# Iris Oifigiúil C 414/2019

| | ISSN 1977-107X |
| --- | --- |
| Iris Oifigiúil
  an Aontais Eorpaigh | C 414 |
| | |
| An t-eagrán Gaeilge | Faisnéis agus Fógraí | 6210 Nollaig 2019 |

ISSN 1977-107X

Iris Oifigiúil

an Aontais Eorpaigh

C 414

An t-eagrán Gaeilge

Faisnéis agus Fógraí

6210 Nollaig 2019

---

| Clár | Leathanach |
| --- | --- |
| | IV   Fógraí |
| | FÓGRAÍ Ó INSTITIÚIDÍ, Ó CHOMHLACHTAÍ, Ó OIFIGÍ, AGUS Ó GHNÍOMHAIREACHTAÍ AN AONTAIS EORPAIGH |
| | An Chomhairle |
| 2019/C 414/01 | Conclúidí ón gComhairle agus ó Ionadaithe Rialtais na mBallstát ag teacht le chéile dóibh i dtionól na Comhairle maidir leis an Obair Dhigiteach don Óige | 2 |
| 2019/C 414/02 | Conclúidí ón gComhairle maidir leis an tábhacht a bhaineann le 5G do Gheilleagar na hEorpa agus an gá atá ann rioscaí slándála a bhaineann le 5G a mhaolú | 7 |

Clár

Leathanach

IV   Fógraí

FÓGRAÍ Ó INSTITIÚIDÍ, Ó CHOMHLACHTAÍ, Ó OIFIGÍ, AGUS Ó GHNÍOMHAIREACHTAÍ AN AONTAIS EORPAIGH

An Chomhairle

2019/C 414/01

Conclúidí ón gComhairle agus ó Ionadaithe Rialtais na mBallstát ag teacht le chéile dóibh i dtionól na Comhairle maidir leis an Obair Dhigiteach don Óige

2

2019/C 414/02

Conclúidí ón gComhairle maidir leis an tábhacht a bhaineann le 5G do Gheilleagar na hEorpa agus an gá atá ann rioscaí slándála a bhaineann le 5G a mhaolú

7

---

| GA | |
| --- | --- |

GA

---

IV Fógraí

FÓGRAÍ Ó INSTITIÚIDÍ, Ó CHOMHLACHTAÍ, Ó OIFIGÍ, AGUS Ó GHNÍOMHAIREACHTAÍ AN AONTAIS EORPAIGH

An Chomhairle

| 10.12.2019 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 414/2 |
| --- | --- | --- | --- |

10.12.2019

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 414/2

---

Conclúidí ón gComhairle agus ó Ionadaithe Rialtais na mBallstát ag teacht le chéile dóibh i dtionól na Comhairle maidir leis an Obair Dhigiteach don Óige

(2019/C 414/02)

AG TEACHT LE CHÉILE DÓIBH I dTIONÓL NA COMHAIRLE, DÉANANN COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH AGUS IONADAITHE RIALTAIS NA mBALLSTÁT AN MÉID A LEANAS

AGUS AN MÉID SEO A LEANAS Á AITHINT ACU

| 1. | Cuireann na conclúidí ón gComhairle maidir le hobair chliste don óige leis an bhforbairt nuálach ar an obair óige san Eoraip agus ba cheart iarrachtaí feabhsaithe a dhéanamh leanúint leis an obair sin. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Tá ról ríthábhachtach ag an litearthacht dhigiteach agus ag scileanna eile an 21ú haois ar mhaithe le neamhspleáchas, cuimsiú sóisialta, infhostaitheacht agus saol laethúil daoine óga. Tá inniúlachtaí éagsúla ag daoine óga a chuireann ar a gcumas oibriú i dtimpeallachtaí digitithe. Mar sin féin, ní mór cur chuige gasta, solúbtha agus criticiúil a bheith ag gach duine óg maidir leis an teicneolaíocht dhigiteach sa saol oibre agus sa saol laethúil amach anseo. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Ní mór an bhearna dhigiteach a dhúnadh. (1) Ba cheart go mbeadh comhionannas deiseanna ann do dhaoine óga uile lena n‐inniúlachtaí a fheabhsú, gan beann ar a gcúlra (2). |
| --- | --- |

3.

| 4. | Is féidir leis an obair dhigiteach don óige cabhrú le spriocanna Eorpacha don Óige (3) a bhaint amach. |
| --- | --- |

4.

| 5. | Is gá aghaidh a thabhairt ar bhearnaí inscne maidir le hinniúlachtaí digiteacha agus maidir le gníomhaíochtaí digiteacha, mar is gá aghaidh a thabhairt ar steiréitíopaí a bhaineann le húsáid teicneolaíochtaí digiteacha. |
| --- | --- |

5.

| 6. | Tá féidearthachtaí suntasacha ag an obair óige don fhoghlaim ó thaithí a éascú i suíomh neamhfhoirmiúil agus a ligean do dhaoine óga a bheith rannpháirteach i ngníomhaíochtaí chun a gcuid inniúlachtaí digiteacha agus litearthacht sna meáin a neartú. Chomh maith leis sin, is féidir leis an obair óige cabhrú le daoine óga atá i mbaol a bheith fágtha ar gcúl i sochaí dhigiteach a bheith rannpháirteach. |
| --- | --- |

6.

| 7. | Ba cheart cur chuige, spriocanna, prionsabail agus teorainneacha gairmiúla san obair óige a mheas i gcomhthéacs na digiteála agus ba cheart measúnú a dhéanamh ar a dtionchar i bhfianaise an mhéid sin. |
| --- | --- |

7.

| 8. | Tugann an obair óige an chumhacht do dhaoine óga a bheith gníomhach agus cruthaitheach sa tsochaí dhigiteach, cinntí eolasacha réasúnaithe a dhéanamh, agus freagracht a ghlacadh agus rialú a dhéanamh ar a bhféiniúlacht dhigiteach. Ina theannta sin, féadfaidh an obair óige cabhrú le daoine óga dul i ngleic le rioscaí ar líne a bhaineann le hiompar, inneachar, teagmháil agus leis an gcumarsáid tráchtála (4), lena n‐áirítear fuathchaint, cibearbhulaíocht, bréagaisnéis agus bolscaireacht. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Is minic gurb é a thuigtear le digiteáil na hoibre óige ná úsáid na meán sóisialta. Mar sin féin, tá teicneolaíochtaí digiteacha nua ag teacht chun cinn go tapa. Is iad an intleacht shaorga, an réaltacht fhíorúil, róbataic agus an teicneolaíocht blocshlabhra, inter alia, a théann i bhfeidhm ar ár sochaithe i bhfad níos faide ná réimse na cumarsáide. Ní hamháin go bhfuil gá le hinniúlachtaí digiteacha bunúsacha, ach tá inniúlachtaí digiteacha sonracha a chuireann feabhas ar infhostaitheacht daoine óga tábhachtach freisin. Leis an obair óige, ba cheart aghaidh a thabhairt ar na dúshláin a bhaineann leis an gcóineasú idir timpeallachtaí digiteacha agus fisiciúla, tairbhe a bhaint as na deiseanna a ghabhann leis an gclaochlú digiteach, agus aghaidh a thabhairt i gcomhthráth ar dhúshláin maidir le seirbhísí. |
| --- | --- |

9.

| 10. | Tá tionchar freisin ag an dul chun cinn gasta sna meáin dhigiteacha agus sa teicneolaíocht dhigiteach le blianta beaga anuas ar an obair óige. Mar sin féin, tá líon suntasach cleachtóirí san obair óige ann nach bhfuil na hinniúlachtaí ná an t‐eolas cuí acu chun an úsáid is fearr is féidir a bhaint as teicneolaíochtaí digiteacha chun obair ardcháilíochta don óige a sholáthar ar chúiseanna airgeadais, struchtúrtha, ábhartha nó riaracháin. |
| --- | --- |

10.

| 11. | Tá go leor doiciméad don bheartas óige easnamhach maidir leis na bealaí ina mbeidh tionchar ag an digiteáil ar an tsochaí, ar dhaoine óga agus ar an obair óige. Tá cur chuige iomlánaíoch easnamhach ag mórán straitéisí freisin maidir le forbairt a dhéanamh ar an obair óige sa ré dhigiteach. |
| --- | --- |

11.

IARRANN SIAD AR NA BALLSTÁIT, I gCOMHRÉIR LE PRIONSABAL NA COIMHDEACHTA AGUS AR NA LEIBHÉIL IOMCHUÍ, AN MÉID SEO A LEANAS A DHÉANAMH;

| 12. | Beartais óige agus straitéisí a chur chun cinn agus a fhorbairt agus a ndícheall a dhéanamh leo a bheith réamhghníomhach maidir le forbairt theicneolaíoch agus an digiteáil. Ba cheart, agus beartais a bhfuil tionchar acu ar shaol daoine óga á ndearadh, tionchar na digiteála ar shochaithe, lena n‐áirítear cleachtais agus seirbhísí obair óige, a chur san áireamh agus a mheasúnú. Chuige sin, ba cheart dlús a chur leis an gcomhar trasearnála idir na hearnálacha beartais ábhartha agus na geallsealbhóirí ábhartha. |
| --- | --- |

12.

| 13. | I gcás inarb infheidhme, áireofar ina straitéisí don óige nó i bpleananna ábhartha beartais eile, i gcás inarb iomchuí, spriocanna soiléire agus céimeanna nithiúla chun obair dhigiteach don óige a fhorbairt agus a chur chun feidhme agus an tionchar atá aige sin ar dhaoine óga agus ar an obair óige a mheas. Ba cheart na spriocanna sin a bheith bunaithe ar eolas, ar fhianaise agus ar shonraí a bhaineann le hinniúlachtaí digiteacha daoine óga, agus ar na riachtanais le haghaidh seirbhísí don obair óige. |
| --- | --- |

13.

| 14. | An obair óige agus eagraíochtaí don aos óg a spreagadh chun na spriocanna sin a shaothrú agus a gcuid gníomhaíochtaí agus seirbhísí digiteacha a fhorbairt i gcomhréir lena gcuid leasanna agus riachtanais shonracha, agus modheolaíochtaí nuálacha a úsáid chun tacú le torthaí don obair óige a bhaint amach, lena n‐áirítear trí obair dhigiteach don óige. |
| --- | --- |

14.

| 15. | Bealaí cur chuige turgnamhacha, nuálacha agus samhlacha comhair nua a mheas, i gcás inarb iomchuí, chun gníomhaíochtaí agus seirbhísí digiteacha a bhaineann le hobair óige a sheachadadh. |
| --- | --- |

15.

| 16. | Infheistíocht a dhéanamh agus treoirlínte a bhunú chun acmhainneacht dhigiteach a fhorbairt i measc oibrithe óige, eagraíochtaí don aos óg agus eagraíochtaí a dhéanann obair óige, i gcás inar gá. D'fhéadfaí an obair dhigiteach don óige a leabú sa churaclam gairmiúil maidir le hoibrithe óige agus oiliúint do shaorálaithe, agus mar chuid de sin, d'fhéadfaí oideachas agus oiliúint leanúnach d'oibrithe óige a chur san áireamh. |
| --- | --- |

16.

| 17. | Oibrithe óige agus daoine óga a spreagadh chun a gcuid inniúlachtaí digiteacha a mhéadú agus a fheabhsú i bpróiseas comhfhoghlama. |
| --- | --- |

17.

| 18. | Úsáid na n‐ábhar atá ann cheana a chur chun cinn (5) agus inneachar agus oiliúint nua don obair dhigiteach don óige a fhorbairt trí leas a bhaint inter alia as liosta na riachtanas oiliúna a mhol an grúpa saineolaithe (6) a bunaíodh faoi Phlean Oibre an Aontais Eorpaigh don Óige do 2016-2018. Ina theannta sin, oiliúint a eagrú ar fhorbairt straitéiseach maidir leis an obair dhigiteach don óige. |
| --- | --- |

18.

| 19. | Spás agus coinníollacha a chruthú le haghaidh turgnaimh chun uirlisí agus seirbhísí digiteacha a fhorbairt san obair óige, agus chun an obair óige, taighde ar an óige agus an earnáil TFC a thabhairt le chéile chun cleachtais rathúla a fhorbairt maidir leis an obair dhigiteach don óige agus an taithí sin a roinnt go comhpháirteach. |
| --- | --- |

19.

| 20. | Deiseanna a chur ar fáil do dhaoine óga chun a gcuid inniúlachtaí digiteacha a chleachtadh agus a fheabhsú i suíomhanna éagsúla óige, lena n‐áirítear príomhréimsí inniúlachta digití mar a liostaítear i gCreat Inniúlachta Digiteach DigComp 2.1: litearthacht faisnéise agus sonraí; cumarsáid agus an comhoibriú; cruthú ábhair; sábháilteacht; agus réiteach fadhbanna. Is féidir, mar chuid de mhódúlachtaí foghlama, an fhoghlaim ó thaithí, meantóireacht droim ar ais agus comhar ó ghlúin go glúin a chuimsiú. |
| --- | --- |

20.

| 21. | Daoine óga a chumhachtú, lena n‐áirítear iad siúd a mheasann nach bhfuil éisteacht a fháil acu agus/nó nach bhfuil mórán deiseanna acu, páirt ghníomhach a ghlacadh i bpróisis chinnteoireachta dhaonlathacha, lena n‐áirítear Idirphlé Óige an Aontais Eorpaigh, trí iad a mhealladh i gcineálacha difriúla rannpháirtíochta daonlathaí, idir chineálacha digiteacha agus chineálacha eile nuálacha agus malartacha. |
| --- | --- |

21.

| 22. | Na bacainní go léir a mheas, lena n‐áirítear idirdhealú agus steiréitíopáil ar bhonn inscne de gach cineál, ar bacainní iad a d'fhéadfadh drochthionchar a imirt ar na deiseanna agus ar an spreagadh atá ag daoine óga maidir leis an inniúlacht dhigiteach a shealbhú tríd a gconairí oideachais, oiliúna agus gairmiúla, agus dul i mbun staidéir agus gairmeacha san eolaíocht, sa teicneolaíocht, san innealtóireacht agus sa mhatamaitic (STEAM). |
| --- | --- |

22.

| 23. | An ról a bhíonn ag an obair óige a neartú chun tacú le daoine óga úsáid chruthaitheach a bhaint as an teicneolaíocht agus na scileanna a thabhairt dóibh a bheith ina dtomhaltóirí criticiúla agus ina gcruthaitheoirí gníomhacha araon i dtéarmaí teicneolaíochta. |
| --- | --- |

23.

| 24. | Rochtain níos fearr a chur chun cinn do dhaoine óga, go háirithe iad siúd ar lú iad na deiseanna a bhíonn acu agus dóibh siúd a bhfuil cónaí orthu i gceantair thuaithe agus iargúlta, nó i gcás nach bhfuil rochtain aghaidh ar aghaidh acu indéanta, ar sheirbhísí don obair óige trí úsáid a bhaint as teicneolaíochtaí digiteacha. |
| --- | --- |

24.

IARRANN SIAD AR NA BALLSTÁIT AGUS AR AN gCOIMISIÚN, LAISTIGH DÁ nINNIÚLACHTAÍ FAOI SEACH, AN MÉID SEO A LEANAS A DHÉANAMH

| 25. | Malartú dea-chleachtais a spreagadh maidir le straitéisí digiteacha a chur chun feidhme agus a fhorbairt, lena n‐áirítear trí leas a bhaint as na deiseanna a chuirtear ar fáil le Erasmus + agus le hionstraimí cistiúcháin ábhartha eile de chuid an Aontais. |
| --- | --- |

25.

| 26. | Ardáin dhigiteacha agus fhisiciúla atá ann cheana a chur chun cinn agus a úsáid do ghníomhaíochtaí piarfhoghlama chun an teicneolaíocht dhigiteach a úsáid san obair óige mar uirlis, mar ghníomhaíocht nó mar inneachar. |
| --- | --- |

26.

| 27. | Imeachtaí a eagrú le daoine óga, oibrithe óige, saineolaithe, taighdeoirí agus le lucht earnála TFC a thabhairt le chéile chun bealaí nua agus cuir chuige nua a chur chun cinn maidir leis an teicneolaíocht a úsáid san obair óige. |
| --- | --- |

27.

| 28. | Tacaíocht agus spreagadh a thabhairt don taighde uile-Eorpach chun an t‐eolas maidir leis an tionchar a bhíonn ag an digiteáil ar dhaoine óga agus ar an obair óige a mhéadú. |
| --- | --- |

28.

| 29. | Na hinniúlachtaí digiteacha a fheabhsú trí fhoghlaim agus oiliúint neamhfhoirmiúil, agus ag cur san áireamh an próiseas a bhaineann leis an bPlean Gníomhaíochta don Oideachas Digiteach a thabhairt cothrom le dáta d'fhonn é a leathnú leis an obair óige. |
| --- | --- |

29.

---

(1)  Leis an “mbearna dhigiteach” áirítear go sonrach rochtain ar TFCanna, chomh maith leis na scileanna gaolmhara is gá chun páirt a ghlacadh sa tsochaí faisnéise.

(2)  Is féidir an “bhearna dhigiteach” a aicmiú de réir inscne, aoise, oideachais, ioncaim, grúpaí sóisialta nó suíomh geografach.

(3)  Iarscríbhinn 3 a ghabhann le Straitéis an Aontais i leith na hÓige 2019-2027

(4)  https://www.childnet.com/ufiles/Supporting-Young-People-Online.pdf

(5)  E.g. bosca uirlisí Salto don oiliúint agus obair óige, https://www.salto-youth.net/tools/toolbox/

(6)  Áirítear leis na riachtanais oiliúna a shainigh an sainghrúpa maidir leis “Na rioscaí, na deiseanna agus na himpleachtaí a ghabhann le digiteáil sa mhéid a bhaineann leis an óige, le hobair óige agus le beartas óige” 1. Digiteáil na sochaí, 2. Obair dhigiteach don óige a phleanáil, a dhearadh agus a mheasúnú, 3. Litearthacht faisnéise agus sonraí, 4. Cumarsáid, 5. Cruthaitheacht dhigiteach, 6. Sábháilteacht agus 7. Machnamh agus meastóireacht (https://publications.europa.eu/s/fouj)

---

Iarscríbhinn a ghabhann leis an IARSCRÍBHINN

A.   Tagairtí

Agus na conclúidí seo á nglacadh aici, tugann an Chomhairle dá haire na doiciméid seo a leanas:

| 1. | Conclúidí ón gComhairle maidir le hobair óige chliste (2017/C 418/02) |
| --- | --- |

1.

Conclúidí ón gComhairle maidir le hobair óige chliste (2017/C 418/02)

| 2. | Conclúidí ón gComhairle maidir le leanaí a chosaint sa saol digiteach (IO C 372, 20.12.2011, lch. 15) |
| --- | --- |

2.

Conclúidí ón gComhairle maidir le leanaí a chosaint sa saol digiteach (IO C 372, 20.12.2011, lch. 15)

| 3. | Sainghrúpa arna chur ar bun faoi Phlean Oibre an Aontais Eorpaigh don Óige do 2016-2018 maidir leis “Na rioscaí, na deiseanna agus na himpleachtaí a ghabhann le digiteáil sa mhéid a bhaineann leis an óige, le hobair óige agus le beartas óige”: Obair dhigiteach don óige a fhorbairt – Moltaí beartais agus riachtanais oiliúna (2017); |
| --- | --- |

3.

Sainghrúpa arna chur ar bun faoi Phlean Oibre an Aontais Eorpaigh don Óige do 2016-2018 maidir leis “Na rioscaí, na deiseanna agus na himpleachtaí a ghabhann le digiteáil sa mhéid a bhaineann leis an óige, le hobair óige agus le beartas óige”: Obair dhigiteach don óige a fhorbairt – Moltaí beartais agus riachtanais oiliúna (2017);

| 4. | An Coimisiún Eorpach. DigComp 2.1: The Digital Competence Framework for Citizens with eight proficiency levels and examples of use [An Creat Inniúlachta Digiteach do Shaoránaigh a bhfuil ocht leibhéal cumais agus samplaí úsáide acu] (2017); |
| --- | --- |

4.

An Coimisiún Eorpach. DigComp 2.1: The Digital Competence Framework for Citizens with eight proficiency levels and examples of use [An Creat Inniúlachta Digiteach do Shaoránaigh a bhfuil ocht leibhéal cumais agus samplaí úsáide acu] (2017);

| 5. | Teachtaireacht ón gCoimisiún maidir leis an bPlean Gníomhaíochta don Oideachas Digiteach, COM(2018) 22 final; |
| --- | --- |

5.

Teachtaireacht ón gCoimisiún maidir leis an bPlean Gníomhaíochta don Oideachas Digiteach, COM(2018) 22 final;

| 6. | Teachtaireacht ón gCoimisiún maidir le Straitéis Eorpach le haghaidh Idirlíon Níos Fearr do Leanaí (COM/2012/0196 final) |
| --- | --- |

6.

Teachtaireacht ón gCoimisiún maidir le Straitéis Eorpach le haghaidh Idirlíon Níos Fearr do Leanaí (COM/2012/0196 final)

| 7. | An Coimisiún Eorpach. Study on the Impact of the Internet and Social Media on Youth Participation and Youth Work [Staidéar ar an tionchar atá ag an idirlíon agus na meáin shóisialta maidir le rannpháirtíocht na nóg agus an obair óige] (2018); |
| --- | --- |

7.

An Coimisiún Eorpach. Study on the Impact of the Internet and Social Media on Youth Participation and Youth Work [Staidéar ar an tionchar atá ag an idirlíon agus na meáin shóisialta maidir le rannpháirtíocht na nóg agus an obair óige] (2018);

| 8. | Rún ó Chomhairle an Aontais Eorpaigh agus ó Ionadaithe Rialtais na mBallstát, ag teacht le chéile dóibh laistigh den Chomhairle, maidir le Creat nua Eorpach i réimse na hóige: The European Union Youth Strategy 2019-2027 [Straitéis an Aontais Eorpaigh i leith na hÓige 2019-2027] (2018/C 456/01) |
| --- | --- |

8.

Rún ó Chomhairle an Aontais Eorpaigh agus ó Ionadaithe Rialtais na mBallstát, ag teacht le chéile dóibh laistigh den Chomhairle, maidir le Creat nua Eorpach i réimse na hóige: The European Union Youth Strategy 2019-2027 [Straitéis an Aontais Eorpaigh i leith na hÓige 2019-2027] (2018/C 456/01)

| 9. | Rialachán (AE) Uimh. 2016/679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Aibreán 2016 maidir le daoine nádúrtha a chosaint i ndáil le próiseáil sonraí pearsanta agus maidir le saorghluaiseacht sonraí den sórt sin, agus lena n‐aisghairtear Treoir 95/46/CE (an Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí) (IO L 119, 4.5.2016, lch. 1) |
| --- | --- |

9.

Rialachán (AE) Uimh. 2016/679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Aibreán 2016 maidir le daoine nádúrtha a chosaint i ndáil le próiseáil sonraí pearsanta agus maidir le saorghluaiseacht sonraí den sórt sin, agus lena n‐aisghairtear Treoir 95/46/CE (an Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí) (IO L 119, 4.5.2016, lch. 1)

| 10. | Moladh ón gComhairle maidir le príomhinniúlachtaí don fhoghlaim ar feadh an tsaoil (2018/C 189/01) |
| --- | --- |

10.

Moladh ón gComhairle maidir le príomhinniúlachtaí don fhoghlaim ar feadh an tsaoil (2018/C 189/01)

| 11. | An tuarascáil ón Institiúid Eorpach um Chomhionannas Inscne (EIGE) dar teideal Gender equality and youth: opportunities and risks of digitalization [Comhionannas inscne agus an óige: deiseanna agus rioscaí a bhaineann leis an digiteáil] (14348/18 ADD 2) |
| --- | --- |

11.

An tuarascáil ón Institiúid Eorpach um Chomhionannas Inscne (EIGE) dar teideal Gender equality and youth: opportunities and risks of digitalization [Comhionannas inscne agus an óige: deiseanna agus rioscaí a bhaineann leis an digiteáil] (14348/18 ADD 2)

| 12. | Screenagers: Using ICT, digital and social media in youth work. [Scáileánóirí: TFC, na meáin dhigiteacha agus shóisialta a úsáid san obair óige]. Athbhreithniú ar thorthaí taighde ón Ostair, ón Danmhairg, ón bhFionlainn, ó Thuaisceart Éireann agus ó Phoblacht na hÉireann (2016) |
| --- | --- |

12.

Screenagers: Using ICT, digital and social media in youth work. [Scáileánóirí: TFC, na meáin dhigiteacha agus shóisialta a úsáid san obair óige]. Athbhreithniú ar thorthaí taighde ón Ostair, ón Danmhairg, ón bhFionlainn, ó Thuaisceart Éireann agus ó Phoblacht na hÉireann (2016)

| 13. | Tuarascáil ó Shiompóisiam Chomhpháirtíocht na hÓige de chuid an Aontais Eorpaigh‐Comhairle na hEorpa — Connecting the dots:
  Young people, social inclusion and digitalization [Na poncanna a nascadh: Daoine óga, cuimsiú sóisialta agus an digiteail] (Taillinn, 26-28 Meitheamh 2018) |
| --- | --- |

13.

Tuarascáil ó Shiompóisiam Chomhpháirtíocht na hÓige de chuid an Aontais Eorpaigh‐Comhairle na hEorpa — Connecting the dots:
  Young people, social inclusion and digitalization [Na poncanna a nascadh: Daoine óga, cuimsiú sóisialta agus an digiteail] (Taillinn, 26-28 Meitheamh 2018)

B.   Sainmhínithe

Chun críche na gconclúidí seo ón gComhairle:

| — | Is éard atá i gceist le “inniúlachtaí digiteacha” an úsáid mhuiníneach, chriticiúil agus fhreagrach a bhaintear as na teicneolaíochtaí digiteacha, agus páirt a ghlacadh iontu, ar mhaithe leis an bhfoghlaim, ag an obair, agus le rannpháirtíocht a ghlacadh sa tsochaí. Áirítear ann [...] litearthacht faisnéise agus sonraí, cumarsáid agus comhoibriú, litearthacht sna meáin, cruthú ábhair dhigitigh (lena n‐áirítear clársceidealú), sábháilteacht (lena n‐áirítear an dea‐bhail dhigiteach agus inniúlachtaí digiteacha a bhaineann leis an gcibearshlándáil), ceisteanna a bhaineann le maoin intleachtúil, [...] réiteach fadhbanna agus smaointeoireacht chriticiúil. (Foinse: Moladh ón gComhairle maidir le príomhinniúlachtaí don fhoghlaim ar feadh an tsaoil (2018/C 189/01) |
| --- | --- |

—

Is éard atá i gceist le “inniúlachtaí digiteacha” an úsáid mhuiníneach, chriticiúil agus fhreagrach a bhaintear as na teicneolaíochtaí digiteacha, agus páirt a ghlacadh iontu, ar mhaithe leis an bhfoghlaim, ag an obair, agus le rannpháirtíocht a ghlacadh sa tsochaí. Áirítear ann [...] litearthacht faisnéise agus sonraí, cumarsáid agus comhoibriú, litearthacht sna meáin, cruthú ábhair dhigitigh (lena n‐áirítear clársceidealú), sábháilteacht (lena n‐áirítear an dea‐bhail dhigiteach agus inniúlachtaí digiteacha a bhaineann leis an gcibearshlándáil), ceisteanna a bhaineann le maoin intleachtúil, [...] réiteach fadhbanna agus smaointeoireacht chriticiúil. (Foinse: Moladh ón gComhairle maidir le príomhinniúlachtaí don fhoghlaim ar feadh an tsaoil (2018/C 189/01)

| — | Ciallaíonn “obair dhigiteach don óige” úsáid réamhghníomhach nó aghaidh a thabhairt ar mheáin dhigiteacha agus ar an teicneolaíocht san obair óige. Is féidir le meáin dhigiteacha agus le teicneolaíocht dhigiteach a bheith mar uirlis, mar ghníomhaíocht nó mar inneachar san obair óige. Ní modh a bhaineann le hobair óige í an obair dhigiteach don óige. Is féidir an obair dhigiteach don óige a áireamh in aon suíomh oibre don óige agus tá na spriocanna céanna aici agus atá ag an obair óige i gcoitinne. Is féidir an obair dhigiteach don óige a dhéanamh i gcásanna aghaidh ar aghaidh agus i dtimpeallachtaí ar líne freisin, nó trí mheascán den dá mhodh sin. Tá an eitic, na luachanna agus na prionsabail chéanna a bhaineann leis an obair óige mar bhonn agus mar thaca ag an obair dhigiteach don óige. (Foinse: https://publications.europa.eu/ga/publication-detail/-/publication/fbc18822-07cb-11e8-b8f5-01aa75ed71a1) |
| --- | --- |

—

Ciallaíonn “obair dhigiteach don óige” úsáid réamhghníomhach nó aghaidh a thabhairt ar mheáin dhigiteacha agus ar an teicneolaíocht san obair óige. Is féidir le meáin dhigiteacha agus le teicneolaíocht dhigiteach a bheith mar uirlis, mar ghníomhaíocht nó mar inneachar san obair óige. Ní modh a bhaineann le hobair óige í an obair dhigiteach don óige. Is féidir an obair dhigiteach don óige a áireamh in aon suíomh oibre don óige agus tá na spriocanna céanna aici agus atá ag an obair óige i gcoitinne. Is féidir an obair dhigiteach don óige a dhéanamh i gcásanna aghaidh ar aghaidh agus i dtimpeallachtaí ar líne freisin, nó trí mheascán den dá mhodh sin. Tá an eitic, na luachanna agus na prionsabail chéanna a bhaineann leis an obair óige mar bhonn agus mar thaca ag an obair dhigiteach don óige. (Foinse: https://publications.europa.eu/ga/publication-detail/-/publication/fbc18822-07cb-11e8-b8f5-01aa75ed71a1)

| — | Tagraíonn an “bhearna dhigiteach” don idirdhealú idir iad siúd a bhfuil rochtain ar an idirlíon acu agus atá in ann úsáid a bhaint as seirbhísí nua a thairgtear ar an nGréasán Domhanda, agus iadsan atá eisiata ó na seirbhísí sin. Ar leibhéal bunúsach, tá rannpháirtíocht na saoránach agus na bhfiontar i sochaí na faisnéise ag brath ar rochtain ar theicneolaíochtaí faisnéise agus cumarsáide (TFC), i.e. gairis leictreonacha a bheith ann, amhail ríomhairí, agus naisc idirlín. Áirítear go soiléir sa téarma sin rochtain ar TFCanna, chomh maith leis na scileanna gaolmhara is gá chun páirt a ghlacadh sa tsochaí faisnéise. Is féidir an bhearna dhigiteach a aicmiú de réir critéir a thugann tuairisc ar an difríocht sa rannpháirtíocht de réir inscne, aoise, oideachais, ioncaim, grúpaí sóisialta nó suíomh geografach. (Foinse: https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php/Glossary:Digital_divide) |
| --- | --- |

—

Tagraíonn an “bhearna dhigiteach” don idirdhealú idir iad siúd a bhfuil rochtain ar an idirlíon acu agus atá in ann úsáid a bhaint as seirbhísí nua a thairgtear ar an nGréasán Domhanda, agus iadsan atá eisiata ó na seirbhísí sin. Ar leibhéal bunúsach, tá rannpháirtíocht na saoránach agus na bhfiontar i sochaí na faisnéise ag brath ar rochtain ar theicneolaíochtaí faisnéise agus cumarsáide (TFC), i.e. gairis leictreonacha a bheith ann, amhail ríomhairí, agus naisc idirlín. Áirítear go soiléir sa téarma sin rochtain ar TFCanna, chomh maith leis na scileanna gaolmhara is gá chun páirt a ghlacadh sa tsochaí faisnéise. Is féidir an bhearna dhigiteach a aicmiú de réir critéir a thugann tuairisc ar an difríocht sa rannpháirtíocht de réir inscne, aoise, oideachais, ioncaim, grúpaí sóisialta nó suíomh geografach. (Foinse: https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php/Glossary:Digital_divide)

---

| 10.12.2019 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 414/7 |
| --- | --- | --- | --- |

10.12.2019

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 414/7

---

Conclúidí ón gComhairle maidir leis an tábhacht a bhaineann le 5G do Gheilleagar na hEorpa agus an gá atá ann rioscaí slándála a bhaineann le 5G a mhaolú

(2019/C 414/03)

DÉANANN COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH AN MÉID A LEANAS

AG FÉACHAINT D’ACMHAINNEACHT LÍONRAÍ 5G DO GHEILLEAGAR NA hEORPA, DO MHARGADH AONAIR AN AONTAIS AGUS DO SHAORÁNAIGH NA hEORPA

1.

AITHNÍONN SÍ gur éabhlóid ar líonraí 4G é 5G agus go méadófar le 5G an acmhainneacht a bhaineann le soláthar seirbhísí líonraí móibíleacha agus ag an am céanna go gcumasófar samhlacha nuálacha gnó agus seirbhísí poiblí ar fud earnálacha éagsúla chomh maith le deiseanna eile do shaoránaigh Eorpacha, d’oibreoirí teileachumarsáide, do chuideachtaí, lena n‐áirítear FBManna, don earnáil phoiblí chomh maith le geallsealbhóirí eile.

2.

MEABHRAÍTEAR DI gur fhorbair an tAontas creat dlíthiúil chun dul i ngleic le rioscaí cibearshlándála a bhaineann le 5G agus chun iad a mhaolú, amhail Treoir (AE) 2018/1972 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Nollaig 2018 lena mbunaítear an Cód Eorpach um Chumarsáid Leictreonach (EECC) agus Treoir (AE) 2016/1148 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 6 Iúil 2016 maidir le bearta le haghaidh ardleibhéal comhchoiteann slándála do líonraí agus do chórais faisnéise ar fud an Aontais (Treoir NIS).

3.

AITHNÍONN SÍ gur gá cuspóirí uaillmhianacha Phlean Gníomhaíochta 5G a ghlac an Coimisiún in 2016 agus Dhearbhú Aireachta Thaillinn maidir le 5G a bhaint amach, chomh maith leis an treochlár gaolmhar a comhaontaíodh idir na Ballstáit in 2017, ag cur le spriocanna na Sochaí Gigighiotáin.

4.

CUIREANN SÍ I bhFIOS GO LÁIDIR go mbeidh líonraí 5G mar chuid de bhonneagar ríthábhachtach chun feidhmeanna ríthábhachtacha sochaíocha agus eacnamaíocha a oibriú agus a chothabháil agus go mbeidh raon leathan seirbhísí ann atá tábhachtach d’fheidhmiú an mhargaidh inmheánaigh lena n‐áirítear a chlaochlú digiteach agus i ndáil leis sin CUIREANN SÍ I dTREIS a thábhachtaí atá ceannasacht theicneolaíoch na hEorpa agus cur chuige an Aontais maidir le cibearshlándáil na líonraí cumarsáide leictreonaí amach anseo a chur chun cinn ar fud an domhain.

5.

CUIREANN SÍ I dTREIS a riachtanaí atá sé feidhmiú céimneach tapa bunaithe ar éileamh na líonraí 5G a áirithiú agus gur príomhshócmhainn d’iomaíochas na hEorpa agus don inbhuanaitheacht agus gur cumasóir mór é 5G le haghaidh seirbhísí digiteacha amach anseo chomh maith le tosaíocht don Mhargadh Aonair Eorpach. Sa chomhthéacs sin, CUIREANN AN CHOMHAIRLE I bhFIOS GO LÁIDIR freisin a thábhachtaí atá an comhar idir na Ballstáit maidir le leas a bhaint as líonraí 5G i limistéir trasteorann idir na Ballstáit.

6.

AITHNÍONN SÍ gur gá feasacht an phobail a ardú maidir leis na féidearthachtaí a bhaineann le 5G agus inniúlachtaí a mhéadú laistigh d’fhorbróirí agus de ghrúpaí úsáideoirí éagsúla, agus go bhfuil ról ag an earnáil phoiblí maidir le glacadh 5G a spreagadh trí dhea-shampla a thabhairt, agus molann sí do na geallsealbhóirí ábhartha go léir páirt a ghlacadh i ndáil le faisnéis agus taithí a chomhroinnt chun tacú le feidhmiú rathúil teorainneacha 5G, lena n‐áirítear ceisteanna a bhaineann le réimsí leictreamaighnéadacha (EMF) a thomhas.

7.

MOLANN SÍ don Choimisiún agus do na Ballstáit na bearta is gá a dhéanamh chun go mbeidh an tAontas ar thús cadhnaíochta ó thaobh líonraí 5G a imlonnú agus réitigh 5G‐bhunaithe a fhorbairt lena gcothófar fás agus nuálaíocht, lena gcuirfear feabhas ar shaol laethúil na saoránach agus na ngnólachtaí, lena gcumasófar seirbhísí agus feidhmchláir nua chomh maith le deiseanna breiseanna a thabhairt don tsochaí ina hiomláine i bpríomhearnálacha agus i bpríomhthionscail amhail fuinneamh, cúram sláinte, talmhaíocht, airgeadas agus soghluaisteacht.

AG FÉACHAINT DO NA DÚSHLÁIN A BHAINEANN LE LÍONRAÍ 5G

8.

CUIREANN SÍ I dTREIS a thábhachtaí atá sé slándáil agus athléimneacht líonraí agus seirbhísí cumarsáide leictreonaí a chosaint, go háirithe maidir le 5G, i gcomhréir le cur chuige rioscabhunaithe.

9.

CUIREANN SÍ I bhFIOS GO LÁIDIR cé go dtugann imlonnú líonraí 5G deiseanna nua go gcuireann na hathruithe ollmhóra a dhéanfaidh teicneolaíochtaí 5G ar na líonraí, gléasanna agus feidhmchláir, agus mar gheall ar na hábhair imní slándála mhéadaithe a bhaineann le sláine agus infhaighteacht líonraí 5G, chomh maith le rúndacht agus príobháideacht, gur gá don Aontas agus do na Ballstáit aird ar leith a thabhairt ar chur chun cinn chibearshlándáil na líonraí sin agus na seirbhísí go léir atá ag brath ar chumarsáid leictreonach.

10.

IS DÍOL SÁSAIMH DI na hiarrachtaí comhpháirteacha Eorpacha atá á ndéanamh i gcónaí maidir le slándáil líonraí 5G a chosaint, ar iarrachtaí iad atá bunaithe go háirithe ar an Moladh ón gCoimisiún maidir le Cibearshlándáil na Líonraí 5G agus CUIREANN SÍ I bhFIOS GO LÁIDIR an tábhacht atá le cur chuige comhordaithe agus cur chun feidhme éifeachtach an Mholta d’fhonn ilroinnt sa Mhargadh Aonair a sheachaint.

11.

IS DÍOL SÁSAIMH DI an measúnú riosca comhordaithe Eorpach a foilsíodh ar an 9 Deireadh Fómhair 2019 mar an chéad ghné gur féidir baint amach i ndiaidh an Mholta.

12.

CUIREANN SÍ I dTREIS go méadófar dromchla foriomlán an ionsaithe de bharr na n‐athruithe teicneolaíochta a thabharfar isteach le 5G agus nach mór aird ar leith a thabhairt ar phróifílí riosca na soláthróirí aonair.

13.

CUIREANN SÍ I bhFIOS GO LÁIDIR, sa bhreis ar na rioscaí teicniúla a bhaineann le cibearshlándáil líonraí 5G, gur cheart breathnú freisin ar thosca neamhtheicniúla amhail an creat dlí agus beartais a bhféadfadh soláthróirí a bheith faoina réir i dtríú tíortha.

14.

ATHDHEARBHAÍONN SÍ a thábhachtaí atá sé go mbreithneodh na Ballstáit an gá atá le soláthróirí a éagsúlú chun cruthú mórthuilleamaíochtaí ar sholáthróir aonair a sheachaint nó a theorannú, toisc go méadófaí leis sin an neamhchosaint do na hiarmhairtí a bhainfeadh le cliseadh ionchasach an tsoláthróra sin.

15.

CUIREANN SÍ CHUN SUNTAIS a thábhachtaí atá sé measúnú a dhéanamh ar na rioscaí a bhaineann le hidirthuilleamaíochtaí idir líonraí 5G agus córais agus seirbhísí ríthábhachtacha poiblí agus príobháideacha eile.

DÉANANN AN CHOMHAIRLE, DÁ BHARR SIN, AN MÉID A LEANAS:

16.

CUIREANN SÍ I dTREIS go bhfuil leathadh amach tapa agus slán na líonraí 5G ríthábhachtach chun feabhas a chur ar iomaíochas an Aontais agus go bhfuil gá le cur chuige comhordaithe san Aontas gan dochar d’inniúlachtaí na mBallstát i dtaca le leathadh amach na líonraí agus leis an tslándáil náisiúnta.

17.

CUIREANN SÍ I bhFIOS GO LÁIDIR go bhfuil cothú muiníne i dteicneolaíochtaí 5G bunaithe go daingean i mbunluachanna an Aontais, amhail cearta an duine agus saoirsí bunúsacha, an smacht reachta, cosaint príobháideachais, sonraí pearsanta agus maoine intleachtúla, sa tiomantas do thrédhearcacht, iontaofacht agus cuimsiú na ngeallsealbhóirí agus na saoránach uile, agus sa chomhar idirnáisiúnta feabhsaithe chomh maith.

18.

CUIREANN SÍ I dTREIS gur gá cur chuige cuimsitheach agus bearta slándála éifeachtacha agus comhréireacha a dhíríonn ar shlándáil agus ar phríobháideacht trí dhearadh mar chuid lárnach de bhonneagar 5G agus den trealamh teirminéil mar gheall ar an teicneolaíocht atá ag éirí níos casta, níos idirnasctha agus atá ag athrú go tapa.

19.

CUIREANN SÍ I dTREIS gur gá 5G agus líonraí cumarsáide leictreonaí gaolmhara eile a chosaint go leanúnach feadh a saolré ar fad chun an slabhra soláthair iomlán agus gach trealamh ábhartha a chumhdach.

20.

CUIREANN SÍ I bhFIOS GO LÁIDIR an gá atá ann aghaidh a thabhairt ar na dúshláin a d’fhéadfadh teacht chun cinn maidir le forfheidhmiú an dlí mar thoradh ar líonraí agus seirbhísí 5G a imlonnú, lena n‐áirítear, mar shampla, idircheapadh dleathach, agus iad a mhaolú.

21.

AITHNÍONN SÍ gur gá caighdeáin chomhchoiteanna agus bearta slándála láidre comhchoiteanna a chur ar bun, lena n‐aithneofar iarrachtaí idirnáisiúnta maidir le caighdeánú ar 5G, le haghaidh na monaróirí, na n‐oibreoirí cumarsáide leictreonaí agus na soláthraithe seirbhíse uile ábhartha agus gur ó pháirtithe iontaofa amháin a thiocfaidh príomh‐chomhpháirteanna, amhail comhpháirteanna atá ríthábhachtach don tslándáil náisiúnta.

22.

TACAÍONN SÍ leis an obair leanúnach atá á déanamh ag Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chibearshlándáil (ENISA) maidir leis an gcreat Eorpach um dheimhniú i ndáil le cibearshlándáil arna bhunú ag an nGníomh um Chibearshlándáil, lena bhféadfaí leibhéal na cibearshlándála a fheabhsú do tháirgí, do sheirbhísí agus do phróisis TFC.

23.

CUIREANN SÍ I bhFIOS GO LÁIDIR, cé go bhféadfadh caighdeánú agus deimhniú a bheith in ann aghaidh a thabhairt ar dhúshláin slándála áirithe a bhaineann le líonraí 5G, go bhfuil gá le bearta slándála breise chun na rioscaí a mhaolú go héifeachtach.

24.

IS DÍOL SÁSAIMH DI an t‐ullmhúchán leanúnach atá á dhéanamh ag an gCoimisiún, i gcomhar leis na Ballstáit agus leis an earnáil phríobháideach, ar chomhpháirtíocht straitéiseach Eorpach maidir le Gréasáin agus Seirbhísí Cliste faoi Fhís Eorpach d’fhonn infheistíochtaí a chur chun cinn, an t‐iomaíochas a chothabháil agus a neartú, an taighde, an nuálaíocht agus forbairt réiteach slán a threisiú i réimse 5G agus ina dhiaidh sin.

25.

IS DÍOL SÁSAIMH DI tosaíocht na cibearshlándála sa Chlár don Eoraip Dhigiteach atá beartaithe mar mhodh chun acmhainneachtaí cibearshlándála an Aontais a threisiú, chomh maith leis an tionscnamh faoin gclár “Saoráid um Chónascadh na hEorpa” atá beartaithe maidir le conairí trasteorann 5G TEN-T.

26.

IARRANN SÍ ar na Ballstáit agus ar an gCoimisiún, le tacaíocht ó ENISA, na bearta uile is gá a dhéanamh laistigh dá n‐inniúlachtaí chun slándáil agus sláine na líonraí cumarsáide leictreonaí a áirithiú, go háirithe líonraí 5G, agus leanúint de chur chuige comhordaithe a chomhdhlúthú chun aghaidh a thabhairt ar na dúshláin slándála a bhaineann le teicneolaíochtaí 5G agus ar bhonn na hoibre comhpháirtí atá ar siúl faoi láthair maidir le bosca uirlisí slándála 5G chun modheolaíochtaí agus uirlisí comhchoiteanna éifeachtacha a shainaithint chun rioscaí a bhaineann le líonraí 5G a mhaolú.

---