# Publicatieblad C 404/2019

| | ISSN 1977-0995 |
| --- | --- |
| Publicatieblad
  van de Europese Unie | C 404 |
| | |
| Uitgave in de Nederlandse taal | Mededelingen en bekendmakingen | 62e jaargang29 november 2019 |

ISSN 1977-0995

Publicatieblad

van de Europese Unie

C 404

Uitgave in de Nederlandse taal

Mededelingen en bekendmakingen

62e jaargang29 november 2019

---

| Inhoud | Bladzijde |
| --- | --- |
| | I   Resoluties, aanbevelingen en adviezen |
| | ADVIEZEN |
| | Comité van de Regio's |
| 2019/C 404/01 | Advies van het Europees Comité van de Regio’s over macroregionale strategieën, zoals de strategie voor het Donaugebied: een kader om transnationale clusters te stimuleren | 1 |
| | ADVIEZEN |
| 2019/C 404/02 | Advies van het Europees Comité van de Regio’s — Naar een meer efficiënte en democratische besluitvorming in het fiscale beleid van de EU | 6 |
| 2019/C 404/03 | Advies van het Europees Comité van de Regio’s over een plaatsgebonden aanpak van de EU-strategie voor het industriebeleid | 9 |
| 2019/C 404/04 | Advies van het Europees Comité van de Regio’s over duurzameontwikkelingsdoelstellingen: een basis voor een langetermijnstrategie van de EU voor een duurzaam Europa tegen 2030 | 16 |
| 2019/C 404/05 | Advies van het Europees Comité van de Regio’s over een duurzame bio-economie voor Europa: versterking van de verbinding tussen economie, samenleving en milieu | 24 |
| 2019/C 404/06 | Advies van het Europees Comité van de Regio’s over versterking van het onderricht in STE(A)M-vakken in de Europese Unie | 30 |
| 2019/C 404/07 | Advies van het Europees Comité van de Regio’s over een alomvattend EU-kader voor hormoonontregelende stoffen | 34 |
| 2019/C 404/08 | Advies van het Europees Comité van de Regio’s over de grensoverschrijdende dimensie van rampenrisicovermindering | 39 |
| 2019/C 404/09 | Advies van het Europees Comité van de Regio’s — Een nieuwe Europese agenda om de ontwikkeling van de maritieme industrie te versnellen | 44 |
| 2019/C 404/10 | Advies van het Europees Comité van de Regio’s over multilevel governance en sectoroverschrijdende samenwerking ter bestrijding van energiearmoede | 53 |

Inhoud

Bladzijde

I   Resoluties, aanbevelingen en adviezen

ADVIEZEN

Comité van de Regio's

2019/C 404/01

Advies van het Europees Comité van de Regio’s over macroregionale strategieën, zoals de strategie voor het Donaugebied: een kader om transnationale clusters te stimuleren

1

ADVIEZEN

2019/C 404/02

Advies van het Europees Comité van de Regio’s — Naar een meer efficiënte en democratische besluitvorming in het fiscale beleid van de EU

6

2019/C 404/03

Advies van het Europees Comité van de Regio’s over een plaatsgebonden aanpak van de EU-strategie voor het industriebeleid

9

2019/C 404/04

Advies van het Europees Comité van de Regio’s over duurzameontwikkelingsdoelstellingen: een basis voor een langetermijnstrategie van de EU voor een duurzaam Europa tegen 2030

16

2019/C 404/05

Advies van het Europees Comité van de Regio’s over een duurzame bio-economie voor Europa: versterking van de verbinding tussen economie, samenleving en milieu

24

2019/C 404/06

Advies van het Europees Comité van de Regio’s over versterking van het onderricht in STE(A)M-vakken in de Europese Unie

30

2019/C 404/07

Advies van het Europees Comité van de Regio’s over een alomvattend EU-kader voor hormoonontregelende stoffen

34

2019/C 404/08

Advies van het Europees Comité van de Regio’s over de grensoverschrijdende dimensie van rampenrisicovermindering

39

2019/C 404/09

Advies van het Europees Comité van de Regio’s — Een nieuwe Europese agenda om de ontwikkeling van de maritieme industrie te versnellen

44

2019/C 404/10

Advies van het Europees Comité van de Regio’s over multilevel governance en sectoroverschrijdende samenwerking ter bestrijding van energiearmoede

53

---

| | III   Voorbereidende handelingen |
| --- | --- |
| | Comité van de Regio's |
| 2019/C 404/11 | Advies van het Europees Comité van de Regio’s — Een schone planeet voor iedereen — Een Europese strategische langetermijnvisie voor een bloeiende, moderne, concurrerende en klimaatneutrale economie | 58 |

III   Voorbereidende handelingen

Comité van de Regio's

2019/C 404/11

Advies van het Europees Comité van de Regio’s — Een schone planeet voor iedereen — Een Europese strategische langetermijnvisie voor een bloeiende, moderne, concurrerende en klimaatneutrale economie

58

---

| NL | |
| --- | --- |

NL

---

I Resoluties, aanbevelingen en adviezen

ADVIEZEN

Comité van de Regio's

| 29.11.2019 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 404/1 |
| --- | --- | --- | --- |

29.11.2019

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 404/1

---

Advies van het Europees Comité van de Regio’s over macroregionale strategieën, zoals de strategie voor het Donaugebied: een kader om transnationale clusters te stimuleren

(2019/C 404/01)

| Rapporteur | : | Dainis TURLAIS (LV/ALDE), gemeenteraadslid van Riga |
| --- | --- | --- |
| Referentiedocument | : | Verslag van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s betreffende de uitvoering van de macroregionale strategieën van de EU
  COM(2019) 21 final |

Rapporteur

:

Dainis TURLAIS (LV/ALDE), gemeenteraadslid van Riga

Referentiedocument

:

Verslag van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s betreffende de uitvoering van de macroregionale strategieën van de EU

COM(2019) 21 final

BELEIDSAANBEVELINGEN

HET EUROPEES COMITÉ VAN DE REGIO’S,

| 1. | is verheugd over het verzoek van het Roemeense voorzitterschap aan het Europees Comité van de Regio’s om een advies over het concurrentievermogen en het industriebeleid van de Europese Unie, waarin onder meer wordt gestreefd naar de ontwikkeling van transnationale clusters om tot meer economische convergentie op macroregionaal niveau (zoals in het Donaugebied) te komen. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Het Comité is ingenomen met het tweede verslag van de Europese Commissie over de uitvoering van de macroregionale strategieën van de EU (1), waarin de implementatie van de vier macroregionale strategieën ter bevordering van de economische ontwikkeling wordt geëvalueerd en de verdere ontwikkeling van deze strategieën wordt bestudeerd met het oog op het mogelijke EU-begrotingskader voor de periode na 2020. In het werkdocument van de diensten van de Commissie dat bij dit verslag hoort, wordt elke macroregionale strategie uitgebreid geëvalueerd (2). |
| --- | --- |

2.

| 3. | Het is een goede zaak dat in het verslag van de Commissie concrete resultaten worden genoemd op het vlak van milieu en klimaatverandering, alsook op het gebied van onderzoek, innovatie, economische ontwikkeling en connectiviteit. Tegelijkertijd vestigt de Commissie terecht de aandacht op de problemen waarmee degenen die verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van macroregionale strategieën worden geconfronteerd: verschillen in bestuurlijke capaciteit en economische ontwikkeling, alsook problemen met multilevel governance en het aantrekken van kapitaal. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Het Comité is ingenomen met de conclusies van de Raad van de Europese Unie van 21 mei 2019 over de uitvoering van de macroregionale strategieën van de EU (3), waarin de deelnemende landen worden opgeroepen om de eigen verantwoordelijkheid te vergroten, te zorgen voor de nodige politieke steun op nationaal niveau en de betrokkenheid van lokale en regionale belanghebbenden te bevorderen, en waarin wordt benadrukt dat het belangrijk is macroregionale strategieën te blijven gebruiken als strategisch kader voor een meer samenhangende en synergetische uitvoering van het beleid, de programma’s en de fondsen van de EU. |
| --- | --- |

4.

| 5. | Voor multilevel governance is niet alleen de coördinatie op macroregionaal en nationaal niveau van groot belang. Belangrijker is de rechtstreekse betrokkenheid van vertegenwoordigers van steden en regio’s. |
| --- | --- |

5.

| 6. | Het Comité herhaalt dat macroregionale strategieën de uiting zijn van een functionele en diepgewortelde Europese visie (4) en staat achter de uitspraak van de Commissie in het verslag dat macroregionale strategieën grote mogelijkheden bieden en een unieke en innovatieve bijdrage leveren aan de samenwerking binnen de EU en met buurlanden. Het Comité wijst er andermaal op dat de EU behoefte heeft aan een grensoverschrijdende territoriale visie (5) om een “totaalaanpak” te kunnen ontwikkelen. |
| --- | --- |

6.

| 7. | Feit is dat de in het Verdrag van Lissabon vastgelegde doelstelling van economische, sociale en territoriale samenhang nog steeds niet is verwezenlijkt. Economische groei en de gevolgen daarvan voor het welzijn van de burgers kunnen de EU echt krachtig maken. Door gebruik te maken van de mogelijkheden voor het bevorderen van economische groei waarover alle bestuursniveaus in de EU beschikken, kunnen de macroregionale strategieën er in belangrijke mate toe bijdragen dat de verschillen in levensstandaard tussen de inwoners van aan elkaar grenzende gebieden binnen een redelijke termijn worden weggewerkt, waarmee ze tevens de succesvolle verwezenlijking van de cohesiedoelstelling van het EU-Verdrag dichterbij helpen brengen. Verbetering van het welzijn van de burgers moet centraal staan in elke beleidsnota. |
| --- | --- |

7.

| 8. | Het Comité herhaalt dat de macroregionale strategieën al een gevestigd bottom-up- en plaatsgericht instrument zijn geworden voor “een efficiënter gebruik van het gemeenschappelijk potentieel van macroregio’s” (6). Zij bieden mogelijkheden voor een echte multilevel governance zonder nieuwe bureaucratische rompslomp en overbruggen tegelijkertijd de kloof tussen de EU en de lokale politiek door vertegenwoordigers van steden en regio’s er rechtstreeks bij te betrekken. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Het Comité is ingenomen met de inspanningen van de Commissie op het gebied van clusterbeleid en dringt aan op een veel nauwer verband tussen clusterbeleid en macroregionale strategieën. Dit kan bijdragen tot economische groei en tot de verwezenlijking van de cohesiedoelstellingen, aangezien dit beleid er vooral op gericht is de voordelen van het regionale concurrentievermogen te vergroten. Clusters hebben al een daadwerkelijke en zeer positieve bijdrage geleverd aan de uitvoering van de macroregionale strategieën. Zo ontstaan bijvoorbeeld via het “DanuBioValNet-project” (7) nieuwe waardeketens voor biologische producten in het Donaugebied. Macroregionale strategieën bevorderen de vorming van clusters, maar beperken zich geenszins tot het referentiegebied van een macroregionale strategie. |
| --- | --- |

9.

| 10. | Het Comité verwijst naar zijn advies over de uitvoering van de macroregionale strategieën (8), waarin het zich voorstander toont van het beginsel van “driewerf ja” om de werking van de macroregionale strategieën te verbeteren: “Het CvdR zegt ja tegen betere synergie met financieringsinstrumenten, ja tegen een betere integratie van bestaande structuren in MRS en ja tegen een betere uitvoering van bestaande regels.” Helaas heeft de Europese Commissie dit voorstel niet overgenomen. |
| --- | --- |

10.

| 11. | Het Comité schaart zich volledig achter het standpunt van het Italiaanse voorzitterschap van de EU-strategie voor het Alpengebied dat verankering van de macroregionale strategieën van de EU in het rechtskader van het cohesiebeleid voor de jaren 2021-2027 een win-winsituatie zou zijn, aangezien dit de strategieën zou versterken en zou bijdragen tot verbetering van de territoriale samenhang van de Unie. |
| --- | --- |

11.

| 12. | Het Comité staat welwillend tegenover een door verschillende lidstaten en regio’s gezamenlijk opgesteld en ondersteund initiatief voor een nieuwe macroregionale strategie om gemeenschappelijke uitdagingen in een afgebakend geografisch gebied het hoofd te bieden. Bij de evaluatie van de opzet van een nieuwe macroregionale strategie moet erop worden gelet dat het functioneren van de bestaande macroregionale strategieën niet wordt belemmerd. |
| --- | --- |

12.

| 13. | Het Comité steunt het initiatief om een EU-strategie voor het Karpatengebied op te stellen, die een permanent kader voor samenwerking tussen landen, regio’s en gemeenten in de Karpaten zou vormen. Door een strategie voor het Karpatengebied te ontwikkelen, zullen enerzijds de problemen in deze macroregio worden belicht en anderzijds mogelijkheden worden gecreëerd om het specifieke potentieel van de Karpatische landen op cultureel en milieugebied te benutten. Bij het opstellen van deze strategie moet de nadruk worden gelegd op de betrokkenheid van een breed scala van actoren die zowel het lokale en regionale als het nationale en Europese niveau vertegenwoordigen, hetgeen onder meer blijkt uit de activiteiten van de interregionale groep Karpaten van het Comité van de Regio’s. |
| --- | --- |

13.

| 14. | Het Comité juicht het toe dat de regio’s en landen die aan de Atlantische Oceaan grenzen en die momenteel deelnemen aan de Europese strategie voor het Atlantisch gebied, zich momenteel beraden op de ontwikkeling van een macroregionale strategie die gebaseerd is op de al tientallen jaren bestaande samenwerking tussen de Atlantische partners. Een macroregionale strategie voor de Atlantische regio zou een aanvulling kunnen vormen op de huidige maritieme strategie door deze te voorzien van een politieke dimensie en een vorm van meerlagig bestuur waarbij derde landen en regio’s zouden kunnen worden betrokken, door het toepassingsgebied ervan uit te breiden tot territoriale kwesties en door te zorgen voor een grotere samenhang tussen de thematische prioriteiten en de bestaande financieringsinstrumenten. De macroregionale strategie zou zich bijvoorbeeld kunnen richten op kwesties als het opwekken van oceaanenergie, hetgeen als een prioriteit voor de belanghebbenden in het Atlantische gebied is aangemerkt, en op belangrijke onderwerpen als werkgelegenheid en opleiding. |
| --- | --- |

14.

Financiering en governance

| 15. | Het Comité acht het noodzakelijk dat de macroregionale en de sectorale strategieën van de EU — zoals Horizon 2020, Erasmus+, Creatief Europa, het programma voor het concurrentievermogen van ondernemingen en kleine en middelgrote ondernemingen (Cosme), LIFE, de Connecting Europe Facility (CEF) en de EU-fondsen voor strategische investeringen — verder worden geïntegreerd teneinde synergieën tot stand te brengen voor het gezamenlijk oplossen van dringende problemen. |
| --- | --- |

15.

| 16. | Het Comité is zeer te spreken over de inspanningen van de Commissie om via haar wetgevingsvoorstel inzake Europese territoriale samenwerking te zorgen voor betere synergieën met het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling (9), maar stelt vast dat deze aanpassingen slechts een zeer klein deel van de EU-middelen betreffen. |
| --- | --- |

16.

| 17. | Het Comité staat achter de aanbeveling van de Commissie om de prioriteiten van de macroregionale strategieën en de EU-fondsen beter op elkaar af te stemmen middels coördinatie van de activiteiten van de programma-autoriteiten en de belangrijkste uitvoerders van de macroregionale strategieën, alvorens partnerschapsovereenkomsten te sluiten. De landen en regio’s die bij de uitvoering van macroregionale strategieën zijn betrokken, moeten overeenstemming bereiken over een bottom-upbenadering en over de prioriteiten van deze strategieën. |
| --- | --- |

17.

| 18. | Het Comité verzoekt de Commissie niet alleen te zorgen voor coördinatie binnen en tussen de lidstaten, maar ook op een derde niveau, nl. op EU-niveau. Macroregionale strategieën hebben betrekking op een groot aantal beleidsterreinen en worden los van het beleid voor territoriale samenwerking van de EU ontwikkeld. De beleidsstrategieën waarin de financiering op macroregionaal niveau wordt geregeld, zijn dus niet met elkaar verbonden. Om een echte aanpak op meerdere niveaus te waarborgen, zou de uitvoering van de macroregionale strategieën ook onder de directe verantwoordelijkheid van de Commissie moeten vallen, waarbij ervoor moet worden gezorgd dat de werkzaamheden van de verschillende directoraten-generaal van de Commissie onderdeel gaan uitmaken van elke macroregionale strategie. |
| --- | --- |

18.

| 19. | Het netwerk van nationale autoriteiten dat sinds 2016 de middelen uit het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling in het Oostzeegebied beheert, is een goed voorbeeld is van de bottom-upcoördinatie die op andere beleidsterreinen en in andere geografische gebieden kan worden bevorderd. |
| --- | --- |

19.

| 20. | Het Comité deelt de mening van de Europese Commissie dat de succesvolle uitvoering van de macroregionale strategieën staat of valt met de inzet van de lidstaten en de regio’s. Deze strategieën zullen hun potentieel niet ten volle benutten en kunnen niet doeltreffend worden uitgevoerd als de lidstaten en regio’s niet over de nodige financiële en personele middelen beschikken. |
| --- | --- |

20.

| 21. | Macroregionale strategieën hebben hun belang voor de bevordering en versterking van multilevel governance bij de uitvoering van EU-projecten bewezen door de werkzaamheden en deskundigheid van de bestaande instanties te helpen coördineren en aldus een doeltreffender gebruik van de beschikbare financiële middelen te bevorderen. |
| --- | --- |

21.

Vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de EU

| 22. | Het Comité wijst er nogmaals op, vooral met het oog op het vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de EU, dat macroregionale strategieën ook buiten de grenzen van de EU kunnen bijdragen aan geïntegreerde ontwikkeling. Daarom stelt het voor na te gaan welke rol de macroregionale strategieën kunnen spelen in de toekomstige betrekkingen tussen het Verenigd Koninkrijk en de EU, en dringt het er bij beide partijen op aan om de lokale en regionale overheden nauw te betrekken bij de toekomstige discussie over deze kwestie. |
| --- | --- |

22.

| 23. | Het Comité erkent dat macroregionale strategieën waarbij het Verenigd Koninkrijk en de EU-regio’s betrokken kunnen zijn, een belangrijk instrument zouden zijn om te zorgen voor een duurzame gezamenlijke programmering, coördinatie en samenwerking tussen de steden en regio’s van het Verenigd Koninkrijk en die van de EU in de toekomst. Het Comité dringt erop aan dat steden en regio’s actief worden betrokken bij de ontwikkeling van deze samenwerking. |
| --- | --- |

23.

Clusters

| 24. | In een wereld waarin niet enkel meer bedrijven maar ook regio’s wereldwijd met elkaar concurreren, zijn clusters als kenniscentra van groot belang voor de welvaart en het concurrentievermogen van regio’s en voor het stimuleren van hun economische ontwikkeling; daarmee dragen clusters bij aan de territoriale cohesie. |
| --- | --- |

24.

| 25. | Clusters zijn belangrijke aanjagers van innovatie, omdat zij interessant zijn voor zowel investeerders als innovatoren, en omdat zij bedrijven, lokale overheden en onderzoeks- en opleidingsinstellingen met elkaar in contact brengen. Clusters moeten absoluut worden betrokken bij de ontwikkeling van strategieën voor slimme specialisatie, met name bij de door de Europese Commissie gepromote thematische S3-platforms. Binnen macroregionale strategieën kan een op clusters gebaseerde aanpak op natuurlijke wijze worden gestimuleerd. De strategieën voor slimme specialisatie moeten doeltreffend afgestemd blijven worden op regionale en nationale beleidsmaatregelen om, via meer clusters en meer synergetische toegang tot financieringsbronnen, efficiënte interregionale samenwerking te bevorderen en daarmee ook de meerwaarde van macroregionale strategieën voor een harmonieuze ontwikkeling van de betrokken gebieden zichtbaarder te maken. Er moet worden gezorgd voor duurzame financieringsvormen om clusterinitiatieven te versterken bij de uitvoering van strategieën voor slimme specialisatie in het kader van interregionale en transnationale samenwerking. |
| --- | --- |

25.

| 26. | Samenwerking tussen clusters is een veelbelovende manier om het innovatievermogen van een regio te versterken, en daarom moet de grensoverschrijdende of transregionale samenwerking tussen clusterorganisaties niet beperkt blijven tot Europa, maar moet zij mondiaal zijn, om het uiteindelijke doel — wereldwijde clusters — te bereiken. Macroregionale strategieën voor EU-regio’s, lidstaten en, in voorkomend geval, derde landen, kunnen een passend kader bieden voor een dergelijke samenwerking. |
| --- | --- |

26.

| 27. | Het Comité verwijst nogmaals naar de conclusies van de Raad van de Europese Unie van 12 maart 2018, waarin ervoor wordt gepleit het Europees clusterbeleid nader uit te werken met het oog op het onderling verbinden en opschalen van regionale clusters om te komen tot pan-Europese clusters van wereldklasse, zulks op basis van slimme specialisatie, teneinde de vorming van nieuwe waardeketens in heel Europa te bevorderen. In de volgende begroting voor Interreg moet dan ook worden gezorgd voor de financiering van samenwerking op het vlak van slimme specialisatie in de hele EU. |
| --- | --- |

27.

| 28. | Het Comité is ingenomen met de conclusies van de Raad van de Europese Unie van 21 mei 2019 over de uitvoering van de macroregionale strategieën van de EU (10), waarin wordt geopperd te profiteren van de verbanden tussen slimme specialisatiestrategieën en -clusters om de ecosystemen en het industrie- en innovatiebeleid binnen de macroregionale strategieën beter op elkaar te laten aansluiten. |
| --- | --- |

28.

| 29. | Het Comité zou dan ook graag zien dat de Europese Commissie maatregelen neemt ter ondersteuning van de werkzaamheden van clusters en hun onderlinge samenwerking, met name om de regionale dimensie van clusters te versterken. Daarnaast zou, als onderdeel van een territoriale en regionale aanpak, voor meer samenhang en synergie in het clusterbeleid moeten worden gezorgd. |
| --- | --- |

29.

| 30. | Macroregionale strategieën kunnen bijdragen tot een clustervriendelijk klimaat. Daardoor kunnen overheden, met name lokale en regionale overheden, universiteiten, onderzoekscentra en bedrijven hun activiteiten coördineren. Grensoverschrijdende clusters stimuleren, vanwege hun aard, de samenwerking tussen verschillende partners over geografische en sectorale grenzen heen. |
| --- | --- |

30.

| 31. | Het Comité zou graag zien dat de EU, in het kader van haar clusterbeleid, meer doet om grensoverschrijdende samenwerking te bevorderen, bijvoorbeeld door te helpen zoeken naar internationale partners voor clusters (en hun leden) en, tot op zekere hoogte, financiële middelen ter beschikking te stellen voor het testen en verder ontwikkelen van de samenwerking tussen clusters. Deze aanpak is bijvoorbeeld succesvol gebleken in het project “Innovation Express” voor het Oostzeegebied (11). |
| --- | --- |

31.

Macroregionale strategie voor het Donaugebied

| 32. | Het Comité stelt vast dat het Donaugebied aanzienlijke verschillen vertoont qua innovatie, waarbij sommige regio’s tot de groep van best presterende regio’s van de EU behoren, terwijl andere een achterstand hebben. Dit is toe te schrijven aan ongelijke randvoorwaarden en het brede scala aan bestuurlijke procedures op het gebied van onderzoek en investeringen. In verband hiermee pleit het Comité voor een betere coördinatie van de desbetreffende overheidsmaatregelen en voor slimmere en meer gerichte investeringen, ook in het kader van EU-programma’s. |
| --- | --- |

32.

| 33. | De relatief sterke groei van het midden- en kleinbedrijf (mkb) is een van de belangrijkste factoren voor het concurrentievermogen van de macroregio Donaugebied. Aangezien clusterinitiatieven doorgaans gericht zijn op het mkb en er een nauw en positief verband bestaat tussen prestaties op het gebied van regionale innovatie en regionaal concurrentievermogen, kan dit de regio de kans bieden om zijn concurrentievermogen te verbeteren. |
| --- | --- |

33.

| 34. | Verbetering van het concurrentievermogen op macroregionaal niveau vereist een actievere aanpak en het kader voor de toekomstige ontwikkeling van clusters moet worden versterkt, ook al worden er reeds diverse veelbelovende projecten en initiatieven in macroregio’s gerealiseerd. Het Comité verzoekt de Europese Commissie en de autoriteiten die verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van de macroregionale strategie om niet alleen de voortgang en de resultaten van de tenuitvoerlegging van deze initiatieven te volgen en te evalueren, maar ook conclusies hieruit te trekken, ervaringen uit te wisselen en nieuwe mechanismen voor het stimuleren van de groei en het concurrentievermogen op macroregionaal niveau in het leven te roepen. |
| --- | --- |

34.

| 35. | Eventueel kan worden overwogen een intelligente specialisatiestrategie voor de macroregio Donau te ontwikkelen, rekening houdend met de specifieke voordelen en behoeften van de regio, zoals de relatief sterke groei van kleine en middelgrote ondernemingen. |
| --- | --- |

35.

| 36. | Het Comité dringt aan op een systematische uitwisseling van ervaringen, informatie en gegevens met andere macroregionale strategieën om het concurrentievermogen van macroregio’s te ontwikkelen, waarbij de nadruk ligt op een groene economie, de innovatiesector en het scheppen van nieuwe banenkansen. |
| --- | --- |

36.

| 37. | Clusters spelen ook een belangrijke rol in het “triple helix”-model van samenwerking tussen universiteiten, overheden en de particuliere sector. Door hun nabijheid tot de lokale markten en hun kennis van de lokale behoeften zijn zij geschikte instrumenten om de basisgedachte van gebiedsgebonden maatregelen in combinatie met een bottom-up benadering in praktijk te brengen. |
| --- | --- |

37.

Conclusies

| 38. | Elk initiatief dat de eenheid, samenwerking, integratie, veiligheid, sociale gelijkheid en daadwerkelijke cohesie van de Europese Unie versterkt, verdient steun. Macroregionale strategieën kunnen er in belangrijke mate toe bijdragen dat de levensstandaard van de inwoners van aan elkaar grenzende gebieden binnen een redelijke termijn gelijkgetrokken wordt. |
| --- | --- |

38.

| 39. | Macroregionale strategieën zijn de uiting van een diepgewortelde Europese visie, bieden grote mogelijkheden en leveren een innovatieve bijdrage aan concrete samenwerking met het oog op de verwezenlijking van gemeenschappelijke doelstellingen die belangrijk zijn voor de burgers, ongeacht het land of de regio waarin ze wonen. |
| --- | --- |

39.

| 40. | Macroregionale strategieën effenen het pad voor echte multilevel governance, van lokale overheden tot de Europese Commissie. Daarbij worden geen nieuwe bureaucratische structuren opgezet, maar de kloof tussen het Europese en het lokale bestuursniveau wordt verkleind. De wisselwerking tussen clusterbeleid en macroregionale strategie kan ertoe bijdragen dat de in het Verdrag van Lissabon vastgelegde doelstelling van economische, sociale en territoriale samenhang sneller wordt gehaald. |
| --- | --- |

40.

Brussel, 26 juni 2019.

De voorzitter

van het Europees Comité van de Regio’s

Karl-Heinz LAMBERTZ

---

(1)  COM(2019) 21 final.

1

(2)  SWD(2019) 6 final.

2

(3)  https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-9895-2019-INIT/nl/pdf

3

(4)  Advies van het Europees Comité van de Regio’s over de uitvoering van de macroregionale strategieën (COR-2017-02554).

4

(5)  Advies van het Europees Comité van de Regio’s — Territoriale visie 2050: wat is de toekomst? (COR-2015-04285).

5

(6)  Advies van het Europees Comité van de Regio’s over de uitvoering van de macroregionale strategieën (COR-2017-02554).

6

(7)  http://www.interreg-danube.eu/approved-projects/danubiovalnet

7

(8)  Advies van het Europees Comité van de Regio’s over de uitvoering van de macroregionale strategieën (COR-2017-02554).

8

(9)  Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende specifieke bepalingen voor de doelstelling “Europese territoriale samenwerking” (Interreg) ondersteund door het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling en financieringsinstrumenten voor extern optreden (COM(2018) 374 final, artikel 15, lid 3).

9

(10)  https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-9895-2019-INIT/nl/pdf

10

(11)  http://www.bsr-stars.eu/innovation-express/

11

---

ADVIEZEN

| 29.11.2019 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 404/6 |
| --- | --- | --- | --- |

29.11.2019

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 404/6

---

Advies van het Europees Comité van de Regio’s — Naar een meer efficiënte en democratische besluitvorming in het fiscale beleid van de EU

(2019/C 404/02)

| Rapporteur | : | Christophe ROUILLON (FR/PSE), burgemeester van Coulaines |
| --- | --- | --- |
| Referentiedocument | : | Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Europese Raad en de Raad: Naar een meer efficiënte en democratische besluitvorming in het fiscale beleid van de EU, 15 januari 2019
  COM(2019) 8 final |

Rapporteur

:

Christophe ROUILLON (FR/PSE), burgemeester van Coulaines

Referentiedocument

:

Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Europese Raad en de Raad: Naar een meer efficiënte en democratische besluitvorming in het fiscale beleid van de EU, 15 januari 2019

COM(2019) 8 final

BELEIDSAANBEVELINGEN

HET EUROPEES COMITÉ VAN DE REGIO’S

| 1. | is het met de Commissie eens dat de mondialisering, de digitalisering en de ontwikkeling van de diensteneconomie volop van invloed zijn op de belastingheffing. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Het CvdR heeft de Commissie al eerder aangemoedigd gebruik te maken van de overbruggingsclausule om met name op het gebied van belastingen te stemmen bij gekwalificeerde meerderheid (1). Het is in dit verband ingenomen met de resolutie van het Europees Parlement van 26 maart 2019 over financiële misdrijven, belastingontduiking en belastingontwijking (verslag van de commissie TAX3) waarin de Commissie wordt verzocht om, zo nodig, gebruik te maken van de in artikel 116 VWEU vastgelegde procedure. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Het CvdR wijst erop dat de interne markt overeenkomstig artikel 4, lid 2, VWEU een gebied is waarop de EU en de lidstaten de bevoegdheid delen en dat artikel 113 VWEU voorziet in mechanismen om de harmonisatie van wetgeving inzake belastingmaatregelen van de lidstaten mogelijk te maken teneinde de werking van de interne markt te waarborgen en concurrentieverstoring tegen te gaan. Het voorstel om op deze basis te komen tot de invoering van besluitvorming bij gekwalificeerde meerderheid van stemmen, die overeenkomstig de toezegging van de Commissie geen afbreuk zou mogen doen aan de prerogatieven van de lidstaten waar het gaat om de vaststelling van de tarieven voor de directe personen- of vennootschapsbelasting, zou volgens het CvdR gepaard moeten gaan met een grotere betrokkenheid van het Europees Parlement en van de nationale en regionale parlementen, aangezien er ook regio’s zijn die op fiscaal gebied over wetgevingsbevoegdheid beschikken. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Het CvdR merkt op dat met het Commissievoorstel niet wordt beoogd om de Europese Unie nieuwe bevoegdheden te geven. Evenmin is het de bedoeling van de Commissie om afbreuk doen aan de prerogatieven van de lidstaten waar het gaat om de vaststelling van de tarieven voor de directe personen- of vennootschapsbelasting. |
| --- | --- |

4.

| 5. | Nauwere samenwerking (artikelen 326 t/m 334 VWEU) kan op fiscale kwesties worden toegepast en biedt de mogelijkheid dat minstens negen lidstaten onderling afspraken maken over gemeenschappelijke wetgeving, zoals reeds is gebeurd bij het ontwerp voor een belasting op financiële transacties. Nauwere samenwerking mag echter slechts een laatste optie zijn als andere mogelijkheden die geboden worden in het kader van de normale werking van de instellingen onhaalbaar zijn gebleken, want initiatieven in de richting van nauwere samenwerking kunnen tot versnippering van de interne markt leiden en zijn op een hoofdzakelijk intergouvernementele aanpak gebaseerd. |
| --- | --- |

5.

| 6. | Het CvdR is ermee ingenomen dat de Commissie tijdens haar huidige mandaatsperiode 26 wetgevingsvoorstellen heeft ingediend om de strijd tegen vermogenscriminaliteit en agressieve fiscale planning (2) op te voeren en de belastinginning efficiënter en eerlijker te maken. Het wijst erop dat er in de Raad enige vooruitgang is geboekt wat betreft de belangrijke initiatieven inzake hervorming van de vennootschapsbelasting, die echter nog niet allemaal tot een goed einde zijn gebracht. |
| --- | --- |

6.

| 7. | Het CvdR stelt ook vast dat andere initiatieven dan die in verband met belastingontduiking of -ontwijking, waaronder de voorstellen voor een belasting op financiële transacties, die al in 2011 zijn ingediend, en voor de belasting op digitale diensten, die het CvdR had gesteund, door een minderheid van lidstaten in de Raad worden geblokkeerd. |
| --- | --- |

7.

Belastingheffing en democratie in Europa

| 8. | Het CvdR wijst erop dat belastingheffing en democratie intrinsiek met elkaar verband houden. De geschiedenis van de liberale democratieën hangt immers nauw samen met de pogingen om de burgers te laten instemmen met het betalen van belastingen door hun in ruil daarvoor democratisch toezicht te geven op de manier waarop de belastingmiddelen worden geïnd en besteed; vandaar het adagium “Geen belastingheffing zonder vertegenwoordiging”. |
| --- | --- |

8.

| 9. | In een recente Eurobarometer-enquête (3) geeft driekwart van de respondenten aan dat de EU prioritair moet inzetten op de bestrijding van belastingmisbruik. De Commissie heeft er volgens het CvdR dan ook goed aan gedaan om haar voorstel juist in de aanloop naar de Europese verkiezingen te publiceren, zodat het als input voor het democratische debat kan dienen. Het CvdR denkt bovendien dat een transparanter en democratischer Europees belastingbeleid van pas zal komen in de strijd van de EU tegen het anti-Europese populisme (“Take back control”). |
| --- | --- |

9.

| 10. | Belastingontwijking door multinationale ondernemingen is nog steeds een probleem in de EU en individuele onderzoeken moeten worden opgevoerd, daar wangedrag van één entiteit niet bepalend is voor het gedrag van het collectief. |
| --- | --- |

10.

De kosten van unanimiteit in belastingzaken

| 11. | In een gezamenlijk economisch kader moet een evenwicht worden gevonden tussen enerzijds het reguleren van belastingconcurrentie tussen en soms binnen de lidstaten, en anderzijds de noodzaak om te vermijden dat de nationale belastingsoevereiniteit van een lidstaat de belastingsoevereiniteit van een andere lidstaat aantast, bijvoorbeeld doordat er geen passend maximumverschil tussen de respectieve belastingtarieven is vastgesteld of doordat er agressieve belastingregelingen bestaan. Belastingbesluiten van de ene lidstaat kunnen namelijk een aanzienlijke invloed hebben op de inkomsten van andere lidstaten en op hun speelruimte om hun eigen beleidskeuzes te maken. De nationale belastingsoevereiniteit wordt bovendien kleiner naarmate de belastinggrondslag mobieler wordt. Het CvdR acht het dan ook beter om het concept van op Europees niveau gedeelde belastingsoevereiniteit naar voren te brengen. |
| --- | --- |

11.

| 12. | Parallel met de vooruitgang van de Europese integratie en de snelle en ingrijpende transformatie van de economie is het evenwicht in de integratie zoekgeraakt, in die zin dat kapitaal en diensten zich vrijelijk binnen de EU bewegen, terwijl de lidstaten hun belastingregels onafhankelijk van elkaar vaststellen. Toen de ontwikkeling van de interne markt voornamelijk beperkt was tot de handel in goederen, waren de grensoverschrijdende effecten van belastingheffing veel kleiner dan tegenwoordig, omdat bedrijven nu sterk afhankelijk zijn van immateriële activa, gegevens en automatisering, waarvan de meerwaarde moeilijk te kwantificeren is. |
| --- | --- |

12.

| 13. | Gezamenlijke inspanningen op Europees en nationaal niveau zijn essentieel om de begrotingen van de Unie en de lidstaten te vrijwaren tegen inkomstenderving als gevolg van belastingfraude en onbetaalde belastingen. Alleen als belastingen volledig en doeltreffend worden geïnd, kunnen de lidstaten, lokale en regionale overheden en indirect ook de Europese Unie beschikken over de middelen die nodig zijn om bijv. kostenefficiënte openbare diensten van goede kwaliteit te verlenen, met name op het gebied van betaalbaar onderwijs en betaalbare gezondheidszorg en huisvesting, veiligheid en criminaliteitsbestrijding, en om de strijd tegen de klimaatverandering, de bevordering van gendergelijkheid, openbaar vervoer en essentiële infrastructuur te financieren teneinde de duurzame-ontwikkelingsdoelstellingen dichterbij te brengen. Een en ander kan leiden tot een eventuele vermindering van de algemene belastingdruk op Europese burgers en bedrijven. |
| --- | --- |

13.

| 14. | De unanimiteitsvereiste op belastinggebied heeft ook andere verwezenlijkingen van de EU belemmerd, vooral met betrekking tot het klimaat- en energiekader 2030 inclusief de herziening van de energiebelastingrichtlijn waarmee beoogd werd om in de brandstofbelasting de CO2-uitstoot mee te nemen, de circulaire economie en de hervorming van het stelsel van eigen middelen. |
| --- | --- |

14.

| 15. | Volgens een recente studie hebben de vele strategieën om vennootschapsbelasting te ontwijken ertoe geleid dat de EU naar schatting 50 tot 70 miljard EUR aan inkomsten is misgelopen. Dit bedrag betreft alleen de inkomstenderving als gevolg van winstverschuiving en komt neer op minstens 17 % van de in 2013 geïnde vennootschapsbelasting. Wordt ook het geschatte verlies als gevolg van individuele belastingregelingen van grote multinationale ondernemingen meegenomen, dan gaat het om een bedrag van 160 tot 190 miljard EUR. |
| --- | --- |

15.

| 16. | Ook lokale en regionale overheden zijn het slachtoffer van belastingontwijking, aangezien lokale of regionale belastingen worden geheven op basis van de nationale belastinggrondslag, en lokale en regionale overheden in de meeste lidstaten een deel van de nationale inkomsten uit vennootschapsbelasting ontvangen. |
| --- | --- |

16.

| 17. | De btw-regelgeving van de EU dateert van 1993, toen het de bedoeling was dat het om een overgangsregeling zou gaan. Op de markt hebben zich de laatste tijd heel wat technologische ontwikkelingen en veranderingen voorgedaan, maar de unanimiteitsvereiste maakt het onmogelijk om substantiële hervormingen door te voeren. In veel gevallen passen de lidstaten op nationale en grensoverschrijdende transacties nog steeds verschillende regels toe. Het CvdR benadrukt dat dit een belangrijke hinderpaal voor de voltooiing van de interne markt vormt en tot kostbare procedures leidt voor het groeiende aantal Europese bedrijven die grensoverschrijdend actief zijn. Vereenvoudiging en modernisering van de btw-regels in de EU zou de administratieve lasten voor grensoverschrijdende bedrijven verminderen. Hierdoor zou het bedrijfsleven in totaal 15 miljard EUR per jaar kunnen besparen. De huidige situatie is vooral nadelig voor kleine en middelgrote ondernemingen die niet genoeg financiële en personele middelen hebben om de juridische complexiteit van de belastingregels het hoofd te bieden. |
| --- | --- |

17.

| 18. | Afschaffing van de unanimiteitsvereiste op belastinggebied zou de Europese Unie in staat stellen om niet alleen de positie van de kleinste gemene deler te verdedigen en dus ambitieuzer te zijn in de context van internationale discussies op belastinggebied, met name in het kader van de OESO-werkzaamheden over het belasten van de digitale economie en winstverschuiving (BEPS). |
| --- | --- |

18.

De routekaart

| 19. | Het CvdR steunt het door de Commissie voorgestelde beginsel van een stapsgewijze aanpak, die in het kader van het Europees Semester zou moeten worden ondersteund. Met name regelingen voor agressieve belastingplanning zouden met deze benadering moeten kunnen worden aangepakt. |
| --- | --- |

19.

| 20. | Het CvdR zou graag zien dat er als eerste stap besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid wordt ingevoerd voor initiatieven die niet rechtstreeks van invloed zijn op de heffingsbevoegdheden, belastinggrondslagen of belastingtarieven van lidstaten, maar die noodzakelijk zijn om de administratieve samenwerking en wederzijdse bijstand tussen de lidstaten in de strijd tegen belastingontduiking en -ontwijking te verbeteren. Verder hoopt het CvdR dat de eerste stap ook initiatieven omvat om de naleving van fiscale verplichtingen door bedrijven in de EU te vergemakkelijken. |
| --- | --- |

20.

| 21. | Het CvdR vraagt zich af waarom de Commissie voorstelt om de specifieke overbruggingsclausule van artikel 192, lid 2, VWEU op milieugebied pas in de tweede stap te gebruiken. Belastingheffing is immers een essentieel element bij de verwezenlijking van de duurzame-ontwikkelingsdoelstellingen door de EU. Naar het oordeel van het CvdR zou de Commissie dan ook moeten voorstellen om de overbruggingsclausule voor belastingen op milieugebied al in de eerste stap te gebruiken. Er is dringend behoefte aan een gecoördineerde Europese aanpak op het gebied van belastingheffing in de luchtvaartsector, waarvoor momenteel geen enkele Europese belastingregeling geldt. Zo valt er te denken aan de invoering van btw op vliegtickets of het belasten van kerosine. |
| --- | --- |

21.

Brussel, 26 juni 2019.

De voorzitter

van het Europees Comité van de Regio’s

Karl-Heinz LAMBERTZ

---

(1)  Zie punt 6 van de resolutie over het werkprogramma van de Europese Commissie voor 2019 (RESOL-VI/33), aangenomen op 6 februari 2019.

1

(2)  Agressieve fiscale planning houdt volgens de definitie van de Europese Commissie in “dat wordt geprofiteerd van de technische details van een belastingsysteem of van incongruenties tussen twee of meer belastingsystemen met als doel de verschuldigdheid van belasting te verminderen”.

2

https://ec.europa.eu/taxation_customs/sites/taxation/files/taxation_papers_71_atp_.pdf

(3)  http://www.europarl.europa.eu/news/en/headlines/economy/20160707STO36204/tax-fraud-75-of-europeans-want-eu-to-do-more-to-fight-it

3

---

| 29.11.2019 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 404/9 |
| --- | --- | --- | --- |

29.11.2019

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 404/9

---

Advies van het Europees Comité van de Regio’s over een plaatsgebonden aanpak van de EU-strategie voor het industriebeleid

(2019/C 404/03)

| Rapporteur | : | Jeannette BALJEU (NL/ALDE)
  Gedeputeerde van de provincie Zuid-Holland |
| --- | --- | --- |

Rapporteur

:

Jeannette BALJEU (NL/ALDE)

Gedeputeerde van de provincie Zuid-Holland

BELEIDSAANBEVELINGEN

HET EUROPEES COMITÉ VAN DE REGIO’S,

Inleiding

| 1. | onderstreept dat het industriebeleid, dat betrekking heeft op de productie van goederen en diensten, een hoeksteen is van een innovatieve, duurzame en gediversifieerde economie die in staat is om zowel het concurrentievermogen van Europa als de hoogwaardige werkgelegenheid in de Europese Unie te waarborgen. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Het Comité herhaalt dat de Commissie en de lidstaten elke mogelijkheid in het EU-Verdrag op het gebied van industriebeleid moeten aangrijpen, zoals omschreven in artikel 173 VWEU, met name via de optie om “initiatieven [te] nemen om deze coördinatie [van het industriebeleid door de lidstaten] te bevorderen, met name initiatieven om richtsnoeren en indicatoren vast te stellen, de uitwisseling van beste praktijken te regelen en de nodige elementen met het oog op periodieke controle en evaluatie te verzamelen”, in samenwerking met regionale stakeholders. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Het Comité wijst erop dat de industrie van vitaal belang is voor Europese regio’s en steden en voor de tientallen miljoenen banen die erdoor worden gecreëerd, en per definitie in een mondiale context opereert waarin handel een belangrijke groeimotor is die zowel voordelen als uitdagingen met zich meebrengt. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Ook kleine en middelgrote ondernemingen zijn van groot belang voor waardeschepping, innovatie en werkgelegenheid. Juist deze ondernemingen dragen er specifiek toe bij dat de industrie flexibel kan inspelen op nieuwe eisen die bijvoorbeeld de globalisering of digitalisering met zich meebrengen. De EU-strategie voor het industriebeleid moet passende oplossingen bieden waarmee ook voor kleine en middelgrote ondernemingen gunstige randvoorwaarden kunnen worden behouden en gecreëerd. |
| --- | --- |

4.

| 5. | De industrie moet zich wapenen voor de toekomst en kansen benutten, alsook een cruciale bijdrage blijven leveren aan welvaart en werkgelegenheid, evenals duurzame ontwikkeling en de totstandbrenging van een koolstofneutrale, circulaire economie waarborgen. |
| --- | --- |

5.

| 6. | Er moet worden geïnvesteerd in innovatieve nieuwe technologieën en digitalisering, in een koolstofneutrale en circulaire economie en in desbetreffende vaardigheden in alle Europese regio’s om het concurrentievoordeel van Europa te vergroten. |
| --- | --- |

6.

| 7. | Om snel te kunnen inspelen op de economische en industriële ontwikkelingen en om een gezonde wereldwijde concurrentiepositie te behouden, is er behoefte aan een strategische visie voor de Europese industrie die is verankerd in een plaatsgebonden aanpak. |
| --- | --- |

7.

| 8. | Een gecoördineerde Europese aanpak is noodzakelijk om ervoor te zorgen dat de Europese industrie opgewassen is tegen de wereldwijde concurrentie. Daarbij moet de aandacht met name uitgaan naar het verbeteren van de consistentie van de regelgevingskaders en normen, het wegnemen van buitensporige en onnodige regelgevings- en administratieve lasten, het vergemakkelijken van pan-Europese samenwerking en partnerschappen, het waarborgen van concurrerende energiekosten en het voorzien in geschikte handelsbeschermingsinstrumenten zowel in traditionele sectoren zoals staal en textiel, de chemische industrie, de landbouw en de scheepvaartsector, als in opkomende sectoren. Er moet bijvoorbeeld dringend een heffing op staalproducten worden ingevoerd om de Europese staalindustrie te beschermen. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Het industriebeleid moet een kader scheppen dat de industrie in staat stelt haar concurrentievermogen te verbeteren door een combinatie van horizontale en sectoroverschrijdende plaatsgebonden maatregelen en, waar nodig, doelgerichte sectorspecifieke maatregelen in de gehele waardeketen. |
| --- | --- |

9.

| 10. | Het Comité is ingenomen met de mededeling van de Commissie investeren in een slimme, innovatieve en duurzame industrie — Een hernieuwde strategie voor het industriebeleid van de EU (1) — en de nadruk die daarin wordt gelegd op partnerschap met de lidstaten, regio’s, steden en de particuliere sector als belangrijke stap op weg naar een instrument om het concurrentievermogen van de industrie en de innovatie in Europa te stimuleren, evenals met het voorstel van de Europese Commissie voor het cohesiebeleid na 2020, dat gericht is op versterking van de samenwerking tussen regionale ecosystemen in alle delen van Europa en op een meer uitgesproken internationale en industriële dimensie van slimme specialisatie. |
| --- | --- |

10.

| 11. | De Europese industrie zou met zowel economische als niet-economische acties en maatregelen moeten worden ondersteund, en in dat laatste geval bijvoorbeeld in het kader van het onderwijs- en scholingsbeleid of het onderzoeks- en innovatiebeleid. |
| --- | --- |

11.

| 12. | Het Comité is ook zeer te spreken over het initiatief van de Commissie om een industriële rondetafelconferentie op hoog niveau “Industrie 2030” in het leven te roepen, waarin het Comité van de Regio’s de status van waarnemer heeft (2). |
| --- | --- |

12.

| 13. | Het Comité juicht het toe dat de Europese Commissie, het Europees Parlement en de Raad hebben verzocht om de verdere ontwikkeling van een alomvattende strategie voor EU-industriebeleid ter hand te nemen, waarin de blik wordt gericht op 2030 en daarna, en waarin tevens strategische doelstellingen voor de middellange tot lange termijn en indicatoren voor de industrie worden vastgesteld, die vergezeld moeten gaan van een actieplan met concrete maatregelen. |
| --- | --- |

13.

| 14. | Daarbij moet worden uitgegaan van een multilevel-governancebenadering, die gebaseerd is op partnerschap en dialoog met de lidstaten, lokale en regionale overheden en belanghebbenden (3). |
| --- | --- |

14.

| 15. | Het Comité vindt het belangrijk dat deze strategie een sterke territoriale dimensie heeft, waarbij het subsidiariteitsbeginsel in acht wordt genomen, en is bereid om de Raad en het voorzitterschap te steunen bij de ontwikkeling van een meer plaatsgebonden strategie voor het industriebeleid. |
| --- | --- |

15.

| 16. | Het Comité is van mening dat een EU-strategie voor het industriebeleid ook een behoedzame en onderbouwde herziening van de EU-regels voor staatssteun en toezicht op fusies moet omvatten om te zorgen voor een gelijk speelveld op internationaal niveau, in overeenstemming met het mondiale handelsbeleid en multilaterale overeenkomsten. Tegelijkertijd dient deze strategie ook het investerings- en innovatiepotentieel van staatssteun of fusieoperatie te omvatten. |
| --- | --- |

16.

| 17. | Het Comité is verheugd over het document van het Europees Centrum voor politieke strategie (4), waarin wordt voorgesteld een nieuw evenwicht te vinden tussen openheid en bescherming van de Europese markt om zo een gelijker mondiaal speelveld te creëren en tegelijkertijd de industriële innovatie en productiviteit in eigen land te ondersteunen. |
| --- | --- |

17.

| 18. | Om de doelstellingen van de Overeenkomst van Parijs als antwoord op de dreiging van klimaatverandering (5) te verwezenlijken, zal de industrie volledig op de schop moeten, terwijl er tegelijkertijd ook voor haar concurrentievermogen moet worden gewaakt. De omvang van de transformatie die zowel de industrie als de samenleving staat te wachten, vergt dringende maatregelen, een gezamenlijke visie en geïntegreerde oplossingen van alle belanghebbenden en op alle beleidsniveaus, want alleen met een multilevel-aanpak kan er gezorgd worden voor draagvlak bij degenen die de gevolgen van dergelijke zwaarwichtige besluiten inzake het economisch beleid ondervinden. |
| --- | --- |

18.

| 19. | Het Comité steunt het door de Commissie aan het EU-industriebeleid gekoppelde beleid voor een eerlijke interne markt, dat in lijn met de Europese pijler van sociale rechten een antwoord moet bieden op de uitdagingen van de veranderende arbeidswereld. |
| --- | --- |

19.

Stelling 1: Een concurrerende Europese industrie vereist een gecombineerde aanpak waarbij een plaatsgebonden regionaal beleid gepaard gaat met interregionale samenwerking

| 20. | De concurrentievoordelen van regio’s zijn sterk afhankelijk van de lokale industrie, geografische troeven, regionale industriële innovatie-ecosystemen, instellingen voor beroepsopleiding en voor hoger onderwijs en de beschikbare arbeidskrachten en expertise. |
| --- | --- |

20.

| 21. | De exploratie, winning en exploitatie van Europese primaire en secundaire grondstoffen zijn van belang voor de ontwikkeling van lokale industrieën en waardeketens in de regio’s. In een duurzame plaatsgebonden aanpak moet rekening worden gehouden met de specifieke regionale kenmerken, ontwikkelingskansen en mogelijkheden voor clustersamenwerking die daartoe kunnen worden benut. |
| --- | --- |

21.

| 22. | Het Comité is van mening dat een plaatsgebonden aanpak gebaseerd moet zijn op de mogelijkheden van bedrijfs- en innovatie-ecosystemen om industriële modernisering te stimuleren en territoriale strategieën voor innovatie en integratie te ontwikkelen, op regionaal, lokaal, stedelijk of grensoverschrijdend niveau. |
| --- | --- |

22.

| 23. | Hiervoor zijn goed functionerende samenwerkingsverbanden, zoals macroregionale strategieën, en clusters met de belangrijkste partners nodig. Interregionale samenwerking tussen deze verbanden en clusters is van cruciaal belang voor de ontwikkeling van synergieën, de uitwisseling van ervaringen, “peer learning” en het bereiken van een kritische massa qua gezamenlijke investeringen met het oog op het doorvoeren van innovaties in de industriële waardeketens in heel Europa. Deze op interregionale samenwerking gebaseerde aanpak kan alleen slagen door gebruik te maken van digitalisering en het delen van informatie. |
| --- | --- |

23.

| 24. | Regionale en lokale overheden en andere organisaties spelen een sleutelrol bij het actief tot stand brengen van de noodzakelijke interregionale en grensoverschrijdende samenwerking. |
| --- | --- |

24.

| 25. | Duurzame samenwerking tussen regio’s moet verder gaan dan “ad-hocinitiatieven” en vergt een structureel kader voor samenwerking op basis van langetermijnverbintenissen en de inspanningen die reeds zijn geleverd bij de bestaande strategieën voor slimme specialisatie in het kader van de toekomstige investeringen in interregionale innovatie. |
| --- | --- |

25.

| 26. | Informatie over regionale activiteiten op het gebied van innovatie, aanwezige capaciteit (infrastructuur, expertise) en de mogelijkheden van de circulaire economie is van cruciaal belang. Deze gegevens zijn vaak maar sporadisch en in versnipperde vorm voorhanden, zodat zij slechts in beperkte mate van nut zijn voor regio’s. Bijgevolg moedigt het Comité de Europese Commissie aan om echt bewijsmateriaal te verzamelen en daarbij rekening te houden met het lokale en regionale perspectief op de EU-strategie voor de industrie. |
| --- | --- |

26.

| 27. | Het Comité zou graag zien dat de Commissie de steun voor interregionale en grensoverschrijdende samenwerking opvoert, ook in het kader van bestaande initiatieven zoals het “Vanguard Initiative” of thematische platformen voor slimme specialisatie waarbij steeds meer regio’s betrokken zijn, met het oog op een hernieuwde plaatsgebonden aanpak, zoals voorgesteld door de Europese Commissie in haar voorstellen voor het cohesiebeleid na 2020. |
| --- | --- |

27.

| 28. | Wat de programmeringsperiode na 2020 betreft, pleit het Comité voor meer EU-steun voor regionale ecosystemen en clusters in het kader van investeringen in interregionale innovatie, waarbij wordt uitgegaan van een op slimme specialisatie gerichte aanpak (“smart specialisation approach”), en waarbij bestaande initiatieven, zoals het platform voor slimme specialisatie op het gebied van industriële modernisering en het proefproject voor regio’s die bezig zijn met industriële omschakeling, worden uitgebreid en verruimd. Ook moeten er instrumenten worden ontwikkeld voor de uitvoering van gezamenlijke interregionale industriële investeringsprojecten in nauwe samenwerking met regio’s en partnerschappen voor slimme specialisatie. |
| --- | --- |

28.

| 29. | Het Comité benadrukt dat er voldoende geld moet worden uitgetrokken voor de thematische platforms voor slimme specialisatie, aangezien de regio’s niet altijd over de nodige middelen beschikken om een adequate deelname aan deze platforms te structureren. |
| --- | --- |

29.

| 30. | Het Comité verzoekt de Commissie om verder instrumenten te ontwikkelen voor het in kaart brengen en actief bevorderen van samenwerking met het oog op slimmespecialisatiestrategieën om het mogelijk te maken dat regio’s voortdurend nagaan in welke gebieden samenwerking cruciaal is om de leidende positie van Europa te behouden, om deze gebieden vervolgens als prioritair te bestempelen. |
| --- | --- |

30.

| 31. | Het zou een goede zaak zijn als de Commissie industriële innovatie op basis van slimme specialisatiestrategieën in alle regio’s zou aanmoedigen door het pad te effenen voor specifieke steunregelingen waarbij goed ontwikkelde regio’s samen met minder ontwikkelde regio’s werken aan concrete projecten, iets waar beide partijen baat bij hebben, evenals samenwerkingsprojecten tussen ontwikkelde regio’s en projecten van belang tussen minder ontwikkelde regio’s tot wederzijds voordeel. |
| --- | --- |

31.

Stelling 2: Aangezien grote maatschappelijke uitdagingen vaak samenwerking tussen Europese regio’s vereisen, spelen regionale overheden een cruciale rol in taakgerichte initiatieven en in de praktische uitvoering van sectoraal beleid

| 32. | Een taakgerichte beleidsaanpak kan worden gebruikt als instrument om grote maatschappelijke uitdagingen het hoofd te bieden en als ondersteuning van een multilevel-governancebenadering, waarbij de op slimme specialisatie gerichte aanpak de regionale agenda’s en investeringen kan helpen afstemmen op de Europese prioriteiten. |
| --- | --- |

32.

| 33. | Om maatschappelijke uitdagingen aan te pakken, zijn verdere investeringen in onderzoek en innovatie nodig om industriële excellentie te bevorderen en nieuwe kansen te benutten, en moeten experimenten en het nemen van risico’s in het ontdekkingsproces worden aangemoedigd. Het Comité vindt dat de verspreiding van innovatie en nieuwe technologieën in de industrie vergemakkelijkt zou moeten worden. |
| --- | --- |

33.

| 34. | Het Comité benadrukt dat regio’s een belangrijke rol spelen in het verbinden, ontwikkelen en ondersteunen van het regionale innovatie-ecosysteem, het in kaart brengen van de beschikbare capaciteiten en het betrekken van verschillende groepen belanghebbenden bij een werkelijk vraaggestuurde en op samenwerking gebaseerde aanpak van het vaststellen van industriële doelstellingen. Het dringt dan ook aan op regionale vertegenwoordiging in de governance van de taakgerichte aanpak, ook in de partnerschappen en de missieraden. |
| --- | --- |

34.

| 35. | Het Comité zou graag zien dat de Commissie in het taakgerichte beleid duidelijke doelstellingen voor de middellange en lange termijn vaststelt en deze omzet in beleid dat via de structuur- en investeringsfondsen, Horizon Europa en Digitaal Europa wordt uitgevoerd. |
| --- | --- |

35.

| 36. | lokale en regionale overheden zouden een aantal van deze taken naar zich toe moeten trekken en ervoor moeten zorgen dat er een interregionale aanpak wordt ontwikkeld. Een en ander moet worden afgestemd op en mogelijk worden gemaakt door de beschikbare Europese instrumenten. De Europese Commissie wordt dan ook opgeroepen om ervoor te zorgen dat regionale belanghebbenden actief worden betrokken bij de governance van de missies in het nieuwe programma Horizon Europa. |
| --- | --- |

36.

| 37. | Het Comité verzoekt de Commissie om proefprojecten te bevorderen in clusters van regio’s die zich lenen voor experimenten, overeenkomstig de IPCEI-aanpak (6) maar op kleinere schaal om interregionale samenwerking te stimuleren. |
| --- | --- |

37.

Stelling 3: Regionale en lokale overheden zouden ervoor moeten zorgen dat de vaardigheden aanwezig zijn om de transitie van de industrie te ondersteunen, door samenwerking tussen de industrie en onderwijsinstellingen te faciliteren met behulp van een Europese strategie

| 38. | Door de snelle industriële transformatie, de energietransitie, de digitalisering en de circulaire economie is de ontwikkeling van nieuwe interdisciplinaire vaardigheden noodzakelijk. |
| --- | --- |

38.

| 39. | Het is een goede zaak dat wordt getracht de verschillende instrumenten op Europees niveau te coördineren, zoals de nieuwe vaardighedenagenda voor Europa, het actieplan voor digitaal onderwijs en de strategie voor digitale vaardigheden. |
| --- | --- |

39.

| 40. | Er is dringend behoefte aan anticipatie op, ondersteuning en bevordering van de voortdurende ontwikkeling van vaardigheden, evenals aan bijscholing en omscholing van de huidige beroepsbevolking, vooral op het gebied van digitale vaardigheden. |
| --- | --- |

40.

| 41. | De Europese industrie telt een groot aantal werknemers die via beroepsopleidingen zijn opgeleid. |
| --- | --- |

41.

| 42. | Het Comité vindt ook dat de voordelen van industriële transformatie op ruime schaal moeten worden gevoeld en dat mensen die het risico lopen de boot te missen, de kans moeten krijgen om zich aan te passen en daarbij moeten worden ondersteund; wat dit betreft zou in beleidsinitiatieven meer prioriteit moeten worden gegeven aan mogelijkheden voor levenslang leren voor laaggeschoolde werknemers, zodat zij zich de nieuwe technologische vaardigheden eigen kunnen maken die door de industrie worden gevraagd. |
| --- | --- |

42.

| 43. | Actieve ontwikkeling van de vaardigheden van alle beroepsbeoefenaren in het beroepsleven is in alle industriële sectoren van groot belang. Het CvdR stelt in dit verband voor, in samenwerking met werkgevers en onderwijsinstellingen, doeltreffende concepten te ontwikkelen die in heel Europa kunnen worden gebruikt voor het delen van nieuwe kennis, het actualiseren van vaardigheden en het ontwikkelen van individuele capaciteiten. |
| --- | --- |

43.

| 44. | Een pan-Europese aanpak van het vaardighedenbeleid is dan ook van cruciaal belang voor het toekomstige concurrentievermogen van de Europese industrie en er moet veel meer worden geïnvesteerd in menselijk kapitaal, in de onderwijs- en beroepsopleidingsstelsels en permanente educatie, en ook in de industrie zelf. |
| --- | --- |

44.

| 45. | Daarnaast moeten onderwijs in ondernemerschap, de bevordering van bedrijfsvaardigheden, “peer learning” en het delen van goede praktijken meer worden ondersteund om partijen in de sector in staat te stellen zich aan te passen aan de nieuwe bedrijfsmodellen en effectief samen te werken in concurrerende Europese waardeketens. |
| --- | --- |

45.

| 46. | Het Comité beveelt de Commissie aan om meer te investeren in regio-overschrijdende onderwijsprogramma’s als Erasmus+ en daarbij de nadruk te leggen op beroepsopleiding en op een grotere mobiliteit van talentvolle jongeren in Europa. |
| --- | --- |

46.

| 47. | De bevoegde instanties zouden flexibele middelen moeten verschaffen voor regionale, en niet voor sectorale, omscholingsinitiatieven en het ESF+ zou onder de verordening gemeenschappelijke bepalingen voor het cohesiebeleid na 2021 moeten vallen, zodat alle vereisten met betrekking tot het partnerschapsbeginsel en de betrokkenheid van het regionale niveau bij de ontwikkeling van programma’s in het kader van het ESF kunnen worden toegepast. |
| --- | --- |

47.

| 48. | Regionale en lokale overheden zouden moeten samenwerken aan gemeenschappelijke onderwijs- en onderzoeksagenda’s om de gemeenschappelijke EU-prioriteiten op het gebied van vaardigheden om te zetten en regio-overschrijdende leermogelijkheden te ondersteunen. |
| --- | --- |

48.

Stelling 4: De Europese industrie en regeringen moeten leiderschap tonen en maatregelen nemen om duurzamer te worden

| 49. | De EU loopt voorop in de wereldwijde overgang naar een koolstofneutrale en circulaire economie. De Europese industrie moet dan ook het goede voorbeeld geven en bijdragen aan de beperking van de klimaatverandering, de verwezenlijking van de doelstellingen van Parijs, de instandhouding van hulpbronnen, het voorkomen van aantasting van het milieu en het reageren op de veranderende verwachtingen van de consument in de groene economie. |
| --- | --- |

49.

| 50. | Het Comité onderstreept dat de overgang van bedrijven naar meer duurzame en hulpbronnenefficiënte organisaties zowel het milieu ten goede zal komen als concurrentievoordeel zal opleveren, wat zal leiden tot innovatie en het scheppen van nieuwe banen en ondernemingskansen. |
| --- | --- |

50.

| 51. | Het is van cruciaal belang dat de industrie en de burger op de hoogte worden gebracht van de voordelen van nieuwe concepten als de circulaire, de koolstofneutrale en de deeleconomie. Deze nieuwe concepten vergen een andere houding van zowel de consument (tegenover hergebruik en recyclage bijvoorbeeld) als de industrie, die zich geleidelijk moet aanpassen aan een nieuw soort vraag in het kader van een strategische langetermijnplanning. |
| --- | --- |

51.

| 52. | Om de overstap naar een duurzame industrie te maken, moet Europa zijn leiderschap tonen in alle sectoren en de toenemende wereldwijde concurrentie op het gebied van groene productie, bio-economie en schone energietechnologie het hoofd bieden. |
| --- | --- |

52.

| 53. | De overgang van een regio naar een circulaire en koolstofneutrale economie is een langetermijnproject dat alleen succesvol kan zijn met een stapsgewijze aanpak, en in sommige gevallen ook via een radicale vernieuwing, waarbij haalbare tussentijdse doelen worden gesteld die de burgers en sectoren zoals bijvoorbeeld de automobielindustrie niet te zwaar belasten. Bijzondere aandacht moet worden besteed aan het versterken van de veerkracht van plattelandsgemeenschappen die de boot dreigen te missen wat het economische overgangsproces betreft. |
| --- | --- |

53.

| 54. | Het Comité benadrukt dat er belangrijke belemmeringen uit de weg moeten worden geruimd, zoals het ontbreken van de juiste marktsignalen en stimulansen voor een ontwerp van circulaire producten, hoge overgangskosten voor bedrijven, belemmeringen in de regelgeving, ontoereikende consumentenvoorlichting en slecht functionerende markten voor secundaire grondstoffen. |
| --- | --- |

54.

| 55. | Pan-Europese en interregionale samenwerking speelt een belangrijke rol in de ondersteuning van regio’s bij de ontwikkeling van een strategische aanpak om het potentieel van de circulaire en koolstofneutrale economie te benutten. |
| --- | --- |

55.

| 56. | Het Comité staat achter het idee om strategische overheidsopdrachten te gebruiken als instrument voor het stimuleren van innovatie, zoals door de Europese Commissie wordt erkend in haar actieplan voor de circulaire economie in 2015 (7) en in de desbetreffende richtlijnen inzake overheidsopdrachten, maar is van mening dat de complexiteit van de regels de regionale en lokale overheden er vaak toe aanzet om risico’s te vermijden. |
| --- | --- |

56.

| 57. | Het zou een goede zaak zijn als de regionale en lokale overheden een multisectorieel en sectoroverschrijdend economisch ontwikkelingsperspectief zouden hanteren, waarbij afval- en milieubeheer worden geïntegreerd in een allesomvattende circulaire economie. |
| --- | --- |

57.

| 58. | Regio’s en steden worden opgeroepen om de mogelijkheden van het cohesiebeleid na 2020 ten volle te benutten om innovatieve oplossingen te vinden voor het klimaat en de overgang naar een circulaire economie. |
| --- | --- |

58.

| 59. | Het Comité pleit voor een holistische, gecoördineerde multilevel-governancebenadering om te zorgen voor de nodige samenhang tussen verschillende beleidsinstrumenten en maatregelen op verschillende niveaus. Bij de overgang naar een koolstofarme en circulaire economie moet rekening worden gehouden met de hele waardeketen en de verwerkende industrie in het algemeen, alsook met kleine en middelgrote ondernemingen en start-ups. |
| --- | --- |

59.

| 60. | Het Comité verzoekt de Commissie om de ontwikkeling van gezamenlijke strategieën op specifieke gebieden, zoals waterstof en synthetische brandstoffen, verder te ondersteunen en bij te dragen tot de marktintroductie van meer duurzame technologieën. |
| --- | --- |

60.

Stelling 5: Regionale, op innovatie gerichte strategische publiek-private partnerschappen zijn van cruciaal belang om het gebruik van nieuwe technologieën door de industrie te bevorderen

| 61. | Innovatie is moeilijk, met name voor startende ondernemingen en het midden- en kleinbedrijf, aangezien de invoering van nieuwe technologieën vaak gepaard gaat met hoge investeringen en expertise vergt. Zo bestaan er nog steeds grote verschillen tussen sectoren en regio’s in Europa op het gebied van digitalisering. |
| --- | --- |

61.

| 62. | Samenwerking tussen industrie, onderzoeksorganisaties en regionale overheden is belangrijk voor het benutten van industriële innovaties. |
| --- | --- |

62.

| 63. | Het Comité waardeert de digitale-innovatiehubs, de proefprojecten (“testbeds”) van de Europese Commissie en de technologie-infrastructuur als voorbeelden van strategische, op innovatie gerichte publiek-private partnerschappen. |
| --- | --- |

63.

| 64. | Het is een goede zaak dat de nadruk wordt gelegd op slimmespecialisatiestrategieën voor de periode na 2020, waarbij de knelpunten voor de verspreiding van nieuwe ideeën onder bedrijven worden aangepakt. |
| --- | --- |

64.

| 65. | Het Comité steunt de 281 digitale innovatiecentra van de EU, als onderdeel van het programma Digitaal Europa (DEP) om de interregionale samenwerking te verbeteren. |
| --- | --- |

65.

| 66. | Om ervoor te zorgen dat de industrie gemakkelijk toegang heeft tot de bestaande geavanceerde technologie en infrastructuur in heel Europa, moet samenwerking tussen deze publiek-private partnerschappen op pan-Europees niveau tot stand worden gebracht; ook moeten deze voorzieningen onder de aandacht worden gebracht en moeten er financiële middelen worden uitgetrokken voor de integratie ervan. |
| --- | --- |

66.

| 67. | Verder is er behoefte aan een gecoördineerde algemene strategie, evenals aan een strategie om de regionale samenwerking op operationeel niveau te versterken. |
| --- | --- |

67.

| 68. | Om de impact van digitale-innovatiehubs te vergroten, moet ervoor worden gezorgd dat een dergelijke hub geen aparte, op zichzelf staande instantie is die met de andere concurreert, maar moet hij als een knooppunt zijn opgezet in een coördinerend netwerk waaraan verschillende belanghebbenden, zoals universiteiten, onderzoekscentra, innovatiecentra enz. kunnen deelnemen. |
| --- | --- |

68.

| 69. | De regionale overheden zouden moeten worden betrokken bij de selectie en ingebruikname van Europese digitale-innovatiehubs in het komende DEP. |
| --- | --- |

69.

| 70. | Lokale en regionale overheden zouden duurzaamheid en innovatie moeten bevorderen door middel van aanbestedingen, door ondersteuning van slimme steden en andere initiatieven van belang en door de verschillende spelers uit de industrie en de onderzoeks- en onderwijsinstellingen met elkaar in contact te brengen. |
| --- | --- |

70.

| 71. | Het Comité beveelt aan de regio’s te betrekken bij de totstandbrenging van een duurzame samenwerking tussen publieke en particuliere partners op andere gebieden dan digitalisering (met inbegrip van andere experimenten en proefprojecten). In het kader hiervan zou een uitgebreid overzicht van de activiteiten in de regio’s moeten worden opgesteld en een beoordeling van hun complementariteit moeten worden uitgevoerd. |
| --- | --- |

71.

| 72. | Er moet een alomvattende strategie worden ontwikkeld om informatie over beschikbare infrastructuur en innovatiecapaciteit in heel Europa te verzamelen, te systematiseren en te verspreiden. |
| --- | --- |

72.

| 73. | Het Comité benadrukt het toenemende belang van artificiële intelligentie (AI) in het Europese industriebeleid en de leidende rol die de Europese Unie in dit opzicht speelt omdat ze 32 % van de AI-onderzoeksinstellingen wereldwijd vertegenwoordigt. Tegen deze achtergrond wijst het Comité nogmaals op zijn eigen standpunt over AI dat het in zijn advies van 6 februari 2019 heeft verwoord en onderschrijft het tevens de aanbevelingen van het Europees Parlement (8). |
| --- | --- |

73.

| 74. | Het Comité juicht het toe dat de Europese Raad de Commissie heeft verzocht om vóór eind 2019 een langetermijnvisie met concrete stappen voor de toekomst van de industrie in de EU te presenteren. |
| --- | --- |

74.

Brussel, 26 juni 2019.

De voorzitter

van het Europees Comité van de Regio’s

Karl-Heinz LAMBERTZ

---

(1)  COM(2017) 479 final.

1

(2)  Besluit C(2017) 8565 van de Commissie van 15 december 2017 tot oprichting van de Industriële Rondetafelconferentie op hoog niveau “Industrie 2030”.

2

(3)  Conclusies over een hernieuwde strategie voor het industriebeleid van de EU, Raad Concurrentievermogen, 30 november 2017 (705/17).

3

(4)  EU Industrial Policy after Siemens-Alstom: finding a new balance between openness and protection, Europese Commissie, maart 2019.

4

(5)  Verenigde Naties (2015).

5

(6)  Belangrijke projecten van gemeenschappelijk Europees belang.

6

(7)  Maak de cirkel rond — Een EU-actieplan voor de circulaire economie, COM(2015) 614 final.

7

(8)  Resolutie van het Europees Parlement van 12 februari 2019 inzake een alomvattend Europees industriebeleid inzake artificiële intelligentie en robotica (2018/2088(INI)).

8

---

| 29.11.2019 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 404/16 |
| --- | --- | --- | --- |

29.11.2019

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 404/16

---

Advies van het Europees Comité van de Regio’s over duurzameontwikkelingsdoelstellingen: een basis voor een langetermijnstrategie van de EU voor een duurzaam Europa tegen 2030

(2019/C 404/04)

| Rapporteur | : | Arnoldas ABRAMAVIČIUS (LT/EVP)
  Lid van de gemeenteraad van Zarasai |
| --- | --- | --- |
| Referentiedocument | : | Mededeling van de Commissie — Discussienota “Naar een duurzaam Europa in 2030”
  COM(2019) 22 final |

Rapporteur

:

Arnoldas ABRAMAVIČIUS (LT/EVP)

Lid van de gemeenteraad van Zarasai

Referentiedocument

:

Mededeling van de Commissie — Discussienota “Naar een duurzaam Europa in 2030”

COM(2019) 22 final

BELEIDSAANBEVELINGEN

HET EUROPEES COMITÉ VAN DE REGIO’S,

| 1. | is ingenomen met de discussienota van de EU “Naar een duurzaam Europa in 2030” en verzoekt de Europese Commissie en de Europese Raad de tenuitvoerlegging van de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling en de 17 duurzameontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s) van die agenda aan te merken als prioriteit op de politieke agenda, als overkoepelende doelstelling van het volgende strategisch plan van de EU voor 2019-2024 en daarna. Het CvdR rekent er ook op dat de nieuwe Europese Commissie de weg vrijmaakt voor een EU-strategie voor duurzame ontwikkeling met een uitvoeringsplan, waarop in de conclusies van de Europese Raad van 18 oktober 2018 al is aangedrongen. |
| --- | --- |

1.

| 2. | De SDG’s moeten als uitgangspunt voor politieke actie worden genomen om onze vele — economische, sociale, ecologische, bestuurlijke, externe — uitdagingen aan te gaan. Het CvdR staat er dan ook op dat alle actoren duurzame ontwikkeling en de SDG’s op dezelfde manier interpreteren om deze volledig ten uitvoer te kunnen leggen voor het welzijn van de burgers, nu en in de toekomst. De eerste intentie is armoede verlichten, ongelijkheid verminderen — niemand aan zijn lot overlaten, een vredige wereld tot stand brengen, welvaart creëren en delen, binnen de grenzen van onze planeet. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Het CvdR acht de 17 SDG’s universeel en ondeelbaar. De coherentie van de maatregelen die worden getroffen om deze ten uitvoer te leggen is van cruciaal belang om vooruitgang te kunnen boeken. |
| --- | --- |

3.

Van reflectie naar actie

| 4. | Het CvdR meent dat van de drie scenario’s die de Europese Commissie naar voren schuift om het debat aan te zwengelen over de volgende stappen die de EU dient te nemen om de Agenda 2030 uit te voeren, scenario 1 de enige optie is die betrekking heeft op zowel het interne als externe optreden van de EU en op alle beleidsgebieden. |
| --- | --- |

4.

| 5. | Het CvdR acht, gezien de complexe aard van de SDG’s en de resultaten van de CvdR-OESO-enquête over de bijdragen van lokale en regionale overheden aan de SDG’s (1), een overkoepelende EU-strategie nodig om de uitvoering tussen alle overheidsniveaus te coördineren, met aan termijnen gebonden doelstellingen en concrete resultaten voor 2030, samen met monitoring- en evaluatiemechanismen, en geeft daarom de voorkeur aan scenario 1. |
| --- | --- |

5.

| 6. | De uitvoeringsdoelstellingen van de SDG’s en de bijbehorende beleidsstrategieën moeten met een gemengde bottom-up- en top-downbenadering worden aangepakt, waarbij alle bestuursniveaus en alle relevante belanghebbenden worden betrokken, en die leidt tot een reeks concrete nationale en op regionaal niveau gedifferentieerde doelstellingen. Deze strategie voor een Duurzaam Europa 2030 moet volgen op de huidige Europa 2020-strategie. |
| --- | --- |

6.

| 7. | De EU-instellingen en de lidstaten moeten hun maatregelen inzake de SDG’s onmiddellijk versnellen en zorgen voor mainstreaming van de SDG’s in alle beleidsdomeinen die worden vermeld in scenario 2. |
| --- | --- |

7.

| 8. | Extern optreden zoals dat in scenario 3 wordt voorgesteld is noodzakelijk. Wanneer echter uitsluitend nadruk wordt gelegd op het externe optreden, zou dit niet alleen de geloofwaardigheid van de EU op internationaal niveau aantasten, maar ook eraan voorbijgaan dat de EU en haar lidstaten zelf de SDG’s nog lang niet hebben verwezenlijkt, en tevens vooruitgang bij het behalen van de SDG’s in de EU tegenhouden. |
| --- | --- |

8.

| 9. | De ambitie om de SDG’s uit te voeren moet op alle niveaus hoger zijn, dus zowel op Europees, nationaal, regionaal als lokaal niveau. |
| --- | --- |

9.

Betrokkenheid van regio’s en steden

| 10. | Het CvdR benadrukt dat de doelstelling “niemand aan zijn lot overlaten” vereist dat alle bestuursniveaus zorgen voor schaaloverschrijdende integratie en behulpzame, onderling samenhangende (territoriale) beleidsmaatregelen ontwerpen. Het verzoekt een mechanisme in het leven te roepen om de vooruitgang te evalueren en de belangrijkste uitdagingen van de tenuitvoerlegging van de SDG’s in het veld vast te stellen, en ervoor te zorgen dat de middelen effectief worden gebruikt. |
| --- | --- |

10.

| 11. | Het CvdR wijst erop dat 65 % van de 169 subdoelen van de 17 SDG’s alleen kan worden behaald wanneer de regio’s en steden stevig worden betrokken bij de implementatie en monitoring van de SDG’s (2). Steden en regio’s “lokaliseren” de SDG’s in de praktijk, en zijn niet alleen uitvoerders, maar ook de beleidsmakers die het dichtst bij hun burgers, bedrijven en lokale gemeenschappen staan. De resultaten van de CvdR-OESO-enquête bevestigen voorts dat steden en regio’s zich actief inzetten, aangezien 59 % van de respondenten bezig is met de uitvoering van de SDG’s. Veel regio’s en Europese steden hebben een voortrekkersrol gespeeld (3) bij de plaatselijke invulling van de SDG’s en hebben aangetoond dat regio’s en steden essentieel zijn voor een doeltreffende en snelle uitvoering van de SDG’s. |
| --- | --- |

11.

| 12. | Het CvdR wijst uitdrukkelijk op de rol van veelbelovende voortrekkersinitiatieven zoals “Cities and Regions for the Sustainable Development Goals” van de OESO en het “25 + 5 SDG Cities Leadership Platform” van de VN, die vrijwillige regio’s en steden helpen bij het “lokaliseren' van de SDG’ s — met het laatstgenoemde initiatief gebeurt dit 5 jaar vóór 2030. |
| --- | --- |

12.

| 13. | Het CvdR beklemtoont, op grond van zijn studie over een territoriale aanpak van de SDG’s (4), dat het belangrijk is om de capaciteit van regio’s en steden op te bouwen, zodat ze de SDG’s kunnen lokaliseren, om de huidige initiatieven beter zichtbaar te maken en ervoor te zorgen dat lokale en regionale overheden sterker gebruikmaken van de Ondersteuningsdienst voor structurele hervormingen (SRSP) (5), waarvan de doelstellingen moeten worden afgestemd op de SDG’s. |
| --- | --- |

13.

| 14. | Het CvdR verbindt zich ertoe steun te verlenen aan het “lokaliserings- en territorialiseringsproces van de SDG’s” en dubbel werk te voorkomen door partnerschappen te bevorderen met internationale organisaties (6) en Europese verenigingen (7). |
| --- | --- |

14.

| 15. | De Europese Commissie en het Comité van de Regio’s vervullen samen met andere Europese organisaties een sleutelrol bij de bevordering van collegiale toetsing, uitwisseling, samenwerking en wederzijds leren tussen regio’s en steden in de hele EU. |
| --- | --- |

15.

| 16. | Het CvdR pleit voor volledige erkenning van de rol van de regio’s bij het lokaliseren van de SDG’s in de EU. De lokale en regionale overheden spelen een essentiële rol bij de bevordering van waarden en het creëren van maatschappelijke verbanden en moeten daarom dringend worden betrokken bij de totstandbrenging van duurzame ontwikkeling in de hele EU. |
| --- | --- |

16.

| 17. | In de EU bestaan grote verschillen op het vlak van ontwikkeling, demografie, productiestructuur en industrialisatiegraad, wat noopt tot een flexibele en plaatsgebonden aanpak voor minder ontwikkelde, perifere en eilandregio’s, alsook voor de regio’s die te maken krijgen met de energietransitie. |
| --- | --- |

17.

| 18. | Het CvdR steunt de oprichting van een Europese praktijkgemeenschap voor de SDG’s, geleid door nrg4SD. |
| --- | --- |

18.

| 19. | Het CvdR wijst op de economische, sociale en territoriale kloof in de wereld, in de EU-lidstaten en tussen de lidstaten onderling. Met SDG 11 wordt weliswaar de uitdaging van de urbanisatie aangegaan, maar we moeten zorgen voor een evenwichtige regionale ontwikkeling in de EU om te garanderen dat niemand en geen enkel grondgebied in de steek wordt gelaten. |
| --- | --- |

19.

| 20. | Het CvdR wijst op het belang van doeltreffende synergie en integratie van lokale, regionale, nationale en EU-middelen, zowel publieke als particuliere, alsook op het belang van publiek-private samenwerking bij strategische ontwikkelingen en investeringen, om de SDG’s tegen 2030 te verwezenlijken. |
| --- | --- |

20.

| 21. | Het Cohesiefonds is voor regio’s en steden het belangrijkste investeringsinstrument van de EU om de SDG’s uit te voeren en hun economische, sociale en territoriale ontwikkeling te verzekeren. Daarom verzoekt het CvdR dat financiering in het kader van het volgende EU-cohesiebeleid 2021-2027 toegankelijk blijft voor alle regio’s, zodat de deelname van alle burgers wordt bevorderd, op basis van een wettelijk bindende Europese gedragscode inzake partnerschap. In het volgende cohesiebeleid moet de EU haar doelstellingen beter afstemmen op de SDG’s, om een betere uitvoering en coherentie van de maatregelen te garanderen. |
| --- | --- |

21.

| 22. | De SDG’s bevatten weliswaar een stedelijk doel — namelijk SDG 11 — maar er is geen doel in opgenomen dat specifiek geldt voor regio’s. Naar regionale ontwikkeling wordt enkel indirect verwezen in de context van landgebruik. Een nauwkeurige afstemming van het cohesiebeleid op de SDG’s impliceert daarom dat bij de programmering van het nieuwe EU-cohesiebeleid moet worden gekeken naar alle voor de regio’s relevante SDG’s en niet alleen naar SDG 11. |
| --- | --- |

22.

| 23. | Het CvdR wijst op het voorbeeld van de EU-stedenagenda, waarmee het overleg over duurzame stadsontwikkeling tussen alle bestuursniveaus wordt bevorderd. Dit proces kan ook als inspiratie dienen voor de governancestructuur van de toekomstige strategische agenda 2019-2024, zodat de EU de problemen om de SDG’s te halen efficiënter kan aanpakken. |
| --- | --- |

23.

| 24. | Het CvdR wijst op het potentieel van zijn voorstel (8) waarin wordt gesteld dat het toekomstige cohesiebeleid na 2020 steun moet verlenen aan regio’s en steden om “de SDG’s te lokaliseren” en dat de uitvoering van strategieën voor duurzame stadsontwikkeling moet worden afgestemd op de plaatselijke situatie. |
| --- | --- |

24.

| 25. | De financieringsinstrumenten van de EU voor landbouw, onderzoek en innovatie en het EFSI, en hun synergie met de cohesiefondsen, zijn van groot belang om de doelstellingen voor duurzame ontwikkeling volledig te verwezenlijken. |
| --- | --- |

25.

Alle belanghebbenden betrekken

| 26. | Het CvdR benadrukt dat, gezien de transformatieve aard van de SDG’s, alle lagen van de samenleving en economie een inbreng moeten hebben in de SDG’s, en wijst op het belang van businesscases in de particuliere sector en de economie voor het uitvoeren en behalen van de SDG’s tegen 2030. |
| --- | --- |

26.

| 27. | Het CvdR herinnert eraan dat in de SDG’s mensen centraal staan en dat partnerschap, participatie en empowerment kernwaarden zijn van duurzame ontwikkeling. De deelname van burgers van alle leeftijden, de burgermaatschappij in heel haar diversiteit, de academische wereld, overheden en de particuliere sector aan multistakeholderdialogen is nodig om samen oplossingen aan te wijzen en te bedenken om de SDG’s te verwezenlijken en in de onvermijdelijke compromissen de juiste balans te vinden. |
| --- | --- |

27.

| 28. | Initiatieven vanuit de basis, gunstige randvoorwaarden en ondernemingsgeest zijn in steden en regio’s cruciaal om de SDG’s en slimme, duurzame en inclusieve groei te verwezenlijken. |
| --- | --- |

28.

| 29. | Het CvdR pleit voor brede voorlichting over de voordelen van duurzame ontwikkeling om ervoor te zorgen dat in elke leeftijdsgroep en op lange termijn de juiste sociale attitudes ontstaan. |
| --- | --- |

29.

EU-governance voor de SDG’s

| 30. | Het CvdR verzoekt de nieuwe Europese Commissie om een leidende rol op zich te nemen bij het opzetten van multilevel-, multistakeholder-, en sectoroverschrijdende governance, in het kader van scenario 1, zodat de mainstreaming van alle dimensies van de SDG’s in alle EU-beleidslijnen mogelijk wordt, terwijl ook de beleidscoherentie tussen de verschillende sectoren wordt gegarandeerd, en zodat alle bestuursniveaus en belanghebbenden, ook de burgers, worden betrokken bij alle fasen van de beleidsvorming. |
| --- | --- |

30.

| 31. | De betekenis van onderwijs mag volgens het CvdR niet onderschat worden, aangezien politiek leiderschap van het allergrootste belang is, en het merkt op dat zowel politici als besturen opleidingen moeten krijgen en betrokken moeten worden bij de SDG’s, en dat elke EU-instelling in haar eigen bestuurlijke optreden moet zorgen voor mainstreaming van de SDG’s. |
| --- | --- |

31.

| 32. | Het CvdR beveelt de volgende voorzitter van de Europese Commissie aan een speciaal team aan te stellen dat aan haar/zijn kabinet is verbonden, met alle Commissieleden samenwerkt en alle beleidsvoorstellen aan de SDG’s toetst. Dit team moet wijzen op mogelijke conflicten en noodzakelijke compromissen en zal belast zijn met de mainstreaming van de SDG’s in alle EU-beleidslijnen. Dit zal een sterke coördinatie tussen alle directoraten-generaal inhouden. |
| --- | --- |

32.

| 33. | Het CvdR dringt erop aan dat de volgende voorzitter van de Europese Commissie jaarlijks, tijdens de Staat van de Unie, verslag uitbrengt aan het Europees Parlement en aan de Raad Algemene Zaken over de uitvoering van de SDG’s. |
| --- | --- |

33.

| 34. | Het CvdR dringt er bij de Raad op aan de uitvoering van de SDG’s te stimuleren en wederzijds leren op nationaal niveau te bevorderen via de bespreking van vrijwillige nationale evaluaties binnen de Raad Algemene Zaken, voorafgaand aan presentaties die zijn gepland tijdens politieke fora op hoog niveau van de VN. |
| --- | --- |

34.

| 35. | Het CvdR dringt er bij het Europees Parlement, als medewetgever, op aan te zorgen voor mainstreaming van de SDG’s in al zijn relevante beleidsdossiers en alle comités te betrekken bij de uitvoering van de SDG’s, en verzoekt om permanente rapporteurs over de SDG’s in zijn verschillende commissies. |
| --- | --- |

35.

| 36. | Het CvdR verbindt zich ertoe op integrale en coherente wijze aan de SDG’s te werken en voor mainstreaming van de SDG’s te zorgen in alle commissies en adviezen van het CvdR. |
| --- | --- |

36.

| 37. | Het CvdR stelt voor met de Commissie en andere partners samen te werken aan het toezicht op de uitvoering van de SDG’s op lokaal en regionaal niveau, en is ingenomen met de werkzaamheden van het multistakeholderplatform inzake de SDG’s dat door de Europese Commissie wordt georganiseerd als open en participatieve governance. Het is daarnaast sterk voorstander van de voortzetting ervan om regio’s, steden, het maatschappelijk middenveld, de academische wereld en de bedrijfswereld te betrekken bij een inclusieve duurzaamheidsdialoog en op die manier te zorgen voor betrokkenheid bij de SDG’s. |
| --- | --- |

37.

| 38. | Het CvdR is verheugd dat de Europese Commissie de aanbevelingen van het platform in de discussienota heeft opgenomen. |
| --- | --- |

38.

| 39. | Het CvdR stelt zich het platform voor als een permanent adviesorgaan dat door EU-besluitvormers — de Europese Commissie, de Raad en het Europees Parlement — kan worden geraadpleegd betreffende een overkoepelende strategie voor een Duurzaam Europa 2030 en dat de nieuwe leden van de Europese Commissie en EP-leden instrueert over de SDG’s. |
| --- | --- |

39.

| 40. | Het CvdR pleit ervoor Europese, nationale en subnationale platformen regelmatig te betrekken bij de werkzaamheden van het multistakeholderplatform van de EU teneinde de werkzaamheden en representativiteit van dat platform te versterken. |
| --- | --- |

40.

| 41. | Het CvdR verzoekt alle EU-instellingen, onder meer de Europese Commissie, de Raad, het Europees Parlement evenals het Europees Comité van de Regio’s en het Europees Economisch en Sociaal Comité, om regelmatig een interinstitutionele dialoog over de SDG’s te houden, teneinde beleidscoherentie te garanderen in de geest van SDG 17. |
| --- | --- |

41.

Mainstreaming van de SDG’s in het EU-beleid

| 42. | Het CvdR spoort de Europese Commissie ertoe aan de richtsnoeren voor beter wetgeven te gebruiken als instrument om wetgeving te ontwerpen waarin alle dimensies van de SDG’s worden meegenomen. Deze richtsnoeren moeten duidelijk alle variabelen laten zien waarmee rekening moet worden gehouden voor een duurzame aanpak. |
| --- | --- |

42.

| 43. | Het CvdR is van mening dat compromissen tussen de verschillende dimensies van de SDG’s onvermijdelijk zijn en pleit voor systematische effectbeoordelingen vooraf om mogelijke synergieën en conflicten aan te wijzen, en om compromissen transparant te beoordelen, rekening houdend met onmiddellijke effecten en gevolgen voor de lange termijn. Territoriale effectbeoordelingen en participatieve debatten met burgers en belanghebbenden op lokaal en regionaal niveau moeten een draagvlak creëren voor de genomen besluiten en een goede beleidsvorming waarborgen. |
| --- | --- |

43.

| 44. | Het CvdR wil aan andere instellingen en organisaties het goede voorbeeld geven en verplicht zich ertoe jaarlijks conferenties te organiseren om lokale en regionale ervaringen en goede praktijken te belichten. |
| --- | --- |

44.

| 45. | Het CvdR verzoekt al de EU-instellingen en de lidstaten om het Europees semester af te stemmen op de SDG’s en een volgende EU-strategie voor een Duurzaam Europa 2030. Meerjarige richtsnoeren moeten ervoor zorgen dat het Europees semester de EU-strategie kracht bijzet en dat het een coördinatie- en handhavingsinstrument voor de SDG’s wordt, en dat de jaarlijkse groeianalyse daarmee de “jaarlijkse duurzameontwikkelingsanalyse” wordt. |
| --- | --- |

45.

| 46. | Het CvdR pleit voor een meerjarige EU-enquête over duurzame ontwikkeling waarmee een meerjarige nationale cyclus voor de evaluatie en rapportage van aanbevelingen wordt opgestart. Die enquête moet de balans opmaken van de uitvoering van de EU-strategie en de actieplannen inzake duurzame ontwikkeling van de lidstaten, en op zijn beurt zou dienen als basis voor de vrijwillige nationale evaluaties van de EU-lidstaten in de context van de VN. |
| --- | --- |

46.

| 47. | Het CvdR zou graag zien dat bij de governance van het Duurzaam Europees Semester binnen de Commissie alle relevante diensten van de Commissie worden betrokken en verkokerde initiatieven worden vermeden. |
| --- | --- |

47.

| 48. | Het herhaalt zijn verzoek dat de governance van het Europees semester wordt gebaseerd op de beginselen van partnerschap en multilevel governance, waarbij de regio’s en steden van de EU worden beschouwd als volwaardige partners vanaf het begin van de jaarlijkse cyclus, op grond van een gedragscode (9) (10). |
| --- | --- |

48.

| 49. | Het CvdR vraagt de EU-instellingen de EU-begroting te gebruiken om te zorgen voor mainstreaming van de SDG’s in alle beleidsmaatregelen, en met name subsidies voor fossiele brandstoffen af te schaffen en de duurzaamheidscriteria in openbare aanbestedingen te versterken. |
| --- | --- |

49.

| 50. | Er moet toezicht worden uitgeoefend op de uitvoering van de SDG’s. Daarom vraagt het CvdR de gegevens ten minste tot op NUTS2-niveau te splitsen, en waar nodig tot op lokaal niveau, zodat betere beleidsvorming mogelijk is wanneer het nationaal gemiddelde misleidend is. |
| --- | --- |

50.

| 51. | Het CvdR herhaalt (11) dat verder moet worden gekeken dan het bbp en aanvullende indicatoren moeten worden gebruikt die niet zuiver van economische aard zijn maar waarin het transformatieve karakter van de SDG’s wordt vastgelegd, en die op NUTS2-niveau moeten worden gemeten, op zijn minst aan de hand van uitgesplitste gegevens met betrekking tot de verwezenlijking van de SDG’s. |
| --- | --- |

51.

| 52. | Het CvdR wijst erop dat regio’s en steden die pionierswerk leveren hun eigen indicatoren uitwerken en hun gegevens verzamelen in partnerschap met lokale actoren. De ontwikkeling van lokale indicatoren is een uitgelezen kans om participatie en betrokkenheid te bevorderen. 40 % van de respondenten van de CvdR-OESO-enquête gebruikt echter geen indicatoren. EU-indicatoren mogen niet worden gebruikt wegens het gebrek aan beschikbare gegevens op NUTS2-niveau voor lokaal gebruik. |
| --- | --- |

52.

| 53. | Het CvdR stelt voor dat het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek van de EU (JRC) een stedelijk SDG-gegevensplatform opzet om een Europees handboek te maken van steden die de SDG’s vrijwillig uitvoeren; neemt voorts nota van de werkzaamheden van de World Council on City Data, die ISO-normen heeft opgesteld voor indicatoren voor slimme en veerkrachtige steden, en van de OESO, die een visualisatie-instrument uitwerkt waarin officiële indicatoren worden gecombineerd met op regionaal en lokaal niveau gemodelleerde indicatoren om rekening te houden met regionale verschillen. |
| --- | --- |

53.

| 54. | Het CvdR verzoekt Eurostat deze werkzaamheden en de gemeten vooruitgang op te nemen in zijn jaarlijks monitoringverslag en daarin ook ruimte te maken voor kwalitatieve gegevens. Het CvdR is bereid tot samenwerking met deze partners, en wil dergelijke samenwerking bevorderen, om de uitvoering van de SDG’s op lokaal/regionaal niveau te monitoren. |
| --- | --- |

54.

| 55. | Veel regio’s en steden ondernemen actie en worden voortrekkers in de ecologische omschakeling. Een van de succesvolle initiatieven vanuit de basis is het Burgemeestersconvenant voor klimaat en energie, waarvoor het CvdR zijn eigen “ambassadeurs' heeft benoemd. Dit soort initiatieven kunnen de uitvoering van de SDG’ s een nieuwe krachtige dynamiek geven. |
| --- | --- |

55.

De externe dimensie van de SDG’s

| 56. | De EU moet rekening houden met de externe dimensie van de SDG’s wanneer zij deze uitvoert, dus onder meer de externe gevolgen van haar binnenlands beleid, bijvoorbeeld voor het GLB of de handel. De interne en externe dimensies zijn geen aparte werelden en het is van essentieel belang dat er wordt gestreefd naar beleidscoherentie voor duurzame ontwikkeling. |
| --- | --- |

56.

| 57. | Het CvdR verzoekt om een partnerschap tussen het EU-, nationaal, regionaal en lokaal niveau om de SDG’s te helpen uitvoeren via ontwikkelingssamenwerking. |
| --- | --- |

57.

| 58. | De rol van de mondiale toeleveringsketens moet beter worden bewaakt om ervoor te zorgen dat de rechtsstaat en de mensenrechten worden geëerbiedigd, dat in de geest van de circulaire economie te werk wordt gegaan en dat het overmatige gebruik van natuurlijke hulpbronnen wordt voorkomen. |
| --- | --- |

58.

| 59. | Het CvdR wijst uitdrukkelijk op de sleutelrol van gedecentraliseerde samenwerking en CvdR-initiatieven zoals zijn met de Europese Commissie georganiseerde forum “Regio’s en steden voor ontwikkelingssamenwerking” (dat in februari 2019 gewijd was aan duurzame stedelijke partnerschappen en waaraan toen werd deelgenomen door meer dan 500 mensen uit meer dan 80 landen, die concrete beleidsaanbevelingen formuleerden voor de bevordering van duurzame ontwikkeling via regionale en lokale partnerschappen) en het Nicosia-initiatief ter ondersteuning van Libische steden. Deze CvdR-initiatieven laten zien dat EU-steun zich niet uitsluitend moet richten op omvangrijke partnerschapsprojecten van grote steden, maar ook toegankelijk moet zijn voor gedecentraliseerde samenwerkingsinitiatieven van verschillend formaat waarbij diverse soorten gebieden betrokken zijn. |
| --- | --- |

59.

| 60. | Het CvdR betreurt dat het voorstel van de Europese Commissie voor het nieuwe instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking (NDICI) geen thematisch, voor de ondersteuning van lokale overheden bedoeld financieringsonderdeel omvat. |
| --- | --- |

60.

| 61. | Het CvdR verzoekt de Europese Commissie steun te verlenen voor de economische en sociale integratie van jongeren, vrouwen en ontwortelde bevolkingsgroepen in ontwikkelingslanden. De partnerschapsfilosofie van gedecentraliseerde samenwerking kan de perceptie van migratie als dreiging helpen omzetten in migratie als kans, vooral gezien de sleutelrol die regio’s en steden spelen bij de integratie van migranten in de samenleving die hen opvangt. |
| --- | --- |

61.

EU-beleid

| 62. | Het CvdR is het eens met de in de discussienota gegeven diagnose en het voorstel om prioriteit te verlenen aan het verder werken aan vier beleidsclusters en vier horizontale voorwaarden, maar heeft hier wel het een en ander over op te merken: |
| --- | --- |

62.

| 63. | Naast de voorgestelde verhoging van het streefcijfer voor klimaatmainstreaming tot 25 % zou het nieuwe MFK relevante financiële middelen voor duurzame ontwikkeling moeten toewijzen en er ook voor moeten zorgen dat geen enkele vorm van financiering afbreuk doet aan de tenuitvoerlegging van de SDG’s. |
| --- | --- |

63.

| 64. | Er moeten dringend strategieën en maatregelen worden vastgesteld om de Overeenkomst van Parijs zonder verdere vertraging uit te voeren en een hulpbronnenefficiënte circulaire economie tot stand te brengen. |
| --- | --- |

64.

| 65. | In een afzonderlijk advies (12) gaat het CvdR nader in op de onderlinge verbanden tussen de VN-doelstellingen inzake duurzame ontwikkeling, de ecologische transitie en de Klimaatovereenkomst van Parijs. Daarin zal de strategische visie van Europese steden en regio’s met betrekking tot de overgang naar een hulpbronnenefficiënte, koolstofarme, klimaatneutrale en biodiverse economie worden uiteengezet. |
| --- | --- |

65.

| 66. | Het CvdR wijst er uitdrukkelijk op dat duurzame consumptie en productie ook betekent dat niet alleen naar hulpbronnenefficiëntie, maar ook naar hulpbronnentoereikendheid moet worden gestreefd en dat daartoe absoluut minder niet-hernieuwbare hulpbronnen moeten worden gebruikt. |
| --- | --- |

66.

| 67. | Het CvdR benadrukt het bijzondere potentieel van bio-economie om de onafhankelijkheid van fossiele brandstoffen te bevorderen en de klimaatverandering tegen te gaan door middel van koolstofneutraliteit. Zoveel mogelijk gebruikmaken van biogebaseerde producten in zo veel mogelijk sectoren dient ook om banen veilig te stellen en nieuwe banen te scheppen in nieuwe, duurzame markten, met name ook in tot dusver weinig geïndustrialiseerde regio’s. |
| --- | --- |

67.

| 68. | Regio’s kunnen in het komende decennium bijdragen aan een forse toename van het aandeel van innovatieve biogebaseerde industrieën in het bruto binnenlands product. |
| --- | --- |

68.

| 69. | Het CvdR pleit voor een follow-up van het “Actieplan: duurzame groei financieren” van de Commissie, omdat financiering moet worden gebruikt als hefboom voor veranderingen die niet alleen financieel rendement maar ook duurzaamheid opleveren (13). |
| --- | --- |

69.

| 70. | Het CvdR pleit ervoor de Europese bedrijfswereld en industriële sectoren te betrekken bij duurzaamheid als integraal onderdeel van de EU-industriestrategie 2030 om bedrijven en sectoren te helpen sneller de overgang te maken naar duurzamer praktijken. Een dergelijk voorstel werd reeds opgenomen in de aanbevelingen van het EU multistakeholderplatform inzake SDG’s en dient verder te worden besproken door “Industry 2030”, de ronde tafel op hoog niveau inzake industrie, waar ook met de SDG’s geïntegreerde bio-economie ter sprake moet komen. |
| --- | --- |

70.

| 71. | Het CvdR wijst erop dat, om te voldoen aan de beleidscoherentie voor ontwikkeling (PCD) van de EU, het GLB de ontwikkeling van duurzame landbouw in ontwikkelingslanden moet bevorderen, ten gunste van het op peil houden van hun plattelandsbevolking en hun voedselzekerheid. De prijzen van uitgevoerde EU-landbouwproducten en -levensmiddelen mogen dan ook niet lager uitvallen dan de Europese productiekosten. |
| --- | --- |

71.

| 72. | Het CvdR betreurt dat in het onderdeel “mobiliteit” van de discussienota niet wordt gewezen op het belang van de beschikbaarheid van openbaar vervoer voor de opbouw van duurzame stedelijke en regionale vervoerssystemen, noch op de cruciale rol van de lokale en regionale overheden in dit verband. |
| --- | --- |

72.

| 73. | De duurzaamheidsagenda van de EU zou op internationaal niveau onder meer de aanzet moeten geven tot initiatieven om de broeikasgasuitstoot van het maritiem vervoer (IMO) en de luchtvaart (ICAO) te verminderen. In dit verband moet de EU zich met name hard maken voor een mondiale belasting op kerosine en, als daarover binnen de ICAO geen overeenstemming wordt bereikt, zou zij eenzijdig maatregelen kunnen overwegen, zoals de afschaffing van de belastingvrijstelling voor vliegtuigbrandstof voor vluchten binnen de EU of de invoering van een brandstofheffing op luchtvracht. |
| --- | --- |

73.

| 74. | Het CvdR merkt op dat de Europese mobiliteitssector zijn concurrentievermogen moet versterken aan de hand van innovatie. Het plan voor het gebruik van alternatieve brandstoffen en digitale wegeninfrastructuur moet worden opgepakt door de lokale en regionale overheden in samenwerking met de particuliere sector en moet steun ontvangen uit de EU-begroting. |
| --- | --- |

74.

| 75. | In het licht van de in de discussienota beschreven grote sociale ongelijkheid, zoals de vaststelling dat meer dan 22 % van de EU-burgers met armoede wordt bedreigd, herhaalt het CvdR zijn oproep tot de volledige uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en tot evenveel aandacht voor sociale als milieuduurzaamheid om aan te tonen dat de EU ernaar streeft om niemand en geen enkel grondgebied aan zijn lot over te laten. Uit de feiten blijkt immers dat sociaal kwetsbare gebieden ook vaak het meest zijn blootgesteld aan de negatieve gevolgen van het gebrek aan duurzame ontwikkeling. |
| --- | --- |

75.

| 76. | Het CvdR vraagt om een sterke geregionaliseerde monitoring van de Europese pijler van sociale rechten. Het CvdR is momenteel een regionaal sociaal scorebord aan het ontwikkelen dat hiervoor kan worden gebruikt. |
| --- | --- |

76.

| 77. | Er moet speciale aandacht uitgaan naar het bevorderen van actief en gezond ouder worden van de Europese burgers, waarbij een institutionele benadering plaats zou moeten maken voor een aanpak vanuit de gemeenschap. |
| --- | --- |

77.

| 78. | Het CvdR dringt opnieuw aan op een Europese agenda voor huisvesting (14), waarmee, voortbouwend op het partnerschap voor huisvesting (onderdeel van de stedelijke agenda van de EU), een grote bijdrage zou worden geleverd aan de uitvoering van SDG 11 (duurzame steden en gemeenschappen), SDG 1 (armoede uitbannen), SDG 7 (betaalbare energie) en SDG 10 (ongelijkheid verkleinen). |
| --- | --- |

78.

| 79. | Het CvdR beklemtoont dat de ontwikkeling van digitale technologieën met de bijdrage van EU-regio’s en -steden de demografische evolutie kan omzetten in driedubbele winst voor Europa: de verbetering van de levenskwaliteit voor onze vergrijzende bevolking, de overgang naar een duurzamer gezondheids- en verzorgingsstelsel en verwezenlijking van duurzame economische groei en banen in de zilveren economie. |
| --- | --- |

79.

| 80. | Er is een cruciale rol weggelegd voor lokale en regionale overheden in verband met het genderevenwicht, maar vrouwen zijn in de gehele EU aanzienlijk ondervertegenwoordigd en maken slechts 15 % van de verkozen burgemeesters uit, 32 % van de gemeenteraadsleden en 33 % van de leden van regionale parlementen of vertegenwoordigingen (15). |
| --- | --- |

80.

| 81. | Het CvdR ondersteunt de inspanningen om niet-formeel en informeel leren in het jeugdwerk te erkennen en zichtbaar te maken. Jongeren- en sportorganisaties die buitenschoolse niet-formele en informele leerprogramma’s voor actief burgerschap aanbieden zijn van bijzonder belang om de vaardigheden en competenties van jongeren te verbeteren. |
| --- | --- |

81.

| 82. | Het CvdR benadrukt het potentieel van de EU-methodologie voor slimme specialisatie als essentieel onderdeel van het beleid voor een duurzaam Europa in 2030. Het platform voor slimme specialisatie van het JRC helpt regio’s gebruik te maken van de structuurfondsen door hun regionale innovatiestrategieën te integreren met de SDG’s, onder meer via de “Science meets Regions”-evenementen die door het CvdR en het JRC worden georganiseerd. De complementariteit tussen slimme specialisatie en de toepassing van de SDG’s op regionaal niveau levert een essentiële meerwaarde voor duurzame groei op. |
| --- | --- |

82.

| 83. | Het CvdR beklemtoont dat de EU-regeling voor de emissiehandel tot de essentiële volgende stappen moet behoren om de discussienota uit te voeren. |
| --- | --- |

83.

| 84. | Het CvdR betreurt wat de handel betreft dat tijdens de laatste Staat van de Unie geen melding werd gemaakt van de alomvattende intercontinentale vrijhandelsovereenkomst tussen de EU en Afrika. De SDG’s moeten de leidende beginselen zijn voor die overeenkomst en handel kan een zeer sterke rol spelen in het bereiken van de SDG’s. |
| --- | --- |

84.

| 85. | Het CvdR pleit voor een hernieuwde sociale dialoog in corporate governance om de SDG’s en voor nieuwe bedrijfsmodellen ter versterking van de economische democratie voor duurzame groei. |
| --- | --- |

85.

| 86. | Er wordt uitdrukkelijk gewezen op de positieve rol van de sociale economie om werkloosheid aan te pakken en inclusieve, duurzame groei te bevorderen, vooral in regio’s die worden gekenmerkt door emigratie, een snel vergrijzende bevolking, een gebrek aan economische dynamiek en weinig ondernemerschap. In deze regio’s bieden organisaties van de sociale economie de mogelijkheid om ondernemerschap en een optimaal gebruik van lokale middelen te bevorderen. |
| --- | --- |

86.

Brussel, 26 juni 2019.

De voorzitter

van het Europees Comité van de Regio’s

Karl-Heinz LAMBERTZ

---

(1)  Op deze enquête kwamen meer dan 400 antwoorden binnen. Resultaten en meer gegevens zijn te vinden op https://cor.europa.eu/en/news/Pages/SDGs_survey.aspx

1

(2)  UN Sustainable Development Solution Network (2016), Getting Started with the SDGs in Cities. A Guide for Stakeholders, http://unsdsn.org/wp-content/uploads/2016/07/9.1.8.-Cities-SDG-Guide.pdf

2

Getting Started with the SDGs in Cities. A Guide for Stakeholders

(3)  Zoals Baskenland, de Ålandseilanden, Espoo, Gent, Utrecht en Noordrijn-Westfalen.

3

(4)  Studie in opdracht van het CvdR, A territorial approach for the implementation of the SDGs in the EU — The role of the European Committee of the Regions (2019).

4

A territorial approach for the implementation of the SDGs in the EU — The role of the European Committee of the Regions

(5)  Advies van het Europees Comité van de Regio’s over het Steunprogramma voor hervormingen en een Europese stabilisatiefunctie voor investeringen, paragraaf 12, rapporteur: Olga Zrihen (BE/PSE).

5

(6)  Organisaties zoals de OESO, ICLEI, het UNDP-ART-initiatief en UN-Habitat, en verenigingen zoals nrg4SD, UCLG of Global Task Force.

6

(7)  Zoals CEMR, Eurocities, CPMR, ESDN en het EEAC netwerk

7

(8)  Advies van het Europees Comité van de Regio’s over de toekomst van het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling en het Cohesiefonds na 2020.

8

(9)  Advies van het Europees Comité van de Regio’s over verbetering van de governance van het Europees semester: een gedragscode voor de inbreng van de lokale en regionale overheden.

9

(10)  Advies van het Europees Comité van de Regio’s over het Europees Semester en het cohesiebeleid: structurele hervormingen en langetermijninvesteringen op elkaar afstemmen.

10

(11)  Advies van het Europees Comité van de Regio’s over indicatoren voor territoriale ontwikkeling — Het bbp en verder, goedgekeurd op 11 februari 2016.

11

(12)  “Naar een duurzaam Europa in 2030: follow-up van de VN-doelstellingen inzake duurzame ontwikkeling, ecologische omschakeling en de Overeenkomst van Parijs inzake klimaatverandering” (ENVE-VI/039), rapporteur Sirpa Hertell (FI/EVP).

12

(13)  Advies van het Europees Comité van de Regio’s over de financiering van duurzame groei (2182/2018), goedgekeurd op 6 december 2018.

13

(14)  Advies van het Europees Comité van de Regio’s over een Europese agenda voor huisvesting (CDR 1529/2017), goedgekeurd op 1 december 2017.

14

(15)  Europees Instituut voor gendergelijkheid, databank Genderstatistieken, 2017.

15

---

| 29.11.2019 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 404/24 |
| --- | --- | --- | --- |

29.11.2019

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 404/24

---

Advies van het Europees Comité van de Regio’s over een duurzame bio-economie voor Europa: versterking van de verbinding tussen economie, samenleving en milieu

(2019/C 404/05)

| Rapporteur | : | Jácint HORVÁTH (HU/PSE), lid van de gemeenteraad van Nagykanizsa |
| --- | --- | --- |
| Referentie document | : | Een duurzame bio-economie voor Europa: versterking van de verbinding tussen economie, samenleving en milieu
  COM(2018) 673 final |

Rapporteur

:

Jácint HORVÁTH (HU/PSE), lid van de gemeenteraad van Nagykanizsa

Referentie document

:

Een duurzame bio-economie voor Europa: versterking van de verbinding tussen economie, samenleving en milieu

COM(2018) 673 final

BELEIDSAANBEVELINGEN

HET EUROPEES COMITÉ VAN DE REGIO’S

Algemene opmerkingen

| 1. | is ingenomen met de Commissiemededeling Een duurzame bio-economie voor Europa: versterking van de verbinding tussen economie, samenleving en milieu, waarin een actieplan voor de uitvoering van de vernieuwde Europese strategie voor de bio-economie in de komende jaren wordt voorgesteld. Het Comité meent dat het een sleutelrol kan spelen bij het op gang brengen van de dialoog met de Europese Commissie. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Het actieplan is in de ogen van het Comité voldoende ambitieus en de voorgestelde maatregelen zijn cruciaal om de ontwikkeling van de Europese bio-economie in een passend tempo mogelijk te maken. |
| --- | --- |

2.

| 3. | De ontwikkeling van de bio-economie biedt uitstekende kansen op groei en banen. Het Comité onderstreept dat dit potentieel alleen kan worden benut als de regionale en lokale actoren in de praktijk nauw samenwerken en gemeenschappelijke doelstellingen nastreven. Ook wijst het Comité op het belang van een duurzame bio-economie voor de verwezenlijking van de doelstellingen inzake duurzame ontwikkeling. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Er moet gebruik worden gemaakt van de positieve effecten van multilevel governance om de Europese, nationale, regionale en lokale initiatieven voor de bio-economie op elkaar af te stemmen, zodat een optimaal klimaat wordt gecreëerd voor de ontwikkeling ervan in Europa. Ook speelt het lokale en regionale niveau op het vlak van de bio-economie een belangrijke rol bij het bevorderen van de samenwerking tussen universiteiten, het bedrijfsleven, de overheid en het maatschappelijk middenveld, dankzij het quadruple helix-model. |
| --- | --- |

4.

| 5. | De periode 2021-2027 biedt bij uitstek kansen voor de ontwikkeling van de bio-economie. Lokale en regionale overheden zijn onmisbaar voor de uitvoering van het cohesiebeleid van de EU en van tal van regionale strategieën voor slimme specialisatie die de medefinanciering van programma’s en projecten ter versterking van de bio-economie mogelijk maken. |
| --- | --- |

5.

| 6. | De Commissie bepaalt dat de actieplannen voor de bio-economie met ingang van 2021 op het meest geschikte territoriale niveau moeten worden ontwikkeld — wat inhoudt dat de lokale en regionale overheden een grotere rol moeten gaan spelen — en dat de programma’s voor zover mogelijk rechtstreeks moeten worden beheerd in samenwerking met de betrokken sectoren en burgers, in overeenstemming met de beginselen van subsidiariteit en multilevel governance. Om tot een duurzame en circulaire bio-economie te komen moeten de activiteiten stevig worden verankerd op regionaal en lokaal niveau; de lokale bevolking is immers goed op de hoogte van de bestaande waardeketens in de regio’s. Regio’s investeren in basisdiensten en -capaciteiten. De lokale en regionale aanpak garandeert dan ook een duidelijke link met de specifieke regionale kenmerken en specialisatie. |
| --- | --- |

6.

| 7. | Om het streven naar maximale uitbreiding van de bio-economie met succes te verwezenlijken moet het rechtskader regelmatig worden herzien, zodat ook de wettelijke belemmeringen voor investeringen kunnen worden weggenomen. |
| --- | --- |

7.

| 8. | Een duurzame Europese bio-economie zal met name in de kust- en plattelandsgebieden zorgen voor werkgelegenheid, dankzij de grotere deelname van primaire producenten aan de lokale bio-economie. Volgens schattingen van de bio-economische sectoren zou er tegen 2030 een miljoen nieuwe banen kunnen worden gecreëerd. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Het Comité verzoekt alle EU-landen met klem om in het kader van de uitwerking van het volgende meerjarig financieel kader 2021-2027 tegen 2021 een nationale strategie voor de bio-economie te ontwikkelen, om zo de coördinatie van de ontwikkelingsprogramma’s te vergemakkelijken. |
| --- | --- |

9.

| 10. | Alle Europese regio’s, die immers tot de meest geschikte territoriale niveaus voor de uitvoering van strategieën voor de bio-economie behoren, zouden tegen eind 2024 actieplannen voor de bio-economie moeten uitstippelen of een apart hoofdstuk inzake de bio-economie moeten opnemen in hun algemene ontwikkelingsstrategie. Aangezien de ecologische grenzen van de bio-economie verder reiken dan de administratieve grenzen, zouden daarnaast ook interregionale strategieën in overweging kunnen worden genomen, om zo de grensoverschrijdende en interregionale samenwerking (samenwerkingsverbanden, netwerken) met regio’s met een vergelijkbaar profiel te versterken. Daarnaast moeten partnerschappen op het gebied van de bio-economie in macroregionale en zeegebiedstrategieën worden bevorderd. |
| --- | --- |

10.

| 11. | Het Comité hoopt op een zo sterk mogelijke toename van groene overheidsopdrachten in de Europese Unie en beklemtoont dat de ontwikkeling van de bio-economie daarvoor van essentieel belang is. Het wijst er in dit verband op dat overheidsopdrachten een belangrijk instrument zijn om de ontwikkeling van producten van biologische oorsprong te steunen. Om dit te bevorderen en mogelijk te maken, is vaak steun van EU-zijde nodig in de vorm van eisen inzake ecologisch ontwerp, normen, klimaat- en milieuverklaringen en strategieën voor ontwikkelingsactiviteiten. |
| --- | --- |

11.

| 12. | Het Comité maakt zich zorgen over een recent document van het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek waarin te lezen staat dat in de periode 2015-2030 ongeveer 11 % (meer dan 20 miljoen ha) van de landbouwgrond in de EU uit productie dreigt te worden genomen als gevolg van factoren die verband houden met de biofysische kenmerken van de grond, de structuur van de landbouwbedrijven en de levensvatbaarheid van de landbouw, de bevolking en specifieke regionale kenmerken (1). In het licht van het bovenstaande wijst het Comité erop dat verlaten landbouwgrond tal van mogelijkheden biedt voor het optrekken van de productie van verschillende soorten biohulpbronnen; wel mag een dergelijk gediversifieerd gebruik geen risico’s inhouden voor landbouwgrond met een hoge natuurwaarde en mag niet worden geraakt aan de biodiversiteit en het potentieel voor habitatherstel en het herintroduceren van wilde soorten. |
| --- | --- |

12.

| 13. | In een eerder advies over de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid (2) heeft het Comité er in verband met milieu en voeding voor gepleit dat de voor biologische landbouw bestemde grond in de lidstaten ten opzichte van 2017 verdubbelt of ten minste 30 % van het bruikbare landbouwareaal in de lidstaat beslaat. |
| --- | --- |

13.

| 14. | Het Comité schaart zich achter de conclusies van het verslag over de tussentijdse evaluatie van de EU-bosstrategie, waarin te lezen staat dat de herziening van de bosstrategie moet aansluiten bij de hervormde strategie voor de bio-economie. Bij de ontwikkeling van de bosgerelateerde bio-economie en de bevordering van innovatie dient te worden gezorgd voor samenhang tussen maatregelen op de diverse EU-beleidsterreinen. |
| --- | --- |

14.

De biogebaseerde sectoren versterken en opschalen, investeringen en markten aanboren

| 15. | Op dit moment trekken innovaties in de bio-economie alleen investeerders aan als het bedrijf in kwestie zich bezighoudt met de ontwikkeling van producten met een hoge toegevoegde waarde. De steunregelingen zouden moeten worden verfijnd zodat technologieën kunnen worden ontwikkeld die verband houden met producten van biologische oorsprong waarvan de marktwaarde laag is maar die bedoeld zijn om fossiele producten te vervangen. Er is behoefte aan duidelijker prijsmechanismen voor bio-energiebronnen, zonder dat in detail wordt aangegeven waarvoor deze hulpbronnen moeten worden gebruikt. Een passende prijsvorming voor fossiele hulpbronnen is van essentieel belang voor het concurrentievermogen van de bio-economie. |
| --- | --- |

15.

| 16. | De invoering van een geharmoniseerd systeem voor de regelgeving inzake producten die op duurzame wijze kunnen worden vervaardigd en hun afval, zou een sprong voorwaarts betekenen voor de organisaties die zich richten op onderzoek, ontwikkeling en vervaardiging van producten van biologische oorsprong; voorwaarde is wel dat de stabiliteit van dit systeem op het niveau van de lidstaten verzekerd is. |
| --- | --- |

16.

| 17. | Het Comité zou graag zien dat de Commissie steun verleent aan de productie en verkoop van bioproducten in de lidstaten, alsook aan de toename van technologieën op het gebied van de duurzame bio-economie. De EU moet zich opwerpen als voorloper in de sector door geavanceerde technologieën op het vlak van de bio-economie te ontwikkelen, om zo banen te scheppen en ervoor te zorgen dat kwaliteitsproducten van biologische oorsprong steeds beschikbaar zijn. |
| --- | --- |

17.

| 18. | In de geldende regelgeving moet worden voorkomen dat gebruikers van biologische hulpbronnen met te veel administratieve rompslomp te maken krijgen. Momenteel zijn in zowel de staatssteunregels als de richtlijn hernieuwbare energiebronnen (RED II) rapportageverplichtingen met betrekking tot duurzaamheid en economie (ook voor zakelijke partners) te vinden. Daarnaast moet micromanagement van het gebruik van verschillende biologische hulpbronnen worden vermeden, zolang de hulpbronnen voldoen aan de eisen op het gebied van klimaatbescherming en duurzaamheid. Met name in bioraffinaderijen worden verschillende hulpbronnen gebruikt voor verschillende doeleinden, waaronder biobrandstoffen. |
| --- | --- |

18.

| 19. | De ontwikkeling van de bio-economie is met name in minder ontwikkelde regio’s niet los te denken van concrete projecten, en toonaangevende innovaties weerspiegelen de vooruitgang. Wat BIOEAST en soortgelijke initiatieven met meerdere lidstaten betreft zou de Commissie de versterking van positieve synergieën via thematische programma’s en subsidies moeten aanmoedigen. Het is belangrijk dat de koppeling tussen activiteiten van de regio’s op het gebied van technologieoverdracht en biomassa ook voor de samenleving zichtbare resultaten oplevert en zo wordt aangetoond dat de duurzame bio-economie het bruisende “groene” hart van de circulaire economie is. |
| --- | --- |

19.

| 20. | Om de energietransitie sneller te doen verlopen en hernieuwbare energie op de markt concurrerender te maken dan fossiele brandstoffen zonder dat dit als ongeoorloofde staatssteun wordt beschouwd, moet worden overwogen om de energiebelastingrichtlijn en de staatssteunregels aan te passen. |
| --- | --- |

20.

| 21. | Het is een goede zaak dat de Commissie de komende jaren een instrument wil inzetten ter ondersteuning van beleid om het territoriale onevenwicht op het vlak van de bio-economie aan te pakken; wel onderstreept het Comité dat dit instrument ten minste tot eind 2027 moet blijven functioneren om de in het verleden ontstane territoriale verschillen op dit gebied daadwerkelijk te verkleinen. |
| --- | --- |

21.

| 22. | Het is positief dat biotechnologie deel uitmaakt van de strategieën voor slimme specialisatie (RIS3) van verschillende EU-landen. Strategieën voor slimme specialisatie, waarvan de voorbereiding een ex-antevoorwaarde was voor de toegang tot de Europese middelen voor onderzoek, ontwikkeling en innovatie (O & O&I) die tijdens de programmeringsperiode 2014-2020 werden vastgelegd, zijn tegelijk beleidsinstrumenten waarmee de regionale en territoriale kenmerken, de sectoren en de technologische prioriteiten in kaart worden gebracht en die zo benchmarks vormen voor de uitvoering van het beleid. Regionale strategieën voor slimme specialisatie (RIS3) op het vlak van de bio-economie zijn doeltreffender als naburige regio’s onderling maar ook lidstaten hun inspanningen op elkaar afstemmen, zodat de milieuduurzaamheid niet in gevaar komt, de biodiversiteit wordt beschermd en het potentieel van de bio-economie wordt benut. |
| --- | --- |

22.

| 23. | Het Comité is van mening dat de steun voor biotechnologie moet worden opgevoerd; dat geldt zowel voor de prioriteiten op het gebied van onderzoek en innovatie (O&I) als voor de investeringsprioriteiten. Dankzij haar kennisbasis en instrumenten is de biotechnologie als schakel tussen de verschillende stadia van de verwerking van biomassa niet alleen in staat om negatieve milieueffecten terug te dringen, maar ook om de ontwikkeling van de bio-industrieën op duurzame wijze te bevorderen. |
| --- | --- |

23.

| 24. | Het Comité staat achter actie 1.5 van het actieplan, waarin wordt voorzien in de ontwikkeling van 300 duurzame bioraffinaderijen (3). Bij de bouw van een nieuwe bioraffinaderij zou, uitgaande van de gegevens van het gemeenschappelijke systeem van indicatoren en monitoring, steun worden verleend aan regio’s met een achterstand op het vlak van de bio-economie zodat zij een inhaalslag kunnen maken — overeenkomstig de regels en subsidies van het GLB en het 9e kaderprogramma. De invoering van technologische innovaties in combinatie met de ontwikkeling van aanverwante systemen voor kennisoverdracht zal het mogelijk maken het potentieel van de ecosystemen op een ecologisch verantwoorde manier te benutten, wat dan weer kan leiden tot duurzame waardeketens voor biomassa. |
| --- | --- |

24.

| 25. | Het is van cruciaal belang dat lokale en regionale belanghebbenden, en met name kleine en middelgrote ondernemingen, worden betrokken bij het optimaliseren, omzetten en integreren van waardeketens; zaak is dat naast primaire producenten ook de hele verdere handelsketen deelneemt. Voorts is het van kapitaal belang dat steun wordt verleend aan kleine en middelgrote ondernemingen die op technologisch en bedrijfsvlak inspanningen leveren om over te schakelen op de bio-economie. |
| --- | --- |

25.

Zorgen voor een snelle uitrol van lokale bio-economieën overal in Europa

| 26. | De Commissie moet er nauwlettend op toezien dat beleidsmakers op het niveau van steden en plattelandsgemeenten over de nodige informatie beschikken, zodat zij in hun strategische planning en budgettering op lange termijn rekening kunnen houden met de mogelijkheden op het gebied van productie en verwerking van biomassa. |
| --- | --- |

26.

| 27. | Overleg en samenwerking tussen naburige regio’s zou de ontwikkeling van technologieën en de uitwerking van oplossingen voor circulaire biologische landbouw mogelijk moeten maken. |
| --- | --- |

27.

| 28. | Steden zouden moeten worden omgevormd tot belangrijke centra van de circulaire bio-economie. Circulair beheer van materialen en afvalrecycling (of, waar van toepassing, terugwinning), ook van organisch afval, in steden zijn van kapitaal belang. Om een en ander te kunnen verwezenlijken zijn niet alleen infrastructuur en systemen voor inzameling, verwerking en recycling (of terugwinning) vereist, maar moet ook worden ingezet op voorlichting. Het Comité roept de Commissie op om hiervoor op gecoördineerde wijze de nodige middelen ter beschikking te stellen, waaronder ook de gezamenlijke en complementaire ontwikkeling van technologische aanpassingen en systemen voor kennisoverdracht. |
| --- | --- |

28.

| 29. | Noch in de strategie, noch in het actieplan wordt aandacht besteed aan governanceaspecten. Met het oog op de praktische uitvoering van het actieplan moeten de verantwoordelijkheden van de betrokken spelers duidelijk worden afgebakend, met volledige inachtneming van het beginsel van multilevel governance, zodat de verschillende onderdelen van de strategie efficiënt kunnen worden geïmplementeerd. |
| --- | --- |

29.

| 30. | Harmonisatie van de wetgeving is noodzakelijk aangezien in de 28 lidstaten momenteel uiteenlopende regels van toepassing zijn op de biomassastromen die de belangrijkste grondstoffen vormen van de waardeketens die bepalend zijn voor de bio-economie, alsook op de afvalstromen die ontstaan door de verwerking ervan. |
| --- | --- |

30.

| 31. | Organisaties (zoals het Europees netwerk van chemieregio’s — ECRN), platforms (zoals het consortium voor biogebaseerde industrieën — BIC) en clusterorganisaties die de resultaten en verworven kennis optimaal kunnen benutten en lokale en regionale initiatieven kunnen combineren, hebben alle troeven in handen om de bio-economie in een stroomversnelling te brengen. Het is dan ook van groot belang dat zij in de toekomst worden betrokken bij de systemen voor kennisoverdracht. |
| --- | --- |

31.

De ecologische grenzen van de bio-economie begrijpen

| 32. | Bij de beoordeling van het potentieel voor de productie van biomassa moet niet zozeer worden gekeken naar administratieve als wel naar ecologische en ecosysteemgrenzen. Om de doelstellingen van het actieplan te bereiken, moeten de geproduceerde hoeveelheden biomassa nauwkeurig worden geëvalueerd en in een gemeenschappelijk systeem worden geregistreerd. Daartoe moeten de regio’s op gecoördineerde wijze samenwerken en moeten gestandaardiseerde meet- en controlemethoden worden uitgewerkt. |
| --- | --- |

32.

| 33. | Het Comité is ingenomen met de steun van de Commissie, overeenkomstig actie 3.2 van het actieplan, voor de ontwikkeling van cartografische en statistische systemen voor de monitoring van ecosystemen. Wel stelt het voor om een uniform Europees systeem van indicatoren voor de monitoring van de biomassaproductie te ontwikkelen en in te voeren. Het is van cruciaal belang dat er een gemeenschappelijk informatiekader wordt uitgewerkt voor de installatie van technologie voor verwerking downstream, en de optimalisatie daarvan vanuit het oogpunt van energie-efficiëntie, milieubescherming en biomassalogistiek. |
| --- | --- |

33.

| 34. | Voorts pleit het Comité voor de ontwikkeling van een gemeenschappelijk systeem van indicatoren waarmee informatie over de activiteiten van de regio’s kan worden verkregen; het gaat dan zowel om kern- als om specifieke indicatoren. Met betrekking tot de kernindicatoren zou naar de volgende parameters kunnen worden gekeken: 1) bbp per regio (percentage ten opzichte van het nationale bbp); 2) internationale activiteiten op het gebied van O & O&I; 3) besparingen op fossiele energie; 4) vermindering van emissies, met inbegrip van ammoniak (NH3) en de belangrijkste broeikasgassen (CO2, CH4); 5) productie van hernieuwbare energie (in dit geval wordt voorgesteld om de meetmethoden te standaardiseren). De specifieke indicatoren waarvan gebruik zou kunnen worden gemaakt om de prestaties van de regio’s met betrekking tot het actieplan voor de bio-economie te meten zijn: 1) het aantal nieuwe banen (gerelateerd aan de ontwikkeling van de bio-economie); 2) de rol van de bio-economie in de regionale prestaties; 3) de omvang van de inspanningen om de biodiversiteit te behouden en te ontwikkelen (toegewezen middelen); 4) milieubehoud en afvalvermindering. |
| --- | --- |

34.

| 35. | De uitbreiding van grensoverschrijdende steunregelingen voor innovatie en samenwerking die specifiek gericht zijn op de ontwikkeling van de bio-economie, levert een doeltreffende bijdrage aan de grensoverschrijdende coördinatie van strategieën in naburige regio’s. Samenwerking gericht op vergelijkbare ecologische, sociale en economische benaderingen kan dienen als leidraad voor gespecialiseerde opleidingen op lokaal niveau en kan ook een positief effect hebben op de sectorale werkgelegenheidscijfers. |
| --- | --- |

35.

| 36. | Er moet worden ingezet op mechanismen om biodiversiteit en productie met elkaar te verenigen en synergieën tussen de verschillende beleidsterreinen tot stand te brengen. De versnelling van de klimaatverandering leidt ook tot veranderingen op microregionaal niveau. |
| --- | --- |

36.

| 37. | Het Comité pleit voor de uitwerking van een overkoepelend ontwikkelingskader dat zou bijdragen aan de coördinatie van klimaatmaatregelen op EU-niveau, om zo het verlies aan biodiversiteit en veranderingen in het milieu tegen te gaan en de rijkdommen en vruchtbaarheid van de bodem te behouden en te verbeteren. |
| --- | --- |

37.

| 38. | Het Comité verwelkomt de nieuwe bio-economische strategie die aansluit bij de duurzaamheidsdoelstellingen en vergezeld gaat van een actieplan waarin de bescherming van productiegebieden tegen overexploitatie centraal staat, samen met een betere benutting van het biomassapotentieel. Voorts staat het Comité positief tegenover de bescherming van de hulpbronnen die worden gebruikt als basis voor de productie, en verzoekt het de Commissie ervoor te zorgen dat de regio’s op gelijke voet toegang krijgen tot de middelen voor bewustmaking. |
| --- | --- |

38.

Financiering van de bio-economie

| 39. | Het is een goede zaak dat de voorstellen van de Commissie voor het volgende meerjarig financieel kader voor 2021-2027 bedoeld zijn om systemisch onderzoek en innovatie op de gebieden en in de sectoren die onder de bio-economie vallen, een sterke impuls te geven, met name door 10 miljard EUR (4), of circa 10 % van het geraamde budget, te reserveren voor het Horizon Europa-cluster “Levensmiddelen en natuurlijke hulpbronnen” (5). Ook is het Comité bijzonder ingenomen met het feit dat “Duurzame, inclusieve en circulaire biogebaseerde oplossingen” zijn opgenomen in de acht partnerschapsgebieden van het programma. |
| --- | --- |

39.

| 40. | De ontwikkeling van de bio-economie vereist echter een totaalaanpak, wat ook betekent dat tegelijk en op gecoördineerde wijze gebruik moet worden gemaakt van verschillende financieringsbronnen. De Commissie moet de complementariteit van een aantal financiële instrumenten versterken en passende instrumenten ontwikkelen voor de coördinatie van de middelen van het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds+, het Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij en het gemeenschappelijk landbouwbeleid, alsook van de beschikbare middelen voor O & O&I en van de financiële instrumenten van het InvestEU-programma, zodat de lidstaten en de regio’s ten volle gebruik kunnen maken van de beschikbare middelen om de bio-economie te ondersteunen. |
| --- | --- |

40.

| 41. | Het belang van het InvestEU-programma als toekomstige financieringsbron voor de bio-economie mag niet worden onderschat; het is dan ook zaak dat de bio-economie tot de door het InvestEU-programma gefinancierde gebieden blijft behoren. |
| --- | --- |

41.

| 42. | Het ziet ernaar uit dat het streven om met 25 % van de EU-begrotingsuitgaven bij te dragen aan de verwezenlijking van de klimaatdoelstellingen, niet zal volstaan om de doelstellingen van de Overeenkomst van Parijs te bereiken. Het Comité heeft er in zijn advies over het Pakket meerjarig financieel kader 2021-2027 (6) al op gewezen dat het voorstel voor de volgende financieringsperiode het mogelijk moet maken om meer dan 30 % van de uitgaven te reserveren voor het koolstofarm maken van energie, industrie en vervoer en voor de overgang naar een circulaire economie. Deze doelstellingen zouden de ontwikkeling van de bio-economie in een passend tempo ten goede komen. |
| --- | --- |

42.

| 43. | Het Comité herhaalt dat volgens het voorstel van de Commissie voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van Horizon 2020 — Het kaderprogramma voor onderzoek en innovatie, er veel te zeggen is voor specifieke maatregelen om de toegang van ultraperifere EU-regio’s tot de horizontale programma’s van de Unie te verbeteren, rekening houdend met hun structurele, sociale en economische situatie. Helaas is dit niet terug te vinden in de voorgestelde artikelen, waardoor er weinig kans is dat de specifieke kenmerken van deze regio’s, en het feit dat ze conform hun strategieën voor slimme specialisatie bij uitstek geschikt zijn als proeftuinen voor onderzoek en innovatie op het gebied van onder meer bio-economie en klimaatverandering, door het programma in aanmerking zullen worden genomen. |
| --- | --- |

43.

De bio-economie: onderwijs, opleiding en bewustmaking

| 44. | Het Comité maakt zich zorgen over de statistieken die aantonen dat de gemiddelde leeftijd van producenten en ondernemers in de bio-economie elk jaar toeneemt. Als de nieuwe generaties niet de fakkel overnemen, er geen overdracht van kennis is en er geen nieuwe vaardigheden en competenties worden verworven, dan dreigt de voedselvoorziening in gevaar te komen, zowel wat kwaliteit als wat kwantiteit betreft, terwijl de vraag nog zal toenemen. Er moet prioriteit worden verleend aan de ontwikkeling van passende systemen voor kennisoverdracht in de bio-economie en aan de innovatieve, sociale, economische en milieuaspecten van intersectorale connectiviteit. |
| --- | --- |

44.

| 45. | De arbeidskrachten die nodig zijn voor duurzame, biogebaseerde en aan het ecosysteem aangepaste waardeketens zullen op lange termijn beschikbaar komen als wordt ingespeeld op de specifieke arbeidsbehoeften van de bio-economie door vanaf het basisonderwijs progressieve en coherente lesmodules in te voeren, alsook modules voor opleiding en een leven lang leren, die door de lidstaten worden uitgewerkt op basis van de open coördinatiemethode. Het Comité is van mening dat het absoluut noodzakelijk is om dergelijke modules uit te werken, aangezien de kennis over milieucultuur en duurzaamheid op alle onderwijsniveaus, alsook via opleiding en levenslang leren, moet worden doorgegeven. Het roept de Commissie daarom op om de lidstaten te helpen samen gemeenschappelijke doelstellingen vast te leggen en na te gaan welke middelen nodig zijn om deze op EU-niveau te verwezenlijken. |
| --- | --- |

45.

| 46. | Cruciaal voor de ontwikkeling van de bio-economie is het creëren van een marktvraag naar producten van biologische oorsprong; daarom moet worden ingezet op bewustmaking en ondersteuning van de vraag, wat samenwerking tussen de Commissie, regio’s en gemeenten vereist. |
| --- | --- |

46.

Brussel, 26 juni 2019.

De voorzitter

van het Europees Comité van de Regio’s

Karl-Heinz LAMBERTZ

---

(1)  Agricultural Land Abandonment in the EU within 2015-2030, JRC Policy Insights (oktober 2018), zie https://ec.europa.eu/jrc/sites/jrcsh/files/jrc113718.pdf

1

Agricultural Land Abandonment in the EU within 2015-2030, JRC Policy Insights

(2)  CvdR-advies over de GLB-hervorming (COR-2018-03637).

2

(3)  OESO, Meeting Policy Challenges for a Sustainable Bioeconomy (De beleidsuitdagingen in verband met een duurzame bio-economie aangaan), 2018, ISBN 9789264292345; BIO-TIC, A roadmap to a thriving industrial biotechnology sector in Europe (Routekaart voor een bloeiende biotechnologiesector in Europa), 2015.

3

Meeting Policy Challenges for a Sustainable Bioeconomy

A roadmap to a thriving industrial biotechnology sector in Europe

(4)  COM(2018) 435 van 7.6.2018: Voorstel voor een verordening tot vaststelling van Horizon Europa — het kaderprogramma voor onderzoek en innovatie, en tot vaststelling van de regels voor deelname en verspreiding.

4

Voorstel voor een verordening tot vaststelling van Horizon Europa — het kaderprogramma voor onderzoek en innovatie, en tot vaststelling van de regels voor deelname en verspreiding.

(5)  COM(2018) 321 final of 2.5.2018: Een moderne begroting voor een Unie die ons beschermt, sterker maakt en verdedigt — Het meerjarig financieel kader voor 2021-2027.

5

Een moderne begroting voor een Unie die ons beschermt, sterker maakt en verdedigt — Het meerjarig financieel kader voor 2021-2027.

(6)  COR-2018-02389.

6

---

| 29.11.2019 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 404/30 |
| --- | --- | --- | --- |

29.11.2019

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 404/30

---

Advies van het Europees Comité van de Regio’s over versterking van het onderricht in STE(A)M-vakken in de Europese Unie

(2019/C 404/06)

| Rapporteur | : | Csaba BORBOLY (RO/EVP), voorzitter van de regioraad van Harghita |
| --- | --- | --- |

Rapporteur

:

Csaba BORBOLY (RO/EVP), voorzitter van de regioraad van Harghita

BELEIDSAANBEVELINGEN

HET EUROPEES COMITÉ VAN DE REGIO’S

| 1. | is ingenomen met het besef bij een aanzienlijk deel van de Europese lokale en regionale overheden dat zij belangrijke mogelijkheden en verantwoordelijkheden hebben om een coherente en geïntegreerde aanpak van de STEM-vakken (wetenschap, technologie, engineering en wiskunde) uit te werken, alsook van de ontwikkeling van vaardigheden en competenties in verband met deze disciplines, die in de hele wereld op verschillende onderwijsniveaus steeds meer verbreid raken. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Benadrukt zij dat, terwijl de groei van zeer innovatieve economische sectoren, zoals ICT, robotica, automatisering, technisch onderzoek en ontwikkeling, logistiek en diverse technische activiteiten zich naar verwachting duurzaam zal voortzetten, deze groei belemmerd kan worden door gebrekkig STEM-onderwijs. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Hoewel het bij de STEM-vakken gaat om een beproefde leermethode die al tientallen jaren wordt toegepast en waarvan de materiële voorwaarden al aanwezig zijn, moeten er toch verdere maatregelen worden genomen, gezien het belang van meer leerkrachten die in staat zijn de traditionele grenzen tussen de verschillende vakgebieden te overschrijden en een interdisciplinaire projectmatige aanpak van het onderwijs, op basis van toegepast onderzoek en volgens een wetenschappelijke methode, te bevorderen, ook rekening houdend met het feit dat de noodzaak van investeringen op dit gebied tot dusver in het nationale onderwijsbeleid van de verschillende lidstaten nog niet wordt ingezien. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Het CvdR benadrukt dat het STEM-onderwijs niet beperkt blijft tot de parallelle of onafhankelijke overdracht van de verschillende wetenschappelijke vakken of disciplines; een van de uitgangspunten is immers dat het onderwijs niet geïsoleerd moet worden gepland en uitgevoerd, maar in een samenhangend kader tussen de disciplines en volgens een systeem dat in de praktijk multidisciplinair van aard is. |
| --- | --- |

4.

| 5. | Er zij op gewezen dat volgens verschillende studies het aantal banen in de STEM-sectoren, ook op middellange termijn, aanzienlijk zal toenemen. Juist op dit gebied is de werkloosheid in bijna alle lidstaten het laagst. |
| --- | --- |

5.

| 6. | Volgens het World Economic Forum (1) bereidt de tweedeling tussen geestes- en technische wetenschappen nieuwe generaties niet voor op de nieuwe multifunctionele rollen waarvoor werknemers zowel technische als sociale en analytische vaardigheden nodig hebben. Het CvdR pleit daarom voor sterke nadruk op STEAM, die leerlingen en studenten uitrust met het vermogen om complexe problemen op te lossen, creativiteit, kritisch denken, people management en cognitieve flexibiliteit. |
| --- | --- |

6.

| 7. | Het is van belang om te kunnen stellen dat het op basis van de resultaten in de STEM-vakken op internationaal niveau de moeite waard is om ze niet alleen in het hoger onderwijs in overweging te nemen, maar ook om hiervoor op alle niveaus vanaf het basisonderwijs de fundamenten te leggen — door de basisvaardigheden voor iedereen toegankelijk te maken voor fundamentele kennis op het gebied van de STEM-vakken, met name voor technisch-wetenschappelijke geletterdheid. |
| --- | --- |

7.

| 8. | Conform het subsidiariteitsbeginsel en de multilevel governance moet worden onderzocht hoe het lokale en regionale niveau op basis van de opencoördinatiemethode kunnen bijdragen aan het verhelpen van bestaande tekortkomingen en mismatches in opleidingen, werknemers en banen in verband met de STEM-vakken door middel van coördinatie om aldus gelijke voorwaarden in Europa te scheppen. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Ter wille van de subsidiariteit en de decentralisatie binnen de lidstaten is het van belang dat terdege beseft wordt dat de lokale en regionale overheden, die scholen financieren of het onderwijsnetwerk anderszins ondersteunen, in dit proces onmiskenbaar een rol spelen, aangezien zij van doorslaggevend belang zijn bij het mobiliseren van EU-middelen. |
| --- | --- |

9.

| 10. | De lokale en regionale publiek-private initiatieven, strategieën, actieplannen en partnerschappen op het gebied van de STEM-vakken kunnen een belangrijke rol spelen bij het dichten van de ontwikkelingskloof tussen de verschillende regio’s. Vaak verloopt de verbetering van de vaardigheden in verband met de STEM-sector niet via kostbare traditionele onderwijsinfrastructuur en zijn er, met name in het beroeps- en volwassenenonderwijs, ook veel mogelijkheden om gespecialiseerde korte cursussen aan te bieden, soms slechts van een paar maanden. Aangezien de aanwezigheid van in STEM-vakken geschoolde werknemers op hun grondgebied doorslaggevend is voor het concurrentievermogen van de regio’s, kan de inbreng van de verschillende lokale en regionale overheden op dit gebied bijzonder doeltreffend zijn. De aanpak van STEM-vakken als lokale en regionale onderwijsprioriteit, evenals gezamenlijke ontwikkelingsinvesteringen en -initiatieven, kunnen dus een belangrijke rol spelen bij het temperen van de negatieve effecten van de braindrain, door passende lokale carrièremogelijkheden aan te bieden aan werknemers die actief zijn in STEM-sectoren. |
| --- | --- |

10.

| 11. | Het betrekken van beroepsverenigingen en -organisaties die ook op lokaal en regionaal niveau actief en goed ingevoerd zijn, bij de planning van opleidingen en bij de opleidingsactiviteiten zelf, zal de doeltreffendheid van de STEM-aanpak bevorderen en het aldus mogelijk maken om aan lokale en regionale meerwaarde en belangen beter uiting te geven en onder de aandacht te brengen. |
| --- | --- |

11.

| 12. | Gelet op de programmering van de fondsen van het cohesiebeleid voor 2021-2027 en conform de landenverslagen van het Europees semester, die hiertoe richtsnoeren verstrekken, worden de Europese Commissie en de lidstaten verzocht om op lokaal en regionaal niveau voldoende prioriteit te geven aan STEM-initiatieven en om de maatregelen te nemen om ervoor te zorgen dat de nodige investeringen uit de middelen van de lidstaten of de Unie worden gedaan, en dat bij de planning van het cohesiebeleid gerichter rekening wordt gehouden met de tekorten aan STEM-vaardigheden. De Europese Commissie wordt ook verzocht om bij de opstelling van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en in het kader van een “beter aanbod aan arbeidskrachten en vaardigheden”, dat structurele tekortkomingen van de onderwijs- en opleidingsstelsels aanpakt, de lidstaten aan te moedigen om STEM-initiatieven naar behoren te steunen aangezien zij kunnen bijdragen tot de instandhouding van een Europees, op kennis gebaseerd economisch model dat zich met succes kan ontwikkelen en tegelijkertijd inclusief is en gelijke kansen bevordert. |
| --- | --- |

12.

| 13. | Het is nu tijd dat de Europese Commissie, naast de lovenswaardige en ambitieuze projecten van de Europese onderwijsruimte, ervoor zorgt dat alle prioriteiten in verband met de STEM-vakken in het directe beheer van relevante EU-programma’s worden behandeld. Voorts verdient het aanbeveling dat de Commissie goede praktijken op STEM-gebied meer verspreidt en uitwisselt door middel van een speciaal EU-portaal. |
| --- | --- |

13.

| 14. | Aanbevolen wordt dat de Europese Commissie en de lidstaten gecoördineerde inspanningen leveren om te zorgen voor:






  — | een genderneutrale benadering van STEM in het onderwijs, advisering en leerplanontwikkeling; |
| --- | --- | --- |

14.

—

een genderneutrale benadering van STEM in het onderwijs, advisering en leerplanontwikkeling;

| — | uitbreiding van het scorebord Women in Digital (WID), het jaarlijkse scorebord van de Europese Commissie dat de deelname van vrouwen aan de digitale economie volgt, tot de beoordeling van de verwerving van STEM-vaardigheden en de integratie van vrouwen in STEM-banen; |
| --- | --- |

—

uitbreiding van het scorebord Women in Digital (WID), het jaarlijkse scorebord van de Europese Commissie dat de deelname van vrouwen aan de digitale economie volgt, tot de beoordeling van de verwerving van STEM-vaardigheden en de integratie van vrouwen in STEM-banen;

| — | waarborging van de taalrechten van etnische en taalminderheden, ook bij innovatieve onderwijsinspanningen, zodat hun onderwijsmateriaal en curricula niet achteropraken; |
| --- | --- |

—

waarborging van de taalrechten van etnische en taalminderheden, ook bij innovatieve onderwijsinspanningen, zodat hun onderwijsmateriaal en curricula niet achteropraken;

| — | directe en effectieve actie en uitwisseling van goede praktijken om jongeren in het onderwijsstelsel en NEET’s te bereiken, om hen aan te trekken voor zowel STEM-cursussen als banen. |
| --- | --- |

—

directe en effectieve actie en uitwisseling van goede praktijken om jongeren in het onderwijsstelsel en NEET’s te bereiken, om hen aan te trekken voor zowel STEM-cursussen als banen.

Tevens verzoekt het CvdR om concrete acties om genderstereotypen ter discussie te stellen, STEM-vaardigheden en -onderwijs van vrouwen te bevorderen en te pleiten voor meer vrouwen op het gebied van STEM-gerelateerde werkgelegenheid en ondernemerschap.

| 15. | Het baart het CvdR zorgen dat er in de afgelopen decennia ten aanzien van STEM-vakken drie tekortkomingen zijn geconstateerd:






  i) | in heel Europa is er op alle onderwijsniveaus een gebrek aan STEM-leraren; |
| --- | --- | --- |

15.

i)

in heel Europa is er op alle onderwijsniveaus een gebrek aan STEM-leraren;

| ii) | in veel gevallen is de belangstelling van studenten voor STEM-vakken tanende; |
| --- | --- |

ii)

in veel gevallen is de belangstelling van studenten voor STEM-vakken tanende;

| iii) | de resultaten van het onderwijsstelsel sluiten niet altijd aan op de behoeften van de arbeidsmarkt. |
| --- | --- |

iii)

de resultaten van het onderwijsstelsel sluiten niet altijd aan op de behoeften van de arbeidsmarkt.

| 16. | Deze kwesties moeten echter niet als een probleem worden gezien, maar als een concrete, aan te gane uitdaging. Om doeltreffend te kunnen reageren, moet een adequate planning worden opgezet, evenals lokale en regionale partnerschappen en samenwerking met werkgevers. Bovendien onderstreept het feit dat slechts negen lidstaten momenteel een nationale STEM-strategie hebben de noodzaak dat een en ander dringend door alle lidstaten en aan de hand van lokale en regionale strategieën optimaal aangepakt moet worden. |
| --- | --- |

16.

| 17. | Het percentage vrouwen in deze opleidingen en beroepen blijft laag, wat inhoudt dat er enerzijds nog veel moet worden gedaan op het gebied van gendergelijkheid, maar ook dat dit gebied en deze beroepen ruimte voor groei bieden. Voor jonge meisjes kunnen rolmodellen een belangrijke rol spelen bij het stimuleren van een STEAM-gebied. Voor alle leeftijdsgroepen is het dus nodig om een aantal maatregelen, waaronder beroepskeuzeprogramma’s en specifieke studie- en leerbeurzen in te voeren. Uit studies blijkt dat het dichten van de STEM-genderkloof zou bijdragen tot een stijging van het bbp per hoofd van de bevolking van de EU met 2,2 tot 3,0 % en tot een toename van de werkgelegenheid in de EU met 850 000 tot 1 200 000 banen tegen 2050, terwijl een gelijk aandeel van vrouwen in de snelgroeiende, maar sterk gesegregeerde ICT-sector zou leiden tot een jaarlijkse stijging van het bbp van de EU met ongeveer 9 miljard EUR (2). |
| --- | --- |

17.

| 18. | Momenteel is in 35 Europese landen minder dan 1 op de 5 afgestudeerden in de informatica een vrouw (3). Het dichten van de genderkloof in verband met STEM-vaardigheden is des te belangrijker omdat de banengroei steeds meer plaatsvindt in STEM-sectoren, waar er jaarlijks ongeveer 120 000 nieuwe banen op het gebied van ICT bij komen. Volgens de Europese Commissie kijkt Europa tegen 2020 wellicht aan tegen een tekort van 900 000 geschoolde ICT-werknemers (4). Om meer meisjes en vrouwen te stimuleren om voor STEM-vakken te kiezen, is in dit verband een partnerschap geboden tussen ouders, onderwijsinstellingen, alle overheidsniveaus en het bedrijfsleven, waarbij aanmoediging, begeleiding en bevordering van vrouwelijke rolmodellen een sleutelrol spelen. |
| --- | --- |

18.

| 19. | Er liggen ook goede kansen voor regionale en stedelijke universiteiten wat betreft de verspreiding van STEM, want universitaire STEM-opleidingen en -disciplines kunnen worden geïnternationaliseerd, hetgeen ze bijzonder aantrekkelijk kan maken voor ambitieuze universiteiten, maar ook omdat de nieuwe oriëntaties voor STEM-vakken, te weten de ontwikkeling van teamwork, het faciliteren van interprofessionele synergie, de verspreiding en ondersteuning van stagesystemen, de uitbreiding van projectmatig onderwijs en de deelname van kansarme en gehandicapte studenten of studenten uit minderheden aan onderwijs- en opleidingsactiviteiten, regio’s een voortrekkersrol kunnen bezorgen, alsook aan universiteiten en beroepsopleidingen, als pioniers vroegtijdig de kansen aangrijpen die de STEM-vakken bieden. |
| --- | --- |

19.

| 20. | Het CvdR benadrukt dat, als STEM-modules op lokaal en regionaal niveau worden georganiseerd, specifieke lokale kennis in het opleidingsaanbod kan worden geïntegreerd, wat betekent dat ook de mogelijkheden en bevoegdheden van lokale en regionale overheden op dit gebied verder moeten worden uitgebreid. |
| --- | --- |

20.

| 21. | Toevoeging van een kunst-, scheppings- en ontwerpcomponent aan de STEM-vakken zou het ook mogelijk maken om specifieke lokale en regionale oplossingen en tradities te benutten. Tegelijkertijd biedt een dergelijke uitbreiding van STEM tot STEAM reële mogelijkheden voor innovatie in onderwijs en opleiding, waardoor de Europese regio’s, mits met succes gebruikt, ook het goede voorbeeld kunnen geven in de wereld, wat hun groeiende innovatiecapaciteit een extra impuls kan geven, aangezien de integratie van de kunsten kan leiden tot een aanzienlijke toename van de creativiteit op dit gebied. Er zij op gewezen dat volgens een recente studie van de OESO (5) kunstonderwijs in innovatiegerichte samenlevingen steeds belangrijker wordt, waarbij steeds meer universiteiten nieuwe vormen van interdisciplinaire leerplannen ontwikkelen. |
| --- | --- |

21.

| 22. | Het zou nuttig zijn de bewustmakings- en overtuigingsactiviteiten met betrekking tot STEM en STEAM ook uit te breiden tot de ouders. Verder is het van essentieel belang om geschikte methoden te vinden om de aandacht van kinderen op een passende en aantrekkelijke manier in een zeer vroeg stadium te vestigen op de onderdelen van STEM, om te beginnen vanaf de voorschoolse programma’s. |
| --- | --- |

22.

| 23. | De Europese Commissie wordt verzocht de nodige maatregelen te nemen in het kader van de voortzetting en vernieuwing van het Bolognaproces en in het kader van het proces dat tot automatische erkenning van diploma’s moet leiden. Verder zou zij ervoor moeten ijveren dat de kwestie van de wederzijdse erkenning van diploma’s en opleidingen op het gebied van STEM en kunsten zo spoedig mogelijk met voorrang en op passende wijze wordt aangepakt. |
| --- | --- |

23.

| 24. | De lidstaten en de Europese Commissie worden aangemoedigd om, gebruikmakend van de beschikbare instrumenten, in overleg met lokale en regionale overheden en met de inbreng van regionale en stedelijke universiteiten, curricula voor STEM en STEAM voor de verschillende onderwijsniveaus uit te werken, waardoor het gemakkelijker wordt STEM flexibeler in te voeren, ook als lokaal onderwijsprogramma; de Europese Commissie wordt verzocht om een geïntegreerd kader voor STEM-vaardigheden voor te leggen, met het oog op de verbetering van de vergelijkbaarheid en de leerdoelen in de EU. |
| --- | --- |

24.

| 25. | De Europese Commissie en Eurostat worden verzocht de methode van gegevensverzameling te verfijnen op basis van hun relevantie, zodat STEM-onderwijsstelsels als afzonderlijke vakken en systemen op basis van een holistische interpretatie van STEM duidelijk onderscheiden kunnen worden, en de regionale dimensie van het geheel te verduidelijken, hetgeen ook de ontwikkeling van lokale en regionale STEM-strategieën zal vergemakkelijken. |
| --- | --- |

25.

Brussel, 26 juni 2019.

De voorzitter

van het Europees Comité van de Regio’s

Karl-Heinz LAMBERTZ

---

(1)  The World Economic Forum, Global Challenge Insight Report, januari 2016.

1

(2)  Europees Instituut voor gendergelijkheid (EIGE), 2017: Economic Benefits of Gender Equality in the EU.

2

(3)  OECD Gender Data Portal, Where are tomorrow’s female scientists (https://www.oecd.org/gender/data/wherearetomorrowsfemalescientists.htm).

3

(4)  Digital skills, jobs and the need to get more Europeans online (https://ec.europa.eu/commission/commissioners/2014-2019/ansip/blog/digital-skills-jobs-and-need-get-more-europeans-online_en).

4

(5)  Art for Art’s Sake? The impact of Arts education (https://read.oecd-ilibrary.org/education/art-for-art-s-sake_9789264180789-en#page1).

5

---

| 29.11.2019 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 404/34 |
| --- | --- | --- | --- |

29.11.2019

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 404/34

---

Advies van het Europees Comité van de Regio’s over een alomvattend EU-kader voor hormoonontregelende stoffen

(2019/C 404/07)

| Rapporteur | : | De heer SILBERG (EA/EE), voorzitter van de gemeenteraad van Kose |
| --- | --- | --- |
| Referentiedocument | : | Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s — Een alomvattend EU-kader voor hormoonontregelende stoffen
  COM(2018) 734 final |

Rapporteur

:

De heer SILBERG (EA/EE), voorzitter van de gemeenteraad van Kose

Referentiedocument

:

Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s — Een alomvattend EU-kader voor hormoonontregelende stoffen

COM(2018) 734 final

I. BELEIDSAANBEVELINGEN

HET EUROPEES COMITÉ VAN DE REGIO’S,

Algemene opmerkingen

| 1. | meent dat het belangrijk was dat de Commissie een alomvattende herziening van het bestaande EU-rechtskader voor hormoonontregelaars heeft uitgevoerd en onderschrijft dat het concept van de EU voor de omgang met hormoonontregelende stoffen op basis van de toegenomen kennis, resultaten en ervaring moet worden bijgewerkt, zodat dit concept de modernste technologie blijft weerspiegelen en een coherente omgang met deze stoffen op de verschillende gebieden mogelijk maakt. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Het is zorgwekkend dat wetenschappelijke bewijzen ter ondersteuning van de samenhang tussen blootstelling aan hormoonontregelende stoffen en ziekten bij de mens dan wel negatieve effecten op de flora en fauna sinds 1999 steviger konden worden onderbouwd. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Het CvdR beschouwt de informatie over hormoonontregelaars die tot nu toe aan het publiek is verstrekt als zorgwekkend oppervlakkig, aangezien veel burgers waarschijnlijk niet weten wat de termen “endocriene functie” en “hormoonontregelende stoffen” betekenen. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Het CvdR steunt de initiatieven van de Commissie om een hoog niveau van bescherming van de EU-burgers en het milieu te waarborgen en tegelijkertijd de interne markt aan te passen, zodat deze rekening houdt met nieuwe omstandigheden en de consumenten ten goede komt. |
| --- | --- |

4.

| 5. | Er moet aandacht worden geschonken aan de conflicten die kunnen ontstaan tussen een hoog niveau van bescherming voor burgers en milieu en op winst gerichte bedrijven. Daarom moet vanaf het begin rekening worden gehouden met het effect van de maatregelen en de risico’s voor de economie. |
| --- | --- |

5.

| 6. | De Commissie zou de uitwerking en goedkeuring van de nieuwe strategie voor hormoonontregelende stoffen niet verder mogen uitstellen. |
| --- | --- |

6.

| 7. | Het CvdR zou graag zien dat de nieuwe strategie wordt aangevuld met een gedetailleerd tijdschema om in alle relevante EU-wetgeving geschikte criteria voor hormoonontregelende stoffen op te nemen en om vooruitgang te boeken bij het verminderen van de blootstelling aan deze chemicaliën, met name voor de meest kwetsbare groepen. |
| --- | --- |

7.

| 8. | De Commissie zou zo snel mogelijk de bestaande verschillen binnen de EU-wetgeving moeten aanpakken en de omgang met hormoonontregelende stoffen moeten standaardiseren, ervan uitgaande dat het niet mogelijk is om met voldoende zekerheid een veilige blootstellingsdrempel vast te stellen. |
| --- | --- |

8.

| 9. | De lidstaten en de Commissie zouden voorrang moeten geven aan de gezondheid van de burgers rekening houdende met de belangen van de consument en de industrie en de middelen voor onafhankelijk, door de overheid gefinancierd onderzoek naar hormoonontregelende stoffen en onschadelijke alternatieven alsmede naar andere innovatieve oplossingen aanzienlijk moeten verhogen. |
| --- | --- |

9.

| 10. | Daarnaast zou Europa het voortouw moeten nemen in de internationale samenwerking bij het onderzoeken, controleren en in kaart brengen van hormoonontregelende stoffen. Het CvdR is zeer te vinden voor een betere verzameling en uitwisseling van gegevens en ondersteunt het idee van een internationale classificatie van hormoonontregelende stoffen. |
| --- | --- |

10.

Onderzoek naar hormoonontregelende stoffen

| 11. | Autoriteiten zouden op alle overheidsniveaus moeten bijdragen aan de financiering van onderzoek naar hormoonontregelende stoffen om de kennishiaten te dichten en de broodnodige inzichten te verwerven. |
| --- | --- |

11.

| 12. | Het moet bekend worden hoe en in welke mate mensen en andere levende organismen aan hormoonontregelende stoffen worden blootgesteld, hoe deze stoffen zich verspreiden en welke gevolgen zij hebben voor de volksgezondheid en voor de fauna en flora. |
| --- | --- |

12.

| 13. | Het CvdR is een fervent voorstander van het voorstel in de huidige mededeling om via “Horizon Europa” onderzoeksfinanciering te verstrekken teneinde de volgende aspecten nader te onderzoeken: mengsel- of cocktaileffect, gevaren- en risicobeoordeling, eliminatie van zorgwekkende stoffen in de productiefase en aan het einde van de levensduur, ecologische innovatie, bestrijding van milieuverontreiniging, en het verband tussen chemicaliën, producten en afval. |
| --- | --- |

13.

| 14. | In de ogen van het CvdR zouden de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) en het Europees Agentschap voor chemische stoffen (ECHA) de samenwerking en coördinatie moeten intensiveren om bestaande middelen effectief te gebruiken voor uitgebreide beoordelingen. |
| --- | --- |

14.

| 15. | Vermeld zij het verslag over de kosten van niet-optreden (“The COST of Inaction”) (1), in opdracht van de Noordse Raad van ministers, waarin de (volledige) kosten van de gevolgen van hormoonontregelende stoffen voor de reproductieve gezondheid van mannen in de EU-28 op 1 267 miljoen EUR per jaar worden geraamd. |
| --- | --- |

15.

| 16. | De resultaten van een ander onderzoek (2) wijzen erop dat hormoonontregelende stoffen in verband kunnen worden gebracht met een verzwakking van het IQ en de daarmee gepaard gaande intellectuele achteruitgang, autisme, aandachtstekort/hyperactiviteitsstoornissen, endometriose, baarmoedermyomen, obesitas bij kinderen en volwassenen, type 2 diabetes, cryptorchidisme, onvruchtbaarheid bij mannen en verhoogde sterfte als gevolg van testosterondeficiëntie. Volgens dit onderzoek bedragen de jaarlijkse kosten in Europa 163 miljard EUR (1,28 % van het bbp van de EU). |
| --- | --- |

16.

| 17. | Het CvdR koestert twijfels omtrent de definitie die in 2002 is vastgesteld in het kader van het International Programme on Chemical Safety — een gezamenlijk programma van verschillende VN-agentschappen, waaronder de Wereldgezondheidsorganisatie — volgens welke hormoonontregelende stoffen worden gedefinieerd als extern aangevoerde stoffen of mengsels van stoffen die de functie(s) van het hormoonsysteem wijzigen en daardoor schade toebrengen aan de gezondheid van een intact organisme, van zijn nakomelingen of van (deel)populaties, aangezien zij volgens de huidige stand van kennis te eng geformuleerd is en onvoldoende rekening houdt met de gevolgen voor flora en fauna. |
| --- | --- |

17.

| 18. | Op basis van de huidige stand van kennis kan de volgende formulering voor de definitie van hormoonontregelende stoffen worden overwogen: “Hormoonontregelende stoffen zijn extern aangevoerde stoffen of mengsels van chemische stoffen die de functie(s) van hormonen en het hormonale systeem veranderen en daardoor schade veroorzaken aan fysiologische en ontwikkelingsprocessen, met inbegrip van de gezondheid van mens en dier en hun nakomelingen”. |
| --- | --- |

18.

| 19. | Het is niet voldoende om alleen het verband tussen hormoonontregelende stoffen en ziekten bij de mens te onderzoeken. Het probleem moet veeleer worden aangepakt vanuit het oogpunt van volksgezondheid, flora en fauna en het milieu, om eventuele gevolgen voor de samenleving in het algemeen te voorkomen, zowel in sociaal als economisch opzicht. |
| --- | --- |

19.

| 20. | Er bestaat weliswaar overeenstemming over het feit dat de meest kritieke periode voor blootstelling aan hormoonontregelende stoffen belangrijke stadia van ontwikkeling zijn, zoals de ontwikkeling van de foetus en de puberteit, maar het is zorgwekkend dat blootstelling aan hormoonontregelende stoffen in deze fasen langdurige gevolgen kan hebben en in de verdere loop van het leven kan leiden tot een verhoogde vatbaarheid voor ziekten. |
| --- | --- |

20.

| 21. | Aanbevolen wordt om de kennis over de oorzaken van ziekten, zoals de toename van het aantal kinderen met autisme of de toename van testiculaire kanker, te verdiepen en te verspreiden. |
| --- | --- |

21.

| 22. | Bovendien biedt de huidige stand van de wetenschap geen toereikende basis voor de vaststelling van een grenswaarde waaronder zich geen schadelijke effecten zullen voordoen. Daarom moeten hormoonontregelende stoffen worden beschouwd als stoffen zonder drempelwaarde, wat betekent dat elke blootstelling aan dergelijke stoffen een risico kan inhouden, met name tijdens de kritieke ontwikkelingsstadia (prenatale, postnatale en puberteit), en dat bijzondere aandacht moet worden besteed aan de mengseleffecten. |
| --- | --- |

22.

| 23. | Het onderzoek was tot nu toe voornamelijk gericht op een beperkt aantal hormonale werkingen. De afgelopen jaren kon echter worden aangetoond dat andere delen van het hormoonsysteem ook vatbaar kunnen zijn voor hormoonontregelende stoffen en dat hormoonontregelende stoffen met elkaar kunnen samenwerken om additieve effecten voort te brengen (het “mengsel-” of “cocktaileffect”), waardoor blootstelling aan een combinatie van hormoonontregelende stoffen schadelijke gevolgen kan hebben bij concentraties waarvoor voor de afzonderlijke stoffen op zich geen effecten zijn waargenomen. |
| --- | --- |

23.

| 24. | Nader onderzoek, met name gefinancierd uit het programma Horizon 2020, is geboden om de effecten van blootstelling aan hormoonontregelende stoffen op de etiopathogenese en het verloop van ziekten, alsook op de flora en fauna te verduidelijken. |
| --- | --- |

24.

| 25. | Daarnaast moet er onderzoek worden gedaan ten behoeve van het ontwerpen, ontwikkelen en valideren van testmethoden alsmede voor de ontwikkeling van voorspellende modellen. |
| --- | --- |

25.

| 26. | Het CvdR steunt tevens het feit dat er onder auspiciën van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) gerichte inspanningen worden geleverd om de beschikbaarheid van testrichtsnoeren voor de identificatie van hormoonontregelende stoffen te verbeteren en de hiaten in de testmethoden weg te werken die op EU- en internationaal niveau zijn vastgesteld. |
| --- | --- |

26.

| 27. | De Commissie zou gerichte onderzoeksprojecten — waartoe ook de ontwikkeling van nieuwe test- en analysemethoden hoort — moeten steunen naar stoffen die het hormoonsysteem nadelig kunnen beïnvloeden en zich concentreren op de negatieve effecten van lage concentraties of gecombineerde blootstelling. |
| --- | --- |

27.

| 28. | Bovendien zou de Commissie in-vitro- en in-silicomethoden moeten ontwikkelen om dierproeven voor onderzoek naar hormoonontregelende stoffen tot een minimum te beperken. |
| --- | --- |

28.

| 29. | Het CvdR is ingenomen met het onderzoek dat tot dusver is gefinancierd of waartoe opdracht is gegeven en hoopt dat er voor de toekomstige bevordering van onderzoek op het gebied van hormoonontregelende stoffen heel wat meer begrotingsmiddelen zullen worden uitgetrokken. |
| --- | --- |

29.

Eerdere EU-beleidsmaatregelen en regulering met betrekking tot hormoonontregelende stoffen

| 30. | Verheugend zijn de verschillende initiatieven en voorstellen van de Commissie inzake de omgang met hormoonontregelende stoffen, waaronder het voorstel voor een verordening betreffende transparantie en duurzaamheid van de risicobeoordeling, de Europese strategie voor kunststoffen, de drinkwaterrichtlijn, de herziening van de randvoorwaarden voor consumenten, het goederenpakket en de actualisering van het bestaande wettelijke kader voor gezondheid en veiligheid op het werk. |
| --- | --- |

30.

| 31. | In Besluit nr. 1386/2013/EU van het Europees Parlement en de Raad van 20 november 2013 inzake een nieuw algemeen milieuactieprogramma voor de Europese Unie voor de periode tot en met 2020, getiteld “Goed leven, binnen de grenzen van onze planeet” (3), nam de Commissie zich echter voor om tegen 2015 horizontale maatregelen te nemen om onder andere een “minimalisering van de blootstelling aan hormoonverstorende stoffen” te bereiken en tegen 2018 een strategie van de Unie op dit gebied te ontwikkelen. Het CvdR betreurt in dit opzicht dat het nu ingediende document de in 2013 gedane belofte niet nakomt. |
| --- | --- |

31.

| 32. | De beginselen van “betere regelgeving” mogen niet leiden tot uitstel van maatregelen die bedoeld zijn om mogelijk ernstige of onomkeerbare gevolgen voor de menselijke gezondheid en/of het milieu af te wenden of te beperken, zoals opgelegd door het voorzorgsbeginsel dat in de EU-verdragen verankerd is. |
| --- | --- |

32.

| 33. | Het CvdR hamert er nogmaals op dat de Europese Unie zich ertoe heeft verbonden de kwestie van verontreinigende stoffen op internationaal niveau aan te pakken en verwijst naar de WHO Europe-verklaringen van Parma en Ostrava. |
| --- | --- |

33.

| 34. | Frankrijk, Zweden, Denemarken en België zijn de juiste weg ingeslagen om hun burgers beter te beschermen door middel van alomvattende nationale maatregelen die het gebruik van hormoonontregelende stoffen beperken. De Commissie zou een voorbeeld moeten nemen aan de voortrekkersrol van deze lidstaten en het hoogste niveau van bescherming moeten waarborgen voor alle mensen in Europa. |
| --- | --- |

34.

| 35. | In alle wetgeving moet meer aandacht worden besteed aan activiteiten eerder in de cyclus (“upstream”), d.w.z. dat er strengere eisen moeten worden gesteld aan fabrikanten van chemische stoffen, de farmaceutische industrie enz. Het is niet kostenefficiënt om zich te concentreren op extra zuiveringsstappen in de drinkwatervoorziening en in afvalwaterzuiveringsinstallaties. |
| --- | --- |

35.

| 36. | Stoffen met hormoonontregelende effecten kunnen — in tegenstelling tot bijvoorbeeld tabaksproducten — niet volledig worden vermeden omdat ze overal aanwezig zijn en de lichamen van mensen in Europa binnendringen buiten hun wil om en zonder dat zij hiervan op de hoogte zijn. |
| --- | --- |

36.

| 37. | De Commissie en de lidstaten zouden de Europese burgers in gepaste vorm en begrijpelijke taal betrouwbare informatie moeten verstrekken over de gevaren die samenhangen met hormoonontregelende stoffen, alsmede over de effecten daarvan en over de mogelijkheden om blootstelling te verminderen. |
| --- | --- |

37.

| 38. | Een verbod op bisfenolen en ftalaten in materialen die met levensmiddelen in aanraking komen, is een absolute must. |
| --- | --- |

38.

| 39. | Bisfenol A (BPA) wordt vaak vervangen door bisfenol S (BPS), bisfenol F (BPF) en bisfenol HPF (BHPF), waarnaar tot nu toe minder onderzoek is gedaan, maar die blijkbaar vergelijkbare hormonale effecten hebben. Daarom zouden de wetgevende instanties groepen verwante stoffen moeten reguleren in plaats van individuele stoffen. Tenzij uit betrouwbare gegevens het tegendeel blijkt, moet ervan worden uitgegaan dat stoffen met een soortgelijke structuur dezelfde schadelijke toxicologische eigenschappen hebben als de stof die bekendstaat als de meest toxische van de groep. |
| --- | --- |

39.

| 40. | Een aanpak op basis van het voorzorgsbeginsel en de strikte naleving daarvan is ook in het eigenbelang van de (chemische) industrie, draagt bij tot investeringen in onderzoek en ontwikkeling van innovatieve, milieuvriendelijke producten en van veilige en duurzame alternatieven en heeft dus een positieve invloed op de ontwikkeling van de interne markt en de economie als geheel. |
| --- | --- |

40.

| 41. | Het CvdR stelt voor om het regelgevingskader en de beschermende bepalingen van de EU met betrekking tot hormoonontregelende stoffen die directe gevolgen hebben voor de volksgezondheid te actualiseren, zodat bijvoorbeeld de wetgeving en richtsnoeren inzake cosmetica ook gericht worden op de bescherming van zwangere vrouwen. |
| --- | --- |

41.

| 42. | Streken en gebieden met een hoog risico, zoals landbouwgebieden en grasland dat wordt bemest met zuiveringsslib, het land rondom afvalstortplaatsen en afvalverbrandingsinstallaties of, meer in het algemeen, regio’s zoals de Oostzee, de Middellandse Zee, het Donaugebied enz., zouden moeten worden onderzocht. |
| --- | --- |

42.

Bevordering van het EU-beleid inzake hormoonontregelende stoffen — het effect van geplande acties op lokaal en regionaal niveau

| 43. | Nog een positief punt is het feit dat de Commissie een nieuwe geschiktheidstest invoert om te beoordelen of met de relevante EU-wetgeving inzake hormoonontregelende stoffen de overkoepelende doelstelling om de gezondheid van de mens en het milieu te beschermen tegen blootstelling aan deze stoffen wordt bereikt. |
| --- | --- |

43.

| 44. | Daarnaast is het CvdR ingenomen met het inzicht in hormoonontregelende stoffen op basis van de meest recente wetenschappelijke bevindingen en met de beleidsvorming op dit gebied. |
| --- | --- |

44.

| 45. | Het is van essentieel belang de burgers optimaal te informeren over de kennis van hormoonontregelaars en de verspreiding ervan, alsook over de gevaren die zij met zich meebrengen. |
| --- | --- |

45.

| 46. | Het is van belang dat de Commissie alles in het werk stelt om toxische chemische stoffen, met inbegrip van hormoonontregelende stoffen, in producten op te sporen en een passende informatieve productetikettering e.d. op te stellen en toe te passen. |
| --- | --- |

46.

| 47. | Lokale en regionale overheden hebben weliswaar meestal niet de bevoegdheid om wetgeving op te stellen inzake hormoonontregelende stoffen, maar zij hebben niettemin de plicht om te zorgen voor het welzijn van hun bevolking (in de meeste EU-lidstaten is het regionale niveau verantwoordelijk voor de gezondheidsstelsels). |
| --- | --- |

47.

| 48. | Daarom is het essentieel en tegelijkertijd ethisch en economisch van belang dat het lokale en regionale niveau zich uitspreekt over hormoonontregelende stoffen, aangezien bekend is dat deze effect hebben op de gezondheid van huidige en toekomstige generaties. |
| --- | --- |

48.

| 49. | Lokale en regionale overheden zijn ongetwijfeld bereid om toekomstige generaties te beschermen, waarbij zij zich niet van de wijs zullen laten brengen door toenemende druk van een sterke industrie en sommige handelspartners van de EU. |
| --- | --- |

49.

| 50. | Bij gebrek aan adequate en uitgebreide nationale en Europese wetgeving inzake hormoonontregelaars wijst het Comité op initiatieven zoals “steden en gebieden zonder hormoonontregelaars”, “ongevaarlijke steden” (NonHazCity) en “pesticidenvrije steden”, die lokale en regionale overheden hebben ontplooid om de blootstelling van hun inwoners, en met name de meest kwetsbare groepen, kinderen en zwangere vrouwen, aan hormoonontregelende chemische stoffen te verminderen; |
| --- | --- |

50.

| 51. | Het is heel erg belangrijk dat het EU-beleid op het gebied van hormoonontregelende stoffen wordt bevorderd en de gevolgen van de geplande maatregelen voor het lokale en regionale niveau worden geanalyseerd. |
| --- | --- |

51.

| 52. | Het Comité wijst erop dat het gebruik van bepaalde ftalaten momenteel noodzakelijk is in de gezondheidszorg om medische hulpmiddelen voldoende zacht te maken. Het is belangrijk dat de ontwikkeling van nieuwe producten met dezelfde eigenschappen wordt voortgezet alvorens het ftalaatgehalte te verminderen. Zolang deze stoffen worden gebruikt, is het ook belangrijk dat de hulpmiddelen na gebruik op de juiste wijze worden afgevoerd, door middel van effectieve inzamelingssystemen en vernietiging. |
| --- | --- |

52.

| 53. | Voor het CvdR staat het buiten kijf dat de prioriteit voor indicatoren voor de menselijke gezondheid, boven industriële en internemarktbelangen, nieuwe uitdagingen met zich meebrengt voor de ontwikkeling en het gebruik van duurzame technologieën voor de gezondheid en het milieu. Deze zou waarschijnlijk het concurrentievermogen van EU-bedrijven verbeteren doordat zij ertoe worden aangezet te innoveren en te investeren in slimmere langetermijnoplossingen. Zij moet echter gebaseerd zijn op gedegen wetenschappelijke kennis en gepaard gaan met een analyse van de sociaaleconomische gevolgen. |
| --- | --- |

53.

Brussel, 26 juni 2019.

De voorzitter

van het Europees Comité van de Regio’s

Karl-Heinz LAMBERTZ

---

(1)  https://www.norden.org/en/publication/cost-inaction

1

(2)  https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27003928

2

(3)  PB L 354 van 28.12.2013, blz. 171.

3

---

| 29.11.2019 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 404/39 |
| --- | --- | --- | --- |

29.11.2019

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 404/39

---

Advies van het Europees Comité van de Regio’s over de grensoverschrijdende dimensie van rampenrisicovermindering

(2019/C 404/08)

| Rapporteur | : | Roberto CIAMBETTI (ECR/IT), voorzitter en lid van de regioraad van Veneto |
| --- | --- | --- |

Rapporteur

:

Roberto CIAMBETTI (ECR/IT), voorzitter en lid van de regioraad van Veneto

I. BELEIDSAANBEVELINGEN

HET EUROPEES COMITÉ VAN DE REGIO’S

| 1. | benadrukt dat de toenemende intensiteit en frequentie van door rampen veroorzaakte schade gevolgen heeft voor het menselijk en het economisch leven. Elk jaar sterven er ongeveer 90 000 mensen door natuurrampen die wereldwijd bijna 160 miljoen mensen treffen. Tussen 1980 en 2016 waren natuurrampen als gevolg van weers- en klimaatomstandigheden verantwoordelijk voor ongeveer 83 % van de financiële verliezen in de EU-lidstaten. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Rampen kennen geen grenzen en voor de ontwikkeling van preventie, veerkracht en doeltreffende noodmaatregelen is dan ook grensoverschrijdende samenwerking vereist. Doeltreffende grensoverschrijdende samenwerking zou aanzienlijke voordelen opleveren voor 37,5 % van de EU-bevolking die in grensgebieden woont. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Er zij beklemtoond dat de mogelijkheid van een grootschalige grensoverschrijdende stroomstoring, een zogenaamde “black-out”, ook kan leiden tot ernstige noodsituaties, waarvoor dringend werk moet worden gemaakt van specifieke rampenparaatheidsmaatregelen en versterking van de grensoverschrijdende contacten. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Het Comité wijst er nogmaals op dat het vermogen om de risico’s en gevolgen van rampen aanzienlijk te beperken in alle strategieën voor het EU-investeringsbeleid moet worden geïntegreerd, zodat overheidsgeld wordt ingezet om gemeenschappen beter bestand te maken tegen de negatieve gevolgen van rampen en ervoor zorgt dat het leven van de burgers niet in gevaar wordt gebracht. Het betreurt dat de structuurfondsen, de Europese investeringsfondsen in het algemeen en het Cohesiefonds in het bijzonder, geen rampenrisicobeoordeling als voorwaarde stellen voor de uitvoering van door de EU gefinancierde infrastructuurprojecten. |
| --- | --- |

4.

| 5. | Hoewel de EU momenteel over twee instrumenten beschikt (het mechanisme voor civiele bescherming en het Solidariteitsfonds van de EU) om de respons op natuurrampen te helpen coördineren en de rampenbestendigheid te helpen versterken, is een krachtigere aanpak op basis van multilevel governance nodig om de doelstellingen van het rampenrisicobeperkingskader 2015-2030 van Sendai te verwezenlijken, in nauwe samenwerking met het VN-Bureau voor rampenrisicovermindering. Voorts moet het beginsel van investeringen in rampenrisicovermindering stevig verankerd worden in de toekomst van Europa, met inbegrip van het Europees semester en de EU-fondsen. |
| --- | --- |

5.

Algemene opmerkingen

| 6. | Het Comité heeft in eerdere adviezen de aandacht gevestigd op grensoverschrijdende dreigingen en rampen die regio’s in twee of meer lidstaten van de EU treffen, en heeft opgeroepen tot betere samenwerking tussen naburige regio’s zodat zij gezamenlijk voor preventie kunnen zorgen en hun reacties op elkaar kunnen afstemmen (1). |
| --- | --- |

6.

| 7. | Er is behoefte aan een planning die proactief rekening houdt met de veranderende behoeften van de verschillende regio’s, met inbegrip van de ultraperifere regio’s, afhankelijk van de betreffende risico’s, kwetsbaarheid en blootstelling. |
| --- | --- |

7.

| 8. | Wat de structuren en methoden voor risicobeheer op nationaal of subnationaal niveau betreft, laat Europa een zeer divers landschap zien. Met het oog op de grensoverschrijdende dimensie van risico’s zou een systematischer aanpak bij toekomstige risicobeoordelingen dan ook nuttig kunnen zijn. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Het Comité steunt en stimuleert de vaststelling van nationale, regionale en lokale strategieën en plannen voor risicobeheer, samen met o.a. de ontwikkeling van gezamenlijke grensoverschrijdende strategieën voor grensregio’s alsook een doeltreffende coördinatie van deze strategieën. Voorts heeft het er ook op aangedrongen dat er voldoende middelen worden uitgetrokken voor programma’s ter ondersteuning van grensoverschrijdende samenwerking op het gebied van rampenrisicovermindering en crisisbeheer (2). |
| --- | --- |

9.

| 10. | Risicopreventie- en -beheersplannen moeten o.a. grootschalige transregionale risicoscenario’s bevatten met het oog op de bewaking en monitoring van te verwachten gebeurtenissen, zodat deze beter kunnen bijdragen tot begrip en beoordeling van de risico’s op regionaal niveau. Kwetsbaarheids- en risicoblootstellingsstudies, studies naar gevaren en milieukarakterisering, die leiden tot het in kaart brengen van de risico’s, zijn noodzakelijke voorwaarden voor risicopreventie- en beheersplannen. Op grensoverschrijdend niveau moeten deze plannen aan beide zijden van de grens publiek beschikbaar zijn en naar behoren worden gecommuniceerd, om rampen te voorkomen en te beperken en de respons op rampen voor te bereiden. |
| --- | --- |

10.

| 11. | Het Comité benadrukt dat de governance moet worden versterkt om risico’s te beheren door de grensoverschrijdende samenwerking te bevorderen. |
| --- | --- |

11.

| 12. | Het is van belang dat de grensoverschrijdende dimensie van rampenrisicovermindering in Europa beter wordt begrepen, samen met de noodzaak en de toegevoegde waarde van een dergelijk inzicht om het rampenrisico op de lange termijn efficiënter te beperken. |
| --- | --- |

12.

| 13. | Het Comité herhaalt zijn steun (3) voor het voorstel van de Europese Commissie voor een verordening tot instelling van een Europees grensoverschrijdend mechanisme (4) in het kader van de inspanningen om belemmeringen voor grensoverschrijdende samenwerking weg te nemen, waaronder op het gebied van rampenrisicovermindering. Om tot een betere grensoverschrijdende samenwerking te komen en rampen te voorkomen, kunnen nieuwe voorbereidende projecten worden gestart voor de meest kwetsbare regio’s, zoals de ultraperifere regio’s, de eilanden en de kustgebieden. |
| --- | --- |

13.

| 14. | Wanneer een ramp niet door één land alleen kan worden aangepakt, grijpen de deelnemende landen in en verlenen ze bijstand via het Uniemechanisme voor civiele bescherming. Wanneer grensoverschrijdende bedreigingen en rampen regio’s in twee of meer lidstaten treffen, moeten naburige regio’s hoe dan ook doeltreffender samenwerken zodat zij gezamenlijk voor preventie kunnen zorgen en hun reacties op elkaar kunnen afstemmen. |
| --- | --- |

14.

| 15. | Naast concrete coördinatie- en communicatiestrategieën is kennis van de taal van het buurland ook van groot belang voor nauwgezette rampenpreventie en zo goed mogelijke communicatie in geval van crisis. |
| --- | --- |

15.

| 16. | De meeste landen hebben in dit verband bilaterale overeenkomsten gesloten met hun buurlanden (niet noodzakelijkerwijs beperkt tot slechts twee landen), die ook betrekking hebben op grensoverschrijdende samenwerking in geval van rampen. Er moet echter meer aandacht worden besteed aan risicopreventie en -beperking, en aan de voorbereiding van responsstrategieën. |
| --- | --- |

16.

| 17. | Het is een goede zaak dat het Europees Parlement en de Raad een voorlopig akkoord hebben bereikt over de versterking van het bestaande Uniemechanisme voor civiele bescherming en de EU-reactie op rampen (rescEU), waarbij o.a. meer nadruk wordt gelegd op grensoverschrijdende risico’s. |
| --- | --- |

17.

Rol van lokale en regionale overheden en grensoverschrijdende projecten

| 18. | Het Comité pleit ervoor dat de lokale en regionale overheden meer worden betrokken bij door de EU gefinancierde projecten die verband houden met rampenrisico’s, zodat de continuïteit ervan wordt gewaarborgd en deze projecten kunnen worden overgenomen in andere gebieden met soortgelijke risicosituaties. |
| --- | --- |

18.

| 19. | De lidstaten worden opgeroepen om bij alle relevante programma’s en bij de discussie over mogelijke wijzigingen ervan ook de lokale en regionale overheden te betrekken bij de selectie van geplande investeringen. |
| --- | --- |

19.

| 20. | Er moet actiever werk worden gemaakt van de uitvoering van grensoverschrijdende projecten ter beperking van het rampenrisico, zodat meer gebruik wordt gemaakt van de daarvoor bestemde structuurfondsen. |
| --- | --- |

20.

| 21. | Het Comité hoopt dat de EU op lokaal en regionaal niveau meer stimulansen zal geven om grensoverschrijdende samenwerking op het gebied van risicovermindering te bevorderen, met name op het gebied van preventie, opleiding en training. |
| --- | --- |

21.

| 22. | Het Comité beklemtoont de centrale rol van lokale actoren bij het verminderen van de risico’s op rampen en het opbouwen van de herstelcapaciteit, alsook de waarde van bestaande initiatieven ter bevordering van rampenrisicovermindering op lokaal niveau, zoals de campagne “Making Cities Resilient” van het VN-bureau voor rampenrisicovermindering. |
| --- | --- |

22.

| 23. | Het is van bijzonder belang om via het Europees mechanisme voor civiele bescherming en het Solidariteitsfonds van de EU te investeren, ook op financieel vlak, in planning met het oog op risicovermindering, vooral gelet op de klimaatverandering en de daaruit voortvloeiende extreme gebeurtenissen. |
| --- | --- |

23.

Grensoverschrijdende samenwerking

Planning

| 24. | Er moet een grensoverschrijdende continuïteitsplanning worden opgesteld, waarbij rekening wordt gehouden met risicoscenario’s voor meerdere landen, die gezamenlijk de risico’s in kaart moeten brengen en beoordelen teneinde zowel de grensregio’s te ontwikkelen als grotere gebieden te beschermen, alsook met het oog op de bewaking en monitoring van de te verwachten gebeurtenissen. |
| --- | --- |

24.

| 25. | Het valt te hopen dat wetenschappelijke comités zullen worden opgericht met het oog op een betere definitie van risicoscenario’s en de vorming van kennis- en competentienetwerken. Deze moeten worden samengesteld naargelang van het soort specialisatie en op basis van de risicofactoren die vergelijkbaar zijn voor homogene gebieden (bijv. bosbranden in het Middellandse-Zeegebied, plotselinge of geleidelijke overstromingen in Midden-Europa enz.), met de mogelijkheid van snelle interventie en dialoog met de lokale autoriteiten om over financiële, menselijke en financiële middelen te kunnen beschikken. |
| --- | --- |

25.

| 26. | Gezien de afnemende financiering bij een aantal lokale en regionale overheden wordt het voor besluitvormers op het gebied van civiele bescherming van nog groter belang dat de evaluatie van gemeenschappen, individuele personen en projecten inzake civiele bescherming beter wordt. De index voor sociale veerkracht INDRIX, die het resultaat is van het grensoverschrijdende project INDRIX dat door de EU medegefinancierd werd, is geschikt om de veerkracht van een gemeenschap te beoordelen, op basis van statistische gegevens alsook van gegevens die specifiek voor dit doel zijn ingevoerd. Het project heeft het mogelijk gemaakt om aan de hand van bepaalde sociale indicatoren (opleidingsniveau, gezondheidstoestand, werkloosheidspercentage, aangeboden diensten enz.) een inschatting te maken van de risicoperceptie van de verschillende gemeenschappen en in het bijzonder van de gemeenschappen die het meest zijn blootgesteld aan risico’s en het kwetsbaarst zijn. De bevoegde instellingen worden opgeroepen om een evaluatie te maken van de ontwikkeling van verplichte verzekeringsinstrumenten tegen natuurrampen, die op Europees niveau gestandaardiseerd zijn en waarbij de verzekeringspremies gekoppeld zijn aan het risiconiveau, teneinde tevens de bewustwording te bevorderen en particulieren het belang van preventie te doen inzien, alsook om het morele risico te verminderen en alle Europese burgers eerlijke en uniforme schadeloosstelling te garanderen. |
| --- | --- |

26.

| 27. | Er moet in grensoverschrijdende gebieden een gegevensbank over het grensgebied worden opgezet, die door de buurlanden wordt gedeeld en waarin materiaal, middelen, uitrusting en specialisatie van vrijwilligers, locatie en logistiek van middelen in kaart worden gebracht. |
| --- | --- |

27.

| 28. | Deze gegevensbank moet niet alleen worden opgezet en beheerd om de paraatheid bij rampen te vergroten, maar ook om het sociaaleconomische en culturele herstel van door rampen getroffen gebieden vanuit een gemeenschappelijk grensoverschrijdend perspectief te versterken. |
| --- | --- |

28.

| 29. | Bestaande positieve voorbeelden van grensoverschrijdende samenwerking moeten in overweging genomen worden en overgenomen worden. Zo zij bijv. gedacht aan:






  — | gezamenlijke Duits-Deense oefeningen op het gebied van civiele bescherming, zoals DANGEREX 07, DANGERFloodEx 2010 en rampenbestrijding zonder grenzen; |
| --- | --- | --- |

29.

—

gezamenlijke Duits-Deense oefeningen op het gebied van civiele bescherming, zoals DANGEREX 07, DANGERFloodEx 2010 en rampenbestrijding zonder grenzen;

| — | paraatheid bij overstromingen en beperking van de grensoverschrijdende schade in het stroomgebied van de Sava (district Brod Posavina in Kroatië en district Mačva in Servië); |
| --- | --- |

—

paraatheid bij overstromingen en beperking van de grensoverschrijdende schade in het stroomgebied van de Sava (district Brod Posavina in Kroatië en district Mačva in Servië);

| — | RiKoSt: risicocommunicatiestrategieën (in Karinthië, Oostenrijk en Alto Adige/Zuid-Tirol, Italië tot oktober 2020); |
| --- | --- |

—

RiKoSt: risicocommunicatiestrategieën (in Karinthië, Oostenrijk en Alto Adige/Zuid-Tirol, Italië tot oktober 2020);

| — | U-SCORE-II: peer reviews tussen steden (proefprojecten in Portugal, Italië en het Verenigd Koninkrijk); |
| --- | --- |

—

U-SCORE-II: peer reviews tussen steden (proefprojecten in Portugal, Italië en het Verenigd Koninkrijk);

| — | de Mobile Training Facility Inland Waters op de Boven-Rijn en het congres van de Duits-Frans-Zwitserse Boven-Rijnconferentie over het thema “Black-out — grootschalige grensoverschrijdende stroomuitval” (2016). |
| --- | --- |

—

de Mobile Training Facility Inland Waters op de Boven-Rijn en het congres van de Duits-Frans-Zwitserse Boven-Rijnconferentie over het thema “Black-out — grootschalige grensoverschrijdende stroomuitval” (2016).

Opleiding

| 30. | Het is zaak te voorzien in stimulansen voor de opleiding van jongeren; de lidstaten en de lokale en regionale overheden worden dan ook aangemoedigd specifieke universitaire cursussen en projecten voor risicobeperkende activiteiten te stimuleren. Voorts zij benadrukt dat jongeren via het Europees Solidariteitskorps (5) kunnen deelnemen aan solidariteitsactiviteiten op het gebied van rampenrisicopreventie. Deze activiteiten kunnen de vorm aannemen van vrijwilligerswerk, leerlingwezen, stages of werkervaring. |
| --- | --- |

30.

| 31. | Voor lokale bestuurders is een specifieke opleiding geboden (ook met het oog op de “Making Cities Resilient”-campagne) om hen bewuster te maken en hun meer kennisinstrumenten aan te reiken, gezien hun directe verantwoordelijkheden jegens de burgers en de bescherming en ontwikkeling van het grondgebied. |
| --- | --- |

31.

| 32. | Er moet meer aandacht worden besteed aan de opleiding van vrijwilligers en technici om hen meer te specialiseren, hen aan te moedigen en opleidingen te organiseren op basis van de risico’s die zich in de verschillende landen voordoen, met name in grensoverschrijdende gebieden, met als doel de territoriale kennis te vergroten en gezamenlijke en gecoördineerde acties op het gebied van toezicht, bewaking en noodhulp op te zetten. |
| --- | --- |

32.

| 33. | Via lokale overheden of vrijwilligers moeten voorlichtingscampagnes worden gelanceerd om informatie te verstrekken over de bestaande risico’s en het zelfbeschermingsgedrag dat in acht moet worden genomen; daarnaast moeten op lokaal en regionaal niveau initiatieven worden opgezet voor wederzijds leren via peer reviews tussen steden en regio’s. |
| --- | --- |

33.

| 34. | Transnationale opleiding moet in overeenstemming zijn met de risicoscenario’s die in de grensoverschrijdende risicopreventie- en -beheersplannen zijn vastgelegd. Alle partijen die rechtstreeks betrokken zijn bij het risico — gaande van technische deskundigen tot vrijwilligersorganisaties — moeten, eventueel samen, aan deze opleidingen aan beide zijden van de grens deelnemen. |
| --- | --- |

34.

| 35. | E-learningplatforms, zoals bijv. het opleidingsprogramma van het Uniemechanisme voor civiele bescherming, moet kracht worden bijgezet en er moeten meer open online-cursussen op het gebied van civiele bescherming beschikbaar komen. |
| --- | --- |

35.

| 36. | Het Solidariteitsfonds van de EU voorziet in betere informatiecampagnes voor regio’s door middel van steunmaatregelen die reeds goed functioneren voor EU-lidstaten en kandidaat-lidstaten. Het Solidariteitsfonds van de EU is een essentieel steuninstrument voor de betrokken regio’s wanneer uitzonderlijke inspanningen nodig zijn voor de wederopbouw van gebieden die getroffen zijn door natuurrampen en extreme weersomstandigheden, die immers niet tegengehouden worden door grenzen. |
| --- | --- |

36.

Noodmaatregelen

| 37. | Er moet werk worden gemaakt van een gemeenschappelijk en gestandaardiseerd grensoverschrijdend waarschuwingssysteem, ook om realtimecommunicatie te verzekeren over elke crisis en elke ramp die gevolgen kan hebben voor gebieden in een andere lidstaat. |
| --- | --- |

37.

| 38. | Grensoverschrijdende overeenkomsten moeten worden gesloten om de inschakeling van reddingssystemen en vrijwilligers te standaardiseren en te bespoedigen, juridische belemmeringen op te sporen en samenwerking aan te moedigen, om de logistiek van middelen en personeel te optimaliseren. Ook op het gebied van de waterhuishouding moeten er overeenkomsten worden gesloten om een beter inzicht te krijgen in het organisatorische en functionele beheer van dammen, zodat vroegtijdig maatregelen kunnen worden genomen om de waterrisico’s op het grondgebied van een andere lidstaat in een vroeg stadium te beperken. |
| --- | --- |

38.

| 39. | Er moeten acroniemen worden ontwikkeld om de reddingscoördinatiecentra op de verschillende territoriale niveaus aan te duiden, teneinde de gebruikte terminologie te uniformiseren en te standaardiseren. |
| --- | --- |

39.

| 40. | Er moeten geharmoniseerde procedures worden ingevoerd voor preventieve communicatie en om ervoor te zorgen dat in noodsituaties dezelfde operationele procedures worden gehanteerd. |
| --- | --- |

40.

| 41. | Het Comité pleit voor het gebruik van IT-toepassingen om burgers in real time te waarschuwen. |
| --- | --- |

41.

| 42. | De lidstaten worden aangespoord professionele profielen te erkennen en te certificeren (het best te definiëren als rampenrisicomanagers) die lokale en regionale bestuurders niet alleen bij de planning maar met name in noodsituaties kunnen ondersteunen met multidisciplinaire en transversale kennis, vaardigheden en competenties. |
| --- | --- |

42.

Subsidiariteitsbeginsel

| 43. | Het Comité is het ermee eens dat de Europese Unie bevoegd is om het optreden van de lidstaten op het gebied van civiele bescherming te ondersteunen, te coördineren of aan te vullen. |
| --- | --- |

43.

Beste praktijken

| 44. | Er zijn verschillende voorbeelden voorhanden van goede praktijken bij grensoverschrijdende samenwerking op het gebied van rampenrisicovermindering die gevolgd en verbeterd zouden kunnen worden, zoals:






  — | gezamenlijke oefeningen die zorgen voor een gemeenschappelijke aanpak, wederzijds begrip en een gelijk niveau van paraatheid bij rampen; |
| --- | --- | --- |

44.

—

gezamenlijke oefeningen die zorgen voor een gemeenschappelijke aanpak, wederzijds begrip en een gelijk niveau van paraatheid bij rampen;

| — | verspreiding van geharmoniseerde informatie, uitwisseling van goede praktijken en het trekken van lessen uit initiatieven, methoden, instrumenten enz. van naburige regio’s; |
| --- | --- |

—

verspreiding van geharmoniseerde informatie, uitwisseling van goede praktijken en het trekken van lessen uit initiatieven, methoden, instrumenten enz. van naburige regio’s;

| — | gezamenlijke bewustmakings- en voorlichtingscampagnes voor mensen die in grensregio’s met een hoog risico wonen, met deelname van verschillende belanghebbenden (bijv. dagen gewijd aan rampenrisicovermindering in verschillende steden en gemeenten). |
| --- | --- |

—

gezamenlijke bewustmakings- en voorlichtingscampagnes voor mensen die in grensregio’s met een hoog risico wonen, met deelname van verschillende belanghebbenden (bijv. dagen gewijd aan rampenrisicovermindering in verschillende steden en gemeenten).

| 45. | Het Comité steunt ten volle het project “b-solutions” van de Werkgemeenschap van Europese Grensgebieden (WVEG), dat tot doel heeft de juridische en administratieve belemmeringen voor grensoverschrijdende samenwerking op het gebied van rampenpreventie en rampenbestrijding in kaart te brengen. Het merkt op dat de WVEG bij de eerste oproep tot het indienen van voorstellen in 2018 tien gevallen heeft geselecteerd die in proefprojecten zijn omgezet, maar dat veel gevallen nog niet zijn opgelost (m.b.t. ambulances, brandweer of helikopters die toegelaten zijn tot het grondgebied van sommige grensregio’s maar niet van andere; administratieve formaliteiten voor de overdracht van stoffelijke overschotten; asymmetrische grensoverschrijdende dienstverlening; verzekeringsproblemen; erkenning van diploma’s enz.). Het moedigt alle regio’s die met soortgelijke belemmeringen worden geconfronteerd, aan om deel te nemen aan toekomstige oproepen tot het indienen van voorstellen. |
| --- | --- |

45.

| 46. | De door rampen getroffen regio’s moeten gezamenlijk oplossingen voorstellen aan hun respectieve nationale regeringen. Een voorbeeld hiervan is de samenwerking tussen Noord-Portugal en de Spaanse regio Galicië, die hun prioriteiten aan hun centrale regeringen voorleggen met betrekking tot kwesties die kunnen worden opgelost in het kader van de “Iberische topontmoetingen”, of de nauwe samenwerking tussen de ultraperifere regio’s van de Canarische Eilanden, de Azoren en Madeira in het kader van het Interreg-MAC-programma, waarbij ook nabijgelegen derde landen zoals Kaapverdië, Mauritanië en Senegal zich hebben aangesloten. |
| --- | --- |

46.

Brussel, 27 juni 2019.

De voorzitter

van het Europees Comité van de Regio’s

Karl-Heinz LAMBERTZ

---

(1)  Advies van het Comité van de Regio’s over het Actiekader van Hyogo na 2015: risicobeheer om de weerbaarheid te vergroten (PB C 271 van 19.8.2014, blz. 61).

1

(2)  Advies van het Europees Comité van de Regio’s over het actieplan over het kader van Sendai voor rampenrisicovermindering 2015-2030 (PB C 272 van 17.8.2017, blz. 32).

2

(3)  Advies van het Europees Comité van de Regio’s over het grensoverschrijdende mechanisme (goedgekeurd op 5 december 2018; nog niet in het PB gepubliceerd).

3

(4)  Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende een mechanisme om juridische en administratieve belemmeringen in een grensoverschrijdende context uit de weg te ruimen, COM(2018) 373 final.

4

(5)  Advies van het Europees Comité van de Regio’s 2018/03892, Het Europees solidariteitskorps en een nieuwe EU-strategie voor jongeren (rapporteur: Matteo Bianchi).

5

---

| 29.11.2019 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 404/44 |
| --- | --- | --- | --- |

29.11.2019

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 404/44

---

Advies van het Europees Comité van de Regio’s — Een nieuwe Europese agenda om de ontwikkeling van de maritieme industrie te versnellen

(2019/C 404/09)

| Rapporteur | : | Christophe CLERGEAU (FR/PSE), lid van de regioraad van Pays-de-la-Loire |
| --- | --- | --- |

Rapporteur

:

Christophe CLERGEAU (FR/PSE), lid van de regioraad van Pays-de-la-Loire

I. BELEIDSAANBEVELINGEN

I)   Belangrijkste beleidsaanbevelingen om de ontwikkeling van de Europese maritieme industrie te versnellen

Beter zicht krijgen op de uitdagingen en kiezen voor een nieuw, meer offensief industriebeleid

HET EUROPEES COMITÉ VAN DE REGIO’S

| 1. | roept op tot bewustwording van de ontwikkelingskansen, maar ook van de bedreigingen voor de Europese maritieme industrie. Deze moet zich, met de steun van Europese, nationale en regionale overheden, inzetten voor een succesvolle milieu- en energietransitie, een succesvolle digitale transformatie en industriële revolutie, en moet de maritieme beroepen aantrekkelijker zien te maken. Deze uitdagingen moeten worden aangepakt omdat de sector momenteel wordt bedreigd door nieuwe concurrentie uit Azië in het segment van schepen met een hoge toegevoegde waarde, waar Europa nu nog een leidende positie inneemt. Deze concurrentie, die de Europese technologieën wil kapen, is een oneerlijke concurrentie die wordt gekenmerkt door sociale en milieudumping, die grotendeels met overheidssteun wordt gefinancierd, in strijd met de internationale handelsregels. Dit is een probleem waartegen de Europese overheidsdiensten moeten optreden willen zij een gelijk speelveld voor concurrentie creëren. Er zij op gewezen dat deze oneerlijke concurrentie nu ook de visserijsector treft. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Het CvdR wijst op de diversiteit aan sectoren van de maritieme industrie, wat een troef is om de synergieën tussen bedrijfstakken en de territoriale impact te versterken: civiele en militaire scheepsbouw, reparatie en ontmanteling (van cruiseschepen tot pleziervaartuigen, van vissersboten tot schepen voor havendiensten of passagiersschepen, zonder de militaire vloten te vergeten), hernieuwbare mariene energie, olie- en gasindustrie, haven-, kust- en offshore-infrastructuur, visserij, aquacultuur, schaal- en schelpdierenvisserij en de blauwe bio-economie. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Het CvdR dringt aan op een blijvende inzet voor de ontwikkeling van visserij-, schaal- en schelpdier- en aquacultuuractiviteiten die het evenwicht en de ecologische, sociale en economische duurzaamheid garanderen, en op de bevordering van een generatievernieuwing op basis van opleiding en betere omstandigheden aan boord. |
| --- | --- |

3.

| 4. | De maritieme industrie moet, net als de ruimte- en luchtvaartsector, een ambitieuze industriële strategie en een concreet uitvoeringskader hebben dat is afgestemd op haar specifieke kenmerken: soevereiniteitskwesties, hoge kapitaalintensiteit, korte productietijden, lange cycli en hoge risiconiveaus, en zeer grote behoeften aan onderzoek, innovatie en opleiding. |
| --- | --- |

4.

| 5. | Het CvdR wijst erop dat de ontwikkeling van offshore windenergie op volle zee moet worden ondersteund, om ervoor te zorgen dat er in de ondiepe wateren langs de kust meer ruimte overblijft voor andere activiteiten van de blauwe economie. |
| --- | --- |

5.

| 6. | De maritieme industrie is de op één na grootste sector in termen van werkgelegenheid in de blauwe economie; in een context van wereldwijde groei neemt Europa op tal van gebieden een leidende positie in en schept het veel hooggekwalificeerde en duurzame industriële banen. |
| --- | --- |

6.

| 7. | Het CvdR vestigt de aandacht op de belangrijke rol van havens, die een strategische infrastructuur vormen welke zich niet beperkt tot handels- en vervoersknooppunten, maar steeds vaker de functie van industriële en innovatieve platforms vervult, waarbij de interface met aangrenzende steden verder kan worden verbeterd. Het is dan ook van cruciaal belang dat wordt gedacht aan een adequate ondersteuning van ondernemingen aan wal (1) die reeds activiteiten ontplooien die verband houden met de blauwe economie of dergelijke activiteiten via beproefde diversificatiemethoden kunnen gaan ontplooien. |
| --- | --- |

7.

| 8. | Het CvdR wijst op het sociaal-economische belang van de visserij en van de maritieme activiteiten die veilige en kwaliteitsvolle levensmiddelen opleveren, en herinnert aan het belang van hun culturele en erfgoedgerelateerde dimensie, die van fundamenteel belang is om het toerisme nieuw leven in te blazen. Er moet voor de nodige synergie en complementariteit worden gezorgd tussen deze traditionele activiteiten en de nieuwe sectoren die moeten worden ontwikkeld ten behoeve van de werkgelegenheid en een duurzame ontwikkeling. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Het CvdR beschouwt de maritieme industrie als een van de belangrijkste hefbomen om de doelstellingen inzake duurzame ontwikkeling (SDG’s) in Europa te verwezenlijken. Haar producten, diensten en innovaties leveren een cruciale bijdrage aan de ondersteuning van de activiteiten die nodig zijn om de genoemde transities in goede banen te leiden. Hierbij valt met name te denken aan:






  — | verkenning van de oceanen, ontwikkeling van de kennis over de zee en de zeebodem; |
| --- | --- | --- |

9.

—

verkenning van de oceanen, ontwikkeling van de kennis over de zee en de zeebodem;

| — | het opvoeren van de strijd tegen de klimaatverandering, met name als gevolg van het zeevervoer; |
| --- | --- |

—

het opvoeren van de strijd tegen de klimaatverandering, met name als gevolg van het zeevervoer;

| — | ontwikkeling van hernieuwbare mariene energiebronnen en offshore-windenergie, en van elektriciteitsverbindingen tussen de landen van de Europese Unie, om het gewicht van hernieuwbare energiebronnen in de elektriciteitsmix te vergroten en hun integratie op Europees niveau te versterken; |
| --- | --- |

—

ontwikkeling van hernieuwbare mariene energiebronnen en offshore-windenergie, en van elektriciteitsverbindingen tussen de landen van de Europese Unie, om het gewicht van hernieuwbare energiebronnen in de elektriciteitsmix te vergroten en hun integratie op Europees niveau te versterken;

| — | aanwezigheid op zee, bewaking en veiligheid; interventies op zee, onder meer in de strijd tegen de plasticsoep; |
| --- | --- |

—

aanwezigheid op zee, bewaking en veiligheid; interventies op zee, onder meer in de strijd tegen de plasticsoep;

| — | kennis en ontwikkeling van mariene biohulpbronnen, duurzame ontwikkeling van de visserij, aquacultuur en de blauwe kringloopeconomie. |
| --- | --- |

—

kennis en ontwikkeling van mariene biohulpbronnen, duurzame ontwikkeling van de visserij, aquacultuur en de blauwe kringloopeconomie.

| 10. | Het CvdR is het eens met de conclusies in het EESC-advies uit 2018 (2) over het LeaderSHIP 2020-initiatief, waarin wordt gewezen op de beperkingen die zijn vastgesteld bij de tenuitvoerlegging en het ontbreken van precieze en kwantificeerbare doelstellingen. |
| --- | --- |

10.

| 11. | Het CvdR dringt aan op een nieuwe en radicaal herziene aanpak voor LeaderSHIP 2030, door een “Europese blue new deal” voor te stellen waarin drie elementen worden gecombineerd: een handels- en mededingingsbeleid dat erop gericht is onze belangen te beschermen en “Europese kampioenen” te creëren, het mobiliseren en aanpassen van elke tak van Europees beleid aan de behoeften en specifieke kenmerken van de maritieme industrie, en de vaststelling van zes operationele doelstellingen waarvoor de lokale, nationale en Europese actoren zich in de periode 2020-2027 moeten inzetten:






  — | het koolstofvrij maken van het zeevervoer en de bouw van schone schepen, zonder emissies, zonder lozingen op zee en zonder geluidshinder; |
| --- | --- | --- |

11.

—

het koolstofvrij maken van het zeevervoer en de bouw van schone schepen, zonder emissies, zonder lozingen op zee en zonder geluidshinder;

| — | verwijdering van het op zee aanwezige afval, met name plasticafval; |
| --- | --- |

—

verwijdering van het op zee aanwezige afval, met name plasticafval;

| — | de maritieme industrie 4.0, een horizontale benadering ten behoeve van de prestaties en de kwaliteit van de werkgelegenheid in alle maritieme sectoren; |
| --- | --- |

—

de maritieme industrie 4.0, een horizontale benadering ten behoeve van de prestaties en de kwaliteit van de werkgelegenheid in alle maritieme sectoren;

| — | Europa als wereldleider op het gebied van alle technologieën voor hernieuwbare mariene energie; |
| --- | --- |

—

Europa als wereldleider op het gebied van alle technologieën voor hernieuwbare mariene energie;

| — | een Europese strategie voor een nieuwe, blauwe bio-economie om de visserij, de aquacultuur en de ontwikkeling van mariene biologische hulpbronnen te stimuleren; |
| --- | --- |

—

een Europese strategie voor een nieuwe, blauwe bio-economie om de visserij, de aquacultuur en de ontwikkeling van mariene biologische hulpbronnen te stimuleren;

| — | de lancering van een EU-missie voor het verkennen van het mariene milieu in alle zeeën in de wereld. |
| --- | --- |

—

de lancering van een EU-missie voor het verkennen van het mariene milieu in alle zeeën in de wereld.

Deze zes doelstellingen houden specifieke industriële uitdagingen in en moeten ook in aanmerking worden genomen bij de open discussie over een maritieme “taak” binnen Horizon Europa.

| 12. | Het CvdR pleit voor de goedkeuring van strategieën voor de maritieme industrie in Europese ultraperifere en eilandregio’s, gericht op het versnellen van de vooruitgang op drie prioritaire gebieden: havens, koolstofarme energieautonomie tegen lagere kosten, en blauwe bio-economie, met inbegrip van visserij en aquacultuur. |
| --- | --- |

12.

| 13. | Het CvdR herinnert eraan dat het voor de toekomst van de maritieme industrie van belang is dat maritieme kwesties bij het toekomstige beleid van de EU en bij de inzet van de middelen in het kader van het regionaal beleid centraal komen te staan. |
| --- | --- |

13.

European Sea Tech: totstandbrenging van Europese netwerken om regionale innovatie-ecosystemen aan elkaar te verbinden en regio’s te mobiliseren om industriële waardeketens op te bouwen

| 14. | De maritieme industrie wordt in de eerste plaats gekenmerkt door een territoriale verankering in de maritieme regio’s die beschikken over uitmuntende regionale innovatie-ecosystemen. Het nationale en Europese beleid moet in de eerste plaats op deze regionale innovatie-ecosystemen en de bijbehorende strategieën voor slimme specialisatie zijn gericht om wendbaar en doeltreffend te zijn. |
| --- | --- |

14.

| 15. | Het CvdR stelt voor een “European Sea Tech”-initiatief op te zetten om de regionale innovatie-ecosystemen met elkaar te verbinden door een aantal samenwerkingsnetwerken op te zetten, teneinde:






  — | subsectoren te stimuleren en Europese waardeketens op te bouwen; |
| --- | --- | --- |

15.

—

subsectoren te stimuleren en Europese waardeketens op te bouwen;

| — | de uitdagingen van industriële veranderingen, met name ecologische, energie- en digitale uitdagingen, beter in kaart te brengen en te begeleiden; |
| --- | --- |

—

de uitdagingen van industriële veranderingen, met name ecologische, energie- en digitale uitdagingen, beter in kaart te brengen en te begeleiden;

| — | nieuwe diensten, producten en bedrijfsmodellen te ontwikkelen die beter geïntegreerd zijn en beter toegerust zijn om de wereldwijde concurrentie aan te kunnen. |
| --- | --- |

—

nieuwe diensten, producten en bedrijfsmodellen te ontwikkelen die beter geïntegreerd zijn en beter toegerust zijn om de wereldwijde concurrentie aan te kunnen.

De Commissie zou oproepen tot het indienen van blijken van belangstelling kunnen doen voor het opzetten van thematische netwerken. Elk regionaal (of interregionaal) ecosysteem zou een aanvraag kunnen indienen om zich aan te sluiten bij verschillende netwerken, in overeenstemming met de slimme-specialisatiestrategieën van zijn regio. Ecosystemen die meerdere competenties combineren en verschillende netwerken samenbrengen, zouden de “centrale ecosystemen” van het “European Sea Tech”-initiatief vormen.

Elk netwerk moet zo inclusief mogelijk zijn door hierin alle bevoegdheden van de verschillende Europese regio’s samen te brengen. Binnen de netwerken zouden kwesties als duurzame ontwikkeling, O & O, industriële prestaties, financiering en vaardigheden systematisch aan de orde moeten komen.

Deze netwerken zouden, doeltreffender dan een gecentraliseerd Europees platform, de basis kunnen vormen voor de ontwikkeling van de samenwerking tussen regio’s en voor het opzetten van operationele projecten die relevant zijn voor de verschillende beleidsterreinen van de Unie.

De rol van “European Sea Tech” zou er ook in bestaan de overdracht van technologie, ervaring en vaardigheden tussen de verschillende netwerken en sectoren van de maritieme industrie te stimuleren.

| 16. | Het CvdR vestigt de aandacht op het belang van het “European Sea Tech”-initiatief voor de bevordering van een transversale benadering van de maritieme industrie en de versnelde overgang naar een groene en digitale maritieme industrie, door alle technologieën en vaardigheden van alle sectoren van de maritieme industrie te mobiliseren zodat andere sectoren hier gebruik van kunnen maken. |
| --- | --- |

16.

| 17. | Het CvdR bevestigt zijn steun voor het project voor een mariene kennis- en innovatiegemeenschap (KIG), maar merkt op dat dit project, doordat het zich richt op het duurzame beheer van mariene hulpbronnen, hooguit één van de netwerken kan zijn die deel uitmaken van het “Europese Sea Tech”-initiatief. |
| --- | --- |

17.

| 18. | Het CvdR zou graag zien dat projecten die door de netwerken van innovatie-ecosystemen in het kader van “European Sea Tech” uitgevoerd worden, door de Europese partnerschappen gesteund kunnen worden en medefinanciering kunnen ontvangen via Horizon Europe en andere fondsen die aangesproken kunnen worden. Deze projecten moeten de financiering van proeflijnen, prototypes en demonstratiemodellen kunnen omvatten. |
| --- | --- |

18.

| 19. | Het CvdR dringt er nogmaals op aan dat Horizon Europa wordt voorzien van een maritieme routekaart, dat de wetenschappelijke en technologische uitdagingen waarmee de maritieme industrie wordt geconfronteerd expliciet in de tweede pijler worden opgenomen en dat 10 % van de middelen van Horizon Europa wordt bestemd voor de financiering van projecten die een aanzienlijk effect op de blauwe economie en de maritieme industrie sorteren. |
| --- | --- |

19.

II)   Concrete voorstellen om het beleid van de Europese Unie voor de periode na 2020 te activeren en aan te passen in het belang van de maritieme industrie

Internationale handel en mededinging

| 20. | De sector van de maritieme industrieën en diensten heeft behoefte aan een nieuw “realistisch” en op wederkerigheid gebaseerd handelsbeleid om de werkgelegenheid en de Europese soevereiniteit te verdedigen tegen de offensieve en oneerlijke strategieën van grote maritieme landen, met name in Azië. Waar mogelijk en doeltreffend moet dit beleid een stabiel en multilateraal handelssysteem bevorderen dat gebaseerd is op billijke en transparante regels die eerlijke concurrentie in de hand werken, streven naar succesvolle overeenkomsten met handelspartners en voortbouwen op de rol van de WTO. |
| --- | --- |

20.

| 21. | Aangezien hierbij sprake is van een mondiale en geglobaliseerde markt moet het mededingingsbeleid het mogelijk maken om Europese kampioenen te creëren, door te allen tijde voor een eerlijke en evenwichtige concurrentie binnen de EU te zorgen. Het Comité bevestigt voorts de toegevoegde waarde van de richtsnoeren voor staatssteun voor het zeevervoer en de noodzaak van een eenvoudig, stabiel en concurrerend belastingkader om bovengenoemde doelstelling te bereiken. |
| --- | --- |

21.

| 22. | Het CvdR vestigt de aandacht van de Commissie op het belang van een betere controle op de buitenlandse investeringsstromen en een beperking en minimalisering van de mogelijk schadelijke gevolgen van de technologieoverdracht voor de Europese industrie, met name in het kader van grote internationale contracten. |
| --- | --- |

22.

| 23. | Er zouden specifieke toezeggingen moeten worden gedaan voor het beheer van civiele en militaire overheidsopdrachten, waarbij bijvoorbeeld strenge eisen worden gesteld aan de levering van bepaalde producten en diensten die eerder als strategisch zijn aangemerkt of die bijzonder kwetsbaar zijn voor de mondiale concurrentie. |
| --- | --- |

23.

Financiering van projecten

| 24. | Het CvdR dringt aan op de snelle voltooiing van het platform voor de financiering van projecten van de blauwe economie. Dit platform moet een ondersteuningsmechanisme omvatten, maar ook een specifiek investeringsfonds voor de financiering van innovatieve en risicovolle projecten. Hoofddoel van het platform is het verstrekken van financiering tegen preferentiële tarieven voor projecten die door traditionele actoren als te riskant worden beschouwd, om zo bij te springen waar de marktwerking tekortschiet. Dit systeem zal in nauwe samenwerking met de lidstaten en de regio’s moeten functioneren om de complementariteit van de interventie-instrumenten en de continuïteit van de projectondersteuning te waarborgen. Het platform zal met name moeten steunen op de netwerken en “centrale ecosystemen” van het “European Sea Tech”-initiatief. |
| --- | --- |

24.

| 25. | Het CvdR dringt er bovendien bij de Commissie op aan een doelstelling en een methode vast te stellen voor het mobiliseren van Europese investeringsinstrumenten ten behoeve van de blauwe economie en de maritieme industrie, die in het kader van InvestEU zullen worden opgestart, met name in samenhang met het programma Horizon Europa. |
| --- | --- |

25.

| 26. | Er moeten instrumenten in het leven worden geroepen om de financiële kosten van structurele projecten te verlagen en een efficiënte voorfinanciering van de grootste aankopen en investeringen (passagiersschepen, LNG-uitrusting, hernieuwbare mariene energie enz.) mogelijk te maken. |
| --- | --- |

26.

| 27. | Het Comité wijst er nogmaals op dat de ultraperifere regio’s gezien hun beperkingen en specifieke kenmerken de nodige financiële steun moeten krijgen. Door hun strategische ligging in de Atlantische en Indische Oceaan en de Caribische Zee verlenen deze regio’s Europa een uitzonderlijke maritieme en oceanische dimensie en kunnen zij worden bestempeld als unieke natuurlijke rijkdommen, zoals door de Europese Commissie zelf wordt erkend. |
| --- | --- |

27.

| 28. | Het is belangrijk om de praktijk van innovatieve aanbestedingen te vergemakkelijken, waardoor de regels voor aanbestedingen kunnen worden versoepeld als het gaat om de aanschaf van een opkomende technologie die nog niet standaard beschikbaar is op de markt. Deze aanpak versnelt de marktintroductie van innovaties, omdat bedrijven die nieuwe diensten en producten aanbieden in staat worden gesteld om sneller hun eerste klanten te vinden. |
| --- | --- |

28.

| 29. | Het CvdR beklemtoont dat de regeldruk in de maritieme wereld en de trage administratieve afhandeling van aanvragen een grote belemmering vormen voor het uitvoeren van tests en proeven op zee. Het stelt voor dat de Commissie, de lidstaten, de regio’s en de economische actoren een Europese werkgroep oprichten om goede praktijkvoorbeelden te verspreiden en een positieve ontwikkeling van de nationale referentiekaders te bevorderen |
| --- | --- |

29.

| 30. | Het CvdR acht het nuttig na te denken over verdere stappen, die uiteindelijk zouden kunnen uitmonden in de oprichting van een “Maritime Advanced Research Projects Agency” naar het voorbeeld van het Amerikaanse DARPA. Zo’n agentschap zou binnen een specifiek financieringskader steun kunnen verlenen aan baanbrekende innovatie, waarbij het recht op mislukking wordt erkend en rekening wordt gehouden met de ontwikkelingsbeperkingen van kmo’s en midcap-bedrijven. |
| --- | --- |

30.

| 31. | Met het oog op de periode na de brexit stelt het CvdR voor om een deel van de specifieke middelen ter ondersteuning van de zwaarst getroffen gebieden te verstrekken aan belanghebbenden in de maritieme industrie, teneinde nieuwe perspectieven voor ontwikkeling en werkgelegenheid te creëren. |
| --- | --- |

31.

| 32. | Het CvdR vestigt de aandacht op het belang van het “European Sea Tech”-initiatief voor de bevordering van een transversale benadering van de maritieme industrie en de versnelde overgang naar een groene en digitale maritieme industrie, door alle technologieën en vaardigheden van alle sectoren van de maritieme industrie te mobiliseren zodat andere sectoren hier gebruik van kunnen maken. Dit streven naar transversaliteit moet ook worden aangemoedigd tussen maritieme en kustactiviteiten en andere industriële en digitale sectoren die innovaties opleveren die rechtstreeks kunnen worden ingezet in of die zinvol kunnen worden aangepast aan de maritieme wereld. |
| --- | --- |

32.

Maritieme industrie 4.0

| 33. | Het CvdR herinnert aan de uitdagingen voor de industrie 4.0 op het gebied van de milieu- en energietransitie, de industriële prestaties, de digitalisering — ook van de productieprocessen — en de samenwerking binnen lokale en Europese waardeketens. Het steunt in dat verband de doelstelling “groene scheepswerf 2050” voor voorbeeldige scheepswerven die het voortouw nemen in de milieu- en energietransitie. |
| --- | --- |

33.

| 34. | Het herinnert er tevens aan dat een leven lang leren, de ontwikkeling en de kwaliteit van banen, de arbeidsomstandigheden en het inzetten van de ervaring en creativiteit van werknemers onlosmakelijk verbonden zijn met deze industriële transformatie. |
| --- | --- |

34.

| 35. | Het CvdR is van mening dat productieve investeringen en innovaties op dit gebied een prioriteit moeten zijn van het Europese beleid ter ondersteuning van de maritieme industrie, en met name gericht moeten zijn op kleine en middelgrote ondernemingen. |
| --- | --- |

35.

| 36. | De samenwerking tussen de civiele en de militaire sector komt ten goede aan de vooruitgang, met name door de overdracht van technologie en knowhow — in beide richtingen — en de mobiliteit van geschoolde mensen te faciliteren. |
| --- | --- |

36.

| 37. | Het is van belang dat de transitie van offshore olie- en gasbedrijven wordt aangemoedigd, samen met strategieën voor hun diversificatie naar andere sectoren van de blauwe economie. Deze bedrijven beschikken over uitstekende expertise op het gebied van het mariene milieu, een voorbeeldige ervaring met lange en complexe projecten en waardevolle vaardigheden om bij te dragen aan de ontwikkeling van de maritieme industrie (bevoorradingsschepen, onderwaterrobotica, ankersystemen, automatisering enz.). Zij zouden een deel van de winst uit koolwaterstoffen op nuttige en collectieve wijze kunnen herinvesteren in beleggingsfondsen in de blauwe economie en mariene hernieuwbare energieën. |
| --- | --- |

37.

| 38. | Door de technologische revolutie veranderen schepen van analoge eenheden in gedigitaliseerde vervoersplatforms, hetgeen mogelijkheden biedt om verschillende digitale systemen beter te integreren en aan elkaar te koppelen. Dit verandert de manier van werken in de sector, bijv. bij de interactie tussen de schepen en de kantoren aan wal, het contact tussen de schepen onderling en tussen de schepen en de autoriteiten. Het is in dat licht belangrijk dat de Europese maritieme industrie en autoriteiten de mogelijkheden die de digitalisering in het internationale concurrentieklimaat met zich meebrengt, omarmen. |
| --- | --- |

38.

| 39. | Het CvdR benadrukt dat het absoluut noodzakelijk is om de digitalisering en meer in het algemeen de nieuwe technologieën van kunstmatige intelligentie (KI) op het gebied van maritieme innovatie in overweging te nemen en te ondersteunen. |
| --- | --- |

39.

| 40. | Het CvdR stelt voor om in de steun- en financieringsprogramma’s rekening te houden met een reeks thema’s, niet alleen van technologische aard, maar ook specifiek voor de ontwikkeling van nieuwe diensten, zoals autonome onderwatervaartuigen en -robotica (AUV’s), of diensten voor maritiem toezicht en voorspellend onderhoud, waarbij de inzet van resultaten en prestaties in contractuele termen steeds belangrijker wordt dan de inzet van middelen. Ook de oprichting van platforms om de verschillende nationale technologieën voor maritieme bewaking op elkaar af te stemmen moet worden aangemoedigd, om op die manier de interoperabiliteit van de bewakingsactiviteiten te verbeteren, de efficiëntie van de activiteiten op zee te vergroten en de tenuitvoerlegging van de EU-wetgeving en -beleidsmaatregelen op dit gebied te vergemakkelijken, wat ook een beter toezicht op de Europese maritieme ruimte mogelijk zal maken. |
| --- | --- |

40.

Werkgelegenheid, vaardigheden en opleiding

| 41. | Het CvdR erkent dat het belangrijk is de sectorale sociale dialoog te stimuleren en het verband tussen werkgelegenheid en opleiding in de maritieme industrie te organiseren. Het dringt aan op specifieke platforms voor de uitvoering van deze taken, zowel op het gebied van het zeevervoer en de mariene biohulpbronnen, als op het gebied van de verwerkende industrie en de scheepsbouw. Het wijst met name op de noodzaak om opleidingen op maat voor de maritieme en visserijsector te bevorderen, om zo de generatievernieuwing in de visserij, de aquacultuur en de schaal- en schelpdierenvisserij te ondersteunen; hetzelfde geldt voor universitaire opleidingen die uitzicht geven op hogere posities in de koopvaardij. Bovendien moet een systeem worden opgezet om de doeltreffendheid van de opleidingsprogramma’s en de adequate kwalificatie van de opleiders te waarborgen. |
| --- | --- |

41.

| 42. | De ontwikkeling van offshoreactiviteiten moet gepaard gaan met het inzetten van werknemers met sterke maritieme vaardigheden of het bieden van een aanvullende opleiding aan mensen die niet bekend zijn met het leven op zee. In dit verband zouden er campagnes moeten worden gevoerd om getalenteerde jongeren aan te trekken en nieuwe professionals werk te bieden in de maritieme industrie, de koopvaardij en de visserijsector, zowel op het vasteland als op zee. |
| --- | --- |

42.

| 43. | Het CvdR is verheugd over de vooruitgang die is geboekt met de goedkeuring van de recente richtlijnen inzake gedetacheerd werk, wat in de maritieme sector veel voorkomt, en dringt aan op de invoering van een systeem voor de erkenning van beroepskwalificaties, en niet alleen van diploma’s en certificaten, om het beginsel van gelijke beloning voor gelijk werk volledig te eerbiedigen. |
| --- | --- |

43.

| 44. | De mobiliteit van werknemers binnen de EU is een positief element om de waardeketens in de maritieme sector zo doeltreffend mogelijk te organiseren en om in te spelen op veranderingen in de activiteiten. Deze doelstelling moet worden nagestreefd met behoud en versterking van de vaardigheden die nodig zijn om aan de behoeften van het bedrijfsleven te voldoen, eerst op lokaal niveau en vervolgens op Europees niveau. |
| --- | --- |

44.

III)   Een specifieke aanpak en voorstellen voor de belangrijkste sectoren van de maritieme industrie

Digitalisering van de maritieme industrie

| 45. | Het CvdR benadrukt dat het absoluut noodzakelijk is om de digitalisering en meer in het algemeen de nieuwe technologieën van kunstmatige intelligentie (KI) op het gebied van maritieme innovatie in overweging te nemen en te ondersteunen.
  Het CvdR stelt voor om in de steun- en financieringsprogramma’s rekening te houden met een reeks thema’s, niet alleen van technologische aard, maar ook specifiek voor de ontwikkeling van nieuwe diensten, zoals autonome onderwatervaartuigen en -robotica (AUV’s), of diensten voor maritiem toezicht en voorspellend onderhoud. |
| --- | --- |

45.

Het CvdR stelt voor om in de steun- en financieringsprogramma’s rekening te houden met een reeks thema’s, niet alleen van technologische aard, maar ook specifiek voor de ontwikkeling van nieuwe diensten, zoals autonome onderwatervaartuigen en -robotica (AUV’s), of diensten voor maritiem toezicht en voorspellend onderhoud.

Blauwe bio-economie

| 46. | Het CvdR wijst op het veelbelovende, maar nog slecht gekwalificeerde potentieel van de blauwe bio-economie, met meerdere markttoepassingen (levensmiddelen en diervoeders, farmacologie, cosmetica, energie) en een sterke territoriale impact. Het benadrukt dat voorrang moet worden gegeven aan de belangrijkste en de meest volwassen economische sectoren: visserij, aquacultuur en maricultuur |
| --- | --- |

46.

| 47. | Het CvdR is verheugd over de inzet voor deze opkomende sector, met name via het “forum voor de blauwe bio-economie” onder leiding van DG MARE. Na een belangrijke fase van investeringen in O & O moet nu prioriteit worden gegeven aan de industrialisering en het op de markt brengen van nieuwe, bewezen en gecontroleerde processen op kleine schaal. |
| --- | --- |

47.

| 48. | Het CvdR hoopt dat deze sector weer meer prioriteit wordt gegeven door te investeren in de gehele waardeketen, van de winning of gecontroleerde productie van de biohulpbronnen tot de verwerking en nuttige toepassing van de producten. |
| --- | --- |

48.

| 49. | Het CvdR stelt in dit verband voor om bruggen te slaan met meer ontwikkelde maritieme sectoren zoals de visserij en de aquacultuur, met het oog op de stroomafwaartse waardeketen en de verwerking van visserijproducten met de grootste toegevoegde waarde. |
| --- | --- |

49.

| 50. | Het CvdR benadrukt het belang van de circulaire maritieme economie om de ontwikkeling van de blauwe bio-economie te begeleiden (toepassing van een volledig verbod op teruggooi in de visserij, terugwinning van materiaal in de laagwaterlijn, residuen van de verwerking van zeewier, behandeling van afval en plastic enz.). |
| --- | --- |

50.

| 51. | Het CvdR roept de Europese Unie op om de exploratie van alle zeeën en oceanen in de wereld te ondersteunen, met name om de kennis van het mariene milieu en de klimaatwetenschap (koolstofcyclus en CO2-absorptie, verzuring en waterstijging enz.) te bevorderen, en om de verschillende energiebronnen en niet-energetische delfstoffen te kwalificeren teneinde het potentieel voor de ontwikkeling van mariene hulpbronnen (geothermische energie, strategische mineralen enz.) beter te kunnen beoordelen. |
| --- | --- |

51.

Civiele en militaire scheepsbouw

| 52. | Het CvdR bevestigt het strategische belang van Europese investeringen in differentiatiefactoren in de scheepsbouwsector, met name op het gebied van digitalisering en de milieu- en energietransitie. Door te innoveren kunnen we ons concurrentievermogen verbeteren en marktaandeel terugwinnen. Ook financieringskwesties zijn van essentieel belang voor de scheepsbouw. |
| --- | --- |

52.

| 53. | Het CvdR vestigt de aandacht op de nieuwe markten die verband houden met deze transities: integratie van schone aandrijvingssystemen in schepen, innovatieve koolstofvrije aandrijvingssystemen (nieuwe vaarconcepten), bevoorradingsschepen, elektrische veerboten, schepen voor het vervoer van goederen over korte afstand, haven- en kustvaartschepen enz. |
| --- | --- |

53.

| 54. | Het CvdR benadrukt dat de banden en de lokale samenwerking tussen scheepswerven en hun medeaannemers in het kader van maritieme clusters moeten worden versterkt. Het dringt tevens aan op ondersteuning van regio’s met veel scheepsbouw en scheepsherstelling waarin een groot aantal kleine en middelgrote bedrijven actief zijn, en op specifieke steun voor de waardeketens van de onderdelenfabrikanten, die 50 % van de mondiale marktaandelen vertegenwoordigen en een omzet hebben die twee keer zo groot is als die van de scheepsbouwsector. In haar handels- en financieringsbeleid moet de EU ook het gebruik van Europese onderdelen in schepen die buiten de Unie worden gebouwd, bevorderen. |
| --- | --- |

54.

| 55. | In het kader van “European Sea Tech” zou er systematisch werk van moeten worden gemaakt om in de waardeketens van de scheepsbouwsector nieuwe actoren op te nemen die kunnen bijdragen tot de versterking van de productiecapaciteit, de inzet van vaardigheden en de vergroting van het Europese concurrentievermogen. |
| --- | --- |

55.

| 56. | Het CvdR benadrukt dat scheepsreparatie en de bouw van kleine vaartuigen strategische industriële activiteiten zijn voor de ultraperifere regio”, aangezien de vloten en het drijvend materieel die zich in hun wateren bevinden, te maken hebben met het insulaire en afgelegen karakter van deze regio’s en de grote afstand tot het Europese continent, hetgeen van grote invloed is op de logistiek, het onderhoud en de vervanging van kleine onderdelen. Om de efficiënte groei van de maritieme activiteiten in deze regio’s te ondersteunen, moet dan ook specifieke steun worden verleend aan dergelijke industriële activiteiten. |
| --- | --- |

56.

| 57. | Het CvdR is van mening dat maritieme kwesties centraal moeten staan in het nieuwe defensie- en veiligheidsbeleid, hetgeen betekent dat bijzondere aandacht moet worden besteed aan de militaire scheepsbouw. In dat verband stelt het voor om meer steun uit te trekken voor de ontwikkeling van duale technologieën die zowel in de civiele als in de militaire sector kunnen worden ingezet. |
| --- | --- |

57.

| 58. | Het CvdR benadrukt dat de capaciteit van de vloten die overheidstaken op het gebied van toezicht en veiligheid uitvoeren moet worden versterkt. Het is van mening dat deze soevereine taken door in Europa gebouwde schepen moeten worden uitgevoerd, en dat voor een goede organisatie van deze taken, met name in de context van de brexit en de migratiekwesties, een beroep moet worden gedaan op de bestaande nationale vloten in nauwe samenwerking met Frontex. Het dringt aan op Europese solidariteit ter ondersteuning van de landen die het meest betrokken zijn bij deze taken van groot gemeenschappelijk belang. |
| --- | --- |

58.

Hernieuwbare mariene energiebronnen

| 59. | Hernieuwbare mariene energiebronnen zijn een sector met een groot potentieel die tegelijkertijd een belangrijke bijdrage kan leveren aan de productie van hernieuwbare energie, een industriële waardeketen kan opzetten die in veel regio’s duurzame lokale werkgelegenheid creëert en exportsuccessen kan boeken. De uitvoering van offshore-projecten moet milieuvriendelijk zijn en verenigbaar zijn of zelfs synergie opleveren met de reeds bestaande activiteiten |
| --- | --- |

59.

| 60. | Het CvdR wijst erop dat de kosten van windenergie op zee in Europa sinds de aanleg van de eerste windmolenparken in 1991 een bijzonder indrukwekkende daling laten zien, die vooral te danken is aan het feit dat er de afgelopen tien jaar een goed functionerende Europese bedrijfstak is ontstaan. |
| --- | --- |

60.

| 61. | Het CvdR herinnert aan het belang van reparaties en revisies waaraan schepen moeten worden onderworpen en wijst erop dat schepen aan het einde van hun levensduur moeten worden gesloopt. Daarom wordt aanbevolen dat de Commissie een specifiek plan opstelt om de EU uit te rusten met adequate voorzieningen om deze taken naar behoren te kunnen uitvoeren, en hiervoor voldoende begrotingsmiddelen uit te trekken. |
| --- | --- |

61.

| 62. | De verdere ontwikkeling van deze sector vereist een voortzetting van de inspanningen op Europees niveau, met name op het gebied van O & O (er werd meer dan 3 miljard EUR geïnvesteerd). Wel moeten er nu duidelijke politieke keuzes worden gemaakt die in de eerste plaats afhangen van de lidstaten: de vaststelling van ambitieuze volumes en tijdschema’s voor aanbestedingen, zowel voor vaste windturbines, die momenteel het meest ontwikkeld zijn, maar ook voor nieuwe technologieën zoals drijvende windturbines, waterkrachtcentrales en golfenergiecentrales, waar voldoende hoge en gegarandeerde vergoedingen tegenover moeten staan om investeringen te stimuleren en hun industrialisering van start te laten gaan. |
| --- | --- |

62.

| 63. | Het CvdR moedigt de invoering op Europees niveau van specifieke instrumenten ter ondersteuning van investeringen aan, maar ook van projectverzekeringen en risicobeheer. De invoering van deze instrumenten zou de financieringskosten aanzienlijk kunnen verlagen en daarmee de kostprijs van de geproduceerde elektriciteit sneller kunnen doen dalen. |
| --- | --- |

63.

| 64. | Het CvdR is ingenomen met de belangrijke stappen die de afgelopen jaren met het testen van prototypes en demonstratiemodellen van opkomende technologieën in reële gebruiksomstandigheden zijn gezet, met name in de waterkrachtsector. Met steeds beter beheerste en geloofwaardigere kostenverlagingen in het verschiet kan de markt met behulp van gepaste feed-in-tarieven op gang worden gebracht en kan de toonaangevende positie van de Europese actoren op het wereldtoneel aldus geconsolideerd worden. |
| --- | --- |

64.

| 65. | Het CvdR dringt er met klem op aan dat Europa zichzelf ten doel stelt nummer één van de wereld te worden op het gebied van drijvende windturbines en beveelt de Commissie en de lidstaten aan na te denken over gecoördineerde of gezamenlijke aanbestedingen om het volume en de zichtbaarheid van de markt te vergroten. Een dergelijke aanpak zou ook voor precommerciële proefparken van waterkrachtcentrales en golfenergiecentrales ontwikkeld kunnen worden. |
| --- | --- |

65.

| 66. | Het CvdR hamert op het belang van een specifieke aanpak voor niet met elkaar verbonden gebieden, vooral eilanden, met globale oplossingen voor een koolstofvrije energieautonomie door het combineren van technologieën, met name hernieuwbare mariene energie, afhankelijk van de kenmerken van elk gebied; in dit licht moeten de inspanningen ter ontwikkeling van machines met een middelgroot vermogen worden opgevoerd. |
| --- | --- |

66.

| 67. | Het CvdR stelt voor dat de ontwikkeling van deze energieautonomieoplossingen ook wordt getest en gevalideerd in multifunctionele offshore-constructies, als opmaat om niet alleen industriële activiteiten maar op termijn ook het menselijk leven in brede zin een grotere maritieme dimensie te geven. Gezien dit langeretermijnperspectief zullen strenge eisen qua duurzaamheid en beheersing van de milieueffecten gedurende de gehele levenscyclus van de projecten in acht genomen moeten worden. |
| --- | --- |

67.

IV)   Havens — een grote uitdaging voor de dynamiek van de maritieme industrie

Havenplatforms en haven-, kust- en offshore-infrastructuur

| 68. | Het CvdR wijst erop dat havens, door bestaande en potentieel nieuwe activiteiten met elkaar te integreren, kunnen fungeren als gebieden voor de ontwikkeling van “blauwe groei”-projecten die als voorbeeld kunnen dienen en tot alle kustgebieden kunnen worden uitgebreid. |
| --- | --- |

68.

| 69. | Het CvdR dringt erop aan dat havens, ongeacht hun status, onveranderd worden beschouwd als strategische activa waarin overheden nog steeds moeten investeren, en dat de regels inzake mededinging en toezicht op staatssteun dergelijke investeringen moeten toestaan. |
| --- | --- |

69.

| 70. | Het CvdR beklemtoont dat financiële steun moet worden verleend aan de haveninfrastructuur van de ultraperifere regio’s van de EU, aangezien er geen alternatieven zijn voor het goederenvervoer, en de staatssteun voor deze infrastructuur, die beperkt blijft tot het lokale niveau, niet tot concurrentievervalsing op de interne markt leidt |
| --- | --- |

70.

| 71. | Havens dienen zowel knooppunten van het zeevervoer als platforms voor de maritieme industrie en voor daarmee samenhangende innovatie- en opleidingsacties te zijn. Het CvdR wijst op de regionale aantrekkelijkheid van havens voor nieuwe industriële activiteiten binnen het havengebied of in hun achterland. |
| --- | --- |

71.

| 72. | Het CvdR benadrukt het belang van de logistieke sector en de maritieme dienstensector in havens en van de noodzaak om naast technische innovaties ook nieuwe bedrijfs- en dienstenmodellen voor havens te ontwikkelen, bijvoorbeeld door ze geleidelijk te digitaliseren (slimme havens) en door gebruik te maken van de mogelijkheden van gegevensverwerking (big data) om processen te verbeteren en te optimaliseren. |
| --- | --- |

72.

| 73. | Het CvdR beveelt aan dat havens beter worden verbonden met hun stedelijke omgeving, terwijl de beslissingsautonomie van de havengemeenschappen wordt versterkt en ervoor wordt gezorgd dat haventerreinen behouden blijven om toekomstige ontwikkelingen mogelijk te maken. |
| --- | --- |

73.

| 74. | Het CvdR stelt voor dat binnen het “European Sea Tech”-initiatief een netwerk wordt opgericht van havens die zich bezighouden met de ontwikkeling van de blauwe economie, voortbouwend op de werkzaamheden van het Europees Havenforum en zijn subgroepen “havens en hubs voor blauwe groei” en “groene havens”. |
| --- | --- |

74.

| 75. | Het CvdR benadrukt het belang van de civieltechnische en milieutechnische sector in havens en kustgebieden voor de ontwikkeling van gebieden en kusten en de aanpassing aan de klimaatverandering. |
| --- | --- |

75.

| 76. | Het CvdR stelt voor om van havens incubatiecentra te maken en wellicht uiteindelijk ook exploitanten van nieuwe offshore-infrastructuurprojecten, of het nu gaat om offshore-havens of, meer in het algemeen, gedeelde platforms voor het hosten van activiteiten van de blauwe economie (overslag, logistieke hub, MRE-productie, aquacultuur, scheepsreparatie, wetenschappelijke basis enz.; |
| --- | --- |

76.

| 77. | Het CvdR stelt voor een discussie op gang te brengen over de functionele rol van de zgn. “secundaire” havens: enerzijds specialisatie op markten met een gering volume, en anderzijds een versterking van/aanvulling op grote nabijgelegen industriehavens. |
| --- | --- |

77.

Het koolstofvrij maken van havens en het zeevervoer

| 78. | Het CvdR is van mening dat de steun voor investeringen in havens voor de levering van LNG aan schepen en meer in het algemeen voor infrastructuurvoorzieningen die de ecologische voetafdruk van schepen helpen verminderen (zoals walstroomvoorzieningen die gebruikmaken van emissiearme technologieën) dringend moet worden opgevoerd. Deze transitie naar schonere brandstoffen of nieuwe energiedragers is een prioriteit voor het verwezenlijken van de doelstellingen voor het verminderen van de uitstoot van broeikasgassen en gassen die schadelijk zijn voor de menselijke gezondheid. Reders moeten worden ondersteund bij de aanpassing en vernieuwing van hun vloot. Het CvdR wijst erop dat biogas uit biologische bronnen (planten, landbouw en voedsel) ook kan worden gebruikt in de LNG-waardeketen, waardoor de uitstoot van broeikasgassen nog verder kan worden teruggedrongen dan met de huidige oplossingen. |
| --- | --- |

78.

| 79. | Het CvdR stelt voor om na te gaan of het wenselijk is een “blauwe LNG-corridor voor Europese eilanden en ultraperifere gebieden” aan te leggen, zoals voorgesteld in de resolutie van het Europees Parlement van 25 oktober 2018 over de uitrol van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen in de Europese Unie: tijd voor actie! (2018/2023(INI)).
  Het herinnert er in dit verband aan dat er adequate financiële instrumenten nodig zijn om dergelijke investeringen, die in deze gebieden nog relatief omvangrijk zijn, te ondersteunen. |
| --- | --- |

79.

Het herinnert er in dit verband aan dat er adequate financiële instrumenten nodig zijn om dergelijke investeringen, die in deze gebieden nog relatief omvangrijk zijn, te ondersteunen.

| 80. | Het onderzoek naar en de ontwikkeling van offshoreaquacultuur moeten worden ondersteund door de bestaande kennis van oceaantechnologie in de diepzee en van de industrie 4.0 te bundelen, als middel om de aanwezigheid van aquacultuurbedrijven in kustgebieden teug te dringen ten gunste van andere activiteiten van de blauwe economie die afhankelijk zijn van dezelfde mariene ruimte. |
| --- | --- |

80.

| 81. | Het CvdR wijst erop dat O & O mogelijk de weg opent voor het gebruik van vloeibare synthetische brandstoffen die worden geproduceerd uit de koolstofwaardeketen en hernieuwbare energiebronnen. Het is van mening dat deze weg met de nodige voorzichtigheid moet worden verkend en dat deze technologieën hun relatieve concurrentiekracht ten opzichte van andere alternatieven moeten aantonen, evenals een geringe ecologische voetafdruk en een positieve bijdrage aan de bestrijding van het broeikaseffect gedurende de hele cyclus, iets wat in dit stadium nog niet kan worden aangetoond. |
| --- | --- |

81.

| 82. | Het CvdR erkent dat LNG alleen tijdens een overgangsperiode kan worden gebruikt, en dringt erop aan het gebruik van walstroom voor schepen in de haven en elektrische schepen te ontwikkelen, zonne- en windenergie op schepen te bevorderen, en te streven naar een concurrerende productie en gebruik van waterstof uit hernieuwbare bronnen in het zeevervoer. (Dit moet hand in hand gaan met de ontwikkeling van hernieuwbare mariene energiebronnen, met name als deze een groot productiepotentieel hebben zoals vaste en drijvende windmolenparken op zee.) |
| --- | --- |

82.

| 83. | Het dringt in dit verband aan op de ontwikkeling van slimme netwerkinfrastructuur in havens die nodig is om decentrale bronnen van hernieuwbare elektrische energie te integreren, het beschikbaar stellen van walstroomfaciliteiten, elektrische mobiliteit en andere technologieën op het gebied van slimme netwerken. |
| --- | --- |

83.

Brussel, 27 juni 2019.

De voorzitter

van het Europees Comité van de Regio’s

Karl-Heinz LAMBERTZ

---

(1)  NAT-V-044 — “Innovatie in de blauwe economie: het werkgelegenheids- en groeipotentieel van onze zeeën en oceanen benutten”, rapporteur: Adam Banaszak.

1

(2)  https://www.eesc.europa.eu/nl/our-work/opinions-information-reports/opinions/leadership-2020-maritime-technology

2

---

| 29.11.2019 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 404/53 |
| --- | --- | --- | --- |

29.11.2019

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 404/53

---

Advies van het Europees Comité van de Regio’s over multilevel governance en sectoroverschrijdende samenwerking ter bestrijding van energiearmoede

(2019/C 404/10)

| Rapporteur | : | Kata TÜTTŐ (HU/PSE), lid van het bestuur van het 12e district van Boedapest |
| --- | --- | --- |

Rapporteur

:

Kata TÜTTŐ (HU/PSE), lid van het bestuur van het 12e district van Boedapest

BELEIDSAANBEVELINGEN

HET EUROPEES COMITÉ VAN DE REGIO’S,

Inleidende opmerkingen

| 1. | herinnert eraan dat het in eerdere adviezen al heeft gewezen op de noodzaak om bij het opstellen van beleid rekening te houden met energiearmoede. De expliciete erkenning van de noodzaak om ook aandacht te hebben voor sociale gevolgen bij het uitwerken van het energie- en klimaatbeleid, zowel nu als in de toekomst, is wat dat betreft een van de belangrijkste politieke ontwikkelingen van de afgelopen jaren. De bestrijding van energiearmoede moet dan ook uitvoerig worden opgenomen in alle relevante nationale en EU-wetgeving. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Een van de voornaamste kwesties in verband met de sociale gevolgen is juist de problematiek van energiearmoede, die nauw verband houdt met de huidige prioriteiten van het Comité van de Regio’s (CvdR). |
| --- | --- |

2.

| 3. | Energiearmoede bestrijden op een manier die tegelijk rekening houdt met de algemene standpunten van de Unie en met lokale en regionale bijzonderheden kan sterk bijdragen tot een groter vertrouwen van de burgers in de EU en een EU die dichter bij haar burgers staat, maar ook tot de uitvoering van de Overeenkomst van Parijs en de totstandkoming van de energie-unie. |
| --- | --- |

3.

| 4. | In het wetgevingspakket van de Europese Commissie “Schone energie voor alle Europeanen” wordt erkend dat het belangrijk is een einde te maken aan energiearmoede, en wordt er meermaals uitdrukkelijk naar deze problematiek verwezen. |
| --- | --- |

4.

| 5. | Na het uitwerken van een kader op EU-niveau bestaat de volgende uitdaging erin de algemene bepalingen van het pakket maatregelen voor schone energie te vertalen in aanpassingen van de verschillende specifieke elementen in de wetgeving met inachtneming van de situatie van de verschillende regio’s, waarbij enerzijds de conformiteit met het algemene beleidskader van de Unie moet worden behouden en anderzijds een kader en maatregelen moeten worden vastgesteld op basis van de kennis over en de erkenning van de verschillende aspecten van energiearmoede. |
| --- | --- |

5.

| 6. | Het CvdR is verheugd over de vooruitgang die is geboekt in het wetgevingsproces met betrekking tot belangrijke onderdelen van het pakket schone energie, met name het standpunt van het Europees Parlement over de gemeenschappelijke regels voor de interne elektriciteitsmarkt en de expliciete erkenning door het EP van de behoefte aan een alomvattende verzameling van gegevens over energiearmoede door de lidstaten, de voorgestelde flexibiliteit voor de lidstaten om in te grijpen in de markt om energiearmoede aan te pakken en de uitbreiding van de definitie van “kwetsbare afnemers” (artikel 28) (1). |
| --- | --- |

6.

| 7. | Het CvdR onderschrijft met name het verzoek van het EP om richtsnoeren van de Europese Commissie inzake de criteria die moeten worden gehanteerd om een “aanzienlijk aantal huishoudens dat kampt met energiearmoede” te definiëren (ook in de context van artikel 3, lid 3, onder d) van Verordening 2018/1999 over de geïntegreerde nationale energie- en klimaatplannen) en is het volledig eens met de veronderstelling van het EP dat “elk aandeel van huishoudens in energiearmoede als aanzienlijk beschouwd kan worden”. |
| --- | --- |

7.

| 8. | Aangezien energiearmoede inmiddels een welbekend probleem is dat hoe langer hoe meer erkenning krijgt binnen het wetgevingskader van de EU met uitdrukkelijke verplichtingen voor de lidstaten, mag niemand in de toekomst kunnen beweren dat hij er niet van op de hoogte was: concrete beleidsmaatregelen en acties zijn geboden. De precieze definitie van de verschillende aspecten en effecten van energiearmoede, alsmede de nodige indicatoren om die te meten, moeten echter worden uitgewerkt met volledige aandacht voor de diversiteit van regionale en lokale omstandigheden om ervoor te zorgen dat de beleidsmaatregelen doelgericht zijn en doeltreffend kunnen worden uitgevoerd. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Op het vlak van energiearmoedebestrijding zijn regionaal en lokaal reeds eerste ervaringen opgedaan, waaronder het waardevolle werk dat het partnerschap inzake huisvesting in het kader van de stedelijke agenda van de EU heeft verricht. |
| --- | --- |

9.

| 10. | Een van de beste manieren om op Europees niveau energiearmoede uit te roeien bestaat erin te investeren in energie-efficiëntie en te zorgen voor een goed functionerende en concurrerende interne markt met lage prijzen. |
| --- | --- |

10.

| 11. | Dankzij de nieuwe verordening inzake de governance van de energie-unie krijgen de lokale en regionale overheden de kans hun stem te laten horen en prioriteit te verlenen aan de aanpak van energiearmoede. |
| --- | --- |

11.

| 12. | Energiearmoede vormt een grote maatschappelijke uitdaging met sociale, economische en milieugevolgen, die zeer dringend op alle bestuursniveaus moet worden aangepakt. De problematiek vereist een alomvattende, transversale aanpak met aandacht voor de verbanden tussen de doelstellingen en instrumenten op sociaal en milieugebied. |
| --- | --- |

12.

Wat is energiearmoede precies?

| 13. | Het Burgemeestersconvenant voor klimaat en energie definieert energiearmoede als “een situatie waarbij een gezin of een individu niet in staat is te voorzien in zijn basisenergievoorzieningen (verwarming, airco, verlichting, mobiliteit en energie) om een redelijke levensstandaard te garanderen, door een combinatie van een laag inkomen, hoge energie-uitgaven en een geringe energie-efficiëntie van zijn huisvesting”. |
| --- | --- |

13.

| 14. | In de EU slaagt één op de tien mensen er niet in zijn woning behoorlijk te verwarmen in de winter, kan één op de vijf zich geen airco veroorloven in de zomer en leven meer dan 80 miljoen mensen in een vochtige woning met sporen van schimmels, hetgeen tevens verband houdt met hun moeilijkheden om hun woning voldoende te verwarmen of af te koelen. |
| --- | --- |

14.

| 15. | Net als voor andere vormen van armoede het geval is, en in combinatie daarmee, lopen vrouwen een groter risico op energiearmoede en worden ze er ook harder door getroffen, wat onder meer te verklaren is door de ongelijke inkomensverdeling en de ongelijke verdeling van huishoudelijke en gezinstaken tussen vrouwen en mannen, en door het hogere aantal vrouwen onder alleenstaande ouders en alleenwonende ouderen. |
| --- | --- |

15.

Een alomvattende aanpak is noodzakelijk

| 16. | Energiearmoede is een uiterst complex probleem dat enkel kan worden opgelost door de verschillende sociale, technische, economische en budgettaire aspecten ervan gezamenlijk op gecoördineerde wijze in aanmerking te nemen. |
| --- | --- |

16.

| 17. | Om een stand van zaken te kunnen opmaken van het verschijnsel energiearmoede en om aan oplossingen te kunnen werken, moet heel wat informatie vergaard en uitvoerig geanalyseerd worden. Zoals het CvdR in zijn eigen territoriale effectbeoordeling heeft opgemerkt, is er behoefte aan aanvullende informatie, uitgesplitst naar NUTS 3-niveau en — voor zover nodig — lager, met het oog op de verdere ontwikkeling van geschikte indicatoren om de verschillende aspecten en effecten van energiearmoede op lokaal niveau te meten en voor een doeltreffendere verzameling/verwerking van reeds beschikbare informatie, die zo toegankelijk wordt voor beleidsmakers. |
| --- | --- |

17.

| 18. | In de strijd tegen energiearmoede moeten diverse beleidsinstrumenten worden ingezet, waarbij rekening moet worden gehouden met aspecten op zowel het vlak van energie-efficiëntie als sociale bescherming. |
| --- | --- |

18.

| 19. | De alomvattende, transversale aanpak mag onder geen beding een voorwendsel zijn om politieke doelstellingen of sectorale, commerciële of andere belangen na te streven die geen verband houden met de strijd tegen energiearmoede. |
| --- | --- |

19.

| 20. | Het CvdR wijst de Europese lokale en regionale overheden erop dat het zeer belangrijk is om de alomvattende aanpak uit te voeren, maar dat die vrij gemakkelijk te realiseren is op lokaal en regionaal niveau. Wel is het daarvoor van essentieel belang dat ervaringen worden uitgewisseld en andere vormen van samenwerking worden benut. Wel is het daarvoor van essentieel belang dat ervaringen worden uitgewisseld en andere vormen van samenwerking worden benut. |
| --- | --- |

20.

| 21. | De situaties waarin door energiearmoede getroffen huishoudens verkeren, lopen sterk uiteen en hebben altijd hun bijzonderheden. Het kan gaan om huurders of eigenaars, in stedelijke of plattelandsgebieden, die doorgaans ook met andere moeilijkheden kampen. Een billijke, innovatieve, open en inclusieve aanpak is hier geboden waarbij samenwerking tussen alle betrokken actoren fundamenteel is. |
| --- | --- |

21.

| 22. | Energiearmoede heeft niet enkel betrekking op de staat van de woning, maar heeft ook directe gevolgen voor de lichamelijke en geestelijke gezondheid van de betrokkenen en belemmert hen in hun sociale contacten, hun leervermogens, hun mogelijkheid om zaken te doen en tal van andere activiteiten. |
| --- | --- |

22.

Het verschijnsel energiearmoede niet alleen in kaart brengen maar ook uitroeien

| 23. | Willen EU-maatregelen succesvol zijn, dan moeten er doorgaans voldoende ambitieuze, concrete en meetbare doelstellingen voor worden vastgesteld. |
| --- | --- |

23.

| 24. | Hoewel het uiteindelijke doel van een beleid inzake energiearmoede alleen de volledige uitroeiing ervan kan zijn, is er nood aan kortetermijndoelstellingen om een doeltreffend beleidsproces te waarborgen. |
| --- | --- |

24.

| 25. | Het CvdR verzoekt de Europese Commissie concrete doelstellingen voor te stellen voor de vermindering van de energiearmoede tegen 2030 en de uitroeiing ervan tegen 2050. |
| --- | --- |

25.

Op EU-niveau vereiste acties

| 26. | Het verheugt het CvdR dat een gegarandeerde toegang tot energie niet enkel tot de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de VN behoort, maar dat ook in de Europese Pijler van sociale rechten, die in november 2017 werd afgekondigd, bijzondere aandacht wordt besteed aan de kwestie van sociale bescherming. In dit verband is energiearmoede bij uitstek een probleem dat ook actie op EU-niveau vereist. |
| --- | --- |

26.

| 27. | Het CvdR staat achter de door de Europese Commissie in november 2018 aangenomen strategische visie getiteld “Een schone planeet voor iedereen”, waarvan het doel is tegen 2050 een klimaatneutraal Europa tot stand te brengen en daarbij niet alleen te zorgen voor meer welvaart en werkgelegenheid, maar ook voor sociale rechtvaardigheid met het oog op een billijke transitie. |
| --- | --- |

27.

| 28. | De EU-instellingen en de lidstaten moeten ervoor zorgen dat iedereen daadwerkelijk het recht op betaalbare energie kan genieten, en dienen met het oog hierop te overwegen om een moratorium in te stellen op de stopzetting of opschorting van publieke diensten wegens wanbetaling, zodat geen enkel huishouden zonder elementaire verwarming of koeling komt te zitten. |
| --- | --- |

28.

| 29. | De beperking van buitensporige energiekosten mag niet enkel aan de mededinging en de zelfregulering van de markt worden overgelaten. De EU moet daarom rechtskaders scheppen waarmee de lidstaten en lokale overheden gepaste instrumenten krijgen om betaalbare energie te waarborgen. Om de energieprijzen laag te houden, moeten de EU en andere instanties er in de eerste plaats voor zorgen dat er een toereikend aanbod op de energiemarkt is, dat monopolistische prijsvorming wordt tegengegaan en dat de instrumenten ter bevordering van de energietransitie kosteneffectief zijn en de prijzen niet al te hoog opdrijven. |
| --- | --- |

29.

| 30. | Er moeten passende maatregelen worden genomen om eventuele negatieve gevolgen van op energie-efficiëntie gerichte renovatie, zoals hogere huisvestingskosten, te voorkomen of te compenseren; in dit verband is het van cruciaal belang om een eerlijke verdeling van de kosten en baten van energie-efficiëntie tussen huiseigenaren en huurders te garanderen. |
| --- | --- |

30.

| 31. | Het is noodzakelijk dat de lokale en regionale overheden de verstrekking van gratis en onafhankelijk energieadvies aan het publiek vergemakkelijken en een actievere deelname van arme huishoudens aan het opwekken van energie ondersteunen. |
| --- | --- |

31.

| 32. | De Europese wetgeving zou veel ambitieuzer kunnen, en de nationale regeringen moeten met volle overtuiging samenwerken met de lokale en regionale overheden om een efficiënte vorm van multilevel governance tot stand te brengen. |
| --- | --- |

32.

| 33. | Het is van essentieel belang dat de toegang tot EU-fondsen wordt vereenvoudigd en verruimd, omdat de beperkte middelen van mensen en groepen die met energiearmoede kampen, alsook hun beperkte toegang tot overheidsdiensten, vaak een rol spelen bij het ontstaan of erger worden van energiearmoede. Bovendien kunnen de renovatie- en energie-efficiëntiemaatregelen worden beperkt door de financiële draagkracht van de bewoners en door huurovereenkomsten die het moeilijk maken om de kosten op de huurders te verhalen. Daarom moeten er passende stimulansen komen om te investeren in verbetering van de energie-efficiëntie voor zowel huurders als huiseigenaars en om kwetsbare consumenten te beschermen. |
| --- | --- |

33.

| 34. | Een nauwere samenwerking tussen de Europese waarnemingspost voor energiearmoede, het Burgemeestersconvenant voor klimaat en energie en Eurostat dringt zich op. |
| --- | --- |

34.

| 35. | Een van de instrumenten om energiearmoede uit te roeien moet absoluut de omvorming van energieverbruikers tot prosumenten zijn. Met het oog daarop moeten op alle niveaus initiatieven worden aangemoedigd om ook verbruikers die in energiearmoede verkeren in staat te stellen om energieproducenten te worden. |
| --- | --- |

35.

Rol van de lokale en regionale overheden

| 36. | Lokale en regionale overheden staan vooraan in de complexe strijd tegen energiearmoede, aangezien zij kunnen nagaan wie erdoor getroffen word en de concrete oorzaken van het fenomeen in kaart kunnen brengen en de burgers rechtstreeks praktisch advies en begeleiding kunnen bieden. Tevens kunnen veel van de maatregelen ter bestrijding van energiearmoede op lokaal niveau worden uitgevoerd. |
| --- | --- |

36.

| 37. | Aangezien energiearmoede een zeer complexe kwestie is, bestaat er geen eenduidige oplossing die in de verschillende regio’s van de EU kan worden toegepast. Ook de lokale overheden moeten een nieuwe, alomvattende aanpak volgen in hun zoektocht naar geschikte maatregelen, en de lokale overheidsdiensten die bevoegd zijn voor de verschillende beleidsterreinen betrekken bij het vinden van de beste oplossingen. Het lokale en regionale niveau is in zekere, niet onaanzienlijke mate betrokken bij energie-efficiëntiemaatregelen en energieproductie via eigen energiebedrijven, woningbouwcorporaties, samenwerking met particuliere partijen, projectondersteuning, advies enz. |
| --- | --- |

37.

| 38. | Het beleid ter bestrijding van energiearmoede kan diezelfde lokale en regionale overheden andere voordelen opleveren doordat het andere beleidsdoelstellingen ondersteunt; te denken valt aan het verhogen van de energie-efficiëntie, het terugdringen van de broeikasgasuitstoot, en het verbeteren van de gezondheid, sociale inclusie en sociale bescherming van de burgers, met andere woorden hun levenskwaliteit en duurzaamheid in het algemeen. |
| --- | --- |

38.

| 39. | De doeltreffende bestrijding van energiearmoede kan lokale en regionale overheden helpen om het draagvlak voor maatregelen in de strijd tegen de klimaatverandering te vergroten, namelijk doordat er sociale groepen bij worden betrokken die tot dusver minder actief waren en minder aandacht kregen. |
| --- | --- |

39.

| 40. | Dit alles zal echter alleen maar mogelijk zijn als de juridische en financiële instrumenten van de lokale en regionale overheden naar behoren worden versterkt. |
| --- | --- |

40.

Gebouwenbestand en energie-efficiëntie

| 41. | Energie-efficiëntie vormt een belangrijke schakel tussen de doelstellingen die verband houden met klimaatneutraliteit en die met betrekking tot een rechtvaardige energietransitie, waaronder de strijd tegen energiearmoede. |
| --- | --- |

41.

| 42. | Het verhogen van de energie-efficiëntie van het woningbestand is een van de belangrijkste taken van de lokale en regionale overheden. Daarbij moeten zij zich niet uitsluitend op sociale woningen concentreren, met name in lidstaten met een laag percentage sociale woningen. |
| --- | --- |

42.

| 43. | De verplichting om jaarlijks 3 % van de gebouwen van de centrale overheden van de lidstaten te renoveren om hun energie-efficiëntie te verbeteren, dient te worden geschraagd door ambitieuze maatregelen en steun om ook de rest van het gebouwenbestand in hoog tempo te renoveren. Anders hebben de inspanningen om de energiearmoede binnen een afzienbare periode uit te roeien geen enkele kans van slagen, laat staan dat het mogelijk zou zijn om de klimaatdoelstellingen te halen. |
| --- | --- |

43.

| 44. | Het is noodzakelijk om zo veel mogelijk EU-middelen te bestemmen voor een grondige renovatie van het gebouwenbestand en daarbij rekening te houden met het aspect energiearmoede, teneinde te voorkomen dat juist het verhogen van de energie-efficiëntie van de woningen van de armste huurders en eigenaars vertraging oploopt, wat de energiearmoede zou doen toenemen en de verwezenlijking van de klimaatdoelstellingen in de weg zou staan. |
| --- | --- |

44.

| 45. | De lidstaten dienen de geactualiseerde EPBD (2) zo spoedig mogelijk, en uiterlijk in maart 2020, in nationale wetgeving om te zetten, omdat de verbetering van de energieprestatie van het bestaande gebouwenbestand in de EU rechtstreeks afhangt van de volledige uitvoering van het bestaande wetgevingskader. |
| --- | --- |

45.

Het belang van het Burgemeestersconvenant

| 46. | Het is positief dat energiearmoede in het Burgemeestersconvenant als derde pijler is vastgesteld, wat belangrijk is om de problematiek op de agenda te houden en op zoek te gaan naar oplossingen. Het Burgemeestersconvenant speelt een zeer waardevolle rol bij het delen van kennis en ervaringen en bij het ondersteunen van en het aanreiken van methodologische richtsnoeren aan Europese lokale en regionale overheden en andere actoren. |
| --- | --- |

46.

| 47. | Het Burgemeestersconvenant blijft de steun van het CvdR genieten, gezien de grote waarde ervan voor de Europese burgers dankzij zijn actieve rol en grote sociale verankering. |
| --- | --- |

47.

| 48. | Het CvdR moedigt de Europese lokale en regionale overheden en hun leiders aan om toe te treden tot het Burgemeestersconvenant en andere netwerken voor klimaatactie en actief deel te nemen aan activiteiten in het kader daarvan, met bijzondere aandacht voor de uitwisseling van lokale goede praktijken. |
| --- | --- |

48.

| 49. | Een groep leden van het CvdR treedt op als ambassadeurs van het Burgemeestersconvenant, met als doel zijn activiteiten bekend te maken en zo veel mogelijk nieuwe onderschrijvers aan te trekken. Deze ambassadeurs dienen bij hun inspanningen naar behoren te worden ondersteund. |
| --- | --- |

49.

Waarnemingspost voor energiearmoede

| 50. | Om passende oplossingen en beleidsmaatregelen te kunnen uitwerken en implementeren, moet het verschijnsel energiearmoede nauwkeurig gedefinieerd en gemeten worden. |
| --- | --- |

50.

| 51. | Het is in dit verband jammer dat twee derde van de lidstaten de ontwikkeling van dit verschijnsel niet volgt met behulp van kwantitatieve metingen. |
| --- | --- |

51.

| 52. | Tot dusver voldoet de werking van de waarnemingspost voor energiearmoede ten volle aan de doelstellingen die bij de oprichting ervan werden vastgesteld. |
| --- | --- |

52.

| 53. | Omdat het einde van de bestaanstermijn van de waarnemingspost nadert, vraagt het CvdR de Europese Commissie de voorwaarden voor een verlenging van zijn werkzaamheden te onderzoeken, zijn doelstelling en taken uit te breiden (voor zover dit gerechtvaardigd is) en zijn mogelijkheden voor het verzamelen en evalueren van gegevens verder te ontwikkelen, aangezien de informatie die de waarnemingspost vergaart onmisbaar zal blijven voor de uitwerking van adequate beleidsmaatregelen in de toekomst. |
| --- | --- |

53.

Brussel, 27 juni 2019.

De voorzitter

van het Europees Comité van de Regio’s

Karl-Heinz LAMBERTZ

---

(1)  P8_TA-PROV(2019)0226, goedgekeurd op 26.3.2019.

1

(2)  Richtlijn (EU) 2018/844 van het Europees Parlement en de Raad van 30 mei 2018 tot wijziging van Richtlijn 2010/31/EU betreffende de energieprestatie van gebouwen en Richtlijn 2012/27/EU betreffende energie-efficiëntie (EU) 2018/844 (PB L 156 van 19.6.2018, blz. 75).

2

---

III Voorbereidende handelingen

Comité van de Regio's

| 29.11.2019 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 404/58 |
| --- | --- | --- | --- |

29.11.2019

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 404/58

---

Advies van het Europees Comité van de Regio’s — Een schone planeet voor iedereen — Een Europese strategische langetermijnvisie voor een bloeiende, moderne, concurrerende en klimaatneutrale economie

(2019/C 404/11)

| Rapporteur | : | Michele EMILIANO (IT/PSE), voorzitter van de regioraad van Apulië |
| --- | --- | --- |
| Referentiedocument | : | Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Europese Raad, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité, het Comité van de Regio’s en de Europese Investeringsbank — Een schone planeet voor iedereen — Een Europese strategische langetermijnvisie voor een bloeiende, moderne, concurrerende en klimaatneutrale economie
  COM(2018) 773 final |

Rapporteur

:

Michele EMILIANO (IT/PSE), voorzitter van de regioraad van Apulië

Referentiedocument

:

Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Europese Raad, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité, het Comité van de Regio’s en de Europese Investeringsbank — Een schone planeet voor iedereen — Een Europese strategische langetermijnvisie voor een bloeiende, moderne, concurrerende en klimaatneutrale economie

COM(2018) 773 final

I. BELEIDSAANBEVELINGEN

HET EUROPEES COMITÉ VAN DE REGIO’S

Uitvoering van de strategische langetermijnvisie voor 2050

| 1. | is ingenomen met de mededeling “Een schone planeet voor iedereen” en steunt de doelstelling om in het jaar 2050 tot broeikasgasneutraliteit (d.w.z. een nettonuluitstoot) te komen. Het verzoekt de Commissie om hiertoe een zelfs nog ambitieuzere routekaart uit te stippelen en maatregelen te nemen om de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5 °C ten opzichte van de pre-industriële niveaus. De Commissie moet daarbij voorrang geven aan de meest ambitieuze scenario’s en de gevolgen van de verschillende scenario’s inzake klimaat-, ecologische, economische, sociale en gezondheidsaspecten evalueren alsook op basis van deze evaluatie een passend algemeen regelgevingskader voorstellen dat aansluit bij de strategie voor de verwezenlijking van de VN-duurzameontwikkelingsdoelstellingen. In dit verband is het een goede zaak dat momenteel op EU-niveau, ook door het CvdR zelf, wordt gewerkt aan de discussienota over een duurzaam Europa, die gaat over de vraag hoe lokale en regionale overheden bij de noodzakelijke veranderingen kunnen worden betrokken. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Wat milieukwesties betreft moet worden geïnvesteerd in onderwijs en bewustmaking van burgers in het algemeen en van jongeren in het bijzonder, die zich steeds meer zorgen maken over de volgens hen te trage vorderingen bij de aanpak van deze uitdaging. Lokale en regionale overheden hebben, in samenwerking met onderwijsinstellingen en maatschappelijke organisaties, een belangrijke rol te vervullen willen zij betrokkenheid bevorderen en op de verwachtingen van jongeren inspelen. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Het CvdR verzoekt de lidstaten en de Commissie andermaal om conform de verordening inzake de governance van de energie-unie een permanent meerlagig platform voor energiedialoog in het leven te roepen, waarin ook de klimatologische en milieuaspecten in aanmerking worden genomen, om regionale en lokale overheden, maatschappelijke organisaties, bedrijven en andere belanghebbenden bij de energietransitie te ondersteunen (1).Indien de Europese Commissie dit wenst, is het CvdR bereid om een structuur op te zetten voor technische uitwisselingen over de tenuitvoerlegging van het pakket schone energie op lokaal of regionaal niveau. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Regionale en lokale overheden spelen een cruciale rol bij de uitvoering van openbaar klimaat- en energiebeleid en bij het bevorderen van de gedragsveranderingen die nodig zijn om dat beleid doeltreffend uit te voeren en ervoor te zorgen dat deze veranderingen door alle burgers aanvaard worden, aansluitend bij een vastomlijnde strategie voor een koolstofvrije economie, gericht op het halen van de nulemissiedoelstelling. In dit verband zij gewezen op de acties van het Burgemeestersconvenant voor klimaat en energie en wordt de Commissie verzocht dit initiatief te blijven promoten en andere soortgelijke initiatieven te bevorderen om het lokale optreden te versterken en om een permanent raadplegingsmechanisme op te zetten op basis van de Talanoa-dialoog (2). |
| --- | --- |

4.

| 5. | Er zij op gewezen dat initiatieven als het Burgemeestersconvenant voor klimaat en energie moeten worden ondersteund. Via een rechtstreekse link tussen lokale overheden en de Commissie maakt dit convenant het mogelijk van onderaf een specifiek plan te ontwikkelen dat, met behulp van SECAP’s als hefboom, kan uitgroeien tot een geïntegreerd territoriaal beheersplan ter bestrijding van de klimaatverandering; een en ander moet tevens worden gecoördineerd met andere lokale belanghebbenden die betrokken zijn bij de NECP’s en de ondersteuning van de SDG’s. |
| --- | --- |

5.

| 6. | Het CvdR verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat de nationale energie- en klimaatplannen en de nationale langetermijnstrategieën worden afgestemd op de bepalingen van de Overeenkomst van Parijs, de 2050-strategie en de SDG’s. Ook acht het CvdR het cruciaal dat deze tot stand komen via een meerlagige dialoog en een inspraakprocedure, alsook dat zij uitgaan van bestaande regionale en lokale goede praktijken. Voorts stelt het voor om de termijn voor de periodieke herziening van deze plannen te verkorten en het systeem van regionaal en lokaal vastgestelde bijdragen te institutionaliseren en te koppelen aan het systeem van nationaal vastgestelde bijdragen. |
| --- | --- |

6.

| 7. | De Commissie wordt verzocht om actief rekening te houden met de bijzondere kwetsbaarheid van sommige regio’s, zoals de ultraperifere gebieden, en van burgers in de transitie naar een klimaatneutraal Europa daar het transitieproces anders verworpen zou kunnen worden. Voorts zou de Commissie een Europese waarnemingspost voor klimaatneutraliteit moeten oprichten die de nationale rapportageverplichtingen in het kader van de governance van de energie-unie moet helpen nakomen en moet helpen de kwetsbaarheden in kaart te brengen en te monitoren, samen met een update van de vaardigheden in het kader van het “EU Skills Panorama”. Deze maatregelen, die gericht zijn op de totstandbrenging van een klimaatneutraal Europa, moeten rekening houden met de behoeften aan vaardigheden op regionaal en lokaal niveau. Beoogd wordt de ontwikkeling van het duurzaamheidsbeleid af te stemmen op de groei van vaardigheden voor toekomstbestendige banen van hoge kwaliteit in de meest kwetsbare regio’s, en om rechtstreeks tussen deze regio’s een doeltreffende uitwisseling van goede praktijken te bevorderen, mede op basis van reeds bestaande en eventueel nieuw aan te wijzen samengestelde indicatoren. |
| --- | --- |

7.

| 8. | Het Comité wijst op de karakteristieke verschillen inzake klimaat, milieu, landschap, mobiliteit en sociaaleconomische structuur van de Europese regio’s en benadrukt hoe belangrijk het is bij de uitvoering van de strategie uit te gaan van de geografische, geopolitieke en economische kenmerken en over de bestuurlijke grenzen heen te kijken. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Een holistische aanpak is geboden met instrumenten en strategieën van het algemene EU-beleid inzake SDG’s, samenhang en circulaire economie, maar ook met specifieke maatregelen op het gebied van bijvoorbeeld energiebeleid, klimaatmitigatie en -aanpassing en de transitie van steenkoolregio’s. |
| --- | --- |

9.

Een klimaatneutraal energiestelsel

| 10. | Regionale en lokale overheden spelen een sleutelrol bij de participatieve uitvoering van het energie- en klimaatbeleid. Het CvdR erkent dan ook de voorbeeldfunctie van overheidsinstanties in alle sectoren, die begint bij het beheer van de openbare gebouwen en door de overheid beheerde ondernemingen, en onderstreept in dit verband het belang van plannen voor energie-efficiënte openbare gebouwen, samen met de toepassing van de criteria voor duurzame overheidsopdrachten en van energie- en milieubeheersystemen, met inachtneming van minimale milieucriteria (3). |
| --- | --- |

10.

| 11. | Het CvdR verzoekt de Europese Commissie de energie-efficiëntie van gebouwen als prioriteit te blijven bevorderen om de emissies van bestaande gebouwen te verminderen en ervoor te zorgen dat overheidssubsidies en financiële instrumenten eigenaars in staat stellen om de energie-efficiëntie van gebouwen te verbeteren door middel van renovaties. Bovendien moeten de nodige investeringen en staatssteun worden beschouwd als kapitaalkosten om de besluitvormingsmarges van de lokale en regionale overheden te vergroten. Dit draagt aanzienlijk bij tot het verhogen van het jaarlijkse gemiddelde aantal gerenoveerde gebouwen. |
| --- | --- |

11.

| 12. | Het is van groot belang kwetsbare personen te beschermen tegen energiearmoede en alle Europese burgers gelijke toegang te bieden tot elementaire energiediensten. |
| --- | --- |

12.

| 13. | De Commissie wordt verzocht om een circulaire aanpak te bevorderen bij het ontwerp, de bouw en het beheer van nieuwe gebouwen. Deze aanpak moet duurzaam zijn en derhalve betrekking hebben op energie-efficiëntie en het gebruik van hernieuwbare bronnen, naar het voorbeeld van het Level(s)-initiatief (4). Daartoe moeten vanuit een levenscyclusperspectief eisen aan de klimaat- en milieuprestaties van bouwproducten en -processen alsook aan de documentatie over de gebruikte bouwmaterialen worden gesteld, hetgeen betekent dat er geïnvesteerd moet blijven worden in normen, eisen inzake ecologisch ontwerp, milieuproductverklaringen en informatiesystemen voor levenscyclusanalyses. |
| --- | --- |

13.

| 14. | Het Comité is er vast van overtuigd dat de doelstelling van 32 % hernieuwbare energie op EU-niveau in de toekomst verder moet worden herzien in het licht van de technologische ontwikkelingen, zodat in 2030 40 % kan worden bereikt en in 2050 klimaatneutraliteit een feit is. In ieder geval moeten de Europese regio’s die in staat zijn om een hoger percentage te bereiken naar behoren worden gestimuleerd en ondersteund. |
| --- | --- |

14.

| 15. | Het CvdR is ingenomen met de formele oprichting van lokale energiegemeenschappen in het kader van het pakket schone energie (5) en roept de lidstaten op om de mogelijkheden (6) ervan te benutten. Tevens moeten er gerichte financiële steunregelingen worden opgezet, waarbij voorrang moet worden gegeven aan gebieden die op belemmeringen stuiten, zoals gebieden met geïsoleerde elektriciteitssystemen die niet zijn aangesloten op de grote Europese netwerken. Op lokaal en regionaal niveau spelen publieke en private energiebedrijven een belangrijke rol bij de totstandbrenging van de energietransitie. |
| --- | --- |

15.

| 16. | Het is van groot belang een koolstof- en emissievrije samenleving te bevorderen en de lidstaten te verzoeken om in samenspraak met de regio’s nauwkeurige routekaarten vast te stellen voor de omschakeling van kerncentrales en fabrieken en infrastructuur die gebruikmaken van fossiele brandstoffen. Daarbij moet het gebruik van hernieuwbare bronnen (zoals waterstof) en technieken om de Europese gassector koolstofvrij te maken worden gestimuleerd en moet een en ander gebeuren op basis van referentiedocumenten over de beste beschikbare technieken (BREFs). Een passende prijsstelling van fossiele energie middels emissierechten en sociaal aanvaardbare belastingen is een fundamentele voorwaarde voor de transitie naar duurzame energie. Het CvdR is dan ook ingenomen met de recente mededeling van de Europese Commissie over “een efficiëntere en democratischere besluitvorming op het gebied van het Europese energie- en klimaatbeleid' en is van mening dat veel van de voorstellen in dit document, met name met betrekking tot het cruciale onderwerp energiebelasting, van essentieel belang zijn om een gecoördineerde, coherente en tijdige reactie te waarborgen op de enorme uitdagingen waarvoor de EU zich geplaatst ziet. |
| --- | --- |

16.

Ruimtelijke ordening en klimaatneutraliteit

| 17. | Regionale en lokale overheden spelen een belangrijke rol bij de uitvoering van het beleid inzake duurzaam personen- en goederenvervoer, ook via maatregelen inzake stadsplanning en ruimtelijke ordening die de vervoerswijzen beter op elkaar moeten afstemmen alsook het autogebruik en het ruimtebeslag moeten doen afnemen. |
| --- | --- |

17.

| 18. | Het CvdR wijst opnieuw op de noodzaak om het vervoer — de enige sector waarin de CO2-emissies nog steeds boven het niveau van 1990 liggen (7) — klimaatneutraal te maken, onder meer door een verhoging van de financiële en technische steun voor Europese platforms als S3P Energy (8). |
| --- | --- |

18.

| 19. | De Commissie wordt opgeroepen Europese middelen vrij te maken om de aanleg van oplaadpunten voor voertuigen te versnellen, zodat de huidige infrastructuur geen belemmering vormt voor de ontwikkeling van schone mobiliteit in Europa om aan de toekomstige vraag te voldoen. |
| --- | --- |

19.

| 20. | Het is van groot belang de transitie naar collectieve, gedeelde, multimodale en intermodale vervoerswijzen te bevorderen en te financieren, ook via de ontwikkeling van lokale en regionale logistieke platforms en mobiliteitsbeheerplannen, waarbij tevens rekening moet worden gehouden met de specifieke kenmerken van dunbevolkte en perifere, ultraperifere en eilandregio’s. |
| --- | --- |

20.

| 21. | De mobiliteitsplannen moeten aansluiten bij de toenemende productie en distributie van groene stroom en hernieuwbare brandstoffen (9) en gericht zijn op emissievrij vervoer. Ze moeten worden geïntegreerd in de stadsplanning en ruimtelijke ordening en, in voorkomend geval, in de actieplannen voor duurzame energie en de klimaatactieplannen, aangezien dergelijke maatregelen een cruciale bijdrage leveren aan de verbetering van de levenskwaliteit en de bescherming van de volksgezondheid. |
| --- | --- |

21.

| 22. | Het CvdR wijst erop dat bijzondere aandacht moet uitgaan naar de mogelijke maatregelen om het vervoerstelsel koolstofvrij te maken, door het gebruik van hernieuwbare energiebronnen en alternatieve brandstoffen te bevorderen, en bijgevolg ook de aanleg van specifieke infrastructuur om een milieuvriendelijke en gediversifieerde energievoorziening tot stand te brengen, met name door het versterken van lokale distributienetbedrijven. |
| --- | --- |

22.

| 23. | De wisselwerking tussen landgebruik, beperking van klimaatverandering en aanpassingsvermogen, evenals de aanpak van de enorme klimaatimpact van de landbouw zijn van groot belang, aangezien dit essentiële elementen zijn van elke strategie om de naleving van de Overeenkomst van Parijs en de duurzameontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s) gepaard te laten gaan met verbeteringen op het gebied van milieu, gezondheid en sociaal-economisch welzijn. |
| --- | --- |

23.

| 24. | Het CvdR benadrukt de rol van eilandgemeenschappen als potentiële testgebieden voor klimaatneutraliteitsbeleid en dringt aan op maatregelen om het zeevervoer koolstofvrij te maken, rekening houdend met kwetsbare gebieden die sterk afhankelijk zijn van vervoer over zee. |
| --- | --- |

24.

Een klimaatneutrale economie

| 25. | Het CvdR wijst op de rol van duurzame overheidsopdrachten bij het bevorderen van de ontwikkeling van de groene economie en van gedragsveranderingen. Ook is het van belang om snel over te schakelen op circulaire overheidsopdrachten en om milieubeheersystemen te gebruiken in de particuliere sector, te beginnen bij de volledige omzetting van de richtlijn industriële emissies (10), de toepassing van de BREF’s voor alle productiesectoren alsook het milieucertificeringssysteem EMAS en de ISO-normen (11). |
| --- | --- |

25.

| 26. | Het CvdR wijst erop dat nergens in de strategie wordt verwezen naar de afvalsector, naar de Europese afvalhiërarchie of naar de beginselen van de circulaire economie (12) en stelt daarom voor om maatregelen te nemen voor een spoedige vaststelling van uniforme criteria voor de eindeafvalfase, teneinde minder afval te verwijderen, de terugwinning te bevorderen en de schadelijke emissies van de desbetreffende industriële processen zo veel mogelijk te beperken. De hoeveelheid afval moet ook tot een minimum worden beperkt door eisen inzake ecologisch ontwerp te stellen met betrekking tot de chemische samenstelling en recycleerbaarheid van producten en door middel van investeringen in sortering en terugwinning van materiaal en energie. |
| --- | --- |

26.

| 27. | Er moet bijzondere aandacht worden besteed aan regio’s met energie-intensieve industrieën en energie-infrastructuur om te zorgen voor een snelle start van de transitie en voor een billijk en inclusief beheer ervan, waarbij de sociale en milieueffecten worden beperkt of gecompenseerd. Voorts is het van belang dat lokale en regionale overheden, alsook de betrokken burgers en ngo’s, het bedrijfsleven, universiteiten en onderzoeksinstellingen worden betrokken bij de vaststelling van maatregelen om de mogelijke negatieve gevolgen van de energietransitie te compenseren. |
| --- | --- |

27.

| 28. | Er moet worden gezorgd voor een billijke verdeling van de milieukosten en van de gezondheids-, milieu-, economische en sociale voordelen voor burgers die de gevolgen ondervinden van de aanleg van energie-infrastructuur. Met name in regio’s die worden doorkruist door infrastructuur waarlangs grote hoeveelheden energie worden vervoerd, moeten lokale en regionale overheden door de binnenlandse bevoegde autoriteiten worden betrokken bij het vaststellen van criteria voor de spreiding van milieukosten en -voordelen, zodat burgers die er het meeste last van hebben een billijk deel van de gegenereerde opbrengsten kunnen ontvangen. Ook moet ervoor worden gezorgd dat alle EU-beleid, met inbegrip van het EU-beleid voor de handel met derden, strookt met de doelstelling van klimaatneutraliteit. |
| --- | --- |

28.

Strategieën inzake emissieabsorptie en -compensatie

| 29. | Het CvdR is ingenomen met de bijgewerkte strategie voor de bio-economie van de EU (13), waarmee de ontwikkeling wordt ondersteund van productiesystemen die broeikasgasemissies helpen verminderen. |
| --- | --- |

29.

| 30. | Het CvdR wijst op de cruciale rol die stedelijke en landelijke groene gebieden in de bestrijding van klimaatverandering spelen als ecologische systemen die fungeren als natuurlijke equivalenten van koolstofputten, met bijzondere aandacht voor de meest kwetsbare gebieden zoals ultraperifere en eilandgebieden. Het CvdR herinnert aan het belang van een beter beheer van organische bodems, het herstel van veengebieden en wetlands en van alle landbouwsystemen voor het afvangen van emissies. Ook benadrukt het de noodzaak om de bescherming en het correcte beheer van het bosareaal te bevorderen en te ondersteunen, samen met de volledige integratie van het landbouw- en bosbouwbeleid in het beleid voor het beheer van de hydrogeologische en klimatologische risico’s. |
| --- | --- |

30.

| 31. | De Europese Commissie wordt verzocht regionale en lokale overheden te betrekken bij de tenuitvoerlegging van de verordening inzake de verdeling van inspanningen (ESD) en de verordening inzake de opname van broeikasgasemissies en -verwijderingen door landgebruik, verandering in landgebruik en bosbouw in het klimaat- en energiekader (LULUCF) (14), alsook emissiereductiedoelstellingen voor 2030 vast te stellen en realistische initiatieven te definiëren om die doelstellingen te halen. |
| --- | --- |

31.

| 32. | Het CvdR wijst op de bevoegdheden van steden en regio’s bij het verzamelen van de gegevens die nodig zijn voor het inventariseren van de broeikasgasemissies in de sectoren die vallen onder LULUCF en de ESD, en beveelt de lidstaten en de Commissie aan hen te steunen teneinde hun beschikbare capaciteit te verhogen (15). |
| --- | --- |

32.

| 33. | Alle technieken en technologieën voor de volledige terugwinning van massa en energie in productiesystemen en alle vormen van milieucompensatie voor diffuse en vluchtige emissies moeten verder worden ontwikkeld, ook wat betreft koolstofdioxide, die moet worden gecompenseerd door middel van natuurlijke ecologische systemen en, als er geen andere mogelijkheden zijn, met behulp van koolstofafvang- en -opslagtechnieken. Dergelijke technologieën moeten hun doeltreffendheid en veiligheid echter nog bewijzen en daarom moet absoluut prioriteit worden gegeven aan maatregelen om de productie van emissies te vermijden. |
| --- | --- |

33.

Financiering van klimaatneutraliteit

| 34. | Het CvdR herinnert aan het belang te zorgen voor voldoende financiële dekking om een economie zonder broeikasgasemissies tot stand te brengen door het bbp-percentage dat jaarlijks wordt geïnvesteerd in het energiesysteem en in de bijbehorende infrastructuur te verhogen. Het is ingenomen met het in 2018 door de Commissie gepubliceerde actieplan voor het financieren van duurzame groei (16). |
| --- | --- |

34.

| 35. | Het Comité herhaalt dat de doelstelling inzake begrotingsuitgaven voor het klimaat tot ten minste 30 % moet worden opgetrokken om de verbintenissen uit hoofde van de Overeenkomst van Parijs volledig na te komen. Nationale regeringen moeten in dit verband middelen vrijmaken voor de lange termijn (17). |
| --- | --- |

35.

| 36. | Gezien de belangrijke sociale gevolgen die te verwachten zijn van de overgang naar een koolstofvrije economie, moet er een specifiek fonds voor een rechtvaardige transitie worden opgericht ter ondersteuning van de regio’s of maatschappelijke sectoren waar de kortetermijneffecten van de stopzetting van het gebruik van fossiele brandstoffen het sterkst voelbaar zullen zijn. |
| --- | --- |

36.

| 37. | Het CvdR herinnert eraan dat er aanzienlijke financiële middelen nodig zijn om innovatieve oplossingen, waaronder hernieuwbare energiebronnen, te ontwikkelen en op de markt te brengen. Het is van belang om een geïntegreerde en gemeenschappelijke aanpak voor overheden op alle niveaus vast te stellen teneinde de verschillende financieringsbronnen samen te brengen en een multiplicatoreffect tot stand te brengen. De aandacht moet daarbij worden gevestigd op het bestaan van verschillende instrumenten, waarvan de algemene toegankelijkheid moet worden verbeterd. Ook moet de EU-wetgeving inzake hernieuwbare energie en staatssteun worden herzien, zodat deze niet alleen bevorderlijk is maar ook aanzet tot de ontwikkeling van nieuwe emissievrije technologieën met betrekking tot klimaatvoordelen en duurzaamheid. Zo zouden de energiebelastingrichtlijn en de staatssteunregels zodanig moeten worden gewijzigd dat de energiebelasting op hernieuwbare energie kan worden verlaagd zodat deze kan concurreren met fossiele energie. |
| --- | --- |

37.

| 38. | Investeringen in milieuvriendelijke infrastructuur zijn op de lange termijn buitengewoon winstgevend, aangezien ze een sterke stijging van het bbp en van de werkgelegenheid teweeg kunnen brengen. Dergelijke investeringen leveren voorts besparingen op omdat het energieverbruik aldus omlaag kan en er minder fossiele brandstof moet worden ingevoerd. |
| --- | --- |

38.

| 39. | Het is daarom van belang beknopte, heldere en uniforme regels vast te stellen voor overheidsopdrachten en voor de juridische procedures ter bevordering van investeringen (18). Het CvdR is ingenomen met de ambitie van de Commissie om de regels voor de programmeringsperiode 2021-2027 te vereenvoudigen en om het EFRO en het Cohesiefonds in één verordening onder te brengen (19). |
| --- | --- |

39.

| 40. | Het CvdR herhaalt dat klimaatneutraliteit, een duurzaam milieu en aanpassing aan de klimaatverandering moeten worden aangemerkt als horizontale componenten van alle fondsen en financieringsprogramma’s met doelstellingen voor een klimaatneutrale economie, die moeten worden bereikt door specifieke indicatoren vast te stellen. Het CvdR is dan ook ingenomen met het initiatief om het Europees Semester te vergroenen (20), waarbij wordt aangedrongen op verdere inspanningen in deze richting. Het CvdR stelt in dit verband ook voor om klimaatgerelateerde indicatoren op te nemen in het waarschuwingsmechanismeverslag van de Commissie. |
| --- | --- |

40.

| 41. | Het CvdR stelt voor om bij de voorafgaande effectbeoordelingen van EU-ontwerpwetgeving een beoordeling van de klimaatimpact en van de bijdrage aan de doelstellingen van de Overeenkomst van Parijs te voegen (21). Voorts zou het graag zien dat een passende effectbeoordeling wordt verricht van de Europese middelen die worden ingezet voor sectoren en regio’s die door de energietransitie worden getroffen, zodat wordt verzekerd dat deze middelen het proces doeltreffend ondersteunen. |
| --- | --- |

41.

| 42. | Het CvdR onderstreept het belang van hoge EU-medefinancieringspercentages om te zorgen dat ook kleine lokale en regionale overheden toegang hebben, waarbij specifieke methoden en indicatoren voor de evaluatie van te financieren projecten moeten worden vastgesteld die rekening houden met de doelstellingen van een klimaatneutrale economie. |
| --- | --- |

42.

| 43. | Ook benadrukt het CvdR de rol van de verzekeringssector bij het opvangen van verliezen en schade om de lokale weerbaarheid te versterken. |
| --- | --- |

43.

| 44. | Het CvdR is verheugd over de verwachte besparingen in de gezondheidssector als gevolg van het klimaat- en milieubeleid, en verzoekt de Commissie verder te onderzoeken of het mogelijk is om zulke besparingen te kwantificeren door specifieke indicatoren vast te stellen in samenwerking met de WHO (22). Het wijst in dit verband op de ervaringen van bijvoorbeeld het WHO-netwerk van gezonde steden en roept op tot meer maatregelen om synergieën tot stand te brengen tussen dergelijke initiatieven en initiatieven die gericht zijn op de energietransitie en de klimaatverandering in steden. |
| --- | --- |

44.

| 45. | Het CvdR schaart zich achter de doelstellingen van het actieplan voor duurzame financiering om duurzame groei te ondersteunen en achter het voornemen om de financiële sector en particuliere beleggers toe te staan een rol te spelen bij de verwezenlijking van ambitieuze gemeenschappelijke doelstellingen inzake klimaat en milieuduurzaamheid. Het erkent dat er zowel op Europees en nationaal als op lokaal en regionaal niveau sprake moet zijn van langetermijnplanning en stabiele regelgeving om privaat kapitaal te kunnen aantrekken. |
| --- | --- |

45.

| 46. | Het CvdR benadrukt het belang van een solide kader voor de financiering van onderzoeksactiviteiten en activiteiten op het gebied van technologieën voor klimaatneutraliteit, en is ingenomen met de oprichting van het innovatiefonds. Het hoopt dat de uitvoeringsverordening (23) spoedig wordt goedgekeurd om “vrije kennisruimtes” op te richten waarvoor aanzienlijke belastingverlagingen gelden. |
| --- | --- |

46.

| 47. | Regionale en lokale overheden moeten beschikken over een coherent en hanteerbaar geïntegreerd kader van verplichtingen en beste beschikbare technieken via een portaalsite waarop de beste beschikbare technieken per sector, de Horizon 2020-projecten en de initiatieven van het Burgemeestersconvenant worden vermeld. |
| --- | --- |

47.

Rekening houden met de internationale verplichtingen en de huidige wetgeving

| 48. | Het CvdR is ingenomen met de ambitieuze doelstelling van de EU om de vaststelling van mondiale beleidsmaatregelen en -acties ter omkering van de huidige niet-duurzame emissiekoers te bevorderen, en verzoekt de EU-instellingen en de lidstaten om lokale overheden op permanente, duurzame en samenhangende wijze te betrekken bij de uitvoering van de mondiale agenda voor duurzame ontwikkeling en de 17 duurzameontwikkelingsdoelstellingen (24), alsook van de Overeenkomst van Parijs, onder meer door het CvdR bij de voorbereiding van COP25 te betrekken, om ervoor te zorgen dat het onderhandelingsstandpunt van de EU door alle bestuursniveaus wordt ondersteund. |
| --- | --- |

48.

| 49. | Het CvdR zou graag zien dat een vertegenwoordiger uit zijn midden als waarnemer kan deelnemen aan alle voorbereidende werkzaamheden van de UNFCCC-organen, om ervoor te zorgen dat de behoeften van de lokale overheden en de regio’s, en hun mogelijkheden om met concrete maatregelen een bijdrage te leveren, naar behoren in aanmerking worden genomen en worden meegenomen in de open, inclusieve en transparante evaluatie van de gemeenschappelijke werkzaamheden, verricht in het kader van de algemene inventarisatie. |
| --- | --- |

49.

Brussel, 27 juni 2019.

De voorzitter

van het Europees Comité van de Regio’s

Karl-Heinz LAMBERTZ

---

(1)  Advies van het Europees Comité van de Regio’s over governance van de energie-unie en schone energie (2017/C 342/13), https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=CELEX%3A52017AR0830

1

(2)  https://unfccc.int/topics/2018-talanoa-dialogue-platform

2

(3)  Mededelingen van de Commissie over het actieplan inzake duurzame consumptie en productie en een duurzaam industriebeleid (COM(2008) 397), over overheidsopdrachten voor een beter milieu (COM(2008) 400) en “Maak de cirkel rond — Een EU-actieplan voor de circulaire economie” (COM(2015) 614), die door de Raad van ministers van de Europese Unie zijn goedgekeurd.

3

actieplan inzake duurzame consumptie en productie en een duurzaam industriebeleid

overheidsopdrachten voor een beter milieu

Maak de cirkel rond — Een EU-actieplan voor de circulaire economie

(4)  http://ec.europa.eu/environment/eussd/buildings.htm.

4

(5)  https://ec.europa.eu/energy/en/topics/energy-strategy-and-energy-union/clean-energy-all-europeans.

5

(6)  Modellen van lokale verantwoordelijkheid voor energie en de rol van lokale gemeenschappen bij de energietransitie in Europa (CDR 2515/2018), https://cor.europa.eu/NL/our-work/Pages/OpinionTimeline.aspx?opId=CDR-2515-2018

6

(7)  Europa in beweging: bevordering van naadloze mobiliteitsoplossingen (CDR 3560/2017), https://cor.europa.eu/NL/our-work/Pages/OpinionTimeline.aspx?opId=CDR-3560-2017

7

(8)  https://e3p.jrc.ec.europa.eu/articles/smart-specialisation-platform-energy-s3p-energy.

8

(9)  Invulling geven aan emissiearme mobiliteit (CDR 6151/2017), https://cor.europa.eu/NL/our-work/Pages/OpinionTimeline.aspx?opId=CDR-6151-2017

9

(10)  Richtlijn 2010/75/EU van het Europees Parlement en de Raad van 24 november 2010 inzake industriële emissies (geïntegreerde preventie en bestrijding van verontreiniging) (PB L 334 van 17.12.2010, blz. 17) https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=CELEX:32010L0075

10

(11)  Verordening (EU) 2017/1505 van de Commissie van 28 augustus 2017 tot wijziging van de bijlagen I, II en III bij Verordening (EG) nr. 1221/2009 van het Europees Parlement en de Raad inzake de vrijwillige deelneming van organisaties aan een communautair milieubeheer- en milieuauditsysteem (EMAS) (PB L 222 van 29.8.2017, blz. 1) — https://www.iso.org/home.html

11

(12)  Richtlijn (EU) 2018/851 van het Europees Parlement en de Raad van 30 mei 2018 tot wijziging van Richtlijn 2008/98/EG betreffende afvalstoffen (PB L 150 van 14.6.2018, blz. 109), Richtlijn (EU) 2018/852 van het Europees Parlement en de Raad van 30 mei 2018 tot wijziging van Richtlijn 94/62/EG betreffende verpakking en verpakkingsafval (PB L 150 van 14.6.2018, blz. 141), Richtlijn (EU) 2018/850 van het Europees Parlement en de Raad van 30 mei 2018 tot wijziging van Richtlijn 1999/31/EG van de Raad betreffende het storten van afvalstoffen (PB L 150 van 14.6.2018, blz. 100) en Richtlijn (EU) 2018/849 van het Europees Parlement en de Raad van 30 mei 2018 tot wijziging van de Richtlijnen 2000/53/EG betreffende autowrakken, 2006/66/EG inzake batterijen en accu’s, alsook afgedankte batterijen en accu’s, en 2012/19/EU betreffende afgedankte elektrische en elektronische apparatuur (PB L 150 van 14.6.2018, blz. 93).

12

(13)  Een duurzame bio-economie voor Europa: versterking van de verbinding tussen economie, samenleving en milieu (2018).

13

(14)  Verordening (EU) 2018/842 van het Europees Parlement en de Raad van 30 mei 2018 betreffende bindende jaarlijkse broeikasgasemissiereducties door de lidstaten van 2021 tot en met 2030 teneinde bij te dragen aan klimaatmaatregelen om aan de toezeggingen uit hoofde van de Overeenkomst van Parijs te voldoen, en tot wijziging van Verordening (EU) nr. 525/2013 (PB L 156 van 19.6.2018, blz. 26) en Beschikking nr. 406/2009/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2009 inzake de inspanningen van de lidstaten om hun broeikasgasemissies te verminderen om aan de verbintenissen van de Gemeenschap op het gebied van het verminderen van broeikasgassen tot 2020 te voldoen (PB L 140 van 5.6.2009, blz. 136) — https://unfccc.int/topics/land-use/workstreams/land-use–land-use-change-and-forestry-lulucf.

14

(15)  Advies van het Europees Comité van de Regio’s — Wetgevingsvoorstellen voor een verordening inzake de verdeling van inspanningen (ESD) en een LULUCF-Verordening (PB C 272 van 17.8.2017, blz. 36), https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=CELEX%3A52016AR5780

15

(16)  Mededeling van de Commissie, “Actieplan: duurzame groei financieren” (COM(2018) 97).

16

(17)  Het InvestEU-programma (CDR 03766/2018), rapporteur: Konstantinos Agorastos (EL/EVP).

17

(18)  Richtlijn 2014/23/EU van het Europees Parlement en de Raad van 26 februari 2014 betreffende het plaatsen van concessieovereenkomsten (PB L 94 van 28.3.2014, blz. 1), Richtlijn 2014/24/EU van het Europees Parlement de Raad van 26 februari 2014 betreffende het plaatsen van overheidsopdrachten en tot intrekking van Richtlijn 2004/18/EG (PB L 94 van 28.3.2014, blz. 65) en Richtlijn 2014/25/EU van het Europees Parlement en de Raad van 26 februari 2014 betreffende het plaatsen van opdrachten in de sectoren water- en energievoorziening, vervoer en postdiensten en houdende intrekking van Richtlijn 2004/17/EG (PB L 94 van 28.3.2014, blz. 243).

18

(19)  Het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling en het Cohesiefonds, rapporteur: Michiel Rijsberman (NL/ALDE).

19

(20)  http://ec.europa.eu/environment/integration/green_semester/index_en.htm

20

(21)  Advies over “Klimaatfinanciering: een essentieel instrument voor de uitvoering van de Overeenkomst van Parijs” (CDR 2108/2017); https://cor.europa.eu/NL/our-work/Pages/OpinionTimeline.aspx?opId=CDR-2108-2017

21

(22)  https://www.who.int/publications/guidelines/en/

22

(23)  Voorstel voor een gedelegeerde verordening van de Commissie met betrekking tot de werking van het innovatiefonds (C(2019) 1492 final van 26.2.2019).

23

(24)  Ook wel SDG’s genoemd, de Engelse afkorting van Sustainable Development Goals.

24

---