# Επίσημη Εφημερίδα C 366/2019

| | ISSN 1977-0901 |
| --- | --- |
| Επίσημη Εφημερίδα
  της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 366 |
| | |
| Έκδοση στην ελληνική γλώσσα | Ανακοινώσεις και Πληροφορίες | 62ό έτος30 Οκτωβρίου 2019 |

ISSN 1977-0901

Επίσημη Εφημερίδα

της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 366

Έκδοση στην ελληνική γλώσσα

Ανακοινώσεις και Πληροφορίες

62ό έτος30 Οκτωβρίου 2019

---

| Περιεχόμενα | Σελίδα |
| --- | --- |
| | I   Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις |
| | ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ |
| | Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου |
| 2019/C 366/01 | Σύσταση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου της 27ης Ιουνίου 2019 σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων του Βελγίου (ΕΣΣΚ/2019/4) | 1 |
| 2019/C 366/02 | Σύσταση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου της 27ης Ιουνίου 2019 σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της Δανίας (ΕΣΣΚ/2019/5) | 7 |
| 2019/C 366/03 | Σύσταση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου της 27ης Ιουνίου 2019 σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων του Λουξεμβούργου (ΕΣΣΚ/2019/6) | 14 |
| 2019/C 366/04 | Σύσταση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου της 27ης Ιουνίου 2019 σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων των Κάτω Χωρών (ΕΣΣΚ/2019/7) | 22 |
| 2019/C 366/05 | Σύσταση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου της 27ης Ιουνίου 2019 σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της Φιλανδίας (ΕΣΣΚ/2019/8) | 29 |
| 2019/C 366/06 | Σύσταση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου της 27ης Ιουνίου 2019 σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της Σουηδίας (ΕΣΣΚ/2019/9) | 35 |
| 2019/C 366/07 | Προειδοποίηση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου της 27ης Ιουνίου 2019 σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της Τσεχικής Δημοκρατίας (ΕΣΣΚ/2019/10) | 41 |
| 2019/C 366/08 | Προειδοποιηση Του Ευρωπαϊκου Συμβουλιου Συστημικου Κινδυνου της 27ης Ιουνίου 2019 σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της Γερμανίας (ΕΣΣΚ/2019/11) | 45 |
| 2019/C 366/09 | Προειδοποίηση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου της 27ης Ιουνίου 2019 σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της Γαλλίας (ΕΣΣΚ/2019/12) | 49 |
| 2019/C 366/10 | Προειδοποίηση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου της 27ης Ιουνίου 2019 σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της Ισλανδίας (ΕΣΣΚ/2019/13) | 53 |
| 2019/C 366/11 | Προειδοποίηση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου της 27ης Ιουνίου 2019 σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της Νορβηγίας (ΕΣΣΚ/2019/14) | 57 |

Περιεχόμενα

Σελίδα

I   Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου

2019/C 366/01

Σύσταση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου της 27ης Ιουνίου 2019 σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων του Βελγίου (ΕΣΣΚ/2019/4)

1

2019/C 366/02

Σύσταση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου της 27ης Ιουνίου 2019 σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της Δανίας (ΕΣΣΚ/2019/5)

7

2019/C 366/03

Σύσταση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου της 27ης Ιουνίου 2019 σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων του Λουξεμβούργου (ΕΣΣΚ/2019/6)

14

2019/C 366/04

Σύσταση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου της 27ης Ιουνίου 2019 σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων των Κάτω Χωρών (ΕΣΣΚ/2019/7)

22

2019/C 366/05

Σύσταση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου της 27ης Ιουνίου 2019 σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της Φιλανδίας (ΕΣΣΚ/2019/8)

29

2019/C 366/06

Σύσταση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου της 27ης Ιουνίου 2019 σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της Σουηδίας (ΕΣΣΚ/2019/9)

35

2019/C 366/07

Προειδοποίηση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου της 27ης Ιουνίου 2019 σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της Τσεχικής Δημοκρατίας (ΕΣΣΚ/2019/10)

41

2019/C 366/08

Προειδοποιηση Του Ευρωπαϊκου Συμβουλιου Συστημικου Κινδυνου της 27ης Ιουνίου 2019 σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της Γερμανίας (ΕΣΣΚ/2019/11)

45

2019/C 366/09

Προειδοποίηση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου της 27ης Ιουνίου 2019 σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της Γαλλίας (ΕΣΣΚ/2019/12)

49

2019/C 366/10

Προειδοποίηση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου της 27ης Ιουνίου 2019 σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της Ισλανδίας (ΕΣΣΚ/2019/13)

53

2019/C 366/11

Προειδοποίηση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου της 27ης Ιουνίου 2019 σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της Νορβηγίας (ΕΣΣΚ/2019/14)

57

---

| | IV   Πληροφορίες |
| --- | --- |
| | ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΟΕΡΧΟΜΕΝΕΣ ΑΠΟ ΤΑ ΘΕΣΜΙΚΑ ΚΑΙ ΛΟΙΠΑ ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ |
| | Ευρωπαϊκή Επιτροπή |
| 2019/C 366/12 | Ισοτιμίες του ευρώ — 29 Οκτωβρίου 2019 | 60 |
| 2019/C 366/13 | Ανακοίνωση σχετικά με την εφαρμογή του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) 2019/1131 της Επιτροπής για τη θέσπιση τελωνειακού εργαλείου για την εφαρμογή του άρθρου 14α του κανονισμού (ΕΕ) 2016/1036 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και του άρθρου 24α του κανονισμού (ΕΕ) 2016/1037 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου | 61 |

IV   Πληροφορίες

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΟΕΡΧΟΜΕΝΕΣ ΑΠΟ ΤΑ ΘΕΣΜΙΚΑ ΚΑΙ ΛΟΙΠΑ ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

Ευρωπαϊκή Επιτροπή

2019/C 366/12

Ισοτιμίες του ευρώ — 29 Οκτωβρίου 2019

60

2019/C 366/13

Ανακοίνωση σχετικά με την εφαρμογή του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) 2019/1131 της Επιτροπής για τη θέσπιση τελωνειακού εργαλείου για την εφαρμογή του άρθρου 14α του κανονισμού (ΕΕ) 2016/1036 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και του άρθρου 24α του κανονισμού (ΕΕ) 2016/1037 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου

61

---

| EL | |
| --- | --- |

EL

---

I Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου

| 30.10.2019 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 366/1 |
| --- | --- | --- | --- |

30.10.2019

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 366/1

---

ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΣΥΣΤΗΜΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

της 27ης Ιουνίου 2019

σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων του Βελγίου

(ΕΣΣΚ/2019/4)

(2019/C 366/01)

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΣΥΣΤΗΜΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1092/2010 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 24ης Νοεμβρίου 2010, σχετικά με τη μακροπροληπτική επίβλεψη του χρηματοοικονομικού συστήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τη σύσταση Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου (1), και ιδίως τα άρθρα 3, 16, 17 και 18,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

| (1) | Ο τομέας των ακινήτων διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην οικονομία και οι εξελίξεις που τον χαρακτηρίζουν μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Οι οικονομικές κρίσεις του παρελθόντος κατέδειξαν ότι οι μη διατηρήσιμες εξελίξεις στις αγορές ακινήτων μπορούν να έχουν σοβαρές συνέπειες για τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος και της οικονομίας στο σύνολό της, οι οποίες μπορούν επίσης να προκαλέσουν αρνητικές δευτερογενείς επιπτώσεις διασυνοριακού χαρακτήρα. Οι δυσμενείς εξελίξεις που σημειώθηκαν παλαιότερα στην αγορά ακινήτων κάποιων κρατών μελών οδήγησαν σε εκτεταμένες πιστωτικές ζημίες και/ή είχαν αρνητικό αντίκτυπο στην πραγματική οικονομία. Οι επιπτώσεις αυτές αντανακλούν τη στενή σχέση αλληλεπίδρασης μεταξύ του τομέα των ακινήτων, των φορέων χρηματοδότησης και λοιπών τομέων της οικονομίας. Επιπλέον, οι ισχυροί βρόχοι ανάδρασης μεταξύ του χρηματοπιστωτικού συστήματος και της πραγματικής οικονομίας ενισχύουν τις όποιες αρνητικές εξελίξεις. |
| --- | --- |

(1)

Ο τομέας των ακινήτων διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην οικονομία και οι εξελίξεις που τον χαρακτηρίζουν μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Οι οικονομικές κρίσεις του παρελθόντος κατέδειξαν ότι οι μη διατηρήσιμες εξελίξεις στις αγορές ακινήτων μπορούν να έχουν σοβαρές συνέπειες για τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος και της οικονομίας στο σύνολό της, οι οποίες μπορούν επίσης να προκαλέσουν αρνητικές δευτερογενείς επιπτώσεις διασυνοριακού χαρακτήρα. Οι δυσμενείς εξελίξεις που σημειώθηκαν παλαιότερα στην αγορά ακινήτων κάποιων κρατών μελών οδήγησαν σε εκτεταμένες πιστωτικές ζημίες και/ή είχαν αρνητικό αντίκτυπο στην πραγματική οικονομία. Οι επιπτώσεις αυτές αντανακλούν τη στενή σχέση αλληλεπίδρασης μεταξύ του τομέα των ακινήτων, των φορέων χρηματοδότησης και λοιπών τομέων της οικονομίας. Επιπλέον, οι ισχυροί βρόχοι ανάδρασης μεταξύ του χρηματοπιστωτικού συστήματος και της πραγματικής οικονομίας ενισχύουν τις όποιες αρνητικές εξελίξεις.

| (2) | Οι δίαυλοι αυτοί είναι σημαντικοί υπό την έννοια ότι οι κίνδυνοι που πηγάζουν από τον τομέα των ακινήτων μπορούν να έχουν συστημικό αντίκτυπο φιλοκυκλικού χαρακτήρα. Οι ευπάθειες του χρηματοπιστωτικού συστήματος συνήθως συρρέουν κατά την ανοδική φάση του κύκλου της αγοράς ακινήτων. Οι φαινομενικά μικρότεροι κίνδυνοι της χρηματοδότησης και η διευκόλυνση της πρόσβασης σε αυτή μπορούν να συντείνουν στην ταχεία αύξηση των πιστώσεων και επενδύσεων και σε αύξηση της ζήτησης ακινήτων, με αποτέλεσμα την άσκηση ανοδικής πίεσης στις τιμές τους. Με τις συνακόλουθες υψηλότερες αξίες των εξασφαλίσεων να ευνοούν περαιτέρω τη ζήτηση και προσφορά πιστώσεων, αυτή η αυτοτροφοδοτούμενη δυναμική μπορεί να επιφέρει συστημικές συνέπειες. Αντίθετα, κατά την καθοδική φάση του κύκλου της αγοράς ακινήτων οι αυστηρότεροι όροι χορηγήσεων, η υψηλότερη απροθυμία ανάληψης κινδύνων και η καθοδική πίεση στις τιμές των ακινήτων μπορούν να επηρεάσουν δυσμενώς την ανθεκτικότητα δανειοληπτών και δανειστών, αποδυναμώνοντας με τον τρόπο αυτόν τις οικονομικές συνθήκες. |
| --- | --- |

(2)

Οι δίαυλοι αυτοί είναι σημαντικοί υπό την έννοια ότι οι κίνδυνοι που πηγάζουν από τον τομέα των ακινήτων μπορούν να έχουν συστημικό αντίκτυπο φιλοκυκλικού χαρακτήρα. Οι ευπάθειες του χρηματοπιστωτικού συστήματος συνήθως συρρέουν κατά την ανοδική φάση του κύκλου της αγοράς ακινήτων. Οι φαινομενικά μικρότεροι κίνδυνοι της χρηματοδότησης και η διευκόλυνση της πρόσβασης σε αυτή μπορούν να συντείνουν στην ταχεία αύξηση των πιστώσεων και επενδύσεων και σε αύξηση της ζήτησης ακινήτων, με αποτέλεσμα την άσκηση ανοδικής πίεσης στις τιμές τους. Με τις συνακόλουθες υψηλότερες αξίες των εξασφαλίσεων να ευνοούν περαιτέρω τη ζήτηση και προσφορά πιστώσεων, αυτή η αυτοτροφοδοτούμενη δυναμική μπορεί να επιφέρει συστημικές συνέπειες. Αντίθετα, κατά την καθοδική φάση του κύκλου της αγοράς ακινήτων οι αυστηρότεροι όροι χορηγήσεων, η υψηλότερη απροθυμία ανάληψης κινδύνων και η καθοδική πίεση στις τιμές των ακινήτων μπορούν να επηρεάσουν δυσμενώς την ανθεκτικότητα δανειοληπτών και δανειστών, αποδυναμώνοντας με τον τρόπο αυτόν τις οικονομικές συνθήκες.

| (3) | Οι ευπάθειες που συνδέονται με την αγορά οικιστικών ακινήτων μπορούν να αποτελέσουν πηγή συστημικού κινδύνου και να επηρεάσουν τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα τόσο άμεσα όσο και έμμεσα. Η άμεση επίδραση αφορά τις πιστωτικές ζημίες στα χαρτοφυλάκια ενυπόθηκων δανείων λόγω της επικράτησης δυσμενών οικονομικών ή χρηματοπιστωτικών συνθηκών και της ταυτόχρονης εκδήλωσης αρνητικών εξελίξεων στην αγορά οικιστικών ακινήτων. Η έμμεση επίδραση μπορεί να αφορά προσαρμογές στην κατανάλωση των νοικοκυριών, οι οποίες παράγουν περαιτέρω συνέπειες για την πραγματική οικονομία και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. |
| --- | --- |

(3)

Οι ευπάθειες που συνδέονται με την αγορά οικιστικών ακινήτων μπορούν να αποτελέσουν πηγή συστημικού κινδύνου και να επηρεάσουν τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα τόσο άμεσα όσο και έμμεσα. Η άμεση επίδραση αφορά τις πιστωτικές ζημίες στα χαρτοφυλάκια ενυπόθηκων δανείων λόγω της επικράτησης δυσμενών οικονομικών ή χρηματοπιστωτικών συνθηκών και της ταυτόχρονης εκδήλωσης αρνητικών εξελίξεων στην αγορά οικιστικών ακινήτων. Η έμμεση επίδραση μπορεί να αφορά προσαρμογές στην κατανάλωση των νοικοκυριών, οι οποίες παράγουν περαιτέρω συνέπειες για την πραγματική οικονομία και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.

| (4) | Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 4 της σύστασης ΕΣΣΚ/2013/1 (2), απώτατος στόχος της μακροπροληπτικής πολιτικής είναι να συμβάλλει στη διαφύλαξη της σταθερότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος ως συνόλου, μεταξύ άλλων ενισχύοντας την ανθεκτικότητά του και μειώνοντας τη συσσώρευση των συστημικών κινδύνων, διασφαλίζοντας με τον τρόπο αυτόν τη διατηρήσιμη συμβολή του χρηματοπιστωτικού τομέα στην οικονομική ανάπτυξη. |
| --- | --- |

(4)

Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 4 της σύστασης ΕΣΣΚ/2013/1 (2), απώτατος στόχος της μακροπροληπτικής πολιτικής είναι να συμβάλλει στη διαφύλαξη της σταθερότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος ως συνόλου, μεταξύ άλλων ενισχύοντας την ανθεκτικότητά του και μειώνοντας τη συσσώρευση των συστημικών κινδύνων, διασφαλίζοντας με τον τρόπο αυτόν τη διατηρήσιμη συμβολή του χρηματοπιστωτικού τομέα στην οικονομική ανάπτυξη.

| (5) | Ενόψει τούτου, ανάλογα με την αξιολόγηση των κινδύνων οι μακροπροληπτικές αρχές μπορούν να χρησιμοποιούν ένα ή περισσότερα από τα κεφαλαιακού χαρακτήρα μέτρα μακροπροληπτικής εποπτείας που προβλέπονται στην οδηγία 2013/36/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3) και στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 575/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (4), ή/και μέτρα μακροπροληπτικής εποπτείας στοχευμένα στους δανειολήπτες, τα οποία βασίζονται αποκλειστικά στο εθνικό δίκαιο. Ενώ τα κεφαλαιακά μέτρα αποσκοπούν πρωτίστως στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος, τα στοχευμένα στους δανειολήπτες μέτρα ίσως είναι τα πλέον κατάλληλα για την πρόληψη της περαιτέρω συσσώρευσης συστημικών κινδύνων. |
| --- | --- |

(5)

Ενόψει τούτου, ανάλογα με την αξιολόγηση των κινδύνων οι μακροπροληπτικές αρχές μπορούν να χρησιμοποιούν ένα ή περισσότερα από τα κεφαλαιακού χαρακτήρα μέτρα μακροπροληπτικής εποπτείας που προβλέπονται στην οδηγία 2013/36/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3) και στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 575/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (4), ή/και μέτρα μακροπροληπτικής εποπτείας στοχευμένα στους δανειολήπτες, τα οποία βασίζονται αποκλειστικά στο εθνικό δίκαιο. Ενώ τα κεφαλαιακά μέτρα αποσκοπούν πρωτίστως στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος, τα στοχευμένα στους δανειολήπτες μέτρα ίσως είναι τα πλέον κατάλληλα για την πρόληψη της περαιτέρω συσσώρευσης συστημικών κινδύνων.

| (6) | Επιπλέον, σύμφωνα με τη σύσταση ΕΣΣΚ/2013/1 τα κράτη μέλη καλούνται να θεσπίσουν νομικό πλαίσιο που θα επιτρέπει στις οικείες μακροπροληπτικές αρχές να έχουν υπό τον άμεσο έλεγχό τους τα μακροπροληπτικά εργαλεία που προβλέπονται στις διατάξεις της ή να διαθέτουν την εξουσία έκδοσης σχετικών συστάσεων. |
| --- | --- |

(6)

Επιπλέον, σύμφωνα με τη σύσταση ΕΣΣΚ/2013/1 τα κράτη μέλη καλούνται να θεσπίσουν νομικό πλαίσιο που θα επιτρέπει στις οικείες μακροπροληπτικές αρχές να έχουν υπό τον άμεσο έλεγχό τους τα μακροπροληπτικά εργαλεία που προβλέπονται στις διατάξεις της ή να διαθέτουν την εξουσία έκδοσης σχετικών συστάσεων.

| (7) | Το 2016 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου (ΕΣΣΚ) αξιολόγησε σε επίπεδο Ένωσης τις ευπάθειες που σχετίζονται με τα οικιστικά ακίνητα (5). Βάσει της αξιολόγησης αυτής το ΕΣΣΚ κατάφερε να εντοπίσει σε διάφορες χώρες μεσοπρόθεσμες ευπάθειες οι οποίες αποτελούν εν δυνάμει πηγές συστημικού κινδύνου για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και οι οποίες οδήγησαν στην έκδοση προειδοποιήσεων σε οκτώ εξ αυτών, περιλαμβανομένου του Βελγίου (6). |
| --- | --- |

(7)

Το 2016 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου (ΕΣΣΚ) αξιολόγησε σε επίπεδο Ένωσης τις ευπάθειες που σχετίζονται με τα οικιστικά ακίνητα (5). Βάσει της αξιολόγησης αυτής το ΕΣΣΚ κατάφερε να εντοπίσει σε διάφορες χώρες μεσοπρόθεσμες ευπάθειες οι οποίες αποτελούν εν δυνάμει πηγές συστημικού κινδύνου για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και οι οποίες οδήγησαν στην έκδοση προειδοποιήσεων σε οκτώ εξ αυτών, περιλαμβανομένου του Βελγίου (6).

| (8) | Το 2016 οι κύριες ευπάθειες που εντοπίστηκαν στην αγορά οικιστικών ακινήτων του Βελγίου αφορούσαν τη ραγδαία άνοδο των τιμών των κατοικιών και αύξηση του ενυπόθηκου δανεισμού, καθώς και την υψηλή και διαρκώς αυξανόμενη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών, ενώ ένα σημαντικό ποσοστό υποθηκικών οφειλετών είναι εν δυνάμει ευάλωτοι σε δυσμενείς οικονομικές συνθήκες ή εξελίξεις στην αγορά οικιστικών ακινήτων του Βελγίου. |
| --- | --- |

(8)

Το 2016 οι κύριες ευπάθειες που εντοπίστηκαν στην αγορά οικιστικών ακινήτων του Βελγίου αφορούσαν τη ραγδαία άνοδο των τιμών των κατοικιών και αύξηση του ενυπόθηκου δανεισμού, καθώς και την υψηλή και διαρκώς αυξανόμενη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών, ενώ ένα σημαντικό ποσοστό υποθηκικών οφειλετών είναι εν δυνάμει ευάλωτοι σε δυσμενείς οικονομικές συνθήκες ή εξελίξεις στην αγορά οικιστικών ακινήτων του Βελγίου.

| (9) | Το ΕΣΣΚ ολοκλήρωσε πρόσφατα μια συστηματική και προορατική αξιολόγηση των ευπαθειών του τομέα των οικιστικών ακινήτων σε επίπεδο Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ) (7). |
| --- | --- |

(9)

Το ΕΣΣΚ ολοκλήρωσε πρόσφατα μια συστηματική και προορατική αξιολόγηση των ευπαθειών του τομέα των οικιστικών ακινήτων σε επίπεδο Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ) (7).

| (10) | Ως προς το Βέλγιο η πρόσφατη αυτή αξιολόγηση αποκάλυψε ότι από το 2016 ο ισχυρός ρυθμός αύξησης της στεγαστικής πίστης συνέχισε να τροφοδοτεί τη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών. Παρόλο που η άνοδος των τιμών των κατοικιών έχει επιβραδυνθεί, η ήδη διαμορφωθείσα δυναμική εγείρει ανησυχίες ως προς πιθανή υπερτίμησή τους. Ακόμη, σημαντικό ποσοστό ενυπόθηκων δανείων συνεχίζουν να χορηγούνται σε νοικοκυριά εν δυνάμει ευάλωτα σε δυσμενείς οικονομικές ή χρηματοπιστωτικές συνθήκες ή δυσμενείς εξελίξεις στην αγορά οικιστικών ακινήτων. Ενόψει τούτου, η προσαύξηση στάθμισης κινδύνου πέντε εκατοστιαίων μονάδων που εισήχθη το 2013 όσον αφορά τα ανοίγματα ενυπόθηκου δανεισμού των πιστωτικών ιδρυμάτων που εφαρμόζουν την προσέγγιση εσωτερικών διαβαθμίσεων (ΠΕΔ) συνέβαλε στην αύξηση της ανθεκτικότητας των τελευταίων. |
| --- | --- |

(10)

Ως προς το Βέλγιο η πρόσφατη αυτή αξιολόγηση αποκάλυψε ότι από το 2016 ο ισχυρός ρυθμός αύξησης της στεγαστικής πίστης συνέχισε να τροφοδοτεί τη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών. Παρόλο που η άνοδος των τιμών των κατοικιών έχει επιβραδυνθεί, η ήδη διαμορφωθείσα δυναμική εγείρει ανησυχίες ως προς πιθανή υπερτίμησή τους. Ακόμη, σημαντικό ποσοστό ενυπόθηκων δανείων συνεχίζουν να χορηγούνται σε νοικοκυριά εν δυνάμει ευάλωτα σε δυσμενείς οικονομικές ή χρηματοπιστωτικές συνθήκες ή δυσμενείς εξελίξεις στην αγορά οικιστικών ακινήτων. Ενόψει τούτου, η προσαύξηση στάθμισης κινδύνου πέντε εκατοστιαίων μονάδων που εισήχθη το 2013 όσον αφορά τα ανοίγματα ενυπόθηκου δανεισμού των πιστωτικών ιδρυμάτων που εφαρμόζουν την προσέγγιση εσωτερικών διαβαθμίσεων (ΠΕΔ) συνέβαλε στην αύξηση της ανθεκτικότητας των τελευταίων.

| (11) | Το 2018 η Nationale Bank van België/Banque Nationale de Belgique ανέβασε το όριο των πέντε εκατοστιαίων μονάδων της προσαύξησης εφαρμόζοντας, δυνάμει του άρθρου 458 του κανονισμού (ΕΕ) 575/2013, αναλογική προσαύξηση στάθμισης κινδύνου 33 % του σταθμισμένου ως προς το άνοιγμα μέσου όρου των συντελεστών στάθμισης κινδύνου που εφαρμόζονται για ανοίγματα σε αθέτηση του χαρτοφυλακίου ενυπόθηκου στεγαστικού δανεισμού κάθε πιστωτικού ιδρύματος. |
| --- | --- |

(11)

Το 2018 η Nationale Bank van België/Banque Nationale de Belgique ανέβασε το όριο των πέντε εκατοστιαίων μονάδων της προσαύξησης εφαρμόζοντας, δυνάμει του άρθρου 458 του κανονισμού (ΕΕ) 575/2013, αναλογική προσαύξηση στάθμισης κινδύνου 33 % του σταθμισμένου ως προς το άνοιγμα μέσου όρου των συντελεστών στάθμισης κινδύνου που εφαρμόζονται για ανοίγματα σε αθέτηση του χαρτοφυλακίου ενυπόθηκου στεγαστικού δανεισμού κάθε πιστωτικού ιδρύματος.

| (12) | Η ισχύουσα σήμερα προσαύξηση στάθμισης κινδύνου σκοπό έχει να αυξήσει την ανθεκτικότητα των πιστωτικών ιδρυμάτων που χρησιμοποιούν την ΠΕΔ και να μετριάσει τη συσσώρευση των κινδύνων που σχετίζονται με τα νέα ενυπόθηκα δάνεια. Εντούτοις, προς το παρόν το Βέλγιο δεν εφαρμόζει κανένα μέτρο στοχευμένο στους δανειολήπτες (π.χ. όρια για τον δείκτη δανείου προς αξία (LTV), τον δείκτη δανείου προς εισόδημα (DTI) ή τον δείκτη εξυπηρέτησης χρέους προς εισόδημα (DSTI)) που να περιορίζει άμεσα το ποσοστό ενυπόθηκων δανείων προς νοικοκυριά εν δυνάμει ευάλωτα σε δυσμενείς οικονομικές ή χρηματοπιστωτικές συνθήκες ή δυσμενείς εξελίξεις στην αγορά οικιστικών ακινήτων. |
| --- | --- |

(12)

Η ισχύουσα σήμερα προσαύξηση στάθμισης κινδύνου σκοπό έχει να αυξήσει την ανθεκτικότητα των πιστωτικών ιδρυμάτων που χρησιμοποιούν την ΠΕΔ και να μετριάσει τη συσσώρευση των κινδύνων που σχετίζονται με τα νέα ενυπόθηκα δάνεια. Εντούτοις, προς το παρόν το Βέλγιο δεν εφαρμόζει κανένα μέτρο στοχευμένο στους δανειολήπτες (π.χ. όρια για τον δείκτη δανείου προς αξία (LTV), τον δείκτη δανείου προς εισόδημα (DTI) ή τον δείκτη εξυπηρέτησης χρέους προς εισόδημα (DSTI)) που να περιορίζει άμεσα το ποσοστό ενυπόθηκων δανείων προς νοικοκυριά εν δυνάμει ευάλωτα σε δυσμενείς οικονομικές ή χρηματοπιστωτικές συνθήκες ή δυσμενείς εξελίξεις στην αγορά οικιστικών ακινήτων.

| (13) | Για τους λόγους αυτούς το ΕΣΣΚ κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα μέτρα μακροπροληπτικής εποπτείας που βρίσκονται σε ισχύ ή είναι διαθέσιμα στο Βέλγιο είναι εν μέρει κατάλληλα και εν μέρει επαρκή για την αντιμετώπιση των ευπαθειών που σχετίζονται με τη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών, την υπερτίμηση των κατοικιών και τη χαλάρωση των κριτηρίων χορήγησης μεσοπρόθεσμα. Συνεπώς, απαιτούνται περαιτέρω μέτρα πολιτικής για την αντιμετώπιση των εν λόγω ευπαθειών, οι οποίες μπορούν να αποτελέσουν πηγή συστημικού κινδύνου. Τα μέτρα που προτείνονται στην παρούσα σύσταση αποσκοπούν στη συμπλήρωση των μακροπροληπτικών μέτρων ενίσχυσης της ανθεκτικότητας που ήδη υφίστανται στο Βέλγιο. Τα εν λόγω μέτρα δεν θα πρέπει να θεωρούνται υποκατάστατα των υφιστάμενων κεφαλαιακών μέτρων, τα οποία εξακολουθούν να είναι σημαντικά για την αντιμετώπιση των υφιστάμενων ευπαθειών στο χαρτοφυλάκιο ανεξόφλητων δανείων. |
| --- | --- |

(13)

Για τους λόγους αυτούς το ΕΣΣΚ κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα μέτρα μακροπροληπτικής εποπτείας που βρίσκονται σε ισχύ ή είναι διαθέσιμα στο Βέλγιο είναι εν μέρει κατάλληλα και εν μέρει επαρκή για την αντιμετώπιση των ευπαθειών που σχετίζονται με τη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών, την υπερτίμηση των κατοικιών και τη χαλάρωση των κριτηρίων χορήγησης μεσοπρόθεσμα. Συνεπώς, απαιτούνται περαιτέρω μέτρα πολιτικής για την αντιμετώπιση των εν λόγω ευπαθειών, οι οποίες μπορούν να αποτελέσουν πηγή συστημικού κινδύνου. Τα μέτρα που προτείνονται στην παρούσα σύσταση αποσκοπούν στη συμπλήρωση των μακροπροληπτικών μέτρων ενίσχυσης της ανθεκτικότητας που ήδη υφίστανται στο Βέλγιο. Τα εν λόγω μέτρα δεν θα πρέπει να θεωρούνται υποκατάστατα των υφιστάμενων κεφαλαιακών μέτρων, τα οποία εξακολουθούν να είναι σημαντικά για την αντιμετώπιση των υφιστάμενων ευπαθειών στο χαρτοφυλάκιο ανεξόφλητων δανείων.

| (14) | Σκοπός της παρούσας σύστασης είναι να προτείνει την ενεργοποίηση νομικά δεσμευτικών μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες για την αντιμετώπιση σημαντικού ποσοστού ενυπόθηκων δανείων προς νοικοκυριά εν δυνάμει ευάλωτα σε δυσμενείς οικονομικές ή χρηματοπιστωτικές συνθήκες ή δυσμενείς εξελίξεις στην αγορά οικιστικών ακινήτων του Βελγίου. |
| --- | --- |

(14)

Σκοπός της παρούσας σύστασης είναι να προτείνει την ενεργοποίηση νομικά δεσμευτικών μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες για την αντιμετώπιση σημαντικού ποσοστού ενυπόθηκων δανείων προς νοικοκυριά εν δυνάμει ευάλωτα σε δυσμενείς οικονομικές ή χρηματοπιστωτικές συνθήκες ή δυσμενείς εξελίξεις στην αγορά οικιστικών ακινήτων του Βελγίου.

| (15) | Η παρούσα σύσταση δεν θίγει τις εντολές των κεντρικών τραπεζών στην Ένωση όσον αφορά τη νομισματική πολιτική. |
| --- | --- |

(15)

Η παρούσα σύσταση δεν θίγει τις εντολές των κεντρικών τραπεζών στην Ένωση όσον αφορά τη νομισματική πολιτική.

| (16) | Οι συστάσεις του ΕΣΣΚ δημοσιεύονται αφού το γενικό συμβούλιο ενημερώσει σχετικά το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και εφόσον του παράσχει τη δυνατότητα να αντιδράσει, και αφού οι αποδέκτες ενημερωθούν για την πρόθεση δημοσίευσης, |
| --- | --- |

(16)

Οι συστάσεις του ΕΣΣΚ δημοσιεύονται αφού το γενικό συμβούλιο ενημερώσει σχετικά το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και εφόσον του παράσχει τη δυνατότητα να αντιδράσει, και αφού οι αποδέκτες ενημερωθούν για την πρόθεση δημοσίευσης,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΣΥΣΤΑΣΗ:

ΤΜΗΜΑ 1

ΣΥΣΤΑΣΗ

Σύσταση Α — Ενεργοποίηση μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες

Συνιστάται στις εθνικές αρχές του Βελγίου που είναι εξουσιοδοτημένες προς έκδοση συστάσεων ή επιφορτισμένες με την εφαρμογή μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες, αντίστοιχα, να προτείνουν την ενεργοποίηση των εν λόγω μέτρων και να τα ενεργοποιήσουν, προκειμένου να αποτραπεί:

| α) | νέος ενυπόθηκος δανεισμός από σημαντικό ή αυξανόμενο μερίδιο δανειοληπτών που ενδέχεται να βρεθούν σε αδυναμία εξυπηρέτησης του χρέους τους ή διατήρησης των επιπέδων τους κατανάλωσης σε περίπτωση επικράτησης δυσμενών οικονομικών ή χρηματοπιστωτικών συνθηκών ή δυσμενών εξελίξεων στην αγορά οικιστικών ακινήτων· ή |
| --- | --- |

α)

νέος ενυπόθηκος δανεισμός από σημαντικό ή αυξανόμενο μερίδιο δανειοληπτών που ενδέχεται να βρεθούν σε αδυναμία εξυπηρέτησης του χρέους τους ή διατήρησης των επιπέδων τους κατανάλωσης σε περίπτωση επικράτησης δυσμενών οικονομικών ή χρηματοπιστωτικών συνθηκών ή δυσμενών εξελίξεων στην αγορά οικιστικών ακινήτων· ή

| β) | σημαντικό ή αυξανόμενο μερίδιο νέων ενυπόθηκων δανείων που θα μπορούσαν να παραγάγουν πιστωτικές ζημίες στα σχετικά χαρτοφυλάκια σε περίπτωση αθέτησής τους και επακόλουθης μείωσης των τιμών των κατοικιών. |
| --- | --- |

β)

σημαντικό ή αυξανόμενο μερίδιο νέων ενυπόθηκων δανείων που θα μπορούσαν να παραγάγουν πιστωτικές ζημίες στα σχετικά χαρτοφυλάκια σε περίπτωση αθέτησής τους και επακόλουθης μείωσης των τιμών των κατοικιών.

ΤΜΗΜΑ 2

ΕΦΑΡΜΟΓΗ

1.   Ορισμοί

Για τους σκοπούς της παρούσας σύστασης ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:

| α) | «μέτρα στοχευμένα στους δανειολήπτες»: μακροπροληπτικά μέτρα που στοχεύουν στους δανειολήπτες· |
| --- | --- |

α)

«μέτρα στοχευμένα στους δανειολήπτες»: μακροπροληπτικά μέτρα που στοχεύουν στους δανειολήπτες·

| β) | «άμεσος έλεγχος»: πραγματική και ουσιαστική ικανότητα της οικείας μακροπροληπτικής αρχής να επιβάλλει σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και να προσαρμόζει μέτρα μακροπροληπτικής εποπτείας τα οποία εμπίπτουν στο πεδίο δράσης της, όποτε απαιτείται για την επίτευξη τελικού ή ενδιάμεσου στόχου· |
| --- | --- |

β)

«άμεσος έλεγχος»: πραγματική και ουσιαστική ικανότητα της οικείας μακροπροληπτικής αρχής να επιβάλλει σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και να προσαρμόζει μέτρα μακροπροληπτικής εποπτείας τα οποία εμπίπτουν στο πεδίο δράσης της, όποτε απαιτείται για την επίτευξη τελικού ή ενδιάμεσου στόχου·

| γ) | «εξουσίες έκδοσης συστάσεων»: ικανότητα της οικείας μακροπροληπτικής αρχής να παρέχει καθοδήγηση διά της έκδοσης συστάσεων κατά την εφαρμογή μακροπροληπτικών εργαλείων, όποτε απαιτείται για την επίτευξη τελικού ή ενδιάμεσου στόχου· |
| --- | --- |

γ)

«εξουσίες έκδοσης συστάσεων»: ικανότητα της οικείας μακροπροληπτικής αρχής να παρέχει καθοδήγηση διά της έκδοσης συστάσεων κατά την εφαρμογή μακροπροληπτικών εργαλείων, όποτε απαιτείται για την επίτευξη τελικού ή ενδιάμεσου στόχου·

| δ) | «δείκτης δανείου προς αξία» (δείκτης LTV): ο λόγος του αθροίσματος των δανείων ή τμημάτων δανείων που εξασφαλίζονται με υποθήκη επί του ακινήτου του δανειολήπτη προς την αξία του ακινήτου, κατά τον χρόνο έκδοσης του δανείου· |
| --- | --- |

δ)

«δείκτης δανείου προς αξία» (δείκτης LTV): ο λόγος του αθροίσματος των δανείων ή τμημάτων δανείων που εξασφαλίζονται με υποθήκη επί του ακινήτου του δανειολήπτη προς την αξία του ακινήτου, κατά τον χρόνο έκδοσης του δανείου·

| ε) | «δείκτης χρέους προς εισόδημα» (δείκτης DTI): ο λόγος του συνολικού χρέους δανειολήπτη προς το συνολικό ετήσιο διαθέσιμο εισόδημά του, κατά τον χρόνο έκδοσης του δανείου· |
| --- | --- |

ε)

«δείκτης χρέους προς εισόδημα» (δείκτης DTI): ο λόγος του συνολικού χρέους δανειολήπτη προς το συνολικό ετήσιο διαθέσιμο εισόδημά του, κατά τον χρόνο έκδοσης του δανείου·

| στ) | «δείκτης εξυπηρέτησης χρέους προς εισόδημα» (δείκτης DSTI): ο λόγος της ετήσιας συνολικής εξυπηρέτησης χρέους προς το συνολικό ετήσιο διαθέσιμο εισόδημα του δανειολήπτη κατά τον χρόνο έκδοσης του δανείου· |
| --- | --- |

στ)

«δείκτης εξυπηρέτησης χρέους προς εισόδημα» (δείκτης DSTI): ο λόγος της ετήσιας συνολικής εξυπηρέτησης χρέους προς το συνολικό ετήσιο διαθέσιμο εισόδημα του δανειολήπτη κατά τον χρόνο έκδοσης του δανείου·

| ζ) | «μεσοπρόθεσμα»: χρονικός ορίζοντας τριετίας· |
| --- | --- |

ζ)

«μεσοπρόθεσμα»: χρονικός ορίζοντας τριετίας·

| η) | «νομικά δεσμευτικά μέτρα στοχευμένα στους δανειολήπτες»: μέτρα στοχευμένα στους δανειολήπτες, τα οποία εισάγονται βάσει νομικά δεσμευτικών πράξεων· |
| --- | --- |

η)

«νομικά δεσμευτικά μέτρα στοχευμένα στους δανειολήπτες»: μέτρα στοχευμένα στους δανειολήπτες, τα οποία εισάγονται βάσει νομικά δεσμευτικών πράξεων·

| θ) | «εξυπηρέτηση χρέους»: αποπληρωμή μέρους του συνολικού χρέους δανειολήπτη σε τοκοχρεολυτική βάση εντός καθορισμένης χρονικής περιόδου (συνήθως ενός έτους)· |
| --- | --- |

θ)

«εξυπηρέτηση χρέους»: αποπληρωμή μέρους του συνολικού χρέους δανειολήπτη σε τοκοχρεολυτική βάση εντός καθορισμένης χρονικής περιόδου (συνήθως ενός έτους)·

| ι) | «διάρκεια»: η εκφρασμένη σε έτη διάρκεια της σύμβασης δανείου για την αγορά οικιστικού ακινήτου κατά τον χρόνο έκδοσης του δανείου· |
| --- | --- |

ι)

«διάρκεια»: η εκφρασμένη σε έτη διάρκεια της σύμβασης δανείου για την αγορά οικιστικού ακινήτου κατά τον χρόνο έκδοσης του δανείου·

| ια) | «μακροπροληπτική αρχή»: εθνική αρχή μακροπροληπτικής εποπτείας επί της οποίας έχουν εφαρμογή οι στόχοι, ρυθμίσεις, εξουσίες, απαιτήσεις λογοδοσίας και τα λοιπά χαρακτηριστικά που καθορίζονται στη σύσταση ΕΣΣΚ/2011/3 (8). |
| --- | --- |

ια)

«μακροπροληπτική αρχή»: εθνική αρχή μακροπροληπτικής εποπτείας επί της οποίας έχουν εφαρμογή οι στόχοι, ρυθμίσεις, εξουσίες, απαιτήσεις λογοδοσίας και τα λοιπά χαρακτηριστικά που καθορίζονται στη σύσταση ΕΣΣΚ/2011/3 (8).

2.   Κριτήρια εφαρμογής

| 1. | Για τους σκοπούς εφαρμογής της παρούσας σύστασης ισχύουν τα ακόλουθα κριτήρια:






  α) | θα πρέπει να λαμβάνεται δεόντως υπόψη η αρχή της αναλογικότητας σε σχέση με τον στόχο και το περιεχόμενο της σύστασης Α· |
| --- | --- | --- |

1.

α)

θα πρέπει να λαμβάνεται δεόντως υπόψη η αρχή της αναλογικότητας σε σχέση με τον στόχο και το περιεχόμενο της σύστασης Α·

| β) | κατά την ενεργοποίηση μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες σύμφωνα με τη σύσταση Α, η βαθμονόμηση και η σταδιακή εφαρμογή τους θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τη θέση του Βελγίου στην εξέλιξη των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κύκλων και τυχόν επιπτώσεις όσον αφορά το συναφές κόστος και τα οφέλη· |
| --- | --- |

β)

κατά την ενεργοποίηση μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες σύμφωνα με τη σύσταση Α, η βαθμονόμηση και η σταδιακή εφαρμογή τους θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τη θέση του Βελγίου στην εξέλιξη των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κύκλων και τυχόν επιπτώσεις όσον αφορά το συναφές κόστος και τα οφέλη·

| γ) | ειδικά κριτήρια συμμόρφωσης με τη σύσταση Α, τα οποία παρατίθενται στο παράρτημα I. |
| --- | --- |

γ)

ειδικά κριτήρια συμμόρφωσης με τη σύσταση Α, τα οποία παρατίθενται στο παράρτημα I.

| 2. | Οι αποδέκτες της παρούσας σύστασης καλούνται να υποβάλουν στο ΕΣΣΚ και στο Συμβούλιο έκθεση σχετικά με τη δράση που αναλαμβάνουν προς συμμόρφωση με τις διατάξεις της ή να αιτιολογούν επαρκώς τυχόν αδράνειά τους. Στο ελάχιστο περιεχόμενο της έκθεσης θα πρέπει να περιλαμβάνονται τα εξής.






  α) | πληροφορίες για το ουσιαστικό περιεχόμενο και το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης των σχετικών ενεργειών· |
| --- | --- | --- |

2.

α)

πληροφορίες για το ουσιαστικό περιεχόμενο και το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης των σχετικών ενεργειών·

| β) | αξιολόγηση των ευπαθειών που σχετίζονται με τη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών, την υπερτίμηση των κατοικιών και τα κριτήρια χορηγήσεων νέων ενυπόθηκων δανείων, μεταξύ άλλων και της χορήγησής τους με βάση τη διάρκειά τους και του δείκτες LTV, DTI και DSTI, οι οποίοι υπολογίζονται σύμφωνα με το παράρτημα IV της σύστασης ΕΣΣΚ/2016/14 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου (9), καθώς επίσης και της αποδοτικότητας της αναλαμβανόμενης δράσης, λαμβανομένων υπόψη των σκοπών της παρούσας σύστασης· |
| --- | --- |

β)

αξιολόγηση των ευπαθειών που σχετίζονται με τη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών, την υπερτίμηση των κατοικιών και τα κριτήρια χορηγήσεων νέων ενυπόθηκων δανείων, μεταξύ άλλων και της χορήγησής τους με βάση τη διάρκειά τους και του δείκτες LTV, DTI και DSTI, οι οποίοι υπολογίζονται σύμφωνα με το παράρτημα IV της σύστασης ΕΣΣΚ/2016/14 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου (9), καθώς επίσης και της αποδοτικότητας της αναλαμβανόμενης δράσης, λαμβανομένων υπόψη των σκοπών της παρούσας σύστασης·

| γ) | λεπτομερής αιτιολόγηση τυχόν αδράνειας ή παρέκκλισης από την παρούσα σύσταση, περιλαμβανομένων τυχόν καθυστερήσεων. |
| --- | --- |

γ)

λεπτομερής αιτιολόγηση τυχόν αδράνειας ή παρέκκλισης από την παρούσα σύσταση, περιλαμβανομένων τυχόν καθυστερήσεων.

3.   Χρονοδιάγραμμα ενεργειών προς εφαρμογή των συστάσεων

Οι αποδέκτες της παρούσας σύστασης καλούνται να υποβάλουν στο ΕΣΣΚ και στο Συμβούλιο έκθεση σχετικά με τη δράση που αναλαμβάνουν προς συμμόρφωση με τις διατάξεις της ή να αιτιολογούν επαρκώς τυχόν αδράνειά τους, σύμφωνα με τα ακόλουθα χρονοδιαγράμματα:

Έως τις 31 Οκτωβρίου 2020, και εν συνεχεία σε ετήσια βάση έως τις 31 Οκτωβρίου 2022, οι αποδέκτες της σύστασης Α καλούνται να υποβάλλουν στο ΕΣΣΚ και στο Συμβούλιο έκθεση για την όποια δράση τους σχετικά με την εφαρμογή μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες ή για οποιοδήποτε άλλο υφιστάμενο μέτρο αντιμετώπισης των ευπαθειών που αφορούν τη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών, την υπερτίμηση των κατοικιών και τα κριτήρια χορήγησης νέων ενυπόθηκων δανείων στο Βέλγιο. Εάν περισσότερα όργανα είναι υπεύθυνα για την ανάληψη δράσης προς αντιμετώπιση των εντοπισθεισών ευπαθειών, θα πρέπει να υποβάλλεται κοινή έκθεση.

4.   Παρακολούθηση και αξιολόγηση

| 1. | Η Γραμματεία του ΕΣΣΚ:






  α) | συνδράμει τους αποδέκτες, διασφαλίζοντας τον συντονισμό της παροχής στοιχείων, παρέχοντάς τους τα σχετικά υποδείγματα και εξειδικεύοντας, όπου είναι απαραίτητο, τη διαδικασία και το χρονοδιάγραμμα ενεργειών προς εφαρμογή των συστάσεων· |
| --- | --- | --- |

1.

α)

συνδράμει τους αποδέκτες, διασφαλίζοντας τον συντονισμό της παροχής στοιχείων, παρέχοντάς τους τα σχετικά υποδείγματα και εξειδικεύοντας, όπου είναι απαραίτητο, τη διαδικασία και το χρονοδιάγραμμα ενεργειών προς εφαρμογή των συστάσεων·

| β) | ελέγχει τις ενέργειες στις οποίες προβαίνουν οι αποδέκτες προς εφαρμογή της σύστασης, τους συνδράμει εφόσον το ζητούν και υποβάλλει στο γενικό συμβούλιο τρεις εκθέσεις σε σχέση με την εφαρμογή της σύστασης Α· την πρώτη έως τις 31 Δεκεμβρίου 2020, τη δεύτερη έως τις 31 Δεκεμβρίου 2021 και την τρίτη έως τις 31 Δεκεμβρίου 2022. |
| --- | --- |

β)

ελέγχει τις ενέργειες στις οποίες προβαίνουν οι αποδέκτες προς εφαρμογή της σύστασης, τους συνδράμει εφόσον το ζητούν και υποβάλλει στο γενικό συμβούλιο τρεις εκθέσεις σε σχέση με την εφαρμογή της σύστασης Α· την πρώτη έως τις 31 Δεκεμβρίου 2020, τη δεύτερη έως τις 31 Δεκεμβρίου 2021 και την τρίτη έως τις 31 Δεκεμβρίου 2022.

| 2. | Το γενικό συμβούλιο θα αξιολογεί τις ενέργειες των αποδεκτών και την αιτιολόγηση τυχόν αδράνειάς τους και μπορεί κατά περίπτωση να κρίνει αν υφίσταται εκ μέρους τους παράλειψη συμμόρφωσης με την παρούσα σύσταση ή επαρκούς αιτιολόγησης της αδράνειάς τους. |
| --- | --- |

2.

Φρανκφούρτη, 27 Ιουνίου 2019.

Προϊστάμενος της Γραμματείας του ΕΣΣΚ,

εξ ονόματος του γενικού συμβουλίου του ΕΣΣΚ

Francesco MAZZAFERRO

---

(1)  ΕΕ L 331 της 15.12.2010, σ. 1.

1

(2)  Σύσταση ΕΣΣΚ/2013/1 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 4ης Απριλίου 2013, σχετικά με τους ενδιάμεσους στόχους και τα εργαλεία μακροπροληπτικής πολιτικής (ΕΕ C 170 της 15.6.2013, σ. 1).

2

(3)  Οδηγία 2013/36/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 2013, σχετικά με την πρόσβαση στη δραστηριότητα πιστωτικών ιδρυμάτων και την προληπτική εποπτεία πιστωτικών ιδρυμάτων και επιχειρήσεων επενδύσεων, για την τροποποίηση της οδηγίας 2002/87/ΕΚ και για την κατάργηση των οδηγιών 2006/48/ΕΚ και 2006/49/ΕΚ (ΕΕ L 176 της 27.6.2013, σ. 338).

3

(4)  Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 575/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 2013, σχετικά με τις απαιτήσεις προληπτικής εποπτείας για πιστωτικά ιδρύματα και επιχειρήσεις επενδύσεων και την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 648/2012 (ΕΕ L 176 της 27.6.2013, σ. 1).

4

(5)  Βλέπε «Vulnerabilities in the EU Residential Real Estate Sector» (Ευπάθειες στον τομέα των οικιστικών ακινήτων της ΕΕ, ΕΣΣΚ), Νοέμβριος 2016, διαθέσιμο στον δικτυακό τόπο του ΕΣΣΚ (www.esrb.europa.eu).

5

(6)  Προειδοποίηση ΕΣΣΚ/2016/06 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2016, σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων του Βελγίου (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 45).

6

(7)  Βλέπε «Vulnerabilities in the residential real estate sectors of EEA countries» (Ευπάθειες στους τομείς των οικιστικών ακινήτων των χωρών του ΕΟΧ), ΕΣΣΚ, 2019, διαθέσιμο στον δικτυακό τόπο του ΕΣΣΚ (www.esrb.europa.eu).

7

(8)  Σύσταση ΕΣΣΚ/2011/3 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 22ας Δεκεμβρίου 2011, σχετικά με τη μακροπροληπτική αρμοδιότητα των εθνικών αρχών (ΕΕ C 41 της 14.2.2012, σ. 1).

8

(9)  Σύσταση ΕΣΣΚ/2016/14 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 31ης Οκτωβρίου 2016, σχετικά με την κάλυψη κενών στα στοιχεία που αφορούν ακίνητα (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 1).

9

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I

ΕΙΔΙΚΟΤΕΡΟΙ ΟΡΟΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΜΕ ΤΙΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

Σύσταση Α — Ενεργοποίηση μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες

Επί της σύστασης A εφαρμόζονται τα ακόλουθα κριτήρια συμμόρφωσης.

| 1. | Προκειμένου να αποτραπεί:






  α) | νέος ενυπόθηκος δανεισμός από σημαντικό ή αυξανόμενο μερίδιο δανειοληπτών που ενδέχεται να βρεθούν σε αδυναμία εξυπηρέτησης του χρέους τους ή διατήρησης των επιπέδων τους κατανάλωσης σε περίπτωση επικράτησης δυσμενών οικονομικών ή χρηματοπιστωτικών συνθηκών ή δυσμενών εξελίξεων στην αγορά οικιστικών ακινήτων· ή |
| --- | --- | --- |

1.

α)

νέος ενυπόθηκος δανεισμός από σημαντικό ή αυξανόμενο μερίδιο δανειοληπτών που ενδέχεται να βρεθούν σε αδυναμία εξυπηρέτησης του χρέους τους ή διατήρησης των επιπέδων τους κατανάλωσης σε περίπτωση επικράτησης δυσμενών οικονομικών ή χρηματοπιστωτικών συνθηκών ή δυσμενών εξελίξεων στην αγορά οικιστικών ακινήτων· ή

| β) | το ενδεχόμενο ένα σημαντικό ή αυξανόμενο μερίδιο νέων ενυπόθηκων δανείων να παραγάγουν πιστωτικές ζημίες σε περίπτωση αθέτησης των σχετικών υποχρεώσεών τους και επακόλουθης μείωσης των τιμών των κατοικιών, |
| --- | --- |

β)

το ενδεχόμενο ένα σημαντικό ή αυξανόμενο μερίδιο νέων ενυπόθηκων δανείων να παραγάγουν πιστωτικές ζημίες σε περίπτωση αθέτησης των σχετικών υποχρεώσεών τους και επακόλουθης μείωσης των τιμών των κατοικιών,

οι εθνικές αρχές του Βελγίου θα πρέπει να χρησιμοποιήσουν ένα ή περισσότερα μέτρα στοχευμένα στους δανειολήπτες (π.χ. όρια δείκτη LTV, σε συνδυασμό με όρια του δείκτη DTI ή του δείκτη DSTI και όρια διάρκειας), προκειμένου να διασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα των εφαρμοζόμενων μέτρων και να ελαχιστοποιηθεί κάθε πιθανότητα καταστρατήγησής τους ή παραγωγής δευτερογενών συνεπειών που θα μπορούσαν να υπονομεύσουν την αποτελεσματικότητά τους και, πιθανόν, να δημιουργήσουν κινδύνους σε άλλους τομείς.

| 2. | Πριν από την ενεργοποίηση μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες θα πρέπει να αξιολογείται η θέση του Βελγίου στην εξέλιξη των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κύκλων, προκειμένου να καθοριστούν η κατάλληλη βαθμονόμηση και η σταδιακή εφαρμογή τους. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Μετά την ενεργοποίηση των στοχευμένων στους δανειολήπτες μέτρων ενδέχεται να καθίσταται αναγκαία η αυστηροποίησή τους ή η ενεργοποίηση πρόσθετων μακροπροληπτικών μέτρων προς αντιμετώπιση των ευπαθειών που έχουν εντοπιστεί στο Βέλγιο· αυτό θα εξαρτάται από την επιλογή των ενεργοποιηθέντων στοχευμένων μέτρων, από την αρχική βαθμονόμησή τους και από τα αποτελέσματα της αξιολόγησης των ευπαθειών. |
| --- | --- |

3.

---

| 30.10.2019 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 366/7 |
| --- | --- | --- | --- |

30.10.2019

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 366/7

---

ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΣΥΣΤΗΜΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

της 27ης Ιουνίου 2019

σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της Δανίας

(ΕΣΣΚ/2019/5)

(2019/C 366/02)

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΣΥΣΤΗΜΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1092/2010 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 24ης Νοεμβρίου 2010, σχετικά με τη μακροπροληπτική επίβλεψη του χρηματοοικονομικού συστήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τη σύσταση Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου (1), και ιδίως τα άρθρα 3, 16, 17 και 18,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

| (1) | Ο τομέας των ακινήτων διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην οικονομία και οι εξελίξεις που τον χαρακτηρίζουν μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Οι οικονομικές κρίσεις του παρελθόντος κατέδειξαν ότι οι μη διατηρήσιμες εξελίξεις στις αγορές ακινήτων μπορούν να έχουν σοβαρές συνέπειες για τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος και της οικονομίας στο σύνολό της, οι οποίες μπορούν επίσης να προκαλέσουν αρνητικές δευτερογενείς επιπτώσεις διασυνοριακού χαρακτήρα. Οι δυσμενείς εξελίξεις που σημειώθηκαν παλαιότερα στην αγορά ακινήτων κάποιων κρατών μελών οδήγησαν σε εκτεταμένες πιστωτικές ζημίες και/ή είχαν αρνητικό αντίκτυπο στην πραγματική οικονομία. Οι επιπτώσεις αυτές αντανακλούν τη στενή σχέση αλληλεπίδρασης μεταξύ του τομέα των ακινήτων, των φορέων χρηματοδότησης και λοιπών τομέων της οικονομίας. Επιπλέον, οι ισχυροί βρόχοι ανάδρασης μεταξύ του χρηματοπιστωτικού συστήματος και της πραγματικής οικονομίας ενισχύουν τις όποιες αρνητικές εξελίξεις. |
| --- | --- |

(1)

Ο τομέας των ακινήτων διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην οικονομία και οι εξελίξεις που τον χαρακτηρίζουν μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Οι οικονομικές κρίσεις του παρελθόντος κατέδειξαν ότι οι μη διατηρήσιμες εξελίξεις στις αγορές ακινήτων μπορούν να έχουν σοβαρές συνέπειες για τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος και της οικονομίας στο σύνολό της, οι οποίες μπορούν επίσης να προκαλέσουν αρνητικές δευτερογενείς επιπτώσεις διασυνοριακού χαρακτήρα. Οι δυσμενείς εξελίξεις που σημειώθηκαν παλαιότερα στην αγορά ακινήτων κάποιων κρατών μελών οδήγησαν σε εκτεταμένες πιστωτικές ζημίες και/ή είχαν αρνητικό αντίκτυπο στην πραγματική οικονομία. Οι επιπτώσεις αυτές αντανακλούν τη στενή σχέση αλληλεπίδρασης μεταξύ του τομέα των ακινήτων, των φορέων χρηματοδότησης και λοιπών τομέων της οικονομίας. Επιπλέον, οι ισχυροί βρόχοι ανάδρασης μεταξύ του χρηματοπιστωτικού συστήματος και της πραγματικής οικονομίας ενισχύουν τις όποιες αρνητικές εξελίξεις.

| (2) | Οι δίαυλοι αυτοί είναι σημαντικοί υπό την έννοια ότι οι κίνδυνοι που πηγάζουν από τον τομέα των ακινήτων μπορούν να έχουν συστημικό αντίκτυπο φιλοκυκλικού χαρακτήρα. Οι ευπάθειες του χρηματοπιστωτικού συστήματος συνήθως συρρέουν κατά την ανοδική φάση του κύκλου της αγοράς ακινήτων. Οι φαινομενικά μικρότεροι κίνδυνοι της χρηματοδότησης και η διευκόλυνση της πρόσβασης σε αυτή μπορούν να συντείνουν στην ταχεία αύξηση των πιστώσεων και επενδύσεων και σε αύξηση της ζήτησης ακινήτων, με αποτέλεσμα την άσκηση ανοδικής πίεσης στις τιμές τους. Με τις συνακόλουθες υψηλότερες αξίες των εξασφαλίσεων να ευνοούν περαιτέρω τη ζήτηση και προσφορά πιστώσεων, αυτή η αυτοτροφοδοτούμενη δυναμική μπορεί να επιφέρει συστημικές συνέπειες. Αντίθετα, κατά την καθοδική φάση του κύκλου της αγοράς ακινήτων οι αυστηρότεροι όροι χορηγήσεων, η υψηλότερη απροθυμία ανάληψης κινδύνων και η καθοδική πίεση στις τιμές των ακινήτων μπορούν να επηρεάσουν δυσμενώς την ανθεκτικότητα δανειοληπτών και δανειστών, αποδυναμώνοντας με τον τρόπο αυτόν τις οικονομικές συνθήκες. |
| --- | --- |

(2)

Οι δίαυλοι αυτοί είναι σημαντικοί υπό την έννοια ότι οι κίνδυνοι που πηγάζουν από τον τομέα των ακινήτων μπορούν να έχουν συστημικό αντίκτυπο φιλοκυκλικού χαρακτήρα. Οι ευπάθειες του χρηματοπιστωτικού συστήματος συνήθως συρρέουν κατά την ανοδική φάση του κύκλου της αγοράς ακινήτων. Οι φαινομενικά μικρότεροι κίνδυνοι της χρηματοδότησης και η διευκόλυνση της πρόσβασης σε αυτή μπορούν να συντείνουν στην ταχεία αύξηση των πιστώσεων και επενδύσεων και σε αύξηση της ζήτησης ακινήτων, με αποτέλεσμα την άσκηση ανοδικής πίεσης στις τιμές τους. Με τις συνακόλουθες υψηλότερες αξίες των εξασφαλίσεων να ευνοούν περαιτέρω τη ζήτηση και προσφορά πιστώσεων, αυτή η αυτοτροφοδοτούμενη δυναμική μπορεί να επιφέρει συστημικές συνέπειες. Αντίθετα, κατά την καθοδική φάση του κύκλου της αγοράς ακινήτων οι αυστηρότεροι όροι χορηγήσεων, η υψηλότερη απροθυμία ανάληψης κινδύνων και η καθοδική πίεση στις τιμές των ακινήτων μπορούν να επηρεάσουν δυσμενώς την ανθεκτικότητα δανειοληπτών και δανειστών, αποδυναμώνοντας με τον τρόπο αυτόν τις οικονομικές συνθήκες.

| (3) | Οι ευπάθειες που συνδέονται με την αγορά οικιστικών ακινήτων μπορούν να αποτελέσουν πηγή συστημικού κινδύνου και να επηρεάσουν τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα τόσο άμεσα όσο και έμμεσα. Η άμεση επίδραση αφορά τις πιστωτικές ζημίες στα χαρτοφυλάκια ενυπόθηκων δανείων λόγω της επικράτησης δυσμενών οικονομικών ή χρηματοπιστωτικών συνθηκών και της ταυτόχρονης εκδήλωσης αρνητικών εξελίξεων στην αγορά οικιστικών ακινήτων. Η έμμεση επίδραση μπορεί να αφορά προσαρμογές στην κατανάλωση των νοικοκυριών, οι οποίες παράγουν περαιτέρω συνέπειες για την πραγματική οικονομία και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. |
| --- | --- |

(3)

Οι ευπάθειες που συνδέονται με την αγορά οικιστικών ακινήτων μπορούν να αποτελέσουν πηγή συστημικού κινδύνου και να επηρεάσουν τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα τόσο άμεσα όσο και έμμεσα. Η άμεση επίδραση αφορά τις πιστωτικές ζημίες στα χαρτοφυλάκια ενυπόθηκων δανείων λόγω της επικράτησης δυσμενών οικονομικών ή χρηματοπιστωτικών συνθηκών και της ταυτόχρονης εκδήλωσης αρνητικών εξελίξεων στην αγορά οικιστικών ακινήτων. Η έμμεση επίδραση μπορεί να αφορά προσαρμογές στην κατανάλωση των νοικοκυριών, οι οποίες παράγουν περαιτέρω συνέπειες για την πραγματική οικονομία και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.

| (4) | Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 4 της σύστασης ΕΣΣΚ/2013/1 (2), απώτατος στόχος της μακροπροληπτικής πολιτικής είναι να συμβάλλει στη διαφύλαξη της σταθερότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος ως συνόλου, μεταξύ άλλων ενισχύοντας την ανθεκτικότητά του και μειώνοντας τη συσσώρευση των συστημικών κινδύνων, διασφαλίζοντας με τον τρόπο αυτόν τη διατηρήσιμη συμβολή του χρηματοπιστωτικού τομέα στην οικονομική ανάπτυξη. |
| --- | --- |

(4)

Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 4 της σύστασης ΕΣΣΚ/2013/1 (2), απώτατος στόχος της μακροπροληπτικής πολιτικής είναι να συμβάλλει στη διαφύλαξη της σταθερότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος ως συνόλου, μεταξύ άλλων ενισχύοντας την ανθεκτικότητά του και μειώνοντας τη συσσώρευση των συστημικών κινδύνων, διασφαλίζοντας με τον τρόπο αυτόν τη διατηρήσιμη συμβολή του χρηματοπιστωτικού τομέα στην οικονομική ανάπτυξη.

| (5) | Ενόψει τούτου, ανάλογα με την αξιολόγηση των κινδύνων οι μακροπροληπτικές αρχές μπορούν να χρησιμοποιούν ένα ή περισσότερα από τα κεφαλαιακού χαρακτήρα μέτρα μακροπροληπτικής εποπτείας που προβλέπονται στην οδηγία 2013/36/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3) και στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 575/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (4), ή/και μέτρα μακροπροληπτικής εποπτείας στοχευμένα στους δανειολήπτες, τα οποία βασίζονται αποκλειστικά στο εθνικό δίκαιο. Ενώ τα κεφαλαιακά μέτρα αποσκοπούν πρωτίστως στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος, τα στοχευμένα στους δανειολήπτες μέτρα ίσως είναι τα πλέον κατάλληλα για την πρόληψη της περαιτέρω συσσώρευσης συστημικών κινδύνων. |
| --- | --- |

(5)

Ενόψει τούτου, ανάλογα με την αξιολόγηση των κινδύνων οι μακροπροληπτικές αρχές μπορούν να χρησιμοποιούν ένα ή περισσότερα από τα κεφαλαιακού χαρακτήρα μέτρα μακροπροληπτικής εποπτείας που προβλέπονται στην οδηγία 2013/36/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3) και στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 575/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (4), ή/και μέτρα μακροπροληπτικής εποπτείας στοχευμένα στους δανειολήπτες, τα οποία βασίζονται αποκλειστικά στο εθνικό δίκαιο. Ενώ τα κεφαλαιακά μέτρα αποσκοπούν πρωτίστως στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος, τα στοχευμένα στους δανειολήπτες μέτρα ίσως είναι τα πλέον κατάλληλα για την πρόληψη της περαιτέρω συσσώρευσης συστημικών κινδύνων.

| (6) | Επιπλέον, σύμφωνα με τη σύσταση ΕΣΣΚ/2013/1 τα κράτη μέλη καλούνται να θεσπίσουν νομικό πλαίσιο που θα επιτρέπει στις οικείες μακροπροληπτικές αρχές να έχουν υπό τον άμεσο έλεγχό τους τα μακροπροληπτικά εργαλεία που προβλέπονται στις διατάξεις της ή να διαθέτουν την εξουσία έκδοσης σχετικών συστάσεων. |
| --- | --- |

(6)

Επιπλέον, σύμφωνα με τη σύσταση ΕΣΣΚ/2013/1 τα κράτη μέλη καλούνται να θεσπίσουν νομικό πλαίσιο που θα επιτρέπει στις οικείες μακροπροληπτικές αρχές να έχουν υπό τον άμεσο έλεγχό τους τα μακροπροληπτικά εργαλεία που προβλέπονται στις διατάξεις της ή να διαθέτουν την εξουσία έκδοσης σχετικών συστάσεων.

| (7) | Το 2016 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου (ΕΣΣΚ) αξιολόγησε σε επίπεδο Ένωσης τις ευπάθειες που σχετίζονται με τα οικιστικά ακίνητα (5). Βάσει της αξιολόγησης αυτής το ΕΣΣΚ κατάφερε να εντοπίσει σε διάφορες χώρες μεσοπρόθεσμες ευπάθειες οι οποίες αποτελούν εν δυνάμει πηγές συστημικού κινδύνου για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και οι οποίες οδήγησαν στην έκδοση προειδοποιήσεων σε οκτώ εξ αυτών, περιλαμβανομένης της Δανίας (6). |
| --- | --- |

(7)

Το 2016 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου (ΕΣΣΚ) αξιολόγησε σε επίπεδο Ένωσης τις ευπάθειες που σχετίζονται με τα οικιστικά ακίνητα (5). Βάσει της αξιολόγησης αυτής το ΕΣΣΚ κατάφερε να εντοπίσει σε διάφορες χώρες μεσοπρόθεσμες ευπάθειες οι οποίες αποτελούν εν δυνάμει πηγές συστημικού κινδύνου για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και οι οποίες οδήγησαν στην έκδοση προειδοποιήσεων σε οκτώ εξ αυτών, περιλαμβανομένης της Δανίας (6).

| (8) | Το 2016 η κύρια ευπάθεια που εντοπίστηκε στην αγορά οικιστικών ακινήτων της Δανίας αφορούσε το υψηλό επίπεδο δανειακής επιβάρυνσης των νοικοκυριών. Σημαντικό ποσοστό υποθηκικών οφειλετών είχαν συνομολογήσει χρέος με μεταβλητό επιτόκιο ή χρέος υψηλότερο από την αξία της κατοικίας τους, γεγονός που τους καθιστούσε ευάλωτους σε δυσμενείς οικονομικές ή χρηματοπιστωτικές συνθήκες ή σε δυσμενείς εξελίξεις στην αγορά οικιστικών ακινήτων. Αν και δεν υπήρχαν εν γένει ενδείξεις υπερτίμησης των οικιστικών ακινήτων, οι τιμές τους αυξάνονταν σταθερά, ιδίως στις μεγάλες πόλεις, πλησιάζοντας τα προ της κρίσης επίπεδα. |
| --- | --- |

(8)

Το 2016 η κύρια ευπάθεια που εντοπίστηκε στην αγορά οικιστικών ακινήτων της Δανίας αφορούσε το υψηλό επίπεδο δανειακής επιβάρυνσης των νοικοκυριών. Σημαντικό ποσοστό υποθηκικών οφειλετών είχαν συνομολογήσει χρέος με μεταβλητό επιτόκιο ή χρέος υψηλότερο από την αξία της κατοικίας τους, γεγονός που τους καθιστούσε ευάλωτους σε δυσμενείς οικονομικές ή χρηματοπιστωτικές συνθήκες ή σε δυσμενείς εξελίξεις στην αγορά οικιστικών ακινήτων. Αν και δεν υπήρχαν εν γένει ενδείξεις υπερτίμησης των οικιστικών ακινήτων, οι τιμές τους αυξάνονταν σταθερά, ιδίως στις μεγάλες πόλεις, πλησιάζοντας τα προ της κρίσης επίπεδα.

| (9) | Το ΕΣΣΚ ολοκλήρωσε πρόσφατα μια συστηματική και προορατική αξιολόγηση των ευπαθειών του τομέα των οικιστικών ακινήτων σε επίπεδο Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ) (7). |
| --- | --- |

(9)

Το ΕΣΣΚ ολοκλήρωσε πρόσφατα μια συστηματική και προορατική αξιολόγηση των ευπαθειών του τομέα των οικιστικών ακινήτων σε επίπεδο Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ) (7).

| (10) | Ως προς τη Δανία η πρόσφατη αυτή αξιολόγηση αποκάλυψε ότι αν και η δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών της χώρας μειώθηκε από το 2016 και έπειτα, εξακολουθεί να συγκαταλέγεται μεταξύ των υψηλότερων στον ΕΟΧ. Ακόμη, λόγω του μεγάλου ποσοστού υφιστάμενων ενυπόθηκων δανείων αναβαλλόμενης απόσβεσης, τα νοικοκυριά καθίστανται από διαρθρωτική άποψη πιο ευάλωτα σε δυσμενείς οικονομικές ή χρηματοπιστωτικές συνθήκες ή δυσμενείς εξελίξεις στην αγορά οικιστικών ακινήτων. Επιπλέον, παρόλο που τα τελευταία χρόνια η αύξηση των τιμών των κατοικιών έχει επιβραδυνθεί και οι τιμές των διαμερισμάτων στην Κοπεγχάγη σταθεροποιήθηκαν σε υψηλά επίπεδα, η ήδη διαμορφωθείσα δυναμική οδήγησε στη δημιουργία θυλακίων υπερτίμησης στις μεγάλες πόλεις, ιδίως στην Κοπεγχάγη. Ενόψει τούτου, ο καθορισμός ενός νομικά δεσμευτικού ελάχιστου ποσού προκαταβολής ύψους 5 % το 2015 παρείχε ορισμένες πρόσθετες (αν και περιορισμένες) εξασφαλίσεις έναντι του ενδεχομένου μείωσης των τιμών των κατοικιών. |
| --- | --- |

(10)

Ως προς τη Δανία η πρόσφατη αυτή αξιολόγηση αποκάλυψε ότι αν και η δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών της χώρας μειώθηκε από το 2016 και έπειτα, εξακολουθεί να συγκαταλέγεται μεταξύ των υψηλότερων στον ΕΟΧ. Ακόμη, λόγω του μεγάλου ποσοστού υφιστάμενων ενυπόθηκων δανείων αναβαλλόμενης απόσβεσης, τα νοικοκυριά καθίστανται από διαρθρωτική άποψη πιο ευάλωτα σε δυσμενείς οικονομικές ή χρηματοπιστωτικές συνθήκες ή δυσμενείς εξελίξεις στην αγορά οικιστικών ακινήτων. Επιπλέον, παρόλο που τα τελευταία χρόνια η αύξηση των τιμών των κατοικιών έχει επιβραδυνθεί και οι τιμές των διαμερισμάτων στην Κοπεγχάγη σταθεροποιήθηκαν σε υψηλά επίπεδα, η ήδη διαμορφωθείσα δυναμική οδήγησε στη δημιουργία θυλακίων υπερτίμησης στις μεγάλες πόλεις, ιδίως στην Κοπεγχάγη. Ενόψει τούτου, ο καθορισμός ενός νομικά δεσμευτικού ελάχιστου ποσού προκαταβολής ύψους 5 % το 2015 παρείχε ορισμένες πρόσθετες (αν και περιορισμένες) εξασφαλίσεις έναντι του ενδεχομένου μείωσης των τιμών των κατοικιών.

| (11) | Το 2018 η νομοθεσία περί προστασίας καταναλωτών εισήγαγε περιορισμούς στη χορήγηση προϊόντων ενυπόθηκου στεγαστικού δανεισμού σε οφειλέτες με δείκτη χρέους προς εισόδημα (δείκτη DTI) (προ φόρου) υψηλότερο από 4 και δείκτη δανείου προς αξία (δείκτη LTV) υψηλότερο από 60 %. Οι εν λόγω περιορισμοί επιτάσσουν: α) τα επιτόκια να είναι σταθερά για τουλάχιστον 5 έτη· και β) η αναβαλλόμενη απόσβεση να εφαρμόζεται μόνο σε δάνεια με σταθερό επιτόκιο για τουλάχιστον 30 έτη. Επιπλέον, το 2014 ανακοινώθηκε η θέσπιση του πλαισίου «Supervisory Diamond» για τις τράπεζες ενυπόθηκης πίστης. Περιλαμβάνει σειρά δεικτών και οριακών τιμών εφαρμοζόμενων σε τομείς τραπεζικών δραστηριοτήτων ειδικού κινδύνου και αποσκοπεί στην αύξηση της πιστωτικής ποιότητας του αποθέματος ενυπόθηκων δανείων έως το 2018 και το 2020, επηρεάζοντας επομένως την έκδοση νέων δανείων. Ακόμη, το 2018 ο συντελεστής του αντικυκλικού κεφαλαιακού αποθέματος ασφαλείας αυξήθηκε δύο φορές: από 0 % σε 0,5 % από 1ης Μαρτίου 2019 και από 0,5 % σε 1 % από τον Σεπτέμβριο του 2019. Μάλιστα, το δανικό συμβούλιο συστημικού κινδύνου έχει συστήσει περαιτέρω αύξησή του από 1 % σε 1,5 % από τον Ιούνιο του 2020 και έχει εκδώσει κατευθυντήριες οδηγίες με μελλοντικό προσανατολισμό υπέρ της αύξησής του στο μέγιστο δυνατό ποσοστό του 2,5 %, εφόσον δεν σημειωθεί σημαντική αλλαγή στη συσσώρευση κινδύνου στο εγχώριο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Τέλος, η Finanstilsynet (δανική αρχή χρηματοπιστωτικής εποπτείας) εξέδωσε πράξη που απαιτεί από τα πιστωτικά ιδρύματα να επιδεικνύουν σύνεση κατά την πιστοληπτική αξιολόγηση των νοικοκυριών τα οποία δανειοδοτούν για αγορά ακινήτων σε γεωγραφικές περιοχές όπου σημειώνεται άνοδος στις τιμές των οικιστικών ακινήτων. |
| --- | --- |

(11)

Το 2018 η νομοθεσία περί προστασίας καταναλωτών εισήγαγε περιορισμούς στη χορήγηση προϊόντων ενυπόθηκου στεγαστικού δανεισμού σε οφειλέτες με δείκτη χρέους προς εισόδημα (δείκτη DTI) (προ φόρου) υψηλότερο από 4 και δείκτη δανείου προς αξία (δείκτη LTV) υψηλότερο από 60 %. Οι εν λόγω περιορισμοί επιτάσσουν: α) τα επιτόκια να είναι σταθερά για τουλάχιστον 5 έτη· και β) η αναβαλλόμενη απόσβεση να εφαρμόζεται μόνο σε δάνεια με σταθερό επιτόκιο για τουλάχιστον 30 έτη. Επιπλέον, το 2014 ανακοινώθηκε η θέσπιση του πλαισίου «Supervisory Diamond» για τις τράπεζες ενυπόθηκης πίστης. Περιλαμβάνει σειρά δεικτών και οριακών τιμών εφαρμοζόμενων σε τομείς τραπεζικών δραστηριοτήτων ειδικού κινδύνου και αποσκοπεί στην αύξηση της πιστωτικής ποιότητας του αποθέματος ενυπόθηκων δανείων έως το 2018 και το 2020, επηρεάζοντας επομένως την έκδοση νέων δανείων. Ακόμη, το 2018 ο συντελεστής του αντικυκλικού κεφαλαιακού αποθέματος ασφαλείας αυξήθηκε δύο φορές: από 0 % σε 0,5 % από 1ης Μαρτίου 2019 και από 0,5 % σε 1 % από τον Σεπτέμβριο του 2019. Μάλιστα, το δανικό συμβούλιο συστημικού κινδύνου έχει συστήσει περαιτέρω αύξησή του από 1 % σε 1,5 % από τον Ιούνιο του 2020 και έχει εκδώσει κατευθυντήριες οδηγίες με μελλοντικό προσανατολισμό υπέρ της αύξησής του στο μέγιστο δυνατό ποσοστό του 2,5 %, εφόσον δεν σημειωθεί σημαντική αλλαγή στη συσσώρευση κινδύνου στο εγχώριο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Τέλος, η Finanstilsynet (δανική αρχή χρηματοπιστωτικής εποπτείας) εξέδωσε πράξη που απαιτεί από τα πιστωτικά ιδρύματα να επιδεικνύουν σύνεση κατά την πιστοληπτική αξιολόγηση των νοικοκυριών τα οποία δανειοδοτούν για αγορά ακινήτων σε γεωγραφικές περιοχές όπου σημειώνεται άνοδος στις τιμές των οικιστικών ακινήτων.

| (12) | Παρά την πληθώρα διαθέσιμων μακροπροληπτικών μέτρων και με δεδομένα το υψηλό επίπεδο δανειακής επιβάρυνσης των νοικοκυριών και το μεγάλο ποσοστό υποθηκικών οφειλετών ευάλωτων σε δυσμενείς οικονομικές συνθήκες ή δυσμενείς εξελίξεις στην αγορά οικιστικών ακινήτων, τα ισχύοντα κεφαλαιακά μέτρα ενδέχεται να μην επαρκούν προς αντιμετώπιση των συσσωρευμένων ευπαθειών. Επιπλέον, τυχόν αύξηση των ευπαθειών που σχετίζονται με τη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών, την υπερτίμηση των κατοικιών και τα κριτήρια χορηγήσεων μπορεί να καταστήσει αναγκαία μεσοπρόθεσμα την αυστηροποίηση των υφιστάμενων ή την ενεργοποίηση πρόσθετων μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες. |
| --- | --- |

(12)

Παρά την πληθώρα διαθέσιμων μακροπροληπτικών μέτρων και με δεδομένα το υψηλό επίπεδο δανειακής επιβάρυνσης των νοικοκυριών και το μεγάλο ποσοστό υποθηκικών οφειλετών ευάλωτων σε δυσμενείς οικονομικές συνθήκες ή δυσμενείς εξελίξεις στην αγορά οικιστικών ακινήτων, τα ισχύοντα κεφαλαιακά μέτρα ενδέχεται να μην επαρκούν προς αντιμετώπιση των συσσωρευμένων ευπαθειών. Επιπλέον, τυχόν αύξηση των ευπαθειών που σχετίζονται με τη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών, την υπερτίμηση των κατοικιών και τα κριτήρια χορηγήσεων μπορεί να καταστήσει αναγκαία μεσοπρόθεσμα την αυστηροποίηση των υφιστάμενων ή την ενεργοποίηση πρόσθετων μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες.

| (13) | Ναι μεν οι κυκλικοί παράγοντες κατέχουν σημαντικό ρόλο στην τροφοδότηση των ευπαθειών που εντοπίστηκαν στη Δανία, αλλά υπάρχουν και διαρθρωτικοί παράγοντες που συνέτειναν σε αυτές και οδήγησαν σε αύξηση του επιπέδου συστημικού κινδύνου. Στους παράγοντες αυτούς περιλαμβάνονται: i) οι σύνθετοι κανονισμοί της αγοράς μισθώσεων, οι οποίοι προβλέπουν ανώτατα όρια μισθωμάτων σε μεγάλο ποσοστό συγκροτημάτων διαμερισμάτων σε μεγάλες πόλεις, οδηγώντας σε υποπροσφορά οικιστικών ακινήτων και σε άσκηση ανοδικής πίεσης στις τιμές τους και στο χρέος των νοικοκυριών που αγοράζουν ακίνητα για ιδιοκατοίκηση· και ii) η έκπτωση των τόκων των ενυπόθηκων δανείων από τη φορολογική βάση, η οποία μπορεί να λειτουργήσει ως κίνητρο υπερδανεισμού για τα νοικοκυριά. Ακόμη, το 2001 το σύστημα φορολόγησης των κατοικιών αποσυνδέθηκε από τις τιμές της αγοράς, οδηγώντας σε μείωση του πραγματικού φορολογικού συντελεστή, ιδίως στις μεγάλες πόλεις. Το 2017 το δανικό κοινοβούλιο ψήφισε νόμο ο οποίος εισήγαγε νέο σύστημα φορολόγησης των κατοικιών που επανασυνδέει τον καταβλητέο φόρο με τις τρέχουσες τιμές της αγοράς οικιστικών ακινήτων και ο οποίος θα αρχίσει να ισχύει το 2021. |
| --- | --- |

(13)

Ναι μεν οι κυκλικοί παράγοντες κατέχουν σημαντικό ρόλο στην τροφοδότηση των ευπαθειών που εντοπίστηκαν στη Δανία, αλλά υπάρχουν και διαρθρωτικοί παράγοντες που συνέτειναν σε αυτές και οδήγησαν σε αύξηση του επιπέδου συστημικού κινδύνου. Στους παράγοντες αυτούς περιλαμβάνονται: i) οι σύνθετοι κανονισμοί της αγοράς μισθώσεων, οι οποίοι προβλέπουν ανώτατα όρια μισθωμάτων σε μεγάλο ποσοστό συγκροτημάτων διαμερισμάτων σε μεγάλες πόλεις, οδηγώντας σε υποπροσφορά οικιστικών ακινήτων και σε άσκηση ανοδικής πίεσης στις τιμές τους και στο χρέος των νοικοκυριών που αγοράζουν ακίνητα για ιδιοκατοίκηση· και ii) η έκπτωση των τόκων των ενυπόθηκων δανείων από τη φορολογική βάση, η οποία μπορεί να λειτουργήσει ως κίνητρο υπερδανεισμού για τα νοικοκυριά. Ακόμη, το 2001 το σύστημα φορολόγησης των κατοικιών αποσυνδέθηκε από τις τιμές της αγοράς, οδηγώντας σε μείωση του πραγματικού φορολογικού συντελεστή, ιδίως στις μεγάλες πόλεις. Το 2017 το δανικό κοινοβούλιο ψήφισε νόμο ο οποίος εισήγαγε νέο σύστημα φορολόγησης των κατοικιών που επανασυνδέει τον καταβλητέο φόρο με τις τρέχουσες τιμές της αγοράς οικιστικών ακινήτων και ο οποίος θα αρχίσει να ισχύει το 2021.

| (14) | Για τους λόγους αυτούς το ΕΣΣΚ κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, αν και κατάλληλα, τα μέτρα μακροπροληπτικής εποπτείας που βρίσκονται σε ισχύ ή είναι διαθέσιμα στη Δανία είναι εν μέρει επαρκή για την αντιμετώπιση των ευπαθειών που σχετίζονται με τη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών μεσοπρόθεσμα. Συνεπώς, απαιτούνται περαιτέρω μέτρα πολιτικής για την αντιμετώπιση των εν λόγω ευπαθειών, οι οποίες μπορούν να αποτελέσουν πηγή συστημικού κινδύνου. Τα μέτρα που προτείνονται στην παρούσα σύσταση αποσκοπούν στη συμπλήρωση των μακροπροληπτικών μέτρων που ισχύουν ήδη στη Δανία. Δεδομένου ότι οι ευπάθειες οφείλονται εν μέρει σε διαρθρωτικούς παράγοντες που βαίνουν πέραν της μακροπροληπτικής πολιτικής, καθίσταται αναγκαία η θέσπιση περαιτέρω πολιτικών με σκοπό τη συμπλήρωση και ενίσχυση των ως άνω μέτρων ενόψει της αποτελεσματικότερης και ουσιαστικότερης αντιμετώπισης των παραγόντων που συντείνουν στη συσσώρευση συστημικών κινδύνων στην αγορά οικιστικών ακινήτων στη Δανία κατά τρόπο που να μη συνεπάγεται υπερβολικό κόστος για την πραγματική οικονομία και το χρηματοπιστωτικό σύστημα της χώρας. |
| --- | --- |

(14)

Για τους λόγους αυτούς το ΕΣΣΚ κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, αν και κατάλληλα, τα μέτρα μακροπροληπτικής εποπτείας που βρίσκονται σε ισχύ ή είναι διαθέσιμα στη Δανία είναι εν μέρει επαρκή για την αντιμετώπιση των ευπαθειών που σχετίζονται με τη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών μεσοπρόθεσμα. Συνεπώς, απαιτούνται περαιτέρω μέτρα πολιτικής για την αντιμετώπιση των εν λόγω ευπαθειών, οι οποίες μπορούν να αποτελέσουν πηγή συστημικού κινδύνου. Τα μέτρα που προτείνονται στην παρούσα σύσταση αποσκοπούν στη συμπλήρωση των μακροπροληπτικών μέτρων που ισχύουν ήδη στη Δανία. Δεδομένου ότι οι ευπάθειες οφείλονται εν μέρει σε διαρθρωτικούς παράγοντες που βαίνουν πέραν της μακροπροληπτικής πολιτικής, καθίσταται αναγκαία η θέσπιση περαιτέρω πολιτικών με σκοπό τη συμπλήρωση και ενίσχυση των ως άνω μέτρων ενόψει της αποτελεσματικότερης και ουσιαστικότερης αντιμετώπισης των παραγόντων που συντείνουν στη συσσώρευση συστημικών κινδύνων στην αγορά οικιστικών ακινήτων στη Δανία κατά τρόπο που να μη συνεπάγεται υπερβολικό κόστος για την πραγματική οικονομία και το χρηματοπιστωτικό σύστημα της χώρας.

| (15) | Σκοπός της παρούσας σύστασης είναι να προτείνει: α) την ενεργοποίηση πρόσθετων ή την αυστηροποίηση υφιστάμενων κεφαλαιακών μέτρων, προκειμένου να διασφαλιστεί η ανθεκτικότητα του τραπεζικού τομέα έναντι των μεσοπρόθεσμων ευπαθειών που έχουν εντοπιστεί στη Δανία· β) την παρακολούθηση των ευπαθειών και την ενεργοποίηση πρόσθετων ή την αυστηροποίηση υφιστάμενων μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες σε περίπτωση μεσοπρόθεσμης επιτάχυνσης της ανόδου των τιμών των κατοικιών και της αύξησης των χορηγήσεων. Η παρούσα σύσταση στοχεύει επίσης στην υπογράμμιση της ανάγκης για ανάληψη ευρύτερης δράσης πολιτικής ενόψει της συγκράτησης των παραγόντων που διευκολύνουν ή προωθούν την αύξηση της δανειακής επιβάρυνσης των νοικοκυριών. |
| --- | --- |

(15)

Σκοπός της παρούσας σύστασης είναι να προτείνει: α) την ενεργοποίηση πρόσθετων ή την αυστηροποίηση υφιστάμενων κεφαλαιακών μέτρων, προκειμένου να διασφαλιστεί η ανθεκτικότητα του τραπεζικού τομέα έναντι των μεσοπρόθεσμων ευπαθειών που έχουν εντοπιστεί στη Δανία· β) την παρακολούθηση των ευπαθειών και την ενεργοποίηση πρόσθετων ή την αυστηροποίηση υφιστάμενων μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες σε περίπτωση μεσοπρόθεσμης επιτάχυνσης της ανόδου των τιμών των κατοικιών και της αύξησης των χορηγήσεων. Η παρούσα σύσταση στοχεύει επίσης στην υπογράμμιση της ανάγκης για ανάληψη ευρύτερης δράσης πολιτικής ενόψει της συγκράτησης των παραγόντων που διευκολύνουν ή προωθούν την αύξηση της δανειακής επιβάρυνσης των νοικοκυριών.

| (16) | Η παρούσα σύσταση δεν θίγει τις εντολές των κεντρικών τραπεζών στην Ένωση όσον αφορά τη νομισματική πολιτική. |
| --- | --- |

(16)

Η παρούσα σύσταση δεν θίγει τις εντολές των κεντρικών τραπεζών στην Ένωση όσον αφορά τη νομισματική πολιτική.

| (17) | Οι συστάσεις του ΕΣΣΚ δημοσιεύονται αφού το γενικό συμβούλιο ενημερώσει σχετικά το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και εφόσον του παράσχει τη δυνατότητα να αντιδράσει, και αφού οι αποδέκτες ενημερωθούν για την πρόθεση δημοσίευσης, |
| --- | --- |

(17)

Οι συστάσεις του ΕΣΣΚ δημοσιεύονται αφού το γενικό συμβούλιο ενημερώσει σχετικά το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και εφόσον του παράσχει τη δυνατότητα να αντιδράσει, και αφού οι αποδέκτες ενημερωθούν για την πρόθεση δημοσίευσης,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΣΥΣΤΑΣΗ:

ΤΜΗΜΑ 1

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

Σύσταση Α — Ενεργοποίηση ή αυστηροποίηση κεφαλαιακών μέτρων

Συνιστάται, κατά περίπτωση, στη μακροπροληπτική αρχή, την εντεταλμένη αρχή ή την αρμόδια αρχή στη Δανία να διασφαλίζει διά της ενεργοποίησης πρόσθετων ή διά της αυστηροποίησης υφιστάμενων κεφαλαιακών μέτρων την ανθεκτικότητα των αδειοδοτημένων στην επικράτειά της πιστωτικών ιδρυμάτων έναντι ενδεχόμενου συστημικού κινδύνου ο οποίος συνδέεται με οικιστικά ακίνητα και θα μπορούσε να οδηγήσει σε άμεσες και έμμεσες πιστωτικές ζημίες που προκύπτουν, αντίστοιχα, από τα χαρτοφυλάκια ενυπόθηκων δανείων ή από τη μείωση της κατανάλωσης των νοικοκυριών που έχουν συνάψει τέτοια δάνεια.

Σύσταση Β — Παρακολούθηση των ευπαθειών και ενεργοποίηση ή αυστηροποίηση μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες

| 1. | Συνιστάται στις δανικές εθνικές αρχές που είναι επιφορτισμένες με την παρακολούθηση των συστημικών κινδύνων να παρακολουθούν εντατικά τις ευπάθειες που σχετίζονται με τη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών, την υπερτίμηση των κατοικιών και τα κριτήρια χορηγήσεων νέων ενυπόθηκων δανείων μεσοπρόθεσμα, μεταξύ άλλων:






  α) | αξιολογώντας, βάσει αναλυτικών στοιχείων ανά νέο ενυπόθηκο δάνειο, την ανθεκτικότητα των νέων δανειοληπτών σε δυσμενείς οικονομικές ή χρηματοπιστωτικές συνθήκες ή σε δυσμενείς εξελίξεις στην αγορά οικιστικών ακινήτων· και |
| --- | --- | --- |

1.

α)

αξιολογώντας, βάσει αναλυτικών στοιχείων ανά νέο ενυπόθηκο δάνειο, την ανθεκτικότητα των νέων δανειοληπτών σε δυσμενείς οικονομικές ή χρηματοπιστωτικές συνθήκες ή σε δυσμενείς εξελίξεις στην αγορά οικιστικών ακινήτων· και

| β) | αξιολογώντας τη διατηρησιμότητα των τιμών των κατοικιών και τη δυνατότητα μείωσής τους υπό δυσμενείς οικονομικές ή χρηματοπιστωτικές συνθήκες. |
| --- | --- |

β)

αξιολογώντας τη διατηρησιμότητα των τιμών των κατοικιών και τη δυνατότητα μείωσής τους υπό δυσμενείς οικονομικές ή χρηματοπιστωτικές συνθήκες.

| 2. | Προς αποφυγή της υπερβολικής συσσώρευσης πιστωτικού κινδύνου συνιστάται στη δανική αρχή που είναι επιφορτισμένη με την ενεργοποίηση μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες να ενεργοποιεί πρόσθετα ή να αυστηροποιεί υφιστάμενα τέτοια μέτρα, εάν από τα αποτελέσματα της παρακολούθησης που διενεργείται σύμφωνα με το ως άνω στοιχείο α) της παραγράφου 1 τεκμαίρεται πιθανή αδυναμία σημαντικού ή αυξανόμενου ποσοστού δανειοληπτών που συνάπτουν νέα ενυπόθηκα δάνεια να εξυπηρετήσουν το χρέος τους ή να διατηρήσουν τα επίπεδα κατανάλωσής τους σε περίπτωση εκδήλωσης δυσμενών οικονομικών ή χρηματοπιστωτικών συνθηκών ή δυσμενών εξελίξεων στην αγορά οικιστικών ακινήτων. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Εάν από τα αποτελέσματα της παρακολούθησης που διενεργείται κατά την παράγραφο 1 στοιχείο β) τεκμαίρεται αύξουσα υπερτίμηση των κατοικιών, συνιστάται στη Δανία να αυξήσει τη νομικά δεσμευτική ελάχιστη απαιτούμενη προκαταβολή, προκειμένου να διασφαλίζεται η επάρκεια των εξασφαλίσεων έναντι των νέων ενυπόθηκων δανείων με σκοπό την κάλυψη πιστωτικών ζημιών που αντιστοιχούν στη δυνητική μείωση των τιμών των κατοικιών υπό δυσμενείς οικονομικές ή χρηματοπιστωτικές συνθήκες και στην εκτιμώμενη μείωσή τους σε περίπτωση εκδήλωσης αρνητικού σεναρίου. |
| --- | --- |

3.

Σύσταση Γ — Διαρθρωτικές αλλαγές σε σχέση με τα ενυπόθηκα δάνεια και τον τομέα των οικιστικών ακινήτων

Συνιστάται στη Δανία να αναθεωρήσει τις πολιτικές της με στόχο τη συγκράτηση των διαρθρωτικών παραγόντων που οδήγησαν στις ευπάθειες που εντοπίστηκαν στην επικράτειά της και αποτελούν πιθανή πηγή συστημικού κινδύνου, καθόσον λειτουργούν για τα νοικοκυριά ως κίνητρα υπερβολικού ενυπόθηκου δανεισμού ή προκαλούν υπερβολική άνοδο των τιμών των κατοικιών και αύξηση του ενυπόθηκου χρέους.

ΤΜΗΜΑ 2

ΕΦΑΡΜΟΓΗ

1.   Ορισμοί

Για τους σκοπούς της παρούσας σύστασης ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:

| α) | «μέτρα στοχευμένα στους δανειολήπτες»: μακροπροληπτικά μέτρα που στοχεύουν στους δανειολήπτες· |
| --- | --- |

α)

«μέτρα στοχευμένα στους δανειολήπτες»: μακροπροληπτικά μέτρα που στοχεύουν στους δανειολήπτες·

| β) | «άμεσος έλεγχος»: πραγματική και ουσιαστική ικανότητα της οικείας μακροπροληπτικής αρχής να επιβάλλει σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και να προσαρμόζει μέτρα μακροπροληπτικής εποπτείας τα οποία εμπίπτουν στο πεδίο δράσης της, όποτε απαιτείται για την επίτευξη τελικού ή ενδιάμεσου στόχου· |
| --- | --- |

β)

«άμεσος έλεγχος»: πραγματική και ουσιαστική ικανότητα της οικείας μακροπροληπτικής αρχής να επιβάλλει σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και να προσαρμόζει μέτρα μακροπροληπτικής εποπτείας τα οποία εμπίπτουν στο πεδίο δράσης της, όποτε απαιτείται για την επίτευξη τελικού ή ενδιάμεσου στόχου·

| γ) | «εξουσίες έκδοσης συστάσεων»: ικανότητα της οικείας μακροπροληπτικής αρχής να παρέχει καθοδήγηση διά της έκδοσης συστάσεων κατά την εφαρμογή μακροπροληπτικών εργαλείων, όποτε απαιτείται για την επίτευξη τελικού ή ενδιάμεσου στόχου· |
| --- | --- |

γ)

«εξουσίες έκδοσης συστάσεων»: ικανότητα της οικείας μακροπροληπτικής αρχής να παρέχει καθοδήγηση διά της έκδοσης συστάσεων κατά την εφαρμογή μακροπροληπτικών εργαλείων, όποτε απαιτείται για την επίτευξη τελικού ή ενδιάμεσου στόχου·

| δ) | «δείκτης χρέους προς εισόδημα» (δείκτης DTI): ο λόγος του συνολικού χρέους δανειολήπτη προς το συνολικό ετήσιο διαθέσιμο εισόδημά του, κατά τον χρόνο έκδοσης του δανείου· |
| --- | --- |

δ)

«δείκτης χρέους προς εισόδημα» (δείκτης DTI): ο λόγος του συνολικού χρέους δανειολήπτη προς το συνολικό ετήσιο διαθέσιμο εισόδημά του, κατά τον χρόνο έκδοσης του δανείου·

| ε) | «δείκτης δανείου προς αξία» (δείκτης LTV): ο λόγος του αθροίσματος των δανείων ή τμημάτων δανείων που εξασφαλίζονται με υποθήκη επί του ακινήτου του δανειολήπτη προς την αξία του ακινήτου, κατά τον χρόνο έκδοσης του δανείου· |
| --- | --- |

ε)

«δείκτης δανείου προς αξία» (δείκτης LTV): ο λόγος του αθροίσματος των δανείων ή τμημάτων δανείων που εξασφαλίζονται με υποθήκη επί του ακινήτου του δανειολήπτη προς την αξία του ακινήτου, κατά τον χρόνο έκδοσης του δανείου·

| στ) | «μεσοπρόθεσμα»: χρονικός ορίζοντας τριετίας· |
| --- | --- |

στ)

«μεσοπρόθεσμα»: χρονικός ορίζοντας τριετίας·

| ζ) | «μακροπροληπτική αρχή»: εθνική αρχή μακροπροληπτικής εποπτείας επί της οποίας έχουν εφαρμογή οι στόχοι, ρυθμίσεις, εξουσίες, απαιτήσεις λογοδοσίας και τα λοιπά χαρακτηριστικά που καθορίζονται στη σύσταση ΕΣΣΚ/2011/3 (8)· |
| --- | --- |

ζ)

«μακροπροληπτική αρχή»: εθνική αρχή μακροπροληπτικής εποπτείας επί της οποίας έχουν εφαρμογή οι στόχοι, ρυθμίσεις, εξουσίες, απαιτήσεις λογοδοσίας και τα λοιπά χαρακτηριστικά που καθορίζονται στη σύσταση ΕΣΣΚ/2011/3 (8)·

| η) | «εξυπηρέτηση χρέους»: αποπληρωμή μέρους του συνολικού χρέους δανειολήπτη σε τοκοχρεολυτική βάση εντός καθορισμένης χρονικής περιόδου (συνήθως ενός έτους)· |
| --- | --- |

η)

«εξυπηρέτηση χρέους»: αποπληρωμή μέρους του συνολικού χρέους δανειολήπτη σε τοκοχρεολυτική βάση εντός καθορισμένης χρονικής περιόδου (συνήθως ενός έτους)·

| θ) | «δείκτης εξυπηρέτησης χρέους προς εισόδημα» (δείκτης DSTI): ο λόγος της ετήσιας συνολικής εξυπηρέτησης χρέους προς το συνολικό ετήσιο διαθέσιμο εισόδημα του δανειολήπτη κατά τον χρόνο έκδοσης του δανείου· |
| --- | --- |

θ)

«δείκτης εξυπηρέτησης χρέους προς εισόδημα» (δείκτης DSTI): ο λόγος της ετήσιας συνολικής εξυπηρέτησης χρέους προς το συνολικό ετήσιο διαθέσιμο εισόδημα του δανειολήπτη κατά τον χρόνο έκδοσης του δανείου·

| ι) | «διάρκεια»: η εκφρασμένη σε έτη διάρκεια της σύμβασης δανείου για την αγορά οικιστικού ακινήτου κατά τον χρόνο έκδοσης του δανείου. |
| --- | --- |

ι)

«διάρκεια»: η εκφρασμένη σε έτη διάρκεια της σύμβασης δανείου για την αγορά οικιστικού ακινήτου κατά τον χρόνο έκδοσης του δανείου.

2.   Κριτήρια εφαρμογής

1.   Για τους σκοπούς εφαρμογής της παρούσας σύστασης ισχύουν τα ακόλουθα κριτήρια:

| α) | θα πρέπει να λαμβάνεται δεόντως υπόψη η αρχή της αναλογικότητας σε σχέση με τον στόχο και το περιεχόμενο των συστάσεων Α, Β και Γ· |
| --- | --- |

α)

θα πρέπει να λαμβάνεται δεόντως υπόψη η αρχή της αναλογικότητας σε σχέση με τον στόχο και το περιεχόμενο των συστάσεων Α, Β και Γ·

| β) | κατά την ενεργοποίηση πρόσθετων ή την αυστηροποίηση υφιστάμενων κεφαλαιακών μέτρων σύμφωνα με τη σύσταση Α, η βαθμονόμηση και η σταδιακή εφαρμογή τους θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τη θέση της Δανίας στην εξέλιξη των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κύκλων και τυχόν επιπτώσεις στο συναφές κόστος και τα οφέλη· |
| --- | --- |

β)

κατά την ενεργοποίηση πρόσθετων ή την αυστηροποίηση υφιστάμενων κεφαλαιακών μέτρων σύμφωνα με τη σύσταση Α, η βαθμονόμηση και η σταδιακή εφαρμογή τους θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τη θέση της Δανίας στην εξέλιξη των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κύκλων και τυχόν επιπτώσεις στο συναφές κόστος και τα οφέλη·

| γ) | κατά την ενεργοποίηση πρόσθετων μέτρων ή την αυστηροποίηση υφιστάμενων μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες σύμφωνα με τη σύσταση Β, η βαθμονόμηση και η σταδιακή εφαρμογή τους θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τη θέση της Δανίας στην εξέλιξη των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κύκλων και τυχόν πιθανές επιπτώσεις όσον αφορά το συναφές κόστος και τα οφέλη· |
| --- | --- |

γ)

κατά την ενεργοποίηση πρόσθετων μέτρων ή την αυστηροποίηση υφιστάμενων μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες σύμφωνα με τη σύσταση Β, η βαθμονόμηση και η σταδιακή εφαρμογή τους θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τη θέση της Δανίας στην εξέλιξη των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κύκλων και τυχόν πιθανές επιπτώσεις όσον αφορά το συναφές κόστος και τα οφέλη·

| δ) | κατά την αύξηση της ελάχιστης απαιτούμενης προκαταβολής σύμφωνα με τη σύσταση Β η βαθμονόμηση και η σταδιακή εφαρμογή του εν λόγω μέτρου θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τη θέση της Δανίας στην εξέλιξη των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κύκλων και τυχόν πιθανές επιπτώσεις όσον αφορά το συναφές κόστος και τα οφέλη· |
| --- | --- |

δ)

κατά την αύξηση της ελάχιστης απαιτούμενης προκαταβολής σύμφωνα με τη σύσταση Β η βαθμονόμηση και η σταδιακή εφαρμογή του εν λόγω μέτρου θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τη θέση της Δανίας στην εξέλιξη των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κύκλων και τυχόν πιθανές επιπτώσεις όσον αφορά το συναφές κόστος και τα οφέλη·

| ε) | κατά την εφαρμογή αλλαγών πολιτικής αναφορικά με τη σύσταση Γ η σταδιακή εφαρμογή των σχετικών μέτρων θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τη θέση της Δανίας στην εξέλιξη των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κύκλων, κατά τρόπο ώστε τα μέτρα αυτά να μην εντείνουν τις συσσωρευμένες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της χώρας ούτε να επισπεύδουν την εκδήλωσή τους· |
| --- | --- |

ε)

κατά την εφαρμογή αλλαγών πολιτικής αναφορικά με τη σύσταση Γ η σταδιακή εφαρμογή των σχετικών μέτρων θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τη θέση της Δανίας στην εξέλιξη των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κύκλων, κατά τρόπο ώστε τα μέτρα αυτά να μην εντείνουν τις συσσωρευμένες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της χώρας ούτε να επισπεύδουν την εκδήλωσή τους·

| στ) | ειδικά κριτήρια συμμόρφωσης με τις συστάσεις Α, Β και Γ, τα οποία παρατίθενται στο παράρτημα I. |
| --- | --- |

στ)

ειδικά κριτήρια συμμόρφωσης με τις συστάσεις Α, Β και Γ, τα οποία παρατίθενται στο παράρτημα I.

2.   Οι αποδέκτες της παρούσας σύστασης καλούνται να υποβάλουν στο ΕΣΣΚ και στο Συμβούλιο έκθεση σχετικά με τη δράση που αναλαμβάνουν προς συμμόρφωση με τις διατάξεις της ή να αιτιολογούν επαρκώς τυχόν αδράνειά τους. Στο ελάχιστο περιεχόμενο της έκθεσης θα πρέπει να περιλαμβάνονται τα εξής:

| α) | πληροφορίες για το ουσιαστικό περιεχόμενο και το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης των σχετικών ενεργειών· |
| --- | --- |

α)

πληροφορίες για το ουσιαστικό περιεχόμενο και το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης των σχετικών ενεργειών·

| β) | αξιολόγηση των ευπαθειών που σχετίζονται με τη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών, την υπερτίμηση των κατοικιών και τα κριτήρια χορηγήσεων νέων ενυπόθηκων δανείων, μεταξύ άλλων και της χορήγησής τους με βάση τη διάρκειά τους, το προφίλ αποπληρωμής και τους δείκτες LTV, DTI και DSTI, οι οποίοι υπολογίζονται σύμφωνα με το παράρτημα IV της σύστασης ΕΣΣΚ/2016/14 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου (9), καθώς επίσης και της αποδοτικότητας της δράσης που αναλαμβάνεται, λαμβανομένων υπόψη των σκοπών της παρούσας σύστασης· |
| --- | --- |

β)

αξιολόγηση των ευπαθειών που σχετίζονται με τη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών, την υπερτίμηση των κατοικιών και τα κριτήρια χορηγήσεων νέων ενυπόθηκων δανείων, μεταξύ άλλων και της χορήγησής τους με βάση τη διάρκειά τους, το προφίλ αποπληρωμής και τους δείκτες LTV, DTI και DSTI, οι οποίοι υπολογίζονται σύμφωνα με το παράρτημα IV της σύστασης ΕΣΣΚ/2016/14 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου (9), καθώς επίσης και της αποδοτικότητας της δράσης που αναλαμβάνεται, λαμβανομένων υπόψη των σκοπών της παρούσας σύστασης·

| γ) | λεπτομερής αιτιολόγηση τυχόν αδράνειας ή παρέκκλισης από την παρούσα σύσταση, περιλαμβανομένων τυχόν καθυστερήσεων. |
| --- | --- |

γ)

λεπτομερής αιτιολόγηση τυχόν αδράνειας ή παρέκκλισης από την παρούσα σύσταση, περιλαμβανομένων τυχόν καθυστερήσεων.

3.   Χρονοδιάγραμμα ενεργειών προς εφαρμογή των συστάσεων

Οι αποδέκτες της παρούσας σύστασης καλούνται να υποβάλλουν στο ΕΣΣΚ και στο Συμβούλιο εκθέσεις σχετικά με τη δράση που αναλαμβάνουν προς συμμόρφωση με τις διατάξεις της ή να αιτιολογούν επαρκώς τυχόν αδράνειά τους, σύμφωνα με τα ακόλουθα χρονοδιαγράμματα:

| α) | Σύσταση Α

  Έως τις 31 Οκτωβρίου 2020, και εν συνεχεία σε ετήσια βάση έως τις 31 Οκτωβρίου 2022, ο αποδέκτης της σύστασης A καλείται να υποβάλλει στο ΕΣΣΚ και στο Συμβούλιο έκθεση για την όποια δράση του σχετικά με την εφαρμογή κεφαλαιακών μέτρων. Εάν περισσότερα όργανα είναι υπεύθυνα για την ανάληψη δράσης προς αντιμετώπιση των εντοπισθεισών ευπαθειών, θα πρέπει να υποβάλλεται κοινή έκθεση. |
| --- | --- |

α)

Σύσταση Α

Έως τις 31 Οκτωβρίου 2020, και εν συνεχεία σε ετήσια βάση έως τις 31 Οκτωβρίου 2022, ο αποδέκτης της σύστασης A καλείται να υποβάλλει στο ΕΣΣΚ και στο Συμβούλιο έκθεση για την όποια δράση του σχετικά με την εφαρμογή κεφαλαιακών μέτρων. Εάν περισσότερα όργανα είναι υπεύθυνα για την ανάληψη δράσης προς αντιμετώπιση των εντοπισθεισών ευπαθειών, θα πρέπει να υποβάλλεται κοινή έκθεση.

| β) | Σύσταση Β

  Έως τις 31 Οκτωβρίου 2020, και εν συνεχεία σε ετήσια βάση έως τις 31 Οκτωβρίου 2022, οι αποδέκτες της σύστασης Β καλούνται να υποβάλλουν στο ΕΣΣΚ και στο Συμβούλιο έκθεση σχετικά με την παρακολούθηση των ευπαθειών που σχετίζονται με τη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών και τη δράση που αναλαμβάνουν προς αντιμετώπισή τους. Εάν περισσότερα όργανα είναι υπεύθυνα για την ανάληψη δράσης προς αντιμετώπιση των εντοπισθεισών ευπαθειών, θα πρέπει να υποβάλλεται κοινή έκθεση. |
| --- | --- |

β)

Σύσταση Β

Έως τις 31 Οκτωβρίου 2020, και εν συνεχεία σε ετήσια βάση έως τις 31 Οκτωβρίου 2022, οι αποδέκτες της σύστασης Β καλούνται να υποβάλλουν στο ΕΣΣΚ και στο Συμβούλιο έκθεση σχετικά με την παρακολούθηση των ευπαθειών που σχετίζονται με τη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών και τη δράση που αναλαμβάνουν προς αντιμετώπισή τους. Εάν περισσότερα όργανα είναι υπεύθυνα για την ανάληψη δράσης προς αντιμετώπιση των εντοπισθεισών ευπαθειών, θα πρέπει να υποβάλλεται κοινή έκθεση.

| γ) | Σύσταση Γ

  Έως τις 31 Οκτωβρίου 2022 ο αποδέκτης της σύστασης Γ καλείται να υποβάλει στο ΕΣΣΚ και στο Συμβούλιο έκθεση για την εφαρμογή της. Εάν περισσότερα όργανα είναι υπεύθυνα για την ανάληψη δράσης προς αντιμετώπιση των εντοπισθεισών ευπαθειών, θα πρέπει να υποβληθεί κοινή έκθεση. |
| --- | --- |

γ)

Σύσταση Γ

Έως τις 31 Οκτωβρίου 2022 ο αποδέκτης της σύστασης Γ καλείται να υποβάλει στο ΕΣΣΚ και στο Συμβούλιο έκθεση για την εφαρμογή της. Εάν περισσότερα όργανα είναι υπεύθυνα για την ανάληψη δράσης προς αντιμετώπιση των εντοπισθεισών ευπαθειών, θα πρέπει να υποβληθεί κοινή έκθεση.

4.   Παρακολούθηση και αξιολόγηση

| 1. | Η Γραμματεία του ΕΣΣΚ:






  α) | συνδράμει τους αποδέκτες, διασφαλίζοντας τον συντονισμό της παροχής στοιχείων, παρέχοντάς τους τα σχετικά υποδείγματα και εξειδικεύοντας, όπου είναι απαραίτητο, τη διαδικασία και το χρονοδιάγραμμα ενεργειών προς εφαρμογή των συστάσεων· |
| --- | --- | --- |

1.

α)

συνδράμει τους αποδέκτες, διασφαλίζοντας τον συντονισμό της παροχής στοιχείων, παρέχοντάς τους τα σχετικά υποδείγματα και εξειδικεύοντας, όπου είναι απαραίτητο, τη διαδικασία και το χρονοδιάγραμμα ενεργειών προς εφαρμογή των συστάσεων·

| β) | ελέγχει τις ενέργειες στις οποίες προβαίνουν οι αποδέκτες προς εφαρμογή των συστάσεων, τους συνδράμει εφόσον το ζητούν και υποβάλλει σχετικές εκθέσεις στο γενικό συμβούλιο. Θα εκπονηθούν τρεις αξιολογήσεις ως εξής:






  i) | έως τις 31 Δεκεμβρίου 2020 για την εφαρμογή των συστάσεων Α και Β· |
| --- | --- | --- |

β)

ελέγχει τις ενέργειες στις οποίες προβαίνουν οι αποδέκτες προς εφαρμογή των συστάσεων, τους συνδράμει εφόσον το ζητούν και υποβάλλει σχετικές εκθέσεις στο γενικό συμβούλιο. Θα εκπονηθούν τρεις αξιολογήσεις ως εξής:

i)

έως τις 31 Δεκεμβρίου 2020 για την εφαρμογή των συστάσεων Α και Β·

| ii) | έως τις 31 Δεκεμβρίου 2021 για την εφαρμογή των συστάσεων Α και Β· |
| --- | --- |

ii)

έως τις 31 Δεκεμβρίου 2021 για την εφαρμογή των συστάσεων Α και Β·

| iii) | έως τις 31 Δεκεμβρίου 2022 για την εφαρμογή των συστάσεων Α, Β και Γ. |
| --- | --- |

iii)

έως τις 31 Δεκεμβρίου 2022 για την εφαρμογή των συστάσεων Α, Β και Γ.

| 2. | Το γενικό συμβούλιο θα αξιολογεί τις ενέργειες των αποδεκτών και την αιτιολόγηση τυχόν αδράνειάς τους και μπορεί κατά περίπτωση να κρίνει αν υφίσταται εκ μέρους τους παράλειψη συμμόρφωσης με την παρούσα σύσταση ή επαρκούς αιτιολόγησης της αδράνειάς τους. |
| --- | --- |

2.

Φρανκφούρτη, 27 Ιουνίου 2019.

Προϊστάμενος της Γραμματείας του ΕΣΣΚ,

εξ ονόματος του γενικού συμβουλίου του ΕΣΣΚ

Francesco MAZZAFERRO

---

(1)  ΕΕ L 331 της 15.12.2010, σ. 1.

1

(2)  Σύσταση ΕΣΣΚ/2013/1 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 4ης Απριλίου 2013, σχετικά με τους ενδιάμεσους στόχους και τα εργαλεία μακροπροληπτικής πολιτικής (ΕΕ C 170 της 15.6.2013, σ. 1).

2

(3)  Οδηγία 2013/36/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 2013, σχετικά με την πρόσβαση στη δραστηριότητα πιστωτικών ιδρυμάτων και την προληπτική εποπτεία πιστωτικών ιδρυμάτων και επιχειρήσεων επενδύσεων, για την τροποποίηση της οδηγίας 2002/87/ΕΚ και για την κατάργηση των οδηγιών 2006/48/ΕΚ και 2006/49/ΕΚ (ΕΕ L 176 της 27.6.2013, σ. 338).

3

(4)  Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 575/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 2013, σχετικά με τις απαιτήσεις προληπτικής εποπτείας για πιστωτικά ιδρύματα και επιχειρήσεις επενδύσεων και την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 648/2012 (ΕΕ L 176 της 27.6.2013, σ. 1).

4

(5)  Βλέπε «Vulnerabilities in the EU Residential Real Estate Sector» (Ευπάθειες στον τομέα των οικιστικών ακινήτων της ΕΕ, ΕΣΣΚ), Νοέμβριος 2016, διαθέσιμο στον δικτυακό τόπο του ΕΣΣΚ (www.esrb.europa.eu).

5

(6)  Σύσταση ΕΣΣΚ/2016/07 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2016, σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της Δανίας (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 47).

6

(7)  Βλέπε «Vulnerabilities in the residential real estate sectors of EEA countries» (Ευπάθειες στους τομείς των οικιστικών ακινήτων των χωρών του ΕΟΧ), ΕΣΣΚ, 2019, διαθέσιμο στον δικτυακό τόπο του ΕΣΣΚ (www.esrb.europa.eu).

7

(8)  Σύσταση ΕΣΣΚ/2011/3 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 22ας Δεκεμβρίου 2011, σχετικά με τη μακροπροληπτική αρμοδιότητα των εθνικών αρχών (ΕΕ C 41 της 14.2.2012, σ. 1).

8

(9)  Σύσταση ΕΣΣΚ/2016/14 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 31ης Οκτωβρίου 2016, σχετικά με την κάλυψη κενών στα στοιχεία που αφορούν ακίνητα (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 1).

9

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I

ΕΙΔΙΚΟΤΕΡΟΙ ΟΡΟΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΜΕ ΤΙΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

Σύσταση Α — Ενεργοποίηση ή αυστηροποίηση κεφαλαιακών μέτρων

Επί της σύστασης A εφαρμόζονται τα ακόλουθα κριτήρια συμμόρφωσης.

| 1. | Πριν από την ενεργοποίηση πρόσθετων ή την αυστηροποίηση υφιστάμενων κεφαλαιακών μέτρων θα πρέπει να αξιολογείται η θέση της Δανίας στην εξέλιξη των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κύκλων, προκειμένου να εξακριβωθεί η σκοπιμότητα της ενεργοποίησής τους. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Μετά την ενεργοποίηση των κεφαλαιακών μέτρων ενδέχεται να καθίσταται αναγκαία η αυστηροποίησή τους ή η ενεργοποίηση πρόσθετων μακροπροληπτικών μέτρων προς αντιμετώπιση των ευπαθειών που έχουν εντοπιστεί στη Δανία· αυτό θα εξαρτάται από την επιλογή των ενεργοποιηθέντων κεφαλαιακών μέτρων, από την αρχική βαθμονόμησή τους και από τα αποτελέσματα της αξιολόγησης των ευπαθειών. |
| --- | --- |

2.

Σύσταση Β — Παρακολούθηση των ευπαθειών και ενεργοποίηση ή αυστηροποίηση μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες

Επί της σύστασης Β εφαρμόζονται τα ακόλουθα κριτήρια συμμόρφωσης.

| 1. | Πριν από την ενεργοποίηση πρόσθετων ή την αυστηροποίηση υφιστάμενων μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες θα πρέπει να αξιολογείται η θέση της Δανίας στην εξέλιξη των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κύκλων, προκειμένου να εξακριβωθεί η σκοπιμότητα της εν λόγω ενεργοποίησης ή αυστηροποίησης. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Πριν από την αύξηση της ισχύουσας ελάχιστης απαιτούμενης προκαταβολής θα πρέπει να αξιολογείται η θέση της Δανίας στην εξέλιξη των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κύκλων, προκειμένου να καθοριστεί η κατάλληλη βαθμονόμηση και η σταδιακή εφαρμογή του μέτρου. |
| --- | --- |

2.

Σύσταση Γ — Διαρθρωτικές αλλαγές σε σχέση με τα ενυπόθηκα δάνεια και τον τομέα των οικιστικών ακινήτων

Επί της σύστασης Γ εφαρμόζονται τα ακόλουθα κριτήρια συμμόρφωσης.

Κατά τη διαμόρφωση επιλογών πολιτικής και πριν από την εφαρμογή οποιωνδήποτε αλλαγών πολιτικής θα πρέπει να αξιολογείται ο αντίκτυπος των προτεινόμενων μέτρων αφού ληφθεί υπόψη η θέση της Δανίας στην εξέλιξη των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κύκλων, προκειμένου να διασφαλίζεται ότι τα μέτρα αυτά δεν επιτείνουν ούτε επισπεύδουν την εκδήλωση των συσσωρευμένων ευπαθειών στον τομέα οικιστικών ακινήτων της χώρας.

---

| 30.10.2019 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 366/14 |
| --- | --- | --- | --- |

30.10.2019

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 366/14

---

ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΣΥΣΤΗΜΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

της 27ης Ιουνίου 2019

σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων του Λουξεμβούργου

(ΕΣΣΚ/2019/6)

(2019/C 366/03)

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΣΥΣΤΗΜΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1092/2010 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 24ης Νοεμβρίου 2010, σχετικά με τη μακροπροληπτική επίβλεψη του χρηματοοικονομικού συστήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τη σύσταση Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου (1), και ιδίως τα άρθρα 3, 16, 17 και 18,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

| (1) | Ο τομέας των ακινήτων διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην οικονομία και οι εξελίξεις που τον χαρακτηρίζουν μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Οι οικονομικές κρίσεις του παρελθόντος κατέδειξαν ότι οι μη διατηρήσιμες εξελίξεις στις αγορές ακινήτων μπορούν να έχουν σοβαρές συνέπειες για τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος και της οικονομίας στο σύνολό της, οι οποίες μπορούν επίσης να προκαλέσουν αρνητικές δευτερογενείς επιπτώσεις διασυνοριακού χαρακτήρα. Οι δυσμενείς εξελίξεις που σημειώθηκαν παλαιότερα στην αγορά ακινήτων κάποιων κρατών μελών οδήγησαν σε εκτεταμένες πιστωτικές ζημίες και/ή είχαν αρνητικό αντίκτυπο στην πραγματική οικονομία. Οι επιπτώσεις αυτές αντανακλούν τη στενή σχέση αλληλεπίδρασης μεταξύ του τομέα των ακινήτων, των φορέων χρηματοδότησης και λοιπών τομέων της οικονομίας. Επιπλέον, οι ισχυροί βρόχοι ανάδρασης μεταξύ του χρηματοπιστωτικού συστήματος και της πραγματικής οικονομίας ενισχύουν τις όποιες αρνητικές εξελίξεις. |
| --- | --- |

(1)

Ο τομέας των ακινήτων διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην οικονομία και οι εξελίξεις που τον χαρακτηρίζουν μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Οι οικονομικές κρίσεις του παρελθόντος κατέδειξαν ότι οι μη διατηρήσιμες εξελίξεις στις αγορές ακινήτων μπορούν να έχουν σοβαρές συνέπειες για τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος και της οικονομίας στο σύνολό της, οι οποίες μπορούν επίσης να προκαλέσουν αρνητικές δευτερογενείς επιπτώσεις διασυνοριακού χαρακτήρα. Οι δυσμενείς εξελίξεις που σημειώθηκαν παλαιότερα στην αγορά ακινήτων κάποιων κρατών μελών οδήγησαν σε εκτεταμένες πιστωτικές ζημίες και/ή είχαν αρνητικό αντίκτυπο στην πραγματική οικονομία. Οι επιπτώσεις αυτές αντανακλούν τη στενή σχέση αλληλεπίδρασης μεταξύ του τομέα των ακινήτων, των φορέων χρηματοδότησης και λοιπών τομέων της οικονομίας. Επιπλέον, οι ισχυροί βρόχοι ανάδρασης μεταξύ του χρηματοπιστωτικού συστήματος και της πραγματικής οικονομίας ενισχύουν τις όποιες αρνητικές εξελίξεις.

| (2) | Οι δίαυλοι αυτοί είναι σημαντικοί υπό την έννοια ότι οι κίνδυνοι που πηγάζουν από τον τομέα των ακινήτων μπορούν να έχουν συστημικό αντίκτυπο φιλοκυκλικού χαρακτήρα. Οι ευπάθειες του χρηματοπιστωτικού συστήματος συνήθως συρρέουν κατά την ανοδική φάση του κύκλου της αγοράς ακινήτων. Οι φαινομενικά μικρότεροι κίνδυνοι της χρηματοδότησης και η διευκόλυνση της πρόσβασης σε αυτή μπορούν να συντείνουν στην ταχεία αύξηση των πιστώσεων και επενδύσεων και σε αύξηση της ζήτησης ακινήτων, με αποτέλεσμα την άσκηση ανοδικής πίεσης στις τιμές τους. Με τις συνακόλουθες υψηλότερες αξίες των εξασφαλίσεων να ευνοούν περαιτέρω τη ζήτηση και προσφορά πιστώσεων, αυτή η αυτοτροφοδοτούμενη δυναμική μπορεί να επιφέρει συστημικές συνέπειες. Αντίθετα, κατά την καθοδική φάση του κύκλου της αγοράς ακινήτων οι αυστηρότεροι όροι χορηγήσεων, η υψηλότερη απροθυμία ανάληψης κινδύνων και η καθοδική πίεση στις τιμές των ακινήτων μπορούν να επηρεάσουν δυσμενώς την ανθεκτικότητα δανειοληπτών και δανειστών, αποδυναμώνοντας με τον τρόπο αυτόν τις οικονομικές συνθήκες. |
| --- | --- |

(2)

Οι δίαυλοι αυτοί είναι σημαντικοί υπό την έννοια ότι οι κίνδυνοι που πηγάζουν από τον τομέα των ακινήτων μπορούν να έχουν συστημικό αντίκτυπο φιλοκυκλικού χαρακτήρα. Οι ευπάθειες του χρηματοπιστωτικού συστήματος συνήθως συρρέουν κατά την ανοδική φάση του κύκλου της αγοράς ακινήτων. Οι φαινομενικά μικρότεροι κίνδυνοι της χρηματοδότησης και η διευκόλυνση της πρόσβασης σε αυτή μπορούν να συντείνουν στην ταχεία αύξηση των πιστώσεων και επενδύσεων και σε αύξηση της ζήτησης ακινήτων, με αποτέλεσμα την άσκηση ανοδικής πίεσης στις τιμές τους. Με τις συνακόλουθες υψηλότερες αξίες των εξασφαλίσεων να ευνοούν περαιτέρω τη ζήτηση και προσφορά πιστώσεων, αυτή η αυτοτροφοδοτούμενη δυναμική μπορεί να επιφέρει συστημικές συνέπειες. Αντίθετα, κατά την καθοδική φάση του κύκλου της αγοράς ακινήτων οι αυστηρότεροι όροι χορηγήσεων, η υψηλότερη απροθυμία ανάληψης κινδύνων και η καθοδική πίεση στις τιμές των ακινήτων μπορούν να επηρεάσουν δυσμενώς την ανθεκτικότητα δανειοληπτών και δανειστών, αποδυναμώνοντας με τον τρόπο αυτόν τις οικονομικές συνθήκες.

| (3) | Οι ευπάθειες που συνδέονται με την αγορά οικιστικών ακινήτων μπορούν να αποτελέσουν πηγή συστημικού κινδύνου και να επηρεάσουν τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα τόσο άμεσα όσο και έμμεσα. Η άμεση επίδραση αφορά τις πιστωτικές ζημίες στα χαρτοφυλάκια ενυπόθηκων δανείων λόγω της επικράτησης δυσμενών οικονομικών ή χρηματοπιστωτικών συνθηκών και της ταυτόχρονης εκδήλωσης αρνητικών εξελίξεων στην αγορά οικιστικών ακινήτων. Η έμμεση επίδραση μπορεί να αφορά προσαρμογές στην κατανάλωση των νοικοκυριών, οι οποίες παράγουν περαιτέρω συνέπειες για την πραγματική οικονομία και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. |
| --- | --- |

(3)

Οι ευπάθειες που συνδέονται με την αγορά οικιστικών ακινήτων μπορούν να αποτελέσουν πηγή συστημικού κινδύνου και να επηρεάσουν τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα τόσο άμεσα όσο και έμμεσα. Η άμεση επίδραση αφορά τις πιστωτικές ζημίες στα χαρτοφυλάκια ενυπόθηκων δανείων λόγω της επικράτησης δυσμενών οικονομικών ή χρηματοπιστωτικών συνθηκών και της ταυτόχρονης εκδήλωσης αρνητικών εξελίξεων στην αγορά οικιστικών ακινήτων. Η έμμεση επίδραση μπορεί να αφορά προσαρμογές στην κατανάλωση των νοικοκυριών, οι οποίες παράγουν περαιτέρω συνέπειες για την πραγματική οικονομία και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.

| (4) | Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 4 της σύστασης ΕΣΣΚ/2013/1 (2), απώτατος στόχος της μακροπροληπτικής πολιτικής είναι να συμβάλλει στη διαφύλαξη της σταθερότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος ως συνόλου, μεταξύ άλλων ενισχύοντας την ανθεκτικότητά του και μειώνοντας τη συσσώρευση των συστημικών κινδύνων, διασφαλίζοντας με τον τρόπο αυτόν τη διατηρήσιμη συμβολή του χρηματοπιστωτικού τομέα στην οικονομική ανάπτυξη. |
| --- | --- |

(4)

Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 4 της σύστασης ΕΣΣΚ/2013/1 (2), απώτατος στόχος της μακροπροληπτικής πολιτικής είναι να συμβάλλει στη διαφύλαξη της σταθερότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος ως συνόλου, μεταξύ άλλων ενισχύοντας την ανθεκτικότητά του και μειώνοντας τη συσσώρευση των συστημικών κινδύνων, διασφαλίζοντας με τον τρόπο αυτόν τη διατηρήσιμη συμβολή του χρηματοπιστωτικού τομέα στην οικονομική ανάπτυξη.

| (5) | Ενόψει τούτου, ανάλογα με την αξιολόγηση των κινδύνων οι μακροπροληπτικές αρχές μπορούν να χρησιμοποιούν ένα ή περισσότερα από τα κεφαλαιακού χαρακτήρα μέτρα μακροπροληπτικής εποπτείας που προβλέπονται στην οδηγία 2013/36/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3) και στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 575/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (4), ή/και μέτρα μακροπροληπτικής εποπτείας στοχευμένα στους δανειολήπτες, τα οποία βασίζονται αποκλειστικά στο εθνικό δίκαιο. Ενώ τα κεφαλαιακά μέτρα αποσκοπούν πρωτίστως στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος, τα στοχευμένα στους δανειολήπτες μέτρα ίσως είναι τα πλέον κατάλληλα για την πρόληψη της περαιτέρω συσσώρευσης συστημικών κινδύνων. |
| --- | --- |

(5)

Ενόψει τούτου, ανάλογα με την αξιολόγηση των κινδύνων οι μακροπροληπτικές αρχές μπορούν να χρησιμοποιούν ένα ή περισσότερα από τα κεφαλαιακού χαρακτήρα μέτρα μακροπροληπτικής εποπτείας που προβλέπονται στην οδηγία 2013/36/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3) και στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 575/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (4), ή/και μέτρα μακροπροληπτικής εποπτείας στοχευμένα στους δανειολήπτες, τα οποία βασίζονται αποκλειστικά στο εθνικό δίκαιο. Ενώ τα κεφαλαιακά μέτρα αποσκοπούν πρωτίστως στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος, τα στοχευμένα στους δανειολήπτες μέτρα ίσως είναι τα πλέον κατάλληλα για την πρόληψη της περαιτέρω συσσώρευσης συστημικών κινδύνων.

| (6) | Επιπλέον, σύμφωνα με τη σύσταση ΕΣΣΚ/2013/1 τα κράτη μέλη καλούνται να θεσπίσουν νομικό πλαίσιο που θα επιτρέπει στις οικείες μακροπροληπτικές αρχές να έχουν υπό τον άμεσο έλεγχό τους τα μακροπροληπτικά εργαλεία που προβλέπονται στις διατάξεις της ή να διαθέτουν την εξουσία έκδοσης σχετικών συστάσεων. |
| --- | --- |

(6)

Επιπλέον, σύμφωνα με τη σύσταση ΕΣΣΚ/2013/1 τα κράτη μέλη καλούνται να θεσπίσουν νομικό πλαίσιο που θα επιτρέπει στις οικείες μακροπροληπτικές αρχές να έχουν υπό τον άμεσο έλεγχό τους τα μακροπροληπτικά εργαλεία που προβλέπονται στις διατάξεις της ή να διαθέτουν την εξουσία έκδοσης σχετικών συστάσεων.

| (7) | Το 2016 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου (ΕΣΣΚ) αξιολόγησε σε επίπεδο Ένωσης τις ευπάθειες που σχετίζονται με τα οικιστικά ακίνητα (5). Βάσει της αξιολόγησης αυτής το ΕΣΣΚ κατάφερε να εντοπίσει σε διάφορες χώρες μεσοπρόθεσμες ευπάθειες οι οποίες αποτελούν εν δυνάμει πηγές συστημικού κινδύνου για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και οι οποίες οδήγησαν στην έκδοση προειδοποιήσεων σε οκτώ εξ αυτών, περιλαμβανομένου του Λουξεμβούργου (6). |
| --- | --- |

(7)

Το 2016 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου (ΕΣΣΚ) αξιολόγησε σε επίπεδο Ένωσης τις ευπάθειες που σχετίζονται με τα οικιστικά ακίνητα (5). Βάσει της αξιολόγησης αυτής το ΕΣΣΚ κατάφερε να εντοπίσει σε διάφορες χώρες μεσοπρόθεσμες ευπάθειες οι οποίες αποτελούν εν δυνάμει πηγές συστημικού κινδύνου για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και οι οποίες οδήγησαν στην έκδοση προειδοποιήσεων σε οκτώ εξ αυτών, περιλαμβανομένου του Λουξεμβούργου (6).

| (8) | Το 2016 οι κύριες ευπάθειες που εντοπίστηκαν στην αγορά οικιστικών ακινήτων του Λουξεμβούργου αφορούσαν τη ραγδαία άνοδο των τιμών των κατοικιών και αύξηση του ενυπόθηκου δανεισμού, καθώς και την υψηλή και διαρκώς αυξανόμενη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών. Ακόμη, σημαντικό μερίδιο υποθηκικών οφειλετών είχαν χρέος και έξοδα εξυπηρέτησής του υψηλά σε σχέση με το εισόδημά τους, που τους καθιστούσαν ευάλωτους σε ενδεχόμενη αύξηση των επιτοκίων. |
| --- | --- |

(8)

Το 2016 οι κύριες ευπάθειες που εντοπίστηκαν στην αγορά οικιστικών ακινήτων του Λουξεμβούργου αφορούσαν τη ραγδαία άνοδο των τιμών των κατοικιών και αύξηση του ενυπόθηκου δανεισμού, καθώς και την υψηλή και διαρκώς αυξανόμενη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών. Ακόμη, σημαντικό μερίδιο υποθηκικών οφειλετών είχαν χρέος και έξοδα εξυπηρέτησής του υψηλά σε σχέση με το εισόδημά τους, που τους καθιστούσαν ευάλωτους σε ενδεχόμενη αύξηση των επιτοκίων.

| (9) | Το ΕΣΣΚ ολοκλήρωσε πρόσφατα μια συστηματική και προορατική αξιολόγηση των ευπαθειών του τομέα των οικιστικών ακινήτων σε επίπεδο Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ) (7). |
| --- | --- |

(9)

Το ΕΣΣΚ ολοκλήρωσε πρόσφατα μια συστηματική και προορατική αξιολόγηση των ευπαθειών του τομέα των οικιστικών ακινήτων σε επίπεδο Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ) (7).

| (10) | Ως προς το Λουξεμβούργο η πρόσφατη αυτή αξιολόγηση αποκάλυψε ότι από το 2016 ο ισχυρός ρυθμός αύξησης του ενυπόθηκου δανεισμού συνέχισε να τροφοδοτεί τη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών. Παρά το γεγονός ότι η άνοδος των τιμών των κατοικιών έχει επιβραδυνθεί, η ήδη διαμορφωθείσα δυναμική εγείρει ανησυχίες ως προς πιθανή υπερτίμησή τους. Ακόμη, τα πλέον πρόσφατα στοιχεία για τα κριτήρια χορηγήσεων επιβεβαιώνουν ότι σημαντικό ποσοστό νοικοκυριών είναι εν δυνάμει ευάλωτα σε δυσμενείς οικονομικές ή χρηματοπιστωτικές συνθήκες ή δυσμενείς εξελίξεις στην αγορά οικιστικών ακινήτων. |
| --- | --- |

(10)

Ως προς το Λουξεμβούργο η πρόσφατη αυτή αξιολόγηση αποκάλυψε ότι από το 2016 ο ισχυρός ρυθμός αύξησης του ενυπόθηκου δανεισμού συνέχισε να τροφοδοτεί τη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών. Παρά το γεγονός ότι η άνοδος των τιμών των κατοικιών έχει επιβραδυνθεί, η ήδη διαμορφωθείσα δυναμική εγείρει ανησυχίες ως προς πιθανή υπερτίμησή τους. Ακόμη, τα πλέον πρόσφατα στοιχεία για τα κριτήρια χορηγήσεων επιβεβαιώνουν ότι σημαντικό ποσοστό νοικοκυριών είναι εν δυνάμει ευάλωτα σε δυσμενείς οικονομικές ή χρηματοπιστωτικές συνθήκες ή δυσμενείς εξελίξεις στην αγορά οικιστικών ακινήτων.

| (11) | Από το 2016 και έπειτα ενεργοποιήθηκαν στο Λουξεμβούργο διάφορα κεφαλαιακά μέτρα κατόπιν συστάσεων τις οποίες εξέδωσε η Comité du Risque Systémique (μακροπροληπτική αρχή του Λουξεμβούργου): i) το 2016 η Commission de Surveillance du Secteur Financier (επιτροπή εποπτείας του χρηματοπιστωτικού τομέα του Λουξεμβούργου, εφεξής η «CSSF») εισήγαγε για τα ανοίγματα λιανικής τραπεζικής που εξασφαλίζονται με υποθήκη επί οικιστικών ακινήτων στο Λουξεμβούργο κατώτατο μέσο συντελεστή στάθμισης κινδύνου 15 % όσον αφορά πιστωτικά ιδρύματα που εφαρμόζουν την προσέγγιση εσωτερικών διαβαθμίσεων, σύμφωνα με το άρθρο 92 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 575/2013· και ii) το 2018 η CSSF αύξησε τον συντελεστή του αντικυκλικού κεφαλαιακού αποθέματος ασφαλείας από 0 % σε 0,25 % με ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2020. |
| --- | --- |

(11)

Από το 2016 και έπειτα ενεργοποιήθηκαν στο Λουξεμβούργο διάφορα κεφαλαιακά μέτρα κατόπιν συστάσεων τις οποίες εξέδωσε η Comité du Risque Systémique (μακροπροληπτική αρχή του Λουξεμβούργου): i) το 2016 η Commission de Surveillance du Secteur Financier (επιτροπή εποπτείας του χρηματοπιστωτικού τομέα του Λουξεμβούργου, εφεξής η «CSSF») εισήγαγε για τα ανοίγματα λιανικής τραπεζικής που εξασφαλίζονται με υποθήκη επί οικιστικών ακινήτων στο Λουξεμβούργο κατώτατο μέσο συντελεστή στάθμισης κινδύνου 15 % όσον αφορά πιστωτικά ιδρύματα που εφαρμόζουν την προσέγγιση εσωτερικών διαβαθμίσεων, σύμφωνα με το άρθρο 92 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 575/2013· και ii) το 2018 η CSSF αύξησε τον συντελεστή του αντικυκλικού κεφαλαιακού αποθέματος ασφαλείας από 0 % σε 0,25 % με ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2020.

| (12) | Παρόλο που οι εθνικές αρχές στη συγκεκριμένη χώρα πρότειναν τη θέσπιση νομικού πλαισίου για τη λήψη νομικά δεσμευτικών μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες, τα μέτρα αυτά δεν είναι ακόμη διαθέσιμα στο Λουξεμβούργο. Πάντως, οι εντοπισθείσες ευπάθειες που αφορούν την άνοδο των τιμών των κατοικιών, την αύξηση του ενυπόθηκου δανεισμού και τη διαρκώς αυξανόμενη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών απαιτούν την ενεργοποίηση τέτοιων μέτρων. |
| --- | --- |

(12)

Παρόλο που οι εθνικές αρχές στη συγκεκριμένη χώρα πρότειναν τη θέσπιση νομικού πλαισίου για τη λήψη νομικά δεσμευτικών μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες, τα μέτρα αυτά δεν είναι ακόμη διαθέσιμα στο Λουξεμβούργο. Πάντως, οι εντοπισθείσες ευπάθειες που αφορούν την άνοδο των τιμών των κατοικιών, την αύξηση του ενυπόθηκου δανεισμού και τη διαρκώς αυξανόμενη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών απαιτούν την ενεργοποίηση τέτοιων μέτρων.

| (13) | Ναι μεν οι κυκλικοί παράγοντες κατέχουν σημαντικό ρόλο στην τροφοδότηση των ευπαθειών που εντοπίστηκαν στο Λουξεμβούργο, αλλά υπάρχουν και διαρθρωτικοί παράγοντες που συνέτειναν σε αυτές και οδήγησαν σε αύξηση του επιπέδου συστημικού κινδύνου. Στους παράγοντες αυτούς περιλαμβάνονται: i) η υποπροσφορά κατοικιών, η οποία ασκεί ανοδική πίεση στις τιμές τους και στο χρέος των νοικοκυριών που αγοράζουν ακίνητα για ιδιοκατοίκηση· και ii) η έκπτωση των τόκων ενυπόθηκων δανείων από τη φορολογική βάση, η οποία μπορεί να λειτουργήσει ως κίνητρο υπερδανεισμού για τα νοικοκυριά. |
| --- | --- |

(13)

Ναι μεν οι κυκλικοί παράγοντες κατέχουν σημαντικό ρόλο στην τροφοδότηση των ευπαθειών που εντοπίστηκαν στο Λουξεμβούργο, αλλά υπάρχουν και διαρθρωτικοί παράγοντες που συνέτειναν σε αυτές και οδήγησαν σε αύξηση του επιπέδου συστημικού κινδύνου. Στους παράγοντες αυτούς περιλαμβάνονται: i) η υποπροσφορά κατοικιών, η οποία ασκεί ανοδική πίεση στις τιμές τους και στο χρέος των νοικοκυριών που αγοράζουν ακίνητα για ιδιοκατοίκηση· και ii) η έκπτωση των τόκων ενυπόθηκων δανείων από τη φορολογική βάση, η οποία μπορεί να λειτουργήσει ως κίνητρο υπερδανεισμού για τα νοικοκυριά.

| (14) | Για τους λόγους αυτούς το ΕΣΣΚ κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα μέτρα μακροπροληπτικής εποπτείας που βρίσκονται σε ισχύ ή είναι διαθέσιμα στο Λουξεμβούργο είναι εν μέρει μόνο κατάλληλα και επαρκή για την αντιμετώπιση των μεσοπρόθεσμων ευπαθειών που εντοπίστηκαν στην επικράτειά του. Συνεπώς, απαιτούνται περαιτέρω μέτρα πολιτικής για την αντιμετώπιση των εν λόγω ευπαθειών, οι οποίες μπορούν να αποτελέσουν πηγή συστημικού κινδύνου. Τα μέτρα που προτείνονται στην παρούσα σύσταση αποσκοπούν στη συμπλήρωση των μακροπροληπτικών μέτρων ενίσχυσης της ανθεκτικότητας που ήδη υφίστανται στο Λουξεμβούργο. Τα εν λόγω μέτρα δεν θα πρέπει να θεωρούνται υποκατάστατα των υφιστάμενων κεφαλαιακών μέτρων, τα οποία παραμένουν σημαντικά για την αντιμετώπιση των υφιστάμενων ευπαθειών στο χαρτοφυλάκιο ανεξόφλητων δανείων. Δεδομένου ότι οι ευπάθειες οφείλονται εν μέρει σε διαρθρωτικούς παράγοντες που βαίνουν πέραν της μακροπροληπτικής πολιτικής, καθίσταται αναγκαία η θέσπιση περαιτέρω πολιτικών με σκοπό τη συμπλήρωση και ενίσχυση των ως άνω υφιστάμενων μέτρων ενόψει της αποτελεσματικότερης και ουσιαστικότερης αντιμετώπισης των παραγόντων που συντείνουν στη συσσώρευση συστημικών κινδύνων στην αγορά οικιστικών ακινήτων στο Λουξεμβούργο κατά τρόπο που να μη συνεπάγεται υπερβολικό κόστος για την πραγματική οικονομία και το χρηματοπιστωτικό σύστημα της χώρας. |
| --- | --- |

(14)

Για τους λόγους αυτούς το ΕΣΣΚ κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα μέτρα μακροπροληπτικής εποπτείας που βρίσκονται σε ισχύ ή είναι διαθέσιμα στο Λουξεμβούργο είναι εν μέρει μόνο κατάλληλα και επαρκή για την αντιμετώπιση των μεσοπρόθεσμων ευπαθειών που εντοπίστηκαν στην επικράτειά του. Συνεπώς, απαιτούνται περαιτέρω μέτρα πολιτικής για την αντιμετώπιση των εν λόγω ευπαθειών, οι οποίες μπορούν να αποτελέσουν πηγή συστημικού κινδύνου. Τα μέτρα που προτείνονται στην παρούσα σύσταση αποσκοπούν στη συμπλήρωση των μακροπροληπτικών μέτρων ενίσχυσης της ανθεκτικότητας που ήδη υφίστανται στο Λουξεμβούργο. Τα εν λόγω μέτρα δεν θα πρέπει να θεωρούνται υποκατάστατα των υφιστάμενων κεφαλαιακών μέτρων, τα οποία παραμένουν σημαντικά για την αντιμετώπιση των υφιστάμενων ευπαθειών στο χαρτοφυλάκιο ανεξόφλητων δανείων. Δεδομένου ότι οι ευπάθειες οφείλονται εν μέρει σε διαρθρωτικούς παράγοντες που βαίνουν πέραν της μακροπροληπτικής πολιτικής, καθίσταται αναγκαία η θέσπιση περαιτέρω πολιτικών με σκοπό τη συμπλήρωση και ενίσχυση των ως άνω υφιστάμενων μέτρων ενόψει της αποτελεσματικότερης και ουσιαστικότερης αντιμετώπισης των παραγόντων που συντείνουν στη συσσώρευση συστημικών κινδύνων στην αγορά οικιστικών ακινήτων στο Λουξεμβούργο κατά τρόπο που να μη συνεπάγεται υπερβολικό κόστος για την πραγματική οικονομία και το χρηματοπιστωτικό σύστημα της χώρας.

| (15) | Σκοπός της παρούσας σύστασης είναι να προτείνει τη θέσπιση νομικού πλαισίου για τη λήψη νομικά δεσμευτικών μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες βάσει του λουξεμβουργιανού δικαίου και την ενεργοποίησή τους αμέσως μετά τη θέσπισή τους. Η παρούσα σύσταση στοχεύει επίσης στην υπογράμμιση της ανάγκης για ανάληψη ευρύτερης δράσης πολιτικής ενόψει της συγκράτησης των παραγόντων που διευκολύνουν ή προωθούν την αύξηση της δανειακής επιβάρυνσης των νοικοκυριών. |
| --- | --- |

(15)

Σκοπός της παρούσας σύστασης είναι να προτείνει τη θέσπιση νομικού πλαισίου για τη λήψη νομικά δεσμευτικών μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες βάσει του λουξεμβουργιανού δικαίου και την ενεργοποίησή τους αμέσως μετά τη θέσπισή τους. Η παρούσα σύσταση στοχεύει επίσης στην υπογράμμιση της ανάγκης για ανάληψη ευρύτερης δράσης πολιτικής ενόψει της συγκράτησης των παραγόντων που διευκολύνουν ή προωθούν την αύξηση της δανειακής επιβάρυνσης των νοικοκυριών.

| (16) | Η παρούσα σύσταση δεν θίγει τις εντολές των κεντρικών τραπεζών στην Ένωση όσον αφορά τη νομισματική πολιτική. |
| --- | --- |

(16)

Η παρούσα σύσταση δεν θίγει τις εντολές των κεντρικών τραπεζών στην Ένωση όσον αφορά τη νομισματική πολιτική.

| (17) | Οι συστάσεις του ΕΣΣΚ δημοσιεύονται αφού το γενικό συμβούλιο ενημερώσει σχετικά το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και εφόσον του παράσχει τη δυνατότητα να αντιδράσει, και αφού οι αποδέκτες ενημερωθούν για την πρόθεση δημοσίευσης, |
| --- | --- |

(17)

Οι συστάσεις του ΕΣΣΚ δημοσιεύονται αφού το γενικό συμβούλιο ενημερώσει σχετικά το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και εφόσον του παράσχει τη δυνατότητα να αντιδράσει, και αφού οι αποδέκτες ενημερωθούν για την πρόθεση δημοσίευσης,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΣΥΣΤΑΣΗ:

ΤΜΗΜΑ 1

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

Σύσταση A — Νομικό πλαίσιο λήψης μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες

Συνιστάται στο Λουξεμβούργο η θέσπιση νομικού πλαισίου για τη λήψη μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες, στα οποία θα περιλαμβάνονται κατ’ ελάχιστον τα ακόλουθα μέτρα:

| α) | όρια για τον δείκτη DTI· |
| --- | --- |

α)

όρια για τον δείκτη DTI·

| β) | όρια για τον δείκτη DSTI· |
| --- | --- |

β)

όρια για τον δείκτη DSTI·

| γ) | όρια για τον δείκτη LTV· και |
| --- | --- |

γ)

όρια για τον δείκτη LTV· και

| δ) | όρια ως προς τη διάρκεια. |
| --- | --- |

δ)

όρια ως προς τη διάρκεια.

Σύσταση Β — Ενεργοποίηση μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες

| 1. | Εν αναμονή θέσπισης του νομικού πλαισίου που μνημονεύεται στη σύσταση Α, συνιστάται στις εθνικές αρχές του Λουξεμβούργου που είναι επιφορτισμένες με την εφαρμογή μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες η ενεργοποίηση μη νομικά δεσμευτικών τέτοιων μέτρων, προκειμένου να αποτραπεί:






  α) | νέος ενυπόθηκος δανεισμός από σημαντικό ή αυξανόμενο μερίδιο δανειοληπτών που ενδέχεται να βρεθούν σε αδυναμία εξυπηρέτησης του χρέους τους ή διατήρησης των επιπέδων τους κατανάλωσης σε περίπτωση επικράτησης δυσμενών οικονομικών ή χρηματοπιστωτικών συνθηκών ή δυσμενών εξελίξεων στην αγορά οικιστικών ακινήτων· ή |
| --- | --- | --- |

1.

α)

νέος ενυπόθηκος δανεισμός από σημαντικό ή αυξανόμενο μερίδιο δανειοληπτών που ενδέχεται να βρεθούν σε αδυναμία εξυπηρέτησης του χρέους τους ή διατήρησης των επιπέδων τους κατανάλωσης σε περίπτωση επικράτησης δυσμενών οικονομικών ή χρηματοπιστωτικών συνθηκών ή δυσμενών εξελίξεων στην αγορά οικιστικών ακινήτων· ή

| β) | σημαντικό ή αυξανόμενο μερίδιο νέων ενυπόθηκων δανείων που θα μπορούσαν να παραγάγουν πιστωτικές ζημίες στα σχετικά χαρτοφυλάκια σε περίπτωση αθέτησης και επακόλουθης μείωσης των τιμών των κατοικιών. |
| --- | --- |

β)

σημαντικό ή αυξανόμενο μερίδιο νέων ενυπόθηκων δανείων που θα μπορούσαν να παραγάγουν πιστωτικές ζημίες στα σχετικά χαρτοφυλάκια σε περίπτωση αθέτησης και επακόλουθης μείωσης των τιμών των κατοικιών.

| 2. | Με τη θέσπιση του νομικού πλαισίου που μνημονεύεται στη σύσταση Α, συνιστάται στις εθνικές αρχές του Λουξεμβούργου που είναι επιφορτισμένες με την εφαρμογή μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες η ενεργοποίηση νομικά δεσμευτικών τέτοιων μέτρων, προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι που καθορίζονται στην επιμέρους σύσταση Β παράγραφος 1. |
| --- | --- |

2.

Σύσταση Γ — Διαρθρωτικές αλλαγές σε σχέση με τα ενυπόθηκα δάνεια και τον τομέα των οικιστικών ακινήτων

Συνιστάται στο Λουξεμβούργο να αναθεωρήσει τις πολιτικές του με στόχο τη συγκράτηση των διαρθρωτικών παραγόντων που οδήγησαν στις ευπάθειες που εντοπίστηκαν στην επικράτειά του και αποτελούν πιθανή πηγή συστημικού κινδύνου, καθόσον λειτουργούν ως κίνητρα υπερβολικού ενυπόθηκου δανεισμού για τα νοικοκυριά ή προκαλούν υπερβολική άνοδο των τιμών των κατοικιών και αύξηση του ενυπόθηκου χρέους.

ΤΜΗΜΑ 2

ΕΦΑΡΜΟΓΗ

1.   Ορισμοί

Για τους σκοπούς της παρούσας σύστασης ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:

| α) | «μέτρα στοχευμένα στους δανειολήπτες»: μακροπροληπτικά μέτρα που στοχεύουν στους δανειολήπτες· |
| --- | --- |

α)

«μέτρα στοχευμένα στους δανειολήπτες»: μακροπροληπτικά μέτρα που στοχεύουν στους δανειολήπτες·

| β) | «άμεσος έλεγχος»: πραγματική και ουσιαστική ικανότητα της οικείας μακροπροληπτικής αρχής να επιβάλλει σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και να προσαρμόζει μέτρα μακροπροληπτικής εποπτείας τα οποία εμπίπτουν στο πεδίο δράσης της, όποτε απαιτείται για την επίτευξη τελικού ή ενδιάμεσου στόχου· |
| --- | --- |

β)

«άμεσος έλεγχος»: πραγματική και ουσιαστική ικανότητα της οικείας μακροπροληπτικής αρχής να επιβάλλει σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και να προσαρμόζει μέτρα μακροπροληπτικής εποπτείας τα οποία εμπίπτουν στο πεδίο δράσης της, όποτε απαιτείται για την επίτευξη τελικού ή ενδιάμεσου στόχου·

| γ) | «εξουσίες έκδοσης συστάσεων»: ικανότητα της οικείας μακροπροληπτικής αρχής να παρέχει καθοδήγηση διά της έκδοσης συστάσεων κατά την εφαρμογή μακροπροληπτικών εργαλείων, όποτε απαιτείται για την επίτευξη τελικού ή ενδιάμεσου στόχου· |
| --- | --- |

γ)

«εξουσίες έκδοσης συστάσεων»: ικανότητα της οικείας μακροπροληπτικής αρχής να παρέχει καθοδήγηση διά της έκδοσης συστάσεων κατά την εφαρμογή μακροπροληπτικών εργαλείων, όποτε απαιτείται για την επίτευξη τελικού ή ενδιάμεσου στόχου·

| δ) | «μεσοπρόθεσμα»: χρονικός ορίζοντας τριετίας· |
| --- | --- |

δ)

«μεσοπρόθεσμα»: χρονικός ορίζοντας τριετίας·

| ε) | «μακροπροληπτική αρχή»: εθνική αρχή μακροπροληπτικής εποπτείας επί της οποίας έχουν εφαρμογή οι στόχοι, ρυθμίσεις, εξουσίες, απαιτήσεις λογοδοσίας και τα λοιπά χαρακτηριστικά που καθορίζονται στη σύσταση ΕΣΣΚ/2011/3 (8)· |
| --- | --- |

ε)

«μακροπροληπτική αρχή»: εθνική αρχή μακροπροληπτικής εποπτείας επί της οποίας έχουν εφαρμογή οι στόχοι, ρυθμίσεις, εξουσίες, απαιτήσεις λογοδοσίας και τα λοιπά χαρακτηριστικά που καθορίζονται στη σύσταση ΕΣΣΚ/2011/3 (8)·

| στ) | «νομικά δεσμευτικά μέτρα στοχευμένα στους δανειολήπτες»: μέτρα στοχευμένα στους δανειολήπτες, τα οποία εισάγονται βάσει νομικά δεσμευτικών πράξεων· |
| --- | --- |

στ)

«νομικά δεσμευτικά μέτρα στοχευμένα στους δανειολήπτες»: μέτρα στοχευμένα στους δανειολήπτες, τα οποία εισάγονται βάσει νομικά δεσμευτικών πράξεων·

| η) | «δείκτης εξυπηρέτησης χρέους προς εισόδημα» (δείκτης DSTI): ο λόγος της ετήσιας συνολικής εξυπηρέτησης χρέους προς το συνολικό ετήσιο διαθέσιμο εισόδημα του δανειολήπτη κατά τον χρόνο έκδοσης του δανείου· |
| --- | --- |

η)

«δείκτης εξυπηρέτησης χρέους προς εισόδημα» (δείκτης DSTI): ο λόγος της ετήσιας συνολικής εξυπηρέτησης χρέους προς το συνολικό ετήσιο διαθέσιμο εισόδημα του δανειολήπτη κατά τον χρόνο έκδοσης του δανείου·

| θ) | «δείκτης δανείου προς αξία» (δείκτης LTV): ο λόγος του αθροίσματος των δανείων ή τμημάτων δανείων που εξασφαλίζονται με υποθήκη επί του ακινήτου του δανειολήπτη προς την αξία του ακινήτου, κατά τον χρόνο έκδοσης του δανείου· |
| --- | --- |

θ)

«δείκτης δανείου προς αξία» (δείκτης LTV): ο λόγος του αθροίσματος των δανείων ή τμημάτων δανείων που εξασφαλίζονται με υποθήκη επί του ακινήτου του δανειολήπτη προς την αξία του ακινήτου, κατά τον χρόνο έκδοσης του δανείου·

| ι) | «διάρκεια»: η εκφρασμένη σε έτη διάρκεια της σύμβασης δανείου για την αγορά οικιστικού ακινήτου κατά τον χρόνο έκδοσης του δανείου· |
| --- | --- |

ι)

«διάρκεια»: η εκφρασμένη σε έτη διάρκεια της σύμβασης δανείου για την αγορά οικιστικού ακινήτου κατά τον χρόνο έκδοσης του δανείου·

| ια) | «εξυπηρέτηση χρέους»: αποπληρωμή μέρους του συνολικού χρέους δανειολήπτη σε τοκοχρεολυτική βάση εντός καθορισμένης χρονικής διάρκειας (συνήθως ενός έτους). |
| --- | --- |

ια)

«εξυπηρέτηση χρέους»: αποπληρωμή μέρους του συνολικού χρέους δανειολήπτη σε τοκοχρεολυτική βάση εντός καθορισμένης χρονικής διάρκειας (συνήθως ενός έτους).

2.   Κριτήρια εφαρμογής

| 1. | Για τους σκοπούς εφαρμογής της παρούσας σύστασης ισχύουν τα ακόλουθα κριτήρια:






  α) | θα πρέπει να λαμβάνεται δεόντως υπόψη η αρχή της αναλογικότητας σε σχέση με τον στόχο και το περιεχόμενο των συστάσεων Α και Β· |
| --- | --- | --- |

1.

α)

θα πρέπει να λαμβάνεται δεόντως υπόψη η αρχή της αναλογικότητας σε σχέση με τον στόχο και το περιεχόμενο των συστάσεων Α και Β·

| β) | η σύσταση Α πρέπει να εφαρμόζεται πριν από την επιμέρους σύσταση Β παράγραφος 2 προς διασφάλιση της συμμόρφωσής της με την τελευταία· |
| --- | --- |

β)

η σύσταση Α πρέπει να εφαρμόζεται πριν από την επιμέρους σύσταση Β παράγραφος 2 προς διασφάλιση της συμμόρφωσής της με την τελευταία·

| γ) | κατά την ενεργοποίηση μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες σύμφωνα με τη σύσταση Β, η βαθμονόμηση και η σταδιακή εφαρμογή τους θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τη θέση του Λουξεμβούργου στην εξέλιξη των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κύκλων και τυχόν επιπτώσεις όσον αφορά το συναφές κόστος και τα οφέλη· |
| --- | --- |

γ)

κατά την ενεργοποίηση μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες σύμφωνα με τη σύσταση Β, η βαθμονόμηση και η σταδιακή εφαρμογή τους θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τη θέση του Λουξεμβούργου στην εξέλιξη των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κύκλων και τυχόν επιπτώσεις όσον αφορά το συναφές κόστος και τα οφέλη·

| δ) | κατά την εφαρμογή αλλαγών πολιτικής αναφορικά με τη σύσταση Γ η σταδιακή εφαρμογή των σχετικών μέτρων θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τη θέση του Λουξεμβούργου στην εξέλιξη των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κύκλων, κατά τρόπο ώστε τα μέτρα αυτά να μην εντείνουν τις συσσωρευμένες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της χώρας ούτε να επισπεύδουν την εκδήλωσή τους· |
| --- | --- |

δ)

κατά την εφαρμογή αλλαγών πολιτικής αναφορικά με τη σύσταση Γ η σταδιακή εφαρμογή των σχετικών μέτρων θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τη θέση του Λουξεμβούργου στην εξέλιξη των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κύκλων, κατά τρόπο ώστε τα μέτρα αυτά να μην εντείνουν τις συσσωρευμένες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της χώρας ούτε να επισπεύδουν την εκδήλωσή τους·

| ε) | ειδικά κριτήρια συμμόρφωσης με τις συστάσεις Α, Β και Γ, τα οποία παρατίθενται στο παράρτημα I. |
| --- | --- |

ε)

ειδικά κριτήρια συμμόρφωσης με τις συστάσεις Α, Β και Γ, τα οποία παρατίθενται στο παράρτημα I.

| 2. | Οι αποδέκτες της παρούσας σύστασης καλούνται να υποβάλουν στο ΕΣΣΚ και στο Συμβούλιο έκθεση σχετικά με τη δράση που αναλαμβάνουν προς συμμόρφωση με τις διατάξεις της ή να αιτιολογούν επαρκώς τυχόν αδράνειά τους. Στο ελάχιστο περιεχόμενο της έκθεσης θα πρέπει να περιλαμβάνονται τα εξής.






  α) | πληροφορίες για το ουσιαστικό περιεχόμενο και το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης των σχετικών ενεργειών· |
| --- | --- | --- |

2.

α)

πληροφορίες για το ουσιαστικό περιεχόμενο και το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης των σχετικών ενεργειών·

| β) | αξιολόγηση των ευπαθειών που σχετίζονται με τη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών, την υπερτίμηση των κατοικιών και τα κριτήρια χορηγήσεων νέων ενυπόθηκων δανείων, μεταξύ άλλων και της χορήγησής τους με βάση τη διάρκειά τους και τους δείκτες LTV, DTI και DSTI, οι οποίοι υπολογίζονται σύμφωνα με το παράρτημα IV της σύστασης ΕΣΣΚ/2016/14 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου (9), καθώς επίσης και της αποδοτικότητας της δράσης που αναλαμβάνεται, λαμβανομένων υπόψη των σκοπών της παρούσας σύστασης· |
| --- | --- |

β)

αξιολόγηση των ευπαθειών που σχετίζονται με τη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών, την υπερτίμηση των κατοικιών και τα κριτήρια χορηγήσεων νέων ενυπόθηκων δανείων, μεταξύ άλλων και της χορήγησής τους με βάση τη διάρκειά τους και τους δείκτες LTV, DTI και DSTI, οι οποίοι υπολογίζονται σύμφωνα με το παράρτημα IV της σύστασης ΕΣΣΚ/2016/14 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου (9), καθώς επίσης και της αποδοτικότητας της δράσης που αναλαμβάνεται, λαμβανομένων υπόψη των σκοπών της παρούσας σύστασης·

| γ) | λεπτομερής αιτιολόγηση τυχόν αδράνειας ή παρέκκλισης από την παρούσα σύσταση, περιλαμβανομένων τυχόν καθυστερήσεων. |
| --- | --- |

γ)

λεπτομερής αιτιολόγηση τυχόν αδράνειας ή παρέκκλισης από την παρούσα σύσταση, περιλαμβανομένων τυχόν καθυστερήσεων.

3.   Χρονοδιάγραμμα ενεργειών προς εφαρμογή των συστάσεων

Οι αποδέκτες της παρούσας σύστασης καλούνται να υποβάλουν στο ΕΣΣΚ και στο Συμβούλιο εκθέσεις σχετικά με τη δράση που αναλαμβάνουν προς συμμόρφωση με την παρούσα σύσταση ή να αιτιολογούν επαρκώς τυχόν αδράνειά τους, σύμφωνα με τα ακόλουθα χρονοδιαγράμματα:

α)   Σύσταση Α

| i) | Έως τις 31 Οκτωβρίου 2020 ο αποδέκτης της σύστασης A καλείται να υποβάλει στο ΕΣΣΚ και στο Συμβούλιο ενδιάμεση έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της, στην οποία περιλαμβάνεται κατ’ ελάχιστον δήλωση ως προς το αν σχεδιάζεται η εφαρμογή της και ως προς τα (ένα ή περισσότερα) αρμόδια όργανα λήψης της απόφασης για την ενεργοποίηση των στοχευμένων στους δανειολήπτες μέτρων που προβλέπονται σε αυτή. Το ΕΣΣΚ μπορεί να ενημερώνει τον αποδέκτη της σύστασης Α σχετικά με τις απόψεις του επί της ενδιάμεσης έκθεσης. |
| --- | --- |

i)

Έως τις 31 Οκτωβρίου 2020 ο αποδέκτης της σύστασης A καλείται να υποβάλει στο ΕΣΣΚ και στο Συμβούλιο ενδιάμεση έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της, στην οποία περιλαμβάνεται κατ’ ελάχιστον δήλωση ως προς το αν σχεδιάζεται η εφαρμογή της και ως προς τα (ένα ή περισσότερα) αρμόδια όργανα λήψης της απόφασης για την ενεργοποίηση των στοχευμένων στους δανειολήπτες μέτρων που προβλέπονται σε αυτή. Το ΕΣΣΚ μπορεί να ενημερώνει τον αποδέκτη της σύστασης Α σχετικά με τις απόψεις του επί της ενδιάμεσης έκθεσης.

| ii) | Έως τις 31 Μαρτίου 2021 ο αποδέκτης της σύστασης A καλείται να υποβάλει στο ΕΣΣΚ και στο Συμβούλιο τελική έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της εν λόγω σύστασης. |
| --- | --- |

ii)

Έως τις 31 Μαρτίου 2021 ο αποδέκτης της σύστασης A καλείται να υποβάλει στο ΕΣΣΚ και στο Συμβούλιο τελική έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της εν λόγω σύστασης.

β)   Σύσταση Β

Έως τις 31 Οκτωβρίου 2020, και εν συνεχεία σε ετήσια βάση έως τις 31 Οκτωβρίου 2022, οι αποδέκτες της σύστασης Β καλούνται να υποβάλλουν στο ΕΣΣΚ και στο Συμβούλιο έκθεση για την όποια δράση τους σχετικά με την εφαρμογή μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες ή για οποιοδήποτε άλλο υφιστάμενο μέτρο αντιμετώπισης των ευπαθειών που αφορούν τη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών, την υπερτίμηση των κατοικιών και τα κριτήρια χορήγησης νέων ενυπόθηκων δανείων στο Λουξεμβούργο. Εάν περισσότερα όργανα είναι υπεύθυνα για την ανάληψη δράσης προς αντιμετώπιση των εντοπισθεισών ευπαθειών, θα πρέπει να υποβάλλεται κοινή έκθεση.

γ)   Σύσταση Γ

Έως τις 31 Οκτωβρίου 2022 ο αποδέκτης της σύστασης Γ καλείται να υποβάλει στο ΕΣΣΚ και στο Συμβούλιο έκθεση για την εφαρμογή της. Εάν περισσότερα όργανα είναι αρμόδια για την ανάληψη δράσης προς αντιμετώπιση των εντοπισθεισών ευπαθειών, θα πρέπει να υποβληθεί κοινή έκθεση.

4.   Παρακολούθηση και αξιολόγηση

| 1. | Η Γραμματεία του ΕΣΣΚ:






  α) | συνδράμει τους αποδέκτες, διασφαλίζοντας τον συντονισμό της παροχής στοιχείων, παρέχοντάς τους τα σχετικά υποδείγματα και εξειδικεύοντας, όπου είναι απαραίτητο, τη διαδικασία και το χρονοδιάγραμμα ενεργειών προς εφαρμογή των συστάσεων· |
| --- | --- | --- |

1.

α)

συνδράμει τους αποδέκτες, διασφαλίζοντας τον συντονισμό της παροχής στοιχείων, παρέχοντάς τους τα σχετικά υποδείγματα και εξειδικεύοντας, όπου είναι απαραίτητο, τη διαδικασία και το χρονοδιάγραμμα ενεργειών προς εφαρμογή των συστάσεων·

| β) | ελέγχει τις ενέργειες στις οποίες προβαίνουν οι αποδέκτες προς εφαρμογή των συστάσεων, τους συνδράμει εφόσον το ζητούν και υποβάλλει σχετικές εκθέσεις στο γενικό συμβούλιο. Θα εκπονηθούν τρεις αξιολογήσεις ως εξής:






  i) | έως τις 31 Δεκεμβρίου 2020 για την εφαρμογή της σύστασης Β· |
| --- | --- | --- |

β)

ελέγχει τις ενέργειες στις οποίες προβαίνουν οι αποδέκτες προς εφαρμογή των συστάσεων, τους συνδράμει εφόσον το ζητούν και υποβάλλει σχετικές εκθέσεις στο γενικό συμβούλιο. Θα εκπονηθούν τρεις αξιολογήσεις ως εξής:

i)

έως τις 31 Δεκεμβρίου 2020 για την εφαρμογή της σύστασης Β·

| ii) | έως τις 31 Δεκεμβρίου 2021 για την εφαρμογή των συστάσεων Α και Β· και |
| --- | --- |

ii)

έως τις 31 Δεκεμβρίου 2021 για την εφαρμογή των συστάσεων Α και Β· και

| iii) | έως τις 31 Δεκεμβρίου 2022 για την εφαρμογή των συστάσεων Β και Γ. |
| --- | --- |

iii)

έως τις 31 Δεκεμβρίου 2022 για την εφαρμογή των συστάσεων Β και Γ.

| 2. | Το γενικό συμβούλιο θα αξιολογεί τις ενέργειες των αποδεκτών και την αιτιολόγηση τυχόν αδράνειάς τους και μπορεί κατά περίπτωση να κρίνει αν υφίσταται εκ μέρους τους παράλειψη συμμόρφωσης με την παρούσα σύσταση ή επαρκούς αιτιολόγησης της αδράνειάς τους. |
| --- | --- |

2.

Φρανκφούρτη, 27 Ιουνίου 2019.

Προϊστάμενος της Γραμματείας του ΕΣΣΚ,

εξ ονόματος του γενικού συμβουλίου του ΕΣΣΚ

Francesco MAZZAFERRO

---

(1)  ΕΕ L 331 της 15.12.2010, σ. 1.

1

(2)  Σύσταση ΕΣΣΚ/2013/1 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 4ης Απριλίου 2013, σχετικά με τους ενδιάμεσους στόχους και τα εργαλεία μακροπροληπτικής πολιτικής (ΕΕ C 170 της 15.6.2013, σ. 1).

2

(3)  Οδηγία 2013/36/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 2013, σχετικά με την πρόσβαση στη δραστηριότητα πιστωτικών ιδρυμάτων και την προληπτική εποπτεία πιστωτικών ιδρυμάτων και επιχειρήσεων επενδύσεων, για την τροποποίηση της οδηγίας 2002/87/ΕΚ και για την κατάργηση των οδηγιών 2006/48/ΕΚ και 2006/49/ΕΚ (ΕΕ L 176 της 27.6.2013, σ. 338).

3

(4)  Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 575/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 2013, σχετικά με τις απαιτήσεις προληπτικής εποπτείας για πιστωτικά ιδρύματα και επιχειρήσεις επενδύσεων και την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 648/2012 (ΕΕ L 176 της 27.6.2013, σ. 1).

4

(5)  Βλέπε «Vulnerabilities in the EU Residential Real Estate Sector» (Ευπάθειες στον τομέα των οικιστικών ακινήτων της ΕΕ, ΕΣΣΚ), Νοέμβριος 2016, διαθέσιμο στον δικτυακό τόπο του ΕΣΣΚ (www.esrb.europa.eu).

5

(6)  Προειδοποίηση ΕΣΣΚ/2016/09 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2016, σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων του Λουξεμβούργου (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 51).

6

(7)  Βλέπε «Vulnerabilities in the residential real estate sectors of EEA countries» (Ευπάθειες στους τομείς των οικιστικών ακινήτων των χωρών του ΕΟΧ), ΕΣΣΚ, 2019, διαθέσιμο στον δικτυακό τόπο του ΕΣΣΚ (www.esrb.europa.eu).

7

(8)  Σύσταση ΕΣΣΚ/2011/3 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 22ας Δεκεμβρίου 2011, σχετικά με τη μακροπροληπτική αρμοδιότητα των εθνικών αρχών (ΕΕ C 41 της 14.2.2012, σ. 1).

8

(9)  Σύσταση ΕΣΣΚ/2016/14 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 31ης Οκτωβρίου 2016, σχετικά με την κάλυψη κενών στα στοιχεία που αφορούν ακίνητα (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 1).

9

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I

ΕΙΔΙΚΟΤΕΡΟΙ ΟΡΟΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΜΕ ΤΙΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

Σύσταση A — Νομικό πλαίσιο λήψης μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες

Επί της σύστασης A εφαρμόζονται τα ακόλουθα κριτήρια συμμόρφωσης.

| 1. | Το λουξεμβουργιανό νομικό πλαίσιο για τη λήψη μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες θα πρέπει να διασφαλίζει ότι:






  α) | τα όρια που εφαρμόζονται στον δείκτη χρέους προς εισόδημα (DTI), στον δείκτη εξυπηρέτησης χρέους προς εισόδημα (DSTI) και στα όρια διάρκειας εφαρμόζονται σε δάνεια χορηγούμενα προς κάθε κατηγορία δανειοληπτών και από κάθε κατηγορία δανειστών, προκειμένου να αποτρέπεται η καταστρατήγηση των ορίων· |
| --- | --- | --- |

1.

α)

τα όρια που εφαρμόζονται στον δείκτη χρέους προς εισόδημα (DTI), στον δείκτη εξυπηρέτησης χρέους προς εισόδημα (DSTI) και στα όρια διάρκειας εφαρμόζονται σε δάνεια χορηγούμενα προς κάθε κατηγορία δανειοληπτών και από κάθε κατηγορία δανειστών, προκειμένου να αποτρέπεται η καταστρατήγηση των ορίων·

| β) | κατά τον υπολογισμό του δείκτη δάνειο προς αξία (LTV), μόνο ακίνητα μπορούν να θεωρούνται ως ασφάλεια· |
| --- | --- |

β)

κατά τον υπολογισμό του δείκτη δάνειο προς αξία (LTV), μόνο ακίνητα μπορούν να θεωρούνται ως ασφάλεια·

| γ) | οι εθνικές αρχές του Λουξεμβούργου που είναι επιφορτισμένες με την ενεργοποίηση μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες είναι σε θέση να ενεργοποιήσουν νομικά δεσμευτικά τέτοια μέτρα με αποτελεσματικό και προληπτικό τρόπο και διαθέτουν την απαραίτητη ευελιξία σχεδιασμού των εν λόγω μέτρων με βάση τις εντοπισθείσες ευπάθειες. |
| --- | --- |

γ)

οι εθνικές αρχές του Λουξεμβούργου που είναι επιφορτισμένες με την ενεργοποίηση μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες είναι σε θέση να ενεργοποιήσουν νομικά δεσμευτικά τέτοια μέτρα με αποτελεσματικό και προληπτικό τρόπο και διαθέτουν την απαραίτητη ευελιξία σχεδιασμού των εν λόγω μέτρων με βάση τις εντοπισθείσες ευπάθειες.

| 2. | Το λουξεμβουργιανό νομικό πλαίσιο για τη λήψη μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες θα πρέπει να τεθεί σε ισχύ το αργότερο την 1η Ιουλίου 2021. |
| --- | --- |

2.

Σύσταση Β — Ενεργοποίηση μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες

Επί της σύστασης Β εφαρμόζονται τα ακόλουθα κριτήρια συμμόρφωσης.

| 1. | Προκειμένου να αποτραπεί:






  α) | νέος ενυπόθηκος δανεισμός από σημαντικό ή αυξανόμενο μερίδιο δανειοληπτών που ενδέχεται να βρεθούν σε αδυναμία εξυπηρέτησης του χρέους τους ή διατήρησης των επιπέδων τους κατανάλωσης σε περίπτωση επικράτησης δυσμενών οικονομικών ή χρηματοπιστωτικών συνθηκών ή δυσμενών εξελίξεων στην αγορά οικιστικών ακινήτων· ή |
| --- | --- | --- |

1.

α)

νέος ενυπόθηκος δανεισμός από σημαντικό ή αυξανόμενο μερίδιο δανειοληπτών που ενδέχεται να βρεθούν σε αδυναμία εξυπηρέτησης του χρέους τους ή διατήρησης των επιπέδων τους κατανάλωσης σε περίπτωση επικράτησης δυσμενών οικονομικών ή χρηματοπιστωτικών συνθηκών ή δυσμενών εξελίξεων στην αγορά οικιστικών ακινήτων· ή

| β) | το ενδεχόμενο ένα σημαντικό ή αυξανόμενο μερίδιο νέων ενυπόθηκων δανείων να παραγάγουν πιστωτικές ζημίες σε περίπτωση αθέτησης και επακόλουθης μείωσης των τιμών των κατοικιών, |
| --- | --- |

β)

το ενδεχόμενο ένα σημαντικό ή αυξανόμενο μερίδιο νέων ενυπόθηκων δανείων να παραγάγουν πιστωτικές ζημίες σε περίπτωση αθέτησης και επακόλουθης μείωσης των τιμών των κατοικιών,

οι εθνικές αρχές του Λουξεμβούργου θα πρέπει να χρησιμοποιήσουν ένα ή περισσότερα μέτρα στοχευμένα στους δανειολήπτες (π.χ. όρια δείκτη LTV, σε συνδυασμό με όρια του δείκτη DTI ή του δείκτη DSTI και όρια διάρκειας), προκειμένου να διασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα των εφαρμοζόμενων μέτρων και να ελαχιστοποιηθεί κάθε πιθανότητα καταστρατήγησής τους ή παραγωγής δευτερογενών συνεπειών που θα μπορούσαν να υπονομεύσουν την αποτελεσματικότητά τους και, πιθανόν, να δημιουργήσουν κινδύνους σε άλλους τομείς.

| 2. | Πριν από την ενεργοποίηση μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες θα πρέπει να αξιολογείται η θέση του Λουξεμβούργου στην εξέλιξη των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κύκλων, προκειμένου να καθοριστεί η κατάλληλη βαθμονόμηση και η σταδιακή εφαρμογή τους. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Μετά την ενεργοποίηση των στοχευμένων στους δανειολήπτες μέτρων ενδέχεται να καθίσταται αναγκαία η αυστηροποίησή τους ή η ενεργοποίηση πρόσθετων μακροπροληπτικών μέτρων προς αντιμετώπιση των ευπαθειών που έχουν εντοπιστεί στο Λουξεμβούργο· αυτό θα εξαρτάται από την επιλογή των ενεργοποιηθέντων στοχευμένων μέτρων, από την αρχική βαθμονόμησή τους και από τα αποτελέσματα της αξιολόγησης των ευπαθειών. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Με τη θέση σε ισχύ του νομικού πλαισίου που μνημονεύεται στη σύσταση Α, απόκειται στις εθνικές αρχές του Λουξεμβούργου που είναι επιφορτισμένες με την εφαρμογή μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες η διατήρηση ήδη υφιστάμενων μη νομικά δεσμευτικών τέτοιων μέτρων, υπό την προϋπόθεση ότι από τα διαθέσιμα στοιχεία αποδεικνύεται ότι οι εντοπισθείσες ευπάθειες περιορίστηκαν επαρκώς μέσω των εν λόγω μέτρων. |
| --- | --- |

4.

Σύσταση Γ — Διαρθρωτικές αλλαγές σε σχέση με τα ενυπόθηκα δάνεια και τον τομέα των οικιστικών ακινήτων

Επί της σύστασης Γ εφαρμόζονται τα ακόλουθα κριτήρια συμμόρφωσης.

Κατά τη διαμόρφωση επιλογών πολιτικής και πριν από την εφαρμογή οποιωνδήποτε αλλαγών πολιτικής θα πρέπει να αξιολογείται ο αντίκτυπος των προτεινόμενων μέτρων αφού ληφθεί υπόψη η θέση του Λουξεμβούργου στην εξέλιξη των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κύκλων, προκειμένου να διασφαλίζεται ότι τα μέτρα αυτά δεν επιτείνουν ούτε επισπεύδουν την εκδήλωση των συσσωρευμένων ευπαθειών στον τομέα οικιστικών ακινήτων της χώρας.

---

| 30.10.2019 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 366/22 |
| --- | --- | --- | --- |

30.10.2019

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 366/22

---

ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΣΥΣΤΗΜΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

της 27ης Ιουνίου 2019

σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων των Κάτω Χωρών

(ΕΣΣΚ/2019/7)

(2019/C 366/04)

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΣΥΣΤΗΜΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1092/2010 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 24ης Νοεμβρίου 2010, σχετικά με τη μακροπροληπτική επίβλεψη του χρηματοοικονομικού συστήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τη σύσταση Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου  (1)
  , και ιδίως τα άρθρα 3, 16, 17 και 18,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

| (1) | Ο τομέας των ακινήτων διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην οικονομία και οι εξελίξεις που τον χαρακτηρίζουν μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Οι οικονομικές κρίσεις του παρελθόντος κατέδειξαν ότι οι μη διατηρήσιμες εξελίξεις στις αγορές ακινήτων μπορούν να έχουν σοβαρές συνέπειες για τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος και της οικονομίας στο σύνολό της, οι οποίες μπορούν επίσης να προκαλέσουν αρνητικές δευτερογενείς επιπτώσεις διασυνοριακού χαρακτήρα. Οι δυσμενείς εξελίξεις που σημειώθηκαν παλαιότερα στην αγορά ακινήτων κάποιων κρατών μελών οδήγησαν σε εκτεταμένες πιστωτικές ζημίες και/ή είχαν αρνητικό αντίκτυπο στην πραγματική οικονομία. Οι επιπτώσεις αυτές αντανακλούν τη στενή σχέση αλληλεπίδρασης μεταξύ του τομέα των ακινήτων, των φορέων χρηματοδότησης και λοιπών τομέων της οικονομίας. Επιπλέον, οι ισχυροί βρόχοι ανάδρασης μεταξύ του χρηματοπιστωτικού συστήματος και της πραγματικής οικονομίας ενισχύουν τις όποιες αρνητικές εξελίξεις. |
| --- | --- |

(1)

Ο τομέας των ακινήτων διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην οικονομία και οι εξελίξεις που τον χαρακτηρίζουν μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Οι οικονομικές κρίσεις του παρελθόντος κατέδειξαν ότι οι μη διατηρήσιμες εξελίξεις στις αγορές ακινήτων μπορούν να έχουν σοβαρές συνέπειες για τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος και της οικονομίας στο σύνολό της, οι οποίες μπορούν επίσης να προκαλέσουν αρνητικές δευτερογενείς επιπτώσεις διασυνοριακού χαρακτήρα. Οι δυσμενείς εξελίξεις που σημειώθηκαν παλαιότερα στην αγορά ακινήτων κάποιων κρατών μελών οδήγησαν σε εκτεταμένες πιστωτικές ζημίες και/ή είχαν αρνητικό αντίκτυπο στην πραγματική οικονομία. Οι επιπτώσεις αυτές αντανακλούν τη στενή σχέση αλληλεπίδρασης μεταξύ του τομέα των ακινήτων, των φορέων χρηματοδότησης και λοιπών τομέων της οικονομίας. Επιπλέον, οι ισχυροί βρόχοι ανάδρασης μεταξύ του χρηματοπιστωτικού συστήματος και της πραγματικής οικονομίας ενισχύουν τις όποιες αρνητικές εξελίξεις.

| (2) | Οι δίαυλοι αυτοί είναι σημαντικοί υπό την έννοια ότι οι κίνδυνοι που πηγάζουν από τον τομέα των ακινήτων μπορούν να έχουν συστημικό αντίκτυπο φιλοκυκλικού χαρακτήρα. Οι ευπάθειες του χρηματοπιστωτικού συστήματος συνήθως συρρέουν κατά την ανοδική φάση του κύκλου της αγοράς ακινήτων. Οι φαινομενικά μικρότεροι κίνδυνοι της χρηματοδότησης και η διευκόλυνση της πρόσβασης σε αυτή μπορούν να συντείνουν στην ταχεία αύξηση των πιστώσεων και επενδύσεων και σε αύξηση της ζήτησης ακινήτων, με αποτέλεσμα την άσκηση ανοδικής πίεσης στις τιμές τους. Με τις συνακόλουθες υψηλότερες αξίες των εξασφαλίσεων να ευνοούν περαιτέρω τη ζήτηση και προσφορά πιστώσεων, αυτή η αυτοτροφοδοτούμενη δυναμική μπορεί να επιφέρει συστημικές συνέπειες. Αντίθετα, κατά την καθοδική φάση του κύκλου της αγοράς ακινήτων οι αυστηρότεροι όροι χορηγήσεων, η υψηλότερη απροθυμία ανάληψης κινδύνων και η καθοδική πίεση στις τιμές των ακινήτων μπορούν να επηρεάσουν δυσμενώς την ανθεκτικότητα δανειοληπτών και δανειστών, αποδυναμώνοντας με τον τρόπο αυτόν τις οικονομικές συνθήκες. |
| --- | --- |

(2)

Οι δίαυλοι αυτοί είναι σημαντικοί υπό την έννοια ότι οι κίνδυνοι που πηγάζουν από τον τομέα των ακινήτων μπορούν να έχουν συστημικό αντίκτυπο φιλοκυκλικού χαρακτήρα. Οι ευπάθειες του χρηματοπιστωτικού συστήματος συνήθως συρρέουν κατά την ανοδική φάση του κύκλου της αγοράς ακινήτων. Οι φαινομενικά μικρότεροι κίνδυνοι της χρηματοδότησης και η διευκόλυνση της πρόσβασης σε αυτή μπορούν να συντείνουν στην ταχεία αύξηση των πιστώσεων και επενδύσεων και σε αύξηση της ζήτησης ακινήτων, με αποτέλεσμα την άσκηση ανοδικής πίεσης στις τιμές τους. Με τις συνακόλουθες υψηλότερες αξίες των εξασφαλίσεων να ευνοούν περαιτέρω τη ζήτηση και προσφορά πιστώσεων, αυτή η αυτοτροφοδοτούμενη δυναμική μπορεί να επιφέρει συστημικές συνέπειες. Αντίθετα, κατά την καθοδική φάση του κύκλου της αγοράς ακινήτων οι αυστηρότεροι όροι χορηγήσεων, η υψηλότερη απροθυμία ανάληψης κινδύνων και η καθοδική πίεση στις τιμές των ακινήτων μπορούν να επηρεάσουν δυσμενώς την ανθεκτικότητα δανειοληπτών και δανειστών, αποδυναμώνοντας με τον τρόπο αυτόν τις οικονομικές συνθήκες.

| (3) | Οι ευπάθειες που συνδέονται με την αγορά οικιστικών ακινήτων μπορούν να αποτελέσουν πηγή συστημικού κινδύνου και να επηρεάσουν τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα τόσο άμεσα όσο και έμμεσα. Η άμεση επίδραση αφορά τις πιστωτικές ζημίες στα χαρτοφυλάκια ενυπόθηκων δανείων λόγω της επικράτησης δυσμενών οικονομικών ή χρηματοπιστωτικών συνθηκών και της ταυτόχρονης εκδήλωσης αρνητικών εξελίξεων στην αγορά οικιστικών ακινήτων. Η έμμεση επίδραση μπορεί να αφορά προσαρμογές στην κατανάλωση των νοικοκυριών, οι οποίες παράγουν περαιτέρω συνέπειες για την πραγματική οικονομία και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. |
| --- | --- |

(3)

Οι ευπάθειες που συνδέονται με την αγορά οικιστικών ακινήτων μπορούν να αποτελέσουν πηγή συστημικού κινδύνου και να επηρεάσουν τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα τόσο άμεσα όσο και έμμεσα. Η άμεση επίδραση αφορά τις πιστωτικές ζημίες στα χαρτοφυλάκια ενυπόθηκων δανείων λόγω της επικράτησης δυσμενών οικονομικών ή χρηματοπιστωτικών συνθηκών και της ταυτόχρονης εκδήλωσης αρνητικών εξελίξεων στην αγορά οικιστικών ακινήτων. Η έμμεση επίδραση μπορεί να αφορά προσαρμογές στην κατανάλωση των νοικοκυριών, οι οποίες παράγουν περαιτέρω συνέπειες για την πραγματική οικονομία και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.

| (4) | Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 4 της σύστασης ΕΣΣΚ/2013/1 (2), απώτατος στόχος της μακροπροληπτικής πολιτικής είναι να συμβάλλει στη διαφύλαξη της σταθερότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος ως συνόλου, μεταξύ άλλων ενισχύοντας την ανθεκτικότητά του και μειώνοντας τη συσσώρευση των συστημικών κινδύνων, κατά τρόπο που διασφαλίζει τη διατηρήσιμη συμβολή του χρηματοπιστωτικού τομέα στην οικονομική ανάπτυξη. |
| --- | --- |

(4)

Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 4 της σύστασης ΕΣΣΚ/2013/1 (2), απώτατος στόχος της μακροπροληπτικής πολιτικής είναι να συμβάλλει στη διαφύλαξη της σταθερότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος ως συνόλου, μεταξύ άλλων ενισχύοντας την ανθεκτικότητά του και μειώνοντας τη συσσώρευση των συστημικών κινδύνων, κατά τρόπο που διασφαλίζει τη διατηρήσιμη συμβολή του χρηματοπιστωτικού τομέα στην οικονομική ανάπτυξη.

| (5) | Ενόψει τούτου, ανάλογα με την αξιολόγηση των κινδύνων οι μακροπροληπτικές αρχές μπορούν να χρησιμοποιούν ένα ή περισσότερα από τα κεφαλαιακού χαρακτήρα μέτρα μακροπροληπτικής εποπτείας που προβλέπονται στην οδηγία 2013/36/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3) και στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 575/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (4), ή/και μέτρα μακροπροληπτικής εποπτείας στοχευμένα στους δανειολήπτες, τα οποία βασίζονται αποκλειστικά στο εθνικό δίκαιο. Ενώ τα κεφαλαιακά μέτρα αποσκοπούν πρωτίστως στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος, τα στοχευμένα στους δανειολήπτες μέτρα ίσως είναι τα πλέον κατάλληλα για την πρόληψη της περαιτέρω συσσώρευσης συστημικών κινδύνων. |
| --- | --- |

(5)

Ενόψει τούτου, ανάλογα με την αξιολόγηση των κινδύνων οι μακροπροληπτικές αρχές μπορούν να χρησιμοποιούν ένα ή περισσότερα από τα κεφαλαιακού χαρακτήρα μέτρα μακροπροληπτικής εποπτείας που προβλέπονται στην οδηγία 2013/36/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3) και στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 575/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (4), ή/και μέτρα μακροπροληπτικής εποπτείας στοχευμένα στους δανειολήπτες, τα οποία βασίζονται αποκλειστικά στο εθνικό δίκαιο. Ενώ τα κεφαλαιακά μέτρα αποσκοπούν πρωτίστως στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος, τα στοχευμένα στους δανειολήπτες μέτρα ίσως είναι τα πλέον κατάλληλα για την πρόληψη της περαιτέρω συσσώρευσης συστημικών κινδύνων.

| (6) | Επιπλέον, σύμφωνα με τη σύσταση ΕΣΣΚ/2013/1 τα κράτη μέλη καλούνται να θεσπίσουν νομικό πλαίσιο που θα επιτρέπει στις οικείες μακροπροληπτικές αρχές να έχουν υπό τον άμεσο έλεγχό τους τα μακροπροληπτικά εργαλεία που προβλέπονται στις διατάξεις της ή να διαθέτουν την εξουσία έκδοσης σχετικών συστάσεων. |
| --- | --- |

(6)

Επιπλέον, σύμφωνα με τη σύσταση ΕΣΣΚ/2013/1 τα κράτη μέλη καλούνται να θεσπίσουν νομικό πλαίσιο που θα επιτρέπει στις οικείες μακροπροληπτικές αρχές να έχουν υπό τον άμεσο έλεγχό τους τα μακροπροληπτικά εργαλεία που προβλέπονται στις διατάξεις της ή να διαθέτουν την εξουσία έκδοσης σχετικών συστάσεων.

| (7) | Το 2016 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου (ΕΣΣΚ) αξιολόγησε σε επίπεδο Ένωσης τις ευπάθειες που σχετίζονται με τα οικιστικά ακίνητα (5). Βάσει της αξιολόγησης αυτής το ΕΣΣΚ κατάφερε να εντοπίσει σε διάφορες χώρες μεσοπρόθεσμες ευπάθειες οι οποίες αποτελούν εν δυνάμει πηγές συστημικού κινδύνου για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και οι οποίες οδήγησαν στην έκδοση προειδοποιήσεων σε οκτώ εξ αυτών, περιλαμβανομένων των Κάτω Χωρών (6). |
| --- | --- |

(7)

Το 2016 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου (ΕΣΣΚ) αξιολόγησε σε επίπεδο Ένωσης τις ευπάθειες που σχετίζονται με τα οικιστικά ακίνητα (5). Βάσει της αξιολόγησης αυτής το ΕΣΣΚ κατάφερε να εντοπίσει σε διάφορες χώρες μεσοπρόθεσμες ευπάθειες οι οποίες αποτελούν εν δυνάμει πηγές συστημικού κινδύνου για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και οι οποίες οδήγησαν στην έκδοση προειδοποιήσεων σε οκτώ εξ αυτών, περιλαμβανομένων των Κάτω Χωρών (6).

| (8) | Το 2016 η κύρια ευπάθεια που εντοπίστηκε στην αγορά οικιστικών ακινήτων των Κάτω Χωρών αφορούσε το υψηλό επίπεδο δανειακής επιβάρυνσης των νοικοκυριών και υπήρχε ένα σημαντικό ποσοστό υποθηκικών οφειλετών με χρέος υψηλότερο από την αξία της κατοικίας τους. Παρόλο που το 2016 δεν υπήρχαν ενδείξεις υπερτίμησης των κατοικιών και οι τιμές τους στις μεγάλες πόλεις επανέρχονταν στα προ κρίσης επίπεδα, η ως άνω ευπάθεια κατέδειξε μεταξύ άλλων ότι παρά την αύξηση του ποσοστού των νέων ενυπόθηκων δανείων τακτικής χρεολυτικής απόσβεσης, το ποσοστό των υφιστάμενων ενυπόθηκων δανείων με μετάθεση της χρεολυτικής απόσβεσης εξακολουθούσε να είναι υψηλό. |
| --- | --- |

(8)

Το 2016 η κύρια ευπάθεια που εντοπίστηκε στην αγορά οικιστικών ακινήτων των Κάτω Χωρών αφορούσε το υψηλό επίπεδο δανειακής επιβάρυνσης των νοικοκυριών και υπήρχε ένα σημαντικό ποσοστό υποθηκικών οφειλετών με χρέος υψηλότερο από την αξία της κατοικίας τους. Παρόλο που το 2016 δεν υπήρχαν ενδείξεις υπερτίμησης των κατοικιών και οι τιμές τους στις μεγάλες πόλεις επανέρχονταν στα προ κρίσης επίπεδα, η ως άνω ευπάθεια κατέδειξε μεταξύ άλλων ότι παρά την αύξηση του ποσοστού των νέων ενυπόθηκων δανείων τακτικής χρεολυτικής απόσβεσης, το ποσοστό των υφιστάμενων ενυπόθηκων δανείων με μετάθεση της χρεολυτικής απόσβεσης εξακολουθούσε να είναι υψηλό.

| (9) | Το ΕΣΣΚ ολοκλήρωσε πρόσφατα μια συστηματική και προορατική αξιολόγηση των ευπαθειών του τομέα των οικιστικών ακινήτων σε επίπεδο Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ) (7). |
| --- | --- |

(9)

Το ΕΣΣΚ ολοκλήρωσε πρόσφατα μια συστηματική και προορατική αξιολόγηση των ευπαθειών του τομέα των οικιστικών ακινήτων σε επίπεδο Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ) (7).

| (10) | Ως προς τις Κάτω Χώρες η πρόσφατη αυτή αξιολόγηση αποκάλυψε ότι η δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών μειώθηκε ελαφρώς από το 2016 και έπειτα, ενώ συνέχισε να μειώνεται και το ποσοστό των νέων ενυπόθηκων δανείων με μετάθεση της χρεολυτικής απόσβεσης. Πάντως, μετά το 2016 οι τιμές των κατοικιών συνέχισαν να αυξάνονται συντείνοντας στη δημιουργία θυλακίων υπερτίμησης στις μεγάλες πόλεις. Ενόψει τούτου, ο δείκτης δανείου προς αξία (LTV) των νέων ενυπόθηκων δανείων παρέμεινε υψηλός, ιδίως λόγω του εφαρμοζόμενου στον δείκτη αυτόν κανονιστικού ορίου ύψους 100 % με συνέπεια να μην απαιτείται η παροχή πρόσθετων εξασφαλίσεων για την κάλυψη ζημιών από ενδεχόμενη μείωση των τιμών των κατοικιών. Οι ευπάθειες που απορρέουν από τις εξελίξεις αυτές όσον αφορά τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα δεν αποτυπώθηκαν στην εφαρμογή των συντελεστών στάθμισης κινδύνου για τα ενυπόθηκα δάνεια των Κάτω Χωρών, που συγκαταλέγονται μεταξύ των χαμηλότερων στον ΕΟΧ. |
| --- | --- |

(10)

Ως προς τις Κάτω Χώρες η πρόσφατη αυτή αξιολόγηση αποκάλυψε ότι η δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών μειώθηκε ελαφρώς από το 2016 και έπειτα, ενώ συνέχισε να μειώνεται και το ποσοστό των νέων ενυπόθηκων δανείων με μετάθεση της χρεολυτικής απόσβεσης. Πάντως, μετά το 2016 οι τιμές των κατοικιών συνέχισαν να αυξάνονται συντείνοντας στη δημιουργία θυλακίων υπερτίμησης στις μεγάλες πόλεις. Ενόψει τούτου, ο δείκτης δανείου προς αξία (LTV) των νέων ενυπόθηκων δανείων παρέμεινε υψηλός, ιδίως λόγω του εφαρμοζόμενου στον δείκτη αυτόν κανονιστικού ορίου ύψους 100 % με συνέπεια να μην απαιτείται η παροχή πρόσθετων εξασφαλίσεων για την κάλυψη ζημιών από ενδεχόμενη μείωση των τιμών των κατοικιών. Οι ευπάθειες που απορρέουν από τις εξελίξεις αυτές όσον αφορά τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα δεν αποτυπώθηκαν στην εφαρμογή των συντελεστών στάθμισης κινδύνου για τα ενυπόθηκα δάνεια των Κάτω Χωρών, που συγκαταλέγονται μεταξύ των χαμηλότερων στον ΕΟΧ.

| (11) | Από το 2016 και έπειτα συνεχίστηκε η σταδιακή αυστηροποίηση του νομικά δεσμευτικού ορίου που εφαρμόζεται στον δείκτη LTV, με τη μείωσή του στο 100 % το 2018 (έναντι 106 % το 2012). Επιπλέον, το 2018 η κυβέρνηση των Κάτω Χωρών ανακοίνωσε ότι θα μειώσει σταδιακά το ανώτατο ποσοστό της έκπτωσης των τόκων που καταβάλλονται για ενυπόθηκα δάνεια από 49,5 % το 2018 σε περίπου 37 % το 2023. |
| --- | --- |

(11)

Από το 2016 και έπειτα συνεχίστηκε η σταδιακή αυστηροποίηση του νομικά δεσμευτικού ορίου που εφαρμόζεται στον δείκτη LTV, με τη μείωσή του στο 100 % το 2018 (έναντι 106 % το 2012). Επιπλέον, το 2018 η κυβέρνηση των Κάτω Χωρών ανακοίνωσε ότι θα μειώσει σταδιακά το ανώτατο ποσοστό της έκπτωσης των τόκων που καταβάλλονται για ενυπόθηκα δάνεια από 49,5 % το 2018 σε περίπου 37 % το 2023.

| (12) | Παρόλο που η μακροπροληπτική αρχή των Κάτω Χωρών (Financieel Stabiliteitscomité) έχει συστήσει την περαιτέρω αυστηροποίηση του νομικά δεσμευτικού ορίου για τον δείκτη LTV σε 90 %, η κυβέρνηση της χώρας που έχει την ευθύνη εφαρμογής τέτοιων μέτρων αποφάσισε να μην ακολουθήσει τη σύσταση αυτή. Εξάλλου, επειδή το ισχύον νομικό πλαίσιο δεν προβλέπει μηχανισμό παρακολούθησης της εφαρμογής των συστάσεων της μακροπροληπτικής αρχής στη βάση της αρχής «δράση ή αιτιολόγηση της αδράνειας», τυπικά η κυβέρνηση των Κάτω Χωρών δεν υποχρεούται να αιτιολογεί την αδράνειά της έναντι της ως άνω αρχής, έχει δε εξηγήσει τη θέση της μόνο ενώπιον του εθνικού κοινοβουλίου. Πάντως, για να αντιμετωπιστούν οι ευπάθειες που εντοπίζονται στις Κάτω Χώρες όσον αφορά τη δημιουργία θυλακίων υπερτίμησης των κατοικιών και την παροχή ασφάλειας για τη χορήγηση των νέων ενυπόθηκων δανείων είναι αναγκαία η μείωση του ορίου για τον δείκτη LTV. Επιπλέον, επί του παρόντος δεν εφαρμόζεται κανένα κεφαλαιακό μέτρο μακροπροληπτικής εποπτείας προς αντιμετώπιση των συσσωρευμένων ευπαθειών που σχετίζονται με την εξασφάλιση των υφιστάμενων ενυπόθηκων δανείων και των δευτερογενών επιδράσεών τους στη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών, όπως, για παράδειγμα, υψηλότεροι συντελεστές στάθμισης κινδύνου για τα ενυπόθηκα δάνεια. |
| --- | --- |

(12)

Παρόλο που η μακροπροληπτική αρχή των Κάτω Χωρών (Financieel Stabiliteitscomité) έχει συστήσει την περαιτέρω αυστηροποίηση του νομικά δεσμευτικού ορίου για τον δείκτη LTV σε 90 %, η κυβέρνηση της χώρας που έχει την ευθύνη εφαρμογής τέτοιων μέτρων αποφάσισε να μην ακολουθήσει τη σύσταση αυτή. Εξάλλου, επειδή το ισχύον νομικό πλαίσιο δεν προβλέπει μηχανισμό παρακολούθησης της εφαρμογής των συστάσεων της μακροπροληπτικής αρχής στη βάση της αρχής «δράση ή αιτιολόγηση της αδράνειας», τυπικά η κυβέρνηση των Κάτω Χωρών δεν υποχρεούται να αιτιολογεί την αδράνειά της έναντι της ως άνω αρχής, έχει δε εξηγήσει τη θέση της μόνο ενώπιον του εθνικού κοινοβουλίου. Πάντως, για να αντιμετωπιστούν οι ευπάθειες που εντοπίζονται στις Κάτω Χώρες όσον αφορά τη δημιουργία θυλακίων υπερτίμησης των κατοικιών και την παροχή ασφάλειας για τη χορήγηση των νέων ενυπόθηκων δανείων είναι αναγκαία η μείωση του ορίου για τον δείκτη LTV. Επιπλέον, επί του παρόντος δεν εφαρμόζεται κανένα κεφαλαιακό μέτρο μακροπροληπτικής εποπτείας προς αντιμετώπιση των συσσωρευμένων ευπαθειών που σχετίζονται με την εξασφάλιση των υφιστάμενων ενυπόθηκων δανείων και των δευτερογενών επιδράσεών τους στη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών, όπως, για παράδειγμα, υψηλότεροι συντελεστές στάθμισης κινδύνου για τα ενυπόθηκα δάνεια.

| (13) | Αν και ο δείκτης εξυπηρέτησης χρέους προς εισόδημα (DSTI) ενσωματώνει κάποια σημαντικά χαρακτηριστικά μετριασμού του κινδύνου, όπως οι παραδοχές για πιθανές αυξήσεις των επιτοκίων, η αποτελεσματικότητα του μέτρου μειώνεται λόγω του ότι η τρέχουσα μεθοδολογία βαθμονόμησης του ορίου που εφαρμόζεται στον συγκεκριμένο δείκτη στις Κάτω Χώρες περιλαμβάνει ορισμένα στοιχεία που αυξάνουν τον φιλοκυκλικό του αντίκτυπο στους χρηματοπιστωτικούς και οικονομικούς κύκλους. Ορισμένα από τα στοιχεία αυτά εξακολουθούν να υφίστανται, παρά τις προσαρμογές που πραγματοποιήθηκαν για την αντιμετώπιση των φιλοκυκλικών στοιχείων της μεθοδολογίας (όπως, η χρήση των μέσων τιμών τετραετίας των υπολογιζόμενων δεικτών ως βάσης για τη βαθμονόμηση). |
| --- | --- |

(13)

Αν και ο δείκτης εξυπηρέτησης χρέους προς εισόδημα (DSTI) ενσωματώνει κάποια σημαντικά χαρακτηριστικά μετριασμού του κινδύνου, όπως οι παραδοχές για πιθανές αυξήσεις των επιτοκίων, η αποτελεσματικότητα του μέτρου μειώνεται λόγω του ότι η τρέχουσα μεθοδολογία βαθμονόμησης του ορίου που εφαρμόζεται στον συγκεκριμένο δείκτη στις Κάτω Χώρες περιλαμβάνει ορισμένα στοιχεία που αυξάνουν τον φιλοκυκλικό του αντίκτυπο στους χρηματοπιστωτικούς και οικονομικούς κύκλους. Ορισμένα από τα στοιχεία αυτά εξακολουθούν να υφίστανται, παρά τις προσαρμογές που πραγματοποιήθηκαν για την αντιμετώπιση των φιλοκυκλικών στοιχείων της μεθοδολογίας (όπως, η χρήση των μέσων τιμών τετραετίας των υπολογιζόμενων δεικτών ως βάσης για τη βαθμονόμηση).

| (14) | Ναι μεν οι κυκλικοί παράγοντες κατέχουν σημαντικό ρόλο στην τροφοδότηση των ευπαθειών που εντοπίστηκαν στις Κάτω Χώρες, αλλά υπάρχουν και διαρθρωτικοί παράγοντες που συνέτειναν σε αυτές και οδήγησαν σε αύξηση του επιπέδου συστημικού κινδύνου. Στους παράγοντες αυτούς περιλαμβάνονται: i) η υποπροσφορά κατοικιών, η οποία ασκεί ανοδική πίεση στις τιμές τους και στο χρέος των νοικοκυριών που αγοράζουν ακίνητα για ιδιοκατοίκηση· και ii) η έκπτωση των τόκων ενυπόθηκων δανείων από τη φορολογική βάση, η οποία μπορεί να λειτουργήσει ως κίνητρο υπερδανεισμού για τα νοικοκυριά. |
| --- | --- |

(14)

Ναι μεν οι κυκλικοί παράγοντες κατέχουν σημαντικό ρόλο στην τροφοδότηση των ευπαθειών που εντοπίστηκαν στις Κάτω Χώρες, αλλά υπάρχουν και διαρθρωτικοί παράγοντες που συνέτειναν σε αυτές και οδήγησαν σε αύξηση του επιπέδου συστημικού κινδύνου. Στους παράγοντες αυτούς περιλαμβάνονται: i) η υποπροσφορά κατοικιών, η οποία ασκεί ανοδική πίεση στις τιμές τους και στο χρέος των νοικοκυριών που αγοράζουν ακίνητα για ιδιοκατοίκηση· και ii) η έκπτωση των τόκων ενυπόθηκων δανείων από τη φορολογική βάση, η οποία μπορεί να λειτουργήσει ως κίνητρο υπερδανεισμού για τα νοικοκυριά.

| (15) | Ως εκ τούτου, το ΕΣΣΚ κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα μέτρα μακροπροληπτικής εποπτείας που βρίσκονται σε ισχύ στις Κάτω Χώρες είναι εν μέρει κατάλληλα και εν μέρει επαρκή για την αντιμετώπιση των ευπαθειών που σχετίζονται με τη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών μεσοπρόθεσμα. Συνεπώς, απαιτούνται περαιτέρω μέτρα πολιτικής για την αντιμετώπιση των εν λόγω ευπαθειών, οι οποίες μπορούν να αποτελέσουν πηγή συστημικού κινδύνου. Τα μέτρα που προτείνονται στην παρούσα σύσταση αποσκοπούν στη συμπλήρωση των μακροπροληπτικών μέτρων που ισχύουν ήδη στις Κάτω Χώρες. |
| --- | --- |

(15)

Ως εκ τούτου, το ΕΣΣΚ κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα μέτρα μακροπροληπτικής εποπτείας που βρίσκονται σε ισχύ στις Κάτω Χώρες είναι εν μέρει κατάλληλα και εν μέρει επαρκή για την αντιμετώπιση των ευπαθειών που σχετίζονται με τη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών μεσοπρόθεσμα. Συνεπώς, απαιτούνται περαιτέρω μέτρα πολιτικής για την αντιμετώπιση των εν λόγω ευπαθειών, οι οποίες μπορούν να αποτελέσουν πηγή συστημικού κινδύνου. Τα μέτρα που προτείνονται στην παρούσα σύσταση αποσκοπούν στη συμπλήρωση των μακροπροληπτικών μέτρων που ισχύουν ήδη στις Κάτω Χώρες.

| (16) | Δεδομένου ότι οι ευπάθειες οφείλονται εν μέρει σε διαρθρωτικούς παράγοντες που βαίνουν πέραν της μακροπροληπτικής πολιτικής, καθίσταται αναγκαία η θέσπιση περαιτέρω πολιτικών με σκοπό τη συμπλήρωση και ενίσχυση των ως άνω υφιστάμενων μέτρων ενόψει της αποτελεσματικότερης και ουσιαστικότερης αντιμετώπισης των παραγόντων που συντείνουν στη συσσώρευση συστημικών κινδύνων στην αγορά οικιστικών ακινήτων στις Κάτω Χώρες κατά τρόπο που να μη συνεπάγεται υπερβολικό κόστος για την πραγματική οικονομία και το χρηματοπιστωτικό σύστημα της χώρας. |
| --- | --- |

(16)

Δεδομένου ότι οι ευπάθειες οφείλονται εν μέρει σε διαρθρωτικούς παράγοντες που βαίνουν πέραν της μακροπροληπτικής πολιτικής, καθίσταται αναγκαία η θέσπιση περαιτέρω πολιτικών με σκοπό τη συμπλήρωση και ενίσχυση των ως άνω υφιστάμενων μέτρων ενόψει της αποτελεσματικότερης και ουσιαστικότερης αντιμετώπισης των παραγόντων που συντείνουν στη συσσώρευση συστημικών κινδύνων στην αγορά οικιστικών ακινήτων στις Κάτω Χώρες κατά τρόπο που να μη συνεπάγεται υπερβολικό κόστος για την πραγματική οικονομία και το χρηματοπιστωτικό σύστημα της χώρας.

| (17) | Σκοπός της παρούσας σύστασης είναι να προτείνει: α) την εισαγωγή στο νομικό πλαίσιο των Κάτω Χωρών ενός μηχανισμού «δράσης ή αιτιολόγησης της αδράνειας» σε σχέση με τις συστάσεις της μακροπροληπτικής αρχής που αφορούν την ενεργοποίηση νομικά δεσμευτικών μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες· β) την αυστηροποίηση του υφιστάμενου νομικά δεσμευτικού ορίου για τον δείκτη LTV· γ) την τροποποίηση της μεθοδολογίας για τον καθορισμό του μέγιστου ορίου για τον δείκτη DSTI· και δ) την ενεργοποίηση κεφαλαιακών μέτρων, προκειμένου να διασφαλιστεί η ανθεκτικότητα του τραπεζικού τομέα σε σχέση με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες που έχουν εντοπισθεί στις Κάτω Χώρες. Η παρούσα σύσταση στοχεύει επίσης στην υπογράμμιση της ανάγκης για ανάληψη ευρύτερης δράσης πολιτικής ενόψει της συγκράτησης των παραγόντων που διευκολύνουν ή προωθούν την αύξηση της δανειακής επιβάρυνσης των νοικοκυριών. |
| --- | --- |

(17)

Σκοπός της παρούσας σύστασης είναι να προτείνει: α) την εισαγωγή στο νομικό πλαίσιο των Κάτω Χωρών ενός μηχανισμού «δράσης ή αιτιολόγησης της αδράνειας» σε σχέση με τις συστάσεις της μακροπροληπτικής αρχής που αφορούν την ενεργοποίηση νομικά δεσμευτικών μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες· β) την αυστηροποίηση του υφιστάμενου νομικά δεσμευτικού ορίου για τον δείκτη LTV· γ) την τροποποίηση της μεθοδολογίας για τον καθορισμό του μέγιστου ορίου για τον δείκτη DSTI· και δ) την ενεργοποίηση κεφαλαιακών μέτρων, προκειμένου να διασφαλιστεί η ανθεκτικότητα του τραπεζικού τομέα σε σχέση με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες που έχουν εντοπισθεί στις Κάτω Χώρες. Η παρούσα σύσταση στοχεύει επίσης στην υπογράμμιση της ανάγκης για ανάληψη ευρύτερης δράσης πολιτικής ενόψει της συγκράτησης των παραγόντων που διευκολύνουν ή προωθούν την αύξηση της δανειακής επιβάρυνσης των νοικοκυριών.

| (18) | Η παρούσα σύσταση δεν θίγει τις εντολές των κεντρικών τραπεζών στην Ένωση όσον αφορά τη νομισματική πολιτική. |
| --- | --- |

(18)

Η παρούσα σύσταση δεν θίγει τις εντολές των κεντρικών τραπεζών στην Ένωση όσον αφορά τη νομισματική πολιτική.

| (19) | Οι συστάσεις του ΕΣΣΚ δημοσιεύονται αφού το γενικό συμβούλιο ενημερώσει σχετικά το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και εφόσον του παράσχει τη δυνατότητα να αντιδράσει, και αφού οι αποδέκτες ενημερωθούν για την πρόθεση δημοσίευσης, |
| --- | --- |

(19)

Οι συστάσεις του ΕΣΣΚ δημοσιεύονται αφού το γενικό συμβούλιο ενημερώσει σχετικά το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και εφόσον του παράσχει τη δυνατότητα να αντιδράσει, και αφού οι αποδέκτες ενημερωθούν για την πρόθεση δημοσίευσης,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΣΥΣΤΑΣΗ:

ΤΜΗΜΑ 1

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

Σύσταση A — Νομικό πλαίσιο λήψης μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες

Συνιστάται στις Κάτω Χώρες να διασφαλίσουν τη συμπλήρωση των εξουσιών έκδοσης συστάσεων της μακροπροληπτικής αρχής επί του συνόλου των εφαρμοστέων νομικά δεσμευτικών μέτρων που είναι στοχευμένα στους δανειολήπτες είτε με τη θέσπιση μηχανισμού «δράσης ή αιτιολόγησης της αδράνειας» είτε, εφόσον αυτό δεν είναι εφικτό βάσει της εθνικής νομοθεσίας, με τη θέσπιση μηχανισμού λογοδοσίας, προκειμένου να δημοσιοποιούνται οι απόψεις της αρχής που είναι υπεύθυνη για την εφαρμογή των ως άνω μέτρων μετά την έκδοση της οικείας σύστασης από τη μακροπροληπτική αρχή της χώρας.

Σύσταση B — Αυστηροποίηση μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες και προσέγγιση όσον αφορά τη βαθμονόμηση

| 1. | Συνιστάται στις Κάτω Χώρες να μειώσουν το υφιστάμενο νομικά δεσμευτικό όριο για τον δείκτη LTV, προκειμένου να διασφαλιστεί η επάρκεια των ασφαλειών έναντι της χορήγησης νέων ενυπόθηκων δανείων με σκοπό την κάλυψη πιστωτικών ζημιών από ενδεχόμενη μείωση των τιμών των κατοικιών υπό δυσμενείς οικονομικές ή χρηματοπιστωτικές συνθήκες. |
| --- | --- |

1.

Συνιστάται στις Κάτω Χώρες να μειώσουν το υφιστάμενο νομικά δεσμευτικό όριο για τον δείκτη LTV, προκειμένου να διασφαλιστεί η επάρκεια των ασφαλειών έναντι της χορήγησης νέων ενυπόθηκων δανείων με σκοπό την κάλυψη πιστωτικών ζημιών από ενδεχόμενη μείωση των τιμών των κατοικιών υπό δυσμενείς οικονομικές ή χρηματοπιστωτικές συνθήκες.

| 2. | Συνιστάται στις Κάτω Χώρες να τροποποιήσουν τη μεθοδολογία καθορισμού του μέγιστου ορίου για τον δείκτη DSTI, έτσι ώστε το μέτρο να μην συντελεί στην αύξηση της φιλοκυκλικότητας που παρατηρείται στους οικονομικούς και χρηματοπιστωτικούς κύκλους. |
| --- | --- |

2.

Συνιστάται στις Κάτω Χώρες να τροποποιήσουν τη μεθοδολογία καθορισμού του μέγιστου ορίου για τον δείκτη DSTI, έτσι ώστε το μέτρο να μην συντελεί στην αύξηση της φιλοκυκλικότητας που παρατηρείται στους οικονομικούς και χρηματοπιστωτικούς κύκλους.

Σύσταση Γ — Ενεργοποίηση κεφαλαιακών μέτρων

Συνιστάται, κατά περίπτωση, στη μακροπροληπτική αρχή, την εντεταλμένη αρχή ή την αρμόδια αρχή στις Κάτω Χώρες να διασφαλίζει, μέσω της ενεργοποίησης κεφαλαιακών μέτρων, την ανθεκτικότητα των αδειοδοτημένων στην επικράτειά τους πιστωτικών ιδρυμάτων έναντι ενδεχόμενου συστημικού κινδύνου συνδεόμενου με οικιστικά ακίνητα, ο οποίος θα μπορούσε να προκαλέσει άμεσες και έμμεσες πιστωτικές ζημίες, στα χαρτοφυλάκια ενυπόθηκων δανείων και λόγω της μείωσης της κατανάλωσης των νοικοκυριών που έχουν συνάψει στεγαστικά δάνεια, αντίστοιχα.

Σύσταση Δ — Διαρθρωτικές αλλαγές σε σχέση με τα ενυπόθηκα δάνεια και τον τομέα των οικιστικών ακινήτων

Συνιστάται στις Κάτω Χώρες να αναθεωρήσουν τις πολιτικές τους με στόχο τη συγκράτηση των διαρθρωτικών παραγόντων που οδήγησαν στις ευπάθειες που εντοπίστηκαν στην επικράτειά τους και αποτελούν πιθανή πηγή συστημικού κινδύνου, καθόσον λειτουργούν ως κίνητρα υπερβολικού ενυπόθηκου δανεισμού για τα νοικοκυριά ή προκαλούν υπερβολική άνοδο των τιμών των κατοικιών και αύξηση του ενυπόθηκου χρέους.

ΤΜΗΜΑ 2

ΕΦΑΡΜΟΓΗ

1.   Ορισμοί

Για τους σκοπούς της παρούσας σύστασης ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:

| α) | «μέτρα στοχευμένα στους δανειολήπτες»: μακροπροληπτικά μέτρα που στοχεύουν στους δανειολήπτες· |
| --- | --- |

α)

«μέτρα στοχευμένα στους δανειολήπτες»: μακροπροληπτικά μέτρα που στοχεύουν στους δανειολήπτες·

| β) | «άμεσος έλεγχος»: πραγματική και ουσιαστική ικανότητα της οικείας μακροπροληπτικής αρχής να επιβάλλει σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και να προσαρμόζει μέτρα μακροπροληπτικής εποπτείας τα οποία εμπίπτουν στο πεδίο δράσης της, όποτε απαιτείται για την επίτευξη τελικού ή ενδιάμεσου στόχου· |
| --- | --- |

β)

«άμεσος έλεγχος»: πραγματική και ουσιαστική ικανότητα της οικείας μακροπροληπτικής αρχής να επιβάλλει σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και να προσαρμόζει μέτρα μακροπροληπτικής εποπτείας τα οποία εμπίπτουν στο πεδίο δράσης της, όποτε απαιτείται για την επίτευξη τελικού ή ενδιάμεσου στόχου·

| γ) | «εξουσίες έκδοσης συστάσεων»: ικανότητα της οικείας μακροπροληπτικής αρχής να παρέχει καθοδήγηση διά της έκδοσης συστάσεων κατά την εφαρμογή μακροπροληπτικών εργαλείων, όποτε απαιτείται για την επίτευξη τελικού ή ενδιάμεσου στόχου· |
| --- | --- |

γ)

«εξουσίες έκδοσης συστάσεων»: ικανότητα της οικείας μακροπροληπτικής αρχής να παρέχει καθοδήγηση διά της έκδοσης συστάσεων κατά την εφαρμογή μακροπροληπτικών εργαλείων, όποτε απαιτείται για την επίτευξη τελικού ή ενδιάμεσου στόχου·

| δ) | «δείκτης δανείου προς αξία» (δείκτης LTV): ο λόγος του αθροίσματος των δανείων ή τμημάτων δανείων που εξασφαλίζονται με υποθήκη επί ακινήτου του δανειολήπτη προς την αξία του ακινήτου, κατά τον χρόνο έκδοσης του δανείου· |
| --- | --- |

δ)

«δείκτης δανείου προς αξία» (δείκτης LTV): ο λόγος του αθροίσματος των δανείων ή τμημάτων δανείων που εξασφαλίζονται με υποθήκη επί ακινήτου του δανειολήπτη προς την αξία του ακινήτου, κατά τον χρόνο έκδοσης του δανείου·

| ε) | «μακροπροληπτική αρχή»: εθνική αρχή μακροπροληπτικής εποπτείας επί της οποίας έχουν εφαρμογή οι στόχοι, ρυθμίσεις, εξουσίες, απαιτήσεις λογοδοσίας και τα λοιπά χαρακτηριστικά που καθορίζονται στη σύσταση ΕΣΣΚ/2011/3 (8) |
| --- | --- |

ε)

«μακροπροληπτική αρχή»: εθνική αρχή μακροπροληπτικής εποπτείας επί της οποίας έχουν εφαρμογή οι στόχοι, ρυθμίσεις, εξουσίες, απαιτήσεις λογοδοσίας και τα λοιπά χαρακτηριστικά που καθορίζονται στη σύσταση ΕΣΣΚ/2011/3 (8)

| στ) | «εξυπηρέτηση χρέους»: αποπληρωμή μέρους του συνολικού χρέους δανειολήπτη σε τοκοχρεολυτική βάση εντός καθορισμένης χρονικής περιόδου (συνήθως ενός έτους)· |
| --- | --- |

στ)

«εξυπηρέτηση χρέους»: αποπληρωμή μέρους του συνολικού χρέους δανειολήπτη σε τοκοχρεολυτική βάση εντός καθορισμένης χρονικής περιόδου (συνήθως ενός έτους)·

| ζ) | «δείκτης εξυπηρέτησης χρέους προς εισόδημα» (δείκτης DSTI): ο λόγος της ετήσιας συνολικής εξυπηρέτησης χρέους προς το συνολικό ετήσιο διαθέσιμο εισόδημα του δανειολήπτη κατά τον χρόνο έκδοσης του δανείου· |
| --- | --- |

ζ)

«δείκτης εξυπηρέτησης χρέους προς εισόδημα» (δείκτης DSTI): ο λόγος της ετήσιας συνολικής εξυπηρέτησης χρέους προς το συνολικό ετήσιο διαθέσιμο εισόδημα του δανειολήπτη κατά τον χρόνο έκδοσης του δανείου·

| η) | «μεσοπρόθεσμα»: χρονικός ορίζοντας τριετίας· |
| --- | --- |

η)

«μεσοπρόθεσμα»: χρονικός ορίζοντας τριετίας·

| θ) | «νομικά δεσμευτικά μέτρα στοχευμένα στους δανειολήπτες»: μέτρα στοχευμένα στους δανειολήπτες, τα οποία εισάγονται βάσει νομικά δεσμευτικών πράξεων. |
| --- | --- |

θ)

«νομικά δεσμευτικά μέτρα στοχευμένα στους δανειολήπτες»: μέτρα στοχευμένα στους δανειολήπτες, τα οποία εισάγονται βάσει νομικά δεσμευτικών πράξεων.

2.   Κριτήρια εφαρμογής

| 1. | Για τους σκοπούς εφαρμογής της παρούσας σύστασης ισχύουν τα ακόλουθα κριτήρια:






  α) | θα πρέπει να λαμβάνεται δεόντως υπόψη η αρχή της αναλογικότητας σε σχέση με τον στόχο και το περιεχόμενο των συστάσεων Α, Β, Γ και Δ· |
| --- | --- | --- |

1.

α)

θα πρέπει να λαμβάνεται δεόντως υπόψη η αρχή της αναλογικότητας σε σχέση με τον στόχο και το περιεχόμενο των συστάσεων Α, Β, Γ και Δ·

| β) | κατά τη μείωση του υφιστάμενου ορίου για τον δείκτη LTV σύμφωνα με τη σύσταση Β, η βαθμονόμηση και η σταδιακή εφαρμογή του θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τη θέση των Κάτω Χωρών στην εξέλιξη των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κύκλων και τυχόν πιθανές επιπτώσεις όσον αφορά το συναφές κόστος και τα οφέλη· |
| --- | --- |

β)

κατά τη μείωση του υφιστάμενου ορίου για τον δείκτη LTV σύμφωνα με τη σύσταση Β, η βαθμονόμηση και η σταδιακή εφαρμογή του θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τη θέση των Κάτω Χωρών στην εξέλιξη των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κύκλων και τυχόν πιθανές επιπτώσεις όσον αφορά το συναφές κόστος και τα οφέλη·

| γ) | κατά την ενεργοποίηση κεφαλαιακών μέτρων σύμφωνα με τη σύσταση Γ, η βαθμονόμηση και η σταδιακή εφαρμογή τους θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τη θέση των Κάτω Χωρών στην εξέλιξη των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κύκλων και τυχόν πιθανές επιπτώσεις όσον αφορά το συναφές κόστος και τα οφέλη· |
| --- | --- |

γ)

κατά την ενεργοποίηση κεφαλαιακών μέτρων σύμφωνα με τη σύσταση Γ, η βαθμονόμηση και η σταδιακή εφαρμογή τους θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τη θέση των Κάτω Χωρών στην εξέλιξη των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κύκλων και τυχόν πιθανές επιπτώσεις όσον αφορά το συναφές κόστος και τα οφέλη·

| δ) | κατά την εφαρμογή αλλαγών πολιτικής αναφορικά με τη σύσταση Δ η σταδιακή εφαρμογή των σχετικών μέτρων θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τη θέση των Κάτω Χωρών στην εξέλιξη των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κύκλων, κατά τρόπο ώστε τα μέτρα αυτά να μην εντείνουν τις συσσωρευμένες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της χώρας ούτε να επισπεύδουν την εκδήλωσή τους· |
| --- | --- |

δ)

κατά την εφαρμογή αλλαγών πολιτικής αναφορικά με τη σύσταση Δ η σταδιακή εφαρμογή των σχετικών μέτρων θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τη θέση των Κάτω Χωρών στην εξέλιξη των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κύκλων, κατά τρόπο ώστε τα μέτρα αυτά να μην εντείνουν τις συσσωρευμένες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της χώρας ούτε να επισπεύδουν την εκδήλωσή τους·

| ε) | ειδικά κριτήρια συμμόρφωσης με τις συστάσεις Β, Γ και Δ, τα οποία παρατίθενται στο παράρτημα I. |
| --- | --- |

ε)

ειδικά κριτήρια συμμόρφωσης με τις συστάσεις Β, Γ και Δ, τα οποία παρατίθενται στο παράρτημα I.

| 2. | Οι αποδέκτες της παρούσας σύστασης καλούνται να υποβάλουν στο ΕΣΣΚ και στο Συμβούλιο έκθεση σχετικά με τη δράση που αναλαμβάνουν προς συμμόρφωση με τις διατάξεις της ή να αιτιολογούν επαρκώς τυχόν αδράνειά τους. Στο ελάχιστο περιεχόμενο της έκθεσης θα πρέπει να περιλαμβάνονται τα εξής.






  α) | πληροφορίες για το ουσιαστικό περιεχόμενο και το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης των σχετικών ενεργειών· |
| --- | --- | --- |

2.

α)

πληροφορίες για το ουσιαστικό περιεχόμενο και το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης των σχετικών ενεργειών·

| β) | αξιολόγηση των ευπαθειών που σχετίζονται με τη δημιουργία θυλακίων υπερτίμησης των κατοικιών και την εξασφάλιση νέων και υφιστάμενων ενυπόθηκων δανείων, συμπεριλαμβανομένης της διανομής νέων ενυπόθηκων δανείων με βάση τον δείκτη LTV, ο οποίος υπολογίζεται σύμφωνα με το παράρτημα IV της σύστασης ΕΣΣΚ/2016/14 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου (9), καθώς επίσης και την αποδοτικότητα της αναλαμβανόμενης δράσης, λαμβανομένων υπόψη των σκοπών της παρούσας σύστασης· |
| --- | --- |

β)

αξιολόγηση των ευπαθειών που σχετίζονται με τη δημιουργία θυλακίων υπερτίμησης των κατοικιών και την εξασφάλιση νέων και υφιστάμενων ενυπόθηκων δανείων, συμπεριλαμβανομένης της διανομής νέων ενυπόθηκων δανείων με βάση τον δείκτη LTV, ο οποίος υπολογίζεται σύμφωνα με το παράρτημα IV της σύστασης ΕΣΣΚ/2016/14 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου (9), καθώς επίσης και την αποδοτικότητα της αναλαμβανόμενης δράσης, λαμβανομένων υπόψη των σκοπών της παρούσας σύστασης·

| γ) | λεπτομερής αιτιολόγηση τυχόν αδράνειας ή παρέκκλισης από την παρούσα σύσταση, περιλαμβανομένων τυχόν καθυστερήσεων. |
| --- | --- |

γ)

λεπτομερής αιτιολόγηση τυχόν αδράνειας ή παρέκκλισης από την παρούσα σύσταση, περιλαμβανομένων τυχόν καθυστερήσεων.

3.   Χρονοδιάγραμμα ενεργειών προς εφαρμογή των συστάσεων

Οι αποδέκτες της παρούσας σύστασης καλούνται να υποβάλουν στο ΕΣΣΚ και στο Συμβούλιο εκθέσεις σχετικά με τη δράση που αναλαμβάνουν προς συμμόρφωση με τις διατάξεις της ή να αιτιολογούν επαρκώς τυχόν αδράνειά τους, σύμφωνα με τα ακόλουθα χρονοδιαγράμματα:

| α) | Σύσταση Α

  Έως τις 31 Μαρτίου 2021 ο αποδέκτης της σύστασης A καλείται να υποβάλει στο ΕΣΣΚ και στο Συμβούλιο τελική έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της. |
| --- | --- |

α)

Σύσταση Α

Έως τις 31 Μαρτίου 2021 ο αποδέκτης της σύστασης A καλείται να υποβάλει στο ΕΣΣΚ και στο Συμβούλιο τελική έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της.

| β) | Σύσταση Β

  Έως τις 31 Οκτωβρίου 2020, και εν συνεχεία σε ετήσια βάση έως τις 31 Οκτωβρίου 2022, ο αποδέκτης της επιμέρους σύστασης Β παράγραφος 1 καλείται να υποβάλλει στο ΕΣΣΚ και στο Συμβούλιο έκθεση για την όποια δράση του σχετικά με την αυστηροποίηση μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες. Εάν περισσότερα όργανα είναι υπεύθυνα για την ανάληψη δράσης προς αντιμετώπιση των εντοπισθεισών ευπαθειών, θα πρέπει να υποβάλλεται κοινή έκθεση.
  Έως τις 31 Μαρτίου 2021 ο αποδέκτης της επιμέρους σύστασης Β παράγραφος 2 καλείται να υποβάλει στο ΕΣΣΚ και στο Συμβούλιο έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της. Εάν περισσότερα όργανα είναι υπεύθυνα για την ανάληψη δράσης προς αντιμετώπιση των εντοπισθεισών ευπαθειών, θα πρέπει να υποβληθεί κοινή έκθεση. |
| --- | --- |

β)

Σύσταση Β

Έως τις 31 Οκτωβρίου 2020, και εν συνεχεία σε ετήσια βάση έως τις 31 Οκτωβρίου 2022, ο αποδέκτης της επιμέρους σύστασης Β παράγραφος 1 καλείται να υποβάλλει στο ΕΣΣΚ και στο Συμβούλιο έκθεση για την όποια δράση του σχετικά με την αυστηροποίηση μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες. Εάν περισσότερα όργανα είναι υπεύθυνα για την ανάληψη δράσης προς αντιμετώπιση των εντοπισθεισών ευπαθειών, θα πρέπει να υποβάλλεται κοινή έκθεση.

Έως τις 31 Μαρτίου 2021 ο αποδέκτης της επιμέρους σύστασης Β παράγραφος 2 καλείται να υποβάλει στο ΕΣΣΚ και στο Συμβούλιο έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της. Εάν περισσότερα όργανα είναι υπεύθυνα για την ανάληψη δράσης προς αντιμετώπιση των εντοπισθεισών ευπαθειών, θα πρέπει να υποβληθεί κοινή έκθεση.

| γ) | Σύσταση Γ

  Έως τις 31 Οκτωβρίου 2020, και εν συνεχεία σε ετήσια βάση έως τις 31 Οκτωβρίου 2022, οι αποδέκτες της σύστασης Γ καλούνται να υποβάλλουν στο ΕΣΣΚ και στο Συμβούλιο έκθεση για την όποια δράση τους σχετικά με την εφαρμογή κεφαλαιακού χαρακτήρα μέτρων. Εάν περισσότερα όργανα είναι υπεύθυνα για την ανάληψη δράσης προς αντιμετώπιση των εντοπισθεισών ευπαθειών, θα πρέπει να υποβάλλεται κοινή έκθεση. |
| --- | --- |

γ)

Σύσταση Γ

Έως τις 31 Οκτωβρίου 2020, και εν συνεχεία σε ετήσια βάση έως τις 31 Οκτωβρίου 2022, οι αποδέκτες της σύστασης Γ καλούνται να υποβάλλουν στο ΕΣΣΚ και στο Συμβούλιο έκθεση για την όποια δράση τους σχετικά με την εφαρμογή κεφαλαιακού χαρακτήρα μέτρων. Εάν περισσότερα όργανα είναι υπεύθυνα για την ανάληψη δράσης προς αντιμετώπιση των εντοπισθεισών ευπαθειών, θα πρέπει να υποβάλλεται κοινή έκθεση.

| δ) | Σύσταση Δ

  Έως τις 31 Οκτωβρίου 2022 ο αποδέκτης της σύστασης Δ καλείται να υποβάλει στο ΕΣΣΚ και στο Συμβούλιο έκθεση για την εφαρμογή της. Εάν περισσότερα όργανα είναι αρμόδια για την ανάληψη δράσης προς αντιμετώπιση των εντοπισθεισών ευπαθειών, θα πρέπει να υποβληθεί κοινή έκθεση. |
| --- | --- |

δ)

Σύσταση Δ

Έως τις 31 Οκτωβρίου 2022 ο αποδέκτης της σύστασης Δ καλείται να υποβάλει στο ΕΣΣΚ και στο Συμβούλιο έκθεση για την εφαρμογή της. Εάν περισσότερα όργανα είναι αρμόδια για την ανάληψη δράσης προς αντιμετώπιση των εντοπισθεισών ευπαθειών, θα πρέπει να υποβληθεί κοινή έκθεση.

4.   Παρακολούθηση και αξιολόγηση

| 1. | Η Γραμματεία του ΕΣΣΚ:






  α) | συνδράμει τους αποδέκτες, διασφαλίζοντας τον συντονισμό της παροχής στοιχείων, παρέχοντάς τους τα σχετικά υποδείγματα και εξειδικεύοντας, όπου είναι απαραίτητο, τη διαδικασία και το χρονοδιάγραμμα ενεργειών προς εφαρμογή των συστάσεων· |
| --- | --- | --- |

1.

α)

συνδράμει τους αποδέκτες, διασφαλίζοντας τον συντονισμό της παροχής στοιχείων, παρέχοντάς τους τα σχετικά υποδείγματα και εξειδικεύοντας, όπου είναι απαραίτητο, τη διαδικασία και το χρονοδιάγραμμα ενεργειών προς εφαρμογή των συστάσεων·

| β) | ελέγχει τις ενέργειες στις οποίες προβαίνουν οι αποδέκτες προς εφαρμογή των συστάσεων, τους συνδράμει εφόσον το ζητούν και υποβάλλει σχετικές εκθέσεις στο γενικό συμβούλιο. Θα εκπονηθούν τρεις αξιολογήσεις ως εξής:






  i) | έως τις 31 Δεκεμβρίου 2020 για την εφαρμογή των συστάσεων Β παράγραφος 1 και Γ· |
| --- | --- | --- |

β)

ελέγχει τις ενέργειες στις οποίες προβαίνουν οι αποδέκτες προς εφαρμογή των συστάσεων, τους συνδράμει εφόσον το ζητούν και υποβάλλει σχετικές εκθέσεις στο γενικό συμβούλιο. Θα εκπονηθούν τρεις αξιολογήσεις ως εξής:

i)

έως τις 31 Δεκεμβρίου 2020 για την εφαρμογή των συστάσεων Β παράγραφος 1 και Γ·

| ii) | έως τις 31 Δεκεμβρίου 2021 για την εφαρμογή των συστάσεων Α, Β παράγραφοι 1 και 2 και Γ· και |
| --- | --- |

ii)

έως τις 31 Δεκεμβρίου 2021 για την εφαρμογή των συστάσεων Α, Β παράγραφοι 1 και 2 και Γ· και

| iii) | έως τις 31 Δεκεμβρίου 2022 για την εφαρμογή των συστάσεων Β παράγραφος 1, Γ και Δ. |
| --- | --- |

iii)

έως τις 31 Δεκεμβρίου 2022 για την εφαρμογή των συστάσεων Β παράγραφος 1, Γ και Δ.

| 2. | Το γενικό συμβούλιο θα αξιολογεί τις ενέργειες των αποδεκτών και την αιτιολόγηση τυχόν αδράνειάς τους και μπορεί κατά περίπτωση να κρίνει αν υφίσταται εκ μέρους τους παράλειψη συμμόρφωσης με την παρούσα σύσταση ή επαρκούς αιτιολόγησης της αδράνειάς τους. |
| --- | --- |

2.

Φρανκφούρτη, 27 Ιουνίου 2019.

Προϊστάμενος της Γραμματείας του ΕΣΣΚ,

εξ ονόματος του γενικού συμβουλίου του ΕΣΣΚ

Francesco MAZZAFERRO

---

(1)  ΕΕ L 331 της 15.12.2010, σ. 1.

1

(2)  Σύσταση ΕΣΣΚ/2013/1 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 4ης Απριλίου 2013, σχετικά με τους ενδιάμεσους στόχους και τα εργαλεία μακροπροληπτικής πολιτικής (ΕΕ C 170 της 15.6.2013, σ. 1).

2

(3)  Οδηγία 2013/36/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 2013, σχετικά με την πρόσβαση στη δραστηριότητα πιστωτικών ιδρυμάτων και την προληπτική εποπτεία πιστωτικών ιδρυμάτων και επιχειρήσεων επενδύσεων, για την τροποποίηση της οδηγίας 2002/87/ΕΚ και για την κατάργηση των οδηγιών 2006/48/ΕΚ και 2006/49/ΕΚ (ΕΕ L 176 της 27.6.2013, σ. 338).

3

(4)  Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 575/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 2013, σχετικά με τις απαιτήσεις προληπτικής εποπτείας για πιστωτικά ιδρύματα και επιχειρήσεις επενδύσεων και την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 648/2012 (ΕΕ L 176 της 27.6.2013, σ. 1).

4

(5)  Βλέπε «Vulnerabilities in the EU Residential Real Estate Sector» (Ευπάθειες στον τομέα των οικιστικών ακινήτων της ΕΕ, ΕΣΣΚ), Νοέμβριος 2016, διαθέσιμο στον δικτυακό τόπο του ΕΣΣΚ (www.esrb.europa.eu).

5

(6)  Προειδοποίηση ΕΣΣΚ/2016/10 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2016, σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων των Κάτω Χωρών (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 53).

6

(7)  Βλέπε «Vulnerabilities in the residential real estate sectors of EEA countries» (Ευπάθειες στους τομείς των οικιστικών ακινήτων των χωρών του ΕΟΧ), ΕΣΣΚ, 2019, διαθέσιμο στον δικτυακό τόπο του ΕΣΣΚ (www.esrb.europa.eu).

7

(8)  Σύσταση ΕΣΣΚ/2011/3 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 22ας Δεκεμβρίου 2011, σχετικά με τη μακροπροληπτική αρμοδιότητα των εθνικών αρχών (ΕΕ C 41 της 14.2.2012, σ. 1).

8

(9)  Σύσταση ΕΣΣΚ/2016/14 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 31ης Οκτωβρίου 2016, σχετικά με την κάλυψη κενών στα στοιχεία που αφορούν ακίνητα (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 1).

9

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I

ΕΙΔΙΚΟΤΕΡΟΙ ΟΡΟΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΜΕ ΤΙΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

Σύσταση B — Αυστηροποίηση μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες και προσέγγιση όσον αφορά τη βαθμονόμηση

Επί της σύστασης Β παράγραφος 1 εφαρμόζονται τα ακόλουθα κριτήρια συμμόρφωσης.

Πριν από την περαιτέρω μείωση των υφιστάμενων ορίων για τον δείκτη δανείου προς αξία (LTV) θα πρέπει να αξιολογείται η θέση των Κάτω Χωρών στους οικονομικούς και χρηματοπιστωτικούς κύκλους, προκειμένου να καθοριστεί η κατάλληλη βαθμονόμηση και η σταδιακή εφαρμογή των μέτρων.

Επί της σύστασης Β παράγραφος 2 εφαρμόζονται τα ακόλουθα κριτήρια συμμόρφωσης.

Κατά τη βαθμονόμηση του ορίου για τον δείκτη DSTI οι Κάτω Χώρες πρέπει να αξιολογούν τις ενδεχόμενες φιλοκυκλικές επιπτώσεις των διαφόρων στοιχείων της μεθοδολογίας βαθμονόμησης.

Σύσταση Γ — Ενεργοποίηση κεφαλαιακών μέτρων

Επί της σύστασης Γ εφαρμόζονται τα ακόλουθα κριτήρια συμμόρφωσης.

| 1. | Πριν από την ενεργοποίηση κεφαλαιακών μέτρων θα πρέπει να αξιολογείται η θέση των Κάτω Χωρών στους οικονομικούς και χρηματοπιστωτικούς κύκλους, προκειμένου να εξακριβωθεί η σκοπιμότητα της ενεργοποίησής τους. |
| --- | --- |

1.

Πριν από την ενεργοποίηση κεφαλαιακών μέτρων θα πρέπει να αξιολογείται η θέση των Κάτω Χωρών στους οικονομικούς και χρηματοπιστωτικούς κύκλους, προκειμένου να εξακριβωθεί η σκοπιμότητα της ενεργοποίησής τους.

| 2. | Μετά την ενεργοποίηση των κεφαλαιακών μέτρων ενδέχεται να καθίσταται αναγκαία η αυστηροποίησή τους ή η ενεργοποίηση πρόσθετων μακροπροληπτικών μέτρων προς αντιμετώπιση των ευπαθειών που εντοπίζονται στις Κάτω Χώρες· αυτό θα εξαρτάται από την επιλογή των ενεργοποιηθέντων κεφαλαιακών μέτρων, από την αρχική βαθμονόμησή τους και από τα αποτελέσματα της αξιολόγησης των ευπαθειών. |
| --- | --- |

2.

Μετά την ενεργοποίηση των κεφαλαιακών μέτρων ενδέχεται να καθίσταται αναγκαία η αυστηροποίησή τους ή η ενεργοποίηση πρόσθετων μακροπροληπτικών μέτρων προς αντιμετώπιση των ευπαθειών που εντοπίζονται στις Κάτω Χώρες· αυτό θα εξαρτάται από την επιλογή των ενεργοποιηθέντων κεφαλαιακών μέτρων, από την αρχική βαθμονόμησή τους και από τα αποτελέσματα της αξιολόγησης των ευπαθειών.

Σύσταση Δ — Διαρθρωτικές αλλαγές σε σχέση με τα ενυπόθηκα δάνεια και τον τομέα των οικιστικών ακινήτων

Επί της σύστασης Δ εφαρμόζονται τα ακόλουθα κριτήρια συμμόρφωσης.

Κατά τη διαμόρφωση επιλογών πολιτικής και πριν από την εφαρμογή οποιωνδήποτε αλλαγών πολιτικής θα πρέπει να αξιολογείται ο αντίκτυπος των προτεινόμενων μέτρων αφού ληφθεί υπόψη η θέση των Κάτω Χωρών στην εξέλιξη των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κύκλων, προκειμένου να διασφαλίζεται ότι τα μέτρα αυτά δεν επιτείνουν ούτε επισπεύδουν την εκδήλωση των συσσωρευμένων ευπαθειών στον τομέα οικιστικών ακινήτων της χώρας.

---

| 30.10.2019 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 366/29 |
| --- | --- | --- | --- |

30.10.2019

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 366/29

---

ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΣΥΣΤΗΜΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

της 27ης Ιουνίου 2019

σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της Φιλανδίας

(ΕΣΣΚ/2019/8)

(2019/C 366/05)

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΣΥΣΤΗΜΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1092/2010 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 24ης Νοεμβρίου 2010, σχετικά με τη μακροπροληπτική επίβλεψη του χρηματοοικονομικού συστήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τη σύσταση Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου (1), και ιδίως τα άρθρα 3, 16, 17 και 18,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

| (1) | Ο τομέας των ακινήτων διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην οικονομία και οι εξελίξεις που τον χαρακτηρίζουν μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Οι οικονομικές κρίσεις του παρελθόντος κατέδειξαν ότι οι μη διατηρήσιμες εξελίξεις στις αγορές ακινήτων μπορούν να έχουν σοβαρές συνέπειες για τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος και της οικονομίας στο σύνολό της, οι οποίες μπορούν επίσης να προκαλέσουν αρνητικές δευτερογενείς επιπτώσεις διασυνοριακού χαρακτήρα. Οι δυσμενείς εξελίξεις που σημειώθηκαν παλαιότερα στην αγορά ακινήτων κάποιων κρατών μελών οδήγησαν σε εκτεταμένες πιστωτικές ζημίες και/ή είχαν αρνητικό αντίκτυπο στην πραγματική οικονομία. Οι επιπτώσεις αυτές αντανακλούν τη στενή σχέση αλληλεπίδρασης μεταξύ του τομέα των ακινήτων, των φορέων χρηματοδότησης και λοιπών τομέων της οικονομίας. Επιπλέον, οι ισχυροί βρόχοι ανάδρασης μεταξύ του χρηματοπιστωτικού συστήματος και της πραγματικής οικονομίας ενισχύουν τις όποιες αρνητικές εξελίξεις. |
| --- | --- |

(1)

Ο τομέας των ακινήτων διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην οικονομία και οι εξελίξεις που τον χαρακτηρίζουν μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Οι οικονομικές κρίσεις του παρελθόντος κατέδειξαν ότι οι μη διατηρήσιμες εξελίξεις στις αγορές ακινήτων μπορούν να έχουν σοβαρές συνέπειες για τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος και της οικονομίας στο σύνολό της, οι οποίες μπορούν επίσης να προκαλέσουν αρνητικές δευτερογενείς επιπτώσεις διασυνοριακού χαρακτήρα. Οι δυσμενείς εξελίξεις που σημειώθηκαν παλαιότερα στην αγορά ακινήτων κάποιων κρατών μελών οδήγησαν σε εκτεταμένες πιστωτικές ζημίες και/ή είχαν αρνητικό αντίκτυπο στην πραγματική οικονομία. Οι επιπτώσεις αυτές αντανακλούν τη στενή σχέση αλληλεπίδρασης μεταξύ του τομέα των ακινήτων, των φορέων χρηματοδότησης και λοιπών τομέων της οικονομίας. Επιπλέον, οι ισχυροί βρόχοι ανάδρασης μεταξύ του χρηματοπιστωτικού συστήματος και της πραγματικής οικονομίας ενισχύουν τις όποιες αρνητικές εξελίξεις.

| (2) | Οι δίαυλοι αυτοί είναι σημαντικοί υπό την έννοια ότι οι κίνδυνοι που πηγάζουν από τον τομέα των ακινήτων μπορούν να έχουν συστημικό αντίκτυπο φιλοκυκλικού χαρακτήρα. Οι ευπάθειες του χρηματοπιστωτικού συστήματος συνήθως συρρέουν κατά την ανοδική φάση του κύκλου της αγοράς ακινήτων. Οι φαινομενικά μικρότεροι κίνδυνοι της χρηματοδότησης και η διευκόλυνση της πρόσβασης σε αυτή μπορούν να συντείνουν στην ταχεία αύξηση των πιστώσεων και επενδύσεων και σε αύξηση της ζήτησης ακινήτων, με αποτέλεσμα την άσκηση ανοδικής πίεσης στις τιμές τους. Με τις συνακόλουθες υψηλότερες αξίες των εξασφαλίσεων να ευνοούν περαιτέρω τη ζήτηση και προσφορά πιστώσεων, αυτή η αυτοτροφοδοτούμενη δυναμική μπορεί να επιφέρει συστημικές συνέπειες. Αντίθετα, κατά την καθοδική φάση του κύκλου της αγοράς ακινήτων οι αυστηρότεροι όροι χορηγήσεων, η υψηλότερη απροθυμία ανάληψης κινδύνων και η καθοδική πίεση στις τιμές των ακινήτων μπορούν να επηρεάσουν δυσμενώς την ανθεκτικότητα δανειοληπτών και δανειστών, αποδυναμώνοντας με τον τρόπο αυτόν τις οικονομικές συνθήκες. |
| --- | --- |

(2)

Οι δίαυλοι αυτοί είναι σημαντικοί υπό την έννοια ότι οι κίνδυνοι που πηγάζουν από τον τομέα των ακινήτων μπορούν να έχουν συστημικό αντίκτυπο φιλοκυκλικού χαρακτήρα. Οι ευπάθειες του χρηματοπιστωτικού συστήματος συνήθως συρρέουν κατά την ανοδική φάση του κύκλου της αγοράς ακινήτων. Οι φαινομενικά μικρότεροι κίνδυνοι της χρηματοδότησης και η διευκόλυνση της πρόσβασης σε αυτή μπορούν να συντείνουν στην ταχεία αύξηση των πιστώσεων και επενδύσεων και σε αύξηση της ζήτησης ακινήτων, με αποτέλεσμα την άσκηση ανοδικής πίεσης στις τιμές τους. Με τις συνακόλουθες υψηλότερες αξίες των εξασφαλίσεων να ευνοούν περαιτέρω τη ζήτηση και προσφορά πιστώσεων, αυτή η αυτοτροφοδοτούμενη δυναμική μπορεί να επιφέρει συστημικές συνέπειες. Αντίθετα, κατά την καθοδική φάση του κύκλου της αγοράς ακινήτων οι αυστηρότεροι όροι χορηγήσεων, η υψηλότερη απροθυμία ανάληψης κινδύνων και η καθοδική πίεση στις τιμές των ακινήτων μπορούν να επηρεάσουν δυσμενώς την ανθεκτικότητα δανειοληπτών και δανειστών, αποδυναμώνοντας με τον τρόπο αυτόν τις οικονομικές συνθήκες.

| (3) | Οι ευπάθειες που συνδέονται με την αγορά οικιστικών ακινήτων μπορούν να αποτελέσουν πηγή συστημικού κινδύνου και να επηρεάσουν τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα τόσο άμεσα όσο και έμμεσα. Η άμεση επίδραση αφορά τις πιστωτικές ζημίες στα χαρτοφυλάκια ενυπόθηκων δανείων λόγω της επικράτησης δυσμενών οικονομικών ή χρηματοπιστωτικών συνθηκών και της ταυτόχρονης εκδήλωσης αρνητικών εξελίξεων στην αγορά οικιστικών ακινήτων. Η έμμεση επίδραση μπορεί να αφορά προσαρμογές στην κατανάλωση των νοικοκυριών, οι οποίες παράγουν περαιτέρω συνέπειες για την πραγματική οικονομία και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. |
| --- | --- |

(3)

Οι ευπάθειες που συνδέονται με την αγορά οικιστικών ακινήτων μπορούν να αποτελέσουν πηγή συστημικού κινδύνου και να επηρεάσουν τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα τόσο άμεσα όσο και έμμεσα. Η άμεση επίδραση αφορά τις πιστωτικές ζημίες στα χαρτοφυλάκια ενυπόθηκων δανείων λόγω της επικράτησης δυσμενών οικονομικών ή χρηματοπιστωτικών συνθηκών και της ταυτόχρονης εκδήλωσης αρνητικών εξελίξεων στην αγορά οικιστικών ακινήτων. Η έμμεση επίδραση μπορεί να αφορά προσαρμογές στην κατανάλωση των νοικοκυριών, οι οποίες παράγουν περαιτέρω συνέπειες για την πραγματική οικονομία και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.

| (4) | Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 4 της σύστασης ΕΣΣΚ/2013/1 (2), απώτατος στόχος της μακροπροληπτικής πολιτικής είναι να συμβάλλει στη διαφύλαξη της σταθερότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος ως συνόλου, μεταξύ άλλων ενισχύοντας την ανθεκτικότητά του και μειώνοντας τη συσσώρευση των συστημικών κινδύνων, διασφαλίζοντας με τον τρόπο αυτόν τη διατηρήσιμη συμβολή του χρηματοπιστωτικού τομέα στην οικονομική ανάπτυξη. |
| --- | --- |

(4)

Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 4 της σύστασης ΕΣΣΚ/2013/1 (2), απώτατος στόχος της μακροπροληπτικής πολιτικής είναι να συμβάλλει στη διαφύλαξη της σταθερότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος ως συνόλου, μεταξύ άλλων ενισχύοντας την ανθεκτικότητά του και μειώνοντας τη συσσώρευση των συστημικών κινδύνων, διασφαλίζοντας με τον τρόπο αυτόν τη διατηρήσιμη συμβολή του χρηματοπιστωτικού τομέα στην οικονομική ανάπτυξη.

| (5) | Ενόψει τούτου, ανάλογα με την αξιολόγηση των κινδύνων οι μακροπροληπτικές αρχές μπορούν να χρησιμοποιούν ένα ή περισσότερα από τα κεφαλαιακού χαρακτήρα μέτρα μακροπροληπτικής εποπτείας που προβλέπονται στην οδηγία 2013/36/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3) και στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 575/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (4), ή/και μέτρα μακροπροληπτικής εποπτείας στοχευμένα στους δανειολήπτες, τα οποία βασίζονται αποκλειστικά στο εθνικό δίκαιο. Ενώ τα κεφαλαιακά μέτρα αποσκοπούν πρωτίστως στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος, τα στοχευμένα στους δανειολήπτες μέτρα ίσως είναι τα πλέον κατάλληλα για την πρόληψη της περαιτέρω συσσώρευσης συστημικών κινδύνων. |
| --- | --- |

(5)

Ενόψει τούτου, ανάλογα με την αξιολόγηση των κινδύνων οι μακροπροληπτικές αρχές μπορούν να χρησιμοποιούν ένα ή περισσότερα από τα κεφαλαιακού χαρακτήρα μέτρα μακροπροληπτικής εποπτείας που προβλέπονται στην οδηγία 2013/36/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3) και στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 575/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (4), ή/και μέτρα μακροπροληπτικής εποπτείας στοχευμένα στους δανειολήπτες, τα οποία βασίζονται αποκλειστικά στο εθνικό δίκαιο. Ενώ τα κεφαλαιακά μέτρα αποσκοπούν πρωτίστως στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος, τα στοχευμένα στους δανειολήπτες μέτρα ίσως είναι τα πλέον κατάλληλα για την πρόληψη της περαιτέρω συσσώρευσης συστημικών κινδύνων.

| (6) | Επιπλέον, σύμφωνα με τη σύσταση ΕΣΣΚ/2013/1 τα κράτη μέλη καλούνται να θεσπίσουν νομικό πλαίσιο που θα επιτρέπει στις οικείες μακροπροληπτικές αρχές να έχουν υπό τον άμεσο έλεγχό τους τα μακροπροληπτικά εργαλεία που προβλέπονται στις διατάξεις της ή να διαθέτουν την εξουσία έκδοσης σχετικών συστάσεων. |
| --- | --- |

(6)

Επιπλέον, σύμφωνα με τη σύσταση ΕΣΣΚ/2013/1 τα κράτη μέλη καλούνται να θεσπίσουν νομικό πλαίσιο που θα επιτρέπει στις οικείες μακροπροληπτικές αρχές να έχουν υπό τον άμεσο έλεγχό τους τα μακροπροληπτικά εργαλεία που προβλέπονται στις διατάξεις της ή να διαθέτουν την εξουσία έκδοσης σχετικών συστάσεων.

| (7) | Το 2016 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου (ΕΣΣΚ) αξιολόγησε σε επίπεδο Ένωσης τις ευπάθειες που σχετίζονται με τα οικιστικά ακίνητα (5). Βάσει της αξιολόγησης αυτής το ΕΣΣΚ κατάφερε να εντοπίσει σε διάφορες χώρες μεσοπρόθεσμες ευπάθειες οι οποίες αποτελούν εν δυνάμει πηγές συστημικού κινδύνου για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και οι οποίες οδήγησαν στην έκδοση προειδοποιήσεων σε οκτώ εξ αυτών, περιλαμβανομένης της Φιλανδίας (6). |
| --- | --- |

(7)

Το 2016 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου (ΕΣΣΚ) αξιολόγησε σε επίπεδο Ένωσης τις ευπάθειες που σχετίζονται με τα οικιστικά ακίνητα (5). Βάσει της αξιολόγησης αυτής το ΕΣΣΚ κατάφερε να εντοπίσει σε διάφορες χώρες μεσοπρόθεσμες ευπάθειες οι οποίες αποτελούν εν δυνάμει πηγές συστημικού κινδύνου για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και οι οποίες οδήγησαν στην έκδοση προειδοποιήσεων σε οκτώ εξ αυτών, περιλαμβανομένης της Φιλανδίας (6).

| (8) | Το 2016 η κύρια ευπάθεια που εντοπίστηκε στην αγορά οικιστικών ακινήτων της Φιλανδίας αφορούσε την υψηλή και διαρκώς αυξανόμενη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών, υπήρχε δε σημαντικό ποσοστό νοικοκυριών εν δυνάμει ευάλωτων σε δυσμενείς οικονομικές ή χρηματοπιστωτικές συνθήκες ή σε δυσμενείς εξελίξεις στην αγορά αυτή. |
| --- | --- |

(8)

Το 2016 η κύρια ευπάθεια που εντοπίστηκε στην αγορά οικιστικών ακινήτων της Φιλανδίας αφορούσε την υψηλή και διαρκώς αυξανόμενη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών, υπήρχε δε σημαντικό ποσοστό νοικοκυριών εν δυνάμει ευάλωτων σε δυσμενείς οικονομικές ή χρηματοπιστωτικές συνθήκες ή σε δυσμενείς εξελίξεις στην αγορά αυτή.

| (9) | Το ΕΣΣΚ ολοκλήρωσε πρόσφατα μια συστηματική και προορατική αξιολόγηση των ευπαθειών του τομέα των οικιστικών ακινήτων σε επίπεδο Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ) (7). |
| --- | --- |

(9)

Το ΕΣΣΚ ολοκλήρωσε πρόσφατα μια συστηματική και προορατική αξιολόγηση των ευπαθειών του τομέα των οικιστικών ακινήτων σε επίπεδο Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ) (7).

| (10) | Ως προς τη Φινλανδία η πρόσφατη αυτή αξιολόγηση αποκάλυψε ότι η δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών ήταν υψηλότερη από την αντίστοιχη του 2016. Η πρόσφατη αυτή αύξηση οφείλεται εν μέρει στα δάνεια προς τις στεγαστικές εταιρείες (8) τα οποία αποπληρώνονται από το εισόδημα νοικοκυριών και άλλους επενδυτές-μετόχους των εν λόγω εταιρειών. Επιπλέον, τα πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία σχετικά με τα κριτήρια χορήγησης νέων ενυπόθηκων δανείων ενισχύουν προγενέστερες ενδείξεις περί πιθανής αδυναμίας σημαντικού ποσοστού νοικοκυριών να συνάψουν νέα ενυπόθηκα δάνεια σε δυσμενείς οικονομικές ή χρηματοπιστωτικές συνθήκες ή δυσμενείς εξελίξεις στην αγορά οικιστικών ακινήτων. |
| --- | --- |

(10)

Ως προς τη Φινλανδία η πρόσφατη αυτή αξιολόγηση αποκάλυψε ότι η δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών ήταν υψηλότερη από την αντίστοιχη του 2016. Η πρόσφατη αυτή αύξηση οφείλεται εν μέρει στα δάνεια προς τις στεγαστικές εταιρείες (8) τα οποία αποπληρώνονται από το εισόδημα νοικοκυριών και άλλους επενδυτές-μετόχους των εν λόγω εταιρειών. Επιπλέον, τα πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία σχετικά με τα κριτήρια χορήγησης νέων ενυπόθηκων δανείων ενισχύουν προγενέστερες ενδείξεις περί πιθανής αδυναμίας σημαντικού ποσοστού νοικοκυριών να συνάψουν νέα ενυπόθηκα δάνεια σε δυσμενείς οικονομικές ή χρηματοπιστωτικές συνθήκες ή δυσμενείς εξελίξεις στην αγορά οικιστικών ακινήτων.

| (11) | Από το 2016 και έπειτα οι φιλανδικές εθνικές αρχές έχουν αυστηροποιήσει υφιστάμενα ή έχουν εισαγάγει πρόσθετα μέτρα, τόσο κεφαλαιακά όσο και στοχευμένα στους δανειολήπτες: i) το 2017 η Board of Finanssivalvonta (φιλανδική αρχή χρηματοπιστωτικής εποπτείας) επέβαλε στα πιστωτικά ιδρύματα που χρησιμοποιούν την προσέγγιση εσωτερικών διαβαθμίσεων για τη χορήγηση στεγαστικών δανείων, σύμφωνα με το άρθρο 458 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 575/2013, κατώτατο μέσο συντελεστή στάθμισης κινδύνου 15 %· ii) το 2018 επιβλήθηκε σε όλα τα πιστωτικά ιδρύματα ποσοστό αποθέματος ασφαλείας συστημικού κινδύνου μεταξύ 1 % και 3 %· iii) το 2018 το όριο που εφαρμόζεται στον δείκτη δανείου προς αξία (LTV) αυστηροποιήθηκε από 90 % σε 85 %· και iv) το 2018 η Finanssivalvonta εξέδωσε επίσης συστάσεις σχετικά με τα κριτήρια χορήγησης νέων δανείων, τα οποία ισχύουν και για δάνεια χορηγούμενα σε στεγαστικές εταιρείες. Ακόμη, η έκπτωση των εξόδων από τόκους ενυπόθηκων δανείων από τη φορολογική βάση μειώθηκε από 100 % το 2011 σε 25 % το 2019. |
| --- | --- |

(11)

Από το 2016 και έπειτα οι φιλανδικές εθνικές αρχές έχουν αυστηροποιήσει υφιστάμενα ή έχουν εισαγάγει πρόσθετα μέτρα, τόσο κεφαλαιακά όσο και στοχευμένα στους δανειολήπτες: i) το 2017 η Board of Finanssivalvonta (φιλανδική αρχή χρηματοπιστωτικής εποπτείας) επέβαλε στα πιστωτικά ιδρύματα που χρησιμοποιούν την προσέγγιση εσωτερικών διαβαθμίσεων για τη χορήγηση στεγαστικών δανείων, σύμφωνα με το άρθρο 458 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 575/2013, κατώτατο μέσο συντελεστή στάθμισης κινδύνου 15 %· ii) το 2018 επιβλήθηκε σε όλα τα πιστωτικά ιδρύματα ποσοστό αποθέματος ασφαλείας συστημικού κινδύνου μεταξύ 1 % και 3 %· iii) το 2018 το όριο που εφαρμόζεται στον δείκτη δανείου προς αξία (LTV) αυστηροποιήθηκε από 90 % σε 85 %· και iv) το 2018 η Finanssivalvonta εξέδωσε επίσης συστάσεις σχετικά με τα κριτήρια χορήγησης νέων δανείων, τα οποία ισχύουν και για δάνεια χορηγούμενα σε στεγαστικές εταιρείες. Ακόμη, η έκπτωση των εξόδων από τόκους ενυπόθηκων δανείων από τη φορολογική βάση μειώθηκε από 100 % το 2011 σε 25 % το 2019.

| (12) | Παρά την πρόσφατη θέσπιση των ως άνω μέτρων, η Φινλανδία εξακολουθεί προς το παρόν να μη διαθέτει άλλα νομικά δεσμευτικά μέτρα στοχευμένα στους δανειολήπτες, πλην του ορίου για τον δείκτη LTV, δηλαδή όρια για τον δείκτη δανείου προς εισόδημα (DTI), για τον δείκτη εξυπηρέτησης χρέους προς εισόδημα (DSTI) και για τη διάρκεια, παρόλο που τα μέτρα αυτά ενδέχεται να καταστούν απαραίτητα μεσοπρόθεσμα εάν συνεχίσουν να εντείνονται οι ευπάθειες που συνδέονται με τη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών. Η ενεργοποίηση ορίων είτε για τον δείκτη DTI είτε για τον δείκτη DSTI, σε συνδυασμό με τα όρια διάρκειας, αναμένεται ότι θα ενισχύσει την αποτελεσματικότητα των μέτρων μακροπροληπτικής εποπτείας που ήδη ισχύουν. Πέραν τούτου, ο δείκτης LTV ορίζεται επί του παρόντος κατά τρόπο που επιτρέπει να θεωρούνται ως ασφάλειες, πλην των ακινήτων, και άλλα στοιχεία ενεργητικού. |
| --- | --- |

(12)

Παρά την πρόσφατη θέσπιση των ως άνω μέτρων, η Φινλανδία εξακολουθεί προς το παρόν να μη διαθέτει άλλα νομικά δεσμευτικά μέτρα στοχευμένα στους δανειολήπτες, πλην του ορίου για τον δείκτη LTV, δηλαδή όρια για τον δείκτη δανείου προς εισόδημα (DTI), για τον δείκτη εξυπηρέτησης χρέους προς εισόδημα (DSTI) και για τη διάρκεια, παρόλο που τα μέτρα αυτά ενδέχεται να καταστούν απαραίτητα μεσοπρόθεσμα εάν συνεχίσουν να εντείνονται οι ευπάθειες που συνδέονται με τη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών. Η ενεργοποίηση ορίων είτε για τον δείκτη DTI είτε για τον δείκτη DSTI, σε συνδυασμό με τα όρια διάρκειας, αναμένεται ότι θα ενισχύσει την αποτελεσματικότητα των μέτρων μακροπροληπτικής εποπτείας που ήδη ισχύουν. Πέραν τούτου, ο δείκτης LTV ορίζεται επί του παρόντος κατά τρόπο που επιτρέπει να θεωρούνται ως ασφάλειες, πλην των ακινήτων, και άλλα στοιχεία ενεργητικού.

| (13) | Ως εκ τούτου, το ΕΣΣΚ κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα μέτρα μακροπροληπτικής εποπτείας που βρίσκονται σε ισχύ ή είναι διαθέσιμα στη Φινλανδία είναι εν μέρει κατάλληλα και εν μέρει επαρκή για την αντιμετώπιση των ευπαθειών που σχετίζονται με τη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών μεσοπρόθεσμα. Συνεπώς, απαιτούνται περαιτέρω μέτρα πολιτικής για την αντιμετώπιση των εν λόγω ευπαθειών, οι οποίες μπορούν να αποτελέσουν πηγή συστημικού κινδύνου. Τα μέτρα που προτείνονται στην παρούσα σύσταση αποσκοπούν στη συμπλήρωση των μακροπροληπτικών μέτρων που ισχύουν ήδη στη Φινλανδία. |
| --- | --- |

(13)

Ως εκ τούτου, το ΕΣΣΚ κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα μέτρα μακροπροληπτικής εποπτείας που βρίσκονται σε ισχύ ή είναι διαθέσιμα στη Φινλανδία είναι εν μέρει κατάλληλα και εν μέρει επαρκή για την αντιμετώπιση των ευπαθειών που σχετίζονται με τη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών μεσοπρόθεσμα. Συνεπώς, απαιτούνται περαιτέρω μέτρα πολιτικής για την αντιμετώπιση των εν λόγω ευπαθειών, οι οποίες μπορούν να αποτελέσουν πηγή συστημικού κινδύνου. Τα μέτρα που προτείνονται στην παρούσα σύσταση αποσκοπούν στη συμπλήρωση των μακροπροληπτικών μέτρων που ισχύουν ήδη στη Φινλανδία.

| (14) | Σκοπός της παρούσας σύστασης είναι να προτείνει την εισαγωγή στο φιλανδικό νομικό πλαίσιο πρόσθετων νομικά δεσμευτικών μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες, καθώς και τη θέσπιση τέτοιων μέτρων προς αποτροπή της συσσώρευσης ευπαθειών συνδεόμενων με τη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών. |
| --- | --- |

(14)

Σκοπός της παρούσας σύστασης είναι να προτείνει την εισαγωγή στο φιλανδικό νομικό πλαίσιο πρόσθετων νομικά δεσμευτικών μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες, καθώς και τη θέσπιση τέτοιων μέτρων προς αποτροπή της συσσώρευσης ευπαθειών συνδεόμενων με τη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών.

| (15) | Η παρούσα σύσταση δεν θίγει τις εντολές των κεντρικών τραπεζών στην Ένωση όσον αφορά τη νομισματική πολιτική. |
| --- | --- |

(15)

Η παρούσα σύσταση δεν θίγει τις εντολές των κεντρικών τραπεζών στην Ένωση όσον αφορά τη νομισματική πολιτική.

| (16) | Οι συστάσεις του ΕΣΣΚ δημοσιεύονται αφού το γενικό συμβούλιο ενημερώσει σχετικά το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και εφόσον του παράσχει τη δυνατότητα να αντιδράσει, και αφού οι αποδέκτες ενημερωθούν για την πρόθεση δημοσίευσης, |
| --- | --- |

(16)

Οι συστάσεις του ΕΣΣΚ δημοσιεύονται αφού το γενικό συμβούλιο ενημερώσει σχετικά το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και εφόσον του παράσχει τη δυνατότητα να αντιδράσει, και αφού οι αποδέκτες ενημερωθούν για την πρόθεση δημοσίευσης,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΣΥΣΤΑΣΗ:

ΤΜΗΜΑ 1

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

Σύσταση A – Νομικό πλαίσιο λήψης μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες

| 1. | Συνιστάται στη Φινλανδία να διασφαλίσει ότι το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο όσον αφορά τα στοχευμένα στους δανειολήπτες μέτρα περιλαμβάνει κατ’ ελάχιστον τα ακόλουθα μέτρα:






  α) | όρια είτε για τον δείκτη DTI είτε για τον δείκτη DSTI· |
| --- | --- | --- |

1.

α)

όρια είτε για τον δείκτη DTI είτε για τον δείκτη DSTI·

| β) | όρια για τον δείκτη LTV· και |
| --- | --- |

β)

όρια για τον δείκτη LTV· και

| γ) | όρια ως προς τη διάρκεια. |
| --- | --- |

γ)

όρια ως προς τη διάρκεια.

| 2. | Συνιστάται στη Φινλανδία η τροποποίηση του ορισμού του δείκτη LTV στο υφιστάμενο νομικό πλαίσιο όσον αφορά μέτρα στοχευμένα στους δανειολήπτες. |
| --- | --- |

2.

Σύσταση Β — Ενεργοποίηση στοχευμένων στους δανειολήπτες μέτρων εισοδηματικής βάσης

| 1. | Εν αναμονή της τροποποίησης του υφιστάμενου νομικού πλαισίου που μνημονεύεται στη σύσταση Α, συνιστάται στις εθνικές αρχές της Φιλανδίας που είναι επιφορτισμένες με την ενεργοποίηση στοχευμένων στους δανειολήπτες μέτρων εισοδηματικής βάσης η ενεργοποίηση μη νομικά δεσμευτικών τέτοιων μέτρων προκειμένου να αποτραπεί νέος ενυπόθηκος δανεισμός από σημαντικό ή αυξανόμενο μερίδιο δανειοληπτών που ενδέχεται να βρεθούν σε αδυναμία εξυπηρέτησης του χρέους τους ή διατήρησης των επιπέδων τους κατανάλωσης σε περίπτωση επικράτησης δυσμενών οικονομικών ή χρηματοπιστωτικών συνθηκών ή δυσμενών εξελίξεων στην αγορά οικιστικών ακινήτων. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Με την τροποποίηση του υφιστάμενου νομικού πλαισίου που μνημονεύεται στη σύσταση Α, συνιστάται στις εθνικές αρχές της Φιλανδίας που είναι επιφορτισμένες με την ενεργοποίηση ή βαθμονόμηση στοχευμένων στους δανειολήπτες μέτρων εισοδηματικής βάσης η ενεργοποίηση ή βαθμονόμηση, αντιστοίχως, νομικά δεσμευτικών τέτοιων μέτρων, προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι που καθορίζονται στην παράγραφο 1 της παρούσας σύστασης. |
| --- | --- |

2.

ΤΜΗΜΑ 2

ΕΦΑΡΜΟΓΗ

1.   Ορισμοί

Για τους σκοπούς της παρούσας σύστασης ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:

| α) | ‘μέτρα στοχευμένα στους δανειολήπτες’: μακροπροληπτικά μέτρα που στοχεύουν στους δανειολήπτες· |
| --- | --- |

α)

‘μέτρα στοχευμένα στους δανειολήπτες’: μακροπροληπτικά μέτρα που στοχεύουν στους δανειολήπτες·

| β) | ’άμεσος έλεγχος‘: πραγματική και ουσιαστική ικανότητα της οικείας μακροπροληπτικής αρχής να επιβάλλει σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και να προσαρμόζει μέτρα μακροπροληπτικής εποπτείας τα οποία εμπίπτουν στο πεδίο δράσης της, όποτε απαιτείται για την επίτευξη τελικού ή ενδιάμεσου στόχου· |
| --- | --- |

β)

’άμεσος έλεγχος‘: πραγματική και ουσιαστική ικανότητα της οικείας μακροπροληπτικής αρχής να επιβάλλει σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και να προσαρμόζει μέτρα μακροπροληπτικής εποπτείας τα οποία εμπίπτουν στο πεδίο δράσης της, όποτε απαιτείται για την επίτευξη τελικού ή ενδιάμεσου στόχου·

| γ) | ‘εξουσίες έκδοσης συστάσεων’: ικανότητα της οικείας μακροπροληπτικής αρχής να παρέχει καθοδήγηση διά της έκδοσης συστάσεων κατά την εφαρμογή μακροπροληπτικών εργαλείων, όποτε απαιτείται για την επίτευξη τελικού ή ενδιάμεσου στόχου· |
| --- | --- |

γ)

‘εξουσίες έκδοσης συστάσεων’: ικανότητα της οικείας μακροπροληπτικής αρχής να παρέχει καθοδήγηση διά της έκδοσης συστάσεων κατά την εφαρμογή μακροπροληπτικών εργαλείων, όποτε απαιτείται για την επίτευξη τελικού ή ενδιάμεσου στόχου·

| δ) | ‘δείκτης δανείου προς αξία’ (δείκτης LTV): ο λόγος του αθροίσματος των δανείων ή τμημάτων δανείων που εξασφαλίζονται με υποθήκη επί του ακινήτου του δανειολήπτη προς την αξία του ακινήτου, κατά τον χρόνο έκδοσης του δανείου· |
| --- | --- |

δ)

‘δείκτης δανείου προς αξία’ (δείκτης LTV): ο λόγος του αθροίσματος των δανείων ή τμημάτων δανείων που εξασφαλίζονται με υποθήκη επί του ακινήτου του δανειολήπτη προς την αξία του ακινήτου, κατά τον χρόνο έκδοσης του δανείου·

| ε) | ‘νομικά δεσμευτικά μέτρα στοχευμένα στους δανειολήπτες’: μέτρα στοχευμένα στους δανειολήπτες, τα οποία εισάγονται βάσει νομικά δεσμευτικών πράξεων· |
| --- | --- |

ε)

‘νομικά δεσμευτικά μέτρα στοχευμένα στους δανειολήπτες’: μέτρα στοχευμένα στους δανειολήπτες, τα οποία εισάγονται βάσει νομικά δεσμευτικών πράξεων·

| στ) | ‘δείκτης χρέους προς εισόδημα’ (δείκτης DTI): ο λόγος του συνολικού χρέους δανειολήπτη προς το συνολικό ετήσιο διαθέσιμο εισόδημά του, κατά τον χρόνο έκδοσης του δανείου· |
| --- | --- |

στ)

‘δείκτης χρέους προς εισόδημα’ (δείκτης DTI): ο λόγος του συνολικού χρέους δανειολήπτη προς το συνολικό ετήσιο διαθέσιμο εισόδημά του, κατά τον χρόνο έκδοσης του δανείου·

| ζ) | ‘εξυπηρέτηση χρέους’: αποπληρωμή μέρους του συνολικού χρέους δανειολήπτη σε τοκοχρεολυτική βάση εντός καθορισμένης χρονικής περιόδου (συνήθως ενός έτους)· |
| --- | --- |

ζ)

‘εξυπηρέτηση χρέους’: αποπληρωμή μέρους του συνολικού χρέους δανειολήπτη σε τοκοχρεολυτική βάση εντός καθορισμένης χρονικής περιόδου (συνήθως ενός έτους)·

| η) | ‘δείκτης εξυπηρέτησης χρέους προς εισόδημα’ (δείκτης DSTI): ο λόγος της ετήσιας συνολικής εξυπηρέτησης χρέους προς το συνολικό ετήσιο διαθέσιμο εισόδημα του δανειολήπτη κατά τον χρόνο έκδοσης του δανείου· |
| --- | --- |

η)

‘δείκτης εξυπηρέτησης χρέους προς εισόδημα’ (δείκτης DSTI): ο λόγος της ετήσιας συνολικής εξυπηρέτησης χρέους προς το συνολικό ετήσιο διαθέσιμο εισόδημα του δανειολήπτη κατά τον χρόνο έκδοσης του δανείου·

| θ) | ‘διάρκεια’: η εκφρασμένη σε έτη διάρκεια της σύμβασης δανείου για την αγορά οικιστικού ακινήτου κατά τον χρόνο έκδοσης του δανείου· |
| --- | --- |

θ)

‘διάρκεια’: η εκφρασμένη σε έτη διάρκεια της σύμβασης δανείου για την αγορά οικιστικού ακινήτου κατά τον χρόνο έκδοσης του δανείου·

| ι) | ‘μεσοπρόθεσμα’: χρονικός ορίζοντας τριετίας· |
| --- | --- |

ι)

‘μεσοπρόθεσμα’: χρονικός ορίζοντας τριετίας·

| ια) | ‘στοχευμένα στους δανειολήπτες μέτρα εισοδηματικής βάσης’: όρια που εφαρμόζονται στον δείκτη DTI και στον δείκτη DSTI· |
| --- | --- |

ια)

‘στοχευμένα στους δανειολήπτες μέτρα εισοδηματικής βάσης’: όρια που εφαρμόζονται στον δείκτη DTI και στον δείκτη DSTI·

| ιβ) | ‘μακροπροληπτική αρχή’: εθνική αρχή μακροπροληπτικής εποπτείας επί της οποίας έχουν εφαρμογή οι στόχοι, ρυθμίσεις, εξουσίες, απαιτήσεις λογοδοσίας και τα λοιπά χαρακτηριστικά που καθορίζονται στη σύσταση ΕΣΣΚ/2011/3 (9). |
| --- | --- |

ιβ)

‘μακροπροληπτική αρχή’: εθνική αρχή μακροπροληπτικής εποπτείας επί της οποίας έχουν εφαρμογή οι στόχοι, ρυθμίσεις, εξουσίες, απαιτήσεις λογοδοσίας και τα λοιπά χαρακτηριστικά που καθορίζονται στη σύσταση ΕΣΣΚ/2011/3 (9).

2.   Κριτήρια εφαρμογής

| 1. | Για τους σκοπούς εφαρμογής της παρούσας σύστασης ισχύουν τα ακόλουθα κριτήρια:






  α) | θα πρέπει να λαμβάνεται δεόντως υπόψη η αρχή της αναλογικότητας σε σχέση με τον στόχο και το περιεχόμενο των συστάσεων Α και Β· |
| --- | --- | --- |

1.

α)

θα πρέπει να λαμβάνεται δεόντως υπόψη η αρχή της αναλογικότητας σε σχέση με τον στόχο και το περιεχόμενο των συστάσεων Α και Β·

| β) | η σύσταση Α πρέπει να εφαρμόζεται πριν από την επιμέρους σύσταση Β παράγραφος 2 προς διασφάλιση της συμμόρφωσής της με την τελευταία· |
| --- | --- |

β)

η σύσταση Α πρέπει να εφαρμόζεται πριν από την επιμέρους σύσταση Β παράγραφος 2 προς διασφάλιση της συμμόρφωσής της με την τελευταία·

| γ) | κατά την ενεργοποίηση στοχευμένων στους δανειολήπτες μέτρων εισοδηματικής βάσης σύμφωνα με τη σύσταση Β, η βαθμονόμηση και η σταδιακή εφαρμογή τους θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τη θέση της Φιλανδίας στην εξέλιξη των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κύκλων και τυχόν πιθανές επιπτώσεις όσον αφορά το συναφές κόστος και τα οφέλη· |
| --- | --- |

γ)

κατά την ενεργοποίηση στοχευμένων στους δανειολήπτες μέτρων εισοδηματικής βάσης σύμφωνα με τη σύσταση Β, η βαθμονόμηση και η σταδιακή εφαρμογή τους θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τη θέση της Φιλανδίας στην εξέλιξη των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κύκλων και τυχόν πιθανές επιπτώσεις όσον αφορά το συναφές κόστος και τα οφέλη·

| δ) | ειδικά κριτήρια συμμόρφωσης με τις συστάσεις Α και Β, τα οποία παρατίθενται στο παράρτημα I. |
| --- | --- |

δ)

ειδικά κριτήρια συμμόρφωσης με τις συστάσεις Α και Β, τα οποία παρατίθενται στο παράρτημα I.

| 2. | Οι αποδέκτες της παρούσας σύστασης καλούνται να υποβάλουν στο ΕΣΣΚ και στο Συμβούλιο έκθεση σχετικά με την όποια δράση αναλαμβάνουν προς συμμόρφωση με τις διατάξεις της ή να αιτιολογούν επαρκώς τυχόν αδράνειά τους. Στο ελάχιστο περιεχόμενο της έκθεσης θα πρέπει να περιλαμβάνονται τα εξής.






  α) | πληροφορίες για το ουσιαστικό περιεχόμενο και το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης των σχετικών ενεργειών· |
| --- | --- | --- |

2.

α)

πληροφορίες για το ουσιαστικό περιεχόμενο και το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης των σχετικών ενεργειών·

| β) | αξιολόγηση των ευπαθειών που σχετίζονται με τη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών και τα κριτήρια χορηγήσεων νέων ενυπόθηκων δανείων, μεταξύ άλλων και της χορήγησής τους με βάση τη διάρκειά τους και τους δείκτες LTV, DTI και DSTI, οι οποίοι υπολογίζονται σύμφωνα με το παράρτημα IV της σύστασης ΕΣΣΚ/2016/14 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου (10), καθώς επίσης και της αποδοτικότητας της δράσης που αναλαμβάνεται, λαμβανομένων υπόψη των σκοπών της παρούσας σύστασης· |
| --- | --- |

β)

αξιολόγηση των ευπαθειών που σχετίζονται με τη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών και τα κριτήρια χορηγήσεων νέων ενυπόθηκων δανείων, μεταξύ άλλων και της χορήγησής τους με βάση τη διάρκειά τους και τους δείκτες LTV, DTI και DSTI, οι οποίοι υπολογίζονται σύμφωνα με το παράρτημα IV της σύστασης ΕΣΣΚ/2016/14 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου (10), καθώς επίσης και της αποδοτικότητας της δράσης που αναλαμβάνεται, λαμβανομένων υπόψη των σκοπών της παρούσας σύστασης·

| γ) | λεπτομερής αιτιολόγηση τυχόν αδράνειας ή παρέκκλισης από την παρούσα σύσταση, περιλαμβανομένων τυχόν καθυστερήσεων. |
| --- | --- |

γ)

λεπτομερής αιτιολόγηση τυχόν αδράνειας ή παρέκκλισης από την παρούσα σύσταση, περιλαμβανομένων τυχόν καθυστερήσεων.

3.   Χρονοδιάγραμμα ενεργειών προς εφαρμογή των συστάσεων

Οι αποδέκτες της παρούσας σύστασης καλούνται να υποβάλλουν στο ΕΣΣΚ και στο Συμβούλιο εκθέσεις σχετικά με τη δράση που αναλαμβάνουν προς συμμόρφωση με την παρούσα σύσταση ή να αιτιολογούν επαρκώς τυχόν αδράνειά τους, σύμφωνα με τα ακόλουθα χρονοδιαγράμματα:

| α) | Σύσταση Α







  i) | Έως τις 31 Οκτωβρίου 2020 ο αποδέκτης της σύστασης A καλείται να υποβάλει στο ΕΣΣΚ και στο Συμβούλιο ενδιάμεση έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της, στην οποία περιλαμβάνεται κατ’ ελάχιστον δήλωση ως προς το αν σχεδιάζεται η εφαρμογή της και ως προς τα (ένα ή περισσότερα) αρμόδια όργανα λήψης της απόφασης για την ενεργοποίηση των στοχευμένων στους δανειολήπτες μέτρων που προβλέπονται σε αυτή. Το ΕΣΣΚ μπορεί να ενημερώνει τον αποδέκτη της σύστασης Α σχετικά με τις απόψεις του επί της ενδιάμεσης έκθεσης. |
| --- | --- | --- |

α)

Σύσταση Α

i)

Έως τις 31 Οκτωβρίου 2020 ο αποδέκτης της σύστασης A καλείται να υποβάλει στο ΕΣΣΚ και στο Συμβούλιο ενδιάμεση έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της, στην οποία περιλαμβάνεται κατ’ ελάχιστον δήλωση ως προς το αν σχεδιάζεται η εφαρμογή της και ως προς τα (ένα ή περισσότερα) αρμόδια όργανα λήψης της απόφασης για την ενεργοποίηση των στοχευμένων στους δανειολήπτες μέτρων που προβλέπονται σε αυτή. Το ΕΣΣΚ μπορεί να ενημερώνει τον αποδέκτη της σύστασης Α σχετικά με τις απόψεις του επί της ενδιάμεσης έκθεσης.

| ii) | Έως τις 31 Μαρτίου 2021 ο αποδέκτης της σύστασης A καλείται να υποβάλει στο ΕΣΣΚ και στο Συμβούλιο τελική έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της. |
| --- | --- |

ii)

Έως τις 31 Μαρτίου 2021 ο αποδέκτης της σύστασης A καλείται να υποβάλει στο ΕΣΣΚ και στο Συμβούλιο τελική έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της.

| β) | Σύσταση Β

  Έως τις 31 Οκτωβρίου 2020, και εν συνεχεία σε ετήσια βάση έως τις 31 Οκτωβρίου 2022, οι αποδέκτες της σύστασης Β καλούνται να υποβάλλουν στο ΕΣΣΚ και στο Συμβούλιο έκθεση για την όποια δράση τους σχετικά με την εφαρμογή στοχευμένων στους δανειολήπτες μέτρων εισοδηματικής βάσης ή άλλων υφιστάμενων μέτρων αντιμετώπισης των ευπαθειών που συνδέονται με τη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών και τα κριτήρια χορήγησης νέων ενυπόθηκων δανείων στη Φινλανδία. Εάν περισσότερα όργανα είναι υπεύθυνα για την ανάληψη δράσης προς αντιμετώπιση των εντοπισθεισών ευπαθειών, θα πρέπει να υποβάλλεται κοινή έκθεση. |
| --- | --- |

β)

Σύσταση Β

Έως τις 31 Οκτωβρίου 2020, και εν συνεχεία σε ετήσια βάση έως τις 31 Οκτωβρίου 2022, οι αποδέκτες της σύστασης Β καλούνται να υποβάλλουν στο ΕΣΣΚ και στο Συμβούλιο έκθεση για την όποια δράση τους σχετικά με την εφαρμογή στοχευμένων στους δανειολήπτες μέτρων εισοδηματικής βάσης ή άλλων υφιστάμενων μέτρων αντιμετώπισης των ευπαθειών που συνδέονται με τη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών και τα κριτήρια χορήγησης νέων ενυπόθηκων δανείων στη Φινλανδία. Εάν περισσότερα όργανα είναι υπεύθυνα για την ανάληψη δράσης προς αντιμετώπιση των εντοπισθεισών ευπαθειών, θα πρέπει να υποβάλλεται κοινή έκθεση.

4.   Παρακολούθηση και αξιολόγηση

| 1. | Η Γραμματεία του ΕΣΣΚ:






  α) | συνδράμει τους αποδέκτες, διασφαλίζοντας τον συντονισμό της παροχής στοιχείων, παρέχοντάς τους τα σχετικά υποδείγματα και εξειδικεύοντας, όπου είναι απαραίτητο, τη διαδικασία και το χρονοδιάγραμμα ενεργειών προς εφαρμογή των συστάσεων· |
| --- | --- | --- |

1.

α)

συνδράμει τους αποδέκτες, διασφαλίζοντας τον συντονισμό της παροχής στοιχείων, παρέχοντάς τους τα σχετικά υποδείγματα και εξειδικεύοντας, όπου είναι απαραίτητο, τη διαδικασία και το χρονοδιάγραμμα ενεργειών προς εφαρμογή των συστάσεων·

| β) | ελέγχει τις ενέργειες στις οποίες προβαίνουν οι αποδέκτες προς εφαρμογή των συστάσεων, τους συνδράμει εφόσον το ζητούν και υποβάλλει σχετικές εκθέσεις στο γενικό συμβούλιο. Θα εκπονηθούν τρεις αξιολογήσεις ως εξής:






  i) | έως τις 31 Δεκεμβρίου 2020 για την εφαρμογή της σύστασης Β· |
| --- | --- | --- |

β)

ελέγχει τις ενέργειες στις οποίες προβαίνουν οι αποδέκτες προς εφαρμογή των συστάσεων, τους συνδράμει εφόσον το ζητούν και υποβάλλει σχετικές εκθέσεις στο γενικό συμβούλιο. Θα εκπονηθούν τρεις αξιολογήσεις ως εξής:

i)

έως τις 31 Δεκεμβρίου 2020 για την εφαρμογή της σύστασης Β·

| ii) | έως τις 31 Δεκεμβρίου 2021 για την εφαρμογή των συστάσεων Α και Β· και |
| --- | --- |

ii)

έως τις 31 Δεκεμβρίου 2021 για την εφαρμογή των συστάσεων Α και Β· και

| iii) | έως τις 31 Δεκεμβρίου 2022 για την εφαρμογή της σύστασης Β. |
| --- | --- |

iii)

έως τις 31 Δεκεμβρίου 2022 για την εφαρμογή της σύστασης Β.

| 2. | Το γενικό συμβούλιο θα αξιολογεί τις ενέργειες των αποδεκτών και την αιτιολόγηση τυχόν αδράνειάς τους και μπορεί κατά περίπτωση να κρίνει αν υφίσταται εκ μέρους τους παράλειψη συμμόρφωσης με την παρούσα σύσταση ή επαρκούς αιτιολόγησης της αδράνειάς τους. |
| --- | --- |

2.

Φρανκφούρτη, 27 Ιουνίου 2019.

Προϊστάμενος της Γραμματείας του ΕΣΣΚ,

εξ ονόματος του γενικού συμβουλίου του ΕΣΣΚ

Francesco MAZZAFERRO

---

(1)  ΕΕ L 331 της 15.12.2010, σ. 1.

1

(2)  Σύσταση ΕΣΣΚ/2013/1 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 4ης Απριλίου 2013, σχετικά με τους ενδιάμεσους στόχους και τα εργαλεία μακροπροληπτικής πολιτικής (ΕΕ C 170 της 15.6.2013, σ. 1).

2

(3)  Οδηγία 2013/36/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 2013, σχετικά με την πρόσβαση στη δραστηριότητα πιστωτικών ιδρυμάτων και την προληπτική εποπτεία πιστωτικών ιδρυμάτων και επιχειρήσεων επενδύσεων, για την τροποποίηση της οδηγίας 2002/87/ΕΚ και για την κατάργηση των οδηγιών 2006/48/ΕΚ και 2006/49/ΕΚ (ΕΕ L 176 της 27.6.2013, σ. 338).

3

(4)  Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 575/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 2013, σχετικά με τις απαιτήσεις προληπτικής εποπτείας για πιστωτικά ιδρύματα και επιχειρήσεις επενδύσεων και την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 648/2012 (ΕΕ L 176 της 27.6.2013, σ. 1).

4

(5)  Βλέπε ‘Vulnerabilities in the EU Residential Real Estate Sector’ (Ευπάθειες στον τομέα των οικιστικών ακινήτων της ΕΕ, ΕΣΣΚ), Νοέμβριος 2016, διαθέσιμο στον δικτυακό τόπο του ΕΣΣΚ (www.esrb.europa.eu).

5

(6)  Προειδοποίηση ΕΣΣΚ/2016/08 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2016, σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της Φινλανδίας (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 49).

6

(7)  Βλέπε ‘Vulnerabilities in the residential real estate sectors of EEA countries’ (Ευπάθειες στους τομείς των οικιστικών ακινήτων των χωρών του ΕΟΧ), ΕΣΣΚ, 2019, διαθέσιμο στον δικτυακό τόπο του ΕΣΣΚ (www.esrb.europa.eu).

7

(8)  Στα φιλανδικά: asunto-osakeyhtiö.

8

-osakeyhtiö

(9)  Σύσταση ΕΣΣΚ/2011/3 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 22ας Δεκεμβρίου 2011, σχετικά με τη μακροπροληπτική αρμοδιότητα των εθνικών αρχών (ΕΕ C 41 της 14.2.2012, σ. 1).

9

(10)  Σύσταση ΕΣΣΚ/2016/14 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 31ης Οκτωβρίου 2016, σχετικά με την κάλυψη κενών στα στοιχεία που αφορούν ακίνητα (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 1).

10

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I

ΕΙΔΙΚΟΤΕΡΟΙ ΟΡΟΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΜΕ ΤΙΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

Σύσταση A – Νομικό πλαίσιο λήψης μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες

Επί της σύστασης A εφαρμόζονται τα ακόλουθα κριτήρια συμμόρφωσης.

| 1. | Το φιλανδικό νομικό πλαίσιο για τη λήψη μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες θα πρέπει να διασφαλίζει ότι:






  α) | τα όρια που εφαρμόζονται στον δείκτη χρέους προς εισόδημα (DTI), στον δείκτη εξυπηρέτησης χρέους προς εισόδημα (DSTI) και στα όρια διάρκειας εφαρμόζονται σε δάνεια χορηγούμενα προς κάθε κατηγορία δανειοληπτών και από κάθε κατηγορία δανειστών, προκειμένου να αποτρέπεται η καταστρατήγηση των ορίων μέσω της χορήγησης δανείων σε στεγαστικές εταιρείες ή βάσει άλλων μεθόδων· |
| --- | --- | --- |

1.

Το φιλανδικό νομικό πλαίσιο για τη λήψη μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες θα πρέπει να διασφαλίζει ότι:

α)

τα όρια που εφαρμόζονται στον δείκτη χρέους προς εισόδημα (DTI), στον δείκτη εξυπηρέτησης χρέους προς εισόδημα (DSTI) και στα όρια διάρκειας εφαρμόζονται σε δάνεια χορηγούμενα προς κάθε κατηγορία δανειοληπτών και από κάθε κατηγορία δανειστών, προκειμένου να αποτρέπεται η καταστρατήγηση των ορίων μέσω της χορήγησης δανείων σε στεγαστικές εταιρείες ή βάσει άλλων μεθόδων·

| β) | κατά τον υπολογισμό του δείκτη δάνειο προς αξία (LTV), μόνο ακίνητα μπορούν να θεωρούνται ως ασφάλεια· |
| --- | --- |

β)

κατά τον υπολογισμό του δείκτη δάνειο προς αξία (LTV), μόνο ακίνητα μπορούν να θεωρούνται ως ασφάλεια·

| γ) | οι εθνικές αρχές της Φιλανδίας που είναι επιφορτισμένες με την ενεργοποίηση μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες είναι σε θέση να ενεργοποιήσουν νομικά δεσμευτικά τέτοια μέτρα με αποτελεσματικό και προληπτικό τρόπο και διαθέτουν την απαραίτητη ευελιξία σχεδιασμού των εν λόγω μέτρων με βάση τις ενοπισθείσες ευπάθειες. |
| --- | --- |

γ)

οι εθνικές αρχές της Φιλανδίας που είναι επιφορτισμένες με την ενεργοποίηση μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες είναι σε θέση να ενεργοποιήσουν νομικά δεσμευτικά τέτοια μέτρα με αποτελεσματικό και προληπτικό τρόπο και διαθέτουν την απαραίτητη ευελιξία σχεδιασμού των εν λόγω μέτρων με βάση τις ενοπισθείσες ευπάθειες.

| 2. | Οι τροποποιήσεις του φιλανδικού νομικού πλαισίου για τη λήψη μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες θα πρέπει να τεθούν σε ισχύ το αργότερο την 1η Ιουλίου 2021. |
| --- | --- |

2.

Οι τροποποιήσεις του φιλανδικού νομικού πλαισίου για τη λήψη μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες θα πρέπει να τεθούν σε ισχύ το αργότερο την 1η Ιουλίου 2021.

Σύσταση Β — Ενεργοποίηση στοχευμένων στους δανειολήπτες μέτρων εισοδηματικής βάσης

Επί της σύστασης Β εφαρμόζονται τα ακόλουθα κριτήρια συμμόρφωσης:

| 1. | Προκειμένου να αποτραπεί νέος ενυπόθηκος δανεισμός από σημαντικό ή αυξανόμενο μερίδιο δανειοληπτών που ενδέχεται να βρεθούν σε αδυναμία εξυπηρέτησης του χρέους τους ή διατήρησης των επιπέδων τους κατανάλωσης σε περίπτωση επικράτησης δυσμενών οικονομικών ή χρηματοπιστωτικών συνθηκών ή δυσμενών εξελίξεων στην αγορά οικιστικών ακινήτων, οι φιλανδικές εθνικές αρχές θα πρέπει να χρησιμοποιήσουν ένα ή περισσότερα στοχευμένα στους δανειολήπτες μέτρα εισοδηματικής βάσης (π.χ. όρια δείκτη LTV, σε συνδυασμό με όρια του δείκτη DTI ή του δείκτη DSTI και όρια διάρκειας), προκειμένου να διασφαλιστεί η αποτελεσματικότητά τους και να ελαχιστοποιηθεί κάθε πιθανότητα καταστρατήγησής τους ή παραγωγής δευτερογενών συνεπειών που θα μπορούσαν να υπονομεύσουν την αποτελεσματικότητά τους και, πιθανόν, να δημιουργήσουν κινδύνους σε άλλους τομείς. |
| --- | --- |

1.

Προκειμένου να αποτραπεί νέος ενυπόθηκος δανεισμός από σημαντικό ή αυξανόμενο μερίδιο δανειοληπτών που ενδέχεται να βρεθούν σε αδυναμία εξυπηρέτησης του χρέους τους ή διατήρησης των επιπέδων τους κατανάλωσης σε περίπτωση επικράτησης δυσμενών οικονομικών ή χρηματοπιστωτικών συνθηκών ή δυσμενών εξελίξεων στην αγορά οικιστικών ακινήτων, οι φιλανδικές εθνικές αρχές θα πρέπει να χρησιμοποιήσουν ένα ή περισσότερα στοχευμένα στους δανειολήπτες μέτρα εισοδηματικής βάσης (π.χ. όρια δείκτη LTV, σε συνδυασμό με όρια του δείκτη DTI ή του δείκτη DSTI και όρια διάρκειας), προκειμένου να διασφαλιστεί η αποτελεσματικότητά τους και να ελαχιστοποιηθεί κάθε πιθανότητα καταστρατήγησής τους ή παραγωγής δευτερογενών συνεπειών που θα μπορούσαν να υπονομεύσουν την αποτελεσματικότητά τους και, πιθανόν, να δημιουργήσουν κινδύνους σε άλλους τομείς.

| 2. | Πριν από την ενεργοποίηση στοχευμένων στους δανειολήπτες μέτρων εισοδηματικής βάσης θα πρέπει να αξιολογείται η θέση της Φιλανδίας στην εξέλιξη των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κύκλων, προκειμένου να καθοριστούν η κατάλληλη βαθμονόμηση και η σταδιακή εφαρμογή τους. |
| --- | --- |

2.

Πριν από την ενεργοποίηση στοχευμένων στους δανειολήπτες μέτρων εισοδηματικής βάσης θα πρέπει να αξιολογείται η θέση της Φιλανδίας στην εξέλιξη των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κύκλων, προκειμένου να καθοριστούν η κατάλληλη βαθμονόμηση και η σταδιακή εφαρμογή τους.

| 3. | Μετά την ενεργοποίηση των στοχευμένων στους δανειολήπτες μέτρων εισοδηματικής βάσης ενδέχεται να καθίσταται αναγκαία η αυστηροποίησή τους ή η ενεργοποίηση πρόσθετων μακροπροληπτικών μέτρων προς αντιμετώπιση των ευπαθειών που έχουν εντοπιστεί στη Φινλανδία· αυτό θα εξαρτάται από την επιλογή τέτοιων ενεργοποιηθέντων στοχευμένων μέτρων, από την αρχική βαθμονόμησή τους και από τα αποτελέσματα της αξιολόγησης των ευπαθειών. |
| --- | --- |

3.

Μετά την ενεργοποίηση των στοχευμένων στους δανειολήπτες μέτρων εισοδηματικής βάσης ενδέχεται να καθίσταται αναγκαία η αυστηροποίησή τους ή η ενεργοποίηση πρόσθετων μακροπροληπτικών μέτρων προς αντιμετώπιση των ευπαθειών που έχουν εντοπιστεί στη Φινλανδία· αυτό θα εξαρτάται από την επιλογή τέτοιων ενεργοποιηθέντων στοχευμένων μέτρων, από την αρχική βαθμονόμησή τους και από τα αποτελέσματα της αξιολόγησης των ευπαθειών.

| 4. | Κατά την ενεργοποίηση ή βαθμονόμηση των στοχευμένων στους δανειολήπτες μέτρων εισοδηματικής βάσης οι εθνικές αρχές της Φιλανδίας που είναι επιφορτισμένες με την ενεργοποίηση ή βαθμονόμηση τέτοιων στοχευμένων μέτρων θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη το σύνολο των δανείων που πρόκειται να εξυπηρετούνται από το εισόδημα των νοικοκυριών, ανεξάρτητα από τη μορφή τους (δηλαδή, να μεταχειρίζονται τα δάνεια προς τις στεγαστικές εταιρείες δάνεια ως χρέος των νοικοκυριών). |
| --- | --- |

4.

Κατά την ενεργοποίηση ή βαθμονόμηση των στοχευμένων στους δανειολήπτες μέτρων εισοδηματικής βάσης οι εθνικές αρχές της Φιλανδίας που είναι επιφορτισμένες με την ενεργοποίηση ή βαθμονόμηση τέτοιων στοχευμένων μέτρων θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη το σύνολο των δανείων που πρόκειται να εξυπηρετούνται από το εισόδημα των νοικοκυριών, ανεξάρτητα από τη μορφή τους (δηλαδή, να μεταχειρίζονται τα δάνεια προς τις στεγαστικές εταιρείες δάνεια ως χρέος των νοικοκυριών).

---

| 30.10.2019 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 366/35 |
| --- | --- | --- | --- |

30.10.2019

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 366/35

---

ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΣΥΣΤΗΜΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

της 27ης Ιουνίου 2019

σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της Σουηδίας

(ΕΣΣΚ/2019/9)

(2019/C 366/06)

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΣΥΣΤΗΜΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1092/2010 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 24ης Νοεμβρίου 2010, σχετικά με τη μακροπροληπτική επίβλεψη του χρηματοοικονομικού συστήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τη σύσταση Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου  (1), και ιδίως τα άρθρα 3, 16, 17 και 18,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

| (1) | Ο τομέας των ακινήτων διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην οικονομία και οι εξελίξεις που τον χαρακτηρίζουν μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Οι οικονομικές κρίσεις του παρελθόντος κατέδειξαν ότι οι μη διατηρήσιμες εξελίξεις στις αγορές ακινήτων μπορούν να έχουν σοβαρές συνέπειες για τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος και της οικονομίας στο σύνολό της, οι οποίες μπορούν επίσης να προκαλέσουν αρνητικές δευτερογενείς επιπτώσεις διασυνοριακού χαρακτήρα. Οι δυσμενείς εξελίξεις που σημειώθηκαν παλαιότερα στην αγορά ακινήτων κάποιων κρατών μελών οδήγησαν σε εκτεταμένες πιστωτικές ζημίες και/ή είχαν αρνητικό αντίκτυπο στην πραγματική οικονομία. Οι επιπτώσεις αυτές αντανακλούν τη στενή σχέση αλληλεπίδρασης μεταξύ του τομέα των ακινήτων, των φορέων χρηματοδότησης και λοιπών τομέων της οικονομίας. Επιπλέον, οι ισχυροί βρόχοι ανάδρασης μεταξύ του χρηματοπιστωτικού συστήματος και της πραγματικής οικονομίας ενισχύουν τις όποιες αρνητικές εξελίξεις. |
| --- | --- |

(1)

Ο τομέας των ακινήτων διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην οικονομία και οι εξελίξεις που τον χαρακτηρίζουν μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Οι οικονομικές κρίσεις του παρελθόντος κατέδειξαν ότι οι μη διατηρήσιμες εξελίξεις στις αγορές ακινήτων μπορούν να έχουν σοβαρές συνέπειες για τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος και της οικονομίας στο σύνολό της, οι οποίες μπορούν επίσης να προκαλέσουν αρνητικές δευτερογενείς επιπτώσεις διασυνοριακού χαρακτήρα. Οι δυσμενείς εξελίξεις που σημειώθηκαν παλαιότερα στην αγορά ακινήτων κάποιων κρατών μελών οδήγησαν σε εκτεταμένες πιστωτικές ζημίες και/ή είχαν αρνητικό αντίκτυπο στην πραγματική οικονομία. Οι επιπτώσεις αυτές αντανακλούν τη στενή σχέση αλληλεπίδρασης μεταξύ του τομέα των ακινήτων, των φορέων χρηματοδότησης και λοιπών τομέων της οικονομίας. Επιπλέον, οι ισχυροί βρόχοι ανάδρασης μεταξύ του χρηματοπιστωτικού συστήματος και της πραγματικής οικονομίας ενισχύουν τις όποιες αρνητικές εξελίξεις.

| (2) | Οι δίαυλοι αυτοί είναι σημαντικοί υπό την έννοια ότι οι κίνδυνοι που πηγάζουν από τον τομέα των ακινήτων μπορούν να έχουν συστημικό αντίκτυπο φιλοκυκλικού χαρακτήρα. Οι ευπάθειες του χρηματοπιστωτικού συστήματος συνήθως συρρέουν κατά την ανοδική φάση του κύκλου της αγοράς ακινήτων. Οι φαινομενικά μικρότεροι κίνδυνοι της χρηματοδότησης και η διευκόλυνση της πρόσβασης σε αυτή μπορούν να συντείνουν στην ταχεία αύξηση των πιστώσεων και επενδύσεων και σε αύξηση της ζήτησης ακινήτων, με αποτέλεσμα την άσκηση ανοδικής πίεσης στις τιμές τους. Με τις συνακόλουθες υψηλότερες αξίες των εξασφαλίσεων να ευνοούν περαιτέρω τη ζήτηση και προσφορά πιστώσεων, αυτή η αυτοτροφοδοτούμενη δυναμική μπορεί να επιφέρει συστημικές συνέπειες. Αντίθετα, κατά την καθοδική φάση του κύκλου της αγοράς ακινήτων οι αυστηρότεροι όροι χορηγήσεων, η υψηλότερη απροθυμία ανάληψης κινδύνων και η καθοδική πίεση στις τιμές των ακινήτων μπορούν να επηρεάσουν δυσμενώς την ανθεκτικότητα δανειοληπτών και δανειστών, αποδυναμώνοντας με τον τρόπο αυτόν τις οικονομικές συνθήκες. |
| --- | --- |

(2)

Οι δίαυλοι αυτοί είναι σημαντικοί υπό την έννοια ότι οι κίνδυνοι που πηγάζουν από τον τομέα των ακινήτων μπορούν να έχουν συστημικό αντίκτυπο φιλοκυκλικού χαρακτήρα. Οι ευπάθειες του χρηματοπιστωτικού συστήματος συνήθως συρρέουν κατά την ανοδική φάση του κύκλου της αγοράς ακινήτων. Οι φαινομενικά μικρότεροι κίνδυνοι της χρηματοδότησης και η διευκόλυνση της πρόσβασης σε αυτή μπορούν να συντείνουν στην ταχεία αύξηση των πιστώσεων και επενδύσεων και σε αύξηση της ζήτησης ακινήτων, με αποτέλεσμα την άσκηση ανοδικής πίεσης στις τιμές τους. Με τις συνακόλουθες υψηλότερες αξίες των εξασφαλίσεων να ευνοούν περαιτέρω τη ζήτηση και προσφορά πιστώσεων, αυτή η αυτοτροφοδοτούμενη δυναμική μπορεί να επιφέρει συστημικές συνέπειες. Αντίθετα, κατά την καθοδική φάση του κύκλου της αγοράς ακινήτων οι αυστηρότεροι όροι χορηγήσεων, η υψηλότερη απροθυμία ανάληψης κινδύνων και η καθοδική πίεση στις τιμές των ακινήτων μπορούν να επηρεάσουν δυσμενώς την ανθεκτικότητα δανειοληπτών και δανειστών, αποδυναμώνοντας με τον τρόπο αυτόν τις οικονομικές συνθήκες.

| (3) | Οι ευπάθειες που συνδέονται με την αγορά οικιστικών ακινήτων μπορούν να αποτελέσουν πηγή συστημικού κινδύνου και να επηρεάσουν τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα τόσο άμεσα όσο και έμμεσα. Η άμεση επίδραση αφορά τις πιστωτικές ζημίες στα χαρτοφυλάκια ενυπόθηκων δανείων λόγω της επικράτησης δυσμενών οικονομικών ή χρηματοπιστωτικών συνθηκών και της ταυτόχρονης εκδήλωσης αρνητικών εξελίξεων στην αγορά οικιστικών ακινήτων. Η έμμεση επίδραση μπορεί να αφορά προσαρμογές στην κατανάλωση των νοικοκυριών, οι οποίες παράγουν περαιτέρω συνέπειες για την πραγματική οικονομία και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. |
| --- | --- |

(3)

Οι ευπάθειες που συνδέονται με την αγορά οικιστικών ακινήτων μπορούν να αποτελέσουν πηγή συστημικού κινδύνου και να επηρεάσουν τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα τόσο άμεσα όσο και έμμεσα. Η άμεση επίδραση αφορά τις πιστωτικές ζημίες στα χαρτοφυλάκια ενυπόθηκων δανείων λόγω της επικράτησης δυσμενών οικονομικών ή χρηματοπιστωτικών συνθηκών και της ταυτόχρονης εκδήλωσης αρνητικών εξελίξεων στην αγορά οικιστικών ακινήτων. Η έμμεση επίδραση μπορεί να αφορά προσαρμογές στην κατανάλωση των νοικοκυριών, οι οποίες παράγουν περαιτέρω συνέπειες για την πραγματική οικονομία και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.

| (4) | Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 4 της σύστασης ΕΣΣΚ/2013/1 (2), απώτατος στόχος της μακροπροληπτικής πολιτικής είναι να συμβάλλει στη διαφύλαξη της σταθερότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος ως συνόλου, μεταξύ άλλων ενισχύοντας την ανθεκτικότητά του και μειώνοντας τη συσσώρευση των συστημικών κινδύνων, διασφαλίζοντας με τον τρόπο αυτόν τη διατηρήσιμη συμβολή του χρηματοπιστωτικού τομέα στην οικονομική ανάπτυξη. |
| --- | --- |

(4)

Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 4 της σύστασης ΕΣΣΚ/2013/1 (2), απώτατος στόχος της μακροπροληπτικής πολιτικής είναι να συμβάλλει στη διαφύλαξη της σταθερότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος ως συνόλου, μεταξύ άλλων ενισχύοντας την ανθεκτικότητά του και μειώνοντας τη συσσώρευση των συστημικών κινδύνων, διασφαλίζοντας με τον τρόπο αυτόν τη διατηρήσιμη συμβολή του χρηματοπιστωτικού τομέα στην οικονομική ανάπτυξη.

| (5) | Ενόψει τούτου, ανάλογα με την αξιολόγηση των κινδύνων οι μακροπροληπτικές αρχές μπορούν να χρησιμοποιούν ένα ή περισσότερα από τα κεφαλαιακού χαρακτήρα μέτρα μακροπροληπτικής εποπτείας που προβλέπονται στην οδηγία 2013/36/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3) και στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 575/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (4), ή/και μέτρα μακροπροληπτικής εποπτείας στοχευμένα στους δανειολήπτες, τα οποία βασίζονται αποκλειστικά στο εθνικό δίκαιο. Ενώ τα κεφαλαιακά μέτρα αποσκοπούν πρωτίστως στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος, τα στοχευμένα στους δανειολήπτες μέτρα ίσως είναι τα πλέον κατάλληλα για την πρόληψη της περαιτέρω συσσώρευσης συστημικών κινδύνων. |
| --- | --- |

(5)

Ενόψει τούτου, ανάλογα με την αξιολόγηση των κινδύνων οι μακροπροληπτικές αρχές μπορούν να χρησιμοποιούν ένα ή περισσότερα από τα κεφαλαιακού χαρακτήρα μέτρα μακροπροληπτικής εποπτείας που προβλέπονται στην οδηγία 2013/36/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3) και στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 575/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (4), ή/και μέτρα μακροπροληπτικής εποπτείας στοχευμένα στους δανειολήπτες, τα οποία βασίζονται αποκλειστικά στο εθνικό δίκαιο. Ενώ τα κεφαλαιακά μέτρα αποσκοπούν πρωτίστως στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος, τα στοχευμένα στους δανειολήπτες μέτρα ίσως είναι τα πλέον κατάλληλα για την πρόληψη της περαιτέρω συσσώρευσης συστημικών κινδύνων.

| (6) | Επιπλέον, σύμφωνα με τη σύσταση ΕΣΣΚ/2013/1 τα κράτη μέλη καλούνται να θεσπίσουν νομικό πλαίσιο που θα επιτρέπει στις οικείες μακροπροληπτικές αρχές να έχουν υπό τον άμεσο έλεγχό τους τα μακροπροληπτικά εργαλεία που προβλέπονται στις διατάξεις της ή να διαθέτουν την εξουσία έκδοσης σχετικών συστάσεων. |
| --- | --- |

(6)

Επιπλέον, σύμφωνα με τη σύσταση ΕΣΣΚ/2013/1 τα κράτη μέλη καλούνται να θεσπίσουν νομικό πλαίσιο που θα επιτρέπει στις οικείες μακροπροληπτικές αρχές να έχουν υπό τον άμεσο έλεγχό τους τα μακροπροληπτικά εργαλεία που προβλέπονται στις διατάξεις της ή να διαθέτουν την εξουσία έκδοσης σχετικών συστάσεων.

| (7) | Το 2016 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου (ΕΣΣΚ) αξιολόγησε σε επίπεδο Ένωσης τις ευπάθειες που σχετίζονται με τα οικιστικά ακίνητα (5). Βάσει της αξιολόγησης αυτής το ΕΣΣΚ κατάφερε να εντοπίσει σε διάφορες χώρες μεσοπρόθεσμες ευπάθειες οι οποίες αποτελούν εν δυνάμει πηγές συστημικού κινδύνου για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και οι οποίες οδήγησαν στην έκδοση προειδοποιήσεων σε οκτώ εξ αυτών, περιλαμβανομένης της Σουηδίας (6). |
| --- | --- |

(7)

Το 2016 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου (ΕΣΣΚ) αξιολόγησε σε επίπεδο Ένωσης τις ευπάθειες που σχετίζονται με τα οικιστικά ακίνητα (5). Βάσει της αξιολόγησης αυτής το ΕΣΣΚ κατάφερε να εντοπίσει σε διάφορες χώρες μεσοπρόθεσμες ευπάθειες οι οποίες αποτελούν εν δυνάμει πηγές συστημικού κινδύνου για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και οι οποίες οδήγησαν στην έκδοση προειδοποιήσεων σε οκτώ εξ αυτών, περιλαμβανομένης της Σουηδίας (6).

| (8) | Το 2016 η κύρια ευπάθεια που εντοπίστηκε στην αγορά οικιστικών ακινήτων της Σουηδίας αφορούσε τον σημαντικό και παρατεταμένο ρυθμό αύξησης τόσο των τιμών των κατοικιών όσο και του ενυπόθηκου δανεισμού, ο οποίος οδήγησε σε υπερτίμηση των κατοικιών και υψηλά και διαρκώς αυξανόμενα επίπεδα δανειακής επιβάρυνσης των νοικοκυριών. |
| --- | --- |

(8)

Το 2016 η κύρια ευπάθεια που εντοπίστηκε στην αγορά οικιστικών ακινήτων της Σουηδίας αφορούσε τον σημαντικό και παρατεταμένο ρυθμό αύξησης τόσο των τιμών των κατοικιών όσο και του ενυπόθηκου δανεισμού, ο οποίος οδήγησε σε υπερτίμηση των κατοικιών και υψηλά και διαρκώς αυξανόμενα επίπεδα δανειακής επιβάρυνσης των νοικοκυριών.

| (9) | Το ΕΣΣΚ ολοκλήρωσε πρόσφατα μια συστηματική και προορατική αξιολόγηση των ευπαθειών του τομέα των οικιστικών ακινήτων σε επίπεδο Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ) (7). |
| --- | --- |

(9)

Το ΕΣΣΚ ολοκλήρωσε πρόσφατα μια συστηματική και προορατική αξιολόγηση των ευπαθειών του τομέα των οικιστικών ακινήτων σε επίπεδο Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ) (7).

| (10) | Ως προς τη Σουηδία η πρόσφατη αυτή αξιολόγηση αποκάλυψε ότι ο ρυθμός αύξησης των τιμών των κατοικιών επιβραδύνθηκε και ότι οι τιμές αυτές σήμερα διαμορφώνονται στα ίδια επίπεδα με εκείνα των τιμών του 2016. Πάντως, οι κατοικίες παραμένουν υπερτιμημένες και η δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών έχει αυξηθεί σημαντικά. |
| --- | --- |

(10)

Ως προς τη Σουηδία η πρόσφατη αυτή αξιολόγηση αποκάλυψε ότι ο ρυθμός αύξησης των τιμών των κατοικιών επιβραδύνθηκε και ότι οι τιμές αυτές σήμερα διαμορφώνονται στα ίδια επίπεδα με εκείνα των τιμών του 2016. Πάντως, οι κατοικίες παραμένουν υπερτιμημένες και η δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών έχει αυξηθεί σημαντικά.

| (11) | Από το 2016 και έπειτα οι σουηδικές εθνικές αρχές έχουν αυστηροποιήσει υφιστάμενα ή έχουν εισαγάγει πρόσθετα μέτρα, τόσο κεφαλαιακά όσο και στοχευμένα στους δανειολήπτες. Το 2016 εισήχθησαν απαιτήσεις ως προς την αποπληρωμή των νέων ενυπόθηκων δανείων. Οι απαιτήσεις αυτές συνδέθηκαν με τον δείκτη δανείου προς αξία (LTV) των νέων δανείων, προβλέποντας υποχρέωση αποπληρωμής ελάχιστου ποσοστού 2 % ετησίως για δάνεια με δείκτη LTV μεγαλύτερο του 70 % και 1 % ετησίως για δάνεια με δείκτη LTV μεταξύ 50 % και 70 %. Το 2017 οι απαιτήσεις αυτές αυστηροποιήθηκαν ως προς τον δείκτη δανείου προς εισόδημα (LΤΙ) των νέων δανείων, προβλέποντας αύξηση κατά μία εκατοστιαία μονάδα ετησίως για νέα δάνεια με δείκτη LΤΙ μεγαλύτερο του 4,5. Το 2018 η Finansinspektionen (σουηδική αρχή χρηματοπιστωτικής εποπτείας) επέβαλε σε όλα τα εγχώρια πιστωτικά ιδρύματα που χρησιμοποιούν την προσέγγιση εσωτερικών διαβαθμίσεων, σύμφωνα με το άρθρο 458 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 575/2013, ειδικό ανά πιστωτικό ίδρυμα ελάχιστο (κατώτατο) σταθμισμένο ως προς το άνοιγμα μέσο όρο 25 % των συντελεστών στάθμισης κινδύνου που εφαρμόζονται στο χαρτοφυλάκιο ενυπόθηκων ανοιγμάτων λιανικής έναντι οφειλετών που είναι κάτοικοι Σουηδίας. Τέλος, το 2018 η Finansinspektionen αύξησε τον συντελεστή αντικυκλικού κεφαλαιακού αποθέματος ασφαλείας από 2 % σε 2,5 %, με ισχύ από τον Σεπτέμβριο του 2019. |
| --- | --- |

(11)

Από το 2016 και έπειτα οι σουηδικές εθνικές αρχές έχουν αυστηροποιήσει υφιστάμενα ή έχουν εισαγάγει πρόσθετα μέτρα, τόσο κεφαλαιακά όσο και στοχευμένα στους δανειολήπτες. Το 2016 εισήχθησαν απαιτήσεις ως προς την αποπληρωμή των νέων ενυπόθηκων δανείων. Οι απαιτήσεις αυτές συνδέθηκαν με τον δείκτη δανείου προς αξία (LTV) των νέων δανείων, προβλέποντας υποχρέωση αποπληρωμής ελάχιστου ποσοστού 2 % ετησίως για δάνεια με δείκτη LTV μεγαλύτερο του 70 % και 1 % ετησίως για δάνεια με δείκτη LTV μεταξύ 50 % και 70 %. Το 2017 οι απαιτήσεις αυτές αυστηροποιήθηκαν ως προς τον δείκτη δανείου προς εισόδημα (LΤΙ) των νέων δανείων, προβλέποντας αύξηση κατά μία εκατοστιαία μονάδα ετησίως για νέα δάνεια με δείκτη LΤΙ μεγαλύτερο του 4,5. Το 2018 η Finansinspektionen (σουηδική αρχή χρηματοπιστωτικής εποπτείας) επέβαλε σε όλα τα εγχώρια πιστωτικά ιδρύματα που χρησιμοποιούν την προσέγγιση εσωτερικών διαβαθμίσεων, σύμφωνα με το άρθρο 458 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 575/2013, ειδικό ανά πιστωτικό ίδρυμα ελάχιστο (κατώτατο) σταθμισμένο ως προς το άνοιγμα μέσο όρο 25 % των συντελεστών στάθμισης κινδύνου που εφαρμόζονται στο χαρτοφυλάκιο ενυπόθηκων ανοιγμάτων λιανικής έναντι οφειλετών που είναι κάτοικοι Σουηδίας. Τέλος, το 2018 η Finansinspektionen αύξησε τον συντελεστή αντικυκλικού κεφαλαιακού αποθέματος ασφαλείας από 2 % σε 2,5 %, με ισχύ από τον Σεπτέμβριο του 2019.

| (12) | Ναι μεν οι κυκλικοί παράγοντες κατέχουν σημαντικό ρόλο στην τροφοδότηση των ευπαθειών που εντοπίστηκαν στη Σουηδία, αλλά υπάρχουν και σημαντικοί διαρθρωτικοί παράγοντες που συνέτειναν σε αυτές και οδήγησαν σε αύξηση του επιπέδου συστημικού κινδύνου. Στους παράγοντες αυτούς περιλαμβάνονται: i) η υποπροσφορά κατοικιών, η οποία ασκεί ανοδική πίεση στις τιμές τους και στο χρέος των νοικοκυριών που αγοράζουν ακίνητα για ιδιοκατοίκηση και ii) η ευνοϊκή φορολογική μεταχείριση της στεγαστικής αγοράς, όπως η έκπτωση των τόκων ενυπόθηκων δανείων από τη φορολογική βάση, η οποία μπορεί να διευκολύνει την αύξηση των τιμών των κατοικιών και να λειτουργήσει ως κίνητρο υπερδανεισμού για τα νοικοκυριά. |
| --- | --- |

(12)

Ναι μεν οι κυκλικοί παράγοντες κατέχουν σημαντικό ρόλο στην τροφοδότηση των ευπαθειών που εντοπίστηκαν στη Σουηδία, αλλά υπάρχουν και σημαντικοί διαρθρωτικοί παράγοντες που συνέτειναν σε αυτές και οδήγησαν σε αύξηση του επιπέδου συστημικού κινδύνου. Στους παράγοντες αυτούς περιλαμβάνονται: i) η υποπροσφορά κατοικιών, η οποία ασκεί ανοδική πίεση στις τιμές τους και στο χρέος των νοικοκυριών που αγοράζουν ακίνητα για ιδιοκατοίκηση και ii) η ευνοϊκή φορολογική μεταχείριση της στεγαστικής αγοράς, όπως η έκπτωση των τόκων ενυπόθηκων δανείων από τη φορολογική βάση, η οποία μπορεί να διευκολύνει την αύξηση των τιμών των κατοικιών και να λειτουργήσει ως κίνητρο υπερδανεισμού για τα νοικοκυριά.

| (13) | Για τους λόγους αυτούς, ναι μεν το ΕΣΣΚ αναγνωρίζει το ευρύ φάσμα μακροπροληπτικών μέτρων που είναι διαθέσιμα στη Σουηδία, αλλά καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, αν και κατάλληλα, τα μέτρα αυτά είναι εν μέρει επαρκή για την αντιμετώπιση των εντοπισθεισών ευπαθειών που σχετίζονται με τα οικιστικά ακίνητα, ιδίως με τη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών και την υπερτίμηση των κατοικιών, μεσοπρόθεσμα. Δεδομένου ότι οι ευπάθειες αυτές οφείλονται εν μέρει σε διαρθρωτικούς παράγοντες που βαίνουν πέραν της μακροπροληπτικής πολιτικής, καθίσταται αναγκαία η θέσπιση περαιτέρω πολιτικών με σκοπό τη συμπλήρωση και ενίσχυση των ως άνω μέτρων ενόψει της αποτελεσματικότερης και ουσιαστικότερης αντιμετώπισης των παραγόντων που συντείνουν στη συσσώρευση συστημικών κινδύνων στην αγορά οικιστικών ακινήτων στη Σουηδία κατά τρόπο που να μη συνεπάγεται υπερβολικό κόστος για την πραγματική οικονομία και το χρηματοπιστωτικό σύστημα της χώρας. Τα μέτρα που προτείνονται στην παρούσα σύσταση αποσκοπούν στη συμπλήρωση των μακροπροληπτικών μέτρων που ισχύουν ήδη στη Σουηδία. |
| --- | --- |

(13)

Για τους λόγους αυτούς, ναι μεν το ΕΣΣΚ αναγνωρίζει το ευρύ φάσμα μακροπροληπτικών μέτρων που είναι διαθέσιμα στη Σουηδία, αλλά καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, αν και κατάλληλα, τα μέτρα αυτά είναι εν μέρει επαρκή για την αντιμετώπιση των εντοπισθεισών ευπαθειών που σχετίζονται με τα οικιστικά ακίνητα, ιδίως με τη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών και την υπερτίμηση των κατοικιών, μεσοπρόθεσμα. Δεδομένου ότι οι ευπάθειες αυτές οφείλονται εν μέρει σε διαρθρωτικούς παράγοντες που βαίνουν πέραν της μακροπροληπτικής πολιτικής, καθίσταται αναγκαία η θέσπιση περαιτέρω πολιτικών με σκοπό τη συμπλήρωση και ενίσχυση των ως άνω μέτρων ενόψει της αποτελεσματικότερης και ουσιαστικότερης αντιμετώπισης των παραγόντων που συντείνουν στη συσσώρευση συστημικών κινδύνων στην αγορά οικιστικών ακινήτων στη Σουηδία κατά τρόπο που να μη συνεπάγεται υπερβολικό κόστος για την πραγματική οικονομία και το χρηματοπιστωτικό σύστημα της χώρας. Τα μέτρα που προτείνονται στην παρούσα σύσταση αποσκοπούν στη συμπλήρωση των μακροπροληπτικών μέτρων που ισχύουν ήδη στη Σουηδία.

| (14) | Σκοπός της παρούσας σύστασης είναι να προτείνει: α) την ανάληψη ευρύτερης δράσης πολιτικής με σκοπό τη συγκράτηση των παραγόντων που διευκολύνουν ή προωθούν την αύξηση της δανειακής επιβάρυνσης των νοικοκυριών· και β) την ενεργοποίηση πρόσθετων ή την αυστηροποίηση υφιστάμενων μακροπροληπτικών μέτρων σε περίπτωση που οι ευπάθειες που συνδέονται με τη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών και την υπερτίμηση των κατοικιών συνεχίσουν να εντείνονται λόγω κυκλικών οικονομικών και χρηματοπιστωτικών παραγόντων. |
| --- | --- |

(14)

Σκοπός της παρούσας σύστασης είναι να προτείνει: α) την ανάληψη ευρύτερης δράσης πολιτικής με σκοπό τη συγκράτηση των παραγόντων που διευκολύνουν ή προωθούν την αύξηση της δανειακής επιβάρυνσης των νοικοκυριών· και β) την ενεργοποίηση πρόσθετων ή την αυστηροποίηση υφιστάμενων μακροπροληπτικών μέτρων σε περίπτωση που οι ευπάθειες που συνδέονται με τη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών και την υπερτίμηση των κατοικιών συνεχίσουν να εντείνονται λόγω κυκλικών οικονομικών και χρηματοπιστωτικών παραγόντων.

| (15) | Η παρούσα σύσταση δεν θίγει τις εντολές των κεντρικών τραπεζών στην Ένωση όσον αφορά τη νομισματική πολιτική. |
| --- | --- |

(15)

Η παρούσα σύσταση δεν θίγει τις εντολές των κεντρικών τραπεζών στην Ένωση όσον αφορά τη νομισματική πολιτική.

| (16) | Οι συστάσεις του ΕΣΣΚ δημοσιεύονται αφού το γενικό συμβούλιο ενημερώσει σχετικά το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και εφόσον του παράσχει τη δυνατότητα να αντιδράσει, και αφού οι αποδέκτες ενημερωθούν για την πρόθεση δημοσίευσης, |
| --- | --- |

(16)

Οι συστάσεις του ΕΣΣΚ δημοσιεύονται αφού το γενικό συμβούλιο ενημερώσει σχετικά το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και εφόσον του παράσχει τη δυνατότητα να αντιδράσει, και αφού οι αποδέκτες ενημερωθούν για την πρόθεση δημοσίευσης,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΣΥΣΤΑΣΗ:

ΤΜΗΜΑ 1

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

Σύσταση Α — Διαρθρωτικές αλλαγές σε σχέση με τα ενυπόθηκα δάνεια και τον τομέα των οικιστικών ακινήτων

Συνιστάται στη Σουηδία να αναθεωρήσει τις πολιτικές της με στόχο τη συγκράτηση των διαρθρωτικών παραγόντων που συνέτειναν στις ευπάθειες που εντοπίστηκαν στην επικράτειά της και αποτελούν πιθανή πηγή συστημικού κινδύνου, καθόσον λειτουργούν για τα νοικοκυριά ως κίνητρα υπερβολικού ενυπόθηκου δανεισμού ή προκαλούν υπερβολική άνοδο των τιμών των κατοικιών και αύξηση του ενυπόθηκου χρέους.

Σύσταση Β — Παρακολούθηση των ευπαθειών και ενεργοποίηση ή αυστηροποίηση των μακροπροληπτικών μέτρων

| 1. | Συνιστάται στις σουηδικές εθνικές αρχές που είναι επιφορτισμένες με την παρακολούθηση των συστημικών κινδύνων να παρακολουθούν εντατικά τις ευπάθειες που σχετίζονται με τη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών και την υπερτίμηση των κατοικιών μεσοπρόθεσμα, μεταξύ άλλων:






  α) | αξιολογώντας, βάσει αναλυτικών στοιχείων ανά νέο ενυπόθηκο δάνειο, την ανθεκτικότητα των νέων δανειοληπτών σε δυσμενείς οικονομικές ή χρηματοπιστωτικές συνθήκες ή σε δυσμενείς εξελίξεις στην αγορά οικιστικών ακινήτων· και |
| --- | --- | --- |

1.

α)

αξιολογώντας, βάσει αναλυτικών στοιχείων ανά νέο ενυπόθηκο δάνειο, την ανθεκτικότητα των νέων δανειοληπτών σε δυσμενείς οικονομικές ή χρηματοπιστωτικές συνθήκες ή σε δυσμενείς εξελίξεις στην αγορά οικιστικών ακινήτων· και

| β) | αξιολογώντας τις πιθανές πιστωτικές ζημίες στα υφιστάμενα χαρτοφυλάκια δανείων, καθώς και πιθανές δευτερογενείς επιδράσεις στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα σε περίπτωση δυσμενών οικονομικών ή χρηματοπιστωτικών εξελίξεων. |
| --- | --- |

β)

αξιολογώντας τις πιθανές πιστωτικές ζημίες στα υφιστάμενα χαρτοφυλάκια δανείων, καθώς και πιθανές δευτερογενείς επιδράσεις στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα σε περίπτωση δυσμενών οικονομικών ή χρηματοπιστωτικών εξελίξεων.

| 2. | Προς αποφυγή της συσσώρευσης πιστωτικού κινδύνου συνιστάται στη σουηδική μακροπροληπτική αρχή που είναι επιφορτισμένη με την ενεργοποίηση μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες να ενεργοποιεί πρόσθετα ή να αυστηροποιεί υφιστάμενα τέτοια μέτρα, εάν από τα αποτελέσματα της παρακολούθησης που διενεργείται σύμφωνα με το ως άνω στοιχείο α) της παραγράφου 1 τεκμαίρεται πιθανή αδυναμία σημαντικού ή αυξανόμενου ποσοστού δανειοληπτών που συνάπτουν νέα ενυπόθηκα δάνεια να εξυπηρετήσουν το χρέος τους σε περίπτωση εκδήλωσης δυσμενών οικονομικών ή χρηματοπιστωτικών εξελίξεων. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Συνιστάται κατά περίπτωση στη σουηδική μακροπροληπτική, εντεταλμένη ή αρμόδια αρχή η ενεργοποίηση πρόσθετων ή η αυστηροποίηση υφιστάμενων κεφαλαιακών μέτρων προς διασφάλιση επαρκών κεφαλαίων σε σχέση με τα νέα ενυπόθηκα δάνεια που χορηγούν τα αδειοδοτημένα στη Σουηδία πιστωτικά ιδρύματα, εάν από τα αποτελέσματα της παρακολούθησης που διενεργείται σύμφωνα με το ως άνω στοιχείο β) της παραγράφου 1 τεκμαίρεται αύξηση, λόγω κυκλικών οικονομικών και χρηματοπιστωτικών παραγόντων, των πιθανών πιστωτικών ζημιών στα υφιστάμενα χαρτοφυλάκια δανείων σε περίπτωση δυσμενών οικονομικών ή χρηματοπιστωτικών εξελίξεων στην αγορά οικιστικών ακινήτων, καθώς και των πιστωτικών ζημιών σε άλλα δάνεια λόγω μείωσης της κατανάλωσης των νοικοκυριών που αποπληρώνουν ενυπόθηκα δάνεια. |
| --- | --- |

3.

ΤΜΗΜΑ 2

ΕΦΑΡΜΟΓΗ

1.   Ορισμοί

Για τους σκοπούς της παρούσας σύστασης ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:

| α) | «μέτρα στοχευμένα στους δανειολήπτες»: μακροπροληπτικά μέτρα που στοχεύουν στους δανειολήπτες· |
| --- | --- |

α)

«μέτρα στοχευμένα στους δανειολήπτες»: μακροπροληπτικά μέτρα που στοχεύουν στους δανειολήπτες·

| β) | «άμεσος έλεγχος»: πραγματική και ουσιαστική ικανότητα της οικείας μακροπροληπτικής αρχής να επιβάλλει σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και να προσαρμόζει μέτρα μακροπροληπτικής εποπτείας τα οποία εμπίπτουν στο πεδίο δράσης της, όποτε απαιτείται για την επίτευξη τελικού ή ενδιάμεσου στόχου· |
| --- | --- |

β)

«άμεσος έλεγχος»: πραγματική και ουσιαστική ικανότητα της οικείας μακροπροληπτικής αρχής να επιβάλλει σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και να προσαρμόζει μέτρα μακροπροληπτικής εποπτείας τα οποία εμπίπτουν στο πεδίο δράσης της, όποτε απαιτείται για την επίτευξη τελικού ή ενδιάμεσου στόχου·

| γ) | «εξουσίες έκδοσης συστάσεων»: ικανότητα της οικείας μακροπροληπτικής αρχής να παρέχει καθοδήγηση διά της έκδοσης συστάσεων κατά την εφαρμογή μακροπροληπτικών εργαλείων, όποτε απαιτείται για την επίτευξη τελικού ή ενδιάμεσου στόχου· |
| --- | --- |

γ)

«εξουσίες έκδοσης συστάσεων»: ικανότητα της οικείας μακροπροληπτικής αρχής να παρέχει καθοδήγηση διά της έκδοσης συστάσεων κατά την εφαρμογή μακροπροληπτικών εργαλείων, όποτε απαιτείται για την επίτευξη τελικού ή ενδιάμεσου στόχου·

| δ) | «δείκτης δανείου προς αξία» (δείκτης LTV): ο λόγος του αθροίσματος των δανείων ή τμημάτων δανείων που εξασφαλίζονται με υποθήκη επί του ακινήτου του δανειολήπτη προς την αξία του ακινήτου, κατά τον χρόνο έκδοσης του δανείου· |
| --- | --- |

δ)

«δείκτης δανείου προς αξία» (δείκτης LTV): ο λόγος του αθροίσματος των δανείων ή τμημάτων δανείων που εξασφαλίζονται με υποθήκη επί του ακινήτου του δανειολήπτη προς την αξία του ακινήτου, κατά τον χρόνο έκδοσης του δανείου·

| ε) | «δείκτης δανείου προς εισόδημα» (δείκτης LΤΙ): ο λόγος του αθροίσματος των δανείων ή τμημάτων δανείων που εξασφαλίζονται με υποθήκη επί ακινήτου του δανειολήπτη προς το συνολικό ετήσιο διαθέσιμο εισόδημά του, κατά τον χρόνο έκδοσης του δανείου· |
| --- | --- |

ε)

«δείκτης δανείου προς εισόδημα» (δείκτης LΤΙ): ο λόγος του αθροίσματος των δανείων ή τμημάτων δανείων που εξασφαλίζονται με υποθήκη επί ακινήτου του δανειολήπτη προς το συνολικό ετήσιο διαθέσιμο εισόδημά του, κατά τον χρόνο έκδοσης του δανείου·

| στ) | «μεσοπρόθεσμα»: χρονικός ορίζοντας τριετίας· |
| --- | --- |

στ)

«μεσοπρόθεσμα»: χρονικός ορίζοντας τριετίας·

| ζ) | «εξυπηρέτηση χρέους»: αποπληρωμή μέρους του συνολικού χρέους δανειολήπτη σε τοκοχρεολυτική βάση εντός καθορισμένης χρονικής περιόδου (συνήθως ενός έτους)· |
| --- | --- |

ζ)

«εξυπηρέτηση χρέους»: αποπληρωμή μέρους του συνολικού χρέους δανειολήπτη σε τοκοχρεολυτική βάση εντός καθορισμένης χρονικής περιόδου (συνήθως ενός έτους)·

| η) | «μακροπροληπτική αρχή»: εθνική αρχή μακροπροληπτικής εποπτείας επί της οποίας έχουν εφαρμογή οι στόχοι, ρυθμίσεις, εξουσίες, απαιτήσεις λογοδοσίας και τα λοιπά χαρακτηριστικά που καθορίζονται στη σύσταση ΕΣΣΚ/2011/3 (8)· |
| --- | --- |

η)

«μακροπροληπτική αρχή»: εθνική αρχή μακροπροληπτικής εποπτείας επί της οποίας έχουν εφαρμογή οι στόχοι, ρυθμίσεις, εξουσίες, απαιτήσεις λογοδοσίας και τα λοιπά χαρακτηριστικά που καθορίζονται στη σύσταση ΕΣΣΚ/2011/3 (8)·

| θ) | «δείκτης χρέους προς εισόδημα» (δείκτης DTI): ο λόγος του συνολικού χρέους δανειολήπτη προς το συνολικό ετήσιο διαθέσιμο εισόδημά του, κατά τον χρόνο έκδοσης του δανείου· |
| --- | --- |

θ)

«δείκτης χρέους προς εισόδημα» (δείκτης DTI): ο λόγος του συνολικού χρέους δανειολήπτη προς το συνολικό ετήσιο διαθέσιμο εισόδημά του, κατά τον χρόνο έκδοσης του δανείου·

| ι) | «δείκτης εξυπηρέτησης χρέους προς εισόδημα» (δείκτης DSTI): ο λόγος της ετήσιας συνολικής εξυπηρέτησης χρέους προς το συνολικό ετήσιο διαθέσιμο εισόδημα του δανειολήπτη κατά τον χρόνο έκδοσης του δανείου· |
| --- | --- |

ι)

«δείκτης εξυπηρέτησης χρέους προς εισόδημα» (δείκτης DSTI): ο λόγος της ετήσιας συνολικής εξυπηρέτησης χρέους προς το συνολικό ετήσιο διαθέσιμο εισόδημα του δανειολήπτη κατά τον χρόνο έκδοσης του δανείου·

| ια) | «διάρκεια»: η εκφρασμένη σε έτη διάρκεια της σύμβασης δανείου για την αγορά οικιστικού ακινήτου κατά τον χρόνο έκδοσης του δανείου. |
| --- | --- |

ια)

«διάρκεια»: η εκφρασμένη σε έτη διάρκεια της σύμβασης δανείου για την αγορά οικιστικού ακινήτου κατά τον χρόνο έκδοσης του δανείου.

2.   Κριτήρια εφαρμογής

| 1. | Για τους σκοπούς εφαρμογής της παρούσας σύστασης ισχύουν τα ακόλουθα κριτήρια:






  α) | θα πρέπει να λαμβάνεται δεόντως υπόψη η αρχή της αναλογικότητας σε σχέση με τον στόχο και το περιεχόμενο των συστάσεων Α και Β· |
| --- | --- | --- |

1.

α)

θα πρέπει να λαμβάνεται δεόντως υπόψη η αρχή της αναλογικότητας σε σχέση με τον στόχο και το περιεχόμενο των συστάσεων Α και Β·

| β) | κατά την εφαρμογή αλλαγών πολιτικής αναφορικά με τη σύσταση Α η σταδιακή εφαρμογή των σχετικών μέτρων θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τη θέση της Σουηδίας στην εξέλιξη των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κύκλων, κατά τρόπο ώστε τα μέτρα αυτά να μην εντείνουν τις συσσωρευμένες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της χώρας ούτε να επισπεύδουν την εκδήλωσή τους· |
| --- | --- |

β)

κατά την εφαρμογή αλλαγών πολιτικής αναφορικά με τη σύσταση Α η σταδιακή εφαρμογή των σχετικών μέτρων θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τη θέση της Σουηδίας στην εξέλιξη των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κύκλων, κατά τρόπο ώστε τα μέτρα αυτά να μην εντείνουν τις συσσωρευμένες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της χώρας ούτε να επισπεύδουν την εκδήλωσή τους·

| γ) | κατά την ενεργοποίηση ή την αυστηροποίηση μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες ή κεφαλαιακών μέτρων σύμφωνα με τη σύσταση Β, η βαθμονόμηση και η σταδιακή εφαρμογή τους θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τη θέση της Σουηδίας στην εξέλιξη των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κύκλων και τυχόν επιπτώσεις όσον αφορά το συναφές κόστος και τα οφέλη· |
| --- | --- |

γ)

κατά την ενεργοποίηση ή την αυστηροποίηση μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες ή κεφαλαιακών μέτρων σύμφωνα με τη σύσταση Β, η βαθμονόμηση και η σταδιακή εφαρμογή τους θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τη θέση της Σουηδίας στην εξέλιξη των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κύκλων και τυχόν επιπτώσεις όσον αφορά το συναφές κόστος και τα οφέλη·

| δ) | ειδικά κριτήρια συμμόρφωσης με τις συστάσεις Α και Β, τα οποία παρατίθενται στο παράρτημα I. |
| --- | --- |

δ)

ειδικά κριτήρια συμμόρφωσης με τις συστάσεις Α και Β, τα οποία παρατίθενται στο παράρτημα I.

| 2. | Οι αποδέκτες της παρούσας σύστασης καλούνται να υποβάλουν στο ΕΣΣΚ και στο Συμβούλιο έκθεση σχετικά με τη δράση που αναλαμβάνουν προς συμμόρφωση με τις διατάξεις της ή να αιτιολογούν επαρκώς τυχόν αδράνειά τους. Στο ελάχιστο περιεχόμενο της έκθεσης θα πρέπει να περιλαμβάνονται τα εξής:






  α) | πληροφορίες για το ουσιαστικό περιεχόμενο και το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης των σχετικών ενεργειών· |
| --- | --- | --- |

2.

α)

πληροφορίες για το ουσιαστικό περιεχόμενο και το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης των σχετικών ενεργειών·

| β) | αξιολόγηση των ευπαθειών που σχετίζονται με τη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών και την υπερτίμηση των κατοικιών, μεταξύ άλλων και της χορήγησης των νέων ενυπόθηκων δανείων με βάση τη διάρκεια και τους δείκτες LTV, DTI και DSTI, οι οποίοι υπολογίζονται σύμφωνα με το παράρτημα IV της σύστασης ΕΣΣΚ/2016/14 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου (9), καθώς επίσης και της αποδοτικότητας της δράσης που αναλαμβάνεται, λαμβανομένων υπόψη των σκοπών της παρούσας σύστασης· |
| --- | --- |

β)

αξιολόγηση των ευπαθειών που σχετίζονται με τη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών και την υπερτίμηση των κατοικιών, μεταξύ άλλων και της χορήγησης των νέων ενυπόθηκων δανείων με βάση τη διάρκεια και τους δείκτες LTV, DTI και DSTI, οι οποίοι υπολογίζονται σύμφωνα με το παράρτημα IV της σύστασης ΕΣΣΚ/2016/14 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου (9), καθώς επίσης και της αποδοτικότητας της δράσης που αναλαμβάνεται, λαμβανομένων υπόψη των σκοπών της παρούσας σύστασης·

| γ) | λεπτομερής αιτιολόγηση τυχόν αδράνειας ή παρέκκλισης από την παρούσα σύσταση, περιλαμβανομένων τυχόν καθυστερήσεων. |
| --- | --- |

γ)

λεπτομερής αιτιολόγηση τυχόν αδράνειας ή παρέκκλισης από την παρούσα σύσταση, περιλαμβανομένων τυχόν καθυστερήσεων.

3.   Χρονοδιάγραμμα ενεργειών προς εφαρμογή των συστάσεων

Οι αποδέκτες της παρούσας σύστασης καλούνται να υποβάλουν στο ΕΣΣΚ και στο Συμβούλιο εκθέσεις σχετικά με τη δράση που αναλαμβάνουν προς συμμόρφωση με τις διατάξεις της ή να αιτιολογούν επαρκώς τυχόν αδράνειά τους, σύμφωνα με τα ακόλουθα χρονοδιαγράμματα:

| α) | Σύσταση Α

  Έως τις 31 Οκτωβρίου 2022 ο αποδέκτης της σύστασης A καλείται να υποβάλει στο ΕΣΣΚ και στο Συμβούλιο έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της. |
| --- | --- |

α)

Σύσταση Α

Έως τις 31 Οκτωβρίου 2022 ο αποδέκτης της σύστασης A καλείται να υποβάλει στο ΕΣΣΚ και στο Συμβούλιο έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της.

| β) | Σύσταση Β

  Έως τις 31 Οκτωβρίου 2020, και εν συνεχεία σε ετήσια βάση έως τις 31 Οκτωβρίου 2022, οι αποδέκτες της σύστασης Β καλούνται να υποβάλλουν στο ΕΣΣΚ και στο Συμβούλιο έκθεση σχετικά με την παρακολούθηση των ευπαθειών που σχετίζονται με τη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών και τη δράση που αναλαμβάνουν προς αντιμετώπισή τους. Εάν περισσότερα όργανα είναι υπεύθυνα για την ανάληψη δράσης προς αντιμετώπιση των εντοπισθεισών ευπαθειών, θα πρέπει να υποβάλλεται κοινή έκθεση. |
| --- | --- |

β)

Σύσταση Β

Έως τις 31 Οκτωβρίου 2020, και εν συνεχεία σε ετήσια βάση έως τις 31 Οκτωβρίου 2022, οι αποδέκτες της σύστασης Β καλούνται να υποβάλλουν στο ΕΣΣΚ και στο Συμβούλιο έκθεση σχετικά με την παρακολούθηση των ευπαθειών που σχετίζονται με τη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών και τη δράση που αναλαμβάνουν προς αντιμετώπισή τους. Εάν περισσότερα όργανα είναι υπεύθυνα για την ανάληψη δράσης προς αντιμετώπιση των εντοπισθεισών ευπαθειών, θα πρέπει να υποβάλλεται κοινή έκθεση.

4.   Παρακολούθηση και αξιολόγηση

| 1. | Η Γραμματεία του ΕΣΣΚ:






  α) | συνδράμει τους αποδέκτες, διασφαλίζοντας τον συντονισμό της παροχής στοιχείων, παρέχοντάς τους τα σχετικά υποδείγματα και εξειδικεύοντας, όπου είναι απαραίτητο, τη διαδικασία και το χρονοδιάγραμμα ενεργειών προς εφαρμογή των συστάσεων· |
| --- | --- | --- |

1.

α)

συνδράμει τους αποδέκτες, διασφαλίζοντας τον συντονισμό της παροχής στοιχείων, παρέχοντάς τους τα σχετικά υποδείγματα και εξειδικεύοντας, όπου είναι απαραίτητο, τη διαδικασία και το χρονοδιάγραμμα ενεργειών προς εφαρμογή των συστάσεων·

| β) | ελέγχει τις ενέργειες στις οποίες προβαίνουν οι αποδέκτες προς εφαρμογή των συστάσεων, τους συνδράμει εφόσον το ζητούν και υποβάλλει σχετικές εκθέσεις στο γενικό συμβούλιο. Θα εκπονηθούν τρεις αξιολογήσεις ως εξής:






  i) | έως τις 31 Δεκεμβρίου 2020 για την εφαρμογή της σύστασης Β· |
| --- | --- | --- |

β)

ελέγχει τις ενέργειες στις οποίες προβαίνουν οι αποδέκτες προς εφαρμογή των συστάσεων, τους συνδράμει εφόσον το ζητούν και υποβάλλει σχετικές εκθέσεις στο γενικό συμβούλιο. Θα εκπονηθούν τρεις αξιολογήσεις ως εξής:

i)

έως τις 31 Δεκεμβρίου 2020 για την εφαρμογή της σύστασης Β·

| ii) | έως τις 31 Δεκεμβρίου 2021 για την εφαρμογή της σύστασης Β· και |
| --- | --- |

ii)

έως τις 31 Δεκεμβρίου 2021 για την εφαρμογή της σύστασης Β· και

| iii) | έως τις 31 Δεκεμβρίου 2022 για την εφαρμογή των συστάσεων Α και Β. |
| --- | --- |

iii)

έως τις 31 Δεκεμβρίου 2022 για την εφαρμογή των συστάσεων Α και Β.

| 2. | Το γενικό συμβούλιο θα αξιολογεί τις ενέργειες των αποδεκτών και την αιτιολόγηση τυχόν αδράνειάς τους και μπορεί κατά περίπτωση να κρίνει αν υφίσταται εκ μέρους τους παράλειψη συμμόρφωσης με την παρούσα σύσταση ή επαρκούς αιτιολόγησης της αδράνειάς τους. |
| --- | --- |

2.

Φρανκφούρτη, 27 Ιουνίου 2019.

Προϊστάμενος της Γραμματείας του ΕΣΣΚ,

εξ ονόματος του γενικού συμβουλίου του ΕΣΣΚ

Francesco MAZZAFERRO

---

(1)  ΕΕ L 331 της 15.12.2010, σ. 1.

1

(2)  Σύσταση ΕΣΣΚ/2013/1 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 4ης Απριλίου 2013, σχετικά με τους ενδιάμεσους στόχους και τα εργαλεία μακροπροληπτικής πολιτικής (ΕΕ C 170 της 15.6.2013, σ. 1).

2

(3)  Οδηγία 2013/36/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 2013, σχετικά με την πρόσβαση στη δραστηριότητα πιστωτικών ιδρυμάτων και την προληπτική εποπτεία πιστωτικών ιδρυμάτων και επιχειρήσεων επενδύσεων, για την τροποποίηση της οδηγίας 2002/87/ΕΚ και για την κατάργηση των οδηγιών 2006/48/ΕΚ και 2006/49/ΕΚ (ΕΕ L 176 της 27.6.2013, σ. 338).

3

(4)  Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 575/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 2013, σχετικά με τις απαιτήσεις προληπτικής εποπτείας για πιστωτικά ιδρύματα και επιχειρήσεις επενδύσεων και την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 648/2012 (ΕΕ L 176 της 27.6.2013, σ. 1).

4

(5)  Βλέπε «Vulnerabilities in the EU Residential Real Estate Sector» (Ευπάθειες στον τομέα των οικιστικών ακινήτων της ΕΕ, ΕΣΣΚ), Νοέμβριος 2016, διαθέσιμο στον δικτυακό τόπο του ΕΣΣΚ (www.esrb.europa.eu).

5

(6)  Προειδοποίηση ΕΣΣΚ/2016/11 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2016, σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της Σουηδίας (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 55).

6

(7)  Βλέπε «Vulnerabilities in the residential real estate sectors of EEA countries» (Ευπάθειες στους τομείς των οικιστικών ακινήτων των χωρών του ΕΟΧ), ΕΣΣΚ, 2019, διαθέσιμο στον δικτυακό τόπο του ΕΣΣΚ (www.esrb.europa.eu).

7

(8)  Σύσταση ΕΣΣΚ/2011/3 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 22ας Δεκεμβρίου 2011, σχετικά με τη μακροπροληπτική αρμοδιότητα των εθνικών αρχών (ΕΕ C 41 της 14.2.2012, σ. 1).

8

(9)  Σύσταση ΕΣΣΚ/2016/14 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 31ης Οκτωβρίου 2016, σχετικά με την κάλυψη κενών στα στοιχεία που αφορούν ακίνητα (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 1).

9

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I

ΕΙΔΙΚΟΤΕΡΟΙ ΟΡΟΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΜΕ ΤΙΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

Σύσταση Α — Διαρθρωτικές αλλαγές σε σχέση με τα ενυπόθηκα δάνεια και τον τομέα των οικιστικών ακινήτων

Επί της σύστασης Α εφαρμόζονται τα ακόλουθα κριτήρια συμμόρφωσης.

Κατά τη διαμόρφωση επιλογών πολιτικής και πριν από την εφαρμογή οποιωνδήποτε αλλαγών πολιτικής θα πρέπει να αξιολογείται ο αντίκτυπος των προτεινόμενων μέτρων αφού ληφθεί υπόψη η θέση της Σουηδίας στην εξέλιξη των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κύκλων, προκειμένου να διασφαλίζεται ότι τα μέτρα αυτά δεν επιτείνουν ούτε επισπεύδουν την εκδήλωση των συσσωρευμένων ευπαθειών στον τομέα οικιστικών ακινήτων της χώρας.

Σύσταση Β — Παρακολούθηση των ευπαθειών και ενεργοποίηση ή αυστηροποίηση των μακροπροληπτικών μέτρων

Επί της σύστασης Β εφαρμόζονται τα ακόλουθα κριτήρια συμμόρφωσης.

Πριν από την ενεργοποίηση πρόσθετων ή την αυστηροποίηση υφιστάμενων μέτρων με στόχο τους δανειολήπτες θα πρέπει να αξιολογείται η θέση της Σουηδίας στην εξέλιξη των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κύκλων, προκειμένου να εξακριβωθεί η σκοπιμότητα της εν λόγω ενεργοποίησης ή αυστηροποίησης.

---

| 30.10.2019 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 366/41 |
| --- | --- | --- | --- |

30.10.2019

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 366/41

---

ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΣΥΣΤΗΜΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

της 27ης Ιουνίου 2019

σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της Τσεχικής Δημοκρατίας

(ΕΣΣΚ/2019/10)

(2019/C 366/07)

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΣΥΣΤΗΜΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1092/2010 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 24ης Νοεμβρίου 2010, σχετικά με τη μακροπροληπτική επίβλεψη του χρηματοοικονομικού συστήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τη σύσταση Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου (1), και ιδίως τα άρθρα 3, 16 και 18,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

| (1) | Η στέγαση αποτελεί βασικό τομέα της πραγματικής οικονομίας και αντιπροσωπεύει σημαντικό μέρος του πλούτου των νοικοκυριών και του τραπεζικού δανεισμού. Τα οικιστικά ακίνητα αποτελούν σημαντική συνιστώσα των περιουσιακών στοιχείων των νοικοκυριών και τα στεγαστικά δάνεια καταλαμβάνουν συχνά μεγάλο μερίδιο των ισολογισμών των πιστωτικών ιδρυμάτων. Εξάλλου, η κατασκευαστική δραστηριότητα στον τομέα της στέγασης αποτελεί κατ’ εξοχήν σημαντικό στοιχείο της πραγματικής οικονομίας ως πηγή απασχόλησης, επενδύσεων και ανάπτυξης. |
| --- | --- |

(1)

Η στέγαση αποτελεί βασικό τομέα της πραγματικής οικονομίας και αντιπροσωπεύει σημαντικό μέρος του πλούτου των νοικοκυριών και του τραπεζικού δανεισμού. Τα οικιστικά ακίνητα αποτελούν σημαντική συνιστώσα των περιουσιακών στοιχείων των νοικοκυριών και τα στεγαστικά δάνεια καταλαμβάνουν συχνά μεγάλο μερίδιο των ισολογισμών των πιστωτικών ιδρυμάτων. Εξάλλου, η κατασκευαστική δραστηριότητα στον τομέα της στέγασης αποτελεί κατ’ εξοχήν σημαντικό στοιχείο της πραγματικής οικονομίας ως πηγή απασχόλησης, επενδύσεων και ανάπτυξης.

| (2) | Οι οικονομικές κρίσεις του παρελθόντος και η εμπειρία πολλών χωρών κατέδειξαν ότι οι μη διατηρήσιμες εξελίξεις στις αγορές ακινήτων μπορούν να έχουν σοβαρές συνέπειες για τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος και της οικονομίας ορισμένης χώρας στο σύνολό της, οι οποίες μπορούν επίσης να προκαλέσουν και αρνητικές δευτερογενείς επιπτώσεις διασυνοριακού χαρακτήρα. Τα αποτελέσματα στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα μπορούν να είναι άμεσα και έμμεσα. Τα άμεσα αποτελέσματα αφορούν τις πιστωτικές ζημίες στα χαρτοφυλάκια ενυπόθηκων δανείων λόγω της επικράτησης δυσμενών οικονομικών ή χρηματοπιστωτικών συνθηκών και της ταυτόχρονης εκδήλωσης αρνητικών εξελίξεων στην αγορά οικιστικών ακινήτων. Τα έμμεσα αποτελέσματα αφορούν προσαρμογές στην κατανάλωση των νοικοκυριών, οι οποίες παράγουν περαιτέρω συνέπειες για την πραγματική οικονομία και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. |
| --- | --- |

(2)

Οι οικονομικές κρίσεις του παρελθόντος και η εμπειρία πολλών χωρών κατέδειξαν ότι οι μη διατηρήσιμες εξελίξεις στις αγορές ακινήτων μπορούν να έχουν σοβαρές συνέπειες για τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος και της οικονομίας ορισμένης χώρας στο σύνολό της, οι οποίες μπορούν επίσης να προκαλέσουν και αρνητικές δευτερογενείς επιπτώσεις διασυνοριακού χαρακτήρα. Τα αποτελέσματα στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα μπορούν να είναι άμεσα και έμμεσα. Τα άμεσα αποτελέσματα αφορούν τις πιστωτικές ζημίες στα χαρτοφυλάκια ενυπόθηκων δανείων λόγω της επικράτησης δυσμενών οικονομικών ή χρηματοπιστωτικών συνθηκών και της ταυτόχρονης εκδήλωσης αρνητικών εξελίξεων στην αγορά οικιστικών ακινήτων. Τα έμμεσα αποτελέσματα αφορούν προσαρμογές στην κατανάλωση των νοικοκυριών, οι οποίες παράγουν περαιτέρω συνέπειες για την πραγματική οικονομία και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.

| (3) | Οι αγορές ακινήτων είναι επιρρεπείς σε κυκλικές εξελίξεις. Η υπερβολική ανάληψη κινδύνων, η υπερβολική μόχλευση και τα δυσάρμοστα κίνητρα κατά την ανοδική φάση του κύκλου της αγοράς ακινήτων μπορούν να οδηγήσουν σε σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις τόσο για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα όσο και για την πραγματική οικονομία. Λόγω της κρίσιμης σημασίας του τομέα των οικιστικών ακινήτων για τη χρηματοπιστωτική και μακροοικονομική σταθερότητα, είναι ιδιαίτερα σημαντική η προσπάθεια αποτροπής της συσσώρευσης ευπαθειών στις αγορές οικιστικών ακινήτων μέσω της χρήσης της μακροπροληπτικής πολιτικής κατά τρόπο διαφορετικό από τη χρήση της ως εργαλείου μετριασμού του συστημικού κινδύνου. |
| --- | --- |

(3)

Οι αγορές ακινήτων είναι επιρρεπείς σε κυκλικές εξελίξεις. Η υπερβολική ανάληψη κινδύνων, η υπερβολική μόχλευση και τα δυσάρμοστα κίνητρα κατά την ανοδική φάση του κύκλου της αγοράς ακινήτων μπορούν να οδηγήσουν σε σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις τόσο για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα όσο και για την πραγματική οικονομία. Λόγω της κρίσιμης σημασίας του τομέα των οικιστικών ακινήτων για τη χρηματοπιστωτική και μακροοικονομική σταθερότητα, είναι ιδιαίτερα σημαντική η προσπάθεια αποτροπής της συσσώρευσης ευπαθειών στις αγορές οικιστικών ακινήτων μέσω της χρήσης της μακροπροληπτικής πολιτικής κατά τρόπο διαφορετικό από τη χρήση της ως εργαλείου μετριασμού του συστημικού κινδύνου.

| (4) | Ναι μεν οι κυκλικοί παράγοντες κατέχουν σημαντικό ρόλο στην τροφοδότηση των ευπαθειών που εντοπίστηκαν στις αγορές οικιστικών ακινήτων των χωρών του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ), αλλά υπάρχουν και διαρθρωτικοί παράγοντες που συνέτειναν σε αυτές. Στους παράγοντες αυτούς είναι δυνατόν να περιλαμβάνονται η υποπροσφορά οικιστικών ακινήτων, η οποία ασκεί ανοδική πίεση στις τιμές των κατοικιών και στο χρέος των νοικοκυριών που αγοράζουν ακίνητα για ιδιοκατοίκηση, ή άλλες κρατικές πολιτικές που μπορούν να λειτουργούν ως κίνητρο υπερδανεισμού για τα νοικοκυριά. Δεδομένου ότι οι παράγοντες αυτοί εκτείνονται πέραν της μακροπροληπτικής πολιτικής, τα υφιστάμενα μακροπροληπτικά μέτρα μπορούν να συμπληρωθούν και να ενισχυθούν από τη λήψη μέτρων σε άλλους τομείς πολιτικής με σκοπό την αποτελεσματική και ουσιαστική αντιμετώπιση των ευπαθειών που εκδηλώνονται στις αγορές οικιστικών ακινήτων διαφόρων χωρών κατά τρόπο που να μη συνεπάγεται υπερβολικό κόστος για την πραγματική οικονομία και το χρηματοπιστωτικό σύστημα. |
| --- | --- |

(4)

Ναι μεν οι κυκλικοί παράγοντες κατέχουν σημαντικό ρόλο στην τροφοδότηση των ευπαθειών που εντοπίστηκαν στις αγορές οικιστικών ακινήτων των χωρών του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ), αλλά υπάρχουν και διαρθρωτικοί παράγοντες που συνέτειναν σε αυτές. Στους παράγοντες αυτούς είναι δυνατόν να περιλαμβάνονται η υποπροσφορά οικιστικών ακινήτων, η οποία ασκεί ανοδική πίεση στις τιμές των κατοικιών και στο χρέος των νοικοκυριών που αγοράζουν ακίνητα για ιδιοκατοίκηση, ή άλλες κρατικές πολιτικές που μπορούν να λειτουργούν ως κίνητρο υπερδανεισμού για τα νοικοκυριά. Δεδομένου ότι οι παράγοντες αυτοί εκτείνονται πέραν της μακροπροληπτικής πολιτικής, τα υφιστάμενα μακροπροληπτικά μέτρα μπορούν να συμπληρωθούν και να ενισχυθούν από τη λήψη μέτρων σε άλλους τομείς πολιτικής με σκοπό την αποτελεσματική και ουσιαστική αντιμετώπιση των ευπαθειών που εκδηλώνονται στις αγορές οικιστικών ακινήτων διαφόρων χωρών κατά τρόπο που να μη συνεπάγεται υπερβολικό κόστος για την πραγματική οικονομία και το χρηματοπιστωτικό σύστημα.

| (5) | Το 2016 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου (ΕΣΣΚ) αξιολόγησε σε επίπεδο Ένωσης τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες που σχετίζονται με τα οικιστικά ακίνητα (2). Βάσει της αξιολόγησης αυτής το ΕΣΣΚ κατάφερε να εντοπίσει σε διάφορες χώρες μεσοπρόθεσμες ευπάθειες οι οποίες αποτελούν εν δυνάμει πηγές συστημικού κινδύνου για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και οι οποίες οδήγησαν στην έκδοση προειδοποιήσεων σε οκτώ εξ αυτών: Βέλγιο (3), Δανία (4), Λουξεμβούργο (5), Κάτω Χώρες (6), Αυστρία (7), Φινλανδία (8), Σουηδία (9) και Ηνωμένο Βασίλειο (10). |
| --- | --- |

(5)

Το 2016 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου (ΕΣΣΚ) αξιολόγησε σε επίπεδο Ένωσης τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες που σχετίζονται με τα οικιστικά ακίνητα (2). Βάσει της αξιολόγησης αυτής το ΕΣΣΚ κατάφερε να εντοπίσει σε διάφορες χώρες μεσοπρόθεσμες ευπάθειες οι οποίες αποτελούν εν δυνάμει πηγές συστημικού κινδύνου για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και οι οποίες οδήγησαν στην έκδοση προειδοποιήσεων σε οκτώ εξ αυτών: Βέλγιο (3), Δανία (4), Λουξεμβούργο (5), Κάτω Χώρες (6), Αυστρία (7), Φινλανδία (8), Σουηδία (9) και Ηνωμένο Βασίλειο (10).

| (6) | Το ΕΣΣΚ ολοκλήρωσε πρόσφατα μια συστηματική και προορατική αξιολόγηση των ευπαθειών του τομέα των οικιστικών ακινήτων σε επίπεδο ΕΟΧ (11). |
| --- | --- |

(6)

Το ΕΣΣΚ ολοκλήρωσε πρόσφατα μια συστηματική και προορατική αξιολόγηση των ευπαθειών του τομέα των οικιστικών ακινήτων σε επίπεδο ΕΟΧ (11).

| (7) | Στο πλαίσιο αυτό το ΕΣΣΚ εντόπισε σε έντεκα χώρες, μεταξύ των οποίων η Τσεχική Δημοκρατία, ορισμένες μεσοπρόθεσμες ευπάθειες που αποτελούν εν δυνάμει πηγές συστημικού κινδύνου για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και δεν έχουν αντιμετωπιστεί επαρκώς. |
| --- | --- |

(7)

Στο πλαίσιο αυτό το ΕΣΣΚ εντόπισε σε έντεκα χώρες, μεταξύ των οποίων η Τσεχική Δημοκρατία, ορισμένες μεσοπρόθεσμες ευπάθειες που αποτελούν εν δυνάμει πηγές συστημικού κινδύνου για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και δεν έχουν αντιμετωπιστεί επαρκώς.

| (8) | Το ΕΣΣΚ λαμβάνει υπόψη τη μακροπροληπτική δράση που έχει αναλάβει η Τσεχική Δημοκρατία για τον μετριασμό του συστημικού κινδύνου που απορρέει από τον τομέα των οικιστικών ακινήτων και προτείνει στις αρμόδιες αρχές της χώρας να είναι σε ετοιμότητα να αναλάβουν περαιτέρω δράση σε περίπτωση που η σημερινή κατεύθυνση της μακροοικονομικής πολιτικής αποδειχθεί ανεπαρκής. |
| --- | --- |

(8)

Το ΕΣΣΚ λαμβάνει υπόψη τη μακροπροληπτική δράση που έχει αναλάβει η Τσεχική Δημοκρατία για τον μετριασμό του συστημικού κινδύνου που απορρέει από τον τομέα των οικιστικών ακινήτων και προτείνει στις αρμόδιες αρχές της χώρας να είναι σε ετοιμότητα να αναλάβουν περαιτέρω δράση σε περίπτωση που η σημερινή κατεύθυνση της μακροοικονομικής πολιτικής αποδειχθεί ανεπαρκής.

| (9) | Η αξιολόγηση των ευπαθειών από το ΕΣΣΚ υπογραμμίζει τα ακόλουθα όσον αφορά την Τσεχική Δημοκρατία:






  α) | Ο ρυθμός αύξησης των τιμών των κατοικιών υπερέβη τον ρυθμό αύξησης του εισοδήματος των νοικοκυριών μεσοπρόθεσμα και δεν μπορεί να δικαιολογηθεί πλήρως με βάση την εξέλιξη της ικανότητας εξυπηρέτησης του χρέους των νοικοκυριών. Η Česká národní banka (CNB) εκτιμά ότι από το δεύτερο εξάμηνο του 2018 και έπειτα σημειώθηκε υπερτίμηση κατά 10 % έως 15 % των κατοικιών στην Τσεχική Δημοκρατία. Εκτός από τους κυκλικούς παράγοντες, στην εν λόγω υπερτίμηση συνέτειναν ίσως και ορισμένοι σημαντικοί διαρθρωτικοί παράγοντες. Ειδικότερα, ο αργός ρυθμός εκτέλεσης των εργασιών για τον μελλοντικό μητροπολιτικό σχεδιασμό στην Πράγα και καθυστερήσεις στην έκδοση οικοδομικών αδειών ενδέχεται να συνέτειναν επίσης στην υποπροσφορά κατοικιών, ιδίως στην πρωτεύουσα. |
| --- | --- | --- |

(9)

Η αξιολόγηση των ευπαθειών από το ΕΣΣΚ υπογραμμίζει τα ακόλουθα όσον αφορά την Τσεχική Δημοκρατία:

α)

Ο ρυθμός αύξησης των τιμών των κατοικιών υπερέβη τον ρυθμό αύξησης του εισοδήματος των νοικοκυριών μεσοπρόθεσμα και δεν μπορεί να δικαιολογηθεί πλήρως με βάση την εξέλιξη της ικανότητας εξυπηρέτησης του χρέους των νοικοκυριών. Η Česká národní banka (CNB) εκτιμά ότι από το δεύτερο εξάμηνο του 2018 και έπειτα σημειώθηκε υπερτίμηση κατά 10 % έως 15 % των κατοικιών στην Τσεχική Δημοκρατία. Εκτός από τους κυκλικούς παράγοντες, στην εν λόγω υπερτίμηση συνέτειναν ίσως και ορισμένοι σημαντικοί διαρθρωτικοί παράγοντες. Ειδικότερα, ο αργός ρυθμός εκτέλεσης των εργασιών για τον μελλοντικό μητροπολιτικό σχεδιασμό στην Πράγα και καθυστερήσεις στην έκδοση οικοδομικών αδειών ενδέχεται να συνέτειναν επίσης στην υποπροσφορά κατοικιών, ιδίως στην πρωτεύουσα.

| β) | Η διαρκώς εντεινόμενη υπερτίμηση των κατοικιών, σε συνδυασμό με τον υψηλό ρυθμό αύξησης των στεγαστικών δανείων και τη χαλάρωση των κριτηρίων χορηγήσεων τα τελευταία χρόνια, αύξησαν τις πιθανότητες παραγωγής πιστωτικών ζημιών σε περίπτωση εκδήλωσης δυσμενών οικονομικών και χρηματοπιστωτικών συνθηκών ή δυσμενών εξελίξεων στην αγορά οικιστικών ακινήτων, με άμεση επίδραση στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Παρομοίως, η αυξανόμενη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών, σε συνδυασμό με το αυξανόμενο ποσοστό νοικοκυριών εν δυνάμει ευάλωτων σε δυσμενείς οικονομικές και χρηματοπιστωτικές συνθήκες ή δυσμενείς εξελίξεις στην αγορά οικιστικών ακινήτων, μπορεί να οδηγήσει σε μείωση της κατανάλωσης των νοικοκυριών σε περίπτωση εκδήλωσης οικονομικής ή χρηματοπιστωτικής διαταραχής, η οποία με τη σειρά της θα μπορούσε εμμέσως να επιφέρει δευτερογενείς επιπτώσεις στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. |
| --- | --- |

β)

Η διαρκώς εντεινόμενη υπερτίμηση των κατοικιών, σε συνδυασμό με τον υψηλό ρυθμό αύξησης των στεγαστικών δανείων και τη χαλάρωση των κριτηρίων χορηγήσεων τα τελευταία χρόνια, αύξησαν τις πιθανότητες παραγωγής πιστωτικών ζημιών σε περίπτωση εκδήλωσης δυσμενών οικονομικών και χρηματοπιστωτικών συνθηκών ή δυσμενών εξελίξεων στην αγορά οικιστικών ακινήτων, με άμεση επίδραση στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Παρομοίως, η αυξανόμενη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών, σε συνδυασμό με το αυξανόμενο ποσοστό νοικοκυριών εν δυνάμει ευάλωτων σε δυσμενείς οικονομικές και χρηματοπιστωτικές συνθήκες ή δυσμενείς εξελίξεις στην αγορά οικιστικών ακινήτων, μπορεί να οδηγήσει σε μείωση της κατανάλωσης των νοικοκυριών σε περίπτωση εκδήλωσης οικονομικής ή χρηματοπιστωτικής διαταραχής, η οποία με τη σειρά της θα μπορούσε εμμέσως να επιφέρει δευτερογενείς επιπτώσεις στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.

| γ) | Η ετήσια αύξηση των στεγαστικών δανείων ήταν υψηλή μεσοπρόθεσμα. Πριν από την εισαγωγή των προτεινόμενων ορίων στους δείκτες δανείου προς αξία (LTV), χρέους προς εισόδημα (DTI) και εξυπηρέτησης χρέους προς εισόδημα (DSTI), η αύξηση της στεγαστικής πίστης συνοδευόταν από τη χαλάρωση των κριτηρίων χορηγήσεων, η οποία τεκμαίρεται από το αυξανόμενο ποσοστό δανείων με υψηλό δείκτη LTV (άνω του 80 % και 90 %) και το αυξανόμενο ποσοστό δανείων με υψηλούς δείκτες DTI και DSTI (άνω του 8 % και του 40 %, αντίστοιχα). Τα δάνεια αυτά χορηγήθηκαν σε νοικοκυριά που ίσως είναι ευάλωτα σε δυσμενείς οικονομικές και χρηματοπιστωτικές συνθήκες. Εξάλλου, χορηγήθηκε διαρκώς αυξανόμενο ποσοστό δανείων με συνδυασμό υψηλού δείκτη LTV και δείκτη DTI ή DSTI, με αποτέλεσμα την περαιτέρω αύξηση των πιθανοτήτων πρόκλησης πιστωτικών ζημιών σε σχέση με τα νέα αυτά ενυπόθηκα δάνεια. Παρόλο που θεωρούνται σχετικά υψηλοί σε σύγκριση με τους αντίστοιχους άλλων χωρών του ΕΟΧ, οι μέσοι συντελεστές στάθμισης κινδύνου των χαρτοφυλακίων ενυπόθηκων δανείων των πιστωτικών ιδρυμάτων που χρησιμοποιούν την προσέγγιση εσωτερικών διαβαθμίσεων στην Τσεχική Δημοκρατία παρουσιάζει μείωση. |
| --- | --- |

γ)

Η ετήσια αύξηση των στεγαστικών δανείων ήταν υψηλή μεσοπρόθεσμα. Πριν από την εισαγωγή των προτεινόμενων ορίων στους δείκτες δανείου προς αξία (LTV), χρέους προς εισόδημα (DTI) και εξυπηρέτησης χρέους προς εισόδημα (DSTI), η αύξηση της στεγαστικής πίστης συνοδευόταν από τη χαλάρωση των κριτηρίων χορηγήσεων, η οποία τεκμαίρεται από το αυξανόμενο ποσοστό δανείων με υψηλό δείκτη LTV (άνω του 80 % και 90 %) και το αυξανόμενο ποσοστό δανείων με υψηλούς δείκτες DTI και DSTI (άνω του 8 % και του 40 %, αντίστοιχα). Τα δάνεια αυτά χορηγήθηκαν σε νοικοκυριά που ίσως είναι ευάλωτα σε δυσμενείς οικονομικές και χρηματοπιστωτικές συνθήκες. Εξάλλου, χορηγήθηκε διαρκώς αυξανόμενο ποσοστό δανείων με συνδυασμό υψηλού δείκτη LTV και δείκτη DTI ή DSTI, με αποτέλεσμα την περαιτέρω αύξηση των πιθανοτήτων πρόκλησης πιστωτικών ζημιών σε σχέση με τα νέα αυτά ενυπόθηκα δάνεια. Παρόλο που θεωρούνται σχετικά υψηλοί σε σύγκριση με τους αντίστοιχους άλλων χωρών του ΕΟΧ, οι μέσοι συντελεστές στάθμισης κινδύνου των χαρτοφυλακίων ενυπόθηκων δανείων των πιστωτικών ιδρυμάτων που χρησιμοποιούν την προσέγγιση εσωτερικών διαβαθμίσεων στην Τσεχική Δημοκρατία παρουσιάζει μείωση.

| δ) | Αν και θεωρείται μέτρια σε σύγκριση με την αντίστοιχη άλλων χωρών του ΕΟΧ, η δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών στην Τσεχική Δημοκρατία παρουσιάζει αύξηση που ευθυγραμμίζεται με την αύξηση των στεγαστικών δανείων. Παρόλο που πρόσφατα εφαρμόζονταν μακρότερες περίοδοι σταθερών επιτοκίων, σημαντικό ποσοστό των νέων ενυπόθηκων δανείων έως πρότινος χορηγούνταν με αρχική περίοδο σταθερού επιτοκίου μικρότερη της πενταετίας. Συνεπώς, ένα σημαντικό ποσοστό νοικοκυριών που συνάπτουν νέα ενυπόθηκα δάνεια ενδέχεται να δυσκολευτεί στην εξυπηρέτηση του χρέους τους σε περίπτωση αύξησης του επιτοκίου. |
| --- | --- |

δ)

Αν και θεωρείται μέτρια σε σύγκριση με την αντίστοιχη άλλων χωρών του ΕΟΧ, η δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών στην Τσεχική Δημοκρατία παρουσιάζει αύξηση που ευθυγραμμίζεται με την αύξηση των στεγαστικών δανείων. Παρόλο που πρόσφατα εφαρμόζονταν μακρότερες περίοδοι σταθερών επιτοκίων, σημαντικό ποσοστό των νέων ενυπόθηκων δανείων έως πρότινος χορηγούνταν με αρχική περίοδο σταθερού επιτοκίου μικρότερη της πενταετίας. Συνεπώς, ένα σημαντικό ποσοστό νοικοκυριών που συνάπτουν νέα ενυπόθηκα δάνεια ενδέχεται να δυσκολευτεί στην εξυπηρέτηση του χρέους τους σε περίπτωση αύξησης του επιτοκίου.

| ε) | Οι δυσμενείς οικονομικές και χρηματοπιστωτικές συνθήκες ή οι δυσμενείς εξελίξεις στην αγορά οικιστικών ακινήτων μπορούν να οδηγήσουν σε επέλευση κινδύνων λόγω ορισμένων εκ των ως άνω ευπαθειών. Για παράδειγμα, εάν μειωθεί το εισόδημα των νοικοκυριών ή σημειωθεί άνοδος των επιτοκίων, τα νοικοκυριά με υψηλή δανειακή επιβάρυνση ενδέχεται να δυσκολευτούν περισσότερο στην εξυπηρέτηση των δανείων τους. Σε περίπτωση που αυτά αθετήσουν τις υποχρεώσεις τους από τα δάνεια και παράλληλα μειωθούν οι τιμές των κατοικιών, μπορούν να προκληθούν πιστωτικές ζημίες από τα ενυπόθηκα δάνεια. Λαμβανομένης υπόψη μιας παλαιότερης σύστασης της CNB (12) σχετικά με τα κριτήρια χορηγήσεων νέων ενυπόθηκων δανείων, ο κίνδυνος αθέτησης και άμεσων πιστωτικών ζημιών για τα πιστωτικά ιδρύματα αναμένεται προς το παρόν να περιοριστεί. Επιπλέον, λόγω των σχετικά υψηλών μέσων συντελεστών στάθμισης για τα χαρτοφυλάκια ενυπόθηκων δανείων των πιστωτικών ιδρυμάτων που χρησιμοποιούν την προσέγγιση εσωτερικών διαβαθμίσεων και της σχετικά υψηλής κεφαλαιοποίησης του τραπεζικού τομέα στην Τσεχική Δημοκρατία, τα πιστωτικά ιδρύματα είναι ενδεχομένως ικανά να απορροφήσουν τις διαταραχές που θα προκαλέσει ο άμεσος πιστωτικός κίνδυνος στον τομέα των οικιστικών ακινήτων. Παρά ταύτα, πάντως, ενδέχεται τα νοικοκυριά να χρειαστεί να προσαρμόσουν την κατανάλωσή τους, καθώς οι πιθανές μειώσεις του εισοδήματος ή του καθαρού πλούτου τους θα μπορούσαν να ασκήσουν έμμεση επίδραση στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. |
| --- | --- |

ε)

Οι δυσμενείς οικονομικές και χρηματοπιστωτικές συνθήκες ή οι δυσμενείς εξελίξεις στην αγορά οικιστικών ακινήτων μπορούν να οδηγήσουν σε επέλευση κινδύνων λόγω ορισμένων εκ των ως άνω ευπαθειών. Για παράδειγμα, εάν μειωθεί το εισόδημα των νοικοκυριών ή σημειωθεί άνοδος των επιτοκίων, τα νοικοκυριά με υψηλή δανειακή επιβάρυνση ενδέχεται να δυσκολευτούν περισσότερο στην εξυπηρέτηση των δανείων τους. Σε περίπτωση που αυτά αθετήσουν τις υποχρεώσεις τους από τα δάνεια και παράλληλα μειωθούν οι τιμές των κατοικιών, μπορούν να προκληθούν πιστωτικές ζημίες από τα ενυπόθηκα δάνεια. Λαμβανομένης υπόψη μιας παλαιότερης σύστασης της CNB (12) σχετικά με τα κριτήρια χορηγήσεων νέων ενυπόθηκων δανείων, ο κίνδυνος αθέτησης και άμεσων πιστωτικών ζημιών για τα πιστωτικά ιδρύματα αναμένεται προς το παρόν να περιοριστεί. Επιπλέον, λόγω των σχετικά υψηλών μέσων συντελεστών στάθμισης για τα χαρτοφυλάκια ενυπόθηκων δανείων των πιστωτικών ιδρυμάτων που χρησιμοποιούν την προσέγγιση εσωτερικών διαβαθμίσεων και της σχετικά υψηλής κεφαλαιοποίησης του τραπεζικού τομέα στην Τσεχική Δημοκρατία, τα πιστωτικά ιδρύματα είναι ενδεχομένως ικανά να απορροφήσουν τις διαταραχές που θα προκαλέσει ο άμεσος πιστωτικός κίνδυνος στον τομέα των οικιστικών ακινήτων. Παρά ταύτα, πάντως, ενδέχεται τα νοικοκυριά να χρειαστεί να προσαρμόσουν την κατανάλωσή τους, καθώς οι πιθανές μειώσεις του εισοδήματος ή του καθαρού πλούτου τους θα μπορούσαν να ασκήσουν έμμεση επίδραση στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.

| στ) | Το ΕΣΣΚ λαμβάνει υπόψη το ευρύ φάσμα μακροπροληπτικών μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες για τον μετριασμό των κινδύνων που συνδέονται με τον τομέα των οικιστικών ακινήτων στην Τσεχική Δημοκρατία. Τα όρια ως προς τον δείκτη LTV σκοπό έχουν να αντιμετωπίσουν τη συσσώρευση ευπαθειών σχετικών με τη χορήγηση νέων ενυπόθηκων δανείων σε αγορά χαρακτηριζόμενη από υπερτίμηση των κατοικιών, με πιθανή άμεση επίδραση στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Ακόμη, τα όρια ως προς τους δείκτες DTI και DSTI σκοπό έχουν να ενισχύσουν την αποτελεσματικότητα των ορίων του δείκτη LTV περιορίζοντας τη χορήγηση νέων δανείων σε νοικοκυριά εν δυνάμει ευάλωτα σε δυσμενείς οικονομικές και χρηματοπιστωτικές συνθήκες και σε δυσμενείς εξελίξεις στην αγορά οικιστικών ακινήτων στην Τσεχική Δημοκρατία. Συνιστάται επίσης στους παρόχους πιστώσεων να διενεργήσουν άσκηση προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων ως προς την ικανότητα των δανειοληπτών να αντέξουν διαταραχές συνδεόμενες με την αύξηση επιτοκίων ή τη μείωση του εισοδήματός τους. Προκειμένου να ενισχυθεί η ανθεκτικότητα των ιδρυμάτων σε κυκλικές ευπάθειες, το 2018 η CNB αύξησε περαιτέρω τον συντελεστή αντικυκλικού κεφαλαιακού αποθέματος ασφαλείας (από 1,5 %) σε 2 %, με ισχύ από την 1η Ιουλίου 2020. |
| --- | --- |

στ)

Το ΕΣΣΚ λαμβάνει υπόψη το ευρύ φάσμα μακροπροληπτικών μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες για τον μετριασμό των κινδύνων που συνδέονται με τον τομέα των οικιστικών ακινήτων στην Τσεχική Δημοκρατία. Τα όρια ως προς τον δείκτη LTV σκοπό έχουν να αντιμετωπίσουν τη συσσώρευση ευπαθειών σχετικών με τη χορήγηση νέων ενυπόθηκων δανείων σε αγορά χαρακτηριζόμενη από υπερτίμηση των κατοικιών, με πιθανή άμεση επίδραση στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Ακόμη, τα όρια ως προς τους δείκτες DTI και DSTI σκοπό έχουν να ενισχύσουν την αποτελεσματικότητα των ορίων του δείκτη LTV περιορίζοντας τη χορήγηση νέων δανείων σε νοικοκυριά εν δυνάμει ευάλωτα σε δυσμενείς οικονομικές και χρηματοπιστωτικές συνθήκες και σε δυσμενείς εξελίξεις στην αγορά οικιστικών ακινήτων στην Τσεχική Δημοκρατία. Συνιστάται επίσης στους παρόχους πιστώσεων να διενεργήσουν άσκηση προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων ως προς την ικανότητα των δανειοληπτών να αντέξουν διαταραχές συνδεόμενες με την αύξηση επιτοκίων ή τη μείωση του εισοδήματός τους. Προκειμένου να ενισχυθεί η ανθεκτικότητα των ιδρυμάτων σε κυκλικές ευπάθειες, το 2018 η CNB αύξησε περαιτέρω τον συντελεστή αντικυκλικού κεφαλαιακού αποθέματος ασφαλείας (από 1,5 %) σε 2 %, με ισχύ από την 1η Ιουλίου 2020.

| ζ) | Ωστόσο, τα ισχύοντα σήμερα μέτρα που είναι στοχευμένα στους δανειολήπτες εισήχθησαν βάσει μη νομικά δεσμευτικής σύστασης της CNB και δεν υπάρχει νομικό πλαίσιο για την ενεργοποίηση των μέτρων αυτών βάσει νομικά δεσμευτικών πράξεων. Η ίδια η αποτελεσματικότητα των υφιστάμενων μέτρων δεν μπορεί να διασφαλιστεί εντός μεσοπρόθεσμου ορίζοντα και στη διάρκειά του ενδέχεται να αυξηθεί περαιτέρω τόσο η υπερτίμηση των κατοικιών όσο και ο ρυθμός αύξησης των ενυπόθηκων δανείων. |
| --- | --- |

ζ)

Ωστόσο, τα ισχύοντα σήμερα μέτρα που είναι στοχευμένα στους δανειολήπτες εισήχθησαν βάσει μη νομικά δεσμευτικής σύστασης της CNB και δεν υπάρχει νομικό πλαίσιο για την ενεργοποίηση των μέτρων αυτών βάσει νομικά δεσμευτικών πράξεων. Η ίδια η αποτελεσματικότητα των υφιστάμενων μέτρων δεν μπορεί να διασφαλιστεί εντός μεσοπρόθεσμου ορίζοντα και στη διάρκειά του ενδέχεται να αυξηθεί περαιτέρω τόσο η υπερτίμηση των κατοικιών όσο και ο ρυθμός αύξησης των ενυπόθηκων δανείων.

| η) | Η τρέχουσα μακροπροληπτική πολιτική αξιολογείται ως εν μέρει κατάλληλη και εν μέρει επαρκής όσον αφορά την αποτροπή ευπαθειών στον τομέα των οικιστικών ακινήτων στην Τσεχική Δημοκρατία μεσοπρόθεσμα. Είναι σημαντικό να τεθούν στη διάθεση των εθνικών αρχών νομικά δεσμευτικά μέτρα στοχευμένα στους δανειολήπτες που θα τους παρέχουν τις αναγκαίες εξουσίες για την αντιμετώπιση ενδεχόμενων ευπαθειών για σκοπούς χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, συμπεριλαμβανομένων, ιδίως, των εξουσιών θέσπισης νομικά δεσμευτικών ορίων για τους δείκτες δανείου προς αξία —και για τους δείκτες χρέους προς εισόδημα ή εξυπηρέτησης χρέους προς εισόδημα, σε συνδυασμό με την εφαρμογή ορίων ως προς τη διάρκεια— όποτε κρίνεται αναγκαίο στο πλαίσιο της χορήγησης νέων στεγαστικών δανείων. Μόνον νομικά δεσμευτικά μέτρα στοχευμένα στους δανειολήπτες πρόκειται να διασφαλίσουν την πλήρη συμμόρφωση όλων των παρόχων πιστώσεων με τα ισχύοντα μέτρα, ανεξαρτήτως της μορφής τους ή της ιδιότητάς τους ως εγχώριων ή αλλοδαπών. |
| --- | --- |

η)

Η τρέχουσα μακροπροληπτική πολιτική αξιολογείται ως εν μέρει κατάλληλη και εν μέρει επαρκής όσον αφορά την αποτροπή ευπαθειών στον τομέα των οικιστικών ακινήτων στην Τσεχική Δημοκρατία μεσοπρόθεσμα. Είναι σημαντικό να τεθούν στη διάθεση των εθνικών αρχών νομικά δεσμευτικά μέτρα στοχευμένα στους δανειολήπτες που θα τους παρέχουν τις αναγκαίες εξουσίες για την αντιμετώπιση ενδεχόμενων ευπαθειών για σκοπούς χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, συμπεριλαμβανομένων, ιδίως, των εξουσιών θέσπισης νομικά δεσμευτικών ορίων για τους δείκτες δανείου προς αξία —και για τους δείκτες χρέους προς εισόδημα ή εξυπηρέτησης χρέους προς εισόδημα, σε συνδυασμό με την εφαρμογή ορίων ως προς τη διάρκεια— όποτε κρίνεται αναγκαίο στο πλαίσιο της χορήγησης νέων στεγαστικών δανείων. Μόνον νομικά δεσμευτικά μέτρα στοχευμένα στους δανειολήπτες πρόκειται να διασφαλίσουν την πλήρη συμμόρφωση όλων των παρόχων πιστώσεων με τα ισχύοντα μέτρα, ανεξαρτήτως της μορφής τους ή της ιδιότητάς τους ως εγχώριων ή αλλοδαπών.

| (10) | Κατά την ενεργοποίηση μέτρων για την αντιμετώπιση των εντοπισθεισών ευπαθειών η βαθμονόμηση και η σταδιακή εφαρμογή τους θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τη θέση της Τσεχικής Δημοκρατίας στην εξέλιξη των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κύκλων και τυχόν πιθανές επιπτώσεις όσον αφορά το συναφές κόστος και τα οφέλη. |
| --- | --- |

(10)

Κατά την ενεργοποίηση μέτρων για την αντιμετώπιση των εντοπισθεισών ευπαθειών η βαθμονόμηση και η σταδιακή εφαρμογή τους θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τη θέση της Τσεχικής Δημοκρατίας στην εξέλιξη των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κύκλων και τυχόν πιθανές επιπτώσεις όσον αφορά το συναφές κόστος και τα οφέλη.

| (11) | Οι προειδοποιήσεις του ΕΣΣΚ δημοσιεύονται αφού το γενικό συμβούλιο ενημερώσει σχετικά το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και εφόσον του παράσχει τη δυνατότητα να αντιδράσει, και αφού οι αποδέκτες ενημερωθούν για την πρόθεση δημοσίευσης, |
| --- | --- |

(11)

Οι προειδοποιήσεις του ΕΣΣΚ δημοσιεύονται αφού το γενικό συμβούλιο ενημερώσει σχετικά το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και εφόσον του παράσχει τη δυνατότητα να αντιδράσει, και αφού οι αποδέκτες ενημερωθούν για την πρόθεση δημοσίευσης,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ:

Το ΕΣΣΚ εντόπισε στον τομέα των οικιστικών ακινήτων στην Τσεχική Δημοκρατία μεσοπρόθεσμες ευπάθειες οι οποίες αποτελούν πηγή συστημικού κινδύνου για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και μπορούν να έχουν σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις στην πραγματική οικονομία. Από μακροπροληπτική άποψη το ΕΣΣΚ θεωρεί ως κύριες ευπάθειες τη σημαντική υπερτίμηση των κατοικιών, σε συνδυασμό με τον υψηλό ρυθμό αύξησης της στεγαστικής πίστης και τη χαλάρωση των κριτηρίων χορηγήσεων, στο πλαίσιο της νομικά μη δεσμευτικής φύσης των στοχευμένων στους δανειολήπτες μέτρων που είναι σήμερα διαθέσιμα και εφαρμόζονται.

Φρανκφούρτη, 27 Ιουνίου 2019.

Προϊστάμενος της Γραμματείας του ΕΣΣΚ,

εξ ονόματος του γενικού συμβουλίου του ΕΣΣΚ

Francesco MAZZAFERRO

---

(1)  ΕΕ L 331 της 15.12.2010, σ. 1.

1

(2)  Βλέπε«Vulnerabilities in the EU Residential Real Estate Sector» (Ευπάθειες στον τομέα των οικιστικών ακινήτων της ΕΕ, ΕΣΣΚ), Νοέμβριος 2016, διαθέσιμο στον δικτυακό τόπο του ΕΣΣΚ (www.esrb.europa.eu).

2

(3)  Προειδοποίηση ΕΣΣΚ/2016/06 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2016, σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων του Βελγίου (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 45).

3

(4)  Σύσταση ΕΣΣΚ/2016/07 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2016, σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της Δανίας (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 47).

4

(5)  Προειδοποίηση ΕΣΣΚ/2016/09 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2016, σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων του Λουξεμβούργου (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 51).

5

(6)  Προειδοποίηση ΕΣΣΚ/2016/10 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2016, σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων των Κάτω Χωρών (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 53).

6

(7)  Προειδοποίηση ΕΣΣΚ/2016/05 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2016, σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της Αυστρίας (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 43).

7

(8)  Προειδοποίηση ΕΣΣΚ/2016/08 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2016, σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της Φινλανδίας (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 49).

8

(9)  Προειδοποίηση ΕΣΣΚ/2016/11 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2016, σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της Σουηδίας (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 55).

9

(10)  Προειδοποίηση ΕΣΣΚ/2016/12 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2016, σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων του Ηνωμένου Βασιλείου (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 57).

10

(11)  Βλέπε«Vulnerabilities in the residential real estate sectors of EEA countries»(Ευπάθειες στους τομείς των οικιστικών ακινήτων των χωρών του ΕΟΧ), ΕΣΣΚ, 2019, διαθέσιμο στον δικτυακό τόπο του ΕΣΣΚ (www.esrb.europa.eu).

11

(12)  «ÚS ČNB ze dne 12. června 2018 – Doporučení k řízení rizik spojených s poskytováním retailových úvěrů zajištěných rezidenční nemovitostí» (σύσταση της 12ης Ιουνίου 2018 σχετικά με τη διαχείριση κινδύνων συνδεόμενων με τη χορήγηση ενυπόθηκων δανείων λιανικής τραπεζικής), διαθέσιμο στην ηλεκτρονική διεύθυνση https://www.cnb.cz.

12

---

| 30.10.2019 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 366/45 |
| --- | --- | --- | --- |

30.10.2019

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 366/45

---

ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΣΥΣΤΗΜΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

της 27ης Ιουνίου 2019

σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της Γερμανίας

(ΕΣΣΚ/2019/11)

(2019/C 366/08)

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΣΥΣΤΗΜΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1092/2010 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 24ης Νοεμβρίου 2010, σχετικά με τη μακροπροληπτική επίβλεψη του χρηματοοικονομικού συστήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τη σύσταση Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου (1), και ιδίως τα άρθρα 3, 16 και 18,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

| (1) | Η στέγαση αποτελεί βασικό τομέα της πραγματικής οικονομίας και αντιπροσωπεύει σημαντικό μέρος του πλούτου των νοικοκυριών και του τραπεζικού δανεισμού. Τα οικιστικά ακίνητα αποτελούν σημαντική συνιστώσα των περιουσιακών στοιχείων των νοικοκυριών και τα στεγαστικά δάνεια καταλαμβάνουν συχνά μεγάλο μερίδιο των ισολογισμών των πιστωτικών ιδρυμάτων. Εξάλλου, η κατασκευαστική δραστηριότητα στον τομέα της στέγασης αποτελεί κατ’ εξοχήν σημαντικό στοιχείο της πραγματικής οικονομίας ως πηγή απασχόλησης, επενδύσεων και ανάπτυξης. |
| --- | --- |

(1)

Η στέγαση αποτελεί βασικό τομέα της πραγματικής οικονομίας και αντιπροσωπεύει σημαντικό μέρος του πλούτου των νοικοκυριών και του τραπεζικού δανεισμού. Τα οικιστικά ακίνητα αποτελούν σημαντική συνιστώσα των περιουσιακών στοιχείων των νοικοκυριών και τα στεγαστικά δάνεια καταλαμβάνουν συχνά μεγάλο μερίδιο των ισολογισμών των πιστωτικών ιδρυμάτων. Εξάλλου, η κατασκευαστική δραστηριότητα στον τομέα της στέγασης αποτελεί κατ’ εξοχήν σημαντικό στοιχείο της πραγματικής οικονομίας ως πηγή απασχόλησης, επενδύσεων και ανάπτυξης.

| (2) | Οι οικονομικές κρίσεις του παρελθόντος και η εμπειρία πολλών χωρών κατέδειξαν ότι οι μη διατηρήσιμες εξελίξεις στις αγορές ακινήτων μπορούν να έχουν σοβαρές συνέπειες για τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος και της οικονομίας ορισμένης χώρας στο σύνολό της, οι οποίες μπορούν επίσης να προκαλέσουν αρνητικές δευτερογενείς επιπτώσεις διασυνοριακού χαρακτήρα. Τα αποτελέσματα στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα μπορούν να είναι άμεσα και έμμεσα. Τα άμεσα αποτελέσματα αφορούν τις πιστωτικές ζημίες που προκαλούνται στα χαρτοφυλάκια ενυπόθηκων δανείων λόγω της επικράτησης δυσμενών οικονομικών ή χρηματοπιστωτικών συνθηκών και της ταυτόχρονης εκδήλωσης αρνητικών εξελίξεων στην αγορά οικιστικών ακινήτων. Τα έμμεσα αποτελέσματα αφορούν προσαρμογές στην κατανάλωση των νοικοκυριών, οι οποίες παράγουν περαιτέρω συνέπειες για την πραγματική οικονομία και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. |
| --- | --- |

(2)

Οι οικονομικές κρίσεις του παρελθόντος και η εμπειρία πολλών χωρών κατέδειξαν ότι οι μη διατηρήσιμες εξελίξεις στις αγορές ακινήτων μπορούν να έχουν σοβαρές συνέπειες για τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος και της οικονομίας ορισμένης χώρας στο σύνολό της, οι οποίες μπορούν επίσης να προκαλέσουν αρνητικές δευτερογενείς επιπτώσεις διασυνοριακού χαρακτήρα. Τα αποτελέσματα στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα μπορούν να είναι άμεσα και έμμεσα. Τα άμεσα αποτελέσματα αφορούν τις πιστωτικές ζημίες που προκαλούνται στα χαρτοφυλάκια ενυπόθηκων δανείων λόγω της επικράτησης δυσμενών οικονομικών ή χρηματοπιστωτικών συνθηκών και της ταυτόχρονης εκδήλωσης αρνητικών εξελίξεων στην αγορά οικιστικών ακινήτων. Τα έμμεσα αποτελέσματα αφορούν προσαρμογές στην κατανάλωση των νοικοκυριών, οι οποίες παράγουν περαιτέρω συνέπειες για την πραγματική οικονομία και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.

| (3) | Οι αγορές ακινήτων είναι επιρρεπείς στις κυκλικές εξελίξεις. Η υπερβολική ανάληψη κινδύνων, η υπερβολική μόχλευση και τα δυσάρμοστα κίνητρα κατά την ανοδική φάση του κύκλου της αγοράς ακινήτων μπορούν να οδηγήσουν σε σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις τόσο για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα όσο και για την πραγματική οικονομία. Λόγω της κρίσιμης σημασίας του τομέα των οικιστικών ακινήτων για τη χρηματοπιστωτική και μακροοικονομική σταθερότητα, είναι ιδιαίτερα σημαντική η προσπάθεια αποτροπής της συσσώρευσης ευπαθειών στις αγορές οικιστικών ακινήτων μέσω της χρήσης της μακροπροληπτικής πολιτικής κατά τρόπο διαφορετικό από τη χρήση της ως εργαλείου μετριασμού του συστημικού κινδύνου. |
| --- | --- |

(3)

Οι αγορές ακινήτων είναι επιρρεπείς στις κυκλικές εξελίξεις. Η υπερβολική ανάληψη κινδύνων, η υπερβολική μόχλευση και τα δυσάρμοστα κίνητρα κατά την ανοδική φάση του κύκλου της αγοράς ακινήτων μπορούν να οδηγήσουν σε σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις τόσο για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα όσο και για την πραγματική οικονομία. Λόγω της κρίσιμης σημασίας του τομέα των οικιστικών ακινήτων για τη χρηματοπιστωτική και μακροοικονομική σταθερότητα, είναι ιδιαίτερα σημαντική η προσπάθεια αποτροπής της συσσώρευσης ευπαθειών στις αγορές οικιστικών ακινήτων μέσω της χρήσης της μακροπροληπτικής πολιτικής κατά τρόπο διαφορετικό από τη χρήση της ως εργαλείου μετριασμού του συστημικού κινδύνου.

| (4) | Ναι μεν οι κυκλικοί παράγοντες κατέχουν σημαντικό ρόλο στην τροφοδότηση των ευπαθειών που εντοπίστηκαν στις αγορές οικιστικών ακινήτων των χωρών του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ), αλλά υπάρχουν και διαρθρωτικοί παράγοντες που συνέτειναν σε αυτές. Στους παράγοντες αυτούς είναι δυνατόν να περιλαμβάνονται η υποπροσφορά οικιστικών ακινήτων, η οποία ασκεί ανοδική πίεση στις τιμές των κατοικιών και στο χρέος των νοικοκυριών που αγοράζουν ακίνητα για ιδιοκατοίκηση, ή άλλες κρατικές πολιτικές που μπορούν να λειτουργούν ως κίνητρο υπερδανεισμού για τα νοικοκυριά. Δεδομένου ότι οι παράγοντες αυτοί εκτείνονται πέραν της μακροπροληπτικής πολιτικής, τα υφιστάμενα μακροπροληπτικά μέτρα μπορούν να συμπληρωθούν και να ενισχυθούν από τη λήψη μέτρων σε άλλους τομείς πολιτικής με σκοπό την αποτελεσματική και ουσιαστική αντιμετώπιση των ευπαθειών που εκδηλώνονται στις αγορές οικιστικών ακινήτων διαφόρων χωρών κατά τρόπο που να μη συνεπάγεται υπερβολικό κόστος για την πραγματική οικονομία και το χρηματοπιστωτικό σύστημα. |
| --- | --- |

(4)

Ναι μεν οι κυκλικοί παράγοντες κατέχουν σημαντικό ρόλο στην τροφοδότηση των ευπαθειών που εντοπίστηκαν στις αγορές οικιστικών ακινήτων των χωρών του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ), αλλά υπάρχουν και διαρθρωτικοί παράγοντες που συνέτειναν σε αυτές. Στους παράγοντες αυτούς είναι δυνατόν να περιλαμβάνονται η υποπροσφορά οικιστικών ακινήτων, η οποία ασκεί ανοδική πίεση στις τιμές των κατοικιών και στο χρέος των νοικοκυριών που αγοράζουν ακίνητα για ιδιοκατοίκηση, ή άλλες κρατικές πολιτικές που μπορούν να λειτουργούν ως κίνητρο υπερδανεισμού για τα νοικοκυριά. Δεδομένου ότι οι παράγοντες αυτοί εκτείνονται πέραν της μακροπροληπτικής πολιτικής, τα υφιστάμενα μακροπροληπτικά μέτρα μπορούν να συμπληρωθούν και να ενισχυθούν από τη λήψη μέτρων σε άλλους τομείς πολιτικής με σκοπό την αποτελεσματική και ουσιαστική αντιμετώπιση των ευπαθειών που εκδηλώνονται στις αγορές οικιστικών ακινήτων διαφόρων χωρών κατά τρόπο που να μη συνεπάγεται υπερβολικό κόστος για την πραγματική οικονομία και το χρηματοπιστωτικό σύστημα.

| (5) | Το 2016 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου (ΕΣΣΚ) αξιολόγησε σε επίπεδο Ένωσης τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες που σχετίζονται με τα οικιστικά ακίνητα (2). Βάσει της αξιολόγησης αυτής το ΕΣΣΚ κατάφερε να εντοπίσει σε διάφορες χώρες μεσοπρόθεσμες ευπάθειες οι οποίες αποτελούν εν δυνάμει πηγές συστημικού κινδύνου για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και οι οποίες οδήγησαν στην έκδοση προειδοποιήσεων σε οκτώ εξ αυτών: Βέλγιο (3), Δανία (4), Λουξεμβούργο (5), Κάτω Χώρες (6), Αυστρία (7), Φινλανδία (8), Σουηδία (9) και Ηνωμένο Βασίλειο (10). |
| --- | --- |

(5)

Το 2016 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου (ΕΣΣΚ) αξιολόγησε σε επίπεδο Ένωσης τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες που σχετίζονται με τα οικιστικά ακίνητα (2). Βάσει της αξιολόγησης αυτής το ΕΣΣΚ κατάφερε να εντοπίσει σε διάφορες χώρες μεσοπρόθεσμες ευπάθειες οι οποίες αποτελούν εν δυνάμει πηγές συστημικού κινδύνου για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και οι οποίες οδήγησαν στην έκδοση προειδοποιήσεων σε οκτώ εξ αυτών: Βέλγιο (3), Δανία (4), Λουξεμβούργο (5), Κάτω Χώρες (6), Αυστρία (7), Φινλανδία (8), Σουηδία (9) και Ηνωμένο Βασίλειο (10).

| (6) | Το ΕΣΣΚ ολοκλήρωσε πρόσφατα μια συστηματική και προορατική αξιολόγηση των ευπαθειών του τομέα των οικιστικών ακινήτων σε επίπεδο ΕΟΧ (11). |
| --- | --- |

(6)

Το ΕΣΣΚ ολοκλήρωσε πρόσφατα μια συστηματική και προορατική αξιολόγηση των ευπαθειών του τομέα των οικιστικών ακινήτων σε επίπεδο ΕΟΧ (11).

| (7) | Στο πλαίσιο αυτό το ΕΣΣΚ εντόπισε σε έντεκα χώρες, μεταξύ των οποίων η Γερμανία, ορισμένες μεσοπρόθεσμες ευπάθειες που αποτελούν εν δυνάμει πηγές συστημικού κινδύνου για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και δεν έχουν αντιμετωπιστεί επαρκώς. |
| --- | --- |

(7)

Στο πλαίσιο αυτό το ΕΣΣΚ εντόπισε σε έντεκα χώρες, μεταξύ των οποίων η Γερμανία, ορισμένες μεσοπρόθεσμες ευπάθειες που αποτελούν εν δυνάμει πηγές συστημικού κινδύνου για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και δεν έχουν αντιμετωπιστεί επαρκώς.

| (8) | Η αξιολόγηση των ευπαθειών από το ΕΣΣΚ υπογραμμίζει τα ακόλουθα όσον αφορά τη Γερμανία:






  α) | Οι περισσότεροι διαθέσιμοι δείκτες τιμών οικιστικών ακινήτων δείχνουν υπερτίμηση των εν λόγω ακινήτων στη Γερμανία. Οι διαθέσιμες εκτιμήσεις για το 2018, όπως και προηγούμενες για το 2016 και το 2017, δείχνουν σημαντική υπερτίμηση των κατοικιών στις αστικές περιοχές. Μετά από μία περίοδο σταδιακής ανόδου που ξεκίνησε το 2010, ο ρυθμός ανόδου των ονομαστικών τιμών των κατοικιών επιταχύνθηκε τα τελευταία χρόνια, υπερβαίνοντας ελαφρώς τον ρυθμό αύξησης του εισοδήματος των νοικοκυριών. Επιπλέον, αυτή η άνοδος των τιμών έχει πλέον επεκταθεί περαιτέρω τόσο στις αστικές όσο και στις αγροτικές περιοχές. Η άνοδος των τιμών των κατοικιών στις μεγάλες πόλεις και στις αστικές περιοχές αντικατοπτρίζει την υποπροσφορά κατοικιών σε σχέση με τη ζήτηση, για την αντιμετώπιση της οποίας η γερμανική ομοσπονδιακή κυβέρνηση εισήγαγε σειρά μέτρων. Έτσι, οι μελλοντικές διακυμάνσεις στις τιμές των κατοικιών θα εξαρτηθούν πιθανόν από την αποτελεσματικότητα των μέτρων αυτών. |
| --- | --- | --- |

(8)

Η αξιολόγηση των ευπαθειών από το ΕΣΣΚ υπογραμμίζει τα ακόλουθα όσον αφορά τη Γερμανία:

α)

Οι περισσότεροι διαθέσιμοι δείκτες τιμών οικιστικών ακινήτων δείχνουν υπερτίμηση των εν λόγω ακινήτων στη Γερμανία. Οι διαθέσιμες εκτιμήσεις για το 2018, όπως και προηγούμενες για το 2016 και το 2017, δείχνουν σημαντική υπερτίμηση των κατοικιών στις αστικές περιοχές. Μετά από μία περίοδο σταδιακής ανόδου που ξεκίνησε το 2010, ο ρυθμός ανόδου των ονομαστικών τιμών των κατοικιών επιταχύνθηκε τα τελευταία χρόνια, υπερβαίνοντας ελαφρώς τον ρυθμό αύξησης του εισοδήματος των νοικοκυριών. Επιπλέον, αυτή η άνοδος των τιμών έχει πλέον επεκταθεί περαιτέρω τόσο στις αστικές όσο και στις αγροτικές περιοχές. Η άνοδος των τιμών των κατοικιών στις μεγάλες πόλεις και στις αστικές περιοχές αντικατοπτρίζει την υποπροσφορά κατοικιών σε σχέση με τη ζήτηση, για την αντιμετώπιση της οποίας η γερμανική ομοσπονδιακή κυβέρνηση εισήγαγε σειρά μέτρων. Έτσι, οι μελλοντικές διακυμάνσεις στις τιμές των κατοικιών θα εξαρτηθούν πιθανόν από την αποτελεσματικότητα των μέτρων αυτών.

| β) | Παρά την πρόσφατη ανάκαμψη του ρυθμού νέων χορηγήσεων, ο ετήσιος ρυθμός αύξησης της στεγαστικής πίστης υπήρξε μέτριος την τελευταία τριετία. Η όποια ολοκληρωμένη ανάλυση των κριτηρίων χορηγήσεων προς το παρόν προσκρούει στην έλλειψη αναλυτικών στοιχείων για τον δείκτη δάνειο προς αξία (LTV) και λοιπούς πιστωτικούς δείκτες για τις νέες χορηγήσεις. Ωστόσο, κάποια στοιχεία δείχνουν αύξηση της ζήτησης για δάνεια με υψηλό διατηρήσιμο (12) δείκτη LTV. Ακόμη, από την έρευνα της ΕΚΤ σχετικά με τον τραπεζικό δανεισμό στη ζώνη του ευρώ προκύπτει ότι το 2018 οι τράπεζες που συμμετείχαν σε αυτή μείωσαν τα περιθώρια ασφαλείας των χορηγούμενων στεγαστικών δανείων. |
| --- | --- |

β)

Παρά την πρόσφατη ανάκαμψη του ρυθμού νέων χορηγήσεων, ο ετήσιος ρυθμός αύξησης της στεγαστικής πίστης υπήρξε μέτριος την τελευταία τριετία. Η όποια ολοκληρωμένη ανάλυση των κριτηρίων χορηγήσεων προς το παρόν προσκρούει στην έλλειψη αναλυτικών στοιχείων για τον δείκτη δάνειο προς αξία (LTV) και λοιπούς πιστωτικούς δείκτες για τις νέες χορηγήσεις. Ωστόσο, κάποια στοιχεία δείχνουν αύξηση της ζήτησης για δάνεια με υψηλό διατηρήσιμο (12) δείκτη LTV. Ακόμη, από την έρευνα της ΕΚΤ σχετικά με τον τραπεζικό δανεισμό στη ζώνη του ευρώ προκύπτει ότι το 2018 οι τράπεζες που συμμετείχαν σε αυτή μείωσαν τα περιθώρια ασφαλείας των χορηγούμενων στεγαστικών δανείων.

| γ) | Η δανειακή επιβάρυνση στη Γερμανία μπορεί να θεωρηθεί μέτρια σε σύγκριση με την αντίστοιχη σε άλλα κράτη μέλη. Ωστόσο, παρόλο που η Γερμανία έχει το χαμηλότερο ποσοστό ιδιοκτησίας κατοικιών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το ποσοστό ιδιοκτησίας κατοικιών που αποκτώνται με ενυπόθηκο δανεισμό αντιστοιχεί περίπου στο ένα τέταρτο του συνολικού πληθυσμού, το οποίο προσεγγίζει τον μέσο όρο της ΕΕ. Αν και ο ρυθμός αύξησης των στεγαστικών δανείων υπήρξε σχετικά συγκρατημένος στο παρελθόν, η άνοδος των τιμών των κατοικιών είναι πλέον αξιοσημείωτη και σε δεδομένη στιγμή θα μπορούσε να συνοδευτεί από έντονη αύξηση του ποσοστού χορήγησης νέων στεγαστικών δανείων. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε περαιτέρω αύξηση της συνολικής δανειακής επιβάρυνσης των νοικοκυριών μεσοπρόθεσμα. |
| --- | --- |

γ)

Η δανειακή επιβάρυνση στη Γερμανία μπορεί να θεωρηθεί μέτρια σε σύγκριση με την αντίστοιχη σε άλλα κράτη μέλη. Ωστόσο, παρόλο που η Γερμανία έχει το χαμηλότερο ποσοστό ιδιοκτησίας κατοικιών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το ποσοστό ιδιοκτησίας κατοικιών που αποκτώνται με ενυπόθηκο δανεισμό αντιστοιχεί περίπου στο ένα τέταρτο του συνολικού πληθυσμού, το οποίο προσεγγίζει τον μέσο όρο της ΕΕ. Αν και ο ρυθμός αύξησης των στεγαστικών δανείων υπήρξε σχετικά συγκρατημένος στο παρελθόν, η άνοδος των τιμών των κατοικιών είναι πλέον αξιοσημείωτη και σε δεδομένη στιγμή θα μπορούσε να συνοδευτεί από έντονη αύξηση του ποσοστού χορήγησης νέων στεγαστικών δανείων. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε περαιτέρω αύξηση της συνολικής δανειακής επιβάρυνσης των νοικοκυριών μεσοπρόθεσμα.

| δ) | Οι δυσμενείς οικονομικές και χρηματοπιστωτικές εξελίξεις μπορούν να προκαλέσουν ή και να προκληθούν οι ίδιες από απότομες προσαρμογές στην αγορά οικιστικών ακινήτων, γεγονός που θα μπορούσε, στο πλαίσιο των κυκλικών ευπαθειών, να οδηγήσει στην επέλευση άμεσων και έμμεσων κινδύνων για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, λαμβανομένων υπόψη των ως άνω ευπαθειών. Οι πιθανοί άμεσοι κίνδυνοι για το τραπεζικό σύστημα στη Γερμανία αφορούν τόσο τις ενδεχόμενες αθετήσεις υποχρεώσεων από δάνεια που χορηγήθηκαν σε περιβάλλον μακροχρόνιας ανοδικής πορείας της οικονομίας, υπερτίμησης των κατοικιών και ισχυρής ανόδου των τιμών τους, όσο και τις ανταγωνιστικές πιέσεις που μπορούν να οδηγήσουν σε χαλάρωση των κριτηρίων χορηγήσεων και σε μειώσεις των περιθωρίων ασφαλείας των νέων χορηγήσεων. Επιπλέον, σε συνθήκες σημαντικής μείωσης των τιμών των κατοικιών ο πλούτος ορισμένων νοικοκυριών ενδέχεται να επηρεαστεί αρνητικά ή το ενυπόθηκο χρέος τους από στεγαστικά δάνεια να υπερβεί την αξία της υποθήκης (negative equity). Εάν, για παράδειγμα, αυξηθεί η ανεργία και/ή μειωθεί ο ρυθμός αύξησης του εισοδήματος των νοικοκυριών, ορισμένα εξ αυτών ενδέχεται να αντιμετωπίσουν μεγαλύτερη δυσκολία στην εξυπηρέτηση του χρέους τους. Η σχέση αλληλεπίδρασης μεταξύ αρνητικού εισοδήματος και πλούτου των νοικοκυριών μπορεί να ενισχύσει την αρχική διαταραχή σε περίπτωση που αυτά υποχρεωθούν να μειώσουν την κατανάλωση για να εξυπηρετήσουν το χρέος τους. Αυτό θα μπορούσε με τη σειρά του να προκαλέσει δευτερογενείς επιπτώσεις και αύξηση των κινδύνων για τα πιστωτικά ιδρύματα και το χρηματοπιστωτικό σύστημα. |
| --- | --- |

δ)

Οι δυσμενείς οικονομικές και χρηματοπιστωτικές εξελίξεις μπορούν να προκαλέσουν ή και να προκληθούν οι ίδιες από απότομες προσαρμογές στην αγορά οικιστικών ακινήτων, γεγονός που θα μπορούσε, στο πλαίσιο των κυκλικών ευπαθειών, να οδηγήσει στην επέλευση άμεσων και έμμεσων κινδύνων για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, λαμβανομένων υπόψη των ως άνω ευπαθειών. Οι πιθανοί άμεσοι κίνδυνοι για το τραπεζικό σύστημα στη Γερμανία αφορούν τόσο τις ενδεχόμενες αθετήσεις υποχρεώσεων από δάνεια που χορηγήθηκαν σε περιβάλλον μακροχρόνιας ανοδικής πορείας της οικονομίας, υπερτίμησης των κατοικιών και ισχυρής ανόδου των τιμών τους, όσο και τις ανταγωνιστικές πιέσεις που μπορούν να οδηγήσουν σε χαλάρωση των κριτηρίων χορηγήσεων και σε μειώσεις των περιθωρίων ασφαλείας των νέων χορηγήσεων. Επιπλέον, σε συνθήκες σημαντικής μείωσης των τιμών των κατοικιών ο πλούτος ορισμένων νοικοκυριών ενδέχεται να επηρεαστεί αρνητικά ή το ενυπόθηκο χρέος τους από στεγαστικά δάνεια να υπερβεί την αξία της υποθήκης (negative equity). Εάν, για παράδειγμα, αυξηθεί η ανεργία και/ή μειωθεί ο ρυθμός αύξησης του εισοδήματος των νοικοκυριών, ορισμένα εξ αυτών ενδέχεται να αντιμετωπίσουν μεγαλύτερη δυσκολία στην εξυπηρέτηση του χρέους τους. Η σχέση αλληλεπίδρασης μεταξύ αρνητικού εισοδήματος και πλούτου των νοικοκυριών μπορεί να ενισχύσει την αρχική διαταραχή σε περίπτωση που αυτά υποχρεωθούν να μειώσουν την κατανάλωση για να εξυπηρετήσουν το χρέος τους. Αυτό θα μπορούσε με τη σειρά του να προκαλέσει δευτερογενείς επιπτώσεις και αύξηση των κινδύνων για τα πιστωτικά ιδρύματα και το χρηματοπιστωτικό σύστημα.

| ε) | Ωστόσο, σημειώνεται ότι η εφαρμογή σταθερού επιτοκίου στα ενυπόθηκα δάνεια για παρατεταμένες περιόδους αποσκοπεί στον μετριασμό της έκθεσης των δανειοληπτών στον κίνδυνο αύξησης των επιτοκίων. Με δεδομένες τις προοπτικές διαμόρφωσης θετικού εισοδήματος όσον αφορά τα ιδιωτικά νοικοκυριά και τις παρατεταμένες ευνοϊκές συνθήκες που επικρατούν στην αγορά εργασίας, φαίνονται μάλλον ισχνοί οι όποιοι κίνδυνοι για εκείνα να αναγκαστούν να πιεστούν οικονομικά. Πάντως, θα πρέπει να σημειωθεί ότι τον επιτοκιακό κίνδυνο λόγω εφαρμογής σταθερού επιτοκίου για παρατεταμένες περιόδους φέρουν τα πιστωτικά ιδρύματα και αυτό αποτελεί μία από τις κυκλικές ευπάθειες του τραπεζικού συστήματος. |
| --- | --- |

ε)

Ωστόσο, σημειώνεται ότι η εφαρμογή σταθερού επιτοκίου στα ενυπόθηκα δάνεια για παρατεταμένες περιόδους αποσκοπεί στον μετριασμό της έκθεσης των δανειοληπτών στον κίνδυνο αύξησης των επιτοκίων. Με δεδομένες τις προοπτικές διαμόρφωσης θετικού εισοδήματος όσον αφορά τα ιδιωτικά νοικοκυριά και τις παρατεταμένες ευνοϊκές συνθήκες που επικρατούν στην αγορά εργασίας, φαίνονται μάλλον ισχνοί οι όποιοι κίνδυνοι για εκείνα να αναγκαστούν να πιεστούν οικονομικά. Πάντως, θα πρέπει να σημειωθεί ότι τον επιτοκιακό κίνδυνο λόγω εφαρμογής σταθερού επιτοκίου για παρατεταμένες περιόδους φέρουν τα πιστωτικά ιδρύματα και αυτό αποτελεί μία από τις κυκλικές ευπάθειες του τραπεζικού συστήματος.

| στ) | Το ΕΣΣΚ σημειώνει ότι η Bundesanstalt für Finanzdienstleistungsaufsicht (ομοσπονδιακή αρχή χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, εφεξής η «BaFin») ανακοίνωσε ότι η Ausschuss für Finanzstabilät (επιτροπή χρηματοπιστωτικής σταθερότητας) συνέστησε την ενεργοποίηση συντελεστή αντικυκλικού κεφαλαιακού αποθέματος ασφαλείας ύψους 0,25 % με σκοπό την προληπτική ενίσχυση της ανθεκτικότητας των ιδρυμάτων. Η BaFin προτίθεται να ενεργοποιήσει τον εν λόγω συντελεστή σύμφωνα με τους όρους της εν λόγω σύστασης. Η συνιστώμενη βαθμονόμηση έχει λάβει υπόψη την πιστωτική δυναμική στη Γερμανία, η οποία συνοδεύεται από ισχυρή δυναμική των τιμών των οικιστικών ακινήτων. Ωστόσο, δεν αναμένεται να κάμψει τον ρυθμό αύξησης της στεγαστικής πίστης ή να ανακόψει την ενδεχόμενη επιδείνωση της ποιότητας των κριτηρίων χορηγήσεων. Αν και οι εθνικές αρχές παρακολουθούν τους όρους χορήγησης πιστώσεων, δεν έχουν ακόμη παράσχει επισήμως κατευθύνσεις σχετικά με το ενδεδειγμένο περιεχόμενο των προληπτικών κριτηρίων. |
| --- | --- |

στ)

Το ΕΣΣΚ σημειώνει ότι η Bundesanstalt für Finanzdienstleistungsaufsicht (ομοσπονδιακή αρχή χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, εφεξής η «BaFin») ανακοίνωσε ότι η Ausschuss für Finanzstabilät (επιτροπή χρηματοπιστωτικής σταθερότητας) συνέστησε την ενεργοποίηση συντελεστή αντικυκλικού κεφαλαιακού αποθέματος ασφαλείας ύψους 0,25 % με σκοπό την προληπτική ενίσχυση της ανθεκτικότητας των ιδρυμάτων. Η BaFin προτίθεται να ενεργοποιήσει τον εν λόγω συντελεστή σύμφωνα με τους όρους της εν λόγω σύστασης. Η συνιστώμενη βαθμονόμηση έχει λάβει υπόψη την πιστωτική δυναμική στη Γερμανία, η οποία συνοδεύεται από ισχυρή δυναμική των τιμών των οικιστικών ακινήτων. Ωστόσο, δεν αναμένεται να κάμψει τον ρυθμό αύξησης της στεγαστικής πίστης ή να ανακόψει την ενδεχόμενη επιδείνωση της ποιότητας των κριτηρίων χορηγήσεων. Αν και οι εθνικές αρχές παρακολουθούν τους όρους χορήγησης πιστώσεων, δεν έχουν ακόμη παράσχει επισήμως κατευθύνσεις σχετικά με το ενδεδειγμένο περιεχόμενο των προληπτικών κριτηρίων.

| ζ) | Τα ισχύοντα μέτρα πολιτικής αξιολογούνται ως εν μέρει κατάλληλα και εν μέρει επαρκή για τον μετριασμό των εντοπισθέντων συστημικών κινδύνων που σχετίζονται με τις ευπάθειες στον τομέα των οικιστικών ακινήτων. Η Γερμανία θα μπορούσε να ενεργοποιήσει περαιτέρω κεφαλαιακά μέτρα, απαιτώντας από τα πιστωτικά ιδρύματα τον σχηματισμό πρόσθετων κεφαλαιακών αποθεμάτων ασφαλείας με σκοπό την ενίσχυση της ανθεκτικότητας του τραπεζικού συστήματος σε κυκλικούς κινδύνους και ευπάθειες (δηλαδή στον πιστωτικό και τον επιτοκιακό κίνδυνο) που ενδεχομένως έχουν συσσωρευτεί, δεδομένης της μακροχρόνιας ανοδικής πορείας της οικονομίας και της ταχύτατα εξελισσόμενης δυναμικής των τιμών των κατοικιών. Λαμβάνοντας υπόψη την παρατηρούμενη εδώ και αρκετά χρόνια σημαντική υπερτίμηση των ακινήτων στις αστικές περιοχές της και την αβεβαιότητα που αφορά τα κριτήρια χορηγήσεων, η Γερμανία θα μπορούσε να συμβάλει δεόντως στη διασφάλιση υγιών κριτηρίων χορήγησης νέων δανείων (π.χ. συστήνοντας ή ενεργοποιώντας νομικά δεσμευτικά όρια δεικτών LTV, εφόσον πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις ενεργοποίησης), ώστε να αποτραπεί η συσσώρευση ευπαθειών και κατ’ αυτόν τον τρόπο να ενισχυθεί η χρηματοπιστωτική σταθερότητα. |
| --- | --- |

ζ)

Τα ισχύοντα μέτρα πολιτικής αξιολογούνται ως εν μέρει κατάλληλα και εν μέρει επαρκή για τον μετριασμό των εντοπισθέντων συστημικών κινδύνων που σχετίζονται με τις ευπάθειες στον τομέα των οικιστικών ακινήτων. Η Γερμανία θα μπορούσε να ενεργοποιήσει περαιτέρω κεφαλαιακά μέτρα, απαιτώντας από τα πιστωτικά ιδρύματα τον σχηματισμό πρόσθετων κεφαλαιακών αποθεμάτων ασφαλείας με σκοπό την ενίσχυση της ανθεκτικότητας του τραπεζικού συστήματος σε κυκλικούς κινδύνους και ευπάθειες (δηλαδή στον πιστωτικό και τον επιτοκιακό κίνδυνο) που ενδεχομένως έχουν συσσωρευτεί, δεδομένης της μακροχρόνιας ανοδικής πορείας της οικονομίας και της ταχύτατα εξελισσόμενης δυναμικής των τιμών των κατοικιών. Λαμβάνοντας υπόψη την παρατηρούμενη εδώ και αρκετά χρόνια σημαντική υπερτίμηση των ακινήτων στις αστικές περιοχές της και την αβεβαιότητα που αφορά τα κριτήρια χορηγήσεων, η Γερμανία θα μπορούσε να συμβάλει δεόντως στη διασφάλιση υγιών κριτηρίων χορήγησης νέων δανείων (π.χ. συστήνοντας ή ενεργοποιώντας νομικά δεσμευτικά όρια δεικτών LTV, εφόσον πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις ενεργοποίησης), ώστε να αποτραπεί η συσσώρευση ευπαθειών και κατ’ αυτόν τον τρόπο να ενισχυθεί η χρηματοπιστωτική σταθερότητα.

| η) | Όπως είχε ήδη προτείνει η Ausschuss für Finanzstabilität το 2015 (13), είναι επίσης σημαντικό οι εθνικές αρχές να διαθέτουν όλα τα απαραίτητα μακροπροληπτικά εργαλεία που θα τους παρέχουν τις αναγκαίες εξουσίες για την αντιμετώπιση ενδεχόμενων ευπαθειών για σκοπούς χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, συμπεριλαμβανομένων, ιδίως, των εξουσιών θέσπισης νομικά δεσμευτικών ορίων για τους δείκτες δανείου προς αξία, καθώς και για τους δείκτες χρέους προς εισόδημα ή εξυπηρέτησης χρέους προς εισόδημα, σε συνδυασμό με την εφαρμογή ορίων ως προς τη διάρκεια, όποτε αυτό κρίνεται αναγκαίο στο πλαίσιο της χορήγησης νέων στεγαστικών δανείων. Πάντως, τα εισοδηματικής βάσης εργαλεία δεν είναι ακόμη διαθέσιμα στη Γερμανία. Παρόλο που οι εθνικές αρχές όντως διαθέτουν την εξουσία θέσπισης νομικά δεσμευτικών ορίων για τους δείκτες δανείου προς αξία όποτε το κρίνουν απαραίτητο για τη διασφάλιση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, η εξουσία τους αυτή εξαρτάται από τον εντοπισμό κινδύνων για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα αναγόμενων στην ισχυρή άνοδο των τιμών των κατοικιών και στην αύξηση του ενυπόθηκου δανεισμού, σε συνδυασμό με ουσιαστική χαλάρωση των κριτηρίων χορηγήσεων. Ως εκ τούτου, θα πρέπει επίσης να αποκατασταθούν τα υφιστάμενα κενά στα στοιχεία των κριτηρίων χορήγησης νέων ενυπόθηκων δανείων, ώστε να βελτιωθεί η ικανότητα εντοπισμού των εν λόγω κινδύνων και αντιμετώπισής τους όταν παρίσταται ανάγκη: μια τέτοια πρωτοβουλία αποτελεί αναγκαία προσθήκη στο γερμανικό πλαίσιο μακροπροληπτικής παρακολούθησης. |
| --- | --- |

η)

Όπως είχε ήδη προτείνει η Ausschuss für Finanzstabilität το 2015 (13), είναι επίσης σημαντικό οι εθνικές αρχές να διαθέτουν όλα τα απαραίτητα μακροπροληπτικά εργαλεία που θα τους παρέχουν τις αναγκαίες εξουσίες για την αντιμετώπιση ενδεχόμενων ευπαθειών για σκοπούς χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, συμπεριλαμβανομένων, ιδίως, των εξουσιών θέσπισης νομικά δεσμευτικών ορίων για τους δείκτες δανείου προς αξία, καθώς και για τους δείκτες χρέους προς εισόδημα ή εξυπηρέτησης χρέους προς εισόδημα, σε συνδυασμό με την εφαρμογή ορίων ως προς τη διάρκεια, όποτε αυτό κρίνεται αναγκαίο στο πλαίσιο της χορήγησης νέων στεγαστικών δανείων. Πάντως, τα εισοδηματικής βάσης εργαλεία δεν είναι ακόμη διαθέσιμα στη Γερμανία. Παρόλο που οι εθνικές αρχές όντως διαθέτουν την εξουσία θέσπισης νομικά δεσμευτικών ορίων για τους δείκτες δανείου προς αξία όποτε το κρίνουν απαραίτητο για τη διασφάλιση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, η εξουσία τους αυτή εξαρτάται από τον εντοπισμό κινδύνων για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα αναγόμενων στην ισχυρή άνοδο των τιμών των κατοικιών και στην αύξηση του ενυπόθηκου δανεισμού, σε συνδυασμό με ουσιαστική χαλάρωση των κριτηρίων χορηγήσεων. Ως εκ τούτου, θα πρέπει επίσης να αποκατασταθούν τα υφιστάμενα κενά στα στοιχεία των κριτηρίων χορήγησης νέων ενυπόθηκων δανείων, ώστε να βελτιωθεί η ικανότητα εντοπισμού των εν λόγω κινδύνων και αντιμετώπισής τους όταν παρίσταται ανάγκη: μια τέτοια πρωτοβουλία αποτελεί αναγκαία προσθήκη στο γερμανικό πλαίσιο μακροπροληπτικής παρακολούθησης.

| (9) | Κατά την ενεργοποίηση μέτρων για την αντιμετώπιση των εντοπισθεισών ευπαθειών η βαθμονόμηση και η σταδιακή εφαρμογή τους θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τη θέση της Γερμανίας στην εξέλιξη των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κύκλων και τυχόν επιπτώσεις όσον αφορά το συναφές κόστος και τα οφέλη. |
| --- | --- |

(9)

Κατά την ενεργοποίηση μέτρων για την αντιμετώπιση των εντοπισθεισών ευπαθειών η βαθμονόμηση και η σταδιακή εφαρμογή τους θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τη θέση της Γερμανίας στην εξέλιξη των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κύκλων και τυχόν επιπτώσεις όσον αφορά το συναφές κόστος και τα οφέλη.

| (10) | Οι προειδοποιήσεις του ΕΣΣΚ δημοσιεύονται αφού το γενικό συμβούλιο ενημερώσει σχετικά το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και εφόσον του παράσχει τη δυνατότητα να αντιδράσει, και αφού οι αποδέκτες ενημερωθούν για την πρόθεση δημοσίευσης, |
| --- | --- |

(10)

Οι προειδοποιήσεις του ΕΣΣΚ δημοσιεύονται αφού το γενικό συμβούλιο ενημερώσει σχετικά το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και εφόσον του παράσχει τη δυνατότητα να αντιδράσει, και αφού οι αποδέκτες ενημερωθούν για την πρόθεση δημοσίευσης,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ:

Το ΕΣΣΚ εντόπισε στον τομέα οικιστικών ακινήτων της Γερμανίας μεσοπρόθεσμες ευπάθειες οι οποίες αποτελούν πηγή συστημικού κινδύνου για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και μπορούν να έχουν σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις στην πραγματική οικονομία. Από μακροπροληπτική άποψη το ΕΣΣΚ θεωρεί ως κύριες ευπάθειες τη σημαντική υπερτίμηση των κατοικιών στις αστικές περιοχές, η οποία συσχετίζεται με τη γενικευμένη και ταχύτατα εξελισσόμενη δυναμική των τιμών των κατοικιών, και ορισμένες ενδείξεις περί χαλάρωσης των κριτηρίων χορηγήσεων, στο πλαίσιο της γενικότερης αβεβαιότητας που αφορά τα κριτήρια χορηγήσεων στεγαστικών δανείων λόγω της ύπαρξης σημαντικών κενών στα σχετικά στοιχεία.

Φρανκφούρτη, 27 Ιουνίου 2019.

Προϊστάμενος της Γραμματείας του ΕΣΣΚ,

εξ ονόματος του γενικού συμβουλίου του ΕΣΣΚ

Francesco MAZZAFERRO

---

(1)  ΕΕ L 331 της 15.12.2010, σ. 1.

1

(2)  Βλέπε «Vulnerabilities in the EU Residential Real Estate Sector» (Ευπάθειες στον τομέα των οικιστικών ακινήτων της ΕΕ, ΕΣΣΚ), Νοέμβριος 2016, διαθέσιμο στον δικτυακό τόπο του ΕΣΣΚ (www.esrb.europa.eu).

2

(3)  Προειδοποίηση ΕΣΣΚ/2016/06 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2016, σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων του Βελγίου (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 45).

3

(4)  Προειδοποίηση ΕΣΣΚ/2016/07 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2016, σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της Δανίας (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 47).

4

(5)  Προειδοποίηση ΕΣΣΚ/2016/09 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2016, σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων του Λουξεμβούργου (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 51).

5

(6)  Προειδοποίηση ΕΣΣΚ/2016/10 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2016, σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων των Κάτω Χωρών (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 53).

6

(7)  Προειδοποίηση ΕΣΣΚ/2016/05 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2016, σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της Αυστρίας (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 43).

7

(8)  Προειδοποίηση ΕΣΣΚ/2016/08 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2016, σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της Φινλανδίας (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 49).

8

(9)  Προειδοποίηση ΕΣΣΚ/2016/11 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2016, σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της Σουηδίας (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 55).

9

(10)  Προειδοποίηση ΕΣΣΚ/2016/12 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2016, σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων του Ηνωμένου Βασιλείου (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 57).

10

(11)  Βλέπε «Vulnerabilities in the residential real estate sectors of EEA countries» (Ευπάθειες στους τομείς των οικιστικών ακινήτων των χωρών του ΕΟΧ), ΕΣΣΚ, 2019, διαθέσιμο στον δικτυακό τόπο του ΕΣΣΚ (www.esrb.europa.eu).

11

(12)  Βιώσιμος δείκτης LTV είναι ο λόγος του ύψους στεγαστικού δανείου προς την αξία του ενυπόθηκου ακινήτου. Η τελευταία είναι η αξία του ακινήτου, υπολογιζόμενη βάσει συντηρητικής αξιολόγησης και αφού ληφθούν υπόψη οι θεμελιώδεις παράγοντες καθορισμού της. Βλέπε άρθρο 16 παράγραφος 2 του Pfandbriefgesetz (νόμου περί καλυμμένων ομολογιών).

12

(13)  Σύσταση AFS/2015/1 σχετικά με νέα μέσα ρύθμισης των δανείων για την κατασκευή ή την αγορά οικιστικών ακινήτων (Empfehlung AFS/2015/1 vom 30. Juni 2015 zu neuen Instrumenten für die Regulierung der Darlehensvergabe zum Bau oder Erwerb von Wohnimmobilien).

13

Juni 2015 zu neuen Instrumenten für die Regulierung der Darlehensvergabe zum Bau oder Erwerb von Wohnimmobilien

---

| 30.10.2019 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 366/49 |
| --- | --- | --- | --- |

30.10.2019

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 366/49

---

ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΣΥΣΤΗΜΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

της 27ης Ιουνίου 2019

σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της Γαλλίας

(ΕΣΣΚ/2019/12)

(2019/C 366/09)

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΣΥΣΤΗΜΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1092/2010 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 24ης Νοεμβρίου 2010, σχετικά με τη μακροπροληπτική επίβλεψη του χρηματοοικονομικού συστήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τη σύσταση Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου (1), και ιδίως τα άρθρα 3, 16 και 18,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

| (1) | Η στέγαση αποτελεί βασικό τομέα της πραγματικής οικονομίας και αντιπροσωπεύει σημαντικό μέρος του πλούτου των νοικοκυριών και του τραπεζικού δανεισμού. Τα οικιστικά ακίνητα αποτελούν σημαντική συνιστώσα των περιουσιακών στοιχείων των νοικοκυριών και τα στεγαστικά δάνεια καταλαμβάνουν συχνά μεγάλο μερίδιο των ισολογισμών των πιστωτικών ιδρυμάτων. Εξάλλου, η κατασκευαστική δραστηριότητα στον τομέα της στέγασης αποτελεί κατ’ εξοχήν σημαντικό στοιχείο της πραγματικής οικονομίας ως πηγή απασχόλησης, επενδύσεων και ανάπτυξης. |
| --- | --- |

(1)

Η στέγαση αποτελεί βασικό τομέα της πραγματικής οικονομίας και αντιπροσωπεύει σημαντικό μέρος του πλούτου των νοικοκυριών και του τραπεζικού δανεισμού. Τα οικιστικά ακίνητα αποτελούν σημαντική συνιστώσα των περιουσιακών στοιχείων των νοικοκυριών και τα στεγαστικά δάνεια καταλαμβάνουν συχνά μεγάλο μερίδιο των ισολογισμών των πιστωτικών ιδρυμάτων. Εξάλλου, η κατασκευαστική δραστηριότητα στον τομέα της στέγασης αποτελεί κατ’ εξοχήν σημαντικό στοιχείο της πραγματικής οικονομίας ως πηγή απασχόλησης, επενδύσεων και ανάπτυξης.

| (2) | Οι οικονομικές κρίσεις του παρελθόντος και η εμπειρία πολλών χωρών κατέδειξαν ότι οι μη διατηρήσιμες εξελίξεις στις αγορές ακινήτων μπορούν να έχουν σοβαρές συνέπειες για τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος και της οικονομίας ορισμένης χώρας στο σύνολό της, οι οποίες μπορούν επίσης να προκαλέσουν και αρνητικές δευτερογενείς επιπτώσεις διασυνοριακού χαρακτήρα. Τα αποτελέσματα στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα μπορούν να είναι άμεσα και έμμεσα. Τα άμεσα αποτελέσματα αφορούν τις πιστωτικές ζημίες στα χαρτοφυλάκια ενυπόθηκων δανείων λόγω της επικράτησης δυσμενών οικονομικών ή χρηματοπιστωτικών συνθηκών και της ταυτόχρονης εκδήλωσης αρνητικών εξελίξεων στην αγορά οικιστικών ακινήτων. Τα έμμεσα αποτελέσματα αφορούν προσαρμογές στην κατανάλωση των νοικοκυριών οι οποίες παράγουν περαιτέρω συνέπειες για την πραγματική οικονομία και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. |
| --- | --- |

(2)

Οι οικονομικές κρίσεις του παρελθόντος και η εμπειρία πολλών χωρών κατέδειξαν ότι οι μη διατηρήσιμες εξελίξεις στις αγορές ακινήτων μπορούν να έχουν σοβαρές συνέπειες για τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος και της οικονομίας ορισμένης χώρας στο σύνολό της, οι οποίες μπορούν επίσης να προκαλέσουν και αρνητικές δευτερογενείς επιπτώσεις διασυνοριακού χαρακτήρα. Τα αποτελέσματα στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα μπορούν να είναι άμεσα και έμμεσα. Τα άμεσα αποτελέσματα αφορούν τις πιστωτικές ζημίες στα χαρτοφυλάκια ενυπόθηκων δανείων λόγω της επικράτησης δυσμενών οικονομικών ή χρηματοπιστωτικών συνθηκών και της ταυτόχρονης εκδήλωσης αρνητικών εξελίξεων στην αγορά οικιστικών ακινήτων. Τα έμμεσα αποτελέσματα αφορούν προσαρμογές στην κατανάλωση των νοικοκυριών οι οποίες παράγουν περαιτέρω συνέπειες για την πραγματική οικονομία και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.

| (3) | Οι αγορές ακινήτων είναι επιρρεπείς σε κυκλικές εξελίξεις. Η υπερβολική ανάληψη κινδύνων, η υπερβολική μόχλευση και τα δυσάρμοστα κίνητρα κατά την ανοδική φάση του κύκλου της αγοράς ακινήτων μπορούν να οδηγήσουν σε σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις τόσο για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα όσο και για την πραγματική οικονομία. Λόγω της κρίσιμης σημασίας του τομέα των οικιστικών ακινήτων για τη χρηματοπιστωτική και μακροοικονομική σταθερότητα, είναι ιδιαίτερα σημαντική η προσπάθεια αποτροπής της συσσώρευσης ευπαθειών στις αγορές οικιστικών ακινήτων μέσω της χρήσης της μακροπροληπτικής πολιτικής κατά τρόπο διαφορετικό από τη χρήση της ως εργαλείου μετριασμού του συστημικού κινδύνου. |
| --- | --- |

(3)

Οι αγορές ακινήτων είναι επιρρεπείς σε κυκλικές εξελίξεις. Η υπερβολική ανάληψη κινδύνων, η υπερβολική μόχλευση και τα δυσάρμοστα κίνητρα κατά την ανοδική φάση του κύκλου της αγοράς ακινήτων μπορούν να οδηγήσουν σε σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις τόσο για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα όσο και για την πραγματική οικονομία. Λόγω της κρίσιμης σημασίας του τομέα των οικιστικών ακινήτων για τη χρηματοπιστωτική και μακροοικονομική σταθερότητα, είναι ιδιαίτερα σημαντική η προσπάθεια αποτροπής της συσσώρευσης ευπαθειών στις αγορές οικιστικών ακινήτων μέσω της χρήσης της μακροπροληπτικής πολιτικής κατά τρόπο διαφορετικό από τη χρήση της ως εργαλείου μετριασμού του συστημικού κινδύνου.

| (4) | Ναι μεν οι κυκλικοί παράγοντες κατέχουν σημαντικό ρόλο στην τροφοδότηση των ευπαθειών που εντοπίστηκαν στις αγορές οικιστικών ακινήτων των χωρών του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ), αλλά υπάρχουν και διαρθρωτικοί παράγοντες που συνέτειναν σε αυτές. Στους παράγοντες αυτούς είναι δυνατόν να περιλαμβάνονται η υποπροσφορά οικιστικών ακινήτων, η οποία ασκεί ανοδική πίεση στις τιμές των κατοικιών και στο χρέος των νοικοκυριών που αγοράζουν ακίνητα για ιδιοκατοίκηση, ή άλλες κρατικές πολιτικές που μπορούν να λειτουργούν ως κίνητρο πρόσθετου δανεισμού για τα νοικοκυριά. Δεδομένου ότι οι παράγοντες αυτοί εκτείνονται πέραν της μακροπροληπτικής πολιτικής, τα υφιστάμενα μακροπροληπτικά μέτρα μπορούν να συμπληρωθούν και να ενισχυθούν από τη λήψη μέτρων σε άλλους τομείς πολιτικής με σκοπό την αποτελεσματική και ουσιαστική αντιμετώπιση των ευπαθειών που εκδηλώνονται στις αγορές οικιστικών ακινήτων διαφόρων χωρών κατά τρόπο που να μη συνεπάγεται υπερβολικό κόστος για την πραγματική οικονομία και το χρηματοπιστωτικό σύστημα. |
| --- | --- |

(4)

Ναι μεν οι κυκλικοί παράγοντες κατέχουν σημαντικό ρόλο στην τροφοδότηση των ευπαθειών που εντοπίστηκαν στις αγορές οικιστικών ακινήτων των χωρών του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ), αλλά υπάρχουν και διαρθρωτικοί παράγοντες που συνέτειναν σε αυτές. Στους παράγοντες αυτούς είναι δυνατόν να περιλαμβάνονται η υποπροσφορά οικιστικών ακινήτων, η οποία ασκεί ανοδική πίεση στις τιμές των κατοικιών και στο χρέος των νοικοκυριών που αγοράζουν ακίνητα για ιδιοκατοίκηση, ή άλλες κρατικές πολιτικές που μπορούν να λειτουργούν ως κίνητρο πρόσθετου δανεισμού για τα νοικοκυριά. Δεδομένου ότι οι παράγοντες αυτοί εκτείνονται πέραν της μακροπροληπτικής πολιτικής, τα υφιστάμενα μακροπροληπτικά μέτρα μπορούν να συμπληρωθούν και να ενισχυθούν από τη λήψη μέτρων σε άλλους τομείς πολιτικής με σκοπό την αποτελεσματική και ουσιαστική αντιμετώπιση των ευπαθειών που εκδηλώνονται στις αγορές οικιστικών ακινήτων διαφόρων χωρών κατά τρόπο που να μη συνεπάγεται υπερβολικό κόστος για την πραγματική οικονομία και το χρηματοπιστωτικό σύστημα.

| (5) | Το 2016 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου (ΕΣΣΚ) αξιολόγησε σε επίπεδο Ένωσης τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες που σχετίζονται με τα οικιστικά ακίνητα (2). Βάσει της αξιολόγησης αυτής το ΕΣΣΚ κατάφερε να εντοπίσει σε διάφορες χώρες μεσοπρόθεσμες ευπάθειες οι οποίες αποτελούν εν δυνάμει πηγές συστημικού κινδύνου για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και οι οποίες οδήγησαν στην έκδοση προειδοποιήσεων σε οκτώ εξ αυτών: Βέλγιο (3), Δανία (4), Λουξεμβούργο (5), Κάτω Χώρες (6), Αυστρία (7), Φινλανδία (8), Σουηδία (9) και Ηνωμένο Βασίλειο (10). |
| --- | --- |

(5)

Το 2016 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου (ΕΣΣΚ) αξιολόγησε σε επίπεδο Ένωσης τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες που σχετίζονται με τα οικιστικά ακίνητα (2). Βάσει της αξιολόγησης αυτής το ΕΣΣΚ κατάφερε να εντοπίσει σε διάφορες χώρες μεσοπρόθεσμες ευπάθειες οι οποίες αποτελούν εν δυνάμει πηγές συστημικού κινδύνου για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και οι οποίες οδήγησαν στην έκδοση προειδοποιήσεων σε οκτώ εξ αυτών: Βέλγιο (3), Δανία (4), Λουξεμβούργο (5), Κάτω Χώρες (6), Αυστρία (7), Φινλανδία (8), Σουηδία (9) και Ηνωμένο Βασίλειο (10).

| (6) | Το ΕΣΣΚ ολοκλήρωσε πρόσφατα μια συστηματική και προορατική αξιολόγηση των ευπαθειών του τομέα των οικιστικών ακινήτων σε επίπεδο ΕΟΧ (11). |
| --- | --- |

(6)

Το ΕΣΣΚ ολοκλήρωσε πρόσφατα μια συστηματική και προορατική αξιολόγηση των ευπαθειών του τομέα των οικιστικών ακινήτων σε επίπεδο ΕΟΧ (11).

| (7) | Στο πλαίσιο αυτό το ΕΣΣΚ εντόπισε σε έντεκα χώρες, μεταξύ των οποίων η Γαλλία, ορισμένες μεσοπρόθεσμες ευπάθειες που αποτελούν εν δυνάμει πηγές συστημικού κινδύνου για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και δεν έχουν αντιμετωπιστεί επαρκώς. |
| --- | --- |

(7)

Στο πλαίσιο αυτό το ΕΣΣΚ εντόπισε σε έντεκα χώρες, μεταξύ των οποίων η Γαλλία, ορισμένες μεσοπρόθεσμες ευπάθειες που αποτελούν εν δυνάμει πηγές συστημικού κινδύνου για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και δεν έχουν αντιμετωπιστεί επαρκώς.

| (8) | Η αξιολόγηση των ευπαθειών από το ΕΣΣΚ υπογραμμίζει τα ακόλουθα όσον αφορά τη Γαλλία:






  α) | Η δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών στη Γαλλία είναι σχετικά υψηλή σε σχέση με το διαθέσιμο εισόδημα. Έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία δέκα χρόνια και η πρόσφατη μεσοπρόθεσμη δυναμική δείχνει ότι αυτή η τάση θα μπορούσε να συνεχιστεί. Οι κύριοι κίνδυνοι που συνδέονται με ένα τέτοιο επίπεδο δανειακής επιβάρυνσης των νοικοκυριών είναι η πιθανότητα συρρίκνωσης της κατανάλωσης και παραγωγής δευτερογενών επιδράσεων στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα σε περίπτωση μακροοικονομικής διαταραχής. Ωστόσο, στη γαλλική οικονομία υπάρχουν ορισμένοι παράγοντες μετριασμού των κινδύνων. Πρώτον, τα νοικοκυριά έχουν υψηλό ποσοστό αποταμιεύσεων συγκρινόμενα διεθνώς. Δεύτερον, υπάρχουν σημαντικά δίκτυα κοινωνικής προστασίας που αποσκοπούν στην άμβλυνση των επιπτώσεων της απότομης μείωσης του εισοδήματος των δανειοληπτών σε περίπτωση ανεργίας, μειώνοντας έτσι τις πιθανές δευτερογενείς επιδράσεις μιας μακροοικονομικής διαταραχής. Τρίτον, ένα μεγάλο ποσοστό δανειοληπτών δεν εκτίθεται σε επιτοκιακό κίνδυνο λόγω της σύναψης στεγαστικών δανείων σταθερού επιτοκίου. |
| --- | --- | --- |

(8)

Η αξιολόγηση των ευπαθειών από το ΕΣΣΚ υπογραμμίζει τα ακόλουθα όσον αφορά τη Γαλλία:

α)

Η δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών στη Γαλλία είναι σχετικά υψηλή σε σχέση με το διαθέσιμο εισόδημα. Έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία δέκα χρόνια και η πρόσφατη μεσοπρόθεσμη δυναμική δείχνει ότι αυτή η τάση θα μπορούσε να συνεχιστεί. Οι κύριοι κίνδυνοι που συνδέονται με ένα τέτοιο επίπεδο δανειακής επιβάρυνσης των νοικοκυριών είναι η πιθανότητα συρρίκνωσης της κατανάλωσης και παραγωγής δευτερογενών επιδράσεων στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα σε περίπτωση μακροοικονομικής διαταραχής. Ωστόσο, στη γαλλική οικονομία υπάρχουν ορισμένοι παράγοντες μετριασμού των κινδύνων. Πρώτον, τα νοικοκυριά έχουν υψηλό ποσοστό αποταμιεύσεων συγκρινόμενα διεθνώς. Δεύτερον, υπάρχουν σημαντικά δίκτυα κοινωνικής προστασίας που αποσκοπούν στην άμβλυνση των επιπτώσεων της απότομης μείωσης του εισοδήματος των δανειοληπτών σε περίπτωση ανεργίας, μειώνοντας έτσι τις πιθανές δευτερογενείς επιδράσεις μιας μακροοικονομικής διαταραχής. Τρίτον, ένα μεγάλο ποσοστό δανειοληπτών δεν εκτίθεται σε επιτοκιακό κίνδυνο λόγω της σύναψης στεγαστικών δανείων σταθερού επιτοκίου.

| β) | Ο ρυθμός αύξησης των στεγαστικών δανείων ήταν σχετικά έντονος, τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μεσοπρόθεσμα. Η αύξηση των νέων στεγαστικών δανείων είναι αξιοσημείωτη και αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε περαιτέρω αύξηση της συνολικής δανειακής επιβάρυνσης των νοικοκυριών. Επιπλέον, ορισμένοι δείκτες υποδηλώνουν ότι κάποια νοικοκυριά που έχουν λάβει στεγαστικά δάνεια στη Γαλλία ενδέχεται να είναι ευάλωτα σε οικονομικές και οικονομικές διαταραχές, ιδίως τα νοικοκυριά νεαρής ηλικίας και χαμηλότερων εισοδημάτων, αλλά με υψηλότερους δείκτες εξυπηρέτησης χρέους προς εισόδημα (DSTI). Ακόμη, περίπου το ένα τρίτο των νέων στεγαστικών δανείων έχουν δείκτη δανείου προς αξία (LTV) μεγαλύτερο του 95 %, ο δε μέσος δείκτης δανείου προς έσοδα για τα νέα δάνεια έφτασε στο ιστορικά υψηλότερο επίπεδό του το 2017. Η μέση διάρκεια των στεγαστικών δανείων αυξήθηκε επίσης, ενώ η κατανομή των δεικτών DSTI επιδεινώθηκε. Τα προκαταρκτικά μικροδεδομένα που χρησιμοποιούν οι γαλλικές αρχές για να παρακολουθούν αυτές τις εξελίξεις υποδηλώνουν ότι ένα μεγάλο ποσοστό δανειοληπτών με υψηλό δείκτη LTV ή DSTI είναι πλούσια και τα δάνειά τους ενισχύονται από εξασφαλίσεις και εγγυήσεις. |
| --- | --- |

β)

Ο ρυθμός αύξησης των στεγαστικών δανείων ήταν σχετικά έντονος, τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μεσοπρόθεσμα. Η αύξηση των νέων στεγαστικών δανείων είναι αξιοσημείωτη και αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε περαιτέρω αύξηση της συνολικής δανειακής επιβάρυνσης των νοικοκυριών. Επιπλέον, ορισμένοι δείκτες υποδηλώνουν ότι κάποια νοικοκυριά που έχουν λάβει στεγαστικά δάνεια στη Γαλλία ενδέχεται να είναι ευάλωτα σε οικονομικές και οικονομικές διαταραχές, ιδίως τα νοικοκυριά νεαρής ηλικίας και χαμηλότερων εισοδημάτων, αλλά με υψηλότερους δείκτες εξυπηρέτησης χρέους προς εισόδημα (DSTI). Ακόμη, περίπου το ένα τρίτο των νέων στεγαστικών δανείων έχουν δείκτη δανείου προς αξία (LTV) μεγαλύτερο του 95 %, ο δε μέσος δείκτης δανείου προς έσοδα για τα νέα δάνεια έφτασε στο ιστορικά υψηλότερο επίπεδό του το 2017. Η μέση διάρκεια των στεγαστικών δανείων αυξήθηκε επίσης, ενώ η κατανομή των δεικτών DSTI επιδεινώθηκε. Τα προκαταρκτικά μικροδεδομένα που χρησιμοποιούν οι γαλλικές αρχές για να παρακολουθούν αυτές τις εξελίξεις υποδηλώνουν ότι ένα μεγάλο ποσοστό δανειοληπτών με υψηλό δείκτη LTV ή DSTI είναι πλούσια και τα δάνειά τους ενισχύονται από εξασφαλίσεις και εγγυήσεις.

| γ) | Παρόλο που δεν υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις περί εκτενούς υπερτίμησης των κατοικιών στη Γαλλία, οι τιμές των οικιστικών ακινήτων αυξήθηκαν σημαντικά σε ορισμένες μεγάλες πόλεις (12), και ιδίως στην περιοχή του Παρισιού, γεγονός που σε ορισμένες περιοχές ενδεχομένως επηρέασε τη δυνατότητα πρόσβασης σε οικονομικά προσιτά ακίνητα. Κατά τόπους υπάρχουν κάποιες ενδείξεις ότι οι τιμές των κατοικιών είναι υψηλές σε σχέση με το εισόδημα και τα μισθώματα. Το γεγονός ότι το ένα τρίτο όλων των χορηγηθέντων δανείων έχουν υψηλό δείκτη LTV και ότι μελλοντικά οι τιμές των κατοικιών ενδέχεται να προσαρμοστούν μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τον πλούτο ορισμένων νοικοκυριών. Ωστόσο, οι άμεσες πιστωτικές ζημίες από ενδεχόμενη απομείωση της αξίας των ασφαλειών των στεγαστικών δανείων αναμένεται να είναι μικρές λόγω της συνδρομής σειράς παραγόντων ειδικών ανά χώρα. Πρώτον, η χρήση του εγγυητικού πλαισίου για την εξασφάλιση των στεγαστικών δανείων (13) μετριάζει τον άμεσο πιστωτικό κίνδυνο για τα πιστωτικά ιδρύματα σε περίπτωση μείωσης των τιμών των κατοικιών. Δεύτερον, οι πιθανές επιδράσεις στον πλούτο των νοικοκυριών εκτιμάται ότι είναι ασθενέστερες από ό,τι σε άλλες προηγμένες οικονομίες, λόγω της απουσίας δυνατότητας δανεισμού έναντι της υπεραξίας των κατοικιών. |
| --- | --- |

γ)

Παρόλο που δεν υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις περί εκτενούς υπερτίμησης των κατοικιών στη Γαλλία, οι τιμές των οικιστικών ακινήτων αυξήθηκαν σημαντικά σε ορισμένες μεγάλες πόλεις (12), και ιδίως στην περιοχή του Παρισιού, γεγονός που σε ορισμένες περιοχές ενδεχομένως επηρέασε τη δυνατότητα πρόσβασης σε οικονομικά προσιτά ακίνητα. Κατά τόπους υπάρχουν κάποιες ενδείξεις ότι οι τιμές των κατοικιών είναι υψηλές σε σχέση με το εισόδημα και τα μισθώματα. Το γεγονός ότι το ένα τρίτο όλων των χορηγηθέντων δανείων έχουν υψηλό δείκτη LTV και ότι μελλοντικά οι τιμές των κατοικιών ενδέχεται να προσαρμοστούν μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τον πλούτο ορισμένων νοικοκυριών. Ωστόσο, οι άμεσες πιστωτικές ζημίες από ενδεχόμενη απομείωση της αξίας των ασφαλειών των στεγαστικών δανείων αναμένεται να είναι μικρές λόγω της συνδρομής σειράς παραγόντων ειδικών ανά χώρα. Πρώτον, η χρήση του εγγυητικού πλαισίου για την εξασφάλιση των στεγαστικών δανείων (13) μετριάζει τον άμεσο πιστωτικό κίνδυνο για τα πιστωτικά ιδρύματα σε περίπτωση μείωσης των τιμών των κατοικιών. Δεύτερον, οι πιθανές επιδράσεις στον πλούτο των νοικοκυριών εκτιμάται ότι είναι ασθενέστερες από ό,τι σε άλλες προηγμένες οικονομίες, λόγω της απουσίας δυνατότητας δανεισμού έναντι της υπεραξίας των κατοικιών.

| δ) | Οι δυσμενείς οικονομικές και χρηματοπιστωτικές συνθήκες ή οι δυσμενείς εξελίξεις στην αγορά οικιστικών ακινήτων θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε επέλευση άμεσων και έμμεσων κινδύνων για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, λαμβανομένων υπόψη των ως άνω ευπαθειών. Οι πιθανοί άμεσοι κίνδυνοι για το τραπεζικό σύστημα στη Γαλλία αφορούν τόσο τις ενδεχόμενες αθετήσεις δανείων που χορηγήθηκαν σε περιβάλλον ισχυρής ανόδου των τιμών των κατοικιών και χαμηλών επιτοκίων, όσο και τη δανειακή επιβάρυνση και τις ανταγωνιστικές πιέσεις που μπορούν να οδηγήσουν σε χαλάρωση των κριτηρίων χορηγήσεων και σε μειώσεις των περιθωρίων ασφαλείας των νέων χορηγήσεων. Στη Γαλλία διάφοροι παράγοντες αναμένεται να μετριάσουν τους άμεσους πιστωτικούς κινδύνους που σχετίζονται με τους κραδασμούς στην αγορά ακινήτων, όπως ο μηχανισμός εξασφαλίσεων που αναμένεται να είναι σχετικά ισχνός, τα σημαντικά δίκτυα κοινωνικής προστασίας και η επικράτηση των δανείων σταθερού επιτοκίου. Πάντως, εάν για παράδειγμα αυξηθεί η ανεργία και/ή μειωθεί ο ρυθμός αύξησης του εισοδήματος των νοικοκυριών, ορισμένα εξ αυτών ενδέχεται να αντιμετωπίσουν μεγαλύτερη δυσκολία στην εξυπηρέτηση του χρέους τους. Η σχέση αλληλεπίδρασης μεταξύ του αρνητικού εισοδήματος των νοικοκυριών και του πλούτου των νοικοκυριών μπορεί να ενισχύσει την αρχική διαταραχή σε περίπτωση που αυτά υποχρεωθούν να μειώσουν την κατανάλωση για να εξυπηρετήσουν τα ενυπόθηκα δάνειά τους. Αυτό θα μπορούσε με τη σειρά του να προκαλέσει δευτερογενείς επιπτώσεις και αύξηση των κινδύνων για τα πιστωτικά ιδρύματα και το χρηματοπιστωτικό σύστημα. |
| --- | --- |

δ)

Οι δυσμενείς οικονομικές και χρηματοπιστωτικές συνθήκες ή οι δυσμενείς εξελίξεις στην αγορά οικιστικών ακινήτων θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε επέλευση άμεσων και έμμεσων κινδύνων για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, λαμβανομένων υπόψη των ως άνω ευπαθειών. Οι πιθανοί άμεσοι κίνδυνοι για το τραπεζικό σύστημα στη Γαλλία αφορούν τόσο τις ενδεχόμενες αθετήσεις δανείων που χορηγήθηκαν σε περιβάλλον ισχυρής ανόδου των τιμών των κατοικιών και χαμηλών επιτοκίων, όσο και τη δανειακή επιβάρυνση και τις ανταγωνιστικές πιέσεις που μπορούν να οδηγήσουν σε χαλάρωση των κριτηρίων χορηγήσεων και σε μειώσεις των περιθωρίων ασφαλείας των νέων χορηγήσεων. Στη Γαλλία διάφοροι παράγοντες αναμένεται να μετριάσουν τους άμεσους πιστωτικούς κινδύνους που σχετίζονται με τους κραδασμούς στην αγορά ακινήτων, όπως ο μηχανισμός εξασφαλίσεων που αναμένεται να είναι σχετικά ισχνός, τα σημαντικά δίκτυα κοινωνικής προστασίας και η επικράτηση των δανείων σταθερού επιτοκίου. Πάντως, εάν για παράδειγμα αυξηθεί η ανεργία και/ή μειωθεί ο ρυθμός αύξησης του εισοδήματος των νοικοκυριών, ορισμένα εξ αυτών ενδέχεται να αντιμετωπίσουν μεγαλύτερη δυσκολία στην εξυπηρέτηση του χρέους τους. Η σχέση αλληλεπίδρασης μεταξύ του αρνητικού εισοδήματος των νοικοκυριών και του πλούτου των νοικοκυριών μπορεί να ενισχύσει την αρχική διαταραχή σε περίπτωση που αυτά υποχρεωθούν να μειώσουν την κατανάλωση για να εξυπηρετήσουν τα ενυπόθηκα δάνειά τους. Αυτό θα μπορούσε με τη σειρά του να προκαλέσει δευτερογενείς επιπτώσεις και αύξηση των κινδύνων για τα πιστωτικά ιδρύματα και το χρηματοπιστωτικό σύστημα.

| ε) | Το ΕΣΣΚ λαμβάνει υπόψη το γεγονός ότι η Γαλλία ανακοίνωσε τη θέσπιση συντελεστή αντικυκλικού κεφαλαιακού αποθέματος ασφαλείας ύψους 0,5 % για την προληπτική ενίσχυση της ανθεκτικότητας των ιδρυμάτων. Η βαθμονόμηση του μακροπροληπτικού αυτού μέτρου έλαβε υπόψη τη δανειακή επιβάρυνση του μη χρηματοπιστωτικού τομέα στη Γαλλία γενικότερα και, ειδικότερα, του τομέα των νοικοκυριών, καθώς η δανειοδότηση των νοικοκυριών υποστηρίζεται και από την ανάκαμψη των τιμών των οικιστικών ακινήτων. Ως εκ τούτου, το κεφαλαιακό μέτρο αναμένεται να ενισχύσει την ανθεκτικότητα του τραπεζικού τομέα στις συσσωρευμένες ευπάθειες. Ωστόσο, δεν αναμένεται να κάμψει τη δυναμική της δανειακής επιβάρυνσης των νοικοκυριών ή την επιδείνωση της ποιότητας των κριτηρίων χορηγήσεων. Αν και οι εθνικές αρχές στη Γαλλία παρακολουθούν τους όρους χορήγησης πιστώσεων, δεν έχουν ακόμη παράσχει επισήμως κατευθύνσεις σχετικά με το ενδεδειγμένο περιεχόμενο των προληπτικών κριτηρίων. |
| --- | --- |

ε)

Το ΕΣΣΚ λαμβάνει υπόψη το γεγονός ότι η Γαλλία ανακοίνωσε τη θέσπιση συντελεστή αντικυκλικού κεφαλαιακού αποθέματος ασφαλείας ύψους 0,5 % για την προληπτική ενίσχυση της ανθεκτικότητας των ιδρυμάτων. Η βαθμονόμηση του μακροπροληπτικού αυτού μέτρου έλαβε υπόψη τη δανειακή επιβάρυνση του μη χρηματοπιστωτικού τομέα στη Γαλλία γενικότερα και, ειδικότερα, του τομέα των νοικοκυριών, καθώς η δανειοδότηση των νοικοκυριών υποστηρίζεται και από την ανάκαμψη των τιμών των οικιστικών ακινήτων. Ως εκ τούτου, το κεφαλαιακό μέτρο αναμένεται να ενισχύσει την ανθεκτικότητα του τραπεζικού τομέα στις συσσωρευμένες ευπάθειες. Ωστόσο, δεν αναμένεται να κάμψει τη δυναμική της δανειακής επιβάρυνσης των νοικοκυριών ή την επιδείνωση της ποιότητας των κριτηρίων χορηγήσεων. Αν και οι εθνικές αρχές στη Γαλλία παρακολουθούν τους όρους χορήγησης πιστώσεων, δεν έχουν ακόμη παράσχει επισήμως κατευθύνσεις σχετικά με το ενδεδειγμένο περιεχόμενο των προληπτικών κριτηρίων.

| στ) | Τα ισχύοντα μέτρα πολιτικής αξιολογούνται ως εν μέρει κατάλληλα και εν μέρει επαρκή για τον μετριασμό των εντοπισθέντων συστημικών κινδύνων που σχετίζονται με τις ευπάθειες στον τομέα των οικιστικών ακινήτων στη Γαλλία. Συγκεκριμένα, τα ισχύοντα σήμερα κεφαλαιακά μακροπροληπτικά μέτρα θα μπορούσαν να συμπληρωθούν με άλλα μέτρα για την αντιμετώπιση των ευπαθειών που συνδέονται με την αυξανόμενη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών και με τις ενδείξεις επιδείνωσης της ποιότητας των κριτηρίων χορηγήσεων. Το ΕΣΣΚ αναγνωρίζει τις προσπάθειες των γαλλικών αρχών για παρακολούθηση των κινδύνων στον τομέα των οικιστικών ακινήτων καθώς και την προσήλωσή στους στον στόχο της περαιτέρω βελτίωσης του πλαισίου παρακολούθησης σύμφωνα με τη σύσταση ΕΣΣΚ/2016/14 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου (14). Παρά ταύτα, ενδέχεται να χρειαστούν περαιτέρω ενέργειες για την αντιμετώπιση των ευπαθειών που εντοπίστηκαν στη Γαλλία. Ειδικότερα, λόγω της αυξανόμενης δανειακής επιβάρυνσης των νοικοκυριών και των ενδείξεων επιδείνωσης της ποιότητας των κριτηρίων χορηγήσεων στη Γαλλία, οι εθνικές αρχές θα μπορούσαν να εξετάσουν την ανάγκη ανάληψης πρόσθετης προληπτικής δράσης, όπως η έκδοση ρητών κατευθυντήριων οδηγιών για τα κριτήρια χορηγήσεων υπό τη μορφή σύστασης ή επίσημων μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες. |
| --- | --- |

στ)

Τα ισχύοντα μέτρα πολιτικής αξιολογούνται ως εν μέρει κατάλληλα και εν μέρει επαρκή για τον μετριασμό των εντοπισθέντων συστημικών κινδύνων που σχετίζονται με τις ευπάθειες στον τομέα των οικιστικών ακινήτων στη Γαλλία. Συγκεκριμένα, τα ισχύοντα σήμερα κεφαλαιακά μακροπροληπτικά μέτρα θα μπορούσαν να συμπληρωθούν με άλλα μέτρα για την αντιμετώπιση των ευπαθειών που συνδέονται με την αυξανόμενη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών και με τις ενδείξεις επιδείνωσης της ποιότητας των κριτηρίων χορηγήσεων. Το ΕΣΣΚ αναγνωρίζει τις προσπάθειες των γαλλικών αρχών για παρακολούθηση των κινδύνων στον τομέα των οικιστικών ακινήτων καθώς και την προσήλωσή στους στον στόχο της περαιτέρω βελτίωσης του πλαισίου παρακολούθησης σύμφωνα με τη σύσταση ΕΣΣΚ/2016/14 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου (14). Παρά ταύτα, ενδέχεται να χρειαστούν περαιτέρω ενέργειες για την αντιμετώπιση των ευπαθειών που εντοπίστηκαν στη Γαλλία. Ειδικότερα, λόγω της αυξανόμενης δανειακής επιβάρυνσης των νοικοκυριών και των ενδείξεων επιδείνωσης της ποιότητας των κριτηρίων χορηγήσεων στη Γαλλία, οι εθνικές αρχές θα μπορούσαν να εξετάσουν την ανάγκη ανάληψης πρόσθετης προληπτικής δράσης, όπως η έκδοση ρητών κατευθυντήριων οδηγιών για τα κριτήρια χορηγήσεων υπό τη μορφή σύστασης ή επίσημων μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες.

| (9) | Κατά την ενεργοποίηση μέτρων για την αντιμετώπιση των εντοπισθεισών ευπαθειών η βαθμονόμηση και η σταδιακή εφαρμογή τους θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τη θέση της Γαλλίας στην εξέλιξη των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κύκλων και τυχόν επιπτώσεις όσον αφορά το συναφές κόστος και τα οφέλη. |
| --- | --- |

(9)

Κατά την ενεργοποίηση μέτρων για την αντιμετώπιση των εντοπισθεισών ευπαθειών η βαθμονόμηση και η σταδιακή εφαρμογή τους θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τη θέση της Γαλλίας στην εξέλιξη των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κύκλων και τυχόν επιπτώσεις όσον αφορά το συναφές κόστος και τα οφέλη.

| (10) | Οι προειδοποιήσεις του ΕΣΣΚ δημοσιεύονται αφού το γενικό συμβούλιο ενημερώσει σχετικά το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και εφόσον του παράσχει τη δυνατότητα να αντιδράσει, και αφού οι αποδέκτες ενημερωθούν για την πρόθεση δημοσίευσης, |
| --- | --- |

(10)

Οι προειδοποιήσεις του ΕΣΣΚ δημοσιεύονται αφού το γενικό συμβούλιο ενημερώσει σχετικά το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και εφόσον του παράσχει τη δυνατότητα να αντιδράσει, και αφού οι αποδέκτες ενημερωθούν για την πρόθεση δημοσίευσης,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ:

Το ΕΣΣΚ εντόπισε στον τομέα των οικιστικών ακινήτων στη Γαλλία μεσοπρόθεσμες ευπάθειες οι οποίες αποτελούν πηγή συστημικού κινδύνου για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και μπορούν να έχουν σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις στην πραγματική οικονομία. Από μακροπροληπτική άποψη το ΕΣΣΚ θεωρεί ως κύριες ευπάθειες την υψηλή δανειακή επιβάρυνση τω νοικοκυριών, η οποία συσχετίζεται με την πρόσφατη χαλάρωση των κριτηρίων χορηγήσεων.

Φρανκφούρτη, 27 Ιουνίου 2019.

Προϊστάμενος της Γραμματείας του ΕΣΣΚ,

εξ ονόματος του γενικού συμβουλίου του ΕΣΣΚ

Francesco MAZZAFERRO

---

(1)  ΕΕ L 331 της 15.12.2010, σ. 1.

1

(2)  Βλέπε«Vulnerabilities in the EU Residential Real Estate Sector» (Ευπάθειες στον τομέα των οικιστικών ακινήτων της ΕΕ, ΕΣΣΚ), Νοέμβριος 2016, διαθέσιμο στον δικτυακό τόπο του ΕΣΣΚ (www.esrb.europa.eu).

2

(3)  Προειδοποίηση ΕΣΣΚ/2016/06 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2016, σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων του Βελγίου (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 45).

3

(4)  Σύσταση ΕΣΣΚ/2016/07 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2016, σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της Δανίας (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 47).

4

(5)  Προειδοποίηση ΕΣΣΚ/2016/09 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2016, σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων του Λουξεμβούργου (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 51).

5

(6)  Προειδοποίηση ΕΣΣΚ/2016/10 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2016, σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων των Κάτω Χωρών (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 53).

6

(7)  Προειδοποίηση ΕΣΣΚ/2016/05 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2016, σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της Αυστρίας (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 43).

7

(8)  Προειδοποίηση ΕΣΣΚ/2016/08 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2016, σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της Φινλανδίας (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 49).

8

(9)  Προειδοποίηση ΕΣΣΚ/2016/11 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2016, σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της Σουηδίας (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 55).

9

(10)  Προειδοποίηση ΕΣΣΚ/2016/12 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2016, σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων του Ηνωμένου Βασιλείου (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 57).

10

(11)  Βλέπε «Vulnerabilities in the residential real estate sectors of EEA countries in 2018» (Ευπάθειες στους τομείς των οικιστικών ακινήτων των χωρών του ΕΟΧ), ΕΣΣΚ, 2019, διαθέσιμο στον δικτυακό τόπο του ΕΣΣΚ (www.esrb.europa.eu).

11

(12)  Στοιχεία INSEE (τελευταία στοιχεία γ’ τριμήνου 2018) διαθέσιμα στην ηλεκτρονική διεύθυνση https://www.insee.fr/fr/statistiques/3733241, ιδίως στοιχεία για το Παρίσι, τη Λυών και τη Μασσαλία.

12

(13)  Οι εγγυητές είναι χρηματοπιστωτικά ιδρύματα ή ασφαλιστικές εταιρείες που ανήκουν σε ένα ή περισσότερα πιστωτικά ιδρύματα, πρόκειται δε σε κάθε περίπτωση για φορείς που διέπονται από ρυθμιστικό πλαίσιο και εποπτεύονται από την Autorité de contrôle prudentiel et de résolution (τη γαλλική αρχή προληπτικής εποπτείας και εξυγίανσης).

13

(14)  Σύσταση ΕΣΣΚ/2016/14 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 31ης Οκτωβρίου 2016, σχετικά με την κάλυψη κενών στα στοιχεία που αφορούν ακίνητα (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 1).

14

---

| 30.10.2019 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 366/53 |
| --- | --- | --- | --- |

30.10.2019

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 366/53

---

ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΣΥΣΤΗΜΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

της 27ης Ιουνίου 2019

σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της Ισλανδίας

(ΕΣΣΚ/2019/13)

(2019/C 366/10)

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΣΥΣΤΗΜΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1092/2010 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 24ης Νοεμβρίου 2010, σχετικά με τη μακροπροληπτική επίβλεψη του χρηματοοικονομικού συστήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τη σύσταση Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου (1), και ιδίως τα άρθρα 3, 16 και 18,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

| (1) | Η στέγαση αποτελεί βασικό τομέα της πραγματικής οικονομίας και αντιπροσωπεύει σημαντικό μέρος του πλούτου των νοικοκυριών και του τραπεζικού δανεισμού. Τα οικιστικά ακίνητα αποτελούν σημαντική συνιστώσα των περιουσιακών στοιχείων των νοικοκυριών και τα στεγαστικά δάνεια καταλαμβάνουν συχνά μεγάλο μερίδιο των ισολογισμών των πιστωτικών ιδρυμάτων. Εξάλλου, η κατασκευαστική δραστηριότητα στον τομέα της στέγασης αποτελεί κατ’ εξοχήν σημαντικό στοιχείο της πραγματικής οικονομίας ως πηγή απασχόλησης, επενδύσεων και ανάπτυξης. |
| --- | --- |

(1)

Η στέγαση αποτελεί βασικό τομέα της πραγματικής οικονομίας και αντιπροσωπεύει σημαντικό μέρος του πλούτου των νοικοκυριών και του τραπεζικού δανεισμού. Τα οικιστικά ακίνητα αποτελούν σημαντική συνιστώσα των περιουσιακών στοιχείων των νοικοκυριών και τα στεγαστικά δάνεια καταλαμβάνουν συχνά μεγάλο μερίδιο των ισολογισμών των πιστωτικών ιδρυμάτων. Εξάλλου, η κατασκευαστική δραστηριότητα στον τομέα της στέγασης αποτελεί κατ’ εξοχήν σημαντικό στοιχείο της πραγματικής οικονομίας ως πηγή απασχόλησης, επενδύσεων και ανάπτυξης.

| (2) | Οι οικονομικές κρίσεις του παρελθόντος και η εμπειρία πολλών χωρών κατέδειξαν ότι οι μη διατηρήσιμες εξελίξεις στις αγορές ακινήτων μπορούν να έχουν σοβαρές συνέπειες για τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος και της οικονομίας ορισμένης χώρας στο σύνολό της, οι οποίες μπορούν επίσης να προκαλέσουν αρνητικές δευτερογενείς επιπτώσεις διασυνοριακού χαρακτήρα. Τα αποτελέσματα στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα μπορούν να είναι άμεσα και έμμεσα. Τα άμεσα αποτελέσματα αφορούν τις πιστωτικές ζημίες στα χαρτοφυλάκια ενυπόθηκων δανείων λόγω της επικράτησης δυσμενών οικονομικών ή χρηματοπιστωτικών συνθηκών και της ταυτόχρονης εκδήλωσης αρνητικών εξελίξεων στην αγορά οικιστικών ακινήτων. Τα έμμεσα αποτελέσματα αφορούν προσαρμογές στην κατανάλωση των νοικοκυριών, οι οποίες παράγουν περαιτέρω συνέπειες για την πραγματική οικονομία και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. |
| --- | --- |

(2)

Οι οικονομικές κρίσεις του παρελθόντος και η εμπειρία πολλών χωρών κατέδειξαν ότι οι μη διατηρήσιμες εξελίξεις στις αγορές ακινήτων μπορούν να έχουν σοβαρές συνέπειες για τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος και της οικονομίας ορισμένης χώρας στο σύνολό της, οι οποίες μπορούν επίσης να προκαλέσουν αρνητικές δευτερογενείς επιπτώσεις διασυνοριακού χαρακτήρα. Τα αποτελέσματα στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα μπορούν να είναι άμεσα και έμμεσα. Τα άμεσα αποτελέσματα αφορούν τις πιστωτικές ζημίες στα χαρτοφυλάκια ενυπόθηκων δανείων λόγω της επικράτησης δυσμενών οικονομικών ή χρηματοπιστωτικών συνθηκών και της ταυτόχρονης εκδήλωσης αρνητικών εξελίξεων στην αγορά οικιστικών ακινήτων. Τα έμμεσα αποτελέσματα αφορούν προσαρμογές στην κατανάλωση των νοικοκυριών, οι οποίες παράγουν περαιτέρω συνέπειες για την πραγματική οικονομία και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.

| (3) | Οι αγορές ακινήτων είναι επιρρεπείς σε κυκλικές εξελίξεις. Η υπερβολική ανάληψη κινδύνων, η υπερβολική μόχλευση και τα δυσάρμοστα κίνητρα κατά την ανοδική φάση του κύκλου της αγοράς ακινήτων μπορούν να οδηγήσουν σε σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις τόσο για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα όσο και για την πραγματική οικονομία. Λόγω της κρίσιμης σημασίας του τομέα των οικιστικών ακινήτων για τη χρηματοπιστωτική και μακροοικονομική σταθερότητα, είναι ιδιαίτερα σημαντική η προσπάθεια αποτροπής της συσσώρευσης ευπαθειών στις αγορές οικιστικών ακινήτων μέσω της χρήσης της μακροπροληπτικής πολιτικής κατά τρόπο διαφορετικό από τη χρήση της ως εργαλείου μετριασμού του συστημικού κινδύνου. |
| --- | --- |

(3)

Οι αγορές ακινήτων είναι επιρρεπείς σε κυκλικές εξελίξεις. Η υπερβολική ανάληψη κινδύνων, η υπερβολική μόχλευση και τα δυσάρμοστα κίνητρα κατά την ανοδική φάση του κύκλου της αγοράς ακινήτων μπορούν να οδηγήσουν σε σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις τόσο για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα όσο και για την πραγματική οικονομία. Λόγω της κρίσιμης σημασίας του τομέα των οικιστικών ακινήτων για τη χρηματοπιστωτική και μακροοικονομική σταθερότητα, είναι ιδιαίτερα σημαντική η προσπάθεια αποτροπής της συσσώρευσης ευπαθειών στις αγορές οικιστικών ακινήτων μέσω της χρήσης της μακροπροληπτικής πολιτικής κατά τρόπο διαφορετικό από τη χρήση της ως εργαλείου μετριασμού του συστημικού κινδύνου.

| (4) | Ναι μεν οι κυκλικοί παράγοντες κατέχουν σημαντικό ρόλο στην τροφοδότηση των ευπαθειών που εντοπίστηκαν στις αγορές οικιστικών ακινήτων των χωρών του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ), αλλά υπάρχουν και διαρθρωτικοί παράγοντες που συνέτειναν σε αυτές. Στους παράγοντες αυτούς είναι δυνατόν να περιλαμβάνονται η υποπροσφορά οικιστικών ακινήτων, η οποία ασκεί ανοδική πίεση στις τιμές των κατοικιών και στο χρέος των νοικοκυριών που αγοράζουν ακίνητα για ιδιοκατοίκηση, ή άλλες κρατικές πολιτικές που μπορούν να λειτουργούν ως κίνητρο υπερδανεισμού για τα νοικοκυριά. Δεδομένου ότι οι παράγοντες αυτοί εκτείνονται πέραν της μακροπροληπτικής πολιτικής, τα υφιστάμενα μακροπροληπτικά μέτρα μπορούν να συμπληρωθούν και να ενισχυθούν από τη λήψη μέτρων σε άλλους τομείς πολιτικής με σκοπό την αποτελεσματική και ουσιαστική αντιμετώπιση των ευπαθειών που εκδηλώνονται στις αγορές οικιστικών ακινήτων διαφόρων χωρών κατά τρόπο που να μη συνεπάγεται υπερβολικό κόστος για την πραγματική οικονομία και το χρηματοπιστωτικό σύστημα. |
| --- | --- |

(4)

Ναι μεν οι κυκλικοί παράγοντες κατέχουν σημαντικό ρόλο στην τροφοδότηση των ευπαθειών που εντοπίστηκαν στις αγορές οικιστικών ακινήτων των χωρών του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ), αλλά υπάρχουν και διαρθρωτικοί παράγοντες που συνέτειναν σε αυτές. Στους παράγοντες αυτούς είναι δυνατόν να περιλαμβάνονται η υποπροσφορά οικιστικών ακινήτων, η οποία ασκεί ανοδική πίεση στις τιμές των κατοικιών και στο χρέος των νοικοκυριών που αγοράζουν ακίνητα για ιδιοκατοίκηση, ή άλλες κρατικές πολιτικές που μπορούν να λειτουργούν ως κίνητρο υπερδανεισμού για τα νοικοκυριά. Δεδομένου ότι οι παράγοντες αυτοί εκτείνονται πέραν της μακροπροληπτικής πολιτικής, τα υφιστάμενα μακροπροληπτικά μέτρα μπορούν να συμπληρωθούν και να ενισχυθούν από τη λήψη μέτρων σε άλλους τομείς πολιτικής με σκοπό την αποτελεσματική και ουσιαστική αντιμετώπιση των ευπαθειών που εκδηλώνονται στις αγορές οικιστικών ακινήτων διαφόρων χωρών κατά τρόπο που να μη συνεπάγεται υπερβολικό κόστος για την πραγματική οικονομία και το χρηματοπιστωτικό σύστημα.

| (5) | Το 2016 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου (ΕΣΣΚ) αξιολόγησε σε επίπεδο Ένωσης τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες που σχετίζονται με τα οικιστικά ακίνητα (2). Βάσει της αξιολόγησης αυτής το ΕΣΣΚ κατάφερε να εντοπίσει σε διάφορες χώρες μεσοπρόθεσμες ευπάθειες οι οποίες αποτελούν εν δυνάμει πηγές συστημικού κινδύνου για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και οι οποίες οδήγησαν στην έκδοση προειδοποιήσεων σε οκτώ εξ αυτών: Βέλγιο (3), Δανία (4), Λουξεμβούργο (5), Κάτω Χώρες (6), Αυστρία (7), Φινλανδία (8), Σουηδία (9) και Ηνωμένο Βασίλειο (10). |
| --- | --- |

(5)

Το 2016 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου (ΕΣΣΚ) αξιολόγησε σε επίπεδο Ένωσης τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες που σχετίζονται με τα οικιστικά ακίνητα (2). Βάσει της αξιολόγησης αυτής το ΕΣΣΚ κατάφερε να εντοπίσει σε διάφορες χώρες μεσοπρόθεσμες ευπάθειες οι οποίες αποτελούν εν δυνάμει πηγές συστημικού κινδύνου για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και οι οποίες οδήγησαν στην έκδοση προειδοποιήσεων σε οκτώ εξ αυτών: Βέλγιο (3), Δανία (4), Λουξεμβούργο (5), Κάτω Χώρες (6), Αυστρία (7), Φινλανδία (8), Σουηδία (9) και Ηνωμένο Βασίλειο (10).

| (6) | Το ΕΣΣΚ ολοκλήρωσε πρόσφατα μια συστηματική και προορατική αξιολόγηση των ευπαθειών του τομέα των οικιστικών ακινήτων σε επίπεδο ΕΟΧ (11). |
| --- | --- |

(6)

Το ΕΣΣΚ ολοκλήρωσε πρόσφατα μια συστηματική και προορατική αξιολόγηση των ευπαθειών του τομέα των οικιστικών ακινήτων σε επίπεδο ΕΟΧ (11).

| (7) | Στο πλαίσιο αυτό το ΕΣΣΚ εντόπισε σε έντεκα χώρες, μεταξύ των οποίων η Ισλανδία, ορισμένες μεσοπρόθεσμες ευπάθειες που αποτελούν εν δυνάμει πηγές συστημικού κινδύνου για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και δεν έχουν αντιμετωπιστεί επαρκώς. |
| --- | --- |

(7)

Στο πλαίσιο αυτό το ΕΣΣΚ εντόπισε σε έντεκα χώρες, μεταξύ των οποίων η Ισλανδία, ορισμένες μεσοπρόθεσμες ευπάθειες που αποτελούν εν δυνάμει πηγές συστημικού κινδύνου για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και δεν έχουν αντιμετωπιστεί επαρκώς.

| (8) | Η αξιολόγηση των ευπαθειών από το ΕΣΣΚ υπογραμμίζει τα ακόλουθα όσον αφορά την Ισλανδία:






  α) | Ο δείκτης της δανειακής επιβάρυνσης των νοικοκυριών προς το διαθέσιμο εισόδημα είναι υψηλός σε σύγκριση με τον αντίστοιχο σε άλλες χώρες, παρά τη σημαντική υποχώρησή του σε σχέση με τα επίπεδα των παρελθόντων ετών. Τα νοικοκυριά με υψηλή μόχλευση είναι συνήθως πιο ευάλωτα σε δυσμενείς οικονομικές και χρηματοπιστωτικές συνθήκες ή δυσμενείς εξελίξεις στην αγορά οικιστικών ακινήτων και αυτό μπορεί να επηρεάσει την ικανότητά τους να εξυπηρετήσουν το χρέος τους και να οδηγήσει σε μείωση των επιπέδων κατανάλωσής τους. Ωστόσο, λόγω της επικράτησης των δανείων σταθερού επιτοκίου, τα νοικοκυριά με δανειακή επιβάρυνση είναι λιγότερο ευάλωτα στις αυξήσεις των επιτοκίων. |
| --- | --- | --- |

(8)

Η αξιολόγηση των ευπαθειών από το ΕΣΣΚ υπογραμμίζει τα ακόλουθα όσον αφορά την Ισλανδία:

α)

Ο δείκτης της δανειακής επιβάρυνσης των νοικοκυριών προς το διαθέσιμο εισόδημα είναι υψηλός σε σύγκριση με τον αντίστοιχο σε άλλες χώρες, παρά τη σημαντική υποχώρησή του σε σχέση με τα επίπεδα των παρελθόντων ετών. Τα νοικοκυριά με υψηλή μόχλευση είναι συνήθως πιο ευάλωτα σε δυσμενείς οικονομικές και χρηματοπιστωτικές συνθήκες ή δυσμενείς εξελίξεις στην αγορά οικιστικών ακινήτων και αυτό μπορεί να επηρεάσει την ικανότητά τους να εξυπηρετήσουν το χρέος τους και να οδηγήσει σε μείωση των επιπέδων κατανάλωσής τους. Ωστόσο, λόγω της επικράτησης των δανείων σταθερού επιτοκίου, τα νοικοκυριά με δανειακή επιβάρυνση είναι λιγότερο ευάλωτα στις αυξήσεις των επιτοκίων.

| β) | Όσον αφορά τη διάρθρωση του χρέους των νοικοκυριών η χορήγηση δανείων συνδεδεμένων με τον δείκτη τιμών καταναλωτή (στο εξής «συνδεδεμένα με τον ΔΤΚ δάνεια») (12) αποτελεί ιστορικά διαδεδομένη πρακτική στην Ισλανδία και ενδέχεται να δημιουργήσει κινδύνους για τα νοικοκυριά με υψηλή μόχλευση. Αν και το ποσοστό των συνδεδεμένων με τον ΔΤΚ δανείων επί των νέων δανείων μειώνεται, εντούτοις, παραμένει υψηλό σε σχέση με το υφιστάμενο απόθεμα δανείων. Ακόμη, τα χρονοδιαγράμματα πληρωμών των συνδεδεμένων με τον ΔΚΤ δανείων παρουσιάζουν συνήθως αρνητική απόσβεση στην αρχή της περιόδου αποπληρωμής, ανάλογα με τα επίπεδα πληθωρισμού, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει σε μεγαλύτερη συσσώρευση του χρέους. Δάνεια αυτής της μορφής μπορούν να συγκρατήσουν ή και να επιτείνουν την ευπάθεια των νοικοκυριών στον κίνδυνο. Η ικανότητα εξυπηρέτησης του ενυπόθηκου χρέους των νοικοκυριών υπό συνθήκες υψηλού πληθωρισμού θα επηρεαζόταν σε μικρότερο βαθμό βραχυπρόθεσμα, λόγω του ότι αυτή θα εξομαλυνόταν χάρη στα συνδεδεμένα με τον ΔΤΚ δάνεια, οι δε μηνιαίες αποπληρωμές των συγκεκριμένων δανείων θα παρουσίαζαν απότομη αύξηση βραχυπρόθεσμα. Πάντως, μακροπρόθεσμα τα νοικοκυριά με δάνεια συνδεδεμένα με τον ΔΤΚ ενδέχεται να αναγκαστούν να συρρικνώσουν περαιτέρω την κατανάλωσή τους, διότι σε περίπτωση οικονομικής δυσχέρειας και παράλληλης αύξησης του πληθωρισμού το χρέος τους θα παρέμενε ανεπηρέαστο από τον πληθωρισμό. Το υψηλό επίπεδο δανειακής επιβάρυνσης δικαιολογείται εν μέρει από τη δεικτοποίηση των τοκοχρεολυτικών ενυπόθηκων δανείων με διάρκειες έως 40 ετών, τα οποία επιτρέπουν σε δανειολήπτες χαμηλού εισοδήματος να δανείζονται υψηλότερα ποσά με προσιτά επίπεδα εξυπηρέτησης χρέους. Πάντως, κατά την τελευταία δεκαετία που ο πληθωρισμός κυμαίνεται πλησίον του στόχου της κεντρικής τράπεζας (Central Bank of Iceland) το ποσοστό των μη δεικτοποιημένων δανείων έχει αυξηθεί. |
| --- | --- |

β)

Όσον αφορά τη διάρθρωση του χρέους των νοικοκυριών η χορήγηση δανείων συνδεδεμένων με τον δείκτη τιμών καταναλωτή (στο εξής «συνδεδεμένα με τον ΔΤΚ δάνεια») (12) αποτελεί ιστορικά διαδεδομένη πρακτική στην Ισλανδία και ενδέχεται να δημιουργήσει κινδύνους για τα νοικοκυριά με υψηλή μόχλευση. Αν και το ποσοστό των συνδεδεμένων με τον ΔΤΚ δανείων επί των νέων δανείων μειώνεται, εντούτοις, παραμένει υψηλό σε σχέση με το υφιστάμενο απόθεμα δανείων. Ακόμη, τα χρονοδιαγράμματα πληρωμών των συνδεδεμένων με τον ΔΚΤ δανείων παρουσιάζουν συνήθως αρνητική απόσβεση στην αρχή της περιόδου αποπληρωμής, ανάλογα με τα επίπεδα πληθωρισμού, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει σε μεγαλύτερη συσσώρευση του χρέους. Δάνεια αυτής της μορφής μπορούν να συγκρατήσουν ή και να επιτείνουν την ευπάθεια των νοικοκυριών στον κίνδυνο. Η ικανότητα εξυπηρέτησης του ενυπόθηκου χρέους των νοικοκυριών υπό συνθήκες υψηλού πληθωρισμού θα επηρεαζόταν σε μικρότερο βαθμό βραχυπρόθεσμα, λόγω του ότι αυτή θα εξομαλυνόταν χάρη στα συνδεδεμένα με τον ΔΤΚ δάνεια, οι δε μηνιαίες αποπληρωμές των συγκεκριμένων δανείων θα παρουσίαζαν απότομη αύξηση βραχυπρόθεσμα. Πάντως, μακροπρόθεσμα τα νοικοκυριά με δάνεια συνδεδεμένα με τον ΔΤΚ ενδέχεται να αναγκαστούν να συρρικνώσουν περαιτέρω την κατανάλωσή τους, διότι σε περίπτωση οικονομικής δυσχέρειας και παράλληλης αύξησης του πληθωρισμού το χρέος τους θα παρέμενε ανεπηρέαστο από τον πληθωρισμό. Το υψηλό επίπεδο δανειακής επιβάρυνσης δικαιολογείται εν μέρει από τη δεικτοποίηση των τοκοχρεολυτικών ενυπόθηκων δανείων με διάρκειες έως 40 ετών, τα οποία επιτρέπουν σε δανειολήπτες χαμηλού εισοδήματος να δανείζονται υψηλότερα ποσά με προσιτά επίπεδα εξυπηρέτησης χρέους. Πάντως, κατά την τελευταία δεκαετία που ο πληθωρισμός κυμαίνεται πλησίον του στόχου της κεντρικής τράπεζας (Central Bank of Iceland) το ποσοστό των μη δεικτοποιημένων δανείων έχει αυξηθεί.

| γ) | Τα τελευταία χρόνια η στεγαστική πίστη αυξάνεται με συγκρατημένο ρυθμό και τα κριτήρια χορηγήσεων φαίνεται να είναι κατά μέσον όρο συντηρητικά. Εντούτοις, όσον αφορά την κατανομή των δεικτών χρέους προς εισόδημα (DTI) για τα νοικοκυριά που έχουν συνάψει δάνεια αυτής της μορφής, σημαντικό ποσοστό νοικοκυριών ενδεχομένως να είναι ευάλωτα σε δυσμενείς οικονομικές και χρηματοπιστωτικές συνθήκες ή δυσμενείς εξελίξεις στην αγορά οικιστικών ακινήτων. Παρά τις αυξανόμενες ευπάθειες στον τομέα των οικιστικών ακινήτων της Ισλανδίας, τα εγχώρια πιστωτικά ιδρύματα φαίνεται να είναι ανθεκτικά. Οι ασκήσεις προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων που διενήργησαν οι εθνικές αρχές στα τρία μεγαλύτερα πιστωτικά ιδρύματα της χώρας, στις οποίες περιλαμβάνονταν σενάρια απότομων μειώσεων των τιμών των κατοικιών σε συνδυασμό με σημαντικές αρνητικές διαταραχές στη γενικότερη οικονομία, έδειξαν ότι οι εν λόγω τράπεζες είναι σε θέση να αντέξουν τέτοιες διαταραχές. |
| --- | --- |

γ)

Τα τελευταία χρόνια η στεγαστική πίστη αυξάνεται με συγκρατημένο ρυθμό και τα κριτήρια χορηγήσεων φαίνεται να είναι κατά μέσον όρο συντηρητικά. Εντούτοις, όσον αφορά την κατανομή των δεικτών χρέους προς εισόδημα (DTI) για τα νοικοκυριά που έχουν συνάψει δάνεια αυτής της μορφής, σημαντικό ποσοστό νοικοκυριών ενδεχομένως να είναι ευάλωτα σε δυσμενείς οικονομικές και χρηματοπιστωτικές συνθήκες ή δυσμενείς εξελίξεις στην αγορά οικιστικών ακινήτων. Παρά τις αυξανόμενες ευπάθειες στον τομέα των οικιστικών ακινήτων της Ισλανδίας, τα εγχώρια πιστωτικά ιδρύματα φαίνεται να είναι ανθεκτικά. Οι ασκήσεις προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων που διενήργησαν οι εθνικές αρχές στα τρία μεγαλύτερα πιστωτικά ιδρύματα της χώρας, στις οποίες περιλαμβάνονταν σενάρια απότομων μειώσεων των τιμών των κατοικιών σε συνδυασμό με σημαντικές αρνητικές διαταραχές στη γενικότερη οικονομία, έδειξαν ότι οι εν λόγω τράπεζες είναι σε θέση να αντέξουν τέτοιες διαταραχές.

| δ) | Πέραν τούτου, η υπερτίμηση των κατοικιών εγείρει ανησυχίες. Μετά τη σταθερή αύξηση των τιμών τους επί μία οκταετία, η ανατίμησή τους επιβραδύνθηκε κατά τα τελευταία τρίμηνα. Η αύξηση των τιμών των κατοικιών μεσοπρόθεσμα κυμάνθηκε σε υψηλά επίπεδα, συγκρινόμενη διεθνώς. Λόγω του υψηλού ποσοστού ιδιοκτησίας στην Ισλανδία, το χρέος των νοικοκυριών από στεγαστικά δάνεια θα μπορούσε να υπερβεί την αξία του υποθηκευμένου ακινήτου (negative equity) σε ένα περιβάλλον μείωσης των τιμών των κατοικιών. Ωστόσο, οι ενδεχόμενες άμεσες πιστωτικές ζημίες από ενυπόθηκα δάνεια αναμένεται να αντιμετωπιστούν λόγω των σχετικά χαμηλών δεικτών δανείου προς αξία των ενυπόθηκων δανείων των νοικοκυριών. |
| --- | --- |

δ)

Πέραν τούτου, η υπερτίμηση των κατοικιών εγείρει ανησυχίες. Μετά τη σταθερή αύξηση των τιμών τους επί μία οκταετία, η ανατίμησή τους επιβραδύνθηκε κατά τα τελευταία τρίμηνα. Η αύξηση των τιμών των κατοικιών μεσοπρόθεσμα κυμάνθηκε σε υψηλά επίπεδα, συγκρινόμενη διεθνώς. Λόγω του υψηλού ποσοστού ιδιοκτησίας στην Ισλανδία, το χρέος των νοικοκυριών από στεγαστικά δάνεια θα μπορούσε να υπερβεί την αξία του υποθηκευμένου ακινήτου (negative equity) σε ένα περιβάλλον μείωσης των τιμών των κατοικιών. Ωστόσο, οι ενδεχόμενες άμεσες πιστωτικές ζημίες από ενυπόθηκα δάνεια αναμένεται να αντιμετωπιστούν λόγω των σχετικά χαμηλών δεικτών δανείου προς αξία των ενυπόθηκων δανείων των νοικοκυριών.

| ε) | Οι δυσμενείς οικονομικές και χρηματοπιστωτικές συνθήκες ή οι δυσμενείς εξελίξεις στην αγορά οικιστικών ακινήτων μπορούν να οδηγήσουν σε επέλευση άμεσων και έμμεσων κινδύνων για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, με δεδομένες τις ως άνω ευπάθειες. Οι πιθανοί άμεσοι κίνδυνοι για το τραπεζικό σύστημα στην Ισλανδία αφορούν τόσο τις ενδεχόμενες ζημίες λόγω αθέτησης υποχρεώσεων από χορηγήσεις σε περιβάλλον πιθανής υπερτίμησης των κατοικιών, όσο και τις ανταγωνιστικές πιέσεις που μπορούν να οδηγήσουν σε χαλάρωση των κριτηρίων χορηγήσεων. Επιπλέον, ο πλούτος των νοικοκυριών ενδέχεται να επηρεαστεί αρνητικά ή το χρέος τους από στεγαστικά δάνεια να υπερβεί την αξία του υποθηκευμένου ακινήτου υπό συνθήκες σημαντικής μείωσης των τιμών των κατοικιών. Με δεδομένη την ισχνή προοπτική πιθανών άμεσων πιστωτικών ζημιών και την επικράτηση δεικτοποιημένων στον ΔΤΚ δανείων σταθερού επιτοκίου, τα νοικοκυριά δεν αναμένεται να αντιμετωπίσουν μείζονες δυσκολίες στην εξυπηρέτηση του χρέους τους που θα τους οδηγούσαν σε αθέτηση των δανειακών τους υποχρεώσεων. Πάντως, εάν για παράδειγμα αυξηθεί η ανεργία και/ή μειωθεί ο ρυθμός αύξησης του εισοδήματος των νοικοκυριών, ορισμένα εξ αυτών ενδέχεται να δυσκολευτούν περισσότερο στην εξυπηρέτηση του χρέους τους μακροπρόθεσμα. Η σχέση αλληλεπίδρασης μεταξύ του αρνητικού εισοδήματος των νοικοκυριών και του πλούτου τους μπορεί να ενισχύσει την αρχική διαταραχή σε περίπτωση που αυτά υποχρεωθούν να μειώσουν την κατανάλωση για να εξυπηρετήσουν τα ενυπόθηκα δάνειά τους. Αυτό θα μπορούσε με τη σειρά του να προκαλέσει νέο κύκλο επιπτώσεων και αύξηση των κινδύνων για τα πιστωτικά ιδρύματα και το χρηματοπιστωτικό σύστημα. |
| --- | --- |

ε)

Οι δυσμενείς οικονομικές και χρηματοπιστωτικές συνθήκες ή οι δυσμενείς εξελίξεις στην αγορά οικιστικών ακινήτων μπορούν να οδηγήσουν σε επέλευση άμεσων και έμμεσων κινδύνων για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, με δεδομένες τις ως άνω ευπάθειες. Οι πιθανοί άμεσοι κίνδυνοι για το τραπεζικό σύστημα στην Ισλανδία αφορούν τόσο τις ενδεχόμενες ζημίες λόγω αθέτησης υποχρεώσεων από χορηγήσεις σε περιβάλλον πιθανής υπερτίμησης των κατοικιών, όσο και τις ανταγωνιστικές πιέσεις που μπορούν να οδηγήσουν σε χαλάρωση των κριτηρίων χορηγήσεων. Επιπλέον, ο πλούτος των νοικοκυριών ενδέχεται να επηρεαστεί αρνητικά ή το χρέος τους από στεγαστικά δάνεια να υπερβεί την αξία του υποθηκευμένου ακινήτου υπό συνθήκες σημαντικής μείωσης των τιμών των κατοικιών. Με δεδομένη την ισχνή προοπτική πιθανών άμεσων πιστωτικών ζημιών και την επικράτηση δεικτοποιημένων στον ΔΤΚ δανείων σταθερού επιτοκίου, τα νοικοκυριά δεν αναμένεται να αντιμετωπίσουν μείζονες δυσκολίες στην εξυπηρέτηση του χρέους τους που θα τους οδηγούσαν σε αθέτηση των δανειακών τους υποχρεώσεων. Πάντως, εάν για παράδειγμα αυξηθεί η ανεργία και/ή μειωθεί ο ρυθμός αύξησης του εισοδήματος των νοικοκυριών, ορισμένα εξ αυτών ενδέχεται να δυσκολευτούν περισσότερο στην εξυπηρέτηση του χρέους τους μακροπρόθεσμα. Η σχέση αλληλεπίδρασης μεταξύ του αρνητικού εισοδήματος των νοικοκυριών και του πλούτου τους μπορεί να ενισχύσει την αρχική διαταραχή σε περίπτωση που αυτά υποχρεωθούν να μειώσουν την κατανάλωση για να εξυπηρετήσουν τα ενυπόθηκα δάνειά τους. Αυτό θα μπορούσε με τη σειρά του να προκαλέσει νέο κύκλο επιπτώσεων και αύξηση των κινδύνων για τα πιστωτικά ιδρύματα και το χρηματοπιστωτικό σύστημα.

| στ) | Το ΕΣΣΚ σημειώνει ότι η Ισλανδία έχει θέσει σε εφαρμογή πλείονες μηχανισμούς για τη διασφάλιση της ανθεκτικότητας πιστωτικών ιδρυμάτων και δανειοληπτών, όπως όρια στους δείκτες δανείου προς αξία (LTV), αξιολογήσεις της πιστοληπτικής ικανότητας των δανειοληπτών και κεφαλαιακά αποθέματα ασφαλείας. Το αντικυκλικό κεφαλαιακό απόθεμα ασφαλείας και το απόθεμα ασφαλείας συστημικού κινδύνου αναμένεται να ενισχύσουν την ανθεκτικότητα των πιστωτικών ιδρυμάτων έναντι ευπαθειών προερχόμενων από τη δανειακή επιβάρυνση του ιδιωτικού τομέα. Εντούτοις, ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί και στους μη τραπεζικούς δανειστές (δηλαδή, στα συνταξιοδοτικά ταμεία και στο Housing Financing Fund (κρατικό φορέα στεγαστικής χρηματοδότησης)), οι οποίοι έχουν εντονότερη παρουσία στον στεγαστικό τομέα της Ισλανδίας από ό,τι σε άλλες χώρες. Στη φάση επέκτασης του χρηματοπιστωτικού κύκλου εφαρμόστηκαν δείκτες LTV προκειμένου να ενισχυθεί η ανθεκτικότητα των δανειοληπτών, να αποτραπεί η χαλάρωση των κριτηρίων χορηγήσεων και να μετριαστεί η υπερβολική αύξηση των πιστώσεων και η άνοδος των τιμών των κατοικιών. Λόγω της εφαρμογής των δεικτών LTV σε όλους τους δανειστές, αποφεύγεται η ενδεχόμενη εκτροπή των δανειοληπτών προς άλλους τομείς. Επιπλέον, οι ισχύουσες απαιτήσεις μικροπροληπτικής εποπτείας προβλέπουν τη σύναψη νέων δανείων κατόπιν αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας των δανειοληπτών. Συνεπώς, προς αποφυγή της ως άνω εκτροπής θα πρέπει τα όποια μελλοντικά στοχευμένα στους δανειολήπτες μέτρα να εφαρμόζονται σε όλους τους δανειστές. |
| --- | --- |

στ)

Το ΕΣΣΚ σημειώνει ότι η Ισλανδία έχει θέσει σε εφαρμογή πλείονες μηχανισμούς για τη διασφάλιση της ανθεκτικότητας πιστωτικών ιδρυμάτων και δανειοληπτών, όπως όρια στους δείκτες δανείου προς αξία (LTV), αξιολογήσεις της πιστοληπτικής ικανότητας των δανειοληπτών και κεφαλαιακά αποθέματα ασφαλείας. Το αντικυκλικό κεφαλαιακό απόθεμα ασφαλείας και το απόθεμα ασφαλείας συστημικού κινδύνου αναμένεται να ενισχύσουν την ανθεκτικότητα των πιστωτικών ιδρυμάτων έναντι ευπαθειών προερχόμενων από τη δανειακή επιβάρυνση του ιδιωτικού τομέα. Εντούτοις, ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί και στους μη τραπεζικούς δανειστές (δηλαδή, στα συνταξιοδοτικά ταμεία και στο Housing Financing Fund (κρατικό φορέα στεγαστικής χρηματοδότησης)), οι οποίοι έχουν εντονότερη παρουσία στον στεγαστικό τομέα της Ισλανδίας από ό,τι σε άλλες χώρες. Στη φάση επέκτασης του χρηματοπιστωτικού κύκλου εφαρμόστηκαν δείκτες LTV προκειμένου να ενισχυθεί η ανθεκτικότητα των δανειοληπτών, να αποτραπεί η χαλάρωση των κριτηρίων χορηγήσεων και να μετριαστεί η υπερβολική αύξηση των πιστώσεων και η άνοδος των τιμών των κατοικιών. Λόγω της εφαρμογής των δεικτών LTV σε όλους τους δανειστές, αποφεύγεται η ενδεχόμενη εκτροπή των δανειοληπτών προς άλλους τομείς. Επιπλέον, οι ισχύουσες απαιτήσεις μικροπροληπτικής εποπτείας προβλέπουν τη σύναψη νέων δανείων κατόπιν αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας των δανειοληπτών. Συνεπώς, προς αποφυγή της ως άνω εκτροπής θα πρέπει τα όποια μελλοντικά στοχευμένα στους δανειολήπτες μέτρα να εφαρμόζονται σε όλους τους δανειστές.

| ζ) | Τα ισχύοντα μέτρα πολιτικής αξιολογούνται ως εν μέρει κατάλληλα και εν μέρει επαρκή για τον μετριασμό των εντοπισθέντων συστημικών κινδύνων που σχετίζονται με τις ευπάθειες στον τομέα των οικιστικών ακινήτων στην Ισλανδία. Ειδικότερα, τα ισχύοντα μέτρα μακροπροληπτικής εποπτείας ενδεχομένως να μην επαρκούν για την αντιμετώπιση των υψηλών επιπέδων δανειακής επιβάρυνσης. Αν και σε συγκεντρωτικό επίπεδο το χρέος μπορεί να έχει μειωθεί, σε ατομικό επίπεδο εξακολουθούν να υπάρχουν θυλάκια κινδύνου όσον αφορά τα νοικοκυριά υψηλής μόχλευσης. Παρόλο που το ΕΣΣΚ αναγνωρίζει τις πρωτοβουλίες που αναλαμβάνονται για την παρακολούθηση της αγοράς οικιστικών ακινήτων, ενδέχεται να καθίσταται αναγκαία η λήψη περαιτέρω μέτρων όσον αφορά τη χορήγηση δανείων σε νοικοκυριά με υψηλούς δείκτες DTI. Η Ισλανδία θα μπορούσε να εξετάσει την προληπτική εφαρμογή ρητών κατευθυντήριων οδηγιών όσον αφορά μέτρα εισοδηματικής βάσης υπό τη μορφή συστάσεων ή νομικά δεσμευτικών μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες. Τα μέτρα εισοδηματικής βάσης μπορούν να αποτρέψουν αποτελεσματικότερα την υπερχρέωση των νοικοκυριών σε περίπτωση διατήρησης του ισχυρού ρυθμού αύξησης των τιμών των κατοικιών. Τα μέτρα αυτά θα μπορούσαν να αποβούν ιδιαίτερα λυσιτελή, καθώς λόγω της αύξησης των τιμών των κατοικιών ενδέχεται να έχει περιοριστεί η αποτελεσματικότητα της εφαρμογής ανώτατου ορίου στους δείκτες LTV. |
| --- | --- |

ζ)

Τα ισχύοντα μέτρα πολιτικής αξιολογούνται ως εν μέρει κατάλληλα και εν μέρει επαρκή για τον μετριασμό των εντοπισθέντων συστημικών κινδύνων που σχετίζονται με τις ευπάθειες στον τομέα των οικιστικών ακινήτων στην Ισλανδία. Ειδικότερα, τα ισχύοντα μέτρα μακροπροληπτικής εποπτείας ενδεχομένως να μην επαρκούν για την αντιμετώπιση των υψηλών επιπέδων δανειακής επιβάρυνσης. Αν και σε συγκεντρωτικό επίπεδο το χρέος μπορεί να έχει μειωθεί, σε ατομικό επίπεδο εξακολουθούν να υπάρχουν θυλάκια κινδύνου όσον αφορά τα νοικοκυριά υψηλής μόχλευσης. Παρόλο που το ΕΣΣΚ αναγνωρίζει τις πρωτοβουλίες που αναλαμβάνονται για την παρακολούθηση της αγοράς οικιστικών ακινήτων, ενδέχεται να καθίσταται αναγκαία η λήψη περαιτέρω μέτρων όσον αφορά τη χορήγηση δανείων σε νοικοκυριά με υψηλούς δείκτες DTI. Η Ισλανδία θα μπορούσε να εξετάσει την προληπτική εφαρμογή ρητών κατευθυντήριων οδηγιών όσον αφορά μέτρα εισοδηματικής βάσης υπό τη μορφή συστάσεων ή νομικά δεσμευτικών μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες. Τα μέτρα εισοδηματικής βάσης μπορούν να αποτρέψουν αποτελεσματικότερα την υπερχρέωση των νοικοκυριών σε περίπτωση διατήρησης του ισχυρού ρυθμού αύξησης των τιμών των κατοικιών. Τα μέτρα αυτά θα μπορούσαν να αποβούν ιδιαίτερα λυσιτελή, καθώς λόγω της αύξησης των τιμών των κατοικιών ενδέχεται να έχει περιοριστεί η αποτελεσματικότητα της εφαρμογής ανώτατου ορίου στους δείκτες LTV.

| (9) | Κατά την ενεργοποίηση μέτρων αντιμετώπισης των εντοπισθεισών ευπαθειών η βαθμονόμηση και η σταδιακή εφαρμογή τους θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τη θέση της Ισλανδίας στην εξέλιξη των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κύκλων και τυχόν πιθανές επιπτώσεις όσον αφορά το συναφές κόστος και τα οφέλη. |
| --- | --- |

(9)

Κατά την ενεργοποίηση μέτρων αντιμετώπισης των εντοπισθεισών ευπαθειών η βαθμονόμηση και η σταδιακή εφαρμογή τους θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τη θέση της Ισλανδίας στην εξέλιξη των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κύκλων και τυχόν πιθανές επιπτώσεις όσον αφορά το συναφές κόστος και τα οφέλη.

| (10) | Οι προειδοποιήσεις του ΕΣΣΚ δημοσιεύονται αφού το γενικό συμβούλιο ενημερώσει σχετικά το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και εφόσον του παράσχει τη δυνατότητα να αντιδράσει, και αφού οι αποδέκτες ενημερωθούν για την πρόθεση δημοσίευσης, |
| --- | --- |

(10)

Οι προειδοποιήσεις του ΕΣΣΚ δημοσιεύονται αφού το γενικό συμβούλιο ενημερώσει σχετικά το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και εφόσον του παράσχει τη δυνατότητα να αντιδράσει, και αφού οι αποδέκτες ενημερωθούν για την πρόθεση δημοσίευσης,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ:

Το ΕΣΣΚ έχει εντοπίσει μεσοπρόθεσμες ευπάθειες στον τομέα των οικιστικών ακινήτων στην Ισλανδία, οι οποίες αποτελούν πηγή συστημικού κινδύνου για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και μπορούν να έχουν σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις στην πραγματική οικονομία. Από μακροπροληπτική άποψη το ΕΣΣΚ θεωρεί ως κύρια ευπάθεια την υψηλή δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών, η οποία συσχετίζεται με την ισχυρή μεσοπρόθεσμη άνοδο των τιμών των κατοικιών και την πιθανή υπερτίμησή τους.

Φρανκφούρτη, 27 Ιουνίου 2019.

Προϊστάμενος της Γραμματείας του ΕΣΣΚ,

εξ ονόματος του γενικού συμβουλίου του ΕΣΣΚ

Francesco MAZZAFERRO

---

(1)  ΕΕ L 331 της 15.12.2010, σ. 1.

1

(2)  Βλέπε«Vulnerabilities in the EU Residential Real Estate Sector» (Ευπάθειες στον τομέα των οικιστικών ακινήτων της ΕΕ, ΕΣΣΚ), Νοέμβριος 2016, διαθέσιμο στον δικτυακό τόπο του ΕΣΣΚ (www.esrb.europa.eu).

2

(3)  Προειδοποίηση ΕΣΣΚ/2016/06 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2016, σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων του Βελγίου (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 45).

3

(4)  Σύσταση ΕΣΣΚ/2016/07 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2016, σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της Δανίας (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 47).

4

(5)  Προειδοποίηση ΕΣΣΚ/2016/09 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2016, σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων του Λουξεμβούργου (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 51).

5

(6)  Προειδοποίηση ΕΣΣΚ/2016/10 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2016, σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων των Κάτω Χωρών (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 53).

6

(7)  Προειδοποίηση ΕΣΣΚ/2016/05 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2016, σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της Αυστρίας (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 43).

7

(8)  Προειδοποίηση ΕΣΣΚ/2016/08 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2016, σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της Φινλανδίας (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 49).

8

(9)  Προειδοποίηση ΕΣΣΚ/2016/11 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2016, σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της Σουηδίας (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 55).

9

(10)  Προειδοποίηση ΕΣΣΚ/2016/12 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2016, σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων του Ηνωμένου Βασιλείου (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 57).

10

(11)  Βλέπε«Vulnerabilities in the residential real estate sectors of EEA countries» (Ευπάθειες στους τομείς των οικιστικών ακινήτων των χωρών του ΕΟΧ), ΕΣΣΚ, 2019, διαθέσιμο στον δικτυακό τόπο του ΕΣΣΚ (www.esrb.europa.eu).

11

(12)  Το συνδεδεμένο με τον ΔΤΚ δάνειο είναι σύμβαση κατά την οποία το ποσό του δανείου συνδέεται με τον δείκτη τιμών καταναλωτή, ενώ το επιτόκιο παραμένει σταθερό (για περισσότερες λεπτομέρειες, βλέπε Elíasson, L., «Indexation 101», Economic Affairs, τ. 6, Η Central Bank of Iceland, Reykjavik, Ισλανδία, 2014).

12

Economic Affairs

---

| 30.10.2019 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 366/57 |
| --- | --- | --- | --- |

30.10.2019

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 366/57

---

ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΣΥΣΤΗΜΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

της 27ης Ιουνίου 2019

σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της Νορβηγίας

(ΕΣΣΚ/2019/14)

(2019/C 366/11)

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΣΥΣΤΗΜΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1092/2010 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 24ης Νοεμβρίου 2010, σχετικά με τη μακροπροληπτική επίβλεψη του χρηματοοικονομικού συστήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τη σύσταση Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου (1), και ιδίως τα άρθρα 3, 16 και 18,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

| (1) | Η στέγαση αποτελεί βασικό τομέα της πραγματικής οικονομίας και αντιπροσωπεύει σημαντικό μέρος του πλούτου των νοικοκυριών και του τραπεζικού δανεισμού. Τα οικιστικά ακίνητα αποτελούν σημαντική συνιστώσα των περιουσιακών στοιχείων των νοικοκυριών και τα στεγαστικά δάνεια καταλαμβάνουν συχνά μεγάλο μερίδιο των ισολογισμών των πιστωτικών ιδρυμάτων. Εξάλλου, η κατασκευαστική δραστηριότητα στον τομέα της στέγασης αποτελεί κατ’ εξοχήν σημαντικό στοιχείο της πραγματικής οικονομίας ως πηγή απασχόλησης, επενδύσεων και ανάπτυξης. |
| --- | --- |

(1)

Η στέγαση αποτελεί βασικό τομέα της πραγματικής οικονομίας και αντιπροσωπεύει σημαντικό μέρος του πλούτου των νοικοκυριών και του τραπεζικού δανεισμού. Τα οικιστικά ακίνητα αποτελούν σημαντική συνιστώσα των περιουσιακών στοιχείων των νοικοκυριών και τα στεγαστικά δάνεια καταλαμβάνουν συχνά μεγάλο μερίδιο των ισολογισμών των πιστωτικών ιδρυμάτων. Εξάλλου, η κατασκευαστική δραστηριότητα στον τομέα της στέγασης αποτελεί κατ’ εξοχήν σημαντικό στοιχείο της πραγματικής οικονομίας ως πηγή απασχόλησης, επενδύσεων και ανάπτυξης.

| (2) | Οι οικονομικές κρίσεις του παρελθόντος και η εμπειρία πολλών χωρών κατέδειξαν ότι οι μη διατηρήσιμες εξελίξεις στις αγορές ακινήτων μπορούν να έχουν σοβαρές συνέπειες για τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος και της οικονομίας ορισμένης χώρας στο σύνολό της, οι οποίες μπορούν επίσης να προκαλέσουν και αρνητικές δευτερογενείς επιπτώσεις διασυνοριακού χαρακτήρα. Τα αποτελέσματα στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα μπορούν να είναι άμεσα και έμμεσα. Τα άμεσα αποτελέσματα αφορούν τις πιστωτικές ζημίες στα χαρτοφυλάκια ενυπόθηκων δανείων λόγω της επικράτησης δυσμενών οικονομικών ή χρηματοπιστωτικών συνθηκών και της ταυτόχρονης εκδήλωσης αρνητικών εξελίξεων στην αγορά οικιστικών ακινήτων. Τα έμμεσα αποτελέσματα αφορούν προσαρμογές στην κατανάλωση των νοικοκυριών, οι οποίες παράγουν περαιτέρω συνέπειες για την πραγματική οικονομία και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. |
| --- | --- |

(2)

Οι οικονομικές κρίσεις του παρελθόντος και η εμπειρία πολλών χωρών κατέδειξαν ότι οι μη διατηρήσιμες εξελίξεις στις αγορές ακινήτων μπορούν να έχουν σοβαρές συνέπειες για τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος και της οικονομίας ορισμένης χώρας στο σύνολό της, οι οποίες μπορούν επίσης να προκαλέσουν και αρνητικές δευτερογενείς επιπτώσεις διασυνοριακού χαρακτήρα. Τα αποτελέσματα στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα μπορούν να είναι άμεσα και έμμεσα. Τα άμεσα αποτελέσματα αφορούν τις πιστωτικές ζημίες στα χαρτοφυλάκια ενυπόθηκων δανείων λόγω της επικράτησης δυσμενών οικονομικών ή χρηματοπιστωτικών συνθηκών και της ταυτόχρονης εκδήλωσης αρνητικών εξελίξεων στην αγορά οικιστικών ακινήτων. Τα έμμεσα αποτελέσματα αφορούν προσαρμογές στην κατανάλωση των νοικοκυριών, οι οποίες παράγουν περαιτέρω συνέπειες για την πραγματική οικονομία και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.

| (3) | Οι αγορές ακινήτων είναι επιρρεπείς σε κυκλικές εξελίξεις. Η υπερβολική ανάληψη κινδύνων, η υπερβολική μόχλευση και τα δυσάρμοστα κίνητρα κατά την ανοδική φάση του κύκλου της αγοράς ακινήτων μπορούν να οδηγήσουν σε σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις τόσο για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα όσο και για την πραγματική οικονομία. Λόγω της κρίσιμης σημασίας του τομέα των οικιστικών ακινήτων για τη χρηματοπιστωτική και μακροοικονομική σταθερότητα, είναι ιδιαίτερα σημαντική η προσπάθεια αποτροπής της συσσώρευσης ευπαθειών στις αγορές οικιστικών ακινήτων μέσω της χρήσης της μακροπροληπτικής πολιτικής κατά τρόπο διαφορετικό από τη χρήση της ως εργαλείου μετριασμού του συστημικού κινδύνου. |
| --- | --- |

(3)

Οι αγορές ακινήτων είναι επιρρεπείς σε κυκλικές εξελίξεις. Η υπερβολική ανάληψη κινδύνων, η υπερβολική μόχλευση και τα δυσάρμοστα κίνητρα κατά την ανοδική φάση του κύκλου της αγοράς ακινήτων μπορούν να οδηγήσουν σε σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις τόσο για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα όσο και για την πραγματική οικονομία. Λόγω της κρίσιμης σημασίας του τομέα των οικιστικών ακινήτων για τη χρηματοπιστωτική και μακροοικονομική σταθερότητα, είναι ιδιαίτερα σημαντική η προσπάθεια αποτροπής της συσσώρευσης ευπαθειών στις αγορές οικιστικών ακινήτων μέσω της χρήσης της μακροπροληπτικής πολιτικής κατά τρόπο διαφορετικό από τη χρήση της ως εργαλείου μετριασμού του συστημικού κινδύνου.

| (4) | Ναι μεν οι κυκλικοί παράγοντες κατέχουν σημαντικό ρόλο στην τροφοδότηση των ευπαθειών που εντοπίστηκαν στις αγορές οικιστικών ακινήτων στις χώρες του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ), αλλά υπάρχουν και διαρθρωτικοί παράγοντες που συνέτειναν σε αυτές. Στους παράγοντες αυτούς είναι δυνατόν να περιλαμβάνονται η υποπροσφορά οικιστικών ακινήτων, η οποία ασκεί ανοδική πίεση στις τιμές των κατοικιών και στο χρέος των νοικοκυριών που αγοράζουν ακίνητα για ιδιοκατοίκηση, ή και άλλες κρατικές πολιτικές που μπορούν να λειτουργούν ως κίνητρο υπερδανεισμού για τα νοικοκυριά. Δεδομένου ότι οι παράγοντες αυτοί εκτείνονται πέραν της μακροπροληπτικής πολιτικής, τα υφιστάμενα μακροπροληπτικά μέτρα μπορούν να συμπληρωθούν και να ενισχυθούν από τη λήψη μέτρων σε άλλους τομείς πολιτικής με σκοπό την αποτελεσματική και ουσιαστική αντιμετώπιση των ευπαθειών που εκδηλώνονται στις αγορές οικιστικών ακινήτων διαφόρων χωρών κατά τρόπο που να μη συνεπάγεται υπερβολικό κόστος για την πραγματική οικονομία και το χρηματοπιστωτικό σύστημα. |
| --- | --- |

(4)

Ναι μεν οι κυκλικοί παράγοντες κατέχουν σημαντικό ρόλο στην τροφοδότηση των ευπαθειών που εντοπίστηκαν στις αγορές οικιστικών ακινήτων στις χώρες του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ), αλλά υπάρχουν και διαρθρωτικοί παράγοντες που συνέτειναν σε αυτές. Στους παράγοντες αυτούς είναι δυνατόν να περιλαμβάνονται η υποπροσφορά οικιστικών ακινήτων, η οποία ασκεί ανοδική πίεση στις τιμές των κατοικιών και στο χρέος των νοικοκυριών που αγοράζουν ακίνητα για ιδιοκατοίκηση, ή και άλλες κρατικές πολιτικές που μπορούν να λειτουργούν ως κίνητρο υπερδανεισμού για τα νοικοκυριά. Δεδομένου ότι οι παράγοντες αυτοί εκτείνονται πέραν της μακροπροληπτικής πολιτικής, τα υφιστάμενα μακροπροληπτικά μέτρα μπορούν να συμπληρωθούν και να ενισχυθούν από τη λήψη μέτρων σε άλλους τομείς πολιτικής με σκοπό την αποτελεσματική και ουσιαστική αντιμετώπιση των ευπαθειών που εκδηλώνονται στις αγορές οικιστικών ακινήτων διαφόρων χωρών κατά τρόπο που να μη συνεπάγεται υπερβολικό κόστος για την πραγματική οικονομία και το χρηματοπιστωτικό σύστημα.

| (5) | Το 2016 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου (ΕΣΣΚ) αξιολόγησε σε επίπεδο Ένωσης τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες που σχετίζονται με τα οικιστικά ακίνητα (2). Βάσει της αξιολόγησης αυτής το ΕΣΣΚ κατάφερε να εντοπίσει σε διάφορες χώρες μεσοπρόθεσμες ευπάθειες οι οποίες αποτελούν εν δυνάμει πηγές συστημικού κινδύνου για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και οι οποίες οδήγησαν στην έκδοση προειδοποιήσεων σε οκτώ εξ αυτών: Βέλγιο (3), Δανία (4), Λουξεμβούργο (5), Κάτω Χώρες (6), Αυστρία (7), Φινλανδία (8), Σουηδία (9) και Ηνωμένο Βασίλειο (10). |
| --- | --- |

(5)

Το 2016 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου (ΕΣΣΚ) αξιολόγησε σε επίπεδο Ένωσης τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες που σχετίζονται με τα οικιστικά ακίνητα (2). Βάσει της αξιολόγησης αυτής το ΕΣΣΚ κατάφερε να εντοπίσει σε διάφορες χώρες μεσοπρόθεσμες ευπάθειες οι οποίες αποτελούν εν δυνάμει πηγές συστημικού κινδύνου για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και οι οποίες οδήγησαν στην έκδοση προειδοποιήσεων σε οκτώ εξ αυτών: Βέλγιο (3), Δανία (4), Λουξεμβούργο (5), Κάτω Χώρες (6), Αυστρία (7), Φινλανδία (8), Σουηδία (9) και Ηνωμένο Βασίλειο (10).

| (6) | Το ΕΣΣΚ ολοκλήρωσε πρόσφατα μια συστηματική και προορατική αξιολόγηση των ευπαθειών του τομέα των οικιστικών ακινήτων σε επίπεδο ΕΟΧ (11). |
| --- | --- |

(6)

Το ΕΣΣΚ ολοκλήρωσε πρόσφατα μια συστηματική και προορατική αξιολόγηση των ευπαθειών του τομέα των οικιστικών ακινήτων σε επίπεδο ΕΟΧ (11).

| (7) | Στο πλαίσιο αυτό το ΕΣΣΚ εντόπισε σε έντεκα χώρες, μεταξύ των οποίων η Νορβηγία, ορισμένες μεσοπρόθεσμες ευπάθειες που αποτελούν εν δυνάμει πηγές συστημικού κινδύνου για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και δεν έχουν αντιμετωπιστεί επαρκώς. |
| --- | --- |

(7)

Στο πλαίσιο αυτό το ΕΣΣΚ εντόπισε σε έντεκα χώρες, μεταξύ των οποίων η Νορβηγία, ορισμένες μεσοπρόθεσμες ευπάθειες που αποτελούν εν δυνάμει πηγές συστημικού κινδύνου για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και δεν έχουν αντιμετωπιστεί επαρκώς.

| (8) | Η αξιολόγηση των ευπαθειών από το ΕΣΣΚ υπογραμμίζει τα ακόλουθα όσον αφορά τη Νορβηγία:






  α) | Η δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών είναι πολύ υψηλή σε σύγκριση με άλλες χώρες και παρελθόντα έτη και παρουσιάζει σταθερή αύξηση την τελευταία δεκαετία. Επιπλέον, σε μεγάλο μερίδιο δανείων εφαρμόζονται μεταβλητά επιτόκια, γεγονός που επίσης καθιστά τα νοικοκυριά ευάλωτα στις αυξήσεις των επιτοκίων. Πάντως, οι ασκήσεις προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων για αυξήσεις επιτοκίων έδειξαν ότι σε περίπτωση επιτοκιακής διαταραχής οι δανειολήπτες γενικά θα ήταν σε θέση να αντεπεξέλθουν στις συνήθεις δαπάνες διαβίωσης. Ως εκ τούτου, θα μπορούσε να περιοριστεί ο κίνδυνος δυνητικών αθετήσεων λόγω αυξήσεων των επιτοκίων. |
| --- | --- | --- |

(8)

Η αξιολόγηση των ευπαθειών από το ΕΣΣΚ υπογραμμίζει τα ακόλουθα όσον αφορά τη Νορβηγία:

α)

Η δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών είναι πολύ υψηλή σε σύγκριση με άλλες χώρες και παρελθόντα έτη και παρουσιάζει σταθερή αύξηση την τελευταία δεκαετία. Επιπλέον, σε μεγάλο μερίδιο δανείων εφαρμόζονται μεταβλητά επιτόκια, γεγονός που επίσης καθιστά τα νοικοκυριά ευάλωτα στις αυξήσεις των επιτοκίων. Πάντως, οι ασκήσεις προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων για αυξήσεις επιτοκίων έδειξαν ότι σε περίπτωση επιτοκιακής διαταραχής οι δανειολήπτες γενικά θα ήταν σε θέση να αντεπεξέλθουν στις συνήθεις δαπάνες διαβίωσης. Ως εκ τούτου, θα μπορούσε να περιοριστεί ο κίνδυνος δυνητικών αθετήσεων λόγω αυξήσεων των επιτοκίων.

| β) | Ο ενυπόθηκος δανεισμός αυξάνεται μεσοπρόθεσμα και αποτελεί τη βασική συνιστώσα της αύξησης του δανεισμού των νοικοκυριών. Επίσης, τα ενυπόθηκα δάνεια είναι συστημικά σημαντικά για τον τραπεζικό τομέα, καθώς αντιπροσωπεύουν σημαντικό μερίδιο του συνόλου των χορηγήσεων των πιστωτικών ιδρυμάτων. Ο τραπεζικός τομέας μπορεί επίσης να εκτεθεί σε κινδύνους που απορρέουν από το διεθνές περιβάλλον, λόγω του σημαντικού μεριδίου ξένων επενδυτών που συμμετέχουν στην αγορά καλυμμένων ομολόγων και της διασύνδεσης του χρηματοπιστωτικού συστήματος της Νορβηγίας με εκείνα άλλων σκανδιναβικών χωρών. |
| --- | --- |

β)

Ο ενυπόθηκος δανεισμός αυξάνεται μεσοπρόθεσμα και αποτελεί τη βασική συνιστώσα της αύξησης του δανεισμού των νοικοκυριών. Επίσης, τα ενυπόθηκα δάνεια είναι συστημικά σημαντικά για τον τραπεζικό τομέα, καθώς αντιπροσωπεύουν σημαντικό μερίδιο του συνόλου των χορηγήσεων των πιστωτικών ιδρυμάτων. Ο τραπεζικός τομέας μπορεί επίσης να εκτεθεί σε κινδύνους που απορρέουν από το διεθνές περιβάλλον, λόγω του σημαντικού μεριδίου ξένων επενδυτών που συμμετέχουν στην αγορά καλυμμένων ομολόγων και της διασύνδεσης του χρηματοπιστωτικού συστήματος της Νορβηγίας με εκείνα άλλων σκανδιναβικών χωρών.

| γ) | Μετά από μακρά περίοδο υψηλής και σταθερής αύξησης των τιμών των κατοικιών, πλέον υπάρχουν ενδείξεις υπερτίμησής τους. Επιπλέον, εντός των τελευταίων τριμήνων οι τιμές τους σημείωσαν συγκρατημένο ρυθμό αύξησης, αν και οι όγκοι των σχετικών συναλλαγών δεν μειώθηκαν. Λόγω του σημαντικού ποσοστού ενυπόθηκου στεγαστικού δανεισμού, τα νοικοκυριά ενδέχεται να καταστούν ευάλωτα σε δυσμενείς οικονομικές και χρηματοπιστωτικές συνθήκες ή δυσμενείς εξελίξεις στην αγορά οικιστικών ακινήτων. |
| --- | --- |

γ)

Μετά από μακρά περίοδο υψηλής και σταθερής αύξησης των τιμών των κατοικιών, πλέον υπάρχουν ενδείξεις υπερτίμησής τους. Επιπλέον, εντός των τελευταίων τριμήνων οι τιμές τους σημείωσαν συγκρατημένο ρυθμό αύξησης, αν και οι όγκοι των σχετικών συναλλαγών δεν μειώθηκαν. Λόγω του σημαντικού ποσοστού ενυπόθηκου στεγαστικού δανεισμού, τα νοικοκυριά ενδέχεται να καταστούν ευάλωτα σε δυσμενείς οικονομικές και χρηματοπιστωτικές συνθήκες ή δυσμενείς εξελίξεις στην αγορά οικιστικών ακινήτων.

| δ) | Μια οικονομική ή χρηματοπιστωτική διαταραχή θα μπορούσε να οδηγήσει σε επέλευση άμεσων και έμμεσων κινδύνων για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, με δεδομένες τις ως άνω ευπάθειες. Οι πιθανοί άμεσοι κίνδυνοι για το τραπεζικό σύστημα στη Νορβηγία σχετίζονται με δυνητικές πιστωτικές ζημίες από νέα ενυπόθηκα δάνεια, δεδομένου ότι αυτά είχα χορηγηθεί σε περιβάλλον πιθανής υπερτίμησης των κατοικιών. Επιπλέον, σε συνθήκες σημαντικής μείωσης των τιμών των κατοικιών ο πλούτος των νοικοκυριών ενδέχεται να επηρεαστεί αρνητικά ή το χρέος τους από στεγαστικά δάνεια να υπερβεί την αξία του υποθηκευμένου ακινήτου (negative equity). Εξάλλου, εάν για παράδειγμα αυξηθεί η ανεργία και/ή μειωθεί ο ρυθμός αύξησης του εισοδήματος των νοικοκυριών, ορισμένα εξ αυτών ενδέχεται να αντιμετωπίσουν μεγαλύτερη δυσκολία στην εξυπηρέτηση του χρέους τους. Η σχέση αλληλεπίδρασης μεταξύ του αρνητικού εισοδήματος των νοικοκυριών και του πλούτου τους μπορεί να ενισχύσει την αρχική διαταραχή σε περίπτωση που αυτά υποχρεωθούν να μειώσουν την κατανάλωση για να εξυπηρετήσουν τα ενυπόθηκα δάνειά τους. Αυτό θα μπορούσε με τη σειρά του να προκαλέσει νέο κύκλο επιπτώσεων και αύξηση των κινδύνων για τα πιστωτικά ιδρύματα και το χρηματοπιστωτικό σύστημα. |
| --- | --- |

δ)

Μια οικονομική ή χρηματοπιστωτική διαταραχή θα μπορούσε να οδηγήσει σε επέλευση άμεσων και έμμεσων κινδύνων για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, με δεδομένες τις ως άνω ευπάθειες. Οι πιθανοί άμεσοι κίνδυνοι για το τραπεζικό σύστημα στη Νορβηγία σχετίζονται με δυνητικές πιστωτικές ζημίες από νέα ενυπόθηκα δάνεια, δεδομένου ότι αυτά είχα χορηγηθεί σε περιβάλλον πιθανής υπερτίμησης των κατοικιών. Επιπλέον, σε συνθήκες σημαντικής μείωσης των τιμών των κατοικιών ο πλούτος των νοικοκυριών ενδέχεται να επηρεαστεί αρνητικά ή το χρέος τους από στεγαστικά δάνεια να υπερβεί την αξία του υποθηκευμένου ακινήτου (negative equity). Εξάλλου, εάν για παράδειγμα αυξηθεί η ανεργία και/ή μειωθεί ο ρυθμός αύξησης του εισοδήματος των νοικοκυριών, ορισμένα εξ αυτών ενδέχεται να αντιμετωπίσουν μεγαλύτερη δυσκολία στην εξυπηρέτηση του χρέους τους. Η σχέση αλληλεπίδρασης μεταξύ του αρνητικού εισοδήματος των νοικοκυριών και του πλούτου τους μπορεί να ενισχύσει την αρχική διαταραχή σε περίπτωση που αυτά υποχρεωθούν να μειώσουν την κατανάλωση για να εξυπηρετήσουν τα ενυπόθηκα δάνειά τους. Αυτό θα μπορούσε με τη σειρά του να προκαλέσει νέο κύκλο επιπτώσεων και αύξηση των κινδύνων για τα πιστωτικά ιδρύματα και το χρηματοπιστωτικό σύστημα.

| ε) | Το ΕΣΣΚ επισημαίνει το γεγονός ότι η Νορβηγία εφάρμοσε ένα ολοκληρωμένο σύνολο μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες και κεφαλαιακών μέτρων με σκοπό τη διασφάλιση της ανθεκτικότητας τόσο των πιστωτικών ιδρυμάτων όσο και των δανειοληπτών. Το κατώτατο όριο ζημίας σε περίπτωση αθέτησης (LGD), οι απαιτήσεις των μοντέλων πιθανότητας αθέτησης (PD) (12) και το αντικυκλικό κεφαλαιακό απόθεμα ασφαλείας αποτελούν σημαντικά κεφαλαιακά μέτρα που αναμένεται να διασφαλίσουν την ικανότητα των πιστωτικών ιδρυμάτων να απορροφήσουν ζημίες σε περίπτωση οικονομικής ή χρηματοπιστωτικής διαταραχής. Επιπλέον, οι νορβηγικές αρχές ενεργοποίησαν ένα ευρύ φάσμα μέτρων στοχευμένων σε δανειολήπτες: έναν συνδυασμό ορίων όσον αφορά τους δείκτες δανείου προς αξία (LTV) και χρέους προς εισόδημα (DTI) και ασκήσεων με σκοπό τον έλεγχο της ικανότητας αποπληρωμής. Οι επιπτώσεις των στοχευμένων σε δανειολήπτες μέτρων έχουν τεκμηριωθεί και έχει σημειωθεί μείωση του ποσοστού ενυπόθηκων δανείων με υψηλές τιμές σε σχέση με τους δείκτες επί των οποίων εφαρμόζονται όρια. Παρά τις σημαντικές προσπάθειες που έγιναν στον τομέα της μακροπροληπτικής πολιτικής, οι συστημικοί κίνδυνοι που σχετίζονται με την αγορά οικιστικών ακινήτων παραμένουν αυξημένοι στη Νορβηγία. |
| --- | --- |

ε)

Το ΕΣΣΚ επισημαίνει το γεγονός ότι η Νορβηγία εφάρμοσε ένα ολοκληρωμένο σύνολο μέτρων στοχευμένων στους δανειολήπτες και κεφαλαιακών μέτρων με σκοπό τη διασφάλιση της ανθεκτικότητας τόσο των πιστωτικών ιδρυμάτων όσο και των δανειοληπτών. Το κατώτατο όριο ζημίας σε περίπτωση αθέτησης (LGD), οι απαιτήσεις των μοντέλων πιθανότητας αθέτησης (PD) (12) και το αντικυκλικό κεφαλαιακό απόθεμα ασφαλείας αποτελούν σημαντικά κεφαλαιακά μέτρα που αναμένεται να διασφαλίσουν την ικανότητα των πιστωτικών ιδρυμάτων να απορροφήσουν ζημίες σε περίπτωση οικονομικής ή χρηματοπιστωτικής διαταραχής. Επιπλέον, οι νορβηγικές αρχές ενεργοποίησαν ένα ευρύ φάσμα μέτρων στοχευμένων σε δανειολήπτες: έναν συνδυασμό ορίων όσον αφορά τους δείκτες δανείου προς αξία (LTV) και χρέους προς εισόδημα (DTI) και ασκήσεων με σκοπό τον έλεγχο της ικανότητας αποπληρωμής. Οι επιπτώσεις των στοχευμένων σε δανειολήπτες μέτρων έχουν τεκμηριωθεί και έχει σημειωθεί μείωση του ποσοστού ενυπόθηκων δανείων με υψηλές τιμές σε σχέση με τους δείκτες επί των οποίων εφαρμόζονται όρια. Παρά τις σημαντικές προσπάθειες που έγιναν στον τομέα της μακροπροληπτικής πολιτικής, οι συστημικοί κίνδυνοι που σχετίζονται με την αγορά οικιστικών ακινήτων παραμένουν αυξημένοι στη Νορβηγία.

| στ) | Τα ισχύοντα μέτρα μακροπροληπτικής πολιτικής αξιολογούνται ως κατάλληλα για τον μετριασμό των εντοπισθέντων συστημικών κινδύνων που σχετίζονται με τις ευπάθειες στον τομέα των οικιστικών ακινήτων στη Νορβηγία. Πάντως, εξακολουθεί να υφίσταται σημαντικός συστημικός κίνδυνος σχετιζόμενος με τη νορβηγική αγορά οικιστικών ακινήτων και για τους λόγους αυτούς η μακροπροληπτική πολιτική αξιολογείται ως εν μέρει επαρκής. Στον τομέα της μακροπροληπτικής πολιτικής ο μετριασμός των εντοπισθεισθών ευπαθειών αποτέλεσε βασικό αντικείμενο μέριμνας και οδήγησε σε μια ολοκληρωμένη δέσμη μέτρων πολιτικής. Ωστόσο, οι μακροπροληπτικές πολιτικές θα μπορούσαν να συμπληρωθούν με την ανάληψη ευρύτερης δράσης πολιτικής με σκοπό τη συγκράτηση ή την εξάλειψη των παραγόντων που διευκολύνουν ή επιτείνουν την αύξηση της δανειακής επιβάρυνσης των νοικοκυριών. Αυτές οι πολιτικές θα πρέπει να στηρίζουν τα σημερινά μακροπροληπτικά μέτρα για την αποτελεσματική και ουσιαστική αντιμετώπιση των υπόλοιπων ευπαθειών που εντοπίζονται στην αγορά κατοικιών στην Νορβηγία, χωρίς να δημιουργείται υπερβολικό κόστος για τη νορβηγική πραγματική οικονομία και το χρηματοπιστωτικό σύστημα της χώρας. Περαιτέρω πολιτικές θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν την κατάργηση των κινήτρων για μεγαλύτερη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών, μέσω της αύξησης της αποτελεσματικότητας στην αγορά μίσθωσης κατοικιών και την ανάπτυξη της ιδιοκατοίκησης και της διασφάλισης επαρκούς προσφοράς κατοικιών. Εάν δεν ληφθούν άλλα μέτρα πολιτικής και οι ευπάθειες δεν υποχωρήσουν ή αυξηθούν λόγω οικονομικών και χρηματοπιστωτικών εξελίξεων, θα μπορούσαν να αυστηροποιηθούν τα υφιστάμενα μακροπροληπτικά μέτρα ή να ενεργοποιηθούν νέα. |
| --- | --- |

στ)

Τα ισχύοντα μέτρα μακροπροληπτικής πολιτικής αξιολογούνται ως κατάλληλα για τον μετριασμό των εντοπισθέντων συστημικών κινδύνων που σχετίζονται με τις ευπάθειες στον τομέα των οικιστικών ακινήτων στη Νορβηγία. Πάντως, εξακολουθεί να υφίσταται σημαντικός συστημικός κίνδυνος σχετιζόμενος με τη νορβηγική αγορά οικιστικών ακινήτων και για τους λόγους αυτούς η μακροπροληπτική πολιτική αξιολογείται ως εν μέρει επαρκής. Στον τομέα της μακροπροληπτικής πολιτικής ο μετριασμός των εντοπισθεισθών ευπαθειών αποτέλεσε βασικό αντικείμενο μέριμνας και οδήγησε σε μια ολοκληρωμένη δέσμη μέτρων πολιτικής. Ωστόσο, οι μακροπροληπτικές πολιτικές θα μπορούσαν να συμπληρωθούν με την ανάληψη ευρύτερης δράσης πολιτικής με σκοπό τη συγκράτηση ή την εξάλειψη των παραγόντων που διευκολύνουν ή επιτείνουν την αύξηση της δανειακής επιβάρυνσης των νοικοκυριών. Αυτές οι πολιτικές θα πρέπει να στηρίζουν τα σημερινά μακροπροληπτικά μέτρα για την αποτελεσματική και ουσιαστική αντιμετώπιση των υπόλοιπων ευπαθειών που εντοπίζονται στην αγορά κατοικιών στην Νορβηγία, χωρίς να δημιουργείται υπερβολικό κόστος για τη νορβηγική πραγματική οικονομία και το χρηματοπιστωτικό σύστημα της χώρας. Περαιτέρω πολιτικές θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν την κατάργηση των κινήτρων για μεγαλύτερη δανειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών, μέσω της αύξησης της αποτελεσματικότητας στην αγορά μίσθωσης κατοικιών και την ανάπτυξη της ιδιοκατοίκησης και της διασφάλισης επαρκούς προσφοράς κατοικιών. Εάν δεν ληφθούν άλλα μέτρα πολιτικής και οι ευπάθειες δεν υποχωρήσουν ή αυξηθούν λόγω οικονομικών και χρηματοπιστωτικών εξελίξεων, θα μπορούσαν να αυστηροποιηθούν τα υφιστάμενα μακροπροληπτικά μέτρα ή να ενεργοποιηθούν νέα.

| (9) | Κατά την ενεργοποίηση μέτρων για την αντιμετώπιση των εντοπισθεισών ευπαθειών η βαθμονόμηση και η σταδιακή εφαρμογή τους θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τη θέση της Νορβηγίας στην εξέλιξη των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κύκλων και τυχόν πιθανές επιπτώσεις όσον αφορά το συναφές κόστος και τα οφέλη. |
| --- | --- |

(9)

Κατά την ενεργοποίηση μέτρων για την αντιμετώπιση των εντοπισθεισών ευπαθειών η βαθμονόμηση και η σταδιακή εφαρμογή τους θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τη θέση της Νορβηγίας στην εξέλιξη των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κύκλων και τυχόν πιθανές επιπτώσεις όσον αφορά το συναφές κόστος και τα οφέλη.

| (10) | Οι προειδοποιήσεις του ΕΣΣΚ δημοσιεύονται αφού το γενικό συμβούλιο ενημερώσει σχετικά το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και εφόσον του παράσχει τη δυνατότητα να αντιδράσει, και αφού οι αποδέκτες ενημερωθούν για την πρόθεση δημοσίευσης, |
| --- | --- |

(10)

Οι προειδοποιήσεις του ΕΣΣΚ δημοσιεύονται αφού το γενικό συμβούλιο ενημερώσει σχετικά το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και εφόσον του παράσχει τη δυνατότητα να αντιδράσει, και αφού οι αποδέκτες ενημερωθούν για την πρόθεση δημοσίευσης,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ:

Το ΕΣΣΚ έχει εντοπίσει μεσοπρόθεσμες ευπάθειες στον τομέα των οικιστικών ακινήτων στη Νορβηγία, οι οποίες αποτελούν πηγή συστημικού κινδύνου για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και μπορούν να έχουν σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις στην πραγματική οικονομία. Από μακροπροληπτική άποψη το ΕΣΣΚ θεωρεί ως κύρια ευπάθεια την υψηλή δανειακή επιβάρυνση τω νοικοκυριών, η οποία συσχετίζεται με τη μακροπρόθεσμη άνοδο των τιμών των κατοικιών και την πιθανή υπερτίμησή τους.

Φρανκφούρτη, 27 Ιουνίου 2019.

Προϊστάμενος της Γραμματείας του ΕΣΣΚ,

εξ ονόματος του γενικού συμβουλίου του ΕΣΣΚ

Francesco MAZZAFERRO

---

(1)  ΕΕ L 331 της 15.12.2010, σ. 1.

1

(2)  Βλέπε «Vulnerabilities in the EU Residential Real Estate Sector» (Ευπάθειες στον τομέα των οικιστικών ακινήτων της ΕΕ, ΕΣΣΚ), Νοέμβριος 2016, διαθέσιμο στον δικτυακό τόπο του ΕΣΣΚ (www.esrb.europa.eu).

2

(3)  Προειδοποίηση ΕΣΣΚ/2016/06 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2016, σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων του Βελγίου (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 45).

3

(4)  Σύσταση ΕΣΣΚ/2016/07 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2016, σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της Δανίας (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 47).

4

(5)  Προειδοποίηση ΕΣΣΚ/2016/09 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2016, σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων του Λουξεμβούργου (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 51).

5

(6)  Προειδοποίηση ΕΣΣΚ/2016/10 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2016, σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων των Κάτω Χωρών (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 53).

6

(7)  Προειδοποίηση ΕΣΣΚ/2016/05 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2016, σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της Αυστρίας (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 43).

7

(8)  Προειδοποίηση ΕΣΣΚ/2016/08 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2016, σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της Φινλανδίας (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 49).

8

(9)  Προειδοποίηση ΕΣΣΚ/2016/11 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2016, σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων της Σουηδίας (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 55).

9

(10)  Προειδοποίηση ΕΣΣΚ/2016/12 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2016, σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες ευπάθειες του τομέα οικιστικών ακινήτων του Ηνωμένου Βασιλείου (ΕΕ C 31 της 31.1.2017, σ. 57).

10

(11)  Βλέπε «Vulnerabilities in the residential real estate sectors of EEA countries» (Ευπάθειες στους τομείς των οικιστικών ακινήτων των χωρών του ΕΟΧ), ΕΣΣΚ, 2019, διαθέσιμο στον δικτυακό τόπο του ΕΣΣΚ (www.esrb.europa.eu).

11

(12)  Στη Νορβηγία ισχύουν αυστηρότερες απαιτήσεις όσον αφορά την εφαρμογή της προσέγγισης εσωτερικών διαβαθμίσεων κατά τη χορήγηση ενυπόθηκων στεγαστικών δανείων, συμπεριλαμβανομένου κατώτατου ορίου LGD ύψους 20 % και ειδικών απαιτήσεων για τον υπολογισμό του PD για τα ενυπόθηκα δάνεια. Οι εθνικές αρχές αναφέρουν ότι το κατώτατο όριο LGD και οι απαιτήσεις για το PD αποσκοπούν στην αύξηση του μέσου συντελεστή στάθμισης των ενυπόθηκων στεγαστικών δανείων για τις νορβηγικές τράπεζες που χρησιμοποιούν την προσέγγιση των εσωτερικών διαβαθμίσεων.

12

---

IV Πληροφορίες

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΟΕΡΧΟΜΕΝΕΣ ΑΠΟ ΤΑ ΘΕΣΜΙΚΑ ΚΑΙ ΛΟΙΠΑ ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

Ευρωπαϊκή Επιτροπή

| 30.10.2019 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 366/60 |
| --- | --- | --- | --- |

30.10.2019

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 366/60

---

Ισοτιμίες του ευρώ (1)

29 Οκτωβρίου 2019

(2019/C 366/12)

1 ευρώ =

| | Νομισματική μονάδα | Ισοτιμία |
| --- | --- | --- |
| USD | δολάριο ΗΠΑ | 1,1095 |
| JPY | ιαπωνικό γιεν | 120,88 |
| DKK | δανική κορόνα | 7,4706 |
| GBP | λίρα στερλίνα | 0,86328 |
| SEK | σουηδική κορόνα | 10,7923 |
| CHF | ελβετικό φράγκο | 1,1041 |
| ISK | ισλανδική κορόνα | 138,10 |
| NOK | νορβηγική κορόνα | 10,2748 |
| BGN | βουλγαρικό λεβ | 1,9558 |
| CZK | τσεχική κορόνα | 25,543 |
| HUF | ουγγρικό φιορίνι | 328,78 |
| PLN | πολωνικό ζλότι | 4,2693 |
| RON | ρουμανικό λέου | 4,7559 |
| TRY | τουρκική λίρα | 6,3596 |
| AUD | δολάριο Αυστραλίας | 1,6186 |
| CAD | δολάριο Καναδά | 1,4486 |
| HKD | δολάριο Χονγκ Κονγκ | 8,6994 |
| NZD | δολάριο Νέας Ζηλανδίας | 1,7481 |
| SGD | δολάριο Σιγκαπούρης | 1,5121 |
| KRW | ουόν Νότιας Κορέας | 1 295,86 |
| ZAR | νοτιοαφρικανικό ραντ | 16,2241 |
| CNY | κινεζικό ρενμινπί γιουάν | 7,8392 |
| HRK | κροατική κούνα | 7,4568 |
| IDR | ρουπία Ινδονησίας | 15 590,95 |
| MYR | μαλαισιανό ρινγκίτ | 4,6410 |
| PHP | πέσο Φιλιππινών | 56,623 |
| RUB | ρωσικό ρούβλι | 70,9154 |
| THB | ταϊλανδικό μπατ | 33,524 |
| BRL | ρεάλ Βραζιλίας | 4,4300 |
| MXN | πέσο Μεξικού | 21,1812 |
| INR | ινδική ρουπία | 78,6150 |

Νομισματική μονάδα

Ισοτιμία

USD

δολάριο ΗΠΑ

1,1095

JPY

ιαπωνικό γιεν

120,88

DKK

δανική κορόνα

7,4706

GBP

λίρα στερλίνα

0,86328

SEK

σουηδική κορόνα

10,7923

CHF

ελβετικό φράγκο

1,1041

ISK

ισλανδική κορόνα

138,10

NOK

νορβηγική κορόνα

10,2748

BGN

βουλγαρικό λεβ

1,9558

CZK

τσεχική κορόνα

25,543

HUF

ουγγρικό φιορίνι

328,78

PLN

πολωνικό ζλότι

4,2693

RON

ρουμανικό λέου

4,7559

TRY

τουρκική λίρα

6,3596

AUD

δολάριο Αυστραλίας

1,6186

CAD

δολάριο Καναδά

1,4486

HKD

δολάριο Χονγκ Κονγκ

8,6994

NZD

δολάριο Νέας Ζηλανδίας

1,7481

SGD

δολάριο Σιγκαπούρης

1,5121

KRW

ουόν Νότιας Κορέας

1 295,86

ZAR

νοτιοαφρικανικό ραντ

16,2241

CNY

κινεζικό ρενμινπί γιουάν

7,8392

HRK

κροατική κούνα

7,4568

IDR

ρουπία Ινδονησίας

15 590,95

MYR

μαλαισιανό ρινγκίτ

4,6410

PHP

πέσο Φιλιππινών

56,623

RUB

ρωσικό ρούβλι

70,9154

THB

ταϊλανδικό μπατ

33,524

BRL

ρεάλ Βραζιλίας

4,4300

MXN

πέσο Μεξικού

21,1812

INR

ινδική ρουπία

78,6150

---

(1)  Πηγή: Ισοτιμίες αναφοράς που δημοσιεύονται από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.

---

| 30.10.2019 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 366/61 |
| --- | --- | --- | --- |

30.10.2019

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 366/61

---

Ανακοίνωση σχετικά με την εφαρμογή του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) 2019/1131 της Επιτροπής για τη θέσπιση τελωνειακού εργαλείου για την εφαρμογή του άρθρου 14α του κανονισμού (ΕΕ) 2016/1036 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και του άρθρου 24α του κανονισμού (ΕΕ) 2016/1037 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου

(2019/C 366/13)

Σύμφωνα με το άρθρο 14α του κανονισμού (ΕΕ) 2016/1036 (1) και το άρθρο 24α του κανονισμού (ΕΕ) 2016/1037 (2), η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε τον εκτελεστικό κανονισμό (ΕΕ) 2019/1131 της Επιτροπής (3) («τελωνειακό εργαλείο») στις 3 Ιουλίου 2019.

Το άρθρο 14α του κανονισμού (ΕΕ) 2016/1036 και το άρθρο 24α του κανονισμού (ΕΕ) 2016/1037 επιτρέπουν την επέκταση των δασμών αντιντάμπινγκ και/ή των αντισταθμιστικών δασμών σε εμπορεύματα που εισάγονται σε σημαντικές ποσότητες σε τεχνητό νησί, σταθερή ή πλωτή εγκατάσταση ή σε οποιαδήποτε άλλη εγκατάσταση στην υφαλοκρηπίδα κράτους μέλους ή στην αποκλειστική οικονομική ζώνη που έχει δηλώσει κράτος μέλος σύμφωνα με την UNCLOS, εάν αυτό ενδέχεται να προκαλέσει ζημία στον κλάδο παραγωγής της Ένωσης. Στις περιπτώσεις στις οποίες ο κανονισμός για την επιβολή μέτρων αντιντάμπινγκ και/ή αντισταθμιστικών μέτρων προβλέπει ρητά τέτοια επέκταση στις εν λόγω περιοχές, το τελωνειακό εργαλείο ορίζει τις προϋποθέσεις για την επιβολή δασμών αντιντάμπινγκ και/ή αντισταθμιστικών δασμών, καθώς και τις διαδικασίες σχετικά με την κοινοποίηση και τη δήλωση των εν λόγω προϊόντων και την καταβολή των εν λόγω δασμών.

Προκειμένου να δοθεί στις τελωνειακές αρχές επαρκής χρόνος ώστε να προετοιμαστούν για την επεξεργασία των δηλώσεων παραλαβής, το άρθρο 9 του τελωνειακού εργαλείου μετέθεσε την εφαρμογή των διατάξεων του τελωνειακού εργαλείου κατά τέσσερις μήνες από την ημερομηνία δημοσίευσής του στην Επίσημη Εφημερίδα.

Το άρθρο 14α του κανονισμού 2016/1036 και το άρθρο 24α του κανονισμού 2016/1037 ορίζουν ότι η Επιτροπή ενημερώνει όλους τους οικονομικούς φορείς ότι το τελωνειακό εργαλείο τίθεται σε λειτουργία με χωριστή δημοσίευση.

Η Επιτροπή ενημερώνει όλους τους οικονομικούς φορείς ότι το τελωνειακό εργαλείο θα τεθεί σε πλήρη λειτουργία και εφαρμογή από τις 4 Νοεμβρίου 2019.

---

(1)  Κανονισμός (ΕΕ) 2016/1036 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 8ης Ιουνίου 2016, για την άμυνα κατά των εισαγωγών που αποτελούν αντικείμενο ντάμπινγκ εκ μέρους χωρών μη μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ L 176 της 30.6.2016, σ. 21).

(2)  Κανονισμός (ΕΕ) 2016/1037 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 8ης Ιουνίου 2016, για την άμυνα κατά των εισαγωγών που αποτελούν αντικείμενο επιδοτήσεων εκ μέρους χωρών μη μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ L 176 της 30.6.2016, σ. 55).

(3)  Εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 2019/1131 της Επιτροπής, της 2ας Ιουλίου 2019, για τη θέσπιση τελωνειακού εργαλείου για την εφαρμογή του άρθρου 14α του κανονισμού (ΕΕ) 2016/1036 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και του άρθρου 24α του κανονισμού (ΕΕ) 2016/1037 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΕ L 179 της 3.7.2019, σ. 12).

---