiġi applikat għall-fluss tad-data u l-kommodifikazzjoni tagħha. Ir-RDMP jiddefinixxi r-rekwiżiti ta’ lokalizzazzjoni bħala “kwalunkwe obbligu, projbizzjoni, kundizzjoni, limitu jew rekwiżit ieħor previsti fil-liġijiet, fir-regolamenti jew fid-dispożizzjonijiet amministrattivi ta’ Stat Membru”jew li jirriżultaw minn prattiki amministrattivi (2), li jobbligaw lill-operaturi jżommu d-data fi ħdan il-perimetru ta’ territorju partikolari fl-Unjoni Ewropea. Għall-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea (3) (u l-Premessa 19 tar-RDMP), is-sigurtà pubblika tkopri “kemm is-sigurtà interna kif ukoll dik esterna ta’ Stat Membru”, u tippresupponi l-eżistenza “ta’ theddida ġenwina u serja biżżejjed li taffettwa wieħed mill-interessi fundamentali tas-soċjetà”. Din id-definizzjoni tinkludi d-data ġenetika, id-data bijometrika u d-data dwar is-saħħa. It-tweġiba tal-Istat Membru għandha tkun proporzjonata. |
| --- | --- |

—

Projbizzjoni ta’ rekwiżiti diretti jew indiretti rigward il-lokalizzazzjoni tad-data, ħlief għall-każijiet ġustifikati ta’ “sigurtà pubblika”. Il-KESE jemmen li l-kunċett ta’ “sigurtà pubblika”invokat fir-Regolament mhuwiex preċiż biżżejjed, u l-kamp ta’ applikazzjoni tiegħu mhuwiex ċar meta jiġi applikat għall-fluss tad-data u l-kommodifikazzjoni tagħha. Ir-RDMP jiddefinixxi r-rekwiżiti ta’ lokalizzazzjoni bħala “kwalunkwe obbligu, projbizzjoni, kundizzjoni, limitu jew rekwiżit ieħor previsti fil-liġijiet, fir-regolamenti jew fid-dispożizzjonijiet amministrattivi ta’ Stat Membru”jew li jirriżultaw minn prattiki amministrattivi (2), li jobbligaw lill-operaturi jżommu d-data fi ħdan il-perimetru ta’ territorju partikolari fl-Unjoni Ewropea. Għall-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea (3) (u l-Premessa 19 tar-RDMP), is-sigurtà pubblika tkopri “kemm is-sigurtà interna kif ukoll dik esterna ta’ Stat Membru”, u tippresupponi l-eżistenza “ta’ theddida ġenwina u serja biżżejjed li taffettwa wieħed mill-interessi fundamentali tas-soċjetà”. Din id-definizzjoni tinkludi d-data ġenetika, id-data bijometrika u d-data dwar is-saħħa. It-tweġiba tal-Istat Membru għandha tkun proporzjonata.

| 3.2.3. | Il-Kumitat iqis li, għall-moviment liberu kif ukoll għal-lokalizzazzjoni tad-data:






  — | il-kriterji meqjusa jistgħu jiġu interpretati b’ħafna modi; |
| --- | --- | --- |

3.2.3.

—

il-kriterji meqjusa jistgħu jiġu interpretati b’ħafna modi;

| — | huwa biss l-imħallef li jkun jista’ jiċċarahom fuq bażi ta’ każ b’każ, li jista’ jdgħajjef il-fiduċja meħtieġa għan-negozju, speċjalment għad-data sensittiva; it-tilwim li jirriżulta minn kodiċijiet ta’ kondotta jista’ jżid il-frammentazzjoni tas-sitwazzjonijiet; |
| --- | --- |

—

huwa biss l-imħallef li jkun jista’ jiċċarahom fuq bażi ta’ każ b’każ, li jista’ jdgħajjef il-fiduċja meħtieġa għan-negozju, speċjalment għad-data sensittiva; it-tilwim li jirriżulta minn kodiċijiet ta’ kondotta jista’ jżid il-frammentazzjoni tas-sitwazzjonijiet;

| — | il-proċess fil-qrati jieħu żmien twil esaġerat meta mqabbel mal-qasam diġitali u l-flussi tad-data. |
| --- | --- |

—

il-proċess fil-qrati jieħu żmien twil esaġerat meta mqabbel mal-qasam diġitali u l-flussi tad-data.

Il-KESE jemmen li l-inċertezzi u l-kumplessità tas-sitwazzjoni huma dissważivi għall-mikrointrapriżi u l-SMEs.

| 3.2.4. | Il-KESE jinnota b’dispjaċir li fil-linji gwida m’hemm l-ebda dispożizzjoni la dwar il-litigazzjoni u lanqas dwar il-modi li bihom għandu jiġi vverifikat kif l-Istati Membri se jikkonformaw mal-kriterji tas-sigurtà pubblika, u kif dawn jistgħu jiġu sanzjonati, jekk meħtieġ. Il-KESE jibża’ li t-test ta’ spjegazzjoni tal-Komunikazzjoni mhuwiex biżżejjed biex jippermetti lill-operaturi tal-mikrointrapriżi u l-SMEs jegħlbu d-diffikultajiet legali kollha tat-testi, u li l-inċertezzi ma jagħtux lok għal sentiment ta’ fiduċja u ċertezza legali meħtieġa għall-iżvilupp tas-settur. |
| --- | --- |

3.2.4.

| 3.2.5. | Il-KESE jirrikonoxxi l-mertu kbir tal-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni fit-tixrid b’mod wiesa’ tal-informazzjoni minn fuq għal isfel dwar is-sitwazzjoni maħluqa miż-żewġ Regolamenti. Din hija aktar milli meħtieġa għad-dinja tal-mikrointrapriżi u l-SMEs. Il-KESE jittama li l-azzjoni tal-punti ta’ kuntatt nazzjonali u ż-żjarat fuq is-sit tal-Kummissjoni minn dawn il-partijiet ikkonċernati jiġu vvalutati sa mis-sitt xahar ta’ operazzjoni tagħhom, sabiex il-miżuri korrettivi jkunu jistgħu jiġu applikati malajr jekk jinħass nuqqas ta’ informazzjoni u komunikazzjoni. |
| --- | --- |

3.2.5.

4.   Kummenti speċifiċi

4.1.   Dwar id-data

| 4.1.1. | Id-data mhux personali tinkludi, b’mod awtomatiku, id-data diġitali kollha li ma taqax fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-data personali kif iddefinita mir-RĠPD. Din tista’ tikkonsisti f’data kummerċjali, data dwar il-biedja ta’ preċiżjoni, dwar il-ħtiġijiet ta’ manutenzjoni tal-magni, it-temp, eċċ. |
| --- | --- |

4.1.1.

| 4.1.2. | Id-data miġbura mis-servizzi pubbliċi bħall-isptarijiet jew dawk tal-assistenza soċjali jew tat-taxxa, tista’ tkun tixbah ħafna lid-data personali tal-pazjenti jew tal-kontribwenti. Il-kumpaniji li jużawha għandhom jassiguraw li ma jidentifikawx individwi u li, ladarba jinżammu anonimi, l-anonimat jinżamm. Għal mikrointrapriża jew SME, dan jista’ jfisser proċeduri li jeħtieġu wisq ħin u flus. Peress li ż-żewġ Regolamenti (ir-RĠPD u r-RDMP) flimkien jiżguraw il-moviment liberu tad-data kollha fl-UE, meta tkun “marbuta b’mod inseparabbli”, il-protezzjonijiet legali previsti fir-RĠPD japplikaw għad-data mħallta kollha (premessa 8 u l-Artikolu 2(2) tar-Regolament (UE) 2018/1807). B’hekk, mal-ewwel restrizzjoni għall-moviment liberu tad-data mhux personali relatata mas-sigurtà pubblika tiżdied restrizzjoni relatata man-natura stess tad-data. Din hija l-kwistjoni ċentrali tal-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni, li tindirizza kemm-il darba l-prossimità tad-data personali u d-data mhux personali: “il-parti l-kbira tad-data hija data mħallta”(Komunikazzjoni, punt 2.2); din tista’ tkun “marbuta b’mod inseparabbli”(punt 2.2); “l-ebda wieħed miż-żewġ Regolamenti ma jobbliga lin-negozji jisseparaw is-settijiet ta’ data”(punt 2.2). |
| --- | --- |

4.1.2.

| 4.1.3. | Huwa f’idejn in-negozju li jistaqsi jekk id-data mhux personali li jipproċessa hijiex “marbuta b’mod inseparabbli”mad-data personali, u li jipproteġiha jekk tkun hekk. Għan-negozju, mhux faċli li jħejji “out management”. Definizzjoni ġenerali ta’ data mħallta tidher impossibbli, u t-trikkib taż-żewġ Regolamenti probabbilment iwassal għal trikkib ta’ regolamenti oħra b’testi oħra dwar il-liġi tad-data, bħal dawk relatati mal-proprjetà intellettwali: id-data mhux personali tista’ tiġi ċċirkolata, iżda jekk tiġi użata mill-ġdid f’xogħol, ma tibqax soġġetta għall-istess regoli. Il-KESE jemmen li r-rabtiet bejn it-testi differenti se jkunu problematiċi. Il-ġurisprudenza diġà kienet tirrikjedi li l-aspett inseparabbli jiġi eżaminat abbażi ta’ kriterju “raġonevoli”. Il-KESE jinnota li l-Komunikazzjoni inkwistjoni ovvjament ma tistax tirrevedi l-każijiet kollha potenzjali biex tiggwida lill-partijiet ikkonċernati, u li s-sitwazzjoni maħluqa pjuttost tiffavorixxi kumpaniji akbar. Il-KESE jirrakkomanda li l-Kummissjoni tiżgura li, fil-prattika, id-data personali ma tibdiex gradwalment titqies bħala data mhux personali u li l-RĠPD iżomm il-kamp ta’ applikazzjoni kollu tiegħu, anke jekk dan ifisser li ż-żewġ regolamenti jingħaqdu fuq medda medja ta’ żmien bil-għan li jkun hemm protezzjoni akbar tad-data, u biex tiġi evitata żieda fil-kommodifikazzjoni tad-data. |
| --- | --- |

4.1.3.

4.2.   Dwar il-portabbiltà, it-trasferiment, l-ipproċessar u l-ħżin tad-data

Ir-RĠPD jipprevedi li l-portabbiltà għandha tiġi regolata mir-regolament (l-Artikolu 20) u, fil-każ tar-RDMP mill-awtoregolazzjoni. Il-KESE jinnota b’dispjaċir li jista’ jiġi żviluppat ammont kbir ta’ inċertezza legali li jirriskja li jippenalizza lill-mikrointrapriżi u lill-SMEs minħabba l-ħafna riskji ta’ litigazzjoni. Il-KESE jemmen li jekk id-data mhux personali hija kommodità, għalkemm hija intanġibbli, u f’moviment liberu, tista’ tiġi importata u esportata. Dibattitu dwar is-sjieda tad-data mhux personali jkun interessanti f’dan il-kuntest. Issa, aktar milli d-data nnifisha, hija l-massa tad-data li hija s-sors veru tal-valur. Dan iwassal lill-Kumitat biex jemmen li l-politika tal-kompetizzjoni tista’ ma tkunx adattata għal dan it-tip ta’ suq. Il-KESE jistaqsi kif is-sitwazzjoni maħluqa se ssaħħaħ il-produttività tal-mikrointrapriżi u l-SMEs. Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni ma tagħtix ħjiel dwar dan il-punt.

4.3.   Dwar il-fornituri tas-servizzi

| 4.3.1. | Il-KESE ilu jiddeplora l-fatt li l-UE ma għandhiex operaturi kbar, u lanqas cloud “Ewropew”. L-effett ta’ skala li għadu tant imfittex huwa l-prerogattiva tal-kumpaniji tal-informatika Amerikani kbar ħafna u ta’ ċerti kumpaniji Ċiniżi. Din hija r-raġuni għaliex anke l-amministrazzjonijiet il-kbar tal-Istati Membri huma mħajra jafdawhom u jittrasferixxu lilhom il-ġestjoni tad-data tagħhom (il-każ ta’ Franza). |
| --- | --- |

4.3.1.

| 4.3.2. | Il-KESE jemmen li l-Ewropej jeħtieġu li joħolqu ekosistemi msieħba, kif ukoll li jipprevedu trasferimenti ta’ data bejn pjattaformi differenti. Lil hinn minn din il-Komunikazzjoni, il-Kummissjoni tista’ tgħin lill-mikrointrapriżi u lill-SMEs biex jiżviluppaw riżorsi f’dan ir-rigward, bħalma għamlet għas-servizzi ta’ interess ġenerali fil-proġett tagħha tal-2018 ta’ “Federazzjoni tas-servizzi pan-Ewropej ta’ cloud computing”għall-provvista ta’ servizzi ekonomiċi u mhux ekonomiċi ta’ interess ġenerali (servizz on-demand, FaaS) u kif tipprevedi fin-netwerk taċ-ċentri ta’ innovazzjoni diġitali (“A network of Digital Innovation Hubs”, web/Kummissjoni/DIHs/Jannar 2019). |
| --- | --- |

4.3.2.

4.4.   Dwar is-sigurtà tad-data (4)

| 4.4.1. | Internament, l-operaturi nazzjonali (5) jivverifikaw in-natura tad-data tagħhom li tiġi ttrasferita u jassigurawha. L-obbligu ta’ lokalizzazzjoni kien jikkorrispondi għal regoli ta’ sigurtà li jistgħu jiġu kkontrollati taħt il-liġi nazzjonali. Minkejja r-RĠPD u r-RDMP, l-istandards tas-sigurtà tal-IT mhumiex f’livell indaqs fil-pajjiżi differenti tal-UE. Il-KESE jemmen li l-informazzjoni importanti ħafna dwar dan il-punt għandha tingħata lill-mikrointrapriżi u lill-SMEs kif ukoll lis-servizzi privati u pubbliċi permezz ta’ punti ta’ kuntatt nazzjonali u b’lingwi differenti.

  Esternament, il-KESE jemmen li l-kapaċità ta’ kumpaniji barranin fl-UE li jikkonformaw mal-kodiċijiet ta’ kondotta u li jirriġeneraw id-data wara trasferimenti ġodda mid-detenturi tagħhom mhix ċerta. Huwa jibża’ li maż-żmien, isir diffiċli li wieħed ikun jaf min ikollu r-responsabbiltajiet differenti.
  Il-Kumitat jirrakkomanda li l-Kummissjoni tgħin lill-partijiet ikkonċernati Ewropej biex jiksbu fuq perjodu qasir ħafna ta’ żmien l-użu ta’ algoritmi li huma kapaċi jimmaniġġjaw il-mases tad-data mhux personali tas-suq uniku tad-data. |
| --- | --- |

4.4.1.

Esternament, il-KESE jemmen li l-kapaċità ta’ kumpaniji barranin fl-UE li jikkonformaw mal-kodiċijiet ta’ kondotta u li jirriġeneraw id-data wara trasferimenti ġodda mid-detenturi tagħhom mhix ċerta. Huwa jibża’ li maż-żmien, isir diffiċli li wieħed ikun jaf min ikollu r-responsabbiltajiet differenti.

Il-Kumitat jirrakkomanda li l-Kummissjoni tgħin lill-partijiet ikkonċernati Ewropej biex jiksbu fuq perjodu qasir ħafna ta’ żmien l-użu ta’ algoritmi li huma kapaċi jimmaniġġjaw il-mases tad-data mhux personali tas-suq uniku tad-data.

| 4.4.2. | Il-kwistjoni tal-lokalizzazzjoni fiżika tas-servers u tas-sigurtà tagħhom se tibqa’ fil-qasam tan-negozjati kummerċjali u diplomatiċi bejn Stat u ieħor. Din il-kwistjoni hija essenzjali. Fil-konfront tal-ġganti tal-informatika u l-Istati rispettivi ta’ referenza tagħhom, u minkejja li l-ġestjoni tad-data hija kompetenza kondiviża bejn l-Istati Membri u l-UE, l-Istati Membri xorta waħda għandhom riskju meta jinnegozjaw separatament. |
| --- | --- |

4.4.2.

| 4.4.3. | Il-KESE jipproponi lill-Kummissjoni biex tiċċara fil-Komunikazzjoni l-obbligi li għandhom jiġu ssodisfati mill-fornituri tas-servizzi dwar il-ħżin tad-data mhux personali, il-metodi użati, il-postijiet fiżiċi, il-perjodu ta’ żamma previst jew awtorizzat u l-użu wara l-ipproċessar, peress li dawn l-elementi jaffettwaw is-sigurtà tad-data u jistgħu jkunu importanti għall-intrapriżi Ewropej fil-kuntest tal-kompetizzjoni dinjija. |
| --- | --- |

4.4.3.

4.5.   Dwar il-kodiċijiet ta’ kondotta

| 4.5.1. | Minn Mejju 2019 ’il quddiem, il-partijiet ikkonċernati mir-RĠPD (primarjament l-utenti u l-fornituri tas-servizzi tal-cloud) bdew jitħeġġew jiżviluppaw il-kodiċi ta’ kondotta tagħhom fi żmien 12-il xahar. Skont il-Kummissjoni, għandhom jitqiesu l-prattiki tajba, l-approċċi għal skemi ta’ ċertifikazzjoni u l-pjani direzzjonali tal-komunikazzjoni. Il-gruppi ta’ ħidma SWIPO u CSPCERT iġibu l-għarfien espert tagħhom. |
| --- | --- |

4.5.1.

| 4.5.2. | Il-Kummissjoni tirreferi għal dak li sar għar-RĠPD (Komunikazzjoni, paġna 23). Minħabba li dan ir-regolament huwa rregolat mill-opinjoni tal-EDPS (6), jista’ jservi ta’ appoġġ għar-RDMP. L-assoċjazzjonijiet tar-rappreżentanti tal-industrija jistgħu jiżviluppaw il-kodiċi ta’ kondotta tagħhom. Il-partijiet ikkonċernati għandhom juru lill-awtoritajiet kompetenti li l-abbozz ta’ kodiċi tagħhom, kemm jekk nazzjonali kif ukoll transnazzjonali, jissodisfa ħtieġa speċifika settorjali, jiffaċilita l-applikazzjoni tar-regolament u jistabbilixxi mekkaniżmi effettivi għall-monitoraġġ tal-konformità mal-kodiċi. |
| --- | --- |

4.5.2.

| 4.5.3. | Anke qabel id-dħul fis-seħħ tar-RĠPD, il-fornituri ewlenin tal-infrastruttura bħala servizz (IaaS) u softwer bħala servizz (SaaS) żviluppaw il-kodiċi ta’ kondotta tagħhom stess biex jiddefinixxu d-dispożizzjonijiet ta’ implimentazzjoni tagħhom, u b’hekk jeliminaw l-oqsma ta’ inċertezza indikati mill-industrija (7); huma assoċjaw l-SMEs, billi jemmnu li għal ħafna minnhom, l-awtoċertifikazzjoni kienet preferibbli għall-ispiża għolja ħafna taċ-ċertifikazzjoni. |
| --- | --- |

4.5.3.

| 4.5.4. | Il-KESE japprova approċċ ta’ settur b’settur għar-RDMP, jekk approċċ “wieħed tajjeb għal kulħadd”ma jidhirx li jkun adatt. Fil-kuntest tar-RĠPD, ġiet stabbilita lista mhux eżawrjenti ta’ punti li għandhom jiġu koperti mill-kodiċijiet (l-Artikolu 40(2)), b’mod partikolari fir-rigward tan-natura ġusta u trasparenti tal-proċeduri, is-sigurtà tat-trasferiment tad-data u s-soluzzjoni tat-tilwim. Fl-interess tagħhom stess u biex tissaħħaħ il-fiduċja tal-konsumatur fl-approċċ Ewropew, il-partijiet ikkonċernati għandhom jiġu mħeġġa jiġu ispirati minnhom u jiżviluppaw spirtu ta’ responsabbiltà, etika u solidarjetà, b’mod partikolari permezz ta’ linji gwida li jqisu l-intelliġenza artifiċjali. Dan huwa wieħed mill-punti li l-Kumitat jixtieq iqajjem: huwa jirrakkomanda li l-Kummissjoni ma tippermettix li l-awtoregolazzjoni u l-ftehim bonarju tat-tilwim iwasslu għal interpretazzjonijiet diverġenti tat-testi. Għall-kuntrarju, għandha tagħmel kull sforz biex tgħaqqadhom sabiex ir-regoli tal-ġejjieni jsiru applikabbli għal kulħadd u biex tħabbarhom fil-pjani direzzjonali tagħha dwar l-informazzjoni u l-komunikazzjoni. |
| --- | --- |

4.5.4.

5.   Dwar il-valutazzjoni

Il-Kummissjoni se twettaq valutazzjoni regolari dwar l-impatt tal-moviment liberu, l-applikazzjoni tar-Regolament, ir-revoka tal-miżuri restrittivi mill-Istati Membri u l-effettività tal-kodiċijiet ta’ kondotta. Il-KESE jqis li r-rappreżentanti tas-soċjetà ċivili għandhom jiġu mistiedna jesprimu ruħhom f’dan il-kuntest (8). Sabiex is-soċjetà kollha kemm hi tħossha sigura u għalhekk fiduċjuża b’rabta ma’ dawn il-prattiki diġitali ġodda, kemm l-Unjoni kif ukoll l-Istati Membri għandhom ineħħu l-inċertezzi dwar il-liġi applikabbli, il-kunfidenzjalità, il-konservazzjoni u l-irkupru mingħajr telf ta’ data, il-garanziji ta’ fattibbiltà u ta’ rieda tajba tal-partijiet ikkonċernati, kif ukoll il-garanziji finanzjarji. Id-data inseparabbli, li tkun kemm data personali kif ukoll data mhux personali, hija sors ta’ tħassib u l-proporzjon ta’ din id-data meta mqabbel mad-data fl-intier tagħha wassal lill-KESE biex jistaqsi jekk l-awtoregolazzjoni kinitx tassew l-uniku mod possibbli. Huwa jirrakkomanda li fuq perjodu medju ta’ żmien ir-regoli tar-RĠPD japplikaw għad-data kollha u għall-movimenti kollha tad-data, b’eċċezzjonijiet għad-data mhux personali “ġenwina”.

Brussell, il-25 ta’ Settembru 2019.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Luca JAHIER

---

(1)  ĠU L 303, 28.11.2018, p. 59.

1

(2)  Ir-Regolament (UE) 2018/1807, l-Artikolu 3(5).

2

(3)  Ara l-Komunikazzjoni COM(2019) 250, nota ta’ qiegħ il-paġna p. 13. u s-sentenzi C-331/16 u C-366/16 K. vs Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie u H. F. vs Belgische Staat: “42. Fir-rigward tal-kunċett ta’ “sigurtà pubblika” mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li dan il-kunċett ikopri kemm is-sigurtà interna kif ukoll is-sigurtà esterna ta’ Stat Membru (sentenza tat-23 ta’ Novembru 2010, Tsakouridis, C-145/09, EU:C:2010:708, punt 43). Is-sigurtà interna tista’ tiġi affettwata, fost oħrajn, minn theddida diretta għat-trankwillità u għas-sigurtà fiżika tal-popolazzjoni tal-Istat Membru kkonċernat (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat-22 ta’ Mejju 2012, I, C-348/09, UE:C:2012:300, punt 28). Dwar is-sigurtà esterna, din tista’ tiġi affettwata, fost oħrajn, mir-riskju ta’ perturbazzjoni gravi tar-relazzjonijiet esterni ta’ dan l-Istat Membru jew tal-koeżistenza paċifika tal-popli (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat-23 ta’ Novembru 2010, Tsakouridis, C-145/09, EU:C:2010:708, punt 44)”.

3

kunċett ta’ “sigurtà pubblika”

ikopri kemm is-sigurtà interna kif ukoll is-sigurtà esterna ta’ Stat Membru

Tsakouridis

theddida diretta għat-trankwillità u għas-sigurtà fiżika

riskju ta’ perturbazzjoni gravi tar-relazzjonijiet esterni ta’ dan l-Istat Membru

Tsakouridis

(4)  ĠU C 227, 28.6.2018, p. 86

4

(5)  ĠU C 218, 23.7.2011, p. 130.

5

(6)  Bord Ewropew għall-Protezzjoni tad-Data tal-EDPS; linji gwida 1/2019 dwar kodiċijiet ta’ kondotta, 12.02.19, https://edpb.europa.eu/our-work-tools/our-documents/guidelines/guidelines-12019-codes-conduct-and-monitoring-bodies-under_en (mhux disponibbli bil-Malti).

6

(7)  CISPE (Cloud Infrastructure Services Providers in Europe).

7

(8)  ĠU C 487, 28.12.2016, p. 92; ĠU C 62, 15.2.2019 p. 292.

8

---

ANNESS

L-emendi li ġejjin inċaħdu mill-assemblea iżda rċevew tal-inqas kwart tal-voti mixħuta (Artikolu 59(3) tar-Regoli ta’ Proċedura):

Punt 4.1.3

Ibdel it-test kif ġej:

Huwa f’idejn in-negozju li jistaqsi jekk id-data mhux personali li jipproċessa hijiex “marbuta b’mod inseparabbli” mad-data personali, u li jipproteġiha jekk tkun hekk. Għan-negozju, mhux faċli li jħejji “out management”. Definizzjoni ġenerali ta’ data mħallta tidher impossibbli, u t-trikkib taż-żewġ Regolamenti probabbilment iwassal għal regolamenti oħra b’testi oħra dwar il-liġi tad-data, bħal dawk relatati mal-proprjetà intellettwali: id-data mhux personali tista’ tiġi ċċirkolata, iżda jekk tiġi użata mill-ġdid f’xogħol, ma tibqax soġġetta għall-istess regoli. Il-KESE jemmen li r-rabtiet bejn it-testi differenti se jkunu delikati ħafna. Il-ġurisprudenza diġà kienet teħtieġ li l-aspett inseparabbli jiġi eżaminat abbażi ta’ kriterju “raġonevoli”. Il-KESE jinnota li l-Komunikazzjoni inkwistjoni ovvjament ma tistax tirrevedi l-każijiet kollha biex tgħin lill-partijiet ikkonċernati, u li s-sitwazzjoni maħluqa pjuttost tiffavorixxi kumpaniji akbar. Il-KESE jirrakkomanda li l-Kummissjoni tiżgura li, fil-prattika, id-data personali ma tibdiex gradwalment titqies bħala data mhux personali u li l-RĠPD iżomm il-kamp ta’ applikazzjoni kollu tiegħu, anke jekk dan ifisser li ż-żewġ regolamenti jingħaqdu fuq medda medja ta’ żmien bil-għan li jkun hemm protezzjoni akbar tad-data, u biex tiġi evitata żieda fil-kommodifikazzjoni tad-data.

Punt 5

Ibdel it-test kif ġej:

Il-Kummissjoni se twettaq valutazzjoni regolari dwar l-impatt tal-moviment liberu, l-applikazzjoni tar-Regolament, ir-revoka tal-miżuri restrittivi mill-Istati Membri u l-effettività tal-kodiċijiet ta’ kondotta. Il-KESE jqis li r-rappreżentanti tas-soċjetà ċivili għandhom jiġu mistiedna jesprimu ruħhom f’dan il-kuntest. Sabiex is-soċjetà kollha kemm hi tħossha sigura u għalhekk fiduċjuża b’rabta ma’ dawn il-prattiki diġitali ġodda, kemm l-Unjoni kif ukoll l-Istati Membri għandhom ineħħu l-inċertezzi dwar il-liġi applikabbli, il-kunfidenzjalità, il-konservazzjoni u l-irkupru mingħajr telf ta’ data, il-garanziji ta’ fattibbiltà u ta’ rieda tajba tal-partijiet ikkonċernati, kif ukoll il-garanziji finanzjarji. Id-data inseparabbli, li tkun kemm data personali kif ukoll data mhux personali, hija sors ta’ tħassib u l-proporzjon ta’ din id-data meta mqabbel mad-data fl-intier tagħha wassal lill-KESE biex jistaqsi jekk l-awtoregolazzjoni kinitx tassew l-uniku mod possibbli. Huwa jirrakkomanda li fuq perjodu medju ta’ żmien ir-regoli tar-RĠPD japplikaw għad-data kollha u għall-movimenti kollha tad-data, b’eċċezzjonijiet għad-data mhux personali “ġenwina”.

Punt 1.1, it-tielet inċiż

Ibdel it-test kif ġej:

Il-KESE jirrakkomanda li l-Kummissjoni:

...

| — | tiżgura, filwaqt li tippromovi l-moviment liberu, li d-data personali ma titqiesx gradwalment bħala data mhux personali u biex tiżgura li r-Regolament Ġenerali dwar il-Protezzjoni tad-Data (RĠPD) iżomm il-kamp ta’ applikazzjoni kollu tiegħu, anke jekk dan ifisser li ż-żewġ regolamenti jingħaqdu fuq medda medja ta’ żmien bil-għan li jkun hemm protezzjoni akbar, u biex tiġi evitata żieda fil-kommodifikazzjoni tad-data; |
| --- | --- |

—

tiżgura, filwaqt li tippromovi l-moviment liberu, li d-data personali ma titqiesx gradwalment bħala data mhux personali u biex tiżgura li r-Regolament Ġenerali dwar il-Protezzjoni tad-Data (RĠPD) iżomm il-kamp ta’ applikazzjoni kollu tiegħu, anke jekk dan ifisser li ż-żewġ regolamenti jingħaqdu fuq medda medja ta’ żmien bil-għan li jkun hemm protezzjoni akbar, u biex tiġi evitata żieda fil-kommodifikazzjoni tad-data;

...

Raġuni

Il-GDPR u r-Regolament (UE) 2018/1807 għandhom bażi legali differenti, rispettivament l-Artikolu 16 tat-TFUE dwar id-dritt fundamentali tal-individwi għall-protezzjoni tad-data personali u l-Artikolu 114 tat-TFUE dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet, iż-żewġ dispożizzjonijiet li jippermettu li l-UE jkollha kamp ta’ applikazzjoni differenti biex tintervjeni fuq in-negozju privat (li hija r-raġuni għaliex fl-ewwel każ, l-UE intervjeniet permezz ta’ Regolament strett ħafna u dettaljat ħafna filwaqt li fit-tieni każ għażlet l-awtoregolamentazzjoni bħala l-aktar mezz ta’ intervent adatt u proporzjonat). Għalhekk, dawn iż-żewġ strumenti ma jistgħux jiġu amalgamati legalment.

Riżultat tal-votazzjoni dwar l-emendi:

| Voti favur | : | 54 |
| --- | --- | --- |
| Voti kontra | : | 84 |
| Astensjonijiet | : | 18 |

Voti favur

:

54

Voti kontra

:

84

Astensjonijiet

:

18

---

| 15.1.2020 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 14/129 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2020

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 14/129

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (UE) Nru 1309/2013 dwar il-Fond Ewropew ta’ Aġġustament għall-Globalizzazzjoni (2014–2020)”

(COM(2019) 397 final — 2019/0180 (COD))

(2020/C 14/19)

| Konsultazzjoni | Parlament Ewropew, 16.9.2019
  Kunsill, 13.9.2019 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikolu 175(3) u Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea |
| Sezzjoni kompetenti | Kummissjoni Konsultattiva dwar il-Bidliet Industrijali (CCMI) |
| Adottata fis-sessjoni plenarja | Il-25 u s-26 ta’ Settembru 2019 |
| Sessjoni plenarja Nru | 546 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 112/0/3 |

Konsultazzjoni

Parlament Ewropew, 16.9.2019

Kunsill, 13.9.2019

Bażi legali

Artikolu 175(3) u Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

Sezzjoni kompetenti

Kummissjoni Konsultattiva dwar il-Bidliet Industrijali (CCMI)

Adottata fis-sessjoni plenarja

Il-25 u s-26 ta’ Settembru 2019

Sessjoni plenarja Nru

546

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

112/0/3

Billi l-Kumitat jikkunsidra li l-kontenut tal-proposta huwa sodisfaċenti u li m’hemm bżonn tal-ebda kumment min-naħa tiegħu, iddeċieda, matul il-546 sessjoni plenarja tiegħu tal-25 u s-26 ta’ Settembru 2019 (seduta tal-25 ta’ Settembru), b’112-il vot favur, l-ebda vot kontra u 3 astensjonijiet, li jagħti opinjoni favorevoli għat-test propost.

Brussell, il-25 ta’ Settembru 2019.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Luca JAHIER

---

| 15.1.2020 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 14/130 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2020

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 14/130

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (UE) 2017/2403 f’dak li għandu x’jaqsam mal-awtorizzazzjonijiet tas-sajd għall-bastimenti tas-sajd tal-Unjoni fl-ilmijiet tar-Renju Unit u għall-operazzjonijiet tal-bastimenti tas-sajd tar-Renju Unit fl-ilmijiet tal-Unjoni”

(COM(2019) 398 final — 2019/0187(COD))

(2020/C 14/20)

| Konsultazzjoni | Parlament Ewropew, 16.9.2019
  Kunsill tal-Unjoni Ewropea, 16/09/2019 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikoli 43(2) u 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent |
| Adottata fil-plenarja | 25 u 26 ta’ Settembru 2019 |
| Sessjoni plenarja Nru | 546 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 123/0/4 |

Konsultazzjoni

Parlament Ewropew, 16.9.2019

Kunsill tal-Unjoni Ewropea, 16/09/2019

Bażi legali

Artikoli 43(2) u 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent

Adottata fil-plenarja

25 u 26 ta’ Settembru 2019

Sessjoni plenarja Nru

546

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

123/0/4

Billi l-Kumitat jikkunsidra li l-kontenut tal-proposta huwa kompletament sodisfaċenti u li m’hemm bżonn tal-ebda kumment min-naħa tiegħu, iddeċieda, matul il-546 sessjoni plenarja tiegħu tal-25 u s-26 ta’ Settembru 2019 (seduta tal-25 ta’ Settembru), b’123 voti favur, 0 voti kontra u 4 astensjonijiet, li jagħti opinjoni favorevoli għat-test propost.

Brussell, il-25 ta’ Settembru 2019.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Luca JAHIER

---

| 15.1.2020 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 14/131 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2020

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 14/131

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (UE) 2019/501 u r-Regolament (UE) 2019/502 fir-rigward tal-perjodi ta’ applikazzjoni tagħhom”

(COM(2019) 396 final — 2019/0179 (COD))

(2020/C 14/21)

| Konsultazzjoni | Kunsill Ewropew, 13.9.2019
  Parlament Ewropew, 16.9.2019 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikoli 91 (1) u 100 (2) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni għat-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà tal-Informazzjoni |
| Adottata fis-sessjoni plenarja | 25.9.2019 |
| Sessjoni plenarja Nru | 546 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 115/0/3 |

Konsultazzjoni

Kunsill Ewropew, 13.9.2019

Parlament Ewropew, 16.9.2019

Bażi legali

Artikoli 91 (1) u 100 (2) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni għat-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà tal-Informazzjoni

Adottata fis-sessjoni plenarja

25.9.2019

Sessjoni plenarja Nru

546

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

115/0/3

Billi l-Kumitat jikkunsidra li l-kontenut tal-proposta huwa kompletament sodisfaċenti u li, barra minn hekk, diġà ta fehemtu dwar iż-żewġ Regolamenti fl-Opinjonijiet preċedenti tiegħu TEN/689 u TEN/690, adottati fl-20 ta’ Frar 2019 (*1), iddeċieda, matul il-546 sessjoni plenarja tiegħu tal-25 u s-26 ta’ Settembru 2019 (seduta tal-25 ta’ Settembru), b’115-il vot favur u 3 astensjonijiet, li jagħti opinjoni favorevoli għat-test propost u li jagħmel referenza għall-pożizzjoni li ħa fid-dokumenti msemmija.

Brussell, il-25 ta’ Settembru 2019.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Luca JAHIER

---

(*1)  Opinjoni tal-KESE dwar L-iżgurar tal-konnettività bażika fl-ajru wara l-Brexit (ĠU C 190, 5.6.2019, p. 42), u dwar L-iżgurar ta’ konnettività bażika tal-merkanzija bit-triq wara l-Brexit (ĠU C 190, 5.6.2019, p. 48).

*1

---