# Dziennik Urzędowy C 366/2019

| | ISSN 1977-1002 |
| --- | --- |
| Dziennik Urzędowy
  Unii Europejskiej | C 366 |
| | |
| Wydanie polskie | Informacje i zawiadomienia | Rocznik 6230 października 2019 |

ISSN 1977-1002

Dziennik Urzędowy

Unii Europejskiej

C 366

Wydanie polskie

Informacje i zawiadomienia

Rocznik 6230 października 2019

---

| Spis treśći | Strona |
| --- | --- |
| | I   Rezolucje, zalecenia i Opinie |
| | ZALECENIA |
| | Europejska Rada ds. Ryzyka Systemowego |
| 2019/C 366/01 | Europejska Rada ds. Ryzyka Systemowego Zalecenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego z dnia 27 czerwca 2019 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Belgii w średnim okresie (ERRS/2019/4) | 1 |
| 2019/C 366/02 | Zalecenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego z dnia 27 czerwca 2019 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Danii w średnim okresie (ERRS/2019/5) | 7 |
| 2019/C 366/03 | Zalecenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego z dnia 27 czerwca 2019 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Luksemburgu w średnim okresie (ERRS/2019/6) | 14 |
| 2019/C 366/04 | Zalecenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego z dnia 27 czerwca 2019 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Niderlandach w średnim okresie (ERRS/2019/7) | 22 |
| 2019/C 366/05 | Zalecenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego z dnia 27 czerwca 2019 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Finlandii w średnim okresie (ERRS/2019/8) | 29 |
| 2019/C 366/06 | Zalecenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego z dnia 27 czerwca 2019 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Szwecji w średnim okresie (ERRS/2019/9) | 35 |
| 2019/C 366/07 | Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego z dnia 27 czerwca 2019 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Republice Czeskiej w średnim okresie (ERRS/2019/10) | 41 |
| 2019/C 366/08 | Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego z dnia 27 czerwca 2019 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Niemczech w średnim okresie (ERRS/2019/11) | 45 |
| 2019/C 366/09 | Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego z dnia 27 czerwca 2019 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych we Francji w średnim okresie (ERRS/2019/12) | 49 |
| 2019/C 366/10 | Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego z dnia 27 czerwca 2019 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Islandii w średnim okresie (ERRS/2019/13) | 53 |
| 2019/C 366/11 | Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego z dnia 27 czerwca 2019 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Norwegii w średnim okresie (ERRS/2019/14) | 57 |

Spis treśći

Strona

I   Rezolucje, zalecenia i Opinie

ZALECENIA

Europejska Rada ds. Ryzyka Systemowego

2019/C 366/01

Europejska Rada ds. Ryzyka Systemowego Zalecenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego z dnia 27 czerwca 2019 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Belgii w średnim okresie (ERRS/2019/4)

1

2019/C 366/02

Zalecenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego z dnia 27 czerwca 2019 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Danii w średnim okresie (ERRS/2019/5)

7

2019/C 366/03

Zalecenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego z dnia 27 czerwca 2019 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Luksemburgu w średnim okresie (ERRS/2019/6)

14

2019/C 366/04

Zalecenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego z dnia 27 czerwca 2019 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Niderlandach w średnim okresie (ERRS/2019/7)

22

2019/C 366/05

Zalecenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego z dnia 27 czerwca 2019 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Finlandii w średnim okresie (ERRS/2019/8)

29

2019/C 366/06

Zalecenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego z dnia 27 czerwca 2019 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Szwecji w średnim okresie (ERRS/2019/9)

35

2019/C 366/07

Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego z dnia 27 czerwca 2019 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Republice Czeskiej w średnim okresie (ERRS/2019/10)

41

2019/C 366/08

Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego z dnia 27 czerwca 2019 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Niemczech w średnim okresie (ERRS/2019/11)

45

2019/C 366/09

Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego z dnia 27 czerwca 2019 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych we Francji w średnim okresie (ERRS/2019/12)

49

2019/C 366/10

Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego z dnia 27 czerwca 2019 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Islandii w średnim okresie (ERRS/2019/13)

53

2019/C 366/11

Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego z dnia 27 czerwca 2019 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Norwegii w średnim okresie (ERRS/2019/14)

57

---

| | IV   Informacje |
| --- | --- |
| | INFORMACJE INSTYTUCJI, ORGANÓW I JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH UNII EUROPEJSKIEJ |
| | Komisja Europejska |
| 2019/C 366/12 | Kursy walutowe euro — 29 października 2019 r. | 60 |
| 2019/C 366/13 | Obwieszczenie w sprawie zastosowania rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2019/1131 ustanawiającego narzędzie celne w celu wykonania art. 14a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1036 oraz art. 24a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1037 | 61 |

IV   Informacje

INFORMACJE INSTYTUCJI, ORGANÓW I JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH UNII EUROPEJSKIEJ

Komisja Europejska

2019/C 366/12

Kursy walutowe euro — 29 października 2019 r.

60

2019/C 366/13

Obwieszczenie w sprawie zastosowania rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2019/1131 ustanawiającego narzędzie celne w celu wykonania art. 14a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1036 oraz art. 24a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1037

61

---

| PL | |
| --- | --- |

PL

---

I Rezolucje, zalecenia i Opinie

ZALECENIA

Europejska Rada ds. Ryzyka Systemowego

| 30.10.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 366/1 |
| --- | --- | --- | --- |

30.10.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 366/1

---

EUROPEJSKA RADA DS. RYZYKA SYSTEMOWEGO Zalecenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego

z dnia 27 czerwca 2019 r.

w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Belgii w średnim okresie

(ERRS/2019/4)

(2019/C 366/01)

RADA GENERALNA EUROPEJSKIEJ RADY DS. RYZYKA SYSTEMOWEGO,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1092/2010 z dnia 24 listopada 2010 r. w sprawie unijnego nadzoru makroostrożnościowego nad systemem finansowym i ustanowienia Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego (1), w szczególności art. 3, art. 16 i art. 18,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | Sektor nieruchomości odgrywa ważną rolę w gospodarce, a zmiany w nim zachodzące mogą mieć istotny wpływ na system finansowy. Wcześniejsze kryzysy finansowe pokazały, że destabilizujące zmiany zachodzące na rynkach nieruchomości mogą mieć poważne konsekwencje dla stabilności systemu finansowego oraz całej gospodarki, co może także prowadzić do przenoszenia się niekorzystnych zjawisk między krajami. Niekorzystne zmiany na rynku nieruchomości w niektórych państwach członkowskich spowodowały w przeszłości duże straty kredytowe lub negatywnie wpłynęły na sferę gospodarki realnej. Skutki te odzwierciedlają ścisłe powiązania pomiędzy sektorem nieruchomości, dostawcami finansowania i innymi sektorami gospodarki. Ponadto silna pętla informacji zwrotnej pomiędzy systemem finansowym a realną gospodarką nasila wszelkie negatywne zmiany. |
| --- | --- |

(1)

Sektor nieruchomości odgrywa ważną rolę w gospodarce, a zmiany w nim zachodzące mogą mieć istotny wpływ na system finansowy. Wcześniejsze kryzysy finansowe pokazały, że destabilizujące zmiany zachodzące na rynkach nieruchomości mogą mieć poważne konsekwencje dla stabilności systemu finansowego oraz całej gospodarki, co może także prowadzić do przenoszenia się niekorzystnych zjawisk między krajami. Niekorzystne zmiany na rynku nieruchomości w niektórych państwach członkowskich spowodowały w przeszłości duże straty kredytowe lub negatywnie wpłynęły na sferę gospodarki realnej. Skutki te odzwierciedlają ścisłe powiązania pomiędzy sektorem nieruchomości, dostawcami finansowania i innymi sektorami gospodarki. Ponadto silna pętla informacji zwrotnej pomiędzy systemem finansowym a realną gospodarką nasila wszelkie negatywne zmiany.

| (2) | Powiązania te są ważne, ponieważ oznaczają, że ryzyka mające swoje źródło w sektorze nieruchomości mogą mieć skutki systemowe o charakterze procyklicznym. Podatności systemu finansowego na zagrożenia mają tendencję do kumulowania się w fazie wzrostu cyklu rynku nieruchomości. Postrzegane niższe ryzyko finansowania oraz łatwiejszy dostęp do niego mogą przyczynić się do szybkiej ekspansji akcji kredytowej i inwestycji, wywierając, wraz ze zwiększonym popytem na nieruchomości, presję na wzrost cen nieruchomości. Jako że skutkiem powyższej sytuacji jest wyższa wartość zabezpieczeń, która dodatkowo sprzyja popytowi na kredyty oraz ich podaży, te samonapędzające się procesy mogą powodować potencjalne skutki o znaczeniu systemowym. Natomiast w fazie spadkowej cyklu rynku nieruchomości bardziej restrykcyjne warunki udzielania kredytów, większa niechęć do podejmowania ryzyka i presja zniżkowa w odniesieniu do cen nieruchomości mogą niekorzystnie wpływać na odporność kredytobiorców i kredytodawców, pogarszając tym samym sytuację gospodarczą. |
| --- | --- |

(2)

Powiązania te są ważne, ponieważ oznaczają, że ryzyka mające swoje źródło w sektorze nieruchomości mogą mieć skutki systemowe o charakterze procyklicznym. Podatności systemu finansowego na zagrożenia mają tendencję do kumulowania się w fazie wzrostu cyklu rynku nieruchomości. Postrzegane niższe ryzyko finansowania oraz łatwiejszy dostęp do niego mogą przyczynić się do szybkiej ekspansji akcji kredytowej i inwestycji, wywierając, wraz ze zwiększonym popytem na nieruchomości, presję na wzrost cen nieruchomości. Jako że skutkiem powyższej sytuacji jest wyższa wartość zabezpieczeń, która dodatkowo sprzyja popytowi na kredyty oraz ich podaży, te samonapędzające się procesy mogą powodować potencjalne skutki o znaczeniu systemowym. Natomiast w fazie spadkowej cyklu rynku nieruchomości bardziej restrykcyjne warunki udzielania kredytów, większa niechęć do podejmowania ryzyka i presja zniżkowa w odniesieniu do cen nieruchomości mogą niekorzystnie wpływać na odporność kredytobiorców i kredytodawców, pogarszając tym samym sytuację gospodarczą.

| (3) | Podatność na zagrożenia związane z nieruchomościami mieszkalnymi może być źródłem ryzyka systemowego i może wpływać na stabilność finansową zarówno bezpośrednio, jak i pośrednio. Skutki bezpośrednie to straty kredytowe z tytułu portfeli hipotecznych z powodu niekorzystnych warunków gospodarczych lub finansowych oraz równoczesnych negatywnych zmian na rynku nieruchomości mieszkalnych. Skutki pośrednie mogą być związane z zmianą poziomu konsumpcji gospodarstw domowych, co może prowadzić do dalszych konsekwencji dla realnej gospodarki i stabilności finansowej. |
| --- | --- |

(3)

Podatność na zagrożenia związane z nieruchomościami mieszkalnymi może być źródłem ryzyka systemowego i może wpływać na stabilność finansową zarówno bezpośrednio, jak i pośrednio. Skutki bezpośrednie to straty kredytowe z tytułu portfeli hipotecznych z powodu niekorzystnych warunków gospodarczych lub finansowych oraz równoczesnych negatywnych zmian na rynku nieruchomości mieszkalnych. Skutki pośrednie mogą być związane z zmianą poziomu konsumpcji gospodarstw domowych, co może prowadzić do dalszych konsekwencji dla realnej gospodarki i stabilności finansowej.

| (4) | Zgodnie z motywem 4 rozporządzenia ERRS/2013/1 (2) ostatecznym celem polityki makroostrożnościowej jest przyczynianie się do ochrony stabilności systemu finansowego jako całości, w tym poprzez wzmacnianie odporności systemu finansowego i ograniczanie powstawania ryzyk systemowych, a tym samym zapewnianie trwałego wkładu sektora finansowego do wzrostu gospodarczego. |
| --- | --- |

(4)

Zgodnie z motywem 4 rozporządzenia ERRS/2013/1 (2) ostatecznym celem polityki makroostrożnościowej jest przyczynianie się do ochrony stabilności systemu finansowego jako całości, w tym poprzez wzmacnianie odporności systemu finansowego i ograniczanie powstawania ryzyk systemowych, a tym samym zapewnianie trwałego wkładu sektora finansowego do wzrostu gospodarczego.

| (5) | W tym celu organy makroostrożnościowe mogą stosować jeden lub większą liczbę środków makroostrożnościowych opartych na kapitale określonych w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/36/UE (3) i rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 (4) lub środków makroostrożnościowych ukierunkowanych na kredytobiorców, opierających się wyłącznie na prawie krajowym, w zależności od oceny ryzyk. Środki oparte na kapitale mają na celu przede wszystkim zwiększenie odporności systemu finansowego, natomiast środki ukierunkowane na kredytobiorców mogą być odpowiednie zwłaszcza w celu zapobieżenia dalszemu narastaniu ryzyk systemowych. |
| --- | --- |

(5)

W tym celu organy makroostrożnościowe mogą stosować jeden lub większą liczbę środków makroostrożnościowych opartych na kapitale określonych w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/36/UE (3) i rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 (4) lub środków makroostrożnościowych ukierunkowanych na kredytobiorców, opierających się wyłącznie na prawie krajowym, w zależności od oceny ryzyk. Środki oparte na kapitale mają na celu przede wszystkim zwiększenie odporności systemu finansowego, natomiast środki ukierunkowane na kredytobiorców mogą być odpowiednie zwłaszcza w celu zapobieżenia dalszemu narastaniu ryzyk systemowych.

| (6) | Ponadto w zaleceniu ERRS/2013/1 zaleca się, aby państwa członkowskie ustanowiły ramy prawne umożliwiające organom makroostrożnościowym wykonywanie bezpośredniej kontroli lub kompetencji doradczych w odniesieniu do instrumentów makroostrożnościowych wskazanych w tym zaleceniu. |
| --- | --- |

(6)

Ponadto w zaleceniu ERRS/2013/1 zaleca się, aby państwa członkowskie ustanowiły ramy prawne umożliwiające organom makroostrożnościowym wykonywanie bezpośredniej kontroli lub kompetencji doradczych w odniesieniu do instrumentów makroostrożnościowych wskazanych w tym zaleceniu.

| (7) | W 2016 r. Europejska Rada ds. Ryzyka Systemowego (ERRS) przeprowadziła ocenę podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w całej Unii (5). Ocena ta umożliwiła ERRS zidentyfikowanie w kilku państwach podatności na zagrożenia w średnim okresie jako źródeł ryzyka systemowego dla stabilności finansowej, co doprowadziło do wydania ostrzeżeń dla ośmiu państwom, w tym Belgii (6). |
| --- | --- |

(7)

W 2016 r. Europejska Rada ds. Ryzyka Systemowego (ERRS) przeprowadziła ocenę podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w całej Unii (5). Ocena ta umożliwiła ERRS zidentyfikowanie w kilku państwach podatności na zagrożenia w średnim okresie jako źródeł ryzyka systemowego dla stabilności finansowej, co doprowadziło do wydania ostrzeżeń dla ośmiu państwom, w tym Belgii (6).

| (8) | W 2016 r. głównymi obszarami podatności na zagrożenia zidentyfikowanymi na rynku nieruchomości mieszkalnych w Belgii były: szybki wzrost zarówno cen nieruchomości mieszkalnych, jak i kredytów hipotecznych, a także wysokie i rosnące zadłużenie gospodarstw domowych, przy czym rósł odsetek dłużników hipotecznych narażonych na niekorzystne warunki gospodarcze lub zmiany na rynku nieruchomości mieszkalnych w Belgii. |
| --- | --- |

(8)

W 2016 r. głównymi obszarami podatności na zagrożenia zidentyfikowanymi na rynku nieruchomości mieszkalnych w Belgii były: szybki wzrost zarówno cen nieruchomości mieszkalnych, jak i kredytów hipotecznych, a także wysokie i rosnące zadłużenie gospodarstw domowych, przy czym rósł odsetek dłużników hipotecznych narażonych na niekorzystne warunki gospodarcze lub zmiany na rynku nieruchomości mieszkalnych w Belgii.

| (9) | ERRS zakończyła niedawno systematyczną, prognostyczną ocenę podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w całym Europejskim Obszarze Gospodarczym (7). |
| --- | --- |

(9)

ERRS zakończyła niedawno systematyczną, prognostyczną ocenę podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w całym Europejskim Obszarze Gospodarczym (7).

| (10) | Jeśli chodzi o Belgię, ocena ta wykazała, że od 2016 r. silny wzrost mieszkaniowych kredytów hipotecznych nadal utrzymuje wysoki poziom zadłużenia gospodarstw domowych. Pomimo tego, że tempo wzrostu cen nieruchomości mieszkalnych uległo spowolnieniu, poprzednia dynamika budzi obawy co do potencjalnego zawyżenia cen. Ponadto znaczna część kredytów hipotecznych jest nadal udzielana gospodarstwom domowym, które są narażone na niekorzystne warunki gospodarcze lub finansowe lub niekorzystne zmiany na rynku nieruchomości mieszkalnych. W tym kontekście narzut z tytułu ważenia ryzykiem w wysokości 5 punktów procentowych, wprowadzony w 2013 r. w odniesieniu do ekspozycji z tytułu kredytów hipotecznych instytucji kredytowych stosujących metodę wewnętrznych ratingów, przyczynił się do zwiększenia odporności tych instytucji. |
| --- | --- |

(10)

Jeśli chodzi o Belgię, ocena ta wykazała, że od 2016 r. silny wzrost mieszkaniowych kredytów hipotecznych nadal utrzymuje wysoki poziom zadłużenia gospodarstw domowych. Pomimo tego, że tempo wzrostu cen nieruchomości mieszkalnych uległo spowolnieniu, poprzednia dynamika budzi obawy co do potencjalnego zawyżenia cen. Ponadto znaczna część kredytów hipotecznych jest nadal udzielana gospodarstwom domowym, które są narażone na niekorzystne warunki gospodarcze lub finansowe lub niekorzystne zmiany na rynku nieruchomości mieszkalnych. W tym kontekście narzut z tytułu ważenia ryzykiem w wysokości 5 punktów procentowych, wprowadzony w 2013 r. w odniesieniu do ekspozycji z tytułu kredytów hipotecznych instytucji kredytowych stosujących metodę wewnętrznych ratingów, przyczynił się do zwiększenia odporności tych instytucji.

| (11) | W 2018 r. Nationale Bank van België/Banque Nationale de Belgique zwiększył ten narzut z tytułu ważenia ryzykiem w wysokości 5 punktów procentowych poprzez zastosowanie, zgodnie z art. 458 rozporządzenia (UE) nr 575/2013, proporcjonalnego narzutu z tytułu ważenia ryzykiem w wysokości 33 % ważonej ekspozycją średniej wag ryzyka stosowanych do ekspozycji, których dotyczy niewykonanie zobowiązania w portfelu kredytów hipotecznych danej instytucji kredytowej. |
| --- | --- |

(11)

W 2018 r. Nationale Bank van België/Banque Nationale de Belgique zwiększył ten narzut z tytułu ważenia ryzykiem w wysokości 5 punktów procentowych poprzez zastosowanie, zgodnie z art. 458 rozporządzenia (UE) nr 575/2013, proporcjonalnego narzutu z tytułu ważenia ryzykiem w wysokości 33 % ważonej ekspozycją średniej wag ryzyka stosowanych do ekspozycji, których dotyczy niewykonanie zobowiązania w portfelu kredytów hipotecznych danej instytucji kredytowej.

| (12) | Obowiązujący obecnie narzut z tytułu ważenia ryzykiem ma na celu zwiększenie odporności instytucji kredytowych stosujących metodę IRB oraz ograniczenie narastania ryzyk związanych z nowymi kredytami hipotecznymi. Obecnie nie istnieją jednak żadne środki ukierunkowane na kredytobiorców (np. limity wskaźnika wysokości kredytu do wartości zabezpieczenia (LTV), wskaźnika zadłużenia do dochodu (DTI) lub wskaźnika obsługi zadłużenia do dochodu (DSTI)) obowiązujące w Belgii, które bezpośrednio ograniczyłyby udział kredytów hipotecznych udzielanych gospodarstwom domowym, które są potencjalnie narażone na niekorzystne warunki gospodarcze lub finansowe lub niekorzystne zmiany na rynku nieruchomości mieszkalnych. |
| --- | --- |

(12)

Obowiązujący obecnie narzut z tytułu ważenia ryzykiem ma na celu zwiększenie odporności instytucji kredytowych stosujących metodę IRB oraz ograniczenie narastania ryzyk związanych z nowymi kredytami hipotecznymi. Obecnie nie istnieją jednak żadne środki ukierunkowane na kredytobiorców (np. limity wskaźnika wysokości kredytu do wartości zabezpieczenia (LTV), wskaźnika zadłużenia do dochodu (DTI) lub wskaźnika obsługi zadłużenia do dochodu (DSTI)) obowiązujące w Belgii, które bezpośrednio ograniczyłyby udział kredytów hipotecznych udzielanych gospodarstwom domowym, które są potencjalnie narażone na niekorzystne warunki gospodarcze lub finansowe lub niekorzystne zmiany na rynku nieruchomości mieszkalnych.

| (13) | W związku z tym ERRS stwierdziła, że środki makroostrożnościowe stosowane lub dostępne w Belgii są częściowo odpowiednie i częściowo wystarczające do wyeliminowania podatności na zagrożenia związanych z zadłużeniem gospodarstw domowych, zawyżeniem cen nieruchomości mieszkalnych i standardami kredytowania w średnim okresie. Konieczne są zatem dalsze działania w zakresie polityki ukierunkowane na ograniczenie tych podatności na zagrożenia, mogących być źródłem ryzyka systemowego. Środki zaproponowane w niniejszym zaleceniu mają na celu uzupełnienie istniejących środków makroostrożnościowych w Belgii w celu wzmocnienia odporności systemu. Nie należy ich uznawać za substytuty istniejących środków opartych na kapitale, które nadal mają duże znaczenie w kontekście wyeliminowania istniejących obszarów podatności na zagrożenia w portfelu kredytów pozostających do spłaty. |
| --- | --- |

(13)

W związku z tym ERRS stwierdziła, że środki makroostrożnościowe stosowane lub dostępne w Belgii są częściowo odpowiednie i częściowo wystarczające do wyeliminowania podatności na zagrożenia związanych z zadłużeniem gospodarstw domowych, zawyżeniem cen nieruchomości mieszkalnych i standardami kredytowania w średnim okresie. Konieczne są zatem dalsze działania w zakresie polityki ukierunkowane na ograniczenie tych podatności na zagrożenia, mogących być źródłem ryzyka systemowego. Środki zaproponowane w niniejszym zaleceniu mają na celu uzupełnienie istniejących środków makroostrożnościowych w Belgii w celu wzmocnienia odporności systemu. Nie należy ich uznawać za substytuty istniejących środków opartych na kapitale, które nadal mają duże znaczenie w kontekście wyeliminowania istniejących obszarów podatności na zagrożenia w portfelu kredytów pozostających do spłaty.

| (14) | Celem niniejszego zalecenia jest zarekomendowanie uruchomienia prawnie wiążących środków ukierunkowanych na kredytobiorców, mających na względzie znaczący udział kredytów hipotecznych udzielanych gospodarstwom domowym, które są narażone na niekorzystne warunki gospodarcze lub finansowe lub niekorzystne zmiany na rynku nieruchomości mieszkalnych w Belgii. |
| --- | --- |

(14)

Celem niniejszego zalecenia jest zarekomendowanie uruchomienia prawnie wiążących środków ukierunkowanych na kredytobiorców, mających na względzie znaczący udział kredytów hipotecznych udzielanych gospodarstwom domowym, które są narażone na niekorzystne warunki gospodarcze lub finansowe lub niekorzystne zmiany na rynku nieruchomości mieszkalnych w Belgii.

| (15) | Niniejsze zalecenie nie narusza kompetencji banków centralnych Unii w zakresie polityki pieniężnej. |
| --- | --- |

(15)

Niniejsze zalecenie nie narusza kompetencji banków centralnych Unii w zakresie polityki pieniężnej.

| (16) | Zalecenia ERRS są publikowane po poinformowaniu Rady Unii Europejskiej o takim zamiarze przez Radę Generalną i umożliwieniu Radzie Unii Europejskiej zajęcia stanowiska w tym zakresie, oraz po poinformowaniu adresatów zaleceń o zamiarze ich opublikowania, |
| --- | --- |

(16)

Zalecenia ERRS są publikowane po poinformowaniu Rady Unii Europejskiej o takim zamiarze przez Radę Generalną i umożliwieniu Radzie Unii Europejskiej zajęcia stanowiska w tym zakresie, oraz po poinformowaniu adresatów zaleceń o zamiarze ich opublikowania,

PRZYJMUJE NINIEJSZE ZALECENIE:

SEKCJA 1

ZALECENIE

Zalecenie A – Uruchomienie środków ukierunkowanych na kredytobiorców

Zaleca się, aby belgijskie organy krajowe, którym powierzono uprawnienia do wydawania zaleceń lub do stosowania środków ukierunkowanych na kredytobiorców, odpowiednio, zaleciły uruchomienie lub uruchomiły prawnie wiążące środki ukierunkowane na kredytobiorców, aby zapobiec:

| a) | znaczącemu lub rosnącemu odsetkowi kredytobiorców zaciągających nowe kredyty hipoteczne, którzy mogą nie być w stanie obsługiwać swojego zadłużenia lub utrzymać poziomu konsumpcji w wyniku niekorzystnych warunków gospodarczych lub finansowych albo niekorzystnego rozwoju sytuacji na rynku nieruchomości mieszkalnych; lub |
| --- | --- |

a)

znaczącemu lub rosnącemu odsetkowi kredytobiorców zaciągających nowe kredyty hipoteczne, którzy mogą nie być w stanie obsługiwać swojego zadłużenia lub utrzymać poziomu konsumpcji w wyniku niekorzystnych warunków gospodarczych lub finansowych albo niekorzystnego rozwoju sytuacji na rynku nieruchomości mieszkalnych; lub

| b) | znacznemu lub rosnącemu udziałowi nowych kredytów hipotecznych zabezpieczonych na nieruchomościach mieszkalnych, które mogłyby prowadzić do strat kredytowych w przypadku braku spłaty oraz późniejszego spadku cen nieruchomości mieszkalnych. |
| --- | --- |

b)

znacznemu lub rosnącemu udziałowi nowych kredytów hipotecznych zabezpieczonych na nieruchomościach mieszkalnych, które mogłyby prowadzić do strat kredytowych w przypadku braku spłaty oraz późniejszego spadku cen nieruchomości mieszkalnych.

SEKCJA 2

IMPLEMENTACJA

1.   Definicje

Użyte w niniejszym zaleceniu wyrażenia oznaczają:

| a) | „środki ukierunkowane na kredytobiorców” – środki makroostrożnościowe dotyczące kredytobiorców; |
| --- | --- |

a)

„środki ukierunkowane na kredytobiorców” – środki makroostrożnościowe dotyczące kredytobiorców;

| b) | „bezpośrednia kontrola” – rzeczywistą i skuteczną możliwość narzucania instytucjom finansowym objętym zakresem działania odpowiedniego organu makroostrożnościowego środków makroostrożnościowych oraz możliwość modyfikowania tych środków, o ile jest to niezbędne do osiągnięcia ostatecznego lub pośredniego celu polityki makroostrożnościowej; |
| --- | --- |

b)

„bezpośrednia kontrola” – rzeczywistą i skuteczną możliwość narzucania instytucjom finansowym objętym zakresem działania odpowiedniego organu makroostrożnościowego środków makroostrożnościowych oraz możliwość modyfikowania tych środków, o ile jest to niezbędne do osiągnięcia ostatecznego lub pośredniego celu polityki makroostrożnościowej;

| c) | „kompetencje doradcze” – możliwość wskazywania w drodze zaleceń sposobu stosowania instrumentów makroostrożnościowych, o ile jest to niezbędne do osiągnięcia ostatecznego lub pośredniego celu polityki makroostrożnościowej; |
| --- | --- |

c)

„kompetencje doradcze” – możliwość wskazywania w drodze zaleceń sposobu stosowania instrumentów makroostrożnościowych, o ile jest to niezbędne do osiągnięcia ostatecznego lub pośredniego celu polityki makroostrożnościowej;

| d) | „wskaźnik wysokości kredytu do wartości zabezpieczenia” (LTV) – stosunek sumy wszystkich kredytów albo transz kredytu zabezpieczonych przez kredytobiorcę na nieruchomości w momencie udzielenia kredytu do wartości tej nieruchomości w momencie udzielenia kredytu; |
| --- | --- |

d)

„wskaźnik wysokości kredytu do wartości zabezpieczenia” (LTV) – stosunek sumy wszystkich kredytów albo transz kredytu zabezpieczonych przez kredytobiorcę na nieruchomości w momencie udzielenia kredytu do wartości tej nieruchomości w momencie udzielenia kredytu;

| e) | „wskaźnik zadłużenia do dochodu” (DTI) – stosunek całkowitego zadłużenia kredytobiorcy w momencie udzielenia kredytu do całkowitego rocznego dochodu do dyspozycji kredytobiorcy w momencie udzielenia kredytu; |
| --- | --- |

e)

„wskaźnik zadłużenia do dochodu” (DTI) – stosunek całkowitego zadłużenia kredytobiorcy w momencie udzielenia kredytu do całkowitego rocznego dochodu do dyspozycji kredytobiorcy w momencie udzielenia kredytu;

| f) | „wskaźnik obsługi zadłużenia do dochodu” (DSTI) – stosunek całkowitych rocznych kosztów obsługi zadłużenia do całkowitego rocznego dochodu do dyspozycji kredytobiorcy w momencie udzielenia kredytu; |
| --- | --- |

f)

„wskaźnik obsługi zadłużenia do dochodu” (DSTI) – stosunek całkowitych rocznych kosztów obsługi zadłużenia do całkowitego rocznego dochodu do dyspozycji kredytobiorcy w momencie udzielenia kredytu;

| g) | „średni okres” – perspektywę trzyletnią; |
| --- | --- |

g)

„średni okres” – perspektywę trzyletnią;

| h) | „prawnie wiążące środki ukierunkowane na kredytobiorców” - środki ukierunkowane na kredytobiorców, które są wprowadzane w drodze aktów prawnie wiążących; |
| --- | --- |

h)

„prawnie wiążące środki ukierunkowane na kredytobiorców” - środki ukierunkowane na kredytobiorców, które są wprowadzane w drodze aktów prawnie wiążących;

| i) | „koszty obsługi zadłużenia” – łączne spłaty kwoty głównej oraz odsetek od całkowitego zadłużenia kredytobiorcy w danym okresie (z reguły jednego roku); |
| --- | --- |

i)

„koszty obsługi zadłużenia” – łączne spłaty kwoty głównej oraz odsetek od całkowitego zadłużenia kredytobiorcy w danym okresie (z reguły jednego roku);

| j) | „termin zapadalności” – okres obowiązywania umowy o mieszkaniowy kredyt hipoteczny, wyrażony w latach w momencie udzielenia kredytu; |
| --- | --- |

j)

„termin zapadalności” – okres obowiązywania umowy o mieszkaniowy kredyt hipoteczny, wyrażony w latach w momencie udzielenia kredytu;

| (k) | „organ makroostrożnościowy” – krajowy organ makroostrożnościowy, którego cele, organizację, kompetencje, zasady ponoszenia odpowiedzialności i inne cechy zostały określone w zaleceniu ERRS/2011/3 (8); |
| --- | --- |

(k)

„organ makroostrożnościowy” – krajowy organ makroostrożnościowy, którego cele, organizację, kompetencje, zasady ponoszenia odpowiedzialności i inne cechy zostały określone w zaleceniu ERRS/2011/3 (8);

2.   Kryteria implementacji

| 1. | Do implementacji niniejszego zalecenia stosuje się następujące kryteria:






  a) | należy odpowiednio uwzględnić zasadę proporcjonalności, biorąc pod uwagę cel i treść zalecenia A; |
| --- | --- | --- |

1.

a)

należy odpowiednio uwzględnić zasadę proporcjonalności, biorąc pod uwagę cel i treść zalecenia A;

| b) | kalibracja i stopniowe wprowadzanie uruchamianych środków ukierunkowanych na kredytobiorców na podstawie zalecenia A powinny uwzględniać sytuację Belgii w kontekście cykli gospodarczych i finansowych oraz wszelkie ich potencjalne skutki odnoszące się do powiązanych kosztów i korzyści; |
| --- | --- |

b)

kalibracja i stopniowe wprowadzanie uruchamianych środków ukierunkowanych na kredytobiorców na podstawie zalecenia A powinny uwzględniać sytuację Belgii w kontekście cykli gospodarczych i finansowych oraz wszelkie ich potencjalne skutki odnoszące się do powiązanych kosztów i korzyści;

| c) | szczegółowe kryteria zgodności z zaleceniem A określone są w załączniku I. |
| --- | --- |

c)

szczegółowe kryteria zgodności z zaleceniem A określone są w załączniku I.

| 2. | Adresaci niniejszego zalecenia przekazują ERRS oraz Radzie sprawozdania dotyczące działań podjętych w celu realizacji niniejszego zalecenia lub we właściwy sposób uzasadniające niepodjęcie takich działań. Sprawozdania takie powinny obejmować co najmniej:






  a) | informacje dotyczące treści i harmonogramu podjętych działań; |
| --- | --- | --- |

2.

a)

informacje dotyczące treści i harmonogramu podjętych działań;

| b) | ocenę podatności na zagrożenia związane z zadłużeniem gospodarstw domowych, zawyżoną wyceną nieruchomości mieszkalnych oraz standardami kredytowymi mającymi zastosowanie do nowych kredytów hipotecznych, w tym podział nowych kredytów hipotecznych według wskaźnika LTV, DTI i DSTI i terminów zapadalności, przy obliczeniu odpowiednich wskaźników zgodnie z załącznikiem IV do zalecenia Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/14 (9), wraz z oceną funkcjonowania podjętych działań przy uwzględnieniu celów niniejszego zalecenia; |
| --- | --- |

b)

ocenę podatności na zagrożenia związane z zadłużeniem gospodarstw domowych, zawyżoną wyceną nieruchomości mieszkalnych oraz standardami kredytowymi mającymi zastosowanie do nowych kredytów hipotecznych, w tym podział nowych kredytów hipotecznych według wskaźnika LTV, DTI i DSTI i terminów zapadalności, przy obliczeniu odpowiednich wskaźników zgodnie z załącznikiem IV do zalecenia Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/14 (9), wraz z oceną funkcjonowania podjętych działań przy uwzględnieniu celów niniejszego zalecenia;

| c) | szczegółowe uzasadnienie niepodjęcia działań lub odstępstw od postanowień niniejszego zalecenia, w tym opóźnień. |
| --- | --- |

c)

szczegółowe uzasadnienie niepodjęcia działań lub odstępstw od postanowień niniejszego zalecenia, w tym opóźnień.

3.   Terminy informowania o realizacji zaleceń

W terminach określonych poniżej adresaci informują ERRS oraz Radę o działaniach podjętych w celu realizacji niniejszego zalecenia lub we właściwy sposób uzasadniają niepodjęcie takich działań.

Do dnia 31 października 2020 r., a następnie co roku do dnia 31 października 2022 r., adresaci zalecenia A są zobowiązani do przedkładania ERRS i Radzie sprawozdań na temat wszelkich działań podjętych w odniesieniu do wdrażania środków ukierunkowanych na kredytobiorców, dotyczących podatności na zagrożenia związane z zadłużeniem gospodarstw domowych, zawyżonymi cenami nieruchomości mieszkalnych oraz standardami udzielania nowych kredytów hipotecznych w Belgii. W przypadku gdy za podejmowanie działań w celu wyeliminowania zidentyfikowanych podatności na zagrożenia odpowiedzialny jest więcej niż jeden organ, przedłożeniu podlega jedno wspólne sprawozdanie.

4.   Monitorowanie i ocena

| 1. | Sekretariat ERRS:






  a) | udziela pomocy adresatom poprzez zapewnianie koordynacji składania sprawozdań, dostarczanie odpowiednich wzorów i formularzy oraz, w razie potrzeby, szczegółowe określanie procedury i terminów informowania o realizacji zaleceń; |
| --- | --- | --- |

1.

a)

udziela pomocy adresatom poprzez zapewnianie koordynacji składania sprawozdań, dostarczanie odpowiednich wzorów i formularzy oraz, w razie potrzeby, szczegółowe określanie procedury i terminów informowania o realizacji zaleceń;

| b) | weryfikuje realizację zaleceń przez adresatów, udziela im pomocy na ich wniosek, oraz składa Radzie Generalnej trzy sprawozdania dotyczące realizacji zalecenia A - pierwsze sprawozdanie do dnia 31 grudnia 2020 r., drugie sprawozdanie do dnia 31 grudnia 2021 r., a trzecie – do dnia 31 grudnia 2022 r. |
| --- | --- |

b)

weryfikuje realizację zaleceń przez adresatów, udziela im pomocy na ich wniosek, oraz składa Radzie Generalnej trzy sprawozdania dotyczące realizacji zalecenia A - pierwsze sprawozdanie do dnia 31 grudnia 2020 r., drugie sprawozdanie do dnia 31 grudnia 2021 r., a trzecie – do dnia 31 grudnia 2022 r.

| 2. | Rada Generalna ocenia działania adresatów i przedstawiane przez nich uzasadnienia oraz, w razie potrzeby, może stwierdzić nieodpowiednie zastosowanie się do niniejszego zalecenia lub brak odpowiedniego uzasadnienia niepodjęcia działań. |
| --- | --- |

2.

Sporządzono we Frankfurcie nad Menem dnia 27 czerwca 2019 r.

W imieniu Rady Generalnej

Francesco MAZZAFERRO

ERRS Szef Sekretariatu ERRS

---

(1)  Dz.U. L 331 z 15.12.2010, s. 1.

1

(2)  Zalecenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego z dnia 4 kwietnia 2013 r. w sprawie celów pośrednich i instrumentów polityki makroostrożnościowej (Dz.U. C 170 z 15.6.2013. s. 1).

2

(3)  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/36/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie warunków dopuszczenia instytucji kredytowych do działalności oraz nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami kredytowymi i firmami inwestycyjnymi, zmieniająca dyrektywę 2002/87/WE i uchylająca dyrektywy 2006/48/WE oraz 2006/49/WE (Dz.U. L 176 z 27.6.2013, s. 338).

3

(4)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, zmieniające rozporządzenie (UE) nr 648/2012 (Dz.U. L 176 z 27.6.2013, s. 1).

4

(5)  Zob. „Vulnerabilities in the EU Residential Real Estate Sector”, ERRS, listopad 2016 r., dokument dostępny na stronie internetowej ERRS pod adresem: www.esrb.europa.eu.

5

(6)  Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/06 z dnia 22 września 2016 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Belgii w średnim okresie (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 45).

6

(7)  Zob. „Vulnerabilities in the residential real estate sectors of EEA countries”, ERRS, 2019 r., dokument dostępny na stronie internetowej ERRS pod adresem: www.esrb.europa.eu.

7

(8)  Zalecenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2011/3 z dnia 22 grudnia 2011 r. w sprawie mandatu makroostrożnościowego organów krajowych (Dz.U. C 41 z 14.2.2012, s. 1).

8

(9)  Zalecenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/14 z dnia 31 października 2016 r. w sprawie uzupełniania luk w danych dotyczących sektora nieruchomości (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 1).

9

---

ZAŁĄCZNIK I

Określenie kryteriów zgodności mających zastosowanie do zalecenia

Zalecenie A – Uruchomienie środków ukierunkowanych na kredytobiorców

Do zalecenia A zastosowanie mają następujące kryteria zgodności.

| 1. | Aby zapobiec:






  a) | znaczącemu lub rosnącemu odsetkowi kredytobiorców zaciągających nowe kredyty hipoteczne, którzy mogą nie być w stanie obsługiwać swojego zadłużenia lub utrzymać poziomu konsumpcji w wyniku niekorzystnych warunków gospodarczych lub finansowych albo niekorzystnego rozwoju sytuacji na rynku nieruchomości mieszkalnych; lub |
| --- | --- | --- |

1.

a)

znaczącemu lub rosnącemu odsetkowi kredytobiorców zaciągających nowe kredyty hipoteczne, którzy mogą nie być w stanie obsługiwać swojego zadłużenia lub utrzymać poziomu konsumpcji w wyniku niekorzystnych warunków gospodarczych lub finansowych albo niekorzystnego rozwoju sytuacji na rynku nieruchomości mieszkalnych; lub

| b) | znacznemu lub rosnącemu udziałowi nowych kredytów hipotecznych zabezpieczonych na nieruchomościach mieszkalnych, które mogłyby prowadzić do strat kredytowych w przypadku braku spłaty oraz późniejszego spadku cen nieruchomości mieszkalnych; |
| --- | --- |

b)

znacznemu lub rosnącemu udziałowi nowych kredytów hipotecznych zabezpieczonych na nieruchomościach mieszkalnych, które mogłyby prowadzić do strat kredytowych w przypadku braku spłaty oraz późniejszego spadku cen nieruchomości mieszkalnych;

belgijskie organy krajowe powinny zastosować jeden lub większą liczbę środków ukierunkowanych na kredytobiorców łącznie (np. limity wskaźnika LTV w połączeniu z limitami wskaźnika DTI lub ograniczeniami terminów zapadalności), aby zapewnić skuteczność stosowanych środków i zminimalizować możliwość ich obchodzenia lub zaistnienia niezamierzonych skutków, które mogłyby zmniejszyć ich skuteczność i potencjalnie powodować ryzyko w innych obszarach.

| 2. | Przed uruchomieniem środków ukierunkowanych na kredytobiorców należy dokonać oceny sytuacji Belgii w kontekście cykli gospodarczych i finansowych w celu określenia odpowiedniej kalibracji i sposobu stopniowego wdrożenia tych środków. |
| --- | --- |

2.

| 3. | W celu ograniczenia podatności na zagrożenia zidentyfikowane w Belgii, po uruchomieniu środków ukierunkowanych na kredytobiorców konieczne może być ich zaostrzenie lub uruchomienie dodatkowych środków makroostrożnościowych; będzie to zależało od wyboru uruchomionych środków ukierunkowanych na kredytobiorców, wstępnej kalibracji uruchomionych środków oraz wyników oceny podatności na zagrożenia. |
| --- | --- |

3.

---

| 30.10.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 366/7 |
| --- | --- | --- | --- |

30.10.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 366/7

---

ZALECENIE EUROPEJSKIEJ RADY DS. RYZYKA SYSTEMOWEGO

z dnia 27 czerwca 2019 r.

w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Danii w średnim okresie

(ERRS/2019/5)

(2019/C 366/02)

RADA GENERALNA EUROPEJSKIEJ RADY DS. RYZYKA SYSTEMOWEGO,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1092/2010 z dnia 24 listopada 2010 r. w sprawie unijnego nadzoru makroostrożnościowego nad systemem finansowym i ustanowienia Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego  (1)
  , w szczególności art. 3, 16, 17 i 18,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | Sektor nieruchomości odgrywa ważną rolę w gospodarce, a zmiany w nim zachodzące mogą mieć istotny wpływ na system finansowy. Wcześniejsze kryzysy finansowe pokazały, że destabilizujące zmiany zachodzące na rynkach nieruchomości mogą mieć poważne konsekwencje dla stabilności systemu finansowego oraz całej gospodarki, co może także prowadzić do przenoszenia się niekorzystnych zjawisk między krajami. Niekorzystne zmiany na rynku nieruchomości w niektórych państwach członkowskich spowodowały w przeszłości duże straty kredytowe lub negatywnie wpłynęły na sferę gospodarki realnej. Skutki te odzwierciedlają ścisłe powiązania pomiędzy sektorem nieruchomości, dostawcami finansowania i innymi sektorami gospodarki. Ponadto silna pętla informacji zwrotnej pomiędzy systemem finansowym a realną gospodarką nasila wszelkie negatywne zmiany. |
| --- | --- |

(1)

Sektor nieruchomości odgrywa ważną rolę w gospodarce, a zmiany w nim zachodzące mogą mieć istotny wpływ na system finansowy. Wcześniejsze kryzysy finansowe pokazały, że destabilizujące zmiany zachodzące na rynkach nieruchomości mogą mieć poważne konsekwencje dla stabilności systemu finansowego oraz całej gospodarki, co może także prowadzić do przenoszenia się niekorzystnych zjawisk między krajami. Niekorzystne zmiany na rynku nieruchomości w niektórych państwach członkowskich spowodowały w przeszłości duże straty kredytowe lub negatywnie wpłynęły na sferę gospodarki realnej. Skutki te odzwierciedlają ścisłe powiązania pomiędzy sektorem nieruchomości, dostawcami finansowania i innymi sektorami gospodarki. Ponadto silna pętla informacji zwrotnej pomiędzy systemem finansowym a realną gospodarką nasila wszelkie negatywne zmiany.

| (2) | Powiązania te są ważne, ponieważ oznaczają, że ryzyka mające swoje źródło w sektorze nieruchomości mogą mieć skutki systemowe o charakterze procyklicznym. Podatności systemu finansowego na zagrożenia mają tendencję do kumulowania się w fazie wzrostu cyklu rynku nieruchomości. Postrzegane niższe ryzyko finansowania oraz łatwiejszy dostęp do niego mogą przyczynić się do szybkiej ekspansji akcji kredytowej i inwestycji, wywierając, wraz ze zwiększonym popytem na nieruchomości, presję na wzrost cen nieruchomości. Jako że skutkiem powyższej sytuacji jest wyższa wartość zabezpieczeń, która dodatkowo sprzyja popytowi na kredyty oraz ich podaży, te samonapędzające się procesy mogą powodować potencjalne skutki o znaczeniu systemowym. Natomiast w fazie spadkowej cyklu rynku nieruchomości bardziej restrykcyjne warunki udzielania kredytów, większa niechęć do podejmowania ryzyka i presja zniżkowa w odniesieniu do cen nieruchomości mogą niekorzystnie wpływać na odporność kredytobiorców i kredytodawców, pogarszając tym samym sytuację gospodarczą. |
| --- | --- |

(2)

Powiązania te są ważne, ponieważ oznaczają, że ryzyka mające swoje źródło w sektorze nieruchomości mogą mieć skutki systemowe o charakterze procyklicznym. Podatności systemu finansowego na zagrożenia mają tendencję do kumulowania się w fazie wzrostu cyklu rynku nieruchomości. Postrzegane niższe ryzyko finansowania oraz łatwiejszy dostęp do niego mogą przyczynić się do szybkiej ekspansji akcji kredytowej i inwestycji, wywierając, wraz ze zwiększonym popytem na nieruchomości, presję na wzrost cen nieruchomości. Jako że skutkiem powyższej sytuacji jest wyższa wartość zabezpieczeń, która dodatkowo sprzyja popytowi na kredyty oraz ich podaży, te samonapędzające się procesy mogą powodować potencjalne skutki o znaczeniu systemowym. Natomiast w fazie spadkowej cyklu rynku nieruchomości bardziej restrykcyjne warunki udzielania kredytów, większa niechęć do podejmowania ryzyka i presja zniżkowa w odniesieniu do cen nieruchomości mogą niekorzystnie wpływać na odporność kredytobiorców i kredytodawców, pogarszając tym samym sytuację gospodarczą.

| (3) | Podatność na zagrożenia związane z nieruchomościami mieszkalnymi może być źródłem ryzyka systemowego i może wpływać na stabilność finansową zarówno bezpośrednio, jak i pośrednio. Skutki bezpośrednie to straty kredytowe z tytułu portfeli hipotecznych z powodu niekorzystnych warunków gospodarczych lub finansowych oraz równoczesnych negatywnych zmian na rynku nieruchomości mieszkalnych. Skutki pośrednie mogą być związane z zmianą poziomu konsumpcji gospodarstw domowych, co może prowadzić do dalszych konsekwencji dla gospodarki realnej i stabilności finansowej. |
| --- | --- |

(3)

Podatność na zagrożenia związane z nieruchomościami mieszkalnymi może być źródłem ryzyka systemowego i może wpływać na stabilność finansową zarówno bezpośrednio, jak i pośrednio. Skutki bezpośrednie to straty kredytowe z tytułu portfeli hipotecznych z powodu niekorzystnych warunków gospodarczych lub finansowych oraz równoczesnych negatywnych zmian na rynku nieruchomości mieszkalnych. Skutki pośrednie mogą być związane z zmianą poziomu konsumpcji gospodarstw domowych, co może prowadzić do dalszych konsekwencji dla gospodarki realnej i stabilności finansowej.

| (4) | Zgodnie z motywem 4 rozporządzenia ERRS/2013/1 (2) ostatecznym celem polityki makroostrożnościowej jest przyczynianie się do ochrony stabilności systemu finansowego jako całości, w tym poprzez wzmacnianie odporności systemu finansowego i ograniczanie powstawania ryzyk systemowych, a tym samym zapewnianie trwałego wkładu sektora finansowego do wzrostu gospodarczego. |
| --- | --- |

(4)

Zgodnie z motywem 4 rozporządzenia ERRS/2013/1 (2) ostatecznym celem polityki makroostrożnościowej jest przyczynianie się do ochrony stabilności systemu finansowego jako całości, w tym poprzez wzmacnianie odporności systemu finansowego i ograniczanie powstawania ryzyk systemowych, a tym samym zapewnianie trwałego wkładu sektora finansowego do wzrostu gospodarczego.

| (5) | W tym celu organy makroostrożnościowe mogą stosować jeden lub większą liczbę środków makroostrożnościowych opartych na kapitale określonych w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/36/UE (3) i rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 (4) lub środków makroostrożnościowych ukierunkowanych na kredytobiorców opierających się wyłącznie na prawie krajowym, w zależności od oceny ryzyk. Podczas gdy środki oparte na kapitale mają na celu przede wszystkim zwiększenie odporności systemu finansowego, środki ukierunkowane na kredytobiorców mogą być odpowiednie zwłaszcza w celu zapobieżenia dalszemu narastaniu ryzyk systemowych. |
| --- | --- |

(5)

W tym celu organy makroostrożnościowe mogą stosować jeden lub większą liczbę środków makroostrożnościowych opartych na kapitale określonych w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/36/UE (3) i rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 (4) lub środków makroostrożnościowych ukierunkowanych na kredytobiorców opierających się wyłącznie na prawie krajowym, w zależności od oceny ryzyk. Podczas gdy środki oparte na kapitale mają na celu przede wszystkim zwiększenie odporności systemu finansowego, środki ukierunkowane na kredytobiorców mogą być odpowiednie zwłaszcza w celu zapobieżenia dalszemu narastaniu ryzyk systemowych.

| (6) | Ponadto w zaleceniu ERRS/2013/1 zaleca się, aby państwa członkowskie ustanowiły ramy prawne umożliwiające organom makroostrożnościowym wykonywanie bezpośredniej kontroli lub kompetencji doradczych w odniesieniu do instrumentów makroostrożnościowych wskazanych w tym zaleceniu. |
| --- | --- |

(6)

Ponadto w zaleceniu ERRS/2013/1 zaleca się, aby państwa członkowskie ustanowiły ramy prawne umożliwiające organom makroostrożnościowym wykonywanie bezpośredniej kontroli lub kompetencji doradczych w odniesieniu do instrumentów makroostrożnościowych wskazanych w tym zaleceniu.

| (7) | W 2016 r. Europejska Rada ds. Ryzyka Systemowego (ERRS) przeprowadziła ocenę podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w całej Unii (5). Ocena ta umożliwiła ERRS zidentyfikowanie w kilku państwach podatności na zagrożenia w średnim okresie jako źródeł ryzyka systemowego dla stabilności finansowej, co doprowadziło do wydania ostrzeżeń dla ośmiu państw, w tym Danii (6). |
| --- | --- |

(7)

W 2016 r. Europejska Rada ds. Ryzyka Systemowego (ERRS) przeprowadziła ocenę podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w całej Unii (5). Ocena ta umożliwiła ERRS zidentyfikowanie w kilku państwach podatności na zagrożenia w średnim okresie jako źródeł ryzyka systemowego dla stabilności finansowej, co doprowadziło do wydania ostrzeżeń dla ośmiu państw, w tym Danii (6).

| (8) | W 2016 r. stwierdzono, że główny obszar podatności na zagrożenia na rynku nieruchomości mieszkalnych w Danii jest związany z wysokim poziomem zadłużenia gospodarstw domowych. Znaczny odsetek dłużników hipotecznych posiadał zadłużenie o zmiennym oprocentowaniu lub zadłużenie przekraczające wartość ich domów, co czyniło ich podatnymi na niekorzystne warunki gospodarcze lub finansowe lub niekorzystne zmiany na rynku nieruchomości mieszkalnych. Ceny nieruchomości mieszkalnych, pomimo braku ogólnych oznak ich zawyżenia, gwałtownie rosły, w szczególności w dużych miastach, i były zbliżone do poziomów sprzed kryzysu. |
| --- | --- |

(8)

W 2016 r. stwierdzono, że główny obszar podatności na zagrożenia na rynku nieruchomości mieszkalnych w Danii jest związany z wysokim poziomem zadłużenia gospodarstw domowych. Znaczny odsetek dłużników hipotecznych posiadał zadłużenie o zmiennym oprocentowaniu lub zadłużenie przekraczające wartość ich domów, co czyniło ich podatnymi na niekorzystne warunki gospodarcze lub finansowe lub niekorzystne zmiany na rynku nieruchomości mieszkalnych. Ceny nieruchomości mieszkalnych, pomimo braku ogólnych oznak ich zawyżenia, gwałtownie rosły, w szczególności w dużych miastach, i były zbliżone do poziomów sprzed kryzysu.

| (9) | ERRS zakończyła niedawno systematyczną, prognostyczną ocenę podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych na całym Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG) (7)
  . |
| --- | --- |

(9)

ERRS zakończyła niedawno systematyczną, prognostyczną ocenę podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych na całym Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG) (7)
  .

| (10) | W odniesieniu do Dani z niedawnej oceny wynika, że pomimo tego, iż zadłużenie gospodarstw domowych zmniejszyło się, od 2016 r. pozostaje ono na jednym z najwyższych poziomów w EOG. Ponadto odsetek kredytów hipotecznych z odroczonym terminem spłaty kwoty głównej jest znaczny, co sprawia, że gospodarstwa domowe są strukturalnie bardziej podatne na niekorzystne warunki gospodarcze lub finansowe lub niekorzystne zmiany na rynku nieruchomości mieszkalnych. Co więcej, pomimo spowolnienia wzrostu cen nieruchomości i ustabilizowania się cen mieszkań w Kopenhadze w ostatnich latach, poprzednia dynamika doprowadziła do zawyżonych cen w dużych miastach, w szczególności w Kopenhadze. W tym kontekście wynikający z obowiązujących przepisów minimalny wymóg w zakresie wkładu własnego ustalony na poziomie 5 % w 2015 r. zapewnił pewne (choć ograniczone) dodatkowe zabezpieczenie na wypadek spadku cen nieruchomości. |
| --- | --- |

(10)

W odniesieniu do Dani z niedawnej oceny wynika, że pomimo tego, iż zadłużenie gospodarstw domowych zmniejszyło się, od 2016 r. pozostaje ono na jednym z najwyższych poziomów w EOG. Ponadto odsetek kredytów hipotecznych z odroczonym terminem spłaty kwoty głównej jest znaczny, co sprawia, że gospodarstwa domowe są strukturalnie bardziej podatne na niekorzystne warunki gospodarcze lub finansowe lub niekorzystne zmiany na rynku nieruchomości mieszkalnych. Co więcej, pomimo spowolnienia wzrostu cen nieruchomości i ustabilizowania się cen mieszkań w Kopenhadze w ostatnich latach, poprzednia dynamika doprowadziła do zawyżonych cen w dużych miastach, w szczególności w Kopenhadze. W tym kontekście wynikający z obowiązujących przepisów minimalny wymóg w zakresie wkładu własnego ustalony na poziomie 5 % w 2015 r. zapewnił pewne (choć ograniczone) dodatkowe zabezpieczenie na wypadek spadku cen nieruchomości.

| (11) | W 2018 r. na mocy przepisów dotyczących ochrony konsumentów wprowadzono ograniczenia dotyczące udzielania kredytów hipotecznych kredytobiorcom, których wskaźnik zadłużenia do dochodu (DTI) (przed opodatkowaniem) wynosi więcej niż 4 oraz których wskaźnik LTV znajduje się na poziomie powyżej 60 %. Ograniczenia te wymagają, aby: a) oprocentowanie było stałe przez okres co najmniej 5 lat; i b) odroczenie terminu spłaty kwoty głównej miało zastosowanie tylko wtedy, gdy oprocentowanie kredytu jest stałe przez co najmniej 30 lat. Ponadto w 2014 r. ogłoszono tzw. „supervisory diamond” dla banków hipotecznych. Termin ten odnosi się do szeregu punktów odniesienia i wartości dopuszczalnych ustalonych dla obszarów szczególnego ryzyka w kontekście działalności bankowej i ma na celu zwiększenie jakości kredytowej portfela kredytów hipotecznych do 2018 r. i 2020 r., oddziałując tym samym na udzielanie nowych kredytów. Ponadto w 2018 r. wskaźnik antycyklicznego bufora kapitałowego został zwiększony dwukrotnie: z poziomu 0 % do 0,5 % od dnia 1 marca 2019 r. oraz z poziomu 0,5 % do 1 % od września 2019 r. Duńska Rada ds. Ryzyka Systemowego zaleciła także dalsze jego podniesienie z 1 % do 1,5 % od czerwca 2020 r. i zapowiedziała podniesienie go w przyszłości do maksymalnego potencjalnego poziomu 2,5 %, o ile narastanie ryzyka w duńskim systemie finansowym nie ulegnie istotnej zmianie. Wreszcie Finanstilsynet (duński organ nadzoru finansowego) wydał wytyczne nakładające na instytucje kredytowe obowiązek zachowania ostrożności przy ocenie wiarygodności kredytowej gospodarstw domowych w przypadku udzielania kredytów na nieruchomości położone na obszarach geograficznych, na których ceny nieruchomości mieszkalnych ulegają wzrostowi. |
| --- | --- |

(11)

W 2018 r. na mocy przepisów dotyczących ochrony konsumentów wprowadzono ograniczenia dotyczące udzielania kredytów hipotecznych kredytobiorcom, których wskaźnik zadłużenia do dochodu (DTI) (przed opodatkowaniem) wynosi więcej niż 4 oraz których wskaźnik LTV znajduje się na poziomie powyżej 60 %. Ograniczenia te wymagają, aby: a) oprocentowanie było stałe przez okres co najmniej 5 lat; i b) odroczenie terminu spłaty kwoty głównej miało zastosowanie tylko wtedy, gdy oprocentowanie kredytu jest stałe przez co najmniej 30 lat. Ponadto w 2014 r. ogłoszono tzw. „supervisory diamond” dla banków hipotecznych. Termin ten odnosi się do szeregu punktów odniesienia i wartości dopuszczalnych ustalonych dla obszarów szczególnego ryzyka w kontekście działalności bankowej i ma na celu zwiększenie jakości kredytowej portfela kredytów hipotecznych do 2018 r. i 2020 r., oddziałując tym samym na udzielanie nowych kredytów. Ponadto w 2018 r. wskaźnik antycyklicznego bufora kapitałowego został zwiększony dwukrotnie: z poziomu 0 % do 0,5 % od dnia 1 marca 2019 r. oraz z poziomu 0,5 % do 1 % od września 2019 r. Duńska Rada ds. Ryzyka Systemowego zaleciła także dalsze jego podniesienie z 1 % do 1,5 % od czerwca 2020 r. i zapowiedziała podniesienie go w przyszłości do maksymalnego potencjalnego poziomu 2,5 %, o ile narastanie ryzyka w duńskim systemie finansowym nie ulegnie istotnej zmianie. Wreszcie Finanstilsynet (duński organ nadzoru finansowego) wydał wytyczne nakładające na instytucje kredytowe obowiązek zachowania ostrożności przy ocenie wiarygodności kredytowej gospodarstw domowych w przypadku udzielania kredytów na nieruchomości położone na obszarach geograficznych, na których ceny nieruchomości mieszkalnych ulegają wzrostowi.

| (12) | Pomimo szeregu zastosowanych środków makroostrożnościowych oraz z uwagi na wysoki poziom zadłużenia gospodarstw domowych i znaczny odsetek dłużników hipotecznych narażonych na niekorzystne warunki gospodarcze lub niekorzystne zmiany na rynku nieruchomości mieszkalnych aktualnie stosowane środki oparte na kapitale mogą okazać się niewystarczające do wyeliminowania skumulowanych podatności na zagrożenia. Ponadto w średnim okresie konieczne może być zaostrzenie środków ukierunkowanych na kredytobiorców lub uruchomienie dodatkowych takich środków, jeżeli podatności na zagrożenia związane z zadłużeniem gospodarstw domowych, zawyżoną wyceną nieruchomości i standardami kredytowymi ulegną zwiększeniu. |
| --- | --- |

(12)

Pomimo szeregu zastosowanych środków makroostrożnościowych oraz z uwagi na wysoki poziom zadłużenia gospodarstw domowych i znaczny odsetek dłużników hipotecznych narażonych na niekorzystne warunki gospodarcze lub niekorzystne zmiany na rynku nieruchomości mieszkalnych aktualnie stosowane środki oparte na kapitale mogą okazać się niewystarczające do wyeliminowania skumulowanych podatności na zagrożenia. Ponadto w średnim okresie konieczne może być zaostrzenie środków ukierunkowanych na kredytobiorców lub uruchomienie dodatkowych takich środków, jeżeli podatności na zagrożenia związane z zadłużeniem gospodarstw domowych, zawyżoną wyceną nieruchomości i standardami kredytowymi ulegną zwiększeniu.

| (13) | Chociaż przyczyny podatności na zagrożenia zidentyfikowane w Danii mają w dużej mierze charakter cykliczny, stoją za nimi także czynniki strukturalne, co skutkuje wyższym poziomem ryzyka systemowego. Tymi czynnikami są: (i) skomplikowane regulacje rynku najmu obejmujące ograniczenia wysokości czynszu w znacznej części budynków mieszkalnych w głównych miastach, co skutkuje brakiem podaży mieszkań, presją na wzrost cen domów oraz zadłużeniem gospodarstw domowych nabywających własne nieruchomości; (ii) możliwość odliczania od podatku spłat kredytów hipotecznych mogąca stanowić zachętę dla gospodarstw domowych do popadania w nadmierne zadłużenie. Ponadto od 2001 r. system opodatkowania nieruchomości mieszkalnych pozostaje oderwany od cen rynkowych, co skutkuje obniżeniem efektywności stawki podatkowej, zwłaszcza w dużych miastach. W 2017 r. duński parlament uchwalił ustawę w sprawie nowego systemu opodatkowania nieruchomości mieszkalnych mającą wejść w życie w 2021 r., na mocy której ponownie dokonano powiązania pomiędzy wysokością należnych podatków a bieżącymi cenami rynkowymi nieruchomości mieszkalnych. |
| --- | --- |

(13)

Chociaż przyczyny podatności na zagrożenia zidentyfikowane w Danii mają w dużej mierze charakter cykliczny, stoją za nimi także czynniki strukturalne, co skutkuje wyższym poziomem ryzyka systemowego. Tymi czynnikami są: (i) skomplikowane regulacje rynku najmu obejmujące ograniczenia wysokości czynszu w znacznej części budynków mieszkalnych w głównych miastach, co skutkuje brakiem podaży mieszkań, presją na wzrost cen domów oraz zadłużeniem gospodarstw domowych nabywających własne nieruchomości; (ii) możliwość odliczania od podatku spłat kredytów hipotecznych mogąca stanowić zachętę dla gospodarstw domowych do popadania w nadmierne zadłużenie. Ponadto od 2001 r. system opodatkowania nieruchomości mieszkalnych pozostaje oderwany od cen rynkowych, co skutkuje obniżeniem efektywności stawki podatkowej, zwłaszcza w dużych miastach. W 2017 r. duński parlament uchwalił ustawę w sprawie nowego systemu opodatkowania nieruchomości mieszkalnych mającą wejść w życie w 2021 r., na mocy której ponownie dokonano powiązania pomiędzy wysokością należnych podatków a bieżącymi cenami rynkowymi nieruchomości mieszkalnych.

| (14) | W związku z tym ERRS stwierdziła, że chociaż środki makroostrożnościowe stosowane lub dostępne w Danii są odpowiednie, nie są one w pełni wystarczające do wyeliminowania podatności na zagrożenia związane z zadłużeniem gospodarstw domowych w średnim okresie. Konieczne są zatem dalsze działania w zakresie polityki ukierunkowane na ograniczenie tych podatności na zagrożenia, które mogą być źródłem ryzyka systemowego. Środki zaproponowane w niniejszym zaleceniu mają na celu uzupełnienie istniejących środków makroostrożnościowych w Danii. Biorąc pod uwagę fakt, że podatności na zagrożenia wynikają w pewnym stopniu z czynników strukturalnych, które wykraczają poza politykę makroostrożnościową, konieczne są inne strategie ukierunkowane na uzupełnienie i wsparcie aktualnych środków makroostrożnościowych, tak aby w bardziej skuteczny i efektywny sposób odpowiedzieć na czynniki przyczyniające się do narastania ryzyka systemowego na rynku nieruchomości mieszkalnych w Danii, nie powodując nadmiernych kosztów dla duńskiego systemu gospodarki realnej i systemu finansowego. |
| --- | --- |

(14)

W związku z tym ERRS stwierdziła, że chociaż środki makroostrożnościowe stosowane lub dostępne w Danii są odpowiednie, nie są one w pełni wystarczające do wyeliminowania podatności na zagrożenia związane z zadłużeniem gospodarstw domowych w średnim okresie. Konieczne są zatem dalsze działania w zakresie polityki ukierunkowane na ograniczenie tych podatności na zagrożenia, które mogą być źródłem ryzyka systemowego. Środki zaproponowane w niniejszym zaleceniu mają na celu uzupełnienie istniejących środków makroostrożnościowych w Danii. Biorąc pod uwagę fakt, że podatności na zagrożenia wynikają w pewnym stopniu z czynników strukturalnych, które wykraczają poza politykę makroostrożnościową, konieczne są inne strategie ukierunkowane na uzupełnienie i wsparcie aktualnych środków makroostrożnościowych, tak aby w bardziej skuteczny i efektywny sposób odpowiedzieć na czynniki przyczyniające się do narastania ryzyka systemowego na rynku nieruchomości mieszkalnych w Danii, nie powodując nadmiernych kosztów dla duńskiego systemu gospodarki realnej i systemu finansowego.

| (15) | Celem niniejszego zalecenia jest zarekomendowanie: a) uruchomienia dalszych środków opartych na kapitale lub zaostrzenia takich środków w celu zapewnienia odporności sektora bankowego na zagrożenia w średnim okresie zidentyfikowane w Danii; b) monitorowania podatności na zagrożenia i uruchomienia dalszych środków ukierunkowanych na kredytobiorców lub zaostrzenia takich środków w przypadku przyspieszenia wzrostu cen nieruchomości oraz akcji kredytowej w średnim okresie. Niniejsze zalecenie ma również na celu podkreślenie potrzeby szerszych działań w zakresie polityki mających na celu ograniczenie czynników sprzyjających rosnącemu zadłużeniu gospodarstw domowych lub je wspierających. |
| --- | --- |

(15)

Celem niniejszego zalecenia jest zarekomendowanie: a) uruchomienia dalszych środków opartych na kapitale lub zaostrzenia takich środków w celu zapewnienia odporności sektora bankowego na zagrożenia w średnim okresie zidentyfikowane w Danii; b) monitorowania podatności na zagrożenia i uruchomienia dalszych środków ukierunkowanych na kredytobiorców lub zaostrzenia takich środków w przypadku przyspieszenia wzrostu cen nieruchomości oraz akcji kredytowej w średnim okresie. Niniejsze zalecenie ma również na celu podkreślenie potrzeby szerszych działań w zakresie polityki mających na celu ograniczenie czynników sprzyjających rosnącemu zadłużeniu gospodarstw domowych lub je wspierających.

| (16) | Niniejsze zalecenie nie narusza kompetencji banków centralnych Unii w zakresie polityki pieniężnej. |
| --- | --- |

(16)

Niniejsze zalecenie nie narusza kompetencji banków centralnych Unii w zakresie polityki pieniężnej.

| (17) | Zalecenia ERRS są publikowane po poinformowaniu Rady Unii Europejskiej o takim zamiarze przez Radę Generalną i umożliwieniu Radzie Unii Europejskiej zajęcia stanowiska w tym zakresie, oraz po poinformowaniu adresatów zaleceń o zamiarze ich opublikowania, |
| --- | --- |

(17)

Zalecenia ERRS są publikowane po poinformowaniu Rady Unii Europejskiej o takim zamiarze przez Radę Generalną i umożliwieniu Radzie Unii Europejskiej zajęcia stanowiska w tym zakresie, oraz po poinformowaniu adresatów zaleceń o zamiarze ich opublikowania,

PRZYJMUJE NINIEJSZE ZALECENIE:

SEKCJA 1

ZALECENIA

Zalecenie A – Uruchomienie lub zaostrzenie środków opartych na kapitale

Zaleca się, aby organ makroostrożnościowy, wyznaczony organ lub właściwy organ w Danii, w zależności od przypadku, uruchamiając dodatkowe środki oparte na kapitale lub zaostrzając istniejące, zapewniły odporność instytucji kredytowych, które uzyskały zezwolenie na prowadzenie działalności w Danii, na potencjalną materializację ryzyka systemowego związanego z nieruchomościami mieszkalnymi, która może prowadzić do bezpośrednich i pośrednich strat kredytowych związanych z kredytami hipotecznymi lub wynikających ze spadku konsumpcji w przypadku gospodarstw domowych z zaciągniętymi kredytami na cele mieszkaniowe.

Zalecenie B – Monitorowanie podatności na zagrożenia oraz uruchomienie lub zaostrzenie środków ukierunkowanych na kredytobiorców

| 1. | Zaleca się, aby duńskie organy krajowe, którym powierzono monitorowanie ryzyka systemowego, uważnie monitorowały podatności na zagrożenia związane z zadłużeniem gospodarstw domowych, zawyżoną wyceną nieruchomości mieszkalnych oraz standardami kredytowymi mającymi zastosowanie do nowych kredytów hipotecznych w średnim okresie, w tym między innymi poprzez:






  a) | ocenę – na podstawie danych o poszczególnych kredytach w odniesieniu do nowych kredytów hipotecznych – zdolności kredytobiorców, którzy zaciągają nowe kredyty hipoteczne, do sprostania niekorzystnym warunków gospodarczym lub finansowym lub niekorzystnym zmianom sytuacji na rynku nieruchomości mieszkalnych; oraz |
| --- | --- | --- |

1.

a)

ocenę – na podstawie danych o poszczególnych kredytach w odniesieniu do nowych kredytów hipotecznych – zdolności kredytobiorców, którzy zaciągają nowe kredyty hipoteczne, do sprostania niekorzystnym warunków gospodarczym lub finansowym lub niekorzystnym zmianom sytuacji na rynku nieruchomości mieszkalnych; oraz

| b) | ocenę stabilności cen nieruchomości oraz możliwości ich spadku w przypadku niekorzystnych warunków gospodarczych lub finansowych. |
| --- | --- |

b)

ocenę stabilności cen nieruchomości oraz możliwości ich spadku w przypadku niekorzystnych warunków gospodarczych lub finansowych.

| 2. | Zaleca się, aby w celu uniknięcia nadmiernego narastania ryzyka kredytowego duńskie organy, którym powierzono uruchomienie środków ukierunkowanych na kredytobiorców, uruchomiły dodatkowe środki ukierunkowane na kredytobiorców lub zaostrzyły istniejące, jeżeli wyniki monitorowania prowadzonego zgodnie z lit. a) zalecenia B(1) dostarczą dowodów wskazujących, że istotny lub rosnący odsetek kredytobiorców, którzy zaciągają nowe kredyty hipoteczne, może nie być w stanie spłacać swojego zadłużenia lub utrzymać konsumpcji w przypadku niekorzystnych warunków gospodarczych lub finansowych lub w wyniku niekorzystnych zmian sytuacji na rynku nieruchomości mieszkalnych. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Zaleca się, aby Dania zwiększyła wynikający z obowiązujących przepisów minimalny wymóg w zakresie wkładu własnego, jeżeli wyniki monitorowania prowadzonego zgodnie z ust. 1 lit. b) dostarczą dowodów wskazujących na wzrost zawyżenia wyceny nieruchomości mieszkalnych, w celu zapewnienia, aby wartość zabezpieczenia nowych kredytów hipotecznych była wystarczająca do pokrycia strat kredytowych wynikających z potencjalnego spadku cen nieruchomości mieszkalnych w przypadku niekorzystnych warunków gospodarczych lub finansowych oraz z przewidywanego spadku cen nieruchomości mieszkalnych w przypadku ziszczenia się scenariusza pesymistycznego. |
| --- | --- |

3.

Zalecenie C – Zmiany strukturalne związane z kredytami hipotecznymi oraz sektorem nieruchomości mieszkalnych

Zaleca się, aby Dania dokonała przeglądu swojej polityki w celu ograniczenia czynników strukturalnych zidentyfikowanych w Danii jako źródło ryzyka systemowego, ponieważ stanowią one zachętę dla gospodarstw domowych do popadania w nadmierne zadłużenie hipoteczne lub powodują nadmierny wzrost cen nieruchomości mieszkalnych i zadłużenia hipotecznego.

SEKCJA 2

IMPLEMENTACJA

1.   Definicje

Użyte w niniejszym zaleceniu wyrażenia oznaczają:

| a) | „środki ukierunkowane na kredytobiorców” – środki makroostrożnościowe dotyczące kredytobiorców; |
| --- | --- |

a)

„środki ukierunkowane na kredytobiorców” – środki makroostrożnościowe dotyczące kredytobiorców;

| b) | „bezpośrednia kontrola” – rzeczywistą i skuteczną możliwość narzucania instytucjom finansowym objętym zakresem działania odpowiedniego organu makroostrożnościowego środków makroostrożnościowych oraz możliwość modyfikowania tych środków, o ile jest to niezbędne do osiągnięcia ostatecznego lub pośredniego celu polityki makroostrożnościowej; |
| --- | --- |

b)

„bezpośrednia kontrola” – rzeczywistą i skuteczną możliwość narzucania instytucjom finansowym objętym zakresem działania odpowiedniego organu makroostrożnościowego środków makroostrożnościowych oraz możliwość modyfikowania tych środków, o ile jest to niezbędne do osiągnięcia ostatecznego lub pośredniego celu polityki makroostrożnościowej;

| c) | „kompetencje doradcze” – możliwość wskazywania w drodze zaleceń sposobu stosowania instrumentów makroostrożnościowych, o ile jest to niezbędne do osiągnięcia ostatecznego lub pośredniego celu polityki makroostrożnościowej; |
| --- | --- |

c)

„kompetencje doradcze” – możliwość wskazywania w drodze zaleceń sposobu stosowania instrumentów makroostrożnościowych, o ile jest to niezbędne do osiągnięcia ostatecznego lub pośredniego celu polityki makroostrożnościowej;

| d) | „wskaźnik zadłużenia do dochodu” (DTI) – stosunek całkowitego zadłużenia kredytobiorcy w momencie udzielenia kredytu do całkowitego rocznego dochodu do dyspozycji kredytobiorcy w momencie udzielenia kredytu; |
| --- | --- |

d)

„wskaźnik zadłużenia do dochodu” (DTI) – stosunek całkowitego zadłużenia kredytobiorcy w momencie udzielenia kredytu do całkowitego rocznego dochodu do dyspozycji kredytobiorcy w momencie udzielenia kredytu;

| e) | „wskaźnik wysokości kredytu do wartości zabezpieczenia” (LTV) – stosunek sumy wszystkich kredytów albo transz kredytu zabezpieczonych przez kredytobiorcę na nieruchomości w momencie udzielenia kredytu do wartości tej nieruchomości w momencie udzielenia kredytu; |
| --- | --- |

e)

„wskaźnik wysokości kredytu do wartości zabezpieczenia” (LTV) – stosunek sumy wszystkich kredytów albo transz kredytu zabezpieczonych przez kredytobiorcę na nieruchomości w momencie udzielenia kredytu do wartości tej nieruchomości w momencie udzielenia kredytu;

| f) | „średni okres” – perspektywę trzyletnią; |
| --- | --- |

f)

„średni okres” – perspektywę trzyletnią;

| g) | „organ makroostrożnościowy” – krajowy organ makroostrożnościowy, którego cele, organizację, kompetencje, zasady ponoszenia odpowiedzialności i inne cechy zostały określone w zaleceniu ERRS/2011/3 (8); |
| --- | --- |

g)

„organ makroostrożnościowy” – krajowy organ makroostrożnościowy, którego cele, organizację, kompetencje, zasady ponoszenia odpowiedzialności i inne cechy zostały określone w zaleceniu ERRS/2011/3 (8);

| h) | „koszty obsługi zadłużenia” – łączne spłaty kwoty głównej oraz odsetek od całkowitego zadłużenia kredytobiorcy w danym okresie (z reguły jednego roku); |
| --- | --- |

h)

„koszty obsługi zadłużenia” – łączne spłaty kwoty głównej oraz odsetek od całkowitego zadłużenia kredytobiorcy w danym okresie (z reguły jednego roku);

| i) | „wskaźnik obsługi zadłużenia do dochodu” (DSTI) – stosunek całkowitych rocznych kosztów obsługi zadłużenia do całkowitego rocznego dochodu do dyspozycji kredytobiorcy w momencie udzielenia kredytu; |
| --- | --- |

i)

„wskaźnik obsługi zadłużenia do dochodu” (DSTI) – stosunek całkowitych rocznych kosztów obsługi zadłużenia do całkowitego rocznego dochodu do dyspozycji kredytobiorcy w momencie udzielenia kredytu;

| j) | „termin zapadalności” – okres obowiązywania umowy kredytu o mieszkaniowy kredyt hipoteczny, wyrażony w latach w momencie udzielenia kredytu. |
| --- | --- |

j)

„termin zapadalności” – okres obowiązywania umowy kredytu o mieszkaniowy kredyt hipoteczny, wyrażony w latach w momencie udzielenia kredytu.

2.   Kryteria implementacji

1.   Do implementacji niniejszego zalecenia stosuje się następujące kryteria:

| a) | należy odpowiednio uwzględnić zasadę proporcjonalności, biorąc pod uwagę cel i treść zalecenia A, zalecenia B oraz zalecenia C; |
| --- | --- |

a)

należy odpowiednio uwzględnić zasadę proporcjonalności, biorąc pod uwagę cel i treść zalecenia A, zalecenia B oraz zalecenia C;

| b) | przy uruchamianiu dodatkowych środków opartych na kapitale lub zaostrzaniu istniejących na podstawie zalecenia A kalibracja i wdrożenie takich środków powinny uwzględniać sytuację Danii w kontekście cykli gospodarczych i finansowych oraz wszelkie ich potencjalne skutki odnoszące się do kosztów i korzyści; |
| --- | --- |

b)

przy uruchamianiu dodatkowych środków opartych na kapitale lub zaostrzaniu istniejących na podstawie zalecenia A kalibracja i wdrożenie takich środków powinny uwzględniać sytuację Danii w kontekście cykli gospodarczych i finansowych oraz wszelkie ich potencjalne skutki odnoszące się do kosztów i korzyści;

| c) | przy uruchamianiu dodatkowych środków ukierunkowanych na kredytobiorców lub zaostrzaniu istniejących na podstawie zalecenia B kalibracja i wdrożenie takich środków powinny uwzględniać sytuację Danii w kontekście cykli gospodarczych i finansowych oraz wszelkie ich potencjalne skutki odnoszące się do kosztów i korzyści; |
| --- | --- |

c)

przy uruchamianiu dodatkowych środków ukierunkowanych na kredytobiorców lub zaostrzaniu istniejących na podstawie zalecenia B kalibracja i wdrożenie takich środków powinny uwzględniać sytuację Danii w kontekście cykli gospodarczych i finansowych oraz wszelkie ich potencjalne skutki odnoszące się do kosztów i korzyści;

| d) | przy zwiększaniu minimalnego wymogu w zakresie wkładu własnego na podstawie zalecenia B kalibracja i wdrożenie takiego środka powinny uwzględniać sytuację Danii w kontekście cykli gospodarczych i finansowych oraz wszelkie potencjalne jego skutki odnoszące się do kosztów i korzyści; |
| --- | --- |

d)

przy zwiększaniu minimalnego wymogu w zakresie wkładu własnego na podstawie zalecenia B kalibracja i wdrożenie takiego środka powinny uwzględniać sytuację Danii w kontekście cykli gospodarczych i finansowych oraz wszelkie potencjalne jego skutki odnoszące się do kosztów i korzyści;

| e) | w odniesieniu do zalecenia C przy wdrażanie zmian w zakresie polityki powinno się uwzględniać sytuację Danii w kontekście cykli gospodarczych i finansowych, tak aby środki te nie spowodowały zwiększenia podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Danii ani ich materializacji; |
| --- | --- |

e)

w odniesieniu do zalecenia C przy wdrażanie zmian w zakresie polityki powinno się uwzględniać sytuację Danii w kontekście cykli gospodarczych i finansowych, tak aby środki te nie spowodowały zwiększenia podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Danii ani ich materializacji;

| f) | szczegółowe kryteria zgodności z zaleceniem A, zaleceniem B oraz zaleceniem C są określone w załączniku I. |
| --- | --- |

f)

szczegółowe kryteria zgodności z zaleceniem A, zaleceniem B oraz zaleceniem C są określone w załączniku I.

2.   Adresaci niniejszego zalecenia przekazują ERRS oraz Radzie sprawozdania dotyczące działań podjętych w celu realizacji niniejszego zalecenia lub we właściwy sposób uzasadniające niepodjęcie takich działań. Sprawozdania takie powinny obejmować co najmniej:

| a) | informacje dotyczące treści i harmonogramu podjętych działań; |
| --- | --- |

a)

informacje dotyczące treści i harmonogramu podjętych działań;

| b) | ocenę podatności na zagrożenia związane z zadłużeniem gospodarstw domowych, zawyżoną wyceną nieruchomości mieszkalnych oraz standardami kredytowymi mającymi zastosowanie do nowych kredytów hipotecznych, w tym podział nowych kredytów hipotecznych według wskaźnika LTV, DTI i DSTI, terminu zapadalności i profilu amortyzacji, przy obliczeniu odpowiednich wskaźników zgodnie z załącznikiem IV do zalecenia Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/14 (9)
  , wraz z oceną funkcjonowania podjętych działań przy uwzględnieniu celów niniejszego zalecenia; |
| --- | --- |

b)

ocenę podatności na zagrożenia związane z zadłużeniem gospodarstw domowych, zawyżoną wyceną nieruchomości mieszkalnych oraz standardami kredytowymi mającymi zastosowanie do nowych kredytów hipotecznych, w tym podział nowych kredytów hipotecznych według wskaźnika LTV, DTI i DSTI, terminu zapadalności i profilu amortyzacji, przy obliczeniu odpowiednich wskaźników zgodnie z załącznikiem IV do zalecenia Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/14 (9)
  , wraz z oceną funkcjonowania podjętych działań przy uwzględnieniu celów niniejszego zalecenia;

| c) | szczegółowe uzasadnienie niepodjęcia działań lub odstępstw od postanowień niniejszego zalecenia, w tym opóźnień. |
| --- | --- |

c)

szczegółowe uzasadnienie niepodjęcia działań lub odstępstw od postanowień niniejszego zalecenia, w tym opóźnień.

3.   Terminy informowania o realizacji zaleceń

W terminach określonych poniżej adresaci niniejszego zalecenia informują ERRS oraz Radę o działaniach podjętych w celu realizacji niniejszego zalecenia lub we właściwy sposób uzasadniają niepodjęcie takich działań.

| a) | Zalecenie A

  Do dnia 31 października 2020 r., a następnie co roku do dnia 31 października 2022 r., adresat zalecenia A przedkłada ERRS i Radzie sprawozdanie z działań podjętych w celu wdrożenia środków opartych na kapitale. W przypadku gdy za podejmowanie działań w celu wyeliminowania zidentyfikowanych podatności na zagrożenia odpowiedzialny jest więcej niż jeden organ, przedłożeniu podlega jedno wspólne sprawozdanie. |
| --- | --- |

a)

Zalecenie A

Do dnia 31 października 2020 r., a następnie co roku do dnia 31 października 2022 r., adresat zalecenia A przedkłada ERRS i Radzie sprawozdanie z działań podjętych w celu wdrożenia środków opartych na kapitale. W przypadku gdy za podejmowanie działań w celu wyeliminowania zidentyfikowanych podatności na zagrożenia odpowiedzialny jest więcej niż jeden organ, przedłożeniu podlega jedno wspólne sprawozdanie.

| b) | Zalecenie B

  Do dnia 31 października 2020 r., a następnie co roku do dnia 31 października 2022 r., adresaci zalecenia B przedkładają ERRS i Radzie sprawozdania z monitorowania podatności na zagrożenia związane z zadłużeniem gospodarstw domowych oraz działań podjętych w celu wyeliminowania takich podatności na zagrożenia. W przypadku gdy za podejmowanie działań w celu wyeliminowania zidentyfikowanych podatności na zagrożenia odpowiedzialny jest więcej niż jeden organ, przedłożeniu podlega jedno wspólne sprawozdanie. |
| --- | --- |

b)

Zalecenie B

Do dnia 31 października 2020 r., a następnie co roku do dnia 31 października 2022 r., adresaci zalecenia B przedkładają ERRS i Radzie sprawozdania z monitorowania podatności na zagrożenia związane z zadłużeniem gospodarstw domowych oraz działań podjętych w celu wyeliminowania takich podatności na zagrożenia. W przypadku gdy za podejmowanie działań w celu wyeliminowania zidentyfikowanych podatności na zagrożenia odpowiedzialny jest więcej niż jeden organ, przedłożeniu podlega jedno wspólne sprawozdanie.

| c) | Zalecenie C

  Do dnia 31 października 2022 r. adresat zalecenia C przedkłada ERRS i Radzie sprawozdanie z implementacji zalecenia C. W przypadku gdy za podejmowanie działań w celu wyeliminowania zidentyfikowanych podatności na zagrożenia odpowiedzialny jest więcej niż jeden organ, przedłożeniu podlega jedno wspólne sprawozdanie. |
| --- | --- |

c)

Zalecenie C

Do dnia 31 października 2022 r. adresat zalecenia C przedkłada ERRS i Radzie sprawozdanie z implementacji zalecenia C. W przypadku gdy za podejmowanie działań w celu wyeliminowania zidentyfikowanych podatności na zagrożenia odpowiedzialny jest więcej niż jeden organ, przedłożeniu podlega jedno wspólne sprawozdanie.

4.   Monitorowanie i ocena

| 1. | Sekretariat ERRS:






  a) | udziela pomocy adresatom poprzez zapewnianie koordynacji składania sprawozdań, dostarczanie odpowiednich wzorów i formularzy oraz, w razie potrzeby, szczegółowe określanie procedury i terminów informowania o realizacji zaleceń; |
| --- | --- | --- |

1.

a)

udziela pomocy adresatom poprzez zapewnianie koordynacji składania sprawozdań, dostarczanie odpowiednich wzorów i formularzy oraz, w razie potrzeby, szczegółowe określanie procedury i terminów informowania o realizacji zaleceń;

| b) | weryfikuje realizację zaleceń przez adresatów, udziela im pomocy na ich wniosek oraz przedkłada Radzie Generalnej sprawozdania dotyczące realizacji zaleceń. Przeprowadzone zostaną trzy oceny, które rozpoczną się w następujących terminach:






  (i) | do dnia 31 grudnia 2020 r. – w odniesieniu do implementacji zaleceń A i B; |
| --- | --- | --- |

b)

weryfikuje realizację zaleceń przez adresatów, udziela im pomocy na ich wniosek oraz przedkłada Radzie Generalnej sprawozdania dotyczące realizacji zaleceń. Przeprowadzone zostaną trzy oceny, które rozpoczną się w następujących terminach:

(i)

do dnia 31 grudnia 2020 r. – w odniesieniu do implementacji zaleceń A i B;

| (ii) | do dnia 31 grudnia 2021 r. – w odniesieniu do implementacji zaleceń A i B; i |
| --- | --- |

(ii)

do dnia 31 grudnia 2021 r. – w odniesieniu do implementacji zaleceń A i B; i

| (iii) | do dnia 31 grudnia 2022 r. – w odniesieniu do implementacji zaleceń A, B i C. |
| --- | --- |

(iii)

do dnia 31 grudnia 2022 r. – w odniesieniu do implementacji zaleceń A, B i C.

| 2. | Rada Generalna ocenia działania adresatów i przedstawiane przez nich uzasadnienia oraz, w razie potrzeby, może stwierdzić nieodpowiednie zastosowanie się do niniejszego zalecenia lub brak odpowiedniego uzasadnienia niepodjęcia działań. |
| --- | --- |

2.

Sporządzono we Frankfurcie nad Menem dnia 27 czerwca 2019 r.

W imieniu Rady Generalnej ERRS

Francesco MAZZAFERRO

Szef Sekretariatu ERRS

---

(1)  Dz.U. L 331 z 15.12.2010, s. 1.

1

(2)  Zalecenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego z dnia 4 kwietnia 2013 r. w sprawie celów pośrednich i instrumentów polityki makroostrożnościowej (Dz.U. C 170 z 15.6.2013. s. 1).

2

(3)  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/36/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie warunków dopuszczenia instytucji kredytowych do działalności oraz nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami kredytowymi i firmami inwestycyjnymi, zmieniająca dyrektywę 2002/87/WE i uchylająca dyrektywy 2006/48/WE oraz 2006/49/WE (Dz.U. L 176 z 27.6.2013, s. 338).

3

(4)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, zmieniające rozporządzenie (UE) nr 648/2012 (Dz.U. L 176 z 27.6.2013, s. 1).

4

(5)  Zob. „Vulnerabilities in the EU Residential Real Estate Sector”, ERRS, listopad 2016 r., dokument dostępny na stronie internetowej ERRS pod adresem www.esrb.europa.eu.

5

(6)  Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/07 z dnia 22 września 2016 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Danii w średnim okresie (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 47).

6

(7)  Zob. „Vulnerabilities in the residential real estate sectors of EEA countries”, ERRS, 2019 r., dokument dostępny na stronie internetowej ERRS pod adresem: www.esrb.europa.eu.

7

(8)  Zalecenie ERRS/2011/3 Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego z dnia 22 grudnia 2011 r. w sprawie mandatu makroostrożnościowego organów krajowych (Dz.U. C 41 z 14.2.2012, s. 1).

8

(9)  Zalecenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/14 z dnia 31 października 2016 r. w sprawie uzupełniania luk w danych dotyczących sektora nieruchomości (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 1).

9

---

ZAŁĄCZNIK I

OKREŚLENIE KRYTERIÓW ZGODNOŚCI W ODNIESIENIU DO ZALECEŃ

Zalecenie A – Uruchomienie lub zaostrzenie środków opartych na kapitale

Do zalecenia A zastosowanie mają następujące kryteria zgodności:

| 1. | Przed uruchomieniem dodatkowych środków opartych na kapitale lub zaostrzeniem istniejących należy dokonać oceny sytuacji Danii w kontekście cykli gospodarczych i finansowych w celu ustalenia, czy uruchomienie takich środków byłoby właściwe. |
| --- | --- |

1.

| 2. | W celu ograniczenia podatności na zagrożenia zidentyfikowane w Danii po uruchomieniu środków opartych na kapitale konieczne może być ich zaostrzenie lub uruchomienie dodatkowych środków makroostrożnościowych; będzie to zależało od wyboru uruchomionych środków opartych na kapitale, wstępnej kalibracji uruchomionych środków oraz wyników oceny podatności na zagrożenia. |
| --- | --- |

2.

Zalecenie B – Monitorowanie podatności na zagrożenia oraz uruchomienie lub zaostrzenie środków ukierunkowanych na kredytobiorców

Do zalecenia B zastosowanie mają następujące kryteria zgodności:

| 1. | Przed uruchomieniem dodatkowych środków ukierunkowanych na kredytobiorców lub zaostrzeniem istniejących należy dokonać oceny sytuacji Danii w kontekście cykli gospodarczych i finansowych w celu ustalenia, czy takie uruchomienie środków lub ich zaostrzenie byłoby właściwe. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Przed zwiększeniem obowiązującego minimalnego wymogu w zakresie wkładu własnego należy dokonać oceny sytuacji Danii w kontekście cykli gospodarczych i finansowych w celu określenia odpowiedniej kalibracji i sposobu wdrożenia tego środka. |
| --- | --- |

2.

Zalecenie C – Zmiany strukturalne związane z kredytami hipotecznymi oraz sektorem nieruchomości mieszkalnych

Do zalecenia C zastosowanie ma następujące kryterium zgodności:

Przy formułowaniu opcji dotyczących polityki oraz przed wprowadzeniem zmian w zakresie polityki należy dokonać oceny wpływu proponowanych środków, uwzględniając sytuację Danii w kontekście cykli gospodarczych i finansowych, w celu zapewnienia, aby środki takie nie spowodowały zwiększenia podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Danii ani ich materializacji.

---

| 30.10.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 366/14 |
| --- | --- | --- | --- |

30.10.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 366/14

---

ZALECENIE EUROPEJSKIEJ RADY DS. RYZYKA SYSTEMOWEGO

z dnia 27 czerwca 2019 r.

w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Luksemburgu w średnim okresie

(ERRS/2019/6)

(2019/C 366/03)

RADA GENERALNA EUROPEJSKIEJ RADY DS. RYZYKA SYSTEMOWEGO,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1092/2010 z dnia 24 listopada 2010 r. w sprawie unijnego nadzoru makroostrożnościowego nad systemem finansowym i ustanowienia Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego (1), w szczególności art. 3, art. 16 i art. 18,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | Sektor nieruchomości odgrywa ważną rolę w gospodarce, a zmiany w nim zachodzące mogą mieć istotny wpływ na system finansowy. Wcześniejsze kryzysy finansowe pokazały, że destabilizujące zmiany zachodzące na rynkach nieruchomości mogą mieć poważne konsekwencje dla stabilności systemu finansowego oraz całej gospodarki, co może także prowadzić do przenoszenia się niekorzystnych zjawisk między krajami. Niekorzystne zmiany na rynku nieruchomości w niektórych państwach członkowskich spowodowały w przeszłości duże straty kredytowe lub negatywnie wpłynęły na sferę gospodarki realnej. Skutki te odzwierciedlają ścisłe powiązania pomiędzy sektorem nieruchomości, dostawcami finansowania i innymi sektorami gospodarki. Ponadto silna pętla informacji zwrotnej pomiędzy systemem finansowym a realną gospodarką nasila wszelkie negatywne zmiany. |
| --- | --- |

(1)

Sektor nieruchomości odgrywa ważną rolę w gospodarce, a zmiany w nim zachodzące mogą mieć istotny wpływ na system finansowy. Wcześniejsze kryzysy finansowe pokazały, że destabilizujące zmiany zachodzące na rynkach nieruchomości mogą mieć poważne konsekwencje dla stabilności systemu finansowego oraz całej gospodarki, co może także prowadzić do przenoszenia się niekorzystnych zjawisk między krajami. Niekorzystne zmiany na rynku nieruchomości w niektórych państwach członkowskich spowodowały w przeszłości duże straty kredytowe lub negatywnie wpłynęły na sferę gospodarki realnej. Skutki te odzwierciedlają ścisłe powiązania pomiędzy sektorem nieruchomości, dostawcami finansowania i innymi sektorami gospodarki. Ponadto silna pętla informacji zwrotnej pomiędzy systemem finansowym a realną gospodarką nasila wszelkie negatywne zmiany.

| (2) | Powiązania te są ważne, ponieważ oznaczają, że ryzyka mające swoje źródło w sektorze nieruchomości mogą mieć skutki systemowe o charakterze procyklicznym. Podatności systemu finansowego na zagrożenia mają tendencję do kumulowania się w fazie wzrostu cyklu rynku nieruchomości. Postrzegane niższe ryzyko finansowania oraz łatwiejszy dostęp do niego mogą przyczynić się do szybkiej ekspansji akcji kredytowej i inwestycji, wywierając, wraz ze zwiększonym popytem na nieruchomości, presję na wzrost cen nieruchomości. Jako że skutkiem powyższej sytuacji jest wyższa wartość zabezpieczeń, która dodatkowo sprzyja popytowi na kredyty oraz ich podaży, te samonapędzające się procesy mogą powodować potencjalne skutki o znaczeniu systemowym. Natomiast w fazie spadkowej cyklu rynku nieruchomości bardziej restrykcyjne warunki udzielania kredytów, większa niechęć do podejmowania ryzyka i presja zniżkowa w odniesieniu do cen nieruchomości mogą niekorzystnie wpływać na odporność kredytobiorców i kredytodawców, pogarszając tym samym sytuację gospodarczą. |
| --- | --- |

(2)

Powiązania te są ważne, ponieważ oznaczają, że ryzyka mające swoje źródło w sektorze nieruchomości mogą mieć skutki systemowe o charakterze procyklicznym. Podatności systemu finansowego na zagrożenia mają tendencję do kumulowania się w fazie wzrostu cyklu rynku nieruchomości. Postrzegane niższe ryzyko finansowania oraz łatwiejszy dostęp do niego mogą przyczynić się do szybkiej ekspansji akcji kredytowej i inwestycji, wywierając, wraz ze zwiększonym popytem na nieruchomości, presję na wzrost cen nieruchomości. Jako że skutkiem powyższej sytuacji jest wyższa wartość zabezpieczeń, która dodatkowo sprzyja popytowi na kredyty oraz ich podaży, te samonapędzające się procesy mogą powodować potencjalne skutki o znaczeniu systemowym. Natomiast w fazie spadkowej cyklu rynku nieruchomości bardziej restrykcyjne warunki udzielania kredytów, większa niechęć do podejmowania ryzyka i presja zniżkowa w odniesieniu do cen nieruchomości mogą niekorzystnie wpływać na odporność kredytobiorców i kredytodawców, pogarszając tym samym sytuację gospodarczą.

| (3) | Podatność na zagrożenia związane z nieruchomościami mieszkalnymi może być źródłem ryzyka systemowego i może wpływać na stabilność finansową zarówno bezpośrednio, jak i pośrednio. Skutki bezpośrednie to straty kredytowe z tytułu portfeli hipotecznych z powodu niekorzystnych warunków gospodarczych lub finansowych oraz równoczesnych negatywnych zmian na rynku nieruchomości mieszkalnych. Skutki pośrednie mogą być związane z zmianą poziomu konsumpcji gospodarstw domowych, co może prowadzić do dalszych konsekwencji dla realnej gospodarki i stabilności finansowej. |
| --- | --- |

(3)

Podatność na zagrożenia związane z nieruchomościami mieszkalnymi może być źródłem ryzyka systemowego i może wpływać na stabilność finansową zarówno bezpośrednio, jak i pośrednio. Skutki bezpośrednie to straty kredytowe z tytułu portfeli hipotecznych z powodu niekorzystnych warunków gospodarczych lub finansowych oraz równoczesnych negatywnych zmian na rynku nieruchomości mieszkalnych. Skutki pośrednie mogą być związane z zmianą poziomu konsumpcji gospodarstw domowych, co może prowadzić do dalszych konsekwencji dla realnej gospodarki i stabilności finansowej.

| (4) | Zgodnie z motywem 4 rozporządzenia ERRS/2013/1 (2) ostatecznym celem polityki makroostrożnościowej jest przyczynianie się do ochrony stabilności systemu finansowego jako całości, w tym poprzez wzmacnianie odporności systemu finansowego i ograniczanie powstawania ryzyk systemowych, a tym samym zapewnianie trwałego wkładu sektora finansowego do wzrostu gospodarczego. |
| --- | --- |

(4)

Zgodnie z motywem 4 rozporządzenia ERRS/2013/1 (2) ostatecznym celem polityki makroostrożnościowej jest przyczynianie się do ochrony stabilności systemu finansowego jako całości, w tym poprzez wzmacnianie odporności systemu finansowego i ograniczanie powstawania ryzyk systemowych, a tym samym zapewnianie trwałego wkładu sektora finansowego do wzrostu gospodarczego.

| (5) | W tym celu organy makroostrożnościowe mogą stosować jeden lub większą liczbę środków makroostrożnościowych opartych na kapitale określonych w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/36/UE (3) i rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 (4) lub środków makroostrożnościowych ukierunkowanych na kredytobiorców, opierających się wyłącznie na prawie krajowym, w zależności od oceny ryzyk. Środki oparte na kapitale mają na celu przede wszystkim zwiększenie odporności systemu finansowego, natomiast środki ukierunkowane na kredytobiorców mogą być odpowiednie zwłaszcza w celu zapobieżenia dalszemu narastaniu ryzyk systemowych. |
| --- | --- |

(5)

W tym celu organy makroostrożnościowe mogą stosować jeden lub większą liczbę środków makroostrożnościowych opartych na kapitale określonych w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/36/UE (3) i rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 (4) lub środków makroostrożnościowych ukierunkowanych na kredytobiorców, opierających się wyłącznie na prawie krajowym, w zależności od oceny ryzyk. Środki oparte na kapitale mają na celu przede wszystkim zwiększenie odporności systemu finansowego, natomiast środki ukierunkowane na kredytobiorców mogą być odpowiednie zwłaszcza w celu zapobieżenia dalszemu narastaniu ryzyk systemowych.

| (6) | Ponadto w zaleceniu ERRS/2013/1 zaleca się, aby państwa członkowskie ustanowiły ramy prawne umożliwiające organom makroostrożnościowym wykonywanie bezpośredniej kontroli lub kompetencji doradczych w odniesieniu do instrumentów makroostrożnościowych wskazanych w tym zaleceniu. |
| --- | --- |

(6)

Ponadto w zaleceniu ERRS/2013/1 zaleca się, aby państwa członkowskie ustanowiły ramy prawne umożliwiające organom makroostrożnościowym wykonywanie bezpośredniej kontroli lub kompetencji doradczych w odniesieniu do instrumentów makroostrożnościowych wskazanych w tym zaleceniu.

| (7) | W 2016 r. Europejska Rada ds. Ryzyka Systemowego (ERRS) przeprowadziła ocenę podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w całej Unii (5). Ocena ta umożliwiła ERRS zidentyfikowanie w kilku państwach podatności na zagrożenia w średnim okresie jako źródeł ryzyka systemowego dla stabilności finansowej, co doprowadziło do wydania ostrzeżeń dla ośmiu państwom, w tym Luksemburgowi (6). |
| --- | --- |

(7)

W 2016 r. Europejska Rada ds. Ryzyka Systemowego (ERRS) przeprowadziła ocenę podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w całej Unii (5). Ocena ta umożliwiła ERRS zidentyfikowanie w kilku państwach podatności na zagrożenia w średnim okresie jako źródeł ryzyka systemowego dla stabilności finansowej, co doprowadziło do wydania ostrzeżeń dla ośmiu państwom, w tym Luksemburgowi (6).

| (8) | W 2016 r. główne obszary podatności na zagrożenia zidentyfikowane na rynku nieruchomości mieszkalnych w Luksemburgu był związane z szybkim wzrostem zarówno cen nieruchomości mieszkalnych, jak i kredytów hipotecznych, a także z wysokim i rosnącym zadłużeniem gospodarstw domowych. Ponadto znaczna część dłużników hipotecznych miała wysokie zadłużenie i koszty obsługi długu w stosunku do dochodu, co sprawia, że są oni narażeni na ryzyko potencjalnego wzrostu stóp procentowych. |
| --- | --- |

(8)

W 2016 r. główne obszary podatności na zagrożenia zidentyfikowane na rynku nieruchomości mieszkalnych w Luksemburgu był związane z szybkim wzrostem zarówno cen nieruchomości mieszkalnych, jak i kredytów hipotecznych, a także z wysokim i rosnącym zadłużeniem gospodarstw domowych. Ponadto znaczna część dłużników hipotecznych miała wysokie zadłużenie i koszty obsługi długu w stosunku do dochodu, co sprawia, że są oni narażeni na ryzyko potencjalnego wzrostu stóp procentowych.

| (9) | ERRS zakończyła niedawno systematyczną, prognostyczną ocenę podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych na całym Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG) (7). |
| --- | --- |

(9)

ERRS zakończyła niedawno systematyczną, prognostyczną ocenę podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych na całym Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG) (7).

| (10) | Jeśli chodzi o Luksemburg, ocena ta wykazała, że od 2016 r. silny wzrost mieszkaniowych kredytów hipotecznych nadal utrzymuje wysoki poziom zadłużenia gospodarstw domowych. Pomimo tego, że tempo wzrostu cen nieruchomości mieszkalnych uległo spowolnieniu, poprzednia dynamika budzi obawy co do potencjalnego zawyżenia cen. Ponadto najnowsze ustalenia dotyczące standardów kredytowych potwierdzają, że znaczna część gospodarstw domowych jest potencjalnie narażona na niekorzystne warunki gospodarcze lub finansowe lub niekorzystne zmiany na rynku nieruchomości mieszkalnych. |
| --- | --- |

(10)

Jeśli chodzi o Luksemburg, ocena ta wykazała, że od 2016 r. silny wzrost mieszkaniowych kredytów hipotecznych nadal utrzymuje wysoki poziom zadłużenia gospodarstw domowych. Pomimo tego, że tempo wzrostu cen nieruchomości mieszkalnych uległo spowolnieniu, poprzednia dynamika budzi obawy co do potencjalnego zawyżenia cen. Ponadto najnowsze ustalenia dotyczące standardów kredytowych potwierdzają, że znaczna część gospodarstw domowych jest potencjalnie narażona na niekorzystne warunki gospodarcze lub finansowe lub niekorzystne zmiany na rynku nieruchomości mieszkalnych.

| (11) | Od 2016 r., zgodnie z zaleceniami wydanymi przez Comité du Risque Systémique (luksemburski organ makroostrożnościowy), w Luksemburgu uruchomiono szereg środków opartych na kapitale: (i) w 2016 r. Commission de Surveillance du Secteur Financier (CSSF, luksemburska komisja nadzoru sektora finansowego) wprowadziła na podstawie art. 92 rozporządzenia (UE) nr 575/2013 dla ekspozycji detalicznych zabezpieczonych na nieruchomościach mieszkalnych znajdujących się w Luksemburgu średnią minimalną wagę ryzyka w wysokości 15 % w odniesieniu do instytucji kredytowych stosujących metodę wewnętrznych; oraz (ii) w 2018 r. CSSF podwyższyła antycykliczny bufor kapitałowy z 0 % do 0,25 % od dnia 1 stycznia 2020 r. |
| --- | --- |

(11)

Od 2016 r., zgodnie z zaleceniami wydanymi przez Comité du Risque Systémique (luksemburski organ makroostrożnościowy), w Luksemburgu uruchomiono szereg środków opartych na kapitale: (i) w 2016 r. Commission de Surveillance du Secteur Financier (CSSF, luksemburska komisja nadzoru sektora finansowego) wprowadziła na podstawie art. 92 rozporządzenia (UE) nr 575/2013 dla ekspozycji detalicznych zabezpieczonych na nieruchomościach mieszkalnych znajdujących się w Luksemburgu średnią minimalną wagę ryzyka w wysokości 15 % w odniesieniu do instytucji kredytowych stosujących metodę wewnętrznych; oraz (ii) w 2018 r. CSSF podwyższyła antycykliczny bufor kapitałowy z 0 % do 0,25 % od dnia 1 stycznia 2020 r.

| (12) | Mimo że władze krajowe w Luksemburgu zaproponowały ustanowienie ram prawnych dotyczących prawnie wiążących środków ukierunkowanych na kredytobiorców, środki te nie są jeszcze dostępne w Luksemburgu. Jednakże zidentyfikowane obszary podatności na zagrożenia, które wiążą się ze wzrostem zarówno cen nieruchomości mieszkalnych, jak i kredytów hipotecznych, a także rosnącym zadłużeniem gospodarstw domowych, wymagają uruchomienia takich środków. |
| --- | --- |

(12)

Mimo że władze krajowe w Luksemburgu zaproponowały ustanowienie ram prawnych dotyczących prawnie wiążących środków ukierunkowanych na kredytobiorców, środki te nie są jeszcze dostępne w Luksemburgu. Jednakże zidentyfikowane obszary podatności na zagrożenia, które wiążą się ze wzrostem zarówno cen nieruchomości mieszkalnych, jak i kredytów hipotecznych, a także rosnącym zadłużeniem gospodarstw domowych, wymagają uruchomienia takich środków.

| (13) | Chociaż przyczyny podatności na zagrożenia zidentyfikowane w Luksemburgu mają w dużej mierze charakter cykliczny, stoją za nimi także czynniki strukturalne, co skutkuje wyższym poziomem ryzyka systemowego. Tymi czynnikami są: (i) brak podaży mieszkań, co wywiera presję na ceny nieruchomości mieszkalnych i zadłużenie gospodarstw domowych, które decydują się na zakup własnych nieruchomości mieszkalnych; oraz (ii) możliwość odliczenia od podatku odsetek od kredytów hipotecznych, co może stanowić zachętę dla gospodarstw domowych do nadmiernego zadłużania się. |
| --- | --- |

(13)

Chociaż przyczyny podatności na zagrożenia zidentyfikowane w Luksemburgu mają w dużej mierze charakter cykliczny, stoją za nimi także czynniki strukturalne, co skutkuje wyższym poziomem ryzyka systemowego. Tymi czynnikami są: (i) brak podaży mieszkań, co wywiera presję na ceny nieruchomości mieszkalnych i zadłużenie gospodarstw domowych, które decydują się na zakup własnych nieruchomości mieszkalnych; oraz (ii) możliwość odliczenia od podatku odsetek od kredytów hipotecznych, co może stanowić zachętę dla gospodarstw domowych do nadmiernego zadłużania się.

| (14) | W związku z tym ERRS uznała, że środki makroostrożnościowe wdrożone lub dostępne w Luksemburgu są częściowo odpowiednie i częściowo wystarczające do przeciwdziałania zidentyfikowanym w Luksemburgu obszarom podatności na zagrożenia w perspektywie średniookresowej. Konieczne są zatem dalsze działania w zakresie polityki ukierunkowane na ograniczenie tych podatności na zagrożenia, mogących być źródłem ryzyka systemowego. Środki zaproponowane w niniejszym zaleceniu mają na celu uzupełnienie istniejących środków makroostrożnościowych w Luksemburgu w celu wzmocnienia odporności systemu. Nie należy ich uznawać za substytuty istniejących środków opartych na kapitale, które nadal mają duże znaczenie w kontekście wyeliminowania istniejących obszarów podatności na zagrożenia w portfelu kredytów pozostających do spłaty. Biorąc pod uwagę fakt, że podatności na zagrożenia wynikają w pewnym stopniu z czynników strukturalnych, które wykraczają poza politykę makroostrożnościową, konieczne są inne strategie ukierunkowane na uzupełnienie i wsparcie aktualnych środków makroostrożnościowych, tak aby w bardziej skuteczny i efektywny sposób odpowiedzieć na czynniki przyczyniające się do narastania ryzyka systemowego na rynku nieruchomości mieszkalnych w Luksemburgu, nie powodując nadmiernych kosztów dla systemu gospodarki realnej i systemu finansowego Luksemburga. |
| --- | --- |

(14)

W związku z tym ERRS uznała, że środki makroostrożnościowe wdrożone lub dostępne w Luksemburgu są częściowo odpowiednie i częściowo wystarczające do przeciwdziałania zidentyfikowanym w Luksemburgu obszarom podatności na zagrożenia w perspektywie średniookresowej. Konieczne są zatem dalsze działania w zakresie polityki ukierunkowane na ograniczenie tych podatności na zagrożenia, mogących być źródłem ryzyka systemowego. Środki zaproponowane w niniejszym zaleceniu mają na celu uzupełnienie istniejących środków makroostrożnościowych w Luksemburgu w celu wzmocnienia odporności systemu. Nie należy ich uznawać za substytuty istniejących środków opartych na kapitale, które nadal mają duże znaczenie w kontekście wyeliminowania istniejących obszarów podatności na zagrożenia w portfelu kredytów pozostających do spłaty. Biorąc pod uwagę fakt, że podatności na zagrożenia wynikają w pewnym stopniu z czynników strukturalnych, które wykraczają poza politykę makroostrożnościową, konieczne są inne strategie ukierunkowane na uzupełnienie i wsparcie aktualnych środków makroostrożnościowych, tak aby w bardziej skuteczny i efektywny sposób odpowiedzieć na czynniki przyczyniające się do narastania ryzyka systemowego na rynku nieruchomości mieszkalnych w Luksemburgu, nie powodując nadmiernych kosztów dla systemu gospodarki realnej i systemu finansowego Luksemburga.

| (15) | Celem niniejszego zalecenia jest zarekomendowanie wprowadzenia do prawa Luksemburga wiążących prawnie środków ukierunkowanych na kredytobiorców, a także ich uruchomienia, gdy tylko będą dostępne na mocy prawa krajowego. Niniejsze zalecenie ma również na celu podkreślenie potrzeby szerszych działań w zakresie polityki mających na celu ograniczenie czynników sprzyjających rosnącemu zadłużeniu gospodarstw domowych lub je wspierających. |
| --- | --- |

(15)

Celem niniejszego zalecenia jest zarekomendowanie wprowadzenia do prawa Luksemburga wiążących prawnie środków ukierunkowanych na kredytobiorców, a także ich uruchomienia, gdy tylko będą dostępne na mocy prawa krajowego. Niniejsze zalecenie ma również na celu podkreślenie potrzeby szerszych działań w zakresie polityki mających na celu ograniczenie czynników sprzyjających rosnącemu zadłużeniu gospodarstw domowych lub je wspierających.

| (16) | Niniejsze zalecenie nie narusza kompetencji banków centralnych Unii w zakresie polityki pieniężnej. |
| --- | --- |

(16)

Niniejsze zalecenie nie narusza kompetencji banków centralnych Unii w zakresie polityki pieniężnej.

| (17) | Zalecenia ERRS są publikowane po poinformowaniu Rady Unii Europejskiej o takim zamiarze przez Radę Generalną i umożliwieniu Radzie Unii Europejskiej zajęcia stanowiska w tym zakresie, oraz po poinformowaniu adresatów zaleceń o zamiarze ich opublikowania, |
| --- | --- |

(17)

Zalecenia ERRS są publikowane po poinformowaniu Rady Unii Europejskiej o takim zamiarze przez Radę Generalną i umożliwieniu Radzie Unii Europejskiej zajęcia stanowiska w tym zakresie, oraz po poinformowaniu adresatów zaleceń o zamiarze ich opublikowania,

PRZYJMUJE NINIEJSZE ZALECENIE:

SEKCJA 1

ZALECENIA

Zalecenie A – Ramy prawne dotyczące środków ukierunkowanych na kredytobiorców

Zaleca się, aby Luksemburg ustanowił ramy prawne dotyczące środków ukierunkowanych na kredytobiorców, obejmujące co najmniej następujące środki:

| a) | limity wskaźnika DTI; |
| --- | --- |

a)

limity wskaźnika DTI;

| b) | limity wskaźnika DSTI; |
| --- | --- |

b)

limity wskaźnika DSTI;

| c) | limity wskaźnika LTV; oraz |
| --- | --- |

c)

limity wskaźnika LTV; oraz

| d) | limity terminów zapadalności. |
| --- | --- |

d)

limity terminów zapadalności.

Zalecenie B – Uruchomienie środków ukierunkowanych na kredytobiorców

| 1. | Zaleca się, aby w oczekiwaniu na ustanowienie ram prawnych, o których mowa w zaleceniu A, krajowe organy Luksemburga, którym powierzono stosowanie środków ukierunkowanych na kredytobiorców, stosowały niewiążące prawnie środki ukierunkowane na kredytobiorców, aby zapobiec:






  a) | znaczącemu lub rosnącemu odsetkowi kredytobiorców zaciągających nowe kredyty hipoteczne, którzy mogą nie być w stanie obsługiwać swojego zadłużenia lub utrzymać poziomu konsumpcji w wyniku niekorzystnych warunków gospodarczych lub finansowych albo niekorzystnego rozwoju sytuacji na rynku nieruchomości mieszkalnych; lub |
| --- | --- | --- |

1.

a)

znaczącemu lub rosnącemu odsetkowi kredytobiorców zaciągających nowe kredyty hipoteczne, którzy mogą nie być w stanie obsługiwać swojego zadłużenia lub utrzymać poziomu konsumpcji w wyniku niekorzystnych warunków gospodarczych lub finansowych albo niekorzystnego rozwoju sytuacji na rynku nieruchomości mieszkalnych; lub

| b) | znaczącemu lub rosnącemu udziałowi nowych kredytów hipotecznych zabezpieczonych na nieruchomościach mieszkalnych, które mogłyby prowadzić do strat kredytowych w przypadku braku spłaty oraz późniejszego spadku cen nieruchomości mieszkalnych. |
| --- | --- |

b)

znaczącemu lub rosnącemu udziałowi nowych kredytów hipotecznych zabezpieczonych na nieruchomościach mieszkalnych, które mogłyby prowadzić do strat kredytowych w przypadku braku spłaty oraz późniejszego spadku cen nieruchomości mieszkalnych.

| 2. | Zaleca się, aby po wprowadzeniu ram prawnych, o których mowa w zaleceniu A, organy krajowe Luksemburga, którym powierzono stosowanie środków ukierunkowanych na kredytobiorców, uruchomiły prawnie wiążące środki ukierunkowane na kredytobiorców w celu dalszej realizacji celów określonych w zaleceniu B(1). |
| --- | --- |

2.

Zalecenie C – Zmiany strukturalne związane z kredytami hipotecznymi oraz sektorem nieruchomości mieszkalnych

Zaleca się, aby Luksemburg dokonał przeglądu swojej polityki w celu ograniczenia czynników strukturalnych zidentyfikowanych w Luksemburgu jako źródło ryzyka systemowego, ponieważ stanowią one zachętę dla gospodarstw domowych do popadania w nadmierne zadłużenie hipoteczne lub powodują nadmierny wzrost cen nieruchomości mieszkalnych i zadłużenia hipotecznego.

SEKCJA 2

IMPLEMENTACJA

1.   Definicje

Użyte w niniejszym zaleceniu wyrażenia oznaczają:

| a) | „środki ukierunkowane na kredytobiorców” – środki makroostrożnościowe dotyczące kredytobiorców; |
| --- | --- |

a)

„środki ukierunkowane na kredytobiorców” – środki makroostrożnościowe dotyczące kredytobiorców;

| b) | „bezpośrednia kontrola” – rzeczywistą i skuteczną możliwość narzucania instytucjom finansowym objętym zakresem działania odpowiedniego organu makroostrożnościowego środków makroostrożnościowych oraz możliwość modyfikowania tych środków, o ile jest to niezbędne do osiągnięcia ostatecznego lub pośredniego celu polityki makroostrożnościowej; |
| --- | --- |

b)

„bezpośrednia kontrola” – rzeczywistą i skuteczną możliwość narzucania instytucjom finansowym objętym zakresem działania odpowiedniego organu makroostrożnościowego środków makroostrożnościowych oraz możliwość modyfikowania tych środków, o ile jest to niezbędne do osiągnięcia ostatecznego lub pośredniego celu polityki makroostrożnościowej;

| c) | „kompetencje doradcze” – możliwość wskazywania w drodze zaleceń sposobu stosowania instrumentów makroostrożnościowych, o ile jest to niezbędne do osiągnięcia ostatecznego lub pośredniego celu polityki makroostrożnościowej; |
| --- | --- |

c)

„kompetencje doradcze” – możliwość wskazywania w drodze zaleceń sposobu stosowania instrumentów makroostrożnościowych, o ile jest to niezbędne do osiągnięcia ostatecznego lub pośredniego celu polityki makroostrożnościowej;

| d) | „średni okres” – perspektywę trzyletnią; |
| --- | --- |

d)

„średni okres” – perspektywę trzyletnią;

| e) | „organ makroostrożnościowy” – krajowy organ makroostrożnościowy, którego cele, organizację, kompetencje, zasady ponoszenia odpowiedzialności i inne cechy zostały określone w zaleceniu ERRS/2011/3 (8); |
| --- | --- |

e)

„organ makroostrożnościowy” – krajowy organ makroostrożnościowy, którego cele, organizację, kompetencje, zasady ponoszenia odpowiedzialności i inne cechy zostały określone w zaleceniu ERRS/2011/3 (8);

| f) | „prawnie wiążące środki ukierunkowane na kredytobiorców” - środki ukierunkowane na kredytobiorców, które są wprowadzane w drodze aktów prawnie wiążących; |
| --- | --- |

f)

„prawnie wiążące środki ukierunkowane na kredytobiorców” - środki ukierunkowane na kredytobiorców, które są wprowadzane w drodze aktów prawnie wiążących;

| g) | „wskaźnik zadłużenia do dochodu” (DTI) – stosunek całkowitego zadłużenia kredytobiorcy w momencie udzielenia kredytu do całkowitego rocznego dochodu do dyspozycji kredytobiorcy w momencie udzielenia kredytu; |
| --- | --- |

g)

„wskaźnik zadłużenia do dochodu” (DTI) – stosunek całkowitego zadłużenia kredytobiorcy w momencie udzielenia kredytu do całkowitego rocznego dochodu do dyspozycji kredytobiorcy w momencie udzielenia kredytu;

| h) | „wskaźnik obsługi zadłużenia do dochodu” (DSTI) – stosunek całkowitych rocznych kosztów obsługi zadłużenia do całkowitego rocznego dochodu do dyspozycji kredytobiorcy w momencie udzielenia kredytu; |
| --- | --- |

h)

„wskaźnik obsługi zadłużenia do dochodu” (DSTI) – stosunek całkowitych rocznych kosztów obsługi zadłużenia do całkowitego rocznego dochodu do dyspozycji kredytobiorcy w momencie udzielenia kredytu;

| i) | „wskaźnik wysokości kredytu do wartości zabezpieczenia” (LTV) – stosunek sumy wszystkich kredytów albo transz kredytu zabezpieczonych przez kredytobiorcę na nieruchomości w momencie udzielenia kredytu do wartości tej nieruchomości w momencie udzielenia kredytu; |
| --- | --- |

i)

„wskaźnik wysokości kredytu do wartości zabezpieczenia” (LTV) – stosunek sumy wszystkich kredytów albo transz kredytu zabezpieczonych przez kredytobiorcę na nieruchomości w momencie udzielenia kredytu do wartości tej nieruchomości w momencie udzielenia kredytu;

| j) | „termin zapadalności” – okres obowiązywania umowy o mieszkaniowy kredyt hipoteczny, wyrażony w latach w momencie udzielenia kredytu; |
| --- | --- |

j)

„termin zapadalności” – okres obowiązywania umowy o mieszkaniowy kredyt hipoteczny, wyrażony w latach w momencie udzielenia kredytu;

| k) | „koszty obsługi zadłużenia” – łączne spłaty kwoty głównej oraz odsetek od całkowitego zadłużenia kredytobiorcy w danym okresie (z reguły jednego roku). |
| --- | --- |

k)

„koszty obsługi zadłużenia” – łączne spłaty kwoty głównej oraz odsetek od całkowitego zadłużenia kredytobiorcy w danym okresie (z reguły jednego roku).

2.   Kryteria implementacji

| 1. | Do implementacji niniejszego zalecenia stosuje się następujące kryteria:






  a) | należy odpowiednio uwzględnić zasadę proporcjonalności, biorąc pod uwagę cel i treść zalecenia A i zalecenia B; |
| --- | --- | --- |

1.

a)

należy odpowiednio uwzględnić zasadę proporcjonalności, biorąc pod uwagę cel i treść zalecenia A i zalecenia B;

| b) | Zalecenie A należy wdrożyć przed zaleceniem B(2) w celu zapewnienia zgodności z zaleceniem B (2); |
| --- | --- |

b)

Zalecenie A należy wdrożyć przed zaleceniem B(2) w celu zapewnienia zgodności z zaleceniem B (2);

| c) | kalibracja i stopniowe wprowadzanie uruchamianych środków ukierunkowanych na kredytobiorców na podstawie zalecenia B powinny uwzględniać sytuację Luksemburga w kontekście cykli gospodarczych i finansowych oraz wszelkie ich potencjalne skutki odnoszące się do powiązanych kosztów i korzyści; |
| --- | --- |

c)

kalibracja i stopniowe wprowadzanie uruchamianych środków ukierunkowanych na kredytobiorców na podstawie zalecenia B powinny uwzględniać sytuację Luksemburga w kontekście cykli gospodarczych i finansowych oraz wszelkie ich potencjalne skutki odnoszące się do powiązanych kosztów i korzyści;

| d) | w odniesieniu do zalecenia C przy wdrażaniu zmian w zakresie polityki powinno się uwzględniać sytuację Luksemburgu w kontekście cykli gospodarczych i finansowych, tak aby środki te nie spowodowały zwiększenia podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Luksemburgu ani ich materializacji; |
| --- | --- |

d)

w odniesieniu do zalecenia C przy wdrażaniu zmian w zakresie polityki powinno się uwzględniać sytuację Luksemburgu w kontekście cykli gospodarczych i finansowych, tak aby środki te nie spowodowały zwiększenia podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Luksemburgu ani ich materializacji;

| e) | szczegółowe kryteria zgodności z zaleceniem A, zaleceniem B i zaleceniem C są określone w załączniku I. |
| --- | --- |

e)

szczegółowe kryteria zgodności z zaleceniem A, zaleceniem B i zaleceniem C są określone w załączniku I.

| 2. | Adresaci niniejszego zalecenia przekazują ERRS oraz Radzie sprawozdania dotyczące działań podjętych w celu realizacji niniejszego zalecenia lub we właściwy sposób uzasadniające niepodjęcie takich działań. Sprawozdania takie powinny obejmować co najmniej:






  a) | informacje dotyczące treści i harmonogramu podjętych działań; |
| --- | --- | --- |

2.

a)

informacje dotyczące treści i harmonogramu podjętych działań;

| b) | ocenę podatności na zagrożenia związane z zadłużeniem gospodarstw domowych, zawyżoną wyceną nieruchomości mieszkalnych oraz standardami kredytowymi mającymi zastosowanie do nowych kredytów hipotecznych, w tym podział nowych kredytów hipotecznych według wskaźnika LTV, DTI i DSTI i terminów zapadalności, przy obliczeniu odpowiednich wskaźników zgodnie z załącznikiem IV do zalecenia Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/14 (9), wraz z oceną funkcjonowania podjętych działań przy uwzględnieniu celów niniejszego zalecenia; |
| --- | --- |

b)

ocenę podatności na zagrożenia związane z zadłużeniem gospodarstw domowych, zawyżoną wyceną nieruchomości mieszkalnych oraz standardami kredytowymi mającymi zastosowanie do nowych kredytów hipotecznych, w tym podział nowych kredytów hipotecznych według wskaźnika LTV, DTI i DSTI i terminów zapadalności, przy obliczeniu odpowiednich wskaźników zgodnie z załącznikiem IV do zalecenia Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/14 (9), wraz z oceną funkcjonowania podjętych działań przy uwzględnieniu celów niniejszego zalecenia;

| c) | szczegółowe uzasadnienie niepodjęcia działań lub odstępstw od postanowień niniejszego zalecenia, w tym opóźnień. |
| --- | --- |

c)

szczegółowe uzasadnienie niepodjęcia działań lub odstępstw od postanowień niniejszego zalecenia, w tym opóźnień.

3.   Terminy informowania o realizacji zaleceń

W terminach określonych poniżej adresaci niniejszego zalecenia informują ERRS oraz Radę o działaniach podjętych w celu realizacji niniejszego zalecenia lub we właściwy sposób uzasadniają niepodjęcie takich działań.

a)   Zalecenie A

| (i) | Do dnia 31 października 2020 r. adresat zalecenia A przedkłada ERRS i Radzie sprawozdanie okresowe z wdrożenia zalecenia A, zawierające co najmniej oświadczenie wyjaśniające, czy planowane jest wdrożenie zalecenia A i który organ lub organy będą odpowiedzialne za podjęcie decyzji o uruchomieniu i wdrożeniu środków ukierunkowanych na kredytobiorców określonych w tym zaleceniu. ERRS może poinformować adresata zalecenia A o swojej opinii co do raportu cząstkowego. |
| --- | --- |

(i)

Do dnia 31 października 2020 r. adresat zalecenia A przedkłada ERRS i Radzie sprawozdanie okresowe z wdrożenia zalecenia A, zawierające co najmniej oświadczenie wyjaśniające, czy planowane jest wdrożenie zalecenia A i który organ lub organy będą odpowiedzialne za podjęcie decyzji o uruchomieniu i wdrożeniu środków ukierunkowanych na kredytobiorców określonych w tym zaleceniu. ERRS może poinformować adresata zalecenia A o swojej opinii co do raportu cząstkowego.

| (ii) | W terminie do 31 marca 2021 r. adresat zalecenia A przekazuje ERRS i Radzie sprawozdanie końcowe dotyczące implementacji zalecenia A. |
| --- | --- |

(ii)

W terminie do 31 marca 2021 r. adresat zalecenia A przekazuje ERRS i Radzie sprawozdanie końcowe dotyczące implementacji zalecenia A.

b)   Zalecenie B

Do dnia 31 października 2020 r., a następnie co roku do dnia 31 października 2022 r., adresaci zalecenia B są zobowiązani do przedkładania ERRS i Radzie sprawozdań na temat wszelkich działań podjętych w odniesieniu do wdrażania środków ukierunkowanych na kredytobiorców lub innych dostępnych środków dotyczących podatności na zagrożenia związane z zadłużeniem gospodarstw domowych, zawyżonymi cenami nieruchomości mieszkalnych oraz standardami udzielania nowych kredytów hipotecznych w Luksemburgu. W przypadku gdy za podejmowanie działań w celu wyeliminowania zidentyfikowanych podatności na zagrożenia odpowiedzialny jest więcej niż jeden organ, przedłożeniu podlega jedno wspólne sprawozdanie.

c)   Zalecenie C

Do dnia 31 października 2022 r. adresat zalecenia C przedkłada ERRS i Radzie sprawozdanie z implementacji zalecenia C. W przypadku gdy za podejmowanie działań w celu wyeliminowania zidentyfikowanych podatności na zagrożenia odpowiedzialny jest więcej niż jeden organ, przedłożeniu podlega jedno wspólne sprawozdanie.

4.   Monitorowanie i ocena

| 1. | Sekretariat ERRS:






  a) | udziela pomocy adresatom poprzez zapewnianie koordynacji składania sprawozdań, dostarczanie odpowiednich wzorów i formularzy oraz, w razie potrzeby, szczegółowe określanie procedury i terminów informowania o realizacji zaleceń; |
| --- | --- | --- |

1.

a)

udziela pomocy adresatom poprzez zapewnianie koordynacji składania sprawozdań, dostarczanie odpowiednich wzorów i formularzy oraz, w razie potrzeby, szczegółowe określanie procedury i terminów informowania o realizacji zaleceń;

| b) | weryfikuje realizację zaleceń przez adresatów, udziela im pomocy na ich wniosek oraz przedkłada Radzie Generalnej sprawozdania dotyczące realizacji zaleceń. Przeprowadzone zostaną trzy oceny, które rozpoczną się w następujących terminach:






  (i) | do dnia 31 grudnia 2020 r. – w odniesieniu do implementacji zalecenia B; |
| --- | --- | --- |

b)

weryfikuje realizację zaleceń przez adresatów, udziela im pomocy na ich wniosek oraz przedkłada Radzie Generalnej sprawozdania dotyczące realizacji zaleceń. Przeprowadzone zostaną trzy oceny, które rozpoczną się w następujących terminach:

(i)

do dnia 31 grudnia 2020 r. – w odniesieniu do implementacji zalecenia B;

| (ii) | do dnia 31 grudnia 2021 r. – w odniesieniu do implementacji zaleceń A i B; oraz |
| --- | --- |

(ii)

do dnia 31 grudnia 2021 r. – w odniesieniu do implementacji zaleceń A i B; oraz

| (iii) | do dnia 31 grudnia 2022 r. – w odniesieniu do implementacji zaleceń B i C. |
| --- | --- |

(iii)

do dnia 31 grudnia 2022 r. – w odniesieniu do implementacji zaleceń B i C.

| 2. | Rada Generalna ocenia działania adresatów i przedstawiane przez nich uzasadnienia oraz, w razie potrzeby, może stwierdzić nieodpowiednie zastosowanie się do niniejszego zalecenia lub brak odpowiedniego uzasadnienia niepodjęcia działań. |
| --- | --- |

2.

Sporządzono we Frankfurcie nad Menem dnia 27 czerwca 2019 r.

W imieniu Rady Generalnej ERRS

Francesco MAZZAFERRO

Szef Sekretariatu ERRS

---

(1)  Dz.U. L 331 z 15.12.2010, s. 1.

1

(2)  Zalecenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego z dnia 4 kwietnia 2013 r. w sprawie celów pośrednich i instrumentów polityki makroostrożnościowej (Dz.U. C 170 z 15.6.2013. s. 1).

2

(3)  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/36/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie warunków dopuszczenia instytucji kredytowych do działalności oraz nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami kredytowymi i firmami inwestycyjnymi, zmieniająca dyrektywę 2002/87/WE i uchylająca dyrektywy 2006/48/WE oraz 2006/49/WE (Dz.U. L 176 z 27.6.2013, s. 338).

3

(4)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, zmieniające rozporządzenie (UE) nr 648/2012 (Dz.U. L 176 z 27.6.2013, s. 1).

4

(5)  Zob. „Vulnerabilities in the EU Residential Real Estate Sector”, ERRS, listopad 2016 r., dokument dostępny na stronie internetowej ERRS pod adresem www.esrb.europa.eu.

5

(6)  Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/09 z dnia 22 września 2016 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Luksemburgu w średnim okresie (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 51).

6

(7)  Zob. „Vulnerabilities in the residential real estate sectors of EEA countries”, ERRS, 2019 r., dokument dostępny na stronie internetowej ERRS pod adresem www.esrb.europa.eu.

7

(8)  Zalecenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2011/3 z dnia 22 grudnia 2011 r. w sprawie mandatu makroostrożnościowego organów krajowych (Dz.U. C 41 z 14.2.2012, s. 1).

8

(9)  Zalecenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/14 z dnia 31 października 2016 r. w sprawie uzupełniania luk w danych dotyczących sektora nieruchomości (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 1).

9

---

PRILOGA I

DOLOČITEV MERIL ZA SKLADNOST, KI SE UPORABLJAJO ZA PRIPOROČILA

Priporočilo A – pravni okvir za ukrepe, usmerjene na posojilojemalce

Za priporočilo A se uporabljata naslednji merili za skladnost.

| 1. | Luksemburški pravni okvir za ukrepe, usmerjene na posojilojemalce, bi moral zagotoviti, da:






  (a) | se omejitve, ki veljajo za razmerje med dolgom in dohodkom (razmerje DTI) in razmerje med odplačilom dolga in dohodkom (razmerje DSTI), ter omejitve zapadlosti uporabijo za posojila vsem vrstam posojilojemalcev in posojila vseh vrst posojilodajalcev, da se prepreči izogibanje omejitvam; |
| --- | --- | --- |

1.

(a)

se omejitve, ki veljajo za razmerje med dolgom in dohodkom (razmerje DTI) in razmerje med odplačilom dolga in dohodkom (razmerje DSTI), ter omejitve zapadlosti uporabijo za posojila vsem vrstam posojilojemalcev in posojila vseh vrst posojilodajalcev, da se prepreči izogibanje omejitvam;

| (b) | se pri izračunavanju razmerja med posojilom in vrednostjo nepremičnine (razmerja LTV) kot zavarovanje štejejo samo nepremičnine; |
| --- | --- |

(b)

se pri izračunavanju razmerja med posojilom in vrednostjo nepremičnine (razmerja LTV) kot zavarovanje štejejo samo nepremičnine;

| (c) | so luksemburški nacionalni organi, ki so pooblaščeni za aktiviranje ukrepov, usmerjenih na posojilojemalce, zmožni učinkovito in preventivno aktivirati pravno zavezujoče ukrepe, usmerjene na posojilojemalce, ter da imajo na voljo potrebno fleksibilnost pri oblikovanju teh ukrepov glede na ugotovljene ranljivosti. |
| --- | --- |

(c)

so luksemburški nacionalni organi, ki so pooblaščeni za aktiviranje ukrepov, usmerjenih na posojilojemalce, zmožni učinkovito in preventivno aktivirati pravno zavezujoče ukrepe, usmerjene na posojilojemalce, ter da imajo na voljo potrebno fleksibilnost pri oblikovanju teh ukrepov glede na ugotovljene ranljivosti.

| 2. | Luksemburški pravni okvir za ukrepe, usmerjene na posojilojemalce, bi moral biti uveljavljen najpozneje 1. julija 2021. |
| --- | --- |

2.

Priporočilo B – aktiviranje ukrepov, usmerjenih na posojilojemalce

Za priporočilo B se uporabljajo naslednja merila za skladnost.

| 1. | Da se prepreči:






  (a) | velik ali vedno večji delež posojilojemalcev, ki najemajo nova hipotekarna posojila, ki morda ne bo mogel odplačevati svojega dolga ali ohraniti potrošnje v neugodnih gospodarskih ali finančnih razmerah ali po neugodnem gibanju na trgu stanovanjskih nepremičnin; ali |
| --- | --- | --- |

1.

(a)

velik ali vedno večji delež posojilojemalcev, ki najemajo nova hipotekarna posojila, ki morda ne bo mogel odplačevati svojega dolga ali ohraniti potrošnje v neugodnih gospodarskih ali finančnih razmerah ali po neugodnem gibanju na trgu stanovanjskih nepremičnin; ali

| (b) | velik ali vedno večji delež novih hipotekarnih posojil, zavarovanih s stanovanjskimi nepremičninami, pri katerem bi lahko prišlo do kreditnih izgub v primeru neplačila in do posledičnega znižanja cen stanovanj; |
| --- | --- |

(b)

velik ali vedno večji delež novih hipotekarnih posojil, zavarovanih s stanovanjskimi nepremičninami, pri katerem bi lahko prišlo do kreditnih izgub v primeru neplačila in do posledičnega znižanja cen stanovanj;

bi morali luksemburški nacionalni organi uporabiti enega ali skupaj več ukrepov, usmerjenih na posojilojemalce (npr. omejitve razmerja LTV skupaj z omejitvami razmerja DTI ali razmerja DSTI in omejitvami zapadlosti), da se zagotovi učinkovitost uvedenih ukrepov in čim bolj zmanjša vsaka možnost za izogibanje tem omejitvam ali za neželene posledice, ki bi lahko zmanjšale njihovo učinkovitost in ustvarile tveganja na drugih področjih.

| 2. | Preden se aktivirajo ukrepi, usmerjeni na posojilojemalce, je treba oceniti položaj Luksemburga v gospodarskem in finančnem ciklu, da se določita primerna umeritev in postopna uvedba teh ukrepov. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Po aktiviranju ukrepov, usmerjenih na posojilojemalce, bo morda za obravnavo ranljivosti, ugotovljenih v Luksemburgu, potrebna dodatna poostritev teh ukrepov ali aktiviranje dodatnih makrobonitetnih ukrepov; to bo odvisno od izbire aktiviranih ukrepov, usmerjenih na posojilojemalce, začetne umeritve teh aktiviranih ukrepov in rezultatov ocene ranljivosti. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Po uveljavitvi pravnega okvira, navedenega v priporočilu A, se lahko luksemburški nacionalni organi, ki so pooblaščeni za uporabo ukrepov, usmerjenih na posojilojemalce, odločijo, da ohranijo že uvedene pravno nezavezujoče ukrepe, usmerjene na posojilojemalce, pod pogojem, da so ti ukrepi dokazano ustrezno zmanjševali ugotovljene ranljivosti. |
| --- | --- |

4.

Priporočilo C – strukturne spremembe v zvezi s hipotekarnimi posojili in sektorjem stanovanjskih nepremičnin

Za priporočilo C se uporablja naslednje merilo za skladnost.

Ko se oblikujejo možnosti politike in preden se izvedejo spremembe politike, je treba oceniti vpliv predlaganih ukrepov glede na položaj Luksemburga v gospodarskem in finančnem ciklu, da se zagotovi, da ti ukrepi ne bodo okrepili ali sprožili uresničenja nakopičenih ranljivosti v sektorju stanovanjskih nepremičnin v Luksemburgu.

---

| 30.10.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 366/22 |
| --- | --- | --- | --- |

30.10.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 366/22

---

ZALECENIE EUROPEJSKIEJ RADY DS. RYZYKA SYSTEMOWEGO

z dnia 27 czerwca 2019 r.

w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Niderlandach w średnim okresie

(ERRS/2019/7)

(2019/C 366/04)

RADA GENERALNA EUROPEJSKIEJ RADY DS. RYZYKA SYSTEMOWEGO,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1092/2010 z dnia 24 listopada 2010 r. w sprawie unijnego nadzoru makroostrożnościowego nad systemem finansowym i ustanowienia Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego (1)
  , w szczególności art. 3, art. 16 i art. 18,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | Sektor nieruchomości odgrywa ważną rolę w gospodarce, a zmiany w nim zachodzące mogą mieć istotny wpływ na system finansowy. Wcześniejsze kryzysy finansowe pokazały, że destabilizujące zmiany zachodzące na rynkach nieruchomości mogą mieć poważne konsekwencje dla stabilności systemu finansowego oraz całej gospodarki, co może także prowadzić do przenoszenia się niekorzystnych zjawisk między krajami. Niekorzystne zmiany na rynku nieruchomości w niektórych państwach członkowskich spowodowały w przeszłości duże straty kredytowe lub negatywnie wpłynęły na sferę gospodarki realnej. Skutki te odzwierciedlają ścisłe powiązania pomiędzy sektorem nieruchomości, dostawcami finansowania i innymi sektorami gospodarki. Ponadto silna pętla informacji zwrotnej pomiędzy systemem finansowym a realną gospodarką nasila wszelkie negatywne zmiany. |
| --- | --- |

(1)

Sektor nieruchomości odgrywa ważną rolę w gospodarce, a zmiany w nim zachodzące mogą mieć istotny wpływ na system finansowy. Wcześniejsze kryzysy finansowe pokazały, że destabilizujące zmiany zachodzące na rynkach nieruchomości mogą mieć poważne konsekwencje dla stabilności systemu finansowego oraz całej gospodarki, co może także prowadzić do przenoszenia się niekorzystnych zjawisk między krajami. Niekorzystne zmiany na rynku nieruchomości w niektórych państwach członkowskich spowodowały w przeszłości duże straty kredytowe lub negatywnie wpłynęły na sferę gospodarki realnej. Skutki te odzwierciedlają ścisłe powiązania pomiędzy sektorem nieruchomości, dostawcami finansowania i innymi sektorami gospodarki. Ponadto silna pętla informacji zwrotnej pomiędzy systemem finansowym a realną gospodarką nasila wszelkie negatywne zmiany.

| (2) | Powiązania te są ważne, ponieważ oznaczają, że ryzyka mające swoje źródło w sektorze nieruchomości mogą mieć skutki systemowe o charakterze procyklicznym. Podatności systemu finansowego na zagrożenia mają tendencję do kumulowania się w fazie wzrostu cyklu rynku nieruchomości. Postrzegane niższe ryzyko finansowania oraz łatwiejszy dostęp do niego mogą przyczynić się do szybkiej ekspansji akcji kredytowej i inwestycji, wywierając, wraz ze zwiększonym popytem na nieruchomości, presję na wzrost cen nieruchomości. Jako że skutkiem powyższej sytuacji jest wyższa wartość zabezpieczeń, która dodatkowo sprzyja popytowi na kredyty oraz ich podaży, te samonapędzające się procesy mogą powodować potencjalne skutki o znaczeniu systemowym. Natomiast w fazie spadkowej cyklu rynku nieruchomości bardziej restrykcyjne warunki udzielania kredytów, większa niechęć do podejmowania ryzyka i presja zniżkowa w odniesieniu do cen nieruchomości mogą niekorzystnie wpływać na odporność kredytobiorców i kredytodawców, pogarszając tym samym sytuację gospodarczą. |
| --- | --- |

(2)

Powiązania te są ważne, ponieważ oznaczają, że ryzyka mające swoje źródło w sektorze nieruchomości mogą mieć skutki systemowe o charakterze procyklicznym. Podatności systemu finansowego na zagrożenia mają tendencję do kumulowania się w fazie wzrostu cyklu rynku nieruchomości. Postrzegane niższe ryzyko finansowania oraz łatwiejszy dostęp do niego mogą przyczynić się do szybkiej ekspansji akcji kredytowej i inwestycji, wywierając, wraz ze zwiększonym popytem na nieruchomości, presję na wzrost cen nieruchomości. Jako że skutkiem powyższej sytuacji jest wyższa wartość zabezpieczeń, która dodatkowo sprzyja popytowi na kredyty oraz ich podaży, te samonapędzające się procesy mogą powodować potencjalne skutki o znaczeniu systemowym. Natomiast w fazie spadkowej cyklu rynku nieruchomości bardziej restrykcyjne warunki udzielania kredytów, większa niechęć do podejmowania ryzyka i presja zniżkowa w odniesieniu do cen nieruchomości mogą niekorzystnie wpływać na odporność kredytobiorców i kredytodawców, pogarszając tym samym sytuację gospodarczą.

| (3) | Podatność na zagrożenia związane z nieruchomościami mieszkalnymi może być źródłem ryzyka systemowego i może wpływać na stabilność finansową zarówno bezpośrednio, jak i pośrednio. Skutki bezpośrednie to straty kredytowe z tytułu portfeli hipotecznych z powodu niekorzystnych warunków gospodarczych lub finansowych oraz równoczesnych negatywnych zmian na rynku nieruchomości mieszkalnych. Skutki pośrednie mogą być związane z zmianą poziomu konsumpcji gospodarstw domowych, co może prowadzić do dalszych konsekwencji dla realnej gospodarki i stabilności finansowej. |
| --- | --- |

(3)

Podatność na zagrożenia związane z nieruchomościami mieszkalnymi może być źródłem ryzyka systemowego i może wpływać na stabilność finansową zarówno bezpośrednio, jak i pośrednio. Skutki bezpośrednie to straty kredytowe z tytułu portfeli hipotecznych z powodu niekorzystnych warunków gospodarczych lub finansowych oraz równoczesnych negatywnych zmian na rynku nieruchomości mieszkalnych. Skutki pośrednie mogą być związane z zmianą poziomu konsumpcji gospodarstw domowych, co może prowadzić do dalszych konsekwencji dla realnej gospodarki i stabilności finansowej.

| (4) | Zgodnie z motywem 4 rozporządzenia ERRS/2013/1 (2) ostatecznym celem polityki makroostrożnościowej jest przyczynianie się do ochrony stabilności systemu finansowego jako całości, w tym poprzez wzmacnianie odporności systemu finansowego i ograniczanie powstawania ryzyk systemowych, a tym samym zapewnianie trwałego wkładu sektora finansowego do wzrostu gospodarczego. |
| --- | --- |

(4)

Zgodnie z motywem 4 rozporządzenia ERRS/2013/1 (2) ostatecznym celem polityki makroostrożnościowej jest przyczynianie się do ochrony stabilności systemu finansowego jako całości, w tym poprzez wzmacnianie odporności systemu finansowego i ograniczanie powstawania ryzyk systemowych, a tym samym zapewnianie trwałego wkładu sektora finansowego do wzrostu gospodarczego.

| (5) | W tym celu organy makroostrożnościowe mogą stosować jeden lub większą liczbę środków makroostrożnościowych opartych na kapitale określonych w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/36/UE (3) i rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 (4) lub środków makroostrożnościowych ukierunkowanych na kredytobiorców, opierających się wyłącznie na prawie krajowym, w zależności od oceny ryzyk. Środki oparte na kapitale mają na celu przede wszystkim zwiększenie odporności systemu finansowego, natomiast środki ukierunkowane na kredytobiorców mogą być odpowiednie zwłaszcza w celu zapobieżenia dalszemu narastaniu ryzyk systemowych. |
| --- | --- |

(5)

W tym celu organy makroostrożnościowe mogą stosować jeden lub większą liczbę środków makroostrożnościowych opartych na kapitale określonych w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/36/UE (3) i rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 (4) lub środków makroostrożnościowych ukierunkowanych na kredytobiorców, opierających się wyłącznie na prawie krajowym, w zależności od oceny ryzyk. Środki oparte na kapitale mają na celu przede wszystkim zwiększenie odporności systemu finansowego, natomiast środki ukierunkowane na kredytobiorców mogą być odpowiednie zwłaszcza w celu zapobieżenia dalszemu narastaniu ryzyk systemowych.

| (6) | Ponadto w zaleceniu ERRS/2013/1 zaleca się, aby państwa członkowskie ustanowiły ramy prawne umożliwiające organom makroostrożnościowym wykonywanie bezpośredniej kontroli lub kompetencji doradczych w odniesieniu do instrumentów makroostrożnościowych wskazanych w tym zaleceniu. |
| --- | --- |

(6)

Ponadto w zaleceniu ERRS/2013/1 zaleca się, aby państwa członkowskie ustanowiły ramy prawne umożliwiające organom makroostrożnościowym wykonywanie bezpośredniej kontroli lub kompetencji doradczych w odniesieniu do instrumentów makroostrożnościowych wskazanych w tym zaleceniu.

| (7) | W 2016 r. Europejska Rada ds. Ryzyka Systemowego (ERRS) przeprowadziła ocenę podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w całej Unii (5). Ocena ta umożliwiła ERRS zidentyfikowanie w kilku państwach podatności na zagrożenia w średnim okresie jako źródeł ryzyka systemowego dla stabilności finansowej, co doprowadziło do wydania ostrzeżeń dla ośmiu państwom, w tym Niderlandom (6). |
| --- | --- |

(7)

W 2016 r. Europejska Rada ds. Ryzyka Systemowego (ERRS) przeprowadziła ocenę podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w całej Unii (5). Ocena ta umożliwiła ERRS zidentyfikowanie w kilku państwach podatności na zagrożenia w średnim okresie jako źródeł ryzyka systemowego dla stabilności finansowej, co doprowadziło do wydania ostrzeżeń dla ośmiu państwom, w tym Niderlandom (6).

| (8) | W 2016 r. głównym obszarem podatności na zagrożenia zidentyfikowanym na rynku nieruchomości mieszkalnych w Niderlandach było wysokie zadłużenie gospodarstw domowych, przy czym w przypadku znacznej części dłużników hipotecznych ich całkowite zadłużenie przekraczało wartość ich nieruchomości mieszkalnych. Ta podatność na zagrożenia wynika między innymi z faktu, że chociaż wzrasta udział nowych, spłacanych kredytów hipotecznych, znaczna część istniejących kredytów hipotecznych nie jest spłacana, mimo że w 2016 r. nie odnotowano oznak zawyżenia cen, a ceny nieruchomości mieszkalnych w dużych miastach powróciły do poziomów sprzed kryzysu. |
| --- | --- |

(8)

W 2016 r. głównym obszarem podatności na zagrożenia zidentyfikowanym na rynku nieruchomości mieszkalnych w Niderlandach było wysokie zadłużenie gospodarstw domowych, przy czym w przypadku znacznej części dłużników hipotecznych ich całkowite zadłużenie przekraczało wartość ich nieruchomości mieszkalnych. Ta podatność na zagrożenia wynika między innymi z faktu, że chociaż wzrasta udział nowych, spłacanych kredytów hipotecznych, znaczna część istniejących kredytów hipotecznych nie jest spłacana, mimo że w 2016 r. nie odnotowano oznak zawyżenia cen, a ceny nieruchomości mieszkalnych w dużych miastach powróciły do poziomów sprzed kryzysu.

| (9) | ERRS zakończyła niedawno systematyczną, prognostyczną ocenę podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych na całym Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG) (7). |
| --- | --- |

(9)

ERRS zakończyła niedawno systematyczną, prognostyczną ocenę podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych na całym Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG) (7).

| (10) | Jeśli chodzi o Niderlandy, ta niedawna ocena wykazała, że od 2016 r. zadłużenie gospodarstw domowych nieznacznie się zmniejszyło, a odsetek nowych nieamortyzujących kredytów hipotecznych również uległ dalszemu zmniejszeniu. Z drugiej strony, od 2016 r. ceny nieruchomości mieszkalnych nadal rosną, co prowadzi do miejscowego zawyżenia cen w dużych miastach. W tym kontekście wskaźnik wysokości kredytu do wartości zabezpieczenia (LTV) w odniesieniu do nowych kredytów hipotecznych pozostaje wysoki, w szczególności ze względu na fakt, że limit regulacyjny wynoszący 100 %, który ma zastosowanie do wskaźnika LTV, nie wymaga dodatkowego zabezpieczenia w przypadku spadku cen nieruchomości. Podatność na zagrożenia wynikające z tych zmian w odniesieniu do stabilności finansowej nie znalazła odzwierciedlenia w stosowaniu wag ryzyka w odniesieniu do kredytów hipotecznych w Niderlandach, które należą do najniższych w EOG. |
| --- | --- |

(10)

Jeśli chodzi o Niderlandy, ta niedawna ocena wykazała, że od 2016 r. zadłużenie gospodarstw domowych nieznacznie się zmniejszyło, a odsetek nowych nieamortyzujących kredytów hipotecznych również uległ dalszemu zmniejszeniu. Z drugiej strony, od 2016 r. ceny nieruchomości mieszkalnych nadal rosną, co prowadzi do miejscowego zawyżenia cen w dużych miastach. W tym kontekście wskaźnik wysokości kredytu do wartości zabezpieczenia (LTV) w odniesieniu do nowych kredytów hipotecznych pozostaje wysoki, w szczególności ze względu na fakt, że limit regulacyjny wynoszący 100 %, który ma zastosowanie do wskaźnika LTV, nie wymaga dodatkowego zabezpieczenia w przypadku spadku cen nieruchomości. Podatność na zagrożenia wynikające z tych zmian w odniesieniu do stabilności finansowej nie znalazła odzwierciedlenia w stosowaniu wag ryzyka w odniesieniu do kredytów hipotecznych w Niderlandach, które należą do najniższych w EOG.

| (11) | Od 2016 r. kontynuowano stopniowe obniżanie prawnie wiążącego limitu wskaźnika LTV; w 2018 r. został on obniżony do 100 % (ze 106 % w 2012 r.). W 2018 r. rząd Niderlandów ogłosił również, że stopniowo zmniejszy maksymalną stopę odliczenia odsetek od kredytów hipotecznych – z 49,5 % w 2018 r. do około 37 % w 2023 r. |
| --- | --- |

(11)

Od 2016 r. kontynuowano stopniowe obniżanie prawnie wiążącego limitu wskaźnika LTV; w 2018 r. został on obniżony do 100 % (ze 106 % w 2012 r.). W 2018 r. rząd Niderlandów ogłosił również, że stopniowo zmniejszy maksymalną stopę odliczenia odsetek od kredytów hipotecznych – z 49,5 % w 2018 r. do około 37 % w 2023 r.

| (12) | Mimo że niderlandzki organ makroostrożnościowy (Financieel Stabiliteitscomité) zalecił dalsze obniżenie prawnie wiążącego limitu wskaźnika LTV do poziomu 90 %, rząd Niderlandów, który jest odpowiedzialny za wdrożenie takich środków, zdecydował się nie stosować się do tego zalecenia. Ponadto, ponieważ obecne ramy prawne nie przewidują mechanizmu „działaj lub wyjaśnij brak działania” w odniesieniu do zaleceń wydanych przez organ makroostrożnościowy, rząd Niderlandów nie był formalnie zobowiązany do wyjaśnienia organowi makroostrożnościowemu swojej bezczynności, i wyjaśnił swoje stanowisko jedynie niderlandzkiemu parlamentowi. Jednakże w celu wyeliminowania zidentyfikowanych w Niderlandach obszarów podatności na zagrożenia w odniesieniu do miejscowego zawyżenia cen nieruchomości mieszkalnych i zabezpieczenia nowych kredytów hipotecznych, zmniejszyć należy limit odnoszący się do wskaźnika LTV. Ponadto nie istnieją obecnie środki makroostrożnościowe oparte na kapitale – na przykład wyższe wagi ryzyka dla kredytów hipotecznych – ograniczające zagrożenia związane z poziomem zabezpieczenia istniejących kredytów hipotecznych oraz potencjalnymi efektami wtórnymi zadłużenia gospodarstw domowych. |
| --- | --- |

(12)

Mimo że niderlandzki organ makroostrożnościowy (Financieel Stabiliteitscomité) zalecił dalsze obniżenie prawnie wiążącego limitu wskaźnika LTV do poziomu 90 %, rząd Niderlandów, który jest odpowiedzialny za wdrożenie takich środków, zdecydował się nie stosować się do tego zalecenia. Ponadto, ponieważ obecne ramy prawne nie przewidują mechanizmu „działaj lub wyjaśnij brak działania” w odniesieniu do zaleceń wydanych przez organ makroostrożnościowy, rząd Niderlandów nie był formalnie zobowiązany do wyjaśnienia organowi makroostrożnościowemu swojej bezczynności, i wyjaśnił swoje stanowisko jedynie niderlandzkiemu parlamentowi. Jednakże w celu wyeliminowania zidentyfikowanych w Niderlandach obszarów podatności na zagrożenia w odniesieniu do miejscowego zawyżenia cen nieruchomości mieszkalnych i zabezpieczenia nowych kredytów hipotecznych, zmniejszyć należy limit odnoszący się do wskaźnika LTV. Ponadto nie istnieją obecnie środki makroostrożnościowe oparte na kapitale – na przykład wyższe wagi ryzyka dla kredytów hipotecznych – ograniczające zagrożenia związane z poziomem zabezpieczenia istniejących kredytów hipotecznych oraz potencjalnymi efektami wtórnymi zadłużenia gospodarstw domowych.

| (13) | Chociaż wskaźnik obsługi zadłużenia do dochodu (DSTI) w odniesieniu do kredytów hipotecznych ma istotne cechy ograniczające ryzyko, takie jak założenia dotyczące potencjalnego wzrostu stóp procentowych, niektóre elementy obecnej metodologii kalibracji limitów wskaźnika DSTI w Niderlandach zmniejszają skuteczność tego środka i mogą zwiększać jego skutki procykliczne dla cyklu finansowego i gospodarczego. Jakkolwiek wprowadzono korekty (takie jak np. zastosowanie czteroletnich średnich wskaźników jako danych wejściowych do kalibracji) mające na celu ograniczenie procyklicznych elementów tej metodologii, to jednak niektóre z tych elementów pozostają niezmienione. |
| --- | --- |

(13)

Chociaż wskaźnik obsługi zadłużenia do dochodu (DSTI) w odniesieniu do kredytów hipotecznych ma istotne cechy ograniczające ryzyko, takie jak założenia dotyczące potencjalnego wzrostu stóp procentowych, niektóre elementy obecnej metodologii kalibracji limitów wskaźnika DSTI w Niderlandach zmniejszają skuteczność tego środka i mogą zwiększać jego skutki procykliczne dla cyklu finansowego i gospodarczego. Jakkolwiek wprowadzono korekty (takie jak np. zastosowanie czteroletnich średnich wskaźników jako danych wejściowych do kalibracji) mające na celu ograniczenie procyklicznych elementów tej metodologii, to jednak niektóre z tych elementów pozostają niezmienione.

| (14) | Chociaż przyczyny podatności na zagrożenia zidentyfikowane w Luksemburgu mają w dużej mierze charakter cykliczny, stoją za nimi także czynniki strukturalne, co skutkuje wyższym poziomem ryzyka systemowego. Tymi czynnikami są: (i) brak podaży mieszkań, co wywiera presję na ceny nieruchomości mieszkalnych i zadłużenie gospodarstw domowych, które decydują się na zakup własnych nieruchomości mieszkalnych, oraz (ii) możliwość odliczenia od podatku odsetek od kredytów hipotecznych, co może stanowić zachętę dla gospodarstw domowych do nadmiernego zadłużania się. |
| --- | --- |

(14)

Chociaż przyczyny podatności na zagrożenia zidentyfikowane w Luksemburgu mają w dużej mierze charakter cykliczny, stoją za nimi także czynniki strukturalne, co skutkuje wyższym poziomem ryzyka systemowego. Tymi czynnikami są: (i) brak podaży mieszkań, co wywiera presję na ceny nieruchomości mieszkalnych i zadłużenie gospodarstw domowych, które decydują się na zakup własnych nieruchomości mieszkalnych, oraz (ii) możliwość odliczenia od podatku odsetek od kredytów hipotecznych, co może stanowić zachętę dla gospodarstw domowych do nadmiernego zadłużania się.

| (15) | W związku z tym ERRS stwierdza, że środki makroostrożnościowe stosowane w Niderlandach są częściowo odpowiednie i częściowo wystarczające do wyeliminowania podatności na zagrożenia związane z zadłużeniem gospodarstw domowych w średnim okresie. Konieczne są zatem dalsze działania w zakresie polityki ukierunkowane na ograniczenie tych podatności na zagrożenia, mogących być źródłem ryzyka systemowego. Środki zaproponowane w niniejszym zaleceniu mają na celu uzupełnienie istniejących środków makroostrożnościowych w Niderlandach. |
| --- | --- |

(15)

W związku z tym ERRS stwierdza, że środki makroostrożnościowe stosowane w Niderlandach są częściowo odpowiednie i częściowo wystarczające do wyeliminowania podatności na zagrożenia związane z zadłużeniem gospodarstw domowych w średnim okresie. Konieczne są zatem dalsze działania w zakresie polityki ukierunkowane na ograniczenie tych podatności na zagrożenia, mogących być źródłem ryzyka systemowego. Środki zaproponowane w niniejszym zaleceniu mają na celu uzupełnienie istniejących środków makroostrożnościowych w Niderlandach.

| (16) | Biorąc pod uwagę fakt, że podatności na zagrożenia wynikają w pewnym stopniu z czynników strukturalnych, które wykraczają poza politykę makroostrożnościową, konieczne są inne strategie ukierunkowane na uzupełnienie i wsparcie aktualnych środków makroostrożnościowych, tak aby w bardziej skuteczny i efektywny sposób odpowiedzieć na czynniki przyczyniające się do narastania ryzyka systemowego na rynku nieruchomości mieszkalnych w Niderlandach, nie powodując nadmiernych kosztów dla niderlandzkiego systemu gospodarki realnej i systemu finansowego. |
| --- | --- |

(16)

Biorąc pod uwagę fakt, że podatności na zagrożenia wynikają w pewnym stopniu z czynników strukturalnych, które wykraczają poza politykę makroostrożnościową, konieczne są inne strategie ukierunkowane na uzupełnienie i wsparcie aktualnych środków makroostrożnościowych, tak aby w bardziej skuteczny i efektywny sposób odpowiedzieć na czynniki przyczyniające się do narastania ryzyka systemowego na rynku nieruchomości mieszkalnych w Niderlandach, nie powodując nadmiernych kosztów dla niderlandzkiego systemu gospodarki realnej i systemu finansowego.

| (17) | Celem niniejszego zalecenia jest zarekomendowanie: a) ustanowienia w prawie niderlandzkim mechanizmu „działaj lub wyjaśnij brak działania” w odniesieniu do zaleceń wydawanych przez organ makroostrożnościowy, dotyczących uruchomienia prawnie wiążących środków ukierunkowanych na kredytobiorców; b) zaostrzenia istniejącego prawnie wiążącego limitu wskaźnika LTV; c) zmiany metodologii określania maksymalnego limitu wskaźnika DSTI; oraz d) uruchomienia środków opartych na kapitale w celu zapewnienia odporności sektora bankowego na zidentyfikowane w Niderlandach obszary podatności na zagrożenia w średnim terminie. Niniejsze zalecenie ma również na celu podkreślenie potrzeby szerszych działań w zakresie polityki mających na celu ograniczenie czynników sprzyjających rosnącemu zadłużeniu gospodarstw domowych lub je wspierających. |
| --- | --- |

(17)

Celem niniejszego zalecenia jest zarekomendowanie: a) ustanowienia w prawie niderlandzkim mechanizmu „działaj lub wyjaśnij brak działania” w odniesieniu do zaleceń wydawanych przez organ makroostrożnościowy, dotyczących uruchomienia prawnie wiążących środków ukierunkowanych na kredytobiorców; b) zaostrzenia istniejącego prawnie wiążącego limitu wskaźnika LTV; c) zmiany metodologii określania maksymalnego limitu wskaźnika DSTI; oraz d) uruchomienia środków opartych na kapitale w celu zapewnienia odporności sektora bankowego na zidentyfikowane w Niderlandach obszary podatności na zagrożenia w średnim terminie. Niniejsze zalecenie ma również na celu podkreślenie potrzeby szerszych działań w zakresie polityki mających na celu ograniczenie czynników sprzyjających rosnącemu zadłużeniu gospodarstw domowych lub je wspierających.

| (18) | Niniejsze zalecenie nie narusza kompetencji banków centralnych Unii w zakresie polityki pieniężnej. |
| --- | --- |

(18)

Niniejsze zalecenie nie narusza kompetencji banków centralnych Unii w zakresie polityki pieniężnej.

| (19) | Zalecenia ERRS są publikowane po poinformowaniu Rady Unii Europejskiej o takim zamiarze przez Radę Generalną i umożliwieniu Radzie Unii Europejskiej zajęcia stanowiska w tym zakresie, oraz po poinformowaniu adresatów zaleceń o zamiarze ich opublikowania, |
| --- | --- |

(19)

Zalecenia ERRS są publikowane po poinformowaniu Rady Unii Europejskiej o takim zamiarze przez Radę Generalną i umożliwieniu Radzie Unii Europejskiej zajęcia stanowiska w tym zakresie, oraz po poinformowaniu adresatów zaleceń o zamiarze ich opublikowania,

PRZYJMUJE NINIEJSZE ZALECENIE:

SEKCJA 1

ZALECENIA

Zalecenie A – Ramy prawne dotyczące środków ukierunkowanych na kredytobiorców

Zaleca się, aby Niderlandy zapewniły uzupełnienie uprawnień organu makroostrożnościowego względem wszystkich mających zastosowanie prawnie wiążących środków ukierunkowanych na kredytobiorców o mechanizm „działaj lub wyjaśnij brak działania” lub, w przypadku gdy nie jest to możliwe na mocy prawa niderlandzkiego, aby ustanowiono mechanizm pociągania do odpowiedzialności polegający na podaniu do wiadomości publicznej stanowiska organu odpowiedzialnego za stosowanie środków ukierunkowanych na kredytobiorców w odpowiedzi na wydanie zalecenia przez niderlandzki organ makroostrożnościowy.

Zalecenie B – Zaostrzenie środków ukierunkowanych na kredytobiorców i metoda kalibracji

| 1. | Zaleca się, aby Niderlandy obniżyły obowiązujący prawnie wiążący limit wskaźnika LTV, zapewniając w ten sposób, aby zabezpieczenie nowych kredytów hipotecznych było wystarczające do pokrycia strat kredytowych odpowiadających potencjalnemu spadkowi cen nieruchomości mieszkalnych w niekorzystnych warunkach gospodarczych lub finansowych. |
| --- | --- |

1.

Zaleca się, aby Niderlandy obniżyły obowiązujący prawnie wiążący limit wskaźnika LTV, zapewniając w ten sposób, aby zabezpieczenie nowych kredytów hipotecznych było wystarczające do pokrycia strat kredytowych odpowiadających potencjalnemu spadkowi cen nieruchomości mieszkalnych w niekorzystnych warunkach gospodarczych lub finansowych.

| 2. | Zaleca się, aby Niderlandy zmieniły metodę określania maksymalnego limitu wskaźnika DSTI, tak aby środek ten nie prowadził do zwiększenia procykliczności cykli gospodarczych i finansowych. |
| --- | --- |

2.

Zaleca się, aby Niderlandy zmieniły metodę określania maksymalnego limitu wskaźnika DSTI, tak aby środek ten nie prowadził do zwiększenia procykliczności cykli gospodarczych i finansowych.

Zalecenie C – Uruchomienie środków opartych na kapitale

Zaleca się, aby – w zależności od przypadku – organ makroostrożnościowy, wyznaczony organ lub właściwy organ w Niderlandach, uruchamiając środki oparte na kapitale, zapewnił odporność instytucji kredytowych, które uzyskały zezwolenie na prowadzenie działalności w Niderlandach, na potencjalną materializację ryzyka systemowego związanego z nieruchomościami mieszkalnymi, które może prowadzić do bezpośrednich i pośrednich strat kredytowych związanych z kredytami hipotecznymi lub wynikających ze spadku konsumpcji w przypadku gospodarstw domowych z zaciągniętymi kredytami na cele mieszkaniowe.

Zalecenie D – Zmiany strukturalne związane z kredytami hipotecznymi oraz sektorem nieruchomości mieszkalnych

Zaleca się, aby Niderlandy dokonały przeglądu swojej polityki w celu ograniczenia czynników strukturalnych zidentyfikowanych w Niderlandach jako źródło ryzyka systemowego, ponieważ stanowią one zachętę dla gospodarstw domowych do popadania w nadmierne zadłużenie hipoteczne lub powodują nadmierny wzrost cen nieruchomości mieszkalnych i zadłużenia hipotecznego.

SEKCJA 2

IMPLEMENTACJA

1.   Definicje

Użyte w niniejszym zaleceniu wyrażenia oznaczają:

| a) | „środki ukierunkowane na kredytobiorców” – środki makroostrożnościowe dotyczące kredytobiorców; |
| --- | --- |

a)

„środki ukierunkowane na kredytobiorców” – środki makroostrożnościowe dotyczące kredytobiorców;

| b) | „bezpośrednia kontrola” – rzeczywistą i skuteczną możliwość narzucania instytucjom finansowym objętym zakresem działania odpowiedniego organu makroostrożnościowego środków makroostrożnościowych oraz możliwość modyfikowania tych środków, o ile jest to niezbędne do osiągnięcia ostatecznego lub pośredniego celu polityki makroostrożnościowej; |
| --- | --- |

b)

„bezpośrednia kontrola” – rzeczywistą i skuteczną możliwość narzucania instytucjom finansowym objętym zakresem działania odpowiedniego organu makroostrożnościowego środków makroostrożnościowych oraz możliwość modyfikowania tych środków, o ile jest to niezbędne do osiągnięcia ostatecznego lub pośredniego celu polityki makroostrożnościowej;

| c) | „kompetencje doradcze” – możliwość wskazywania w drodze zaleceń sposobu stosowania instrumentów makroostrożnościowych, o ile jest to niezbędne do osiągnięcia ostatecznego lub pośredniego celu polityki makroostrożnościowej; |
| --- | --- |

c)

„kompetencje doradcze” – możliwość wskazywania w drodze zaleceń sposobu stosowania instrumentów makroostrożnościowych, o ile jest to niezbędne do osiągnięcia ostatecznego lub pośredniego celu polityki makroostrożnościowej;

| d) | „wskaźnik wysokości kredytu do wartości zabezpieczenia” (LTV) – stosunek sumy wszystkich kredytów albo transz kredytu zabezpieczonych przez kredytobiorcę na nieruchomości w momencie udzielenia kredytu do wartości tej nieruchomości w momencie udzielenia kredytu; |
| --- | --- |

d)

„wskaźnik wysokości kredytu do wartości zabezpieczenia” (LTV) – stosunek sumy wszystkich kredytów albo transz kredytu zabezpieczonych przez kredytobiorcę na nieruchomości w momencie udzielenia kredytu do wartości tej nieruchomości w momencie udzielenia kredytu;

| e) | „organ makroostrożnościowy” – krajowy organ makroostrożnościowy, którego cele, organizację, kompetencje, zasady ponoszenia odpowiedzialności i inne cechy zostały określone w zaleceniu ERRS/2011/3 (8); |
| --- | --- |

e)

„organ makroostrożnościowy” – krajowy organ makroostrożnościowy, którego cele, organizację, kompetencje, zasady ponoszenia odpowiedzialności i inne cechy zostały określone w zaleceniu ERRS/2011/3 (8);

| f) | „koszty obsługi zadłużenia” – łączne spłaty kwoty głównej oraz odsetek od całkowitego zadłużenia kredytobiorcy w danym okresie (z reguły jednego roku); |
| --- | --- |

f)

„koszty obsługi zadłużenia” – łączne spłaty kwoty głównej oraz odsetek od całkowitego zadłużenia kredytobiorcy w danym okresie (z reguły jednego roku);

| g) | „wskaźnik obsługi zadłużenia do dochodu” (DSTI) – stosunek całkowitych rocznych kosztów obsługi zadłużenia do całkowitego rocznego dochodu do dyspozycji kredytobiorcy w momencie udzielenia kredytu; |
| --- | --- |

g)

„wskaźnik obsługi zadłużenia do dochodu” (DSTI) – stosunek całkowitych rocznych kosztów obsługi zadłużenia do całkowitego rocznego dochodu do dyspozycji kredytobiorcy w momencie udzielenia kredytu;

| h) | „średni okres” – perspektywę trzyletnią; |
| --- | --- |

h)

„średni okres” – perspektywę trzyletnią;

| i) | „prawnie wiążące środki nakierowane na kredytobiorców” - środki nakierowane na kredytobiorców, które są wprowadzane w drodze aktów prawnie wiążących. |
| --- | --- |

i)

„prawnie wiążące środki nakierowane na kredytobiorców” - środki nakierowane na kredytobiorców, które są wprowadzane w drodze aktów prawnie wiążących.

2.   Kryteria implementacji

| 1. | Do implementacji niniejszego zalecenia stosuje się następujące kryteria:






  a) | należy odpowiednio uwzględnić zasadę proporcjonalności, biorąc pod uwagę cel i treść zalecenia A, zalecenia B, zalecenia C i zalecenia D; |
| --- | --- | --- |

1.

a)

należy odpowiednio uwzględnić zasadę proporcjonalności, biorąc pod uwagę cel i treść zalecenia A, zalecenia B, zalecenia C i zalecenia D;

| b) | przy zmniejszaniu istniejącego limitu wskaźnika LTV na podstawie zalecenia B, kalibracja i stopniowe wdrożenie takiego środka powinny uwzględniać sytuację Niderlandów w kontekście cykli gospodarczych i finansowych oraz wszelkie potencjalne jego skutki odnoszące się do kosztów i korzyści; |
| --- | --- |

b)

przy zmniejszaniu istniejącego limitu wskaźnika LTV na podstawie zalecenia B, kalibracja i stopniowe wdrożenie takiego środka powinny uwzględniać sytuację Niderlandów w kontekście cykli gospodarczych i finansowych oraz wszelkie potencjalne jego skutki odnoszące się do kosztów i korzyści;

| c) | kalibracja i stopniowe wprowadzanie uruchamianych środków opartych na kapitale na podstawie zalecenia C powinny uwzględniać sytuację Niderlandów w kontekście cykli gospodarczych i finansowych oraz wszelkie ich potencjalne skutki odnoszące się do powiązanych kosztów i korzyści; |
| --- | --- |

c)

kalibracja i stopniowe wprowadzanie uruchamianych środków opartych na kapitale na podstawie zalecenia C powinny uwzględniać sytuację Niderlandów w kontekście cykli gospodarczych i finansowych oraz wszelkie ich potencjalne skutki odnoszące się do powiązanych kosztów i korzyści;

| d) | w odniesieniu do zalecenia D, przy wdrażaniu zmian w zakresie polityki powinno się uwzględniać sytuację Niderlandów w kontekście cykli gospodarczych i finansowych, tak aby środki te nie spowodowały zwiększenia podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Niderlandach ani ich materializacji; |
| --- | --- |

d)

w odniesieniu do zalecenia D, przy wdrażaniu zmian w zakresie polityki powinno się uwzględniać sytuację Niderlandów w kontekście cykli gospodarczych i finansowych, tak aby środki te nie spowodowały zwiększenia podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Niderlandach ani ich materializacji;

| e) | szczegółowe kryteria zgodności z zaleceniem B, zaleceniem C oraz zaleceniem D są określone w załączniku I. |
| --- | --- |

e)

szczegółowe kryteria zgodności z zaleceniem B, zaleceniem C oraz zaleceniem D są określone w załączniku I.

| 2. | Adresaci niniejszego zalecenia przekazują ERRS oraz Radzie sprawozdania dotyczące działań podjętych w celu realizacji niniejszego zalecenia lub we właściwy sposób uzasadniające niepodjęcie takich działań. Sprawozdania takie powinny obejmować co najmniej:






  a) | informacje dotyczące treści i harmonogramu podjętych działań; |
| --- | --- | --- |

2.

a)

informacje dotyczące treści i harmonogramu podjętych działań;

| b) | ocenę podatności na zagrożenia związane z miejscowym zawyżeniem cen nieruchomości mieszkalnych oraz poziomem zabezpieczenia nowoudzielanych i istniejących kredytów hipotecznych, w tym podział nowych kredytów hipotecznych według wskaźnika LTV, DTI i DSTI i terminów zapadalności, przy czym odpowiednie wskaźniki oblicza się zgodnie z załącznikiem IV do zalecenia Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/14 (9), wraz z oceną funkcjonowania podjętych działań przy uwzględnieniu celów niniejszego zalecenia; |
| --- | --- |

b)

ocenę podatności na zagrożenia związane z miejscowym zawyżeniem cen nieruchomości mieszkalnych oraz poziomem zabezpieczenia nowoudzielanych i istniejących kredytów hipotecznych, w tym podział nowych kredytów hipotecznych według wskaźnika LTV, DTI i DSTI i terminów zapadalności, przy czym odpowiednie wskaźniki oblicza się zgodnie z załącznikiem IV do zalecenia Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/14 (9), wraz z oceną funkcjonowania podjętych działań przy uwzględnieniu celów niniejszego zalecenia;

| c) | szczegółowe uzasadnienie niepodjęcia działań lub odstępstw od postanowień niniejszego zalecenia, w tym opóźnień. |
| --- | --- |

c)

szczegółowe uzasadnienie niepodjęcia działań lub odstępstw od postanowień niniejszego zalecenia, w tym opóźnień.

3.   Terminy informowania o realizacji zaleceń

W terminach określonych poniżej adresaci niniejszego zalecenia informują ERRS oraz Radę o działaniach podjętych w celu realizacji niniejszego zalecenia lub we właściwy sposób uzasadniają niepodjęcie takich działań.

| a) | Zalecenie A

  W terminie do 31 marca 2021 r. adresat zalecenia A przekazuje ERRS i Radzie sprawozdanie końcowe dotyczące implementacji zalecenia A. |
| --- | --- |

a)

Zalecenie A

W terminie do 31 marca 2021 r. adresat zalecenia A przekazuje ERRS i Radzie sprawozdanie końcowe dotyczące implementacji zalecenia A.

| b) | Zalecenie B

  Do dnia 31 października 2020 r., a następnie co roku, do dnia 31 października 2022 r., adresat zalecenia B(1) przedkłada ERRS i Radzie sprawozdanie z działań podjętych w celu zaostrzenia środków ukierunkowanych na kredytobiorców. W przypadku gdy za podejmowanie działań w celu wyeliminowania zidentyfikowanych podatności na zagrożenia odpowiedzialny jest więcej niż jeden organ, przedłożeniu podlega jedno wspólne sprawozdanie.
  W terminie do 31 marca 2021 r. adresat zalecenia B(2) przekazuje ERRS i Radzie sprawozdanie dotyczące implementacji zalecenia B(2). W przypadku gdy za podejmowanie działań w celu wyeliminowania zidentyfikowanych podatności na zagrożenia odpowiedzialny jest więcej niż jeden organ, przedłożeniu podlega jedno wspólne sprawozdanie. |
| --- | --- |

b)

Zalecenie B

Do dnia 31 października 2020 r., a następnie co roku, do dnia 31 października 2022 r., adresat zalecenia B(1) przedkłada ERRS i Radzie sprawozdanie z działań podjętych w celu zaostrzenia środków ukierunkowanych na kredytobiorców. W przypadku gdy za podejmowanie działań w celu wyeliminowania zidentyfikowanych podatności na zagrożenia odpowiedzialny jest więcej niż jeden organ, przedłożeniu podlega jedno wspólne sprawozdanie.

W terminie do 31 marca 2021 r. adresat zalecenia B(2) przekazuje ERRS i Radzie sprawozdanie dotyczące implementacji zalecenia B(2). W przypadku gdy za podejmowanie działań w celu wyeliminowania zidentyfikowanych podatności na zagrożenia odpowiedzialny jest więcej niż jeden organ, przedłożeniu podlega jedno wspólne sprawozdanie.

| c) | Zalecenie C

  Do dnia 31 października 2020 r., a następnie co roku do dnia 31 października 2022 r., adresaci zalecenia C przedkładają ERRS i Radzie sprawozdanie z działań podjętych w celu wdrożenia środków opartych na kapitale. W przypadku gdy za podejmowanie działań w celu wyeliminowania zidentyfikowanych podatności na zagrożenia odpowiedzialny jest więcej niż jeden organ, przedłożeniu podlega jedno wspólne sprawozdanie. |
| --- | --- |

c)

Zalecenie C

Do dnia 31 października 2020 r., a następnie co roku do dnia 31 października 2022 r., adresaci zalecenia C przedkładają ERRS i Radzie sprawozdanie z działań podjętych w celu wdrożenia środków opartych na kapitale. W przypadku gdy za podejmowanie działań w celu wyeliminowania zidentyfikowanych podatności na zagrożenia odpowiedzialny jest więcej niż jeden organ, przedłożeniu podlega jedno wspólne sprawozdanie.

| d) | Zalecenie D

  Do dnia 31 października 2022 r. adresat zalecenia D przedkłada ERRS i Radzie sprawozdanie z implementacji zalecenia D. W przypadku gdy za podejmowanie działań w celu wyeliminowania zidentyfikowanych podatności na zagrożenia odpowiedzialny jest więcej niż jeden organ, przedłożeniu podlega jedno wspólne sprawozdanie. |
| --- | --- |

d)

Zalecenie D

Do dnia 31 października 2022 r. adresat zalecenia D przedkłada ERRS i Radzie sprawozdanie z implementacji zalecenia D. W przypadku gdy za podejmowanie działań w celu wyeliminowania zidentyfikowanych podatności na zagrożenia odpowiedzialny jest więcej niż jeden organ, przedłożeniu podlega jedno wspólne sprawozdanie.

4.   Monitorowanie i ocena

| 1. | Sekretariat ERRS:






  a) | udziela pomocy adresatom poprzez zapewnianie koordynacji składania sprawozdań, dostarczanie odpowiednich wzorów i formularzy oraz, w razie potrzeby, szczegółowe określanie procedury i terminów informowania o realizacji zaleceń; |
| --- | --- | --- |

1.

a)

udziela pomocy adresatom poprzez zapewnianie koordynacji składania sprawozdań, dostarczanie odpowiednich wzorów i formularzy oraz, w razie potrzeby, szczegółowe określanie procedury i terminów informowania o realizacji zaleceń;

| b) | weryfikuje realizację zaleceń przez adresatów, udziela im pomocy na ich wniosek oraz przedkłada Radzie Generalnej sprawozdania dotyczące realizacji zaleceń. Przeprowadzone zostaną trzy oceny, które rozpoczną się w następujących terminach:






  (i) | do dnia 31 grudnia 2020 r. – w odniesieniu do implementacji zalecenia B(1) i zalecenia C; |
| --- | --- | --- |

b)

weryfikuje realizację zaleceń przez adresatów, udziela im pomocy na ich wniosek oraz przedkłada Radzie Generalnej sprawozdania dotyczące realizacji zaleceń. Przeprowadzone zostaną trzy oceny, które rozpoczną się w następujących terminach:

(i)

do dnia 31 grudnia 2020 r. – w odniesieniu do implementacji zalecenia B(1) i zalecenia C;

| (ii) | do dnia 31 grudnia 2021 r. – w odniesieniu do implementacji zalecenia A, zaleceń B(1) i B(2) oraz zalecenia C; |
| --- | --- |

(ii)

do dnia 31 grudnia 2021 r. – w odniesieniu do implementacji zalecenia A, zaleceń B(1) i B(2) oraz zalecenia C;

| (iii) | do dnia 31 grudnia 2022 r. – w odniesieniu do implementacji zalecenia B(1) oraz zaleceń C i D. |
| --- | --- |

(iii)

do dnia 31 grudnia 2022 r. – w odniesieniu do implementacji zalecenia B(1) oraz zaleceń C i D.

| 2. | Rada Generalna ocenia działania adresatów i przedstawiane przez nich uzasadnienia oraz, w razie potrzeby, może stwierdzić nieodpowiednie zastosowanie się do niniejszego zalecenia lub brak odpowiedniego uzasadnienia niepodjęcia działań. |
| --- | --- |

2.

Sporządzono we Frankfurcie nad Menem dnia 27 czerwca 2019 r.

W imieniu Rady Generalnej ERRS

Francesco MAZZAFERRO

Szef Sekretariatu ERRS

---

(1)  Dz.U. L 331 z 15.12.2010, s. 1.

1

(2)  Zalecenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego z dnia 4 kwietnia 2013 r. w sprawie celów pośrednich i instrumentów polityki makroostrożnościowej (Dz.U. C 170 z 15.6.2013. s. 1).

2

(3)  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/36/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie warunków dopuszczenia instytucji kredytowych do działalności oraz nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami kredytowymi i firmami inwestycyjnymi, zmieniająca dyrektywę 2002/87/WE i uchylająca dyrektywy 2006/48/WE oraz 2006/49/WE (Dz.U. L 176 z 27.6.2013, s. 338).

3

(4)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, zmieniające rozporządzenie (UE) nr 648/2012 (Dz.U. L 176 z 27.6.2013, s. 1).

4

(5)  Zob. „Vulnerabilities in the EU Residential Real Estate Sector”, ERRS, listopad 2016 r., dokument dostępny na stronie internetowej ERRS pod adresem www.esrb.europa.eu.

5

(6)  Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/10 z dnia 22 września 2016 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Niderlandach w średnim okresie (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 53).

6

(7)  Zob. „Vulnerabilities in the residential real estate sectors of EEA countries”, ERRS, 2019 r., dokument dostępny na stronie internetowej ERRS pod adresem www.esrb.europa.eu.

7

(8)  Zalecenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2011/3 z dnia 22 grudnia 2011 r. w sprawie mandatu makroostrożnościowego organów krajowych (Dz.U. C 41 z 14.2.2012, s. 1).

8

(9)  Zalecenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/14 z dnia 31 października 2016 r. w sprawie uzupełniania luk w danych dotyczących sektora nieruchomości (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 1).

9

---

ZAŁĄCZNIK I

OKREŚLENIE KRYTERIÓW ZGODNOŚCI MAJĄCYCH ZASTOSOWANIE DO ZALECEŃ

Zalecenie B – Zaostrzenie środków ukierunkowanych na kredytobiorców i metoda ich kalibracji

Do zalecenia B(1) zastosowanie ma następujące kryterium zgodności.

Przed dalszym obniżeniem obowiązującego limitu wskaźnika wysokości kredytu do wartości zabezpieczenia (LTV) należy dokonać oceny sytuacji Niderlandów w kontekście cykli gospodarczych i finansowych w celu określenia odpowiedniej kalibracji i sposobu wdrożenia tego środka.

Do zalecenia B(2) zastosowanie ma następujące kryterium zgodności.

Dokonując kalibracji limitu wskaźnika DSTI, Niderlandy powinny ocenić potencjalne skutki procykliczne różnych elementów metody zastosowanej do kalibracji.

Zalecenie C – Uruchomienie środków opartych na kapitale

Do zalecenia C zastosowanie mają następujące kryteria zgodności.

| 1. | Przed uruchomieniem środków opartych na kapitale należy dokonać oceny sytuacji Niderlandów w kontekście cykli gospodarczych i finansowych w celu ustalenia, czy uruchomienie takich środków byłoby właściwe. |
| --- | --- |

1.

Przed uruchomieniem środków opartych na kapitale należy dokonać oceny sytuacji Niderlandów w kontekście cykli gospodarczych i finansowych w celu ustalenia, czy uruchomienie takich środków byłoby właściwe.

| 2. | W celu ograniczenia podatności na zagrożenia zidentyfikowane w Niderlandach, po uruchomieniu środków opartych na kapitale konieczne może być ich zaostrzenie lub uruchomienie dodatkowych środków makroostrożnościowych; będzie to zależało od wyboru uruchomionych środków opartych na kapitale, wstępnej kalibracji uruchomionych środków oraz wyników oceny podatności na zagrożenia. |
| --- | --- |

2.

W celu ograniczenia podatności na zagrożenia zidentyfikowane w Niderlandach, po uruchomieniu środków opartych na kapitale konieczne może być ich zaostrzenie lub uruchomienie dodatkowych środków makroostrożnościowych; będzie to zależało od wyboru uruchomionych środków opartych na kapitale, wstępnej kalibracji uruchomionych środków oraz wyników oceny podatności na zagrożenia.

Zalecenie D – Zmiany strukturalne związane z kredytami hipotecznymi oraz sektorem nieruchomości mieszkalnych

Do zalecenia D zastosowanie ma następujące kryterium zgodności.

Przy formułowaniu opcji dotyczących polityki oraz przed wprowadzeniem zmian w zakresie polityki należy dokonać oceny wpływu proponowanych środków, uwzględniając sytuację Niderlandów w kontekście cykli gospodarczych i finansowych, w celu zapewnienia, aby środki takie nie spowodowały zwiększenia podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Niderlandach ani ich materializacji.

---

| 30.10.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 366/29 |
| --- | --- | --- | --- |

30.10.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 366/29

---

ZALECENIE EUROPEJSKIEJ RADY DS. RYZYKA SYSTEMOWEGO

z dnia 27 czerwca 2019 r.

w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Finlandii w średnim okresie

(ERRS/2019/8)

(2019/C 366/05)

RADA GENERALNA EUROPEJSKIEJ RADY DS. RYZYKA SYSTEMOWEGO,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1092/2010 z dnia 24 listopada 2010 r. w sprawie unijnego nadzoru makroostrożnościowego nad systemem finansowym i ustanowienia Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego  (1), w szczególności art. 3, art. 16 i art. 18,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | Sektor nieruchomości odgrywa ważną rolę w gospodarce, a zmiany w nim zachodzące mogą mieć istotny wpływ na system finansowy. Wcześniejsze kryzysy finansowe pokazały, że destabilizujące zmiany zachodzące na rynkach nieruchomości mogą mieć poważne konsekwencje dla stabilności systemu finansowego oraz całej gospodarki, co może także prowadzić do przenoszenia się niekorzystnych zjawisk między krajami. Niekorzystne zmiany na rynku nieruchomości w niektórych państwach członkowskich spowodowały w przeszłości duże straty kredytowe lub negatywnie wpłynęły na sferę gospodarki realnej. Skutki te odzwierciedlają ścisłe powiązania pomiędzy sektorem nieruchomości, dostawcami finansowania i innymi sektorami gospodarki. Ponadto silna pętla informacji zwrotnej pomiędzy systemem finansowym a realną gospodarką nasila wszelkie negatywne zmiany. |
| --- | --- |

(1)

Sektor nieruchomości odgrywa ważną rolę w gospodarce, a zmiany w nim zachodzące mogą mieć istotny wpływ na system finansowy. Wcześniejsze kryzysy finansowe pokazały, że destabilizujące zmiany zachodzące na rynkach nieruchomości mogą mieć poważne konsekwencje dla stabilności systemu finansowego oraz całej gospodarki, co może także prowadzić do przenoszenia się niekorzystnych zjawisk między krajami. Niekorzystne zmiany na rynku nieruchomości w niektórych państwach członkowskich spowodowały w przeszłości duże straty kredytowe lub negatywnie wpłynęły na sferę gospodarki realnej. Skutki te odzwierciedlają ścisłe powiązania pomiędzy sektorem nieruchomości, dostawcami finansowania i innymi sektorami gospodarki. Ponadto silna pętla informacji zwrotnej pomiędzy systemem finansowym a realną gospodarką nasila wszelkie negatywne zmiany.

| (2) | Powiązania te są ważne, ponieważ oznaczają, że ryzyka mające swoje źródło w sektorze nieruchomości mogą mieć skutki systemowe o charakterze procyklicznym. Podatności systemu finansowego na zagrożenia mają tendencję do kumulowania się w fazie wzrostu cyklu rynku nieruchomości. Postrzegane niższe ryzyko finansowania oraz łatwiejszy dostęp do niego mogą przyczynić się do szybkiej ekspansji akcji kredytowej i inwestycji, wywierając, wraz ze zwiększonym popytem na nieruchomości, presję na wzrost cen nieruchomości. Jako że skutkiem powyższej sytuacji jest wyższa wartość zabezpieczeń, która dodatkowo sprzyja popytowi na kredyty oraz ich podaży, te samonapędzające się procesy mogą powodować potencjalne skutki o znaczeniu systemowym. Natomiast w fazie spadkowej cyklu rynku nieruchomości bardziej restrykcyjne warunki udzielania kredytów, większa niechęć do podejmowania ryzyka i presja zniżkowa w odniesieniu do cen nieruchomości mogą niekorzystnie wpływać na odporność kredytobiorców i kredytodawców, pogarszając tym samym sytuację gospodarczą. |
| --- | --- |

(2)

Powiązania te są ważne, ponieważ oznaczają, że ryzyka mające swoje źródło w sektorze nieruchomości mogą mieć skutki systemowe o charakterze procyklicznym. Podatności systemu finansowego na zagrożenia mają tendencję do kumulowania się w fazie wzrostu cyklu rynku nieruchomości. Postrzegane niższe ryzyko finansowania oraz łatwiejszy dostęp do niego mogą przyczynić się do szybkiej ekspansji akcji kredytowej i inwestycji, wywierając, wraz ze zwiększonym popytem na nieruchomości, presję na wzrost cen nieruchomości. Jako że skutkiem powyższej sytuacji jest wyższa wartość zabezpieczeń, która dodatkowo sprzyja popytowi na kredyty oraz ich podaży, te samonapędzające się procesy mogą powodować potencjalne skutki o znaczeniu systemowym. Natomiast w fazie spadkowej cyklu rynku nieruchomości bardziej restrykcyjne warunki udzielania kredytów, większa niechęć do podejmowania ryzyka i presja zniżkowa w odniesieniu do cen nieruchomości mogą niekorzystnie wpływać na odporność kredytobiorców i kredytodawców, pogarszając tym samym sytuację gospodarczą.

| (3) | Podatność na zagrożenia związane z nieruchomościami mieszkalnymi może być źródłem ryzyka systemowego i może wpływać na stabilność finansową zarówno bezpośrednio, jak i pośrednio. Skutki bezpośrednie to straty kredytowe z tytułu portfeli hipotecznych z powodu niekorzystnych warunków gospodarczych lub finansowych oraz równoczesnych negatywnych zmian na rynku nieruchomości mieszkalnych. Skutki pośrednie mogą być związane z zmianą poziomu konsumpcji gospodarstw domowych, co może prowadzić do dalszych konsekwencji dla realnej gospodarki i stabilności finansowej. |
| --- | --- |

(3)

Podatność na zagrożenia związane z nieruchomościami mieszkalnymi może być źródłem ryzyka systemowego i może wpływać na stabilność finansową zarówno bezpośrednio, jak i pośrednio. Skutki bezpośrednie to straty kredytowe z tytułu portfeli hipotecznych z powodu niekorzystnych warunków gospodarczych lub finansowych oraz równoczesnych negatywnych zmian na rynku nieruchomości mieszkalnych. Skutki pośrednie mogą być związane z zmianą poziomu konsumpcji gospodarstw domowych, co może prowadzić do dalszych konsekwencji dla realnej gospodarki i stabilności finansowej.

| (4) | Zgodnie z motywem 4 rozporządzenia ERRS/2013/1 (2) ostatecznym celem polityki makroostrożnościowej jest przyczynianie się do ochrony stabilności systemu finansowego jako całości, w tym poprzez wzmacnianie odporności systemu finansowego i ograniczanie powstawania ryzyk systemowych, a tym samym zapewnianie trwałego wkładu sektora finansowego do wzrostu gospodarczego. |
| --- | --- |

(4)

Zgodnie z motywem 4 rozporządzenia ERRS/2013/1 (2) ostatecznym celem polityki makroostrożnościowej jest przyczynianie się do ochrony stabilności systemu finansowego jako całości, w tym poprzez wzmacnianie odporności systemu finansowego i ograniczanie powstawania ryzyk systemowych, a tym samym zapewnianie trwałego wkładu sektora finansowego do wzrostu gospodarczego.

| (5) | W tym celu organy makroostrożnościowe mogą stosować jeden lub większą liczbę środków makroostrożnościowych opartych na kapitale określonych w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/36/UE (3) i rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 (4) lub środków makroostrożnościowych ukierunkowanych na kredytobiorców, opierających się wyłącznie na prawie krajowym, w zależności od oceny ryzyk. Środki oparte na kapitale mają na celu przede wszystkim zwiększenie odporności systemu finansowego, natomiast środki ukierunkowane na kredytobiorców mogą być odpowiednie zwłaszcza w celu zapobieżenia dalszemu narastaniu ryzyk systemowych. |
| --- | --- |

(5)

W tym celu organy makroostrożnościowe mogą stosować jeden lub większą liczbę środków makroostrożnościowych opartych na kapitale określonych w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/36/UE (3) i rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 (4) lub środków makroostrożnościowych ukierunkowanych na kredytobiorców, opierających się wyłącznie na prawie krajowym, w zależności od oceny ryzyk. Środki oparte na kapitale mają na celu przede wszystkim zwiększenie odporności systemu finansowego, natomiast środki ukierunkowane na kredytobiorców mogą być odpowiednie zwłaszcza w celu zapobieżenia dalszemu narastaniu ryzyk systemowych.

| (6) | Ponadto w zaleceniu ERRS/2013/1 zaleca się, aby państwa członkowskie ustanowiły ramy prawne umożliwiające organom makroostrożnościowym wykonywanie bezpośredniej kontroli lub kompetencji doradczych w odniesieniu do instrumentów makroostrożnościowych wskazanych w tym zaleceniu. |
| --- | --- |

(6)

Ponadto w zaleceniu ERRS/2013/1 zaleca się, aby państwa członkowskie ustanowiły ramy prawne umożliwiające organom makroostrożnościowym wykonywanie bezpośredniej kontroli lub kompetencji doradczych w odniesieniu do instrumentów makroostrożnościowych wskazanych w tym zaleceniu.

| (7) | W 2016 r. Europejska Rada ds. Ryzyka Systemowego (ERRS) przeprowadziła ocenę podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w całej Unii (5). Ocena ta umożliwiła ERRS zidentyfikowanie w kilku państwach podatności na zagrożenia w średnim okresie jako źródeł ryzyka systemowego dla stabilności finansowej, co doprowadziło do wydania ostrzeżeń dla ośmiu państwom, w tym Finlandii (6). |
| --- | --- |

(7)

W 2016 r. Europejska Rada ds. Ryzyka Systemowego (ERRS) przeprowadziła ocenę podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w całej Unii (5). Ocena ta umożliwiła ERRS zidentyfikowanie w kilku państwach podatności na zagrożenia w średnim okresie jako źródeł ryzyka systemowego dla stabilności finansowej, co doprowadziło do wydania ostrzeżeń dla ośmiu państwom, w tym Finlandii (6).

| (8) | W 2016 r. głównym obszarem podatności na zagrożenia stwierdzonym na rynku nieruchomości mieszkalnych w Finlandii było wysokie i rosnące zadłużenie gospodarstw domowych, przy czym znaczna część gospodarstw domowych jest narażona na niekorzystne warunki gospodarcze lub finansowe lub niekorzystne zmiany na rynku nieruchomości mieszkalnych. |
| --- | --- |

(8)

W 2016 r. głównym obszarem podatności na zagrożenia stwierdzonym na rynku nieruchomości mieszkalnych w Finlandii było wysokie i rosnące zadłużenie gospodarstw domowych, przy czym znaczna część gospodarstw domowych jest narażona na niekorzystne warunki gospodarcze lub finansowe lub niekorzystne zmiany na rynku nieruchomości mieszkalnych.

| (9) | ERRS zakończyła niedawno systematyczną, prognostyczną ocenę podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych na całym Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG) (7). |
| --- | --- |

(9)

ERRS zakończyła niedawno systematyczną, prognostyczną ocenę podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych na całym Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG) (7).

| (10) | Jeśli chodzi o Finlandię, ta ostatnia ocena wykazała, że zadłużenie gospodarstw domowych jest wyższe, niż w 2016 r. Ostatnio za ten wzrost częściowo odpowiadały kredyty zaciągnięte przez przedsiębiorstwa mieszkaniowe (8), a następnie spłacone z dochodów gospodarstw domowych i innych inwestorów posiadających udziały w tych przedsiębiorstwach. Ponadto najnowsze badania dotyczące standardów kredytowych dla nowych kredytów hipotecznych potwierdzają wcześniejsze ustalenia, że znaczna część gospodarstw domowych zaciągających nowe kredyty hipoteczne może być narażona na niekorzystne warunki gospodarcze lub finansowe lub na niekorzystne zmiany na rynku nieruchomości mieszkalnych. |
| --- | --- |

(10)

Jeśli chodzi o Finlandię, ta ostatnia ocena wykazała, że zadłużenie gospodarstw domowych jest wyższe, niż w 2016 r. Ostatnio za ten wzrost częściowo odpowiadały kredyty zaciągnięte przez przedsiębiorstwa mieszkaniowe (8), a następnie spłacone z dochodów gospodarstw domowych i innych inwestorów posiadających udziały w tych przedsiębiorstwach. Ponadto najnowsze badania dotyczące standardów kredytowych dla nowych kredytów hipotecznych potwierdzają wcześniejsze ustalenia, że znaczna część gospodarstw domowych zaciągających nowe kredyty hipoteczne może być narażona na niekorzystne warunki gospodarcze lub finansowe lub na niekorzystne zmiany na rynku nieruchomości mieszkalnych.

| (11) | Od 2016 r. fińskie organy krajowe zaostrzyły lub wprowadziły szereg środków ukierunkowanych na kredytobiorców i środków opartych na kapitale: (i) w 2017 r. rada fińskiego organu nadzoru finansowego (Finanssivalvonta) wprowadziła, zgodnie z art. 458 rozporządzenia (UE) nr 575/2013, średnią minimalną wagę ryzyka dotyczącą kredytów hipotecznych w wysokości 15 % w odniesieniu do instytucji kredytowych stosujących metodę ratingów wewnętrznych; (ii) w 2018 r. na wszystkie instytucje kredytowe nałożono bufor ryzyka systemowego na poziomie od 1 % do 3 %; (iii) w 2018 r. limit wskaźnika wysokości kredytu do wartości zabezpieczenia (LTV) został zmniejszony z 90 % do 85 %; oraz (iv) również w 2018 r. Finanssivalvonta wydała zalecenia dotyczące standardów kredytowych dla nowych kredytów, które miały również zastosowanie do kredytów udzielanych przedsiębiorstwom mieszkaniowym. Ponadto ograniczono możliwość odliczenia od podatku kosztów odsetek od kredytów hipotecznych ze 100 % w 2011 r. do 25 % w 2019 r. |
| --- | --- |

(11)

Od 2016 r. fińskie organy krajowe zaostrzyły lub wprowadziły szereg środków ukierunkowanych na kredytobiorców i środków opartych na kapitale: (i) w 2017 r. rada fińskiego organu nadzoru finansowego (Finanssivalvonta) wprowadziła, zgodnie z art. 458 rozporządzenia (UE) nr 575/2013, średnią minimalną wagę ryzyka dotyczącą kredytów hipotecznych w wysokości 15 % w odniesieniu do instytucji kredytowych stosujących metodę ratingów wewnętrznych; (ii) w 2018 r. na wszystkie instytucje kredytowe nałożono bufor ryzyka systemowego na poziomie od 1 % do 3 %; (iii) w 2018 r. limit wskaźnika wysokości kredytu do wartości zabezpieczenia (LTV) został zmniejszony z 90 % do 85 %; oraz (iv) również w 2018 r. Finanssivalvonta wydała zalecenia dotyczące standardów kredytowych dla nowych kredytów, które miały również zastosowanie do kredytów udzielanych przedsiębiorstwom mieszkaniowym. Ponadto ograniczono możliwość odliczenia od podatku kosztów odsetek od kredytów hipotecznych ze 100 % w 2011 r. do 25 % w 2019 r.

| (12) | Pomimo tych niedawno wprowadzonych środków oraz z wyjątkiem limitu wskaźnika LTV w Finlandii nadal nie są dostępne inne prawnie wiążące środki ukierunkowane na kredytobiorców, mianowicie limity wskaźników DTI i DSTI oraz limity zapadalności – chociaż środki takie mogą być konieczne w perspektywie średnioterminowej, jeżeli nadal wzrastać będzie podatność na zagrożenia związane z zadłużeniem gospodarstw domowych. Uruchomienie limitów wskaźnika DTI lub wskaźnika DSTI w połączeniu z limitami zapadalności zwiększyłoby skuteczność istniejących już środków makroostrożnościowych. Ponadto wskaźnik LTV jest obecnie zdefiniowany w sposób, który pozwala na uznanie za zabezpieczenie aktywów innych niż nieruchomości. |
| --- | --- |

(12)

Pomimo tych niedawno wprowadzonych środków oraz z wyjątkiem limitu wskaźnika LTV w Finlandii nadal nie są dostępne inne prawnie wiążące środki ukierunkowane na kredytobiorców, mianowicie limity wskaźników DTI i DSTI oraz limity zapadalności – chociaż środki takie mogą być konieczne w perspektywie średnioterminowej, jeżeli nadal wzrastać będzie podatność na zagrożenia związane z zadłużeniem gospodarstw domowych. Uruchomienie limitów wskaźnika DTI lub wskaźnika DSTI w połączeniu z limitami zapadalności zwiększyłoby skuteczność istniejących już środków makroostrożnościowych. Ponadto wskaźnik LTV jest obecnie zdefiniowany w sposób, który pozwala na uznanie za zabezpieczenie aktywów innych niż nieruchomości.

| (13) | W związku z tym ERRS stwierdza, że środki makroostrożnościowe stosowane lub dostępne w Finlandii są częściowo odpowiednie i częściowo wystarczające do wyeliminowania podatności na zagrożenia związane z zadłużeniem gospodarstw domowych w średnim okresie. Konieczne są zatem dalsze działania w zakresie polityki ukierunkowane na ograniczenie tych podatności na zagrożenia, mogących być źródłem ryzyka systemowego. Środki zaproponowane w niniejszym zaleceniu mają na celu uzupełnienie istniejących środków makroostrożnościowych w Finlandii. |
| --- | --- |

(13)

W związku z tym ERRS stwierdza, że środki makroostrożnościowe stosowane lub dostępne w Finlandii są częściowo odpowiednie i częściowo wystarczające do wyeliminowania podatności na zagrożenia związane z zadłużeniem gospodarstw domowych w średnim okresie. Konieczne są zatem dalsze działania w zakresie polityki ukierunkowane na ograniczenie tych podatności na zagrożenia, mogących być źródłem ryzyka systemowego. Środki zaproponowane w niniejszym zaleceniu mają na celu uzupełnienie istniejących środków makroostrożnościowych w Finlandii.

| (14) | Celem niniejszego zalecenia jest zarekomendowanie włączenia do prawa fińskiego dodatkowych prawnie wiążących środków ukierunkowanych na kredytobiorców, a także przyjęcie takich środków, tak aby zapobiec zwiększeniu podatności na zagrożenia związane z zadłużeniem gospodarstw domowych. |
| --- | --- |

(14)

Celem niniejszego zalecenia jest zarekomendowanie włączenia do prawa fińskiego dodatkowych prawnie wiążących środków ukierunkowanych na kredytobiorców, a także przyjęcie takich środków, tak aby zapobiec zwiększeniu podatności na zagrożenia związane z zadłużeniem gospodarstw domowych.

| (15) | Niniejsze zalecenie nie narusza kompetencji banków centralnych Unii w zakresie polityki pieniężnej. |
| --- | --- |

(15)

Niniejsze zalecenie nie narusza kompetencji banków centralnych Unii w zakresie polityki pieniężnej.

| (16) | Zalecenia ERRS są publikowane po poinformowaniu Rady Unii Europejskiej o takim zamiarze przez Radę Generalną i umożliwieniu Radzie Unii Europejskiej zajęcia stanowiska w tym zakresie, oraz po poinformowaniu adresatów zaleceń o zamiarze ich opublikowania, |
| --- | --- |

(16)

Zalecenia ERRS są publikowane po poinformowaniu Rady Unii Europejskiej o takim zamiarze przez Radę Generalną i umożliwieniu Radzie Unii Europejskiej zajęcia stanowiska w tym zakresie, oraz po poinformowaniu adresatów zaleceń o zamiarze ich opublikowania,

PRZYJMUJE NINIEJSZE ZALECENIE:

SEKCJA 1

ZALECENIA

Zalecenie A – Ramy prawne dotyczące środków ukierunkowanych na kredytobiorców

| 1. | Zaleca się, aby Finlandia włączyła do palety środków ukierunkowanych na kredytobiorców co najmniej następujące prawnie wiążące środki ukierunkowane na kredytobiorców:






  a) | limity wskaźnika DTI albo limity wskaźnika DSTI; |
| --- | --- | --- |

1.

a)

limity wskaźnika DTI albo limity wskaźnika DSTI;

| b) | limity wskaźnika LTV; oraz |
| --- | --- |

b)

limity wskaźnika LTV; oraz

| c) | limity terminów zapadalności. |
| --- | --- |

c)

limity terminów zapadalności.

| 2. | Zaleca się, aby Finlandia zmieniła definicję wskaźnika LTV zawartą w obowiązujących ramach prawnych dotyczących środków ukierunkowanych na kredytobiorców. |
| --- | --- |

2.

Zalecenie B – Uruchomienie uzależnionych od dochodu środków ukierunkowanych na kredytobiorców

| 1. | Zaleca się, aby w oczekiwaniu na zmianę istniejących ram prawnych, o której mowa w zaleceniu A, fińskie organy krajowe odpowiedzialne za uruchamianie uzależnionych od dochodu środków ukierunkowanych na kredytobiorców stosowały niewiążące prawnie środki ukierunkowane na kredytobiorców, tak aby zapobiec znaczącemu lub wzrastającemu udziałowi kredytobiorców zaciągających nowe kredyty hipoteczne, którzy mogliby nie być w stanie obsługiwać swojego zadłużenia lub utrzymać konsumpcji w wyniku niekorzystnych warunków gospodarczych lub finansowych lub niekorzystnego rozwoju sytuacji na rynku nieruchomości mieszkalnych. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Zaleca się, aby po wprowadzeniu zmian do obowiązujących ram prawnych, o których mowa w zaleceniu A, fińskie organy krajowe, które są odpowiedzialne za uruchamianie lub kalibrację uzależnionych od dochodu środków ukierunkowanych na kredytobiorców, dokonały, odpowiednio, uruchomienia lub kalibracji prawnie wiążących uzależnionych od dochodu środków ukierunkowanych na kredytobiorców w celu dalszej realizacji celów określonych w zaleceniu B(1). |
| --- | --- |

2.

SEKCJA 2

IMPLEMENTACJA

1.   Definicje

Użyte w niniejszym zaleceniu wyrażenia oznaczają:

| a) | „środki ukierunkowane na kredytobiorców” – środki makroostrożnościowe dotyczące kredytobiorców; |
| --- | --- |

a)

„środki ukierunkowane na kredytobiorców” – środki makroostrożnościowe dotyczące kredytobiorców;

| b) | „bezpośrednia kontrola” – rzeczywistą i skuteczną możliwość narzucania instytucjom finansowym objętym zakresem działania odpowiedniego organu makroostrożnościowego środków makroostrożnościowych oraz możliwość modyfikowania tych środków, o ile jest to niezbędne do osiągnięcia ostatecznego lub pośredniego celu polityki makroostrożnościowej; |
| --- | --- |

b)

„bezpośrednia kontrola” – rzeczywistą i skuteczną możliwość narzucania instytucjom finansowym objętym zakresem działania odpowiedniego organu makroostrożnościowego środków makroostrożnościowych oraz możliwość modyfikowania tych środków, o ile jest to niezbędne do osiągnięcia ostatecznego lub pośredniego celu polityki makroostrożnościowej;

| c) | „kompetencje doradcze” – możliwość wskazywania w drodze zaleceń sposobu stosowania instrumentów makroostrożnościowych, o ile jest to niezbędne do osiągnięcia ostatecznego lub pośredniego celu polityki makroostrożnościowej; |
| --- | --- |

c)

„kompetencje doradcze” – możliwość wskazywania w drodze zaleceń sposobu stosowania instrumentów makroostrożnościowych, o ile jest to niezbędne do osiągnięcia ostatecznego lub pośredniego celu polityki makroostrożnościowej;

| d) | „wskaźnik wysokości kredytu do wartości zabezpieczenia” (LTV) – stosunek sumy wszystkich kredytów albo transz kredytu zabezpieczonych przez kredytobiorcę na nieruchomości w momencie udzielenia kredytu do wartości tej nieruchomości w momencie udzielenia kredytu; |
| --- | --- |

d)

„wskaźnik wysokości kredytu do wartości zabezpieczenia” (LTV) – stosunek sumy wszystkich kredytów albo transz kredytu zabezpieczonych przez kredytobiorcę na nieruchomości w momencie udzielenia kredytu do wartości tej nieruchomości w momencie udzielenia kredytu;

| e) | „prawnie wiążące środki ukierunkowane na kredytobiorców” – środki ukierunkowane na kredytobiorców, które są wprowadzane w drodze aktów prawnie wiążących; |
| --- | --- |

e)

„prawnie wiążące środki ukierunkowane na kredytobiorców” – środki ukierunkowane na kredytobiorców, które są wprowadzane w drodze aktów prawnie wiążących;

| f) | „wskaźnik zadłużenia do dochodu” (DTI) – stosunek całkowitego zadłużenia kredytobiorcy w momencie udzielenia kredytu do całkowitego rocznego dochodu do dyspozycji kredytobiorcy w momencie udzielenia kredytu; |
| --- | --- |

f)

„wskaźnik zadłużenia do dochodu” (DTI) – stosunek całkowitego zadłużenia kredytobiorcy w momencie udzielenia kredytu do całkowitego rocznego dochodu do dyspozycji kredytobiorcy w momencie udzielenia kredytu;

| g) | „koszty obsługi zadłużenia” – łączne spłaty kwoty głównej oraz odsetek od całkowitego zadłużenia kredytobiorcy w danym okresie (z reguły jednego roku); |
| --- | --- |

g)

„koszty obsługi zadłużenia” – łączne spłaty kwoty głównej oraz odsetek od całkowitego zadłużenia kredytobiorcy w danym okresie (z reguły jednego roku);

| h) | „wskaźnik obsługi zadłużenia do dochodu” (DSTI) – stosunek całkowitych rocznych kosztów obsługi zadłużenia do całkowitego rocznego dochodu do dyspozycji kredytobiorcy w momencie udzielenia kredytu; |
| --- | --- |

h)

„wskaźnik obsługi zadłużenia do dochodu” (DSTI) – stosunek całkowitych rocznych kosztów obsługi zadłużenia do całkowitego rocznego dochodu do dyspozycji kredytobiorcy w momencie udzielenia kredytu;

| i) | „termin zapadalności” – okres obowiązywania umowy o mieszkaniowy kredyt hipoteczny, wyrażony w latach w momencie udzielenia kredytu; |
| --- | --- |

i)

„termin zapadalności” – okres obowiązywania umowy o mieszkaniowy kredyt hipoteczny, wyrażony w latach w momencie udzielenia kredytu;

| j) | „średni okres” – perspektywę trzyletnią; |
| --- | --- |

j)

„średni okres” – perspektywę trzyletnią;

| k) | „uzależnione od dochodu środki ukierunkowane na kredytobiorców” – limity mające zastosowanie do wskaźnika DTI oraz limity mające zastosowanie do wskaźnika DSTI; |
| --- | --- |

k)

„uzależnione od dochodu środki ukierunkowane na kredytobiorców” – limity mające zastosowanie do wskaźnika DTI oraz limity mające zastosowanie do wskaźnika DSTI;

| l) | „organ makroostrożnościowy” – krajowy organ makroostrożnościowy, którego cele, organizację, kompetencje, zasady ponoszenia odpowiedzialności i inne cechy zostały określone w zaleceniu ERRS/2011/3 (9); |
| --- | --- |

l)

„organ makroostrożnościowy” – krajowy organ makroostrożnościowy, którego cele, organizację, kompetencje, zasady ponoszenia odpowiedzialności i inne cechy zostały określone w zaleceniu ERRS/2011/3 (9);

2.   Kryteria implementacji

| 1. | Do implementacji niniejszego zalecenia stosuje się następujące kryteria:






  a) | należy odpowiednio uwzględnić zasadę proporcjonalności, biorąc pod uwagę cel i treść zalecenia A i zalecenia B; |
| --- | --- | --- |

1.

a)

należy odpowiednio uwzględnić zasadę proporcjonalności, biorąc pod uwagę cel i treść zalecenia A i zalecenia B;

| b) | Zalecenie A należy wdrożyć przed zaleceniem B(2) w celu zapewnienia zgodności z zaleceniem B(2); |
| --- | --- |

b)

Zalecenie A należy wdrożyć przed zaleceniem B(2) w celu zapewnienia zgodności z zaleceniem B(2);

| c) | kalibracja i stopniowe wprowadzanie uzależnionych od dochodów środków ukierunkowanych na kredytobiorców na podstawie zalecenia B powinny uwzględniać sytuację Finlandii w kontekście cykli gospodarczych i finansowych oraz wszelkie ich potencjalne skutki odnoszące się do powiązanych kosztów i korzyści; |
| --- | --- |

c)

kalibracja i stopniowe wprowadzanie uzależnionych od dochodów środków ukierunkowanych na kredytobiorców na podstawie zalecenia B powinny uwzględniać sytuację Finlandii w kontekście cykli gospodarczych i finansowych oraz wszelkie ich potencjalne skutki odnoszące się do powiązanych kosztów i korzyści;

| d) | szczegółowe kryteria zgodności z zaleceniem A i zaleceniem B są określone w załączniku I. |
| --- | --- |

d)

szczegółowe kryteria zgodności z zaleceniem A i zaleceniem B są określone w załączniku I.

| 2. | Adresaci niniejszego zalecenia przekazują ERRS oraz Radzie sprawozdania dotyczące działań podjętych w celu realizacji niniejszego zalecenia lub we właściwy sposób uzasadniające niepodjęcie takich działań. Sprawozdania takie powinny obejmować co najmniej:






  a) | informacje dotyczące treści i harmonogramu podjętych działań; |
| --- | --- | --- |

2.

a)

informacje dotyczące treści i harmonogramu podjętych działań;

| b) | ocenę podatności na zagrożenia związane z zadłużeniem gospodarstw domowych oraz standardami kredytowymi mającymi zastosowanie do nowych kredytów hipotecznych, w tym podział nowych kredytów hipotecznych według wskaźnika LTV, DTI i DSTI i terminów zapadalności, przy obliczeniu odpowiednich wskaźników zgodnie z załącznikiem IV do zalecenia Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/14 (10), wraz z oceną funkcjonowania podjętych działań przy uwzględnieniu celów niniejszego zalecenia; |
| --- | --- |

b)

ocenę podatności na zagrożenia związane z zadłużeniem gospodarstw domowych oraz standardami kredytowymi mającymi zastosowanie do nowych kredytów hipotecznych, w tym podział nowych kredytów hipotecznych według wskaźnika LTV, DTI i DSTI i terminów zapadalności, przy obliczeniu odpowiednich wskaźników zgodnie z załącznikiem IV do zalecenia Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/14 (10), wraz z oceną funkcjonowania podjętych działań przy uwzględnieniu celów niniejszego zalecenia;

| c) | szczegółowe uzasadnienie niepodjęcia działań lub odstępstw od postanowień niniejszego zalecenia, w tym opóźnień. |
| --- | --- |

c)

szczegółowe uzasadnienie niepodjęcia działań lub odstępstw od postanowień niniejszego zalecenia, w tym opóźnień.

3.   Terminy informowania o realizacji zaleceń

W terminach określonych poniżej adresaci niniejszego zalecenia informują ERRS oraz Radę o działaniach podjętych w celu realizacji niniejszego zalecenia lub we właściwy sposób uzasadniają niepodjęcie takich działań.

| a) | Zalecenie A







  (i) | Do dnia 31 października 2020 r. adresat zalecenia A przedkłada ERRS i Radzie sprawozdanie okresowe z wdrożenia zalecenia A, zawierające co najmniej oświadczenie wyjaśniające, czy planowane jest wdrożenie zalecenia A i który organ lub organy będą odpowiedzialne za podjęcie decyzji o uruchomieniu i wdrożeniu środków ukierunkowanych na kredytobiorców określonych w tym zaleceniu. ERRS może poinformować adresata zalecenia A o swojej opinii co do raportu cząstkowego. |
| --- | --- | --- |

a)

Zalecenie A

(i)

Do dnia 31 października 2020 r. adresat zalecenia A przedkłada ERRS i Radzie sprawozdanie okresowe z wdrożenia zalecenia A, zawierające co najmniej oświadczenie wyjaśniające, czy planowane jest wdrożenie zalecenia A i który organ lub organy będą odpowiedzialne za podjęcie decyzji o uruchomieniu i wdrożeniu środków ukierunkowanych na kredytobiorców określonych w tym zaleceniu. ERRS może poinformować adresata zalecenia A o swojej opinii co do raportu cząstkowego.

| (ii) | W terminie do 31 marca 2021 r. adresat zalecenia A przekazuje ERRS i Radzie sprawozdanie końcowe dotyczące implementacji zalecenia A. |
| --- | --- |

(ii)

W terminie do 31 marca 2021 r. adresat zalecenia A przekazuje ERRS i Radzie sprawozdanie końcowe dotyczące implementacji zalecenia A.

| b) | Zalecenie B

  Do dnia 31 października 2020 r., a następnie co roku do dnia 31 października 2022 r., adresaci zalecenia B są zobowiązani do przedkładania ERRS i Radzie sprawozdań na temat wszelkich działań podjętych w odniesieniu do wdrażania uzależnionych od dochodu środków ukierunkowanych na kredytobiorców lub innych dostępnych środków dotyczących podatności na zagrożenia związane z zadłużeniem gospodarstw domowych oraz standardami udzielania nowych kredytów hipotecznych w Finlandii. W przypadku gdy za podejmowanie działań w celu wyeliminowania zidentyfikowanych podatności na zagrożenia odpowiedzialny jest więcej niż jeden organ, przedłożeniu podlega jedno wspólne sprawozdanie. |
| --- | --- |

b)

Zalecenie B

Do dnia 31 października 2020 r., a następnie co roku do dnia 31 października 2022 r., adresaci zalecenia B są zobowiązani do przedkładania ERRS i Radzie sprawozdań na temat wszelkich działań podjętych w odniesieniu do wdrażania uzależnionych od dochodu środków ukierunkowanych na kredytobiorców lub innych dostępnych środków dotyczących podatności na zagrożenia związane z zadłużeniem gospodarstw domowych oraz standardami udzielania nowych kredytów hipotecznych w Finlandii. W przypadku gdy za podejmowanie działań w celu wyeliminowania zidentyfikowanych podatności na zagrożenia odpowiedzialny jest więcej niż jeden organ, przedłożeniu podlega jedno wspólne sprawozdanie.

4.   Monitorowanie i ocena

| 1. | Sekretariat ERRS:






  a) | udziela pomocy adresatom poprzez zapewnianie koordynacji składania sprawozdań, dostarczanie odpowiednich wzorów i formularzy oraz, w razie potrzeby, szczegółowe określanie procedury i terminów informowania o realizacji zaleceń; |
| --- | --- | --- |

1.

a)

udziela pomocy adresatom poprzez zapewnianie koordynacji składania sprawozdań, dostarczanie odpowiednich wzorów i formularzy oraz, w razie potrzeby, szczegółowe określanie procedury i terminów informowania o realizacji zaleceń;

| b) | weryfikuje realizację zaleceń przez adresatów, udziela im pomocy na ich wniosek oraz przedkłada Radzie Generalnej sprawozdania dotyczące realizacji zaleceń. Przeprowadzone zostaną trzy oceny, które rozpoczną się w następujących terminach:






  (i) | do dnia 31 grudnia 2020 r. – w odniesieniu do implementacji zalecenia B; |
| --- | --- | --- |

b)

weryfikuje realizację zaleceń przez adresatów, udziela im pomocy na ich wniosek oraz przedkłada Radzie Generalnej sprawozdania dotyczące realizacji zaleceń. Przeprowadzone zostaną trzy oceny, które rozpoczną się w następujących terminach:

(i)

do dnia 31 grudnia 2020 r. – w odniesieniu do implementacji zalecenia B;

| (ii) | do dnia 31 grudnia 2021 r. – w odniesieniu do implementacji zaleceń A i B; oraz |
| --- | --- |

(ii)

do dnia 31 grudnia 2021 r. – w odniesieniu do implementacji zaleceń A i B; oraz

| (iii) | do dnia 31 grudnia 2022 r. – w odniesieniu do implementacji zalecenia B. |
| --- | --- |

(iii)

do dnia 31 grudnia 2022 r. – w odniesieniu do implementacji zalecenia B.

| 2. | Rada Generalna ocenia działania adresatów i przedstawiane przez nich uzasadnienia oraz, w razie potrzeby, może stwierdzić nieodpowiednie zastosowanie się do niniejszego zalecenia lub brak odpowiedniego uzasadnienia niepodjęcia działań. |
| --- | --- |

2.

Sporządzono we Frankfurcie nad Menem dnia 27 czerwca 2019 r.

W imieniu Rady Generalnej ERRS

Francesco MAZZAFERRO

Szef Sekretariatu ERRS

---

(1)  Dz.U. L 331 z 15.12.2010, s. 1.

1

(2)  Zalecenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego z dnia 4 kwietnia 2013 r. w sprawie celów pośrednich i instrumentów polityki makroostrożnościowej (Dz.U. C 170 z 15.6.2013. s. 1).

2

(3)  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/36/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie warunków dopuszczenia instytucji kredytowych do działalności oraz nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami kredytowymi i firmami inwestycyjnymi, zmieniająca dyrektywę 2002/87/WE i uchylająca dyrektywy 2006/48/WE oraz 2006/49/WE (Dz.U. L 176 z 27.6.2013, s. 338).

3

(4)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, zmieniające rozporządzenie (UE) nr 648/2012 (Dz.U. L 176 z 27.6.2013, s. 1).

4

(5)  Zob. „Vulnerabilities in the EU Residential Real Estate Sector”, ERRS, listopad 2016 r., dokument dostępny na stronie internetowej ERRS pod adresem www.esrb.europa.eu.

5

(6)  Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/08 z dnia 22 września 2016 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Finlandii w średnim okresie (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 49).

6

(7)  Zob. „Vulnerabilities in the residential real estate sectors of EEA countries”, ERRS, 2019 r., dokument dostępny na stronie internetowej ERRS pod adresem: www.esrb.europa.eu.

7

(8)  W języku fińskim: asunto-osakeyhtiö.

8

-osakeyhtiö

(9)  Zalecenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2011/3 z dnia 22 grudnia 2011 r. w sprawie mandatu makroostrożnościowego organów krajowych (Dz.U. C 41 z 14.2.2012, s. 1).

9

(10)  Zalecenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/14 z dnia 31 października 2016 r. w sprawie uzupełniania luk w danych dotyczących sektora nieruchomości (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 1).

10

---

ZAŁĄCZNIK I

OKREŚLENIE KRYTERIÓW ZGODNOŚCI MAJĄCYCH ZASTOSOWANIE DO ZALECEŃ

Zalecenie A – Ramy prawne dotyczące środków ukierunkowanych na kredytobiorców

Do zalecenia A zastosowanie mają następujące kryteria zgodności.

| 1. | Obowiązujące w Finlandii ramy prawne dotyczące środków ukierunkowanych na kredytobiorców powinny zapewniać:






  a) | aby limity dotyczące wskaźnika zadłużenia do dochodu (DTI) oraz wskaźnika obsługi zadłużenia do dochodu (DSTI), jak również ograniczenia dotyczące terminów zapadalności, miały zastosowanie do kredytów udzielanych wszystkim rodzajom kredytobiorców i przez wszelkiego rodzaju kredytodawców, tak aby uniknąć przypadków obchodzenia limitów poprzez wykorzystanie kredytów udzielanych przedsiębiorstwom mieszkaniowym lub innych metod; |
| --- | --- | --- |

1.

Obowiązujące w Finlandii ramy prawne dotyczące środków ukierunkowanych na kredytobiorców powinny zapewniać:

a)

aby limity dotyczące wskaźnika zadłużenia do dochodu (DTI) oraz wskaźnika obsługi zadłużenia do dochodu (DSTI), jak również ograniczenia dotyczące terminów zapadalności, miały zastosowanie do kredytów udzielanych wszystkim rodzajom kredytobiorców i przez wszelkiego rodzaju kredytodawców, tak aby uniknąć przypadków obchodzenia limitów poprzez wykorzystanie kredytów udzielanych przedsiębiorstwom mieszkaniowym lub innych metod;

| b) | aby przy obliczaniu wskaźnika wysokości kredytu do wartości zabezpieczenia (LTV) za zabezpieczenie uznawać jedynie nieruchomości; |
| --- | --- |

b)

aby przy obliczaniu wskaźnika wysokości kredytu do wartości zabezpieczenia (LTV) za zabezpieczenie uznawać jedynie nieruchomości;

| c) | aby fińskie krajowe organy, którym powierzono uruchomienie środków ukierunkowanych na kredytobiorców, mogły uruchomić prawnie wiążące środki ukierunkowane na kredytobiorców w skuteczny i prewencyjny sposób oraz aby organy te otrzymały niezbędną elastyczność w celu opracowania tych środków w oparciu o zidentyfikowane obszary podatności na zagrożenia. |
| --- | --- |

c)

aby fińskie krajowe organy, którym powierzono uruchomienie środków ukierunkowanych na kredytobiorców, mogły uruchomić prawnie wiążące środki ukierunkowane na kredytobiorców w skuteczny i prewencyjny sposób oraz aby organy te otrzymały niezbędną elastyczność w celu opracowania tych środków w oparciu o zidentyfikowane obszary podatności na zagrożenia.

| 2. | Zmiany obowiązujących w Finlandii ram prawnych dotyczących środków ukierunkowanych na kredytobiorców powinny obowiązywać nie później niż od dnia 1 lipca 2021 r. |
| --- | --- |

2.

Zmiany obowiązujących w Finlandii ram prawnych dotyczących środków ukierunkowanych na kredytobiorców powinny obowiązywać nie później niż od dnia 1 lipca 2021 r.

Zalecenie B – Uruchomienie uzależnionych od dochodu środków ukierunkowanych na kredytobiorców

Do zalecenia B zastosowanie ma następujące kryterium zgodności.

| 1. | Aby zapobiec znaczącemu lub wzrastającemu udziałowi kredytobiorców zaciągających nowe kredyty hipoteczne, którzy mogą nie być w stanie obsługiwać swojego zadłużenia lub utrzymać poziomu konsumpcji w wyniku niekorzystnych warunków gospodarczych lub finansowych albo niekorzystnego rozwoju sytuacji na rynku nieruchomości mieszkalnych, fińskie władze krajowe powinny zastosować jeden lub kilka powiązanych ze sobą uzależnionych od dochodu środków ukierunkowanych na kredytobiorców (np. limity wskaźnika LTV w połączeniu z limitem wskaźnika DTI lub wskaźnika DSTI, a także limity terminów zapadalności) – tak aby zapewnić skuteczność obowiązujących środków i zminimalizować ewentualne ich obchodzenie lub zaistnienie niezamierzonych skutków mogących zmniejszyć ich skuteczność i potencjalnie powodować ryzyko w innych obszarach. |
| --- | --- |

1.

Aby zapobiec znaczącemu lub wzrastającemu udziałowi kredytobiorców zaciągających nowe kredyty hipoteczne, którzy mogą nie być w stanie obsługiwać swojego zadłużenia lub utrzymać poziomu konsumpcji w wyniku niekorzystnych warunków gospodarczych lub finansowych albo niekorzystnego rozwoju sytuacji na rynku nieruchomości mieszkalnych, fińskie władze krajowe powinny zastosować jeden lub kilka powiązanych ze sobą uzależnionych od dochodu środków ukierunkowanych na kredytobiorców (np. limity wskaźnika LTV w połączeniu z limitem wskaźnika DTI lub wskaźnika DSTI, a także limity terminów zapadalności) – tak aby zapewnić skuteczność obowiązujących środków i zminimalizować ewentualne ich obchodzenie lub zaistnienie niezamierzonych skutków mogących zmniejszyć ich skuteczność i potencjalnie powodować ryzyko w innych obszarach.

| 2. | Przed uruchomieniem uzależnionych od dochodów środków ukierunkowanych na kredytobiorców należy dokonać oceny sytuacji Finlandii w kontekście cykli gospodarczych i finansowych w celu określenia odpowiedniej kalibracji i sposobu stopniowego wdrożenia tych środków. |
| --- | --- |

2.

Przed uruchomieniem uzależnionych od dochodów środków ukierunkowanych na kredytobiorców należy dokonać oceny sytuacji Finlandii w kontekście cykli gospodarczych i finansowych w celu określenia odpowiedniej kalibracji i sposobu stopniowego wdrożenia tych środków.

| 3. | W celu ograniczenia podatności na zagrożenia zidentyfikowane w Finlandii, po uruchomieniu uzależnionych od dochodów środków ukierunkowanych na kredytobiorców konieczne może być ich zaostrzenie lub uruchomienie dodatkowych środków makroostrożnościowych; będzie to zależało od wyboru uzależnionych od dochodów środków ukierunkowanych na kredytobiorców, wstępnej kalibracji uruchomionych środków oraz wyników oceny podatności na zagrożenia. |
| --- | --- |

3.

W celu ograniczenia podatności na zagrożenia zidentyfikowane w Finlandii, po uruchomieniu uzależnionych od dochodów środków ukierunkowanych na kredytobiorców konieczne może być ich zaostrzenie lub uruchomienie dodatkowych środków makroostrożnościowych; będzie to zależało od wyboru uzależnionych od dochodów środków ukierunkowanych na kredytobiorców, wstępnej kalibracji uruchomionych środków oraz wyników oceny podatności na zagrożenia.

| 4. | Przy uruchamianiu lub kalibracji uzależnionych od dochodów środków ukierunkowanych na kredytobiorców fińskie organy krajowe, którym powierzono stosowanie lub kalibrację takich środków, powinny uwzględniać wszystkie kredyty, które mają być obsługiwane przez gospodarstwa domowe z ich dochodów, niezależnie od formy tych kredytów (tj. traktowanie kredytów udzielanych przedsiębiorstwom mieszkaniowym jako zadłużenie gospodarstw domowych). |
| --- | --- |

4.

Przy uruchamianiu lub kalibracji uzależnionych od dochodów środków ukierunkowanych na kredytobiorców fińskie organy krajowe, którym powierzono stosowanie lub kalibrację takich środków, powinny uwzględniać wszystkie kredyty, które mają być obsługiwane przez gospodarstwa domowe z ich dochodów, niezależnie od formy tych kredytów (tj. traktowanie kredytów udzielanych przedsiębiorstwom mieszkaniowym jako zadłużenie gospodarstw domowych).

---

| 30.10.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 366/35 |
| --- | --- | --- | --- |

30.10.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 366/35

---

ZALECENIE EUROPEJSKIEJ RADY DS. RYZYKA SYSTEMOWEGO

z dnia 27 czerwca 2019 r.

w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Szwecji w średnim okresie

(ERRS/2019/9)

(2019/C 366/06)

RADA GENERALNA EUROPEJSKIEJ RADY DS. RYZYKA SYSTEMOWEGO,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1092/2010 z dnia 24 listopada 2010 r. w sprawie unijnego nadzoru makroostrożnościowego nad systemem finansowym i ustanowienia Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego  (1)
  , w szczególności art. 3, art. 16 i art. 18,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | Sektor nieruchomości odgrywa ważną rolę w gospodarce, a zmiany w nim zachodzące mogą mieć istotny wpływ na system finansowy. Wcześniejsze kryzysy finansowe pokazały, że destabilizujące zmiany zachodzące na rynkach nieruchomości mogą mieć poważne konsekwencje dla stabilności systemu finansowego oraz całej gospodarki, co może także prowadzić do przenoszenia się niekorzystnych zjawisk między krajami. Niekorzystne zmiany na rynku nieruchomości w niektórych państwach członkowskich spowodowały w przeszłości duże straty kredytowe lub negatywnie wpłynęły na sferę gospodarki realnej. Skutki te odzwierciedlają ścisłe powiązania pomiędzy sektorem nieruchomości, dostawcami finansowania i innymi sektorami gospodarki. Ponadto silna pętla informacji zwrotnej pomiędzy systemem finansowym a realną gospodarką nasila wszelkie negatywne zmiany. |
| --- | --- |

(1)

Sektor nieruchomości odgrywa ważną rolę w gospodarce, a zmiany w nim zachodzące mogą mieć istotny wpływ na system finansowy. Wcześniejsze kryzysy finansowe pokazały, że destabilizujące zmiany zachodzące na rynkach nieruchomości mogą mieć poważne konsekwencje dla stabilności systemu finansowego oraz całej gospodarki, co może także prowadzić do przenoszenia się niekorzystnych zjawisk między krajami. Niekorzystne zmiany na rynku nieruchomości w niektórych państwach członkowskich spowodowały w przeszłości duże straty kredytowe lub negatywnie wpłynęły na sferę gospodarki realnej. Skutki te odzwierciedlają ścisłe powiązania pomiędzy sektorem nieruchomości, dostawcami finansowania i innymi sektorami gospodarki. Ponadto silna pętla informacji zwrotnej pomiędzy systemem finansowym a realną gospodarką nasila wszelkie negatywne zmiany.

| (2) | Powiązania te są ważne, ponieważ oznaczają, że ryzyka mające swoje źródło w sektorze nieruchomości mogą mieć skutki systemowe o charakterze procyklicznym. Podatności systemu finansowego na zagrożenia mają tendencję do kumulowania się w fazie wzrostu cyklu rynku nieruchomości. Postrzegane niższe ryzyko finansowania oraz łatwiejszy dostęp do niego mogą przyczynić się do szybkiej ekspansji akcji kredytowej i inwestycji, wywierając, wraz ze zwiększonym popytem na nieruchomości, presję na wzrost cen nieruchomości. Jako że skutkiem powyższej sytuacji jest wyższa wartość zabezpieczeń, która dodatkowo sprzyja popytowi na kredyty oraz ich podaży, te samonapędzające się procesy mogą powodować potencjalne skutki o znaczeniu systemowym. Natomiast w fazie spadkowej cyklu rynku nieruchomości bardziej restrykcyjne warunki udzielania kredytów, większa niechęć do podejmowania ryzyka i presja zniżkowa w odniesieniu do cen nieruchomości mogą niekorzystnie wpływać na odporność kredytobiorców i kredytodawców, pogarszając tym samym sytuację gospodarczą. |
| --- | --- |

(2)

Powiązania te są ważne, ponieważ oznaczają, że ryzyka mające swoje źródło w sektorze nieruchomości mogą mieć skutki systemowe o charakterze procyklicznym. Podatności systemu finansowego na zagrożenia mają tendencję do kumulowania się w fazie wzrostu cyklu rynku nieruchomości. Postrzegane niższe ryzyko finansowania oraz łatwiejszy dostęp do niego mogą przyczynić się do szybkiej ekspansji akcji kredytowej i inwestycji, wywierając, wraz ze zwiększonym popytem na nieruchomości, presję na wzrost cen nieruchomości. Jako że skutkiem powyższej sytuacji jest wyższa wartość zabezpieczeń, która dodatkowo sprzyja popytowi na kredyty oraz ich podaży, te samonapędzające się procesy mogą powodować potencjalne skutki o znaczeniu systemowym. Natomiast w fazie spadkowej cyklu rynku nieruchomości bardziej restrykcyjne warunki udzielania kredytów, większa niechęć do podejmowania ryzyka i presja zniżkowa w odniesieniu do cen nieruchomości mogą niekorzystnie wpływać na odporność kredytobiorców i kredytodawców, pogarszając tym samym sytuację gospodarczą.

| (3) | Podatność na zagrożenia związane z nieruchomościami mieszkalnymi może być źródłem ryzyka systemowego i może wpływać na stabilność finansową zarówno bezpośrednio, jak i pośrednio. Skutki bezpośrednie to straty kredytowe z tytułu portfeli hipotecznych z powodu niekorzystnych warunków gospodarczych lub finansowych oraz równoczesnych negatywnych zmian na rynku nieruchomości mieszkalnych. Skutki pośrednie mogą być związane z zmianą poziomu konsumpcji gospodarstw domowych, co może prowadzić do dalszych konsekwencji dla realnej gospodarki i stabilności finansowej. |
| --- | --- |

(3)

Podatność na zagrożenia związane z nieruchomościami mieszkalnymi może być źródłem ryzyka systemowego i może wpływać na stabilność finansową zarówno bezpośrednio, jak i pośrednio. Skutki bezpośrednie to straty kredytowe z tytułu portfeli hipotecznych z powodu niekorzystnych warunków gospodarczych lub finansowych oraz równoczesnych negatywnych zmian na rynku nieruchomości mieszkalnych. Skutki pośrednie mogą być związane z zmianą poziomu konsumpcji gospodarstw domowych, co może prowadzić do dalszych konsekwencji dla realnej gospodarki i stabilności finansowej.

| (4) | Zgodnie z motywem 4 rozporządzenia ERRS/2013/1 (2) ostatecznym celem polityki makroostrożnościowej jest przyczynianie się do ochrony stabilności systemu finansowego jako całości, w tym poprzez wzmacnianie odporności systemu finansowego i ograniczanie powstawania ryzyk systemowych, a tym samym zapewnianie trwałego wkładu sektora finansowego do wzrostu gospodarczego. |
| --- | --- |

(4)

Zgodnie z motywem 4 rozporządzenia ERRS/2013/1 (2) ostatecznym celem polityki makroostrożnościowej jest przyczynianie się do ochrony stabilności systemu finansowego jako całości, w tym poprzez wzmacnianie odporności systemu finansowego i ograniczanie powstawania ryzyk systemowych, a tym samym zapewnianie trwałego wkładu sektora finansowego do wzrostu gospodarczego.

| (5) | W tym celu organy makroostrożnościowe mogą stosować jeden lub większą liczbę środków makroostrożnościowych opartych na kapitale określonych w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/36/UE (3) i rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 (4) lub środków makroostrożnościowych ukierunkowanych na kredytobiorców, opierających się wyłącznie na prawie krajowym, w zależności od oceny ryzyk. Środki oparte na kapitale mają na celu przede wszystkim zwiększenie odporności systemu finansowego, natomiast środki ukierunkowane na kredytobiorców mogą być odpowiednie zwłaszcza w celu zapobieżenia dalszemu narastaniu ryzyk systemowych. |
| --- | --- |

(5)

W tym celu organy makroostrożnościowe mogą stosować jeden lub większą liczbę środków makroostrożnościowych opartych na kapitale określonych w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/36/UE (3) i rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 (4) lub środków makroostrożnościowych ukierunkowanych na kredytobiorców, opierających się wyłącznie na prawie krajowym, w zależności od oceny ryzyk. Środki oparte na kapitale mają na celu przede wszystkim zwiększenie odporności systemu finansowego, natomiast środki ukierunkowane na kredytobiorców mogą być odpowiednie zwłaszcza w celu zapobieżenia dalszemu narastaniu ryzyk systemowych.

| (6) | Ponadto w zaleceniu ERRS/2013/1 zaleca się, aby państwa członkowskie ustanowiły ramy prawne umożliwiające organom makroostrożnościowym wykonywanie bezpośredniej kontroli lub kompetencji doradczych w odniesieniu do instrumentów makroostrożnościowych wskazanych w tym zaleceniu. |
| --- | --- |

(6)

Ponadto w zaleceniu ERRS/2013/1 zaleca się, aby państwa członkowskie ustanowiły ramy prawne umożliwiające organom makroostrożnościowym wykonywanie bezpośredniej kontroli lub kompetencji doradczych w odniesieniu do instrumentów makroostrożnościowych wskazanych w tym zaleceniu.

| (7) | W 2016 r. Europejska Rada ds. Ryzyka Systemowego (ERRS) przeprowadziła ocenę podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w całej Unii (5). Ocena ta umożliwiła ERRS zidentyfikowanie w kilku państwach podatności na zagrożenia w średnim okresie jako źródeł ryzyka systemowego dla stabilności finansowej, co doprowadziło do wydania ostrzeżeń dla ośmiu państwom, w tym Szwecji (6). |
| --- | --- |

(7)

W 2016 r. Europejska Rada ds. Ryzyka Systemowego (ERRS) przeprowadziła ocenę podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w całej Unii (5). Ocena ta umożliwiła ERRS zidentyfikowanie w kilku państwach podatności na zagrożenia w średnim okresie jako źródeł ryzyka systemowego dla stabilności finansowej, co doprowadziło do wydania ostrzeżeń dla ośmiu państwom, w tym Szwecji (6).

| (8) | W 2016 r. główne obszary podatności na zagrożenia zidentyfikowane na rynku nieruchomości mieszkalnych w Szwecji były związane ze znaczącym i długotrwałym wzrostem zarówno cen nieruchomości mieszkalnych, jak i kredytów hipotecznych, co doprowadziło do zawyżenia cen nieruchomości mieszkalnych oraz rosnącego zadłużenia gospodarstw domowych. |
| --- | --- |

(8)

W 2016 r. główne obszary podatności na zagrożenia zidentyfikowane na rynku nieruchomości mieszkalnych w Szwecji były związane ze znaczącym i długotrwałym wzrostem zarówno cen nieruchomości mieszkalnych, jak i kredytów hipotecznych, co doprowadziło do zawyżenia cen nieruchomości mieszkalnych oraz rosnącego zadłużenia gospodarstw domowych.

| (9) | ERRS zakończyła niedawno systematyczną, prognostyczną ocenę podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych na całym Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG) (7). |
| --- | --- |

(9)

ERRS zakończyła niedawno systematyczną, prognostyczną ocenę podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych na całym Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG) (7).

| (10) | Jeśli chodzi o Szwecję, ta ostatnia ocena wykazała, że od 2016 r. tempo wzrostu cen nieruchomości mieszkalnych uległo spowolnieniu, a obecnie ceny te są na tym samym poziomie, co w 2016 r. Jednak ceny nieruchomości mieszkalnych są nadal zawyżone, a zadłużenie gospodarstw domowych znacznie wzrosło. |
| --- | --- |

(10)

Jeśli chodzi o Szwecję, ta ostatnia ocena wykazała, że od 2016 r. tempo wzrostu cen nieruchomości mieszkalnych uległo spowolnieniu, a obecnie ceny te są na tym samym poziomie, co w 2016 r. Jednak ceny nieruchomości mieszkalnych są nadal zawyżone, a zadłużenie gospodarstw domowych znacznie wzrosło.

| (11) | Od 2016 r. szwedzkie organy krajowe zaostrzyły lub wprowadziły szereg środków ukierunkowanych na kredytobiorców i środków opartych na kapitale: W 2016 r. wprowadzono wymogi dotyczące amortyzacji nowych kredytów hipotecznych. Wymogi te były związane ze wskaźnikiem wysokości kredytu do wartości zabezpieczenia (LTV) w odniesieniu do nowych kredytów, i zobowiązywały do amortyzacji o co najmniej 2 % rocznie w przypadku kredytów o wskaźniku LTV powyżej 70 %, oraz o 1 % rocznie w przypadku kredytów o wskaźniku LTV wynoszącym 50 % do 70 %. W 2017 r. wymogi te zostały zaostrzone w odniesieniu do wskaźnika wysokości kredytu do dochodu (LTI) dla nowych kredytów poprzez zwiększenie tych wymogów o 1 punkt procentowy rocznie w odniesieniu do nowych kredytów hipotecznych o wskaźniku LTI powyżej 4.5. W 2018 r. Finansinspektionen (szwedzki urząd nadzoru finansowego) nałożył na wszystkie krajowe instytucje kredytowe stosujące metodę ratingów wewnętrznych, zgodnie z art. 458 rozporządzenia (UE) nr 575/2013, specyficzny dla instytucji kredytowej poziom minimalny wynoszący 25 % w odniesieniu do ważonej ekspozycją średniej wag ryzyka stosowanych do portfela ekspozycji detalicznych wobec dłużników mających miejsce zamieszkania w Szwecji, zabezpieczonych hipotekami na nieruchomościach. Ponadto w 2018 r. Finansinspektionen zwiększył wskaźnik antycyklicznego bufora kapitałowego z 2 % do 2,5 %; wskaźnik ten ma zastosowanie od września 2019 r. |
| --- | --- |

(11)

Od 2016 r. szwedzkie organy krajowe zaostrzyły lub wprowadziły szereg środków ukierunkowanych na kredytobiorców i środków opartych na kapitale: W 2016 r. wprowadzono wymogi dotyczące amortyzacji nowych kredytów hipotecznych. Wymogi te były związane ze wskaźnikiem wysokości kredytu do wartości zabezpieczenia (LTV) w odniesieniu do nowych kredytów, i zobowiązywały do amortyzacji o co najmniej 2 % rocznie w przypadku kredytów o wskaźniku LTV powyżej 70 %, oraz o 1 % rocznie w przypadku kredytów o wskaźniku LTV wynoszącym 50 % do 70 %. W 2017 r. wymogi te zostały zaostrzone w odniesieniu do wskaźnika wysokości kredytu do dochodu (LTI) dla nowych kredytów poprzez zwiększenie tych wymogów o 1 punkt procentowy rocznie w odniesieniu do nowych kredytów hipotecznych o wskaźniku LTI powyżej 4.5. W 2018 r. Finansinspektionen (szwedzki urząd nadzoru finansowego) nałożył na wszystkie krajowe instytucje kredytowe stosujące metodę ratingów wewnętrznych, zgodnie z art. 458 rozporządzenia (UE) nr 575/2013, specyficzny dla instytucji kredytowej poziom minimalny wynoszący 25 % w odniesieniu do ważonej ekspozycją średniej wag ryzyka stosowanych do portfela ekspozycji detalicznych wobec dłużników mających miejsce zamieszkania w Szwecji, zabezpieczonych hipotekami na nieruchomościach. Ponadto w 2018 r. Finansinspektionen zwiększył wskaźnik antycyklicznego bufora kapitałowego z 2 % do 2,5 %; wskaźnik ten ma zastosowanie od września 2019 r.

| (12) | Chociaż przyczyny podatności na zagrożenia zidentyfikowane w Szwecji mają w dużej mierze charakter cykliczny, stoją za nimi także czynniki strukturalne, co skutkuje wyższym poziomem ryzyka systemowego. Tymi czynnikami są: (i) brak podaży mieszkań, co wywiera presję na ceny nieruchomości mieszkalnych i zadłużenie gospodarstw domowych, które decydują się na zakup własnych nieruchomości mieszkalnych, oraz (ii) korzystne rozwiązania podatkowe dotyczące nieruchomości mieszkalnych, np. możliwość odliczenia od podatku odsetek od kredytów hipotecznych, co może sprzyjać wzrostowi cen nieruchomości i stanowić zachętę dla gospodarstw domowych do nadmiernego zadłużania się. |
| --- | --- |

(12)

Chociaż przyczyny podatności na zagrożenia zidentyfikowane w Szwecji mają w dużej mierze charakter cykliczny, stoją za nimi także czynniki strukturalne, co skutkuje wyższym poziomem ryzyka systemowego. Tymi czynnikami są: (i) brak podaży mieszkań, co wywiera presję na ceny nieruchomości mieszkalnych i zadłużenie gospodarstw domowych, które decydują się na zakup własnych nieruchomości mieszkalnych, oraz (ii) korzystne rozwiązania podatkowe dotyczące nieruchomości mieszkalnych, np. możliwość odliczenia od podatku odsetek od kredytów hipotecznych, co może sprzyjać wzrostowi cen nieruchomości i stanowić zachętę dla gospodarstw domowych do nadmiernego zadłużania się.

| (13) | W związku z tym – jakkolwiek ERRS zauważa szeroki zakres środków makroostrożnościowych wprowadzonych w Szwecji – ERRS stwierdza, że choć środki te są odpowiednie, są one jedynie częściowo wystarczające do wyeliminowania zidentyfikowanych zagrożeń dotyczących nieruchomości mieszkalnych, w szczególności zadłużenia gospodarstw domowych i zawyżenia cen nieruchomości mieszkalnych, w perspektywie średnioterminowej. Biorąc pod uwagę fakt, że wymienione podatności na zagrożenia wynikają w pewnym stopniu z czynników strukturalnych, które wykraczają poza politykę makroostrożnościową, konieczne są inne strategie ukierunkowane na uzupełnienie i wsparcie aktualnych środków makroostrożnościowych, tak aby w bardziej skuteczny i efektywny sposób odpowiedzieć na czynniki przyczyniające się do narastania ryzyka systemowego na rynku nieruchomości mieszkalnych w Szwecji, nie powodując nadmiernych kosztów dla systemu gospodarki realnej i szwedzkiego systemu finansowego. Środki zaproponowane w niniejszym zaleceniu mają na celu uzupełnienie istniejących środków makroostrożnościowych w Szwecji. |
| --- | --- |

(13)

W związku z tym – jakkolwiek ERRS zauważa szeroki zakres środków makroostrożnościowych wprowadzonych w Szwecji – ERRS stwierdza, że choć środki te są odpowiednie, są one jedynie częściowo wystarczające do wyeliminowania zidentyfikowanych zagrożeń dotyczących nieruchomości mieszkalnych, w szczególności zadłużenia gospodarstw domowych i zawyżenia cen nieruchomości mieszkalnych, w perspektywie średnioterminowej. Biorąc pod uwagę fakt, że wymienione podatności na zagrożenia wynikają w pewnym stopniu z czynników strukturalnych, które wykraczają poza politykę makroostrożnościową, konieczne są inne strategie ukierunkowane na uzupełnienie i wsparcie aktualnych środków makroostrożnościowych, tak aby w bardziej skuteczny i efektywny sposób odpowiedzieć na czynniki przyczyniające się do narastania ryzyka systemowego na rynku nieruchomości mieszkalnych w Szwecji, nie powodując nadmiernych kosztów dla systemu gospodarki realnej i szwedzkiego systemu finansowego. Środki zaproponowane w niniejszym zaleceniu mają na celu uzupełnienie istniejących środków makroostrożnościowych w Szwecji.

| (14) | Niniejsze zalecenie ma na celu zarekomendowanie: a) podjęcia szerszych działań w zakresie polityki mających na celu ograniczenie czynników sprzyjających rosnącemu zadłużeniu gospodarstw domowych lub je wspierających; oraz b) zaostrzenia istniejących lub uruchomienia nowych środków makroostrożnościowych w przypadku dalszego wzrostu zagrożeń związanych z zadłużeniem gospodarstw domowych i zawyżeniem cen nieruchomości mieszkalnych wynikającego z uwarunkowań cyklu gospodarczego i finansowego. |
| --- | --- |

(14)

Niniejsze zalecenie ma na celu zarekomendowanie: a) podjęcia szerszych działań w zakresie polityki mających na celu ograniczenie czynników sprzyjających rosnącemu zadłużeniu gospodarstw domowych lub je wspierających; oraz b) zaostrzenia istniejących lub uruchomienia nowych środków makroostrożnościowych w przypadku dalszego wzrostu zagrożeń związanych z zadłużeniem gospodarstw domowych i zawyżeniem cen nieruchomości mieszkalnych wynikającego z uwarunkowań cyklu gospodarczego i finansowego.

| (15) | Niniejsze zalecenie nie narusza kompetencji banków centralnych Unii w zakresie polityki pieniężnej. |
| --- | --- |

(15)

Niniejsze zalecenie nie narusza kompetencji banków centralnych Unii w zakresie polityki pieniężnej.

| (16) | Zalecenia ERRS są publikowane po poinformowaniu Rady Unii Europejskiej o takim zamiarze przez Radę Generalną i umożliwieniu Radzie Unii Europejskiej zajęcia stanowiska w tym zakresie, oraz po poinformowaniu adresatów zaleceń o zamiarze ich opublikowania, |
| --- | --- |

(16)

Zalecenia ERRS są publikowane po poinformowaniu Rady Unii Europejskiej o takim zamiarze przez Radę Generalną i umożliwieniu Radzie Unii Europejskiej zajęcia stanowiska w tym zakresie, oraz po poinformowaniu adresatów zaleceń o zamiarze ich opublikowania,

PRZYJMUJE NINIEJSZE ZALECENIE:

SEKCJA 1

ZALECENIA

Zalecenie A – Zmiany strukturalne związane z kredytami hipotecznymi oraz sektorem nieruchomości mieszkalnych

Zaleca się, aby Szwecja dokonała przeglądu swojej polityki w celu ograniczenia czynników strukturalnych zidentyfikowanych w Szwecji jako źródło ryzyka systemowego, ponieważ stanowią one zachętę dla gospodarstw domowych do popadania w nadmierne zadłużenie hipoteczne lub powodują nadmierny wzrost cen nieruchomości mieszkalnych i zadłużenia hipotecznego.

Zalecenie B – Monitorowanie podatności na zagrożenia oraz uruchomienie lub zaostrzenie środków makroostrożnościowych

| 1. | Zaleca się, aby szwedzkie organy krajowe, którym powierzono monitorowanie ryzyka systemowego, uważnie monitorowały podatności na zagrożenia związane z zadłużeniem gospodarstw domowych i zawyżoną wyceną nieruchomości mieszkalnych w średnim okresie, w tym między innymi poprzez:






  a) | ocenę – na podstawie danych o poszczególnych kredytach w odniesieniu do nowych kredytów hipotecznych – zdolności kredytobiorców, którzy zaciągają nowe kredyty hipoteczne, do sprostania niekorzystnym warunków gospodarczym lub finansowym lub niekorzystnym zmianom sytuacji na rynku nieruchomości mieszkalnych; oraz |
| --- | --- | --- |

1.

a)

ocenę – na podstawie danych o poszczególnych kredytach w odniesieniu do nowych kredytów hipotecznych – zdolności kredytobiorców, którzy zaciągają nowe kredyty hipoteczne, do sprostania niekorzystnym warunków gospodarczym lub finansowym lub niekorzystnym zmianom sytuacji na rynku nieruchomości mieszkalnych; oraz

| b) | ocenę potencjalnych strat kredytowych w odniesieniu do istniejących portfeli hipotecznych, a także potencjalnych efektów wtórnych dla stabilności finansowej w przypadku niekorzystnego rozwoju sytuacji gospodarczej lub finansowej. |
| --- | --- |

b)

ocenę potencjalnych strat kredytowych w odniesieniu do istniejących portfeli hipotecznych, a także potencjalnych efektów wtórnych dla stabilności finansowej w przypadku niekorzystnego rozwoju sytuacji gospodarczej lub finansowej.

| 2. | Zaleca się, aby w celu uniknięcia narastania ryzyka kredytowego szwedzkie organy makroostrożnościowe, którym powierzono uruchomienie środków ukierunkowanych na kredytobiorców, uruchomiły dodatkowe środki ukierunkowane na kredytobiorców lub zaostrzyły istniejące, jeżeli wyniki monitorowania prowadzonego zgodnie z lit. a) zalecenia B(1) dostarczą dowodów wskazujących, że istotny lub rosnący odsetek kredytobiorców, którzy zaciągają nowe kredyty hipoteczne, może nie być w stanie obsługiwać swojego zadłużenia w przypadku zaistnienia niekorzystnych warunków gospodarczych lub finansowych. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Zaleca się, aby – w zależności od przypadku – organ makroostrożnościowy, wyznaczony organ lub właściwy organ w Szwecji zaostrzyły istniejące lub wprowadziły nowe środki oparte na kapitale w celu zapewnienia wystarczającego kapitału na kredyty hipoteczne udzielane przez instytucje kredytowe działające na podstawie zezwolenia udzielonego w Szwecji, jeżeli wyniki monitorowania przeprowadzonego zgodnie z lit. b) zalecenia B(1) dostarczą dowodów na to, że potencjalne straty kredytowe z tytułu istniejących kredytów hipotecznych w przypadku niekorzystnych warunków gospodarczych lub finansowych lub niekorzystnego rozwoju sytuacji na rynku nieruchomości mieszkalnych, jak również straty kredytowe z tytułu innych kredytów, wynikające ze spadku konsumpcji przez gospodarstwa domowe z kredytami na cele mieszkaniowe, wzrosły z powodu czynników o charakterze cyklicznym, gospodarczym i finansowym. |
| --- | --- |

3.

SEKCJA 2

IMPLEMENTACJA

1.   Definicje

Użyte w niniejszym zaleceniu wyrażenia oznaczają:

| a) | „środki ukierunkowane na kredytobiorców” – środki makroostrożnościowe dotyczące kredytobiorców; |
| --- | --- |

a)

„środki ukierunkowane na kredytobiorców” – środki makroostrożnościowe dotyczące kredytobiorców;

| b) | „bezpośrednia kontrola” – rzeczywistą i skuteczną możliwość narzucania instytucjom finansowym objętym zakresem działania odpowiedniego organu makroostrożnościowego środków makroostrożnościowych oraz możliwość modyfikowania tych środków, o ile jest to niezbędne do osiągnięcia ostatecznego lub pośredniego celu polityki makroostrożnościowej; |
| --- | --- |

b)

„bezpośrednia kontrola” – rzeczywistą i skuteczną możliwość narzucania instytucjom finansowym objętym zakresem działania odpowiedniego organu makroostrożnościowego środków makroostrożnościowych oraz możliwość modyfikowania tych środków, o ile jest to niezbędne do osiągnięcia ostatecznego lub pośredniego celu polityki makroostrożnościowej;

| c) | „kompetencje doradcze” – możliwość wskazywania w drodze zaleceń sposobu stosowania instrumentów makroostrożnościowych, o ile jest to niezbędne do osiągnięcia ostatecznego lub pośredniego celu polityki makroostrożnościowej; |
| --- | --- |

c)

„kompetencje doradcze” – możliwość wskazywania w drodze zaleceń sposobu stosowania instrumentów makroostrożnościowych, o ile jest to niezbędne do osiągnięcia ostatecznego lub pośredniego celu polityki makroostrożnościowej;

| d) | „wskaźnik wysokości kredytu do wartości zabezpieczenia” (LTV) – stosunek sumy wszystkich kredytów albo transz kredytu zabezpieczonych przez kredytobiorcę na nieruchomości w momencie udzielenia kredytu do wartości tej nieruchomości w momencie udzielenia kredytu; |
| --- | --- |

d)

„wskaźnik wysokości kredytu do wartości zabezpieczenia” (LTV) – stosunek sumy wszystkich kredytów albo transz kredytu zabezpieczonych przez kredytobiorcę na nieruchomości w momencie udzielenia kredytu do wartości tej nieruchomości w momencie udzielenia kredytu;

| e) | „wskaźnik wysokości kredytu do dochodu” (LTI) – stosunek sumy wszystkich kredytów albo transz kredytu zabezpieczonych przez kredytobiorcę na nieruchomości w momencie udzielenia kredytu do całkowitego rocznego dochodu do dyspozycji kredytobiorcy w momencie udzielenia kredytu; |
| --- | --- |

e)

„wskaźnik wysokości kredytu do dochodu” (LTI) – stosunek sumy wszystkich kredytów albo transz kredytu zabezpieczonych przez kredytobiorcę na nieruchomości w momencie udzielenia kredytu do całkowitego rocznego dochodu do dyspozycji kredytobiorcy w momencie udzielenia kredytu;

| f) | „średni okres” – perspektywę trzyletnią; |
| --- | --- |

f)

„średni okres” – perspektywę trzyletnią;

| g) | „koszty obsługi zadłużenia” – łączne spłaty kwoty głównej oraz odsetek od całkowitego zadłużenia kredytobiorcy w danym okresie (z reguły jednego roku); |
| --- | --- |

g)

„koszty obsługi zadłużenia” – łączne spłaty kwoty głównej oraz odsetek od całkowitego zadłużenia kredytobiorcy w danym okresie (z reguły jednego roku);

| h) | „organ makroostrożnościowy” – krajowy organ makroostrożnościowy, którego cele, organizację, kompetencje, zasady ponoszenia odpowiedzialności i inne cechy zostały określone w zaleceniu ERRS/2011/3 (8); |
| --- | --- |

h)

„organ makroostrożnościowy” – krajowy organ makroostrożnościowy, którego cele, organizację, kompetencje, zasady ponoszenia odpowiedzialności i inne cechy zostały określone w zaleceniu ERRS/2011/3 (8);

| i) | „wskaźnik zadłużenia do dochodu” (DTI) – stosunek całkowitego zadłużenia kredytobiorcy w momencie udzielenia kredytu do całkowitego rocznego dochodu do dyspozycji kredytobiorcy w momencie udzielenia kredytu; |
| --- | --- |

i)

„wskaźnik zadłużenia do dochodu” (DTI) – stosunek całkowitego zadłużenia kredytobiorcy w momencie udzielenia kredytu do całkowitego rocznego dochodu do dyspozycji kredytobiorcy w momencie udzielenia kredytu;

| j) | „wskaźnik obsługi zadłużenia do dochodu” (DSTI) – stosunek całkowitych rocznych kosztów obsługi zadłużenia do całkowitego rocznego dochodu do dyspozycji kredytobiorcy w momencie udzielenia kredytu; |
| --- | --- |

j)

„wskaźnik obsługi zadłużenia do dochodu” (DSTI) – stosunek całkowitych rocznych kosztów obsługi zadłużenia do całkowitego rocznego dochodu do dyspozycji kredytobiorcy w momencie udzielenia kredytu;

| k) | „termin zapadalności” – okres obowiązywania umowy kredytu na nieruchomość mieszkalną wyrażony w latach w momencie udzielenia kredytu. |
| --- | --- |

k)

„termin zapadalności” – okres obowiązywania umowy kredytu na nieruchomość mieszkalną wyrażony w latach w momencie udzielenia kredytu.

2.   Kryteria implementacji

| 1. | Do implementacji niniejszego zalecenia stosuje się następujące kryteria:






  a) | należy odpowiednio uwzględnić zasadę proporcjonalności, biorąc pod uwagę cel i treść zalecenia A i zalecenia B; |
| --- | --- | --- |

1.

a)

należy odpowiednio uwzględnić zasadę proporcjonalności, biorąc pod uwagę cel i treść zalecenia A i zalecenia B;

| b) | w odniesieniu do zalecenia A przy wdrażaniu zmian w zakresie polityki powinno się uwzględniać sytuację Szwecji w kontekście cykli gospodarczych i finansowych, tak aby środki te nie spowodowały zwiększenia podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Szwecji ani ich materializacji; |
| --- | --- |

b)

w odniesieniu do zalecenia A przy wdrażaniu zmian w zakresie polityki powinno się uwzględniać sytuację Szwecji w kontekście cykli gospodarczych i finansowych, tak aby środki te nie spowodowały zwiększenia podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Szwecji ani ich materializacji;

| c) | kalibracja i stopniowe wprowadzanie uruchamianych lub zaostrzanych środków ukierunkowanych na kredytobiorców lub środków opartych na kapitale na podstawie zalecenia B powinny uwzględniać sytuację Szwecji w kontekście cykli gospodarczych i finansowych oraz wszelkie ich potencjalne skutki odnoszące się do powiązanych kosztów i korzyści; |
| --- | --- |

c)

kalibracja i stopniowe wprowadzanie uruchamianych lub zaostrzanych środków ukierunkowanych na kredytobiorców lub środków opartych na kapitale na podstawie zalecenia B powinny uwzględniać sytuację Szwecji w kontekście cykli gospodarczych i finansowych oraz wszelkie ich potencjalne skutki odnoszące się do powiązanych kosztów i korzyści;

| d) | szczegółowe kryteria zgodności z zaleceniem A i zaleceniem B są określone w załączniku I. |
| --- | --- |

d)

szczegółowe kryteria zgodności z zaleceniem A i zaleceniem B są określone w załączniku I.

| 2. | Adresaci niniejszego zalecenia przekazują ERRS oraz Radzie sprawozdania dotyczące działań podjętych w celu realizacji niniejszego zalecenia lub we właściwy sposób uzasadniające niepodjęcie takich działań. Sprawozdania takie powinny obejmować co najmniej:






  a) | informacje dotyczące treści i harmonogramu podjętych działań; |
| --- | --- | --- |

2.

a)

informacje dotyczące treści i harmonogramu podjętych działań;

| b) | ocenę podatności na zagrożenia związane z zadłużeniem gospodarstw domowych oraz zawyżeniem cen nieruchomości mieszkalnych, w tym podział nowych kredytów hipotecznych według wskaźnika LTV, DTI i DSTI i terminów zapadalności, przy obliczeniu odpowiednich wskaźników zgodnie z załącznikiem IV do zalecenia Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/14 (9), wraz z oceną funkcjonowania podjętych działań przy uwzględnieniu celów niniejszego zalecenia; |
| --- | --- |

b)

ocenę podatności na zagrożenia związane z zadłużeniem gospodarstw domowych oraz zawyżeniem cen nieruchomości mieszkalnych, w tym podział nowych kredytów hipotecznych według wskaźnika LTV, DTI i DSTI i terminów zapadalności, przy obliczeniu odpowiednich wskaźników zgodnie z załącznikiem IV do zalecenia Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/14 (9), wraz z oceną funkcjonowania podjętych działań przy uwzględnieniu celów niniejszego zalecenia;

| c) | szczegółowe uzasadnienie niepodjęcia działań lub odstępstw od postanowień niniejszego zalecenia, w tym opóźnień. |
| --- | --- |

c)

szczegółowe uzasadnienie niepodjęcia działań lub odstępstw od postanowień niniejszego zalecenia, w tym opóźnień.

3.   Terminy informowania o realizacji zaleceń

W terminach określonych poniżej adresaci niniejszego zalecenia informują ERRS oraz Radę o działaniach podjętych w celu realizacji niniejszego zalecenia lub we właściwy sposób uzasadniają niepodjęcie takich działań.

| a) | Zalecenie A

  W terminie do 31 października 2022 r. adresat zalecenia A przekazuje ERRS i Radzie sprawozdanie dotyczące implementacji zalecenia A. |
| --- | --- |

a)

Zalecenie A

W terminie do 31 października 2022 r. adresat zalecenia A przekazuje ERRS i Radzie sprawozdanie dotyczące implementacji zalecenia A.

| b) | Zalecenie B

  Do dnia 31 października 2020 r., a następnie co roku, do dnia 31 października 2022 r., adresaci zalecenia B przedkładają ERRS i Radzie sprawozdania z monitorowania podatności na zagrożenia związane z zadłużeniem gospodarstw domowych oraz działań podjętych w celu wyeliminowania takich podatności na zagrożenia. W przypadku gdy za podejmowanie działań w celu wyeliminowania zidentyfikowanych podatności na zagrożenia odpowiedzialny jest więcej niż jeden organ, przedłożeniu podlega jedno wspólne sprawozdanie. |
| --- | --- |

b)

Zalecenie B

Do dnia 31 października 2020 r., a następnie co roku, do dnia 31 października 2022 r., adresaci zalecenia B przedkładają ERRS i Radzie sprawozdania z monitorowania podatności na zagrożenia związane z zadłużeniem gospodarstw domowych oraz działań podjętych w celu wyeliminowania takich podatności na zagrożenia. W przypadku gdy za podejmowanie działań w celu wyeliminowania zidentyfikowanych podatności na zagrożenia odpowiedzialny jest więcej niż jeden organ, przedłożeniu podlega jedno wspólne sprawozdanie.

4.   Monitorowanie i ocena

| 1. | Sekretariat ERRS:






  a) | udziela pomocy adresatom poprzez zapewnianie koordynacji składania sprawozdań, dostarczanie odpowiednich wzorów i formularzy oraz, w razie potrzeby, szczegółowe określanie procedury i terminów informowania o realizacji zaleceń; |
| --- | --- | --- |

1.

a)

udziela pomocy adresatom poprzez zapewnianie koordynacji składania sprawozdań, dostarczanie odpowiednich wzorów i formularzy oraz, w razie potrzeby, szczegółowe określanie procedury i terminów informowania o realizacji zaleceń;

| b) | weryfikuje realizację zaleceń przez adresatów, udziela im pomocy na ich wniosek oraz przedkłada Radzie Generalnej sprawozdania dotyczące realizacji zaleceń. Przeprowadzone zostaną trzy oceny, które rozpoczną się w następujących terminach:






  (i) | do dnia 31 grudnia 2020 r. – w odniesieniu do implementacji zalecenia B; |
| --- | --- | --- |

b)

weryfikuje realizację zaleceń przez adresatów, udziela im pomocy na ich wniosek oraz przedkłada Radzie Generalnej sprawozdania dotyczące realizacji zaleceń. Przeprowadzone zostaną trzy oceny, które rozpoczną się w następujących terminach:

(i)

do dnia 31 grudnia 2020 r. – w odniesieniu do implementacji zalecenia B;

| (ii) | do dnia 31 grudnia 2021 r. – w odniesieniu do implementacji zalecenia B; oraz |
| --- | --- |

(ii)

do dnia 31 grudnia 2021 r. – w odniesieniu do implementacji zalecenia B; oraz

| (iii) | do dnia 31 grudnia 2022 r. – w odniesieniu do implementacji zaleceń A i B. |
| --- | --- |

(iii)

do dnia 31 grudnia 2022 r. – w odniesieniu do implementacji zaleceń A i B.

| 2. | Rada Generalna ocenia działania adresatów i przedstawiane przez nich uzasadnienia oraz, w razie potrzeby, może stwierdzić nieodpowiednie zastosowanie się do niniejszego zalecenia lub brak odpowiedniego uzasadnienia niepodjęcia działań. |
| --- | --- |

2.

Sporządzono we Frankfurcie nad Menem dnia 27 czerwca 2019 r.

W imieniu Rady Generalnej ERRS

Szef Sekretariatu ERRS

Francesco MAZZAFERRO

---

(1)  Dz.U. L 331 z 15.12.2010, s. 1.

1

(2)  Zalecenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego z dnia 4 kwietnia 2013 r. w sprawie celów pośrednich i instrumentów polityki makroostrożnościowej (Dz.U. C 170 z 15.6.2013. s. 1).

2

(3)  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/36/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie warunków dopuszczenia instytucji kredytowych do działalności oraz nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami kredytowymi i firmami inwestycyjnymi, zmieniająca dyrektywę 2002/87/WE i uchylająca dyrektywy 2006/48/WE oraz 2006/49/WE (Dz.U. L 176 z 27.6.2013, s. 338).

3

(4)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, zmieniające rozporządzenie (UE) nr 648/2012 (Dz.U. L 176 z 27.6.2013, s. 1).

4

(5)  Zob. „Vulnerabilities in the EU Residential Real Estate Sector”, ERRS, listopad 2016 r., dokument dostępny na stronie internetowej ERRS pod adresem www.esrb.europa.eu.

5

(6)  Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/11 z dnia 22 września 2016 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Szwecji w średnim okresie (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 55).

6

(7)  Zob. „Vulnerabilities in the residential real estate sectors of EEA countries”, ERRS, 2019 r., dokument dostępny na stronie internetowej ERRS pod adresem www.esrb.europa.eu.

7

(8)  Zalecenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2011/3 z dnia 22 grudnia 2011 r. w sprawie mandatu makroostrożnościowego organów krajowych (Dz.U. C 41 z 14.2.2012, s. 1).

8

(9)  Zalecenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/14 z dnia 31 października 2016 r. w sprawie uzupełniania luk w danych dotyczących sektora nieruchomości (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 1).

9

---

ZAŁĄCZNIK I

OKREŚLENIE KRYTERIÓW ZGODNOŚCI MAJĄCYCH ZASTOSOWANIE DO ZALECEŃ

Zalecenie A – Zmiany strukturalne związane z kredytami hipotecznymi oraz sektorem nieruchomości mieszkalnych

Do zalecenia A zastosowanie ma następujące kryterium zgodności.

Przy formułowaniu opcji dotyczących polityki oraz przed wprowadzeniem zmian w zakresie polityki należy dokonać oceny wpływu proponowanych środków, uwzględniając sytuację Szwecji w kontekście cykli gospodarczych i finansowych, w celu zapewnienia, aby środki takie nie spowodowały zwiększenia podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Szwecji ani ich materializacji.

Zalecenie B – Monitorowanie podatności na zagrożenia oraz uruchomienie lub zaostrzenie środków makroostrożnościowych

Do zalecenia B zastosowanie ma następujące kryterium zgodności.

Przed uruchomieniem innych środków makroostrożnościowych lub zaostrzeniem istniejących należy dokonać oceny sytuacji Szwecji w kontekście cykli gospodarczych i finansowych w celu ustalenia, czy takie uruchomienie środków lub ich zaostrzenie byłoby właściwe.

---

| 30.10.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 366/41 |
| --- | --- | --- | --- |

30.10.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 366/41

---

OSTRZEŻENIE EUROPEJSKIEJ RADY DS. RYZYKA SYSTEMOWEGO

z dnia 27 czerwca 2019 r.

w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Republice Czeskiej w średnim okresie

(ERRS/2019/10)

(2019/C 366/07)

RADA GENERALNA EUROPEJSKIEJ RADY DS. RYZYKA SYSTEMOWEGO,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1092/2010 z dnia 24 listopada 2010 r. w sprawie unijnego nadzoru makroostrożnościowego nad systemem finansowym i ustanowienia Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego (1), w szczególności art. 3, art. 16 i art. 18,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | Mieszkalnictwo stanowi kluczowy sektor gospodarki realnej i stanowi znaczną część majątku gospodarstw domowych oraz akcji kredytowej banków. Nieruchomości mieszkalne stanowią znaczną część aktywów gospodarstw domowych, a kredyty na nieruchomości stanowią często znaczną część bilansów instytucji kredytowych. Ponadto budownictwo mieszkaniowe jest zazwyczaj ważnym elementem gospodarki realnej, będąc źródłem zatrudnienia, inwestycji i wzrostu. |
| --- | --- |

(1)

Mieszkalnictwo stanowi kluczowy sektor gospodarki realnej i stanowi znaczną część majątku gospodarstw domowych oraz akcji kredytowej banków. Nieruchomości mieszkalne stanowią znaczną część aktywów gospodarstw domowych, a kredyty na nieruchomości stanowią często znaczną część bilansów instytucji kredytowych. Ponadto budownictwo mieszkaniowe jest zazwyczaj ważnym elementem gospodarki realnej, będąc źródłem zatrudnienia, inwestycji i wzrostu.

| (2) | Wcześniejsze kryzysy finansowe i doświadczenia wielu krajów pokazały, że destabilizujące zmiany zachodzące na rynkach nieruchomości mogą mieć poważne konsekwencje dla stabilności systemu finansowego oraz całej gospodarki, co może także prowadzić do przenoszenia się niekorzystnych zjawisk między krajami. Wpływ na stabilność finansową może być zarówno bezpośredni, jak i pośredni. Skutki bezpośrednie to straty kredytowe z tytułu portfeli hipotecznych z powodu niekorzystnych warunków gospodarczych i finansowych oraz równoczesnych negatywnych zmian na rynku nieruchomości mieszkalnych. Skutki pośrednie są związane ze zmianą poziomu konsumpcji gospodarstw domowych, co może prowadzić do dalszych konsekwencji dla gospodarki realnej i stabilności finansowej. |
| --- | --- |

(2)

Wcześniejsze kryzysy finansowe i doświadczenia wielu krajów pokazały, że destabilizujące zmiany zachodzące na rynkach nieruchomości mogą mieć poważne konsekwencje dla stabilności systemu finansowego oraz całej gospodarki, co może także prowadzić do przenoszenia się niekorzystnych zjawisk między krajami. Wpływ na stabilność finansową może być zarówno bezpośredni, jak i pośredni. Skutki bezpośrednie to straty kredytowe z tytułu portfeli hipotecznych z powodu niekorzystnych warunków gospodarczych i finansowych oraz równoczesnych negatywnych zmian na rynku nieruchomości mieszkalnych. Skutki pośrednie są związane ze zmianą poziomu konsumpcji gospodarstw domowych, co może prowadzić do dalszych konsekwencji dla gospodarki realnej i stabilności finansowej.

| (3) | Rynki nieruchomości są podatne na zmiany koniunktury. Podejmowanie nadmiernego ryzyka, nadmierne stosowanie dźwigni finansowej i niedostosowane systemy motywacyjne w okresie ożywienia koniunktury na rynku nieruchomości mogą wywołać poważne negatywne skutki zarówno dla stabilności finansowej, jak i gospodarki realnej. Biorąc pod uwagę znaczenie nieruchomości mieszkalnych dla stabilności finansowej i makroekonomicznej, szczególnie ważne jest dążenie do zapobiegania narastaniu podatności na zagrożenia na rynkach nieruchomości mieszkalnych poprzez zastosowania polityki makroostrożnościowej, która stanowi również środek ograniczania ryzyka systemowego. |
| --- | --- |

(3)

Rynki nieruchomości są podatne na zmiany koniunktury. Podejmowanie nadmiernego ryzyka, nadmierne stosowanie dźwigni finansowej i niedostosowane systemy motywacyjne w okresie ożywienia koniunktury na rynku nieruchomości mogą wywołać poważne negatywne skutki zarówno dla stabilności finansowej, jak i gospodarki realnej. Biorąc pod uwagę znaczenie nieruchomości mieszkalnych dla stabilności finansowej i makroekonomicznej, szczególnie ważne jest dążenie do zapobiegania narastaniu podatności na zagrożenia na rynkach nieruchomości mieszkalnych poprzez zastosowania polityki makroostrożnościowej, która stanowi również środek ograniczania ryzyka systemowego.

| (4) | Jakkolwiek ważną przyczyną zwiększonej podatności na zagrożenia na rynkach nieruchomości mieszkalnych w państwach Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) są czynniki cykliczne, istotną rolę w ich zwiększeniu odgrywają także czynniki strukturalne. Czynniki te mogą obejmować brak podaży mieszkań, która wywiera presję na ceny nieruchomości mieszkalnych i zadłużenie gospodarstw domowych, które decydują się na zakup własnych nieruchomości mieszkalnych, a także inne polityki publiczne, które mogą stanowić zachętę dla gospodarstw domowych do nadmiernego zadłużenia się. Biorąc pod uwagę, że czynniki te wykraczają poza politykę makroostrożnościową, uzupełnieniem obecnie stosowanych środków makroostrożnościowych mogą być środki pochodzące z innych obszarów polityki, co pozwoli wyeliminować podatności na zagrożenia na rynkach nieruchomości mieszkalnych w poszczególnych krajach w sposób efektywny i skuteczny bez powodowania nadmiernych kosztów dla gospodarki realnej i systemu finansowego. |
| --- | --- |

(4)

Jakkolwiek ważną przyczyną zwiększonej podatności na zagrożenia na rynkach nieruchomości mieszkalnych w państwach Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) są czynniki cykliczne, istotną rolę w ich zwiększeniu odgrywają także czynniki strukturalne. Czynniki te mogą obejmować brak podaży mieszkań, która wywiera presję na ceny nieruchomości mieszkalnych i zadłużenie gospodarstw domowych, które decydują się na zakup własnych nieruchomości mieszkalnych, a także inne polityki publiczne, które mogą stanowić zachętę dla gospodarstw domowych do nadmiernego zadłużenia się. Biorąc pod uwagę, że czynniki te wykraczają poza politykę makroostrożnościową, uzupełnieniem obecnie stosowanych środków makroostrożnościowych mogą być środki pochodzące z innych obszarów polityki, co pozwoli wyeliminować podatności na zagrożenia na rynkach nieruchomości mieszkalnych w poszczególnych krajach w sposób efektywny i skuteczny bez powodowania nadmiernych kosztów dla gospodarki realnej i systemu finansowego.

| (5) | W 2016 r. Europejska Rada ds. Ryzyka Systemowego (ERRS) przeprowadziła ocenę podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w całej Unii w średnim okresie (2). Ocena ta umożliwiła ERRS zidentyfikowanie w kilku państwach podatności na zagrożenia w średnim okresie jako źródeł ryzyka systemowego dla stabilności finansowej, co doprowadziło do wydania ostrzeżeń dla ośmiu państw: Belgii (3), Danii (4), Luksemburga (5), Niderlandów (6), Austrii (7), Finlandii (8), Szwecji (9) i Zjednoczonego Królestwa (10). |
| --- | --- |

(5)

W 2016 r. Europejska Rada ds. Ryzyka Systemowego (ERRS) przeprowadziła ocenę podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w całej Unii w średnim okresie (2). Ocena ta umożliwiła ERRS zidentyfikowanie w kilku państwach podatności na zagrożenia w średnim okresie jako źródeł ryzyka systemowego dla stabilności finansowej, co doprowadziło do wydania ostrzeżeń dla ośmiu państw: Belgii (3), Danii (4), Luksemburga (5), Niderlandów (6), Austrii (7), Finlandii (8), Szwecji (9) i Zjednoczonego Królestwa (10).

| (6) | ERRS zakończyła niedawno systematyczną, prognostyczną ocenę podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w całym EOG (11). |
| --- | --- |

(6)

ERRS zakończyła niedawno systematyczną, prognostyczną ocenę podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w całym EOG (11).

| (7) | W tym kontekście ERRS określiła dla jedenastu krajów, w tym Republiki Czeskiej, źródła podatności na zagrożenia powodujące powstanie ryzyka systemowego dla stabilności finansowej, co do których nie podjęto dotychczas wystarczających działań. |
| --- | --- |

(7)

W tym kontekście ERRS określiła dla jedenastu krajów, w tym Republiki Czeskiej, źródła podatności na zagrożenia powodujące powstanie ryzyka systemowego dla stabilności finansowej, co do których nie podjęto dotychczas wystarczających działań.

| (8) | ERRS odnotowuje działania makroostrożnościowe podjęte przez Republikę Czeską w celu zmniejszenia ryzyka systemowego płynącego z sektora nieruchomości mieszkalnych i sugeruje, że odpowiednie władze czeskie powinny być gotowe do podjęcia dalszych działań w przypadku, gdyby obecny kurs polityki makroostrożnościowej okazał się niewystarczający. |
| --- | --- |

(8)

ERRS odnotowuje działania makroostrożnościowe podjęte przez Republikę Czeską w celu zmniejszenia ryzyka systemowego płynącego z sektora nieruchomości mieszkalnych i sugeruje, że odpowiednie władze czeskie powinny być gotowe do podjęcia dalszych działań w przypadku, gdyby obecny kurs polityki makroostrożnościowej okazał się niewystarczający.

| (9) | Dokonana przez ERRS ocena podatności na zagrożenia w odniesieniu do Republiki Czeskiej zwraca uwagę na następujące kwestie:






  a) | wzrost cen nieruchomości mieszkalnych przewyższył wzrost dochodów gospodarstw domowych w średnim okresie i nie może być w pełni uzasadniony zmianami zdolności obsługi zadłużenia gospodarstw domowych. Česká národní banka (CNB) szacuje, że od drugiej połowy 2018 r. ceny nieruchomości mieszkalnych w Republice Czeskiej były zawyżone o 10 % do 15 %. Oprócz udziału czynników cyklicznych istnieją istotne czynniki strukturalne, które mogły przyczynić się do takiego zawyżenia cen. W szczególności powolne tempo prac nad przyszłym planem metropolitalnym w Pradze oraz opóźnienia w wydawaniu pozwoleń na budowę mogły również przyczynić się do ograniczenia podaży mieszkań, zwłaszcza w stolicy; |
| --- | --- | --- |

(9)

Dokonana przez ERRS ocena podatności na zagrożenia w odniesieniu do Republiki Czeskiej zwraca uwagę na następujące kwestie:

a)

wzrost cen nieruchomości mieszkalnych przewyższył wzrost dochodów gospodarstw domowych w średnim okresie i nie może być w pełni uzasadniony zmianami zdolności obsługi zadłużenia gospodarstw domowych. Česká národní banka (CNB) szacuje, że od drugiej połowy 2018 r. ceny nieruchomości mieszkalnych w Republice Czeskiej były zawyżone o 10 % do 15 %. Oprócz udziału czynników cyklicznych istnieją istotne czynniki strukturalne, które mogły przyczynić się do takiego zawyżenia cen. W szczególności powolne tempo prac nad przyszłym planem metropolitalnym w Pradze oraz opóźnienia w wydawaniu pozwoleń na budowę mogły również przyczynić się do ograniczenia podaży mieszkań, zwłaszcza w stolicy;

| b) | trwające nadal zawyżenie cen nieruchomości mieszkalnych w połączeniu z wysokim wzrostem kredytów na cele mieszkaniowe oraz rozluźnieniem standardów kredytowych w ostatnich latach zwiększyło ryzyko strat kredytowych z tytułu kredytów hipotecznych w przypadku wystąpienia niekorzystnych warunków gospodarczych i finansowych lub niekorzystnego rozwoju sytuacji na rynku nieruchomości mieszkalnych, co ma bezpośredni wpływ na stabilność finansową. Podobnie rosnące zadłużenie gospodarstw domowych w połączeniu z rosnącym udziałem gospodarstw domowych, które są podatne na niekorzystne warunki gospodarcze i finansowe lub niekorzystne zmiany na rynku nieruchomości mieszkalnych, mogą prowadzić do zmniejszenia przez gospodarstwa domowe konsumpcji w przypadku wstrząsu gospodarczego lub finansowego, co mogłoby prowadzić do wystąpienia wtórnych efektów pośrednio wpływających na stabilność finansową; |
| --- | --- |

b)

trwające nadal zawyżenie cen nieruchomości mieszkalnych w połączeniu z wysokim wzrostem kredytów na cele mieszkaniowe oraz rozluźnieniem standardów kredytowych w ostatnich latach zwiększyło ryzyko strat kredytowych z tytułu kredytów hipotecznych w przypadku wystąpienia niekorzystnych warunków gospodarczych i finansowych lub niekorzystnego rozwoju sytuacji na rynku nieruchomości mieszkalnych, co ma bezpośredni wpływ na stabilność finansową. Podobnie rosnące zadłużenie gospodarstw domowych w połączeniu z rosnącym udziałem gospodarstw domowych, które są podatne na niekorzystne warunki gospodarcze i finansowe lub niekorzystne zmiany na rynku nieruchomości mieszkalnych, mogą prowadzić do zmniejszenia przez gospodarstwa domowe konsumpcji w przypadku wstrząsu gospodarczego lub finansowego, co mogłoby prowadzić do wystąpienia wtórnych efektów pośrednio wpływających na stabilność finansową;

| c) | w średnim okresie roczny wzrost kredytów na cele mieszkaniowe był wysoki. Przed wprowadzeniem zalecanych limitów wskaźnika wysokości kredytu do wartości zabezpieczenia (LTV), wskaźnika zadłużenia do dochodu (DTI) i wskaźnika obsługi zadłużenia do dochodu (DSTI) wzrost kredytów na cele mieszkaniowe był połączony z rozluźnieniem standardów kredytowych, o czym świadczy rosnący odsetek kredytów o wysokim wskaźniku LTV (ponad 80 % i 90 %) oraz rosnący odsetek kredytów o wysokim wskaźniku DTI i DSTI (odpowiednio ponad 8 % i 40 %). Kredyty te były udzielane gospodarstwom domowym, które mogą być narażone na niekorzystne warunki gospodarcze i finansowe. Ponadto udzielano większej liczby kredytów wysokim wskaźniku LTV w połączeniu z wysokim wskaźnikiem DTI lub wskaźnikiem DSTI, co dodatkowo zwiększało potencjał strat kredytowych związanych z tymi nowymi kredytami hipotecznymi. Średnie wagi ryzyka w odniesieniu do portfeli hipotecznych utrzymywanych przez instytucje kredytowe w Republice Czeskiej stosujące metodę ratingów wewnętrznych mogą być uznane za stosunkowo wysokie w porównaniu z innymi państwami EOG, niemniej jednak wagi te zmniejszają się; |
| --- | --- |

c)

w średnim okresie roczny wzrost kredytów na cele mieszkaniowe był wysoki. Przed wprowadzeniem zalecanych limitów wskaźnika wysokości kredytu do wartości zabezpieczenia (LTV), wskaźnika zadłużenia do dochodu (DTI) i wskaźnika obsługi zadłużenia do dochodu (DSTI) wzrost kredytów na cele mieszkaniowe był połączony z rozluźnieniem standardów kredytowych, o czym świadczy rosnący odsetek kredytów o wysokim wskaźniku LTV (ponad 80 % i 90 %) oraz rosnący odsetek kredytów o wysokim wskaźniku DTI i DSTI (odpowiednio ponad 8 % i 40 %). Kredyty te były udzielane gospodarstwom domowym, które mogą być narażone na niekorzystne warunki gospodarcze i finansowe. Ponadto udzielano większej liczby kredytów wysokim wskaźniku LTV w połączeniu z wysokim wskaźnikiem DTI lub wskaźnikiem DSTI, co dodatkowo zwiększało potencjał strat kredytowych związanych z tymi nowymi kredytami hipotecznymi. Średnie wagi ryzyka w odniesieniu do portfeli hipotecznych utrzymywanych przez instytucje kredytowe w Republice Czeskiej stosujące metodę ratingów wewnętrznych mogą być uznane za stosunkowo wysokie w porównaniu z innymi państwami EOG, niemniej jednak wagi te zmniejszają się;

| d) | mimo że zadłużenie gospodarstw domowych w Republice Czeskiej można uznać za umiarkowane w porównaniu z innymi krajami EOG, wzrasta ono wraz ze wzrostem kredytów na cele mieszkaniowe. Pomimo tego, że ostatnio stopy procentowe były przez dłuższy czas stałe, znaczna część nowych kredytów hipotecznych była wcześniej udzielana z początkowym okresem przeszacowania krótszym niż pięć lat. W związku z tym znaczny odsetek gospodarstw domowych zaciągających nowe kredyty hipoteczne może mieć trudności z obsługą zadłużenia w przypadku wzrostu stopy procentowej; |
| --- | --- |

d)

mimo że zadłużenie gospodarstw domowych w Republice Czeskiej można uznać za umiarkowane w porównaniu z innymi krajami EOG, wzrasta ono wraz ze wzrostem kredytów na cele mieszkaniowe. Pomimo tego, że ostatnio stopy procentowe były przez dłuższy czas stałe, znaczna część nowych kredytów hipotecznych była wcześniej udzielana z początkowym okresem przeszacowania krótszym niż pięć lat. W związku z tym znaczny odsetek gospodarstw domowych zaciągających nowe kredyty hipoteczne może mieć trudności z obsługą zadłużenia w przypadku wzrostu stopy procentowej;

| e) | niekorzystne warunki gospodarcze i finansowe lub niekorzystne zmiany na rynku nieruchomości mieszkalnych mogą prowadzić do materializacji ryzyka w wyniku zaistnienia wspomnianych powyżej zagrożeń. Na przykład jeżeli zmniejszy się wzrost dochodów gospodarstw domowych lub nastąpi wzrost stóp procentowych, wysoko zadłużone gospodarstwa domowe mogą mieć większe trudności z obsługą kredytów. Jeżeli te gospodarstwa domowe zaprzestaną spłaty swoich zobowiązań i jednocześnie nastąpi spadek cen nieruchomości mieszkalnych, może to prowadzić do strat kredytowych z tytułu kredytów hipotecznych. Biorąc pod uwagę poprzednie zalecenie CNB (12) dotyczące standardów kredytowania dla nowych kredytów hipotecznych, przewiduje się, że ryzyko niewykonania zobowiązań oraz bezpośrednich strat kredytowych dla instytucji kredytowych będzie ograniczone. Ponadto, biorąc pod uwagę stosunkowo wysokie średnie wagi ryzyka dla portfeli hipotecznych instytucji kredytowych stosujących metodę ratingów wewnętrznych oraz stosunkowo wysoką kapitalizację sektora bankowego w Republice Czeskiej, instytucje kredytowe mogą być w stanie zamortyzować bezpośrednie wstrząsy z tytułu ryzyka kredytowego związane z sektorem nieruchomości mieszkalnych. Gospodarstwa domowe mogą jednak być zmuszone do dostosowania swojej konsumpcji, ponieważ możliwe spadki dochodów lub majątku netto mogą mieć pośredni wpływ na stabilność finansową; |
| --- | --- |

e)

niekorzystne warunki gospodarcze i finansowe lub niekorzystne zmiany na rynku nieruchomości mieszkalnych mogą prowadzić do materializacji ryzyka w wyniku zaistnienia wspomnianych powyżej zagrożeń. Na przykład jeżeli zmniejszy się wzrost dochodów gospodarstw domowych lub nastąpi wzrost stóp procentowych, wysoko zadłużone gospodarstwa domowe mogą mieć większe trudności z obsługą kredytów. Jeżeli te gospodarstwa domowe zaprzestaną spłaty swoich zobowiązań i jednocześnie nastąpi spadek cen nieruchomości mieszkalnych, może to prowadzić do strat kredytowych z tytułu kredytów hipotecznych. Biorąc pod uwagę poprzednie zalecenie CNB (12) dotyczące standardów kredytowania dla nowych kredytów hipotecznych, przewiduje się, że ryzyko niewykonania zobowiązań oraz bezpośrednich strat kredytowych dla instytucji kredytowych będzie ograniczone. Ponadto, biorąc pod uwagę stosunkowo wysokie średnie wagi ryzyka dla portfeli hipotecznych instytucji kredytowych stosujących metodę ratingów wewnętrznych oraz stosunkowo wysoką kapitalizację sektora bankowego w Republice Czeskiej, instytucje kredytowe mogą być w stanie zamortyzować bezpośrednie wstrząsy z tytułu ryzyka kredytowego związane z sektorem nieruchomości mieszkalnych. Gospodarstwa domowe mogą jednak być zmuszone do dostosowania swojej konsumpcji, ponieważ możliwe spadki dochodów lub majątku netto mogą mieć pośredni wpływ na stabilność finansową;

| f) | ERRS odnotowuje szeroki zakres środków makroostrożnościowych ukierunkowanych na kredytobiorców umożliwiających ograniczenie ryzyka związanego z sektorem nieruchomości mieszkalnych w Republice Czeskiej. Limity wskaźnika LTV mają na celu ograniczenie narastania zagrożeń związanych z udzielaniem nowych kredytów hipotecznych na rynku, na którym ceny nieruchomości są zawyżone, co może mieć bezpośredni wpływ na stabilność finansową. Ponadto limity wskaźnika DTI i wskaźnika DSTI mają na celu zwiększenie skuteczności limitów wskaźnika LTV przez ograniczenie udzielania nowych kredytów gospodarstwom domowym, które mogą być narażone na niekorzystne warunki gospodarcze i finansowe oraz niekorzystne zmiany na rynku nieruchomości mieszkalnych w Republice Czeskiej. Kredytodawcy są również zachęcani do przeprowadzania testu warunków skrajnych w odniesieniu do zdolności dłużników do wytrzymania wstrząsów związanych ze wzrostem stóp procentowych lub zmniejszeniem dochodów. W celu zwiększenia odporności instytucji na zagrożenia o charakterze cyklicznym w 2018 r. CNB dodatkowo zwiększył współczynnik antycyklicznego bufora kapitałowego do 2 % (z 1,5 %), ze skutkiem od dnia 1 lipca 2020 r.; |
| --- | --- |

f)

ERRS odnotowuje szeroki zakres środków makroostrożnościowych ukierunkowanych na kredytobiorców umożliwiających ograniczenie ryzyka związanego z sektorem nieruchomości mieszkalnych w Republice Czeskiej. Limity wskaźnika LTV mają na celu ograniczenie narastania zagrożeń związanych z udzielaniem nowych kredytów hipotecznych na rynku, na którym ceny nieruchomości są zawyżone, co może mieć bezpośredni wpływ na stabilność finansową. Ponadto limity wskaźnika DTI i wskaźnika DSTI mają na celu zwiększenie skuteczności limitów wskaźnika LTV przez ograniczenie udzielania nowych kredytów gospodarstwom domowym, które mogą być narażone na niekorzystne warunki gospodarcze i finansowe oraz niekorzystne zmiany na rynku nieruchomości mieszkalnych w Republice Czeskiej. Kredytodawcy są również zachęcani do przeprowadzania testu warunków skrajnych w odniesieniu do zdolności dłużników do wytrzymania wstrząsów związanych ze wzrostem stóp procentowych lub zmniejszeniem dochodów. W celu zwiększenia odporności instytucji na zagrożenia o charakterze cyklicznym w 2018 r. CNB dodatkowo zwiększył współczynnik antycyklicznego bufora kapitałowego do 2 % (z 1,5 %), ze skutkiem od dnia 1 lipca 2020 r.;

| g) | jednakże obecne środki ukierunkowane na kredytobiorców zostały wprowadzone na podstawie zalecenia NBC, które nie jest prawnie wiążące; obecnie nie istnieją ramy prawne umożliwiające uruchomienie tych środków w drodze aktów prawnie wiążących. W związku z tym nie można zagwarantować skuteczności obecnych środków w perspektywie średnioterminowej, przy czym w tym okresie może się powiększyć zarówno zawyżenie cen nieruchomości mieszkalnych, jak i wzrost kredytów hipotecznych; |
| --- | --- |

g)

jednakże obecne środki ukierunkowane na kredytobiorców zostały wprowadzone na podstawie zalecenia NBC, które nie jest prawnie wiążące; obecnie nie istnieją ramy prawne umożliwiające uruchomienie tych środków w drodze aktów prawnie wiążących. W związku z tym nie można zagwarantować skuteczności obecnych środków w perspektywie średnioterminowej, przy czym w tym okresie może się powiększyć zarówno zawyżenie cen nieruchomości mieszkalnych, jak i wzrost kredytów hipotecznych;

| h) | obecną politykę makroostrożnościową należy ocenić jako częściowo odpowiednią i częściowo wystarczającą, jeśli chodzi o potencjalny rozwój zagrożeń w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Republice Czeskiej w perspektywie średnioterminowej. Jest ważne, aby organy krajowe miały do dyspozycji prawnie wiążące środki ukierunkowane na kredytobiorców, zapewniające im uprawnienia niezbędne do wyeliminowania potencjalnych obszarów podatności na zagrożenia dla stabilności finansowej, w tym w szczególności uprawnienia do ustalania prawnie wiążących limitów wskaźnika wysokości kredytu do wartości zabezpieczenia oraz do ustalania limitów dotyczących albo wskaźnika zadłużenia do dochodu, albo wskaźnika obsługi zadłużenia do dochodu w połączeniu z limitami terminów zapadalności – w przypadku gdy jest to konieczne w odniesieniu do nowych kredytów na nieruchomości mieszkalne. Jedynie prawnie wiążące środki ukierunkowane na kredytobiorców zapewniłyby pełne przestrzeganie obowiązujących środków przez wszystkich kredytodawców, niezależnie od ich rodzaju oraz niezależnie od tego, czy są to podmioty krajowe, czy zagraniczne. |
| --- | --- |

h)

obecną politykę makroostrożnościową należy ocenić jako częściowo odpowiednią i częściowo wystarczającą, jeśli chodzi o potencjalny rozwój zagrożeń w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Republice Czeskiej w perspektywie średnioterminowej. Jest ważne, aby organy krajowe miały do dyspozycji prawnie wiążące środki ukierunkowane na kredytobiorców, zapewniające im uprawnienia niezbędne do wyeliminowania potencjalnych obszarów podatności na zagrożenia dla stabilności finansowej, w tym w szczególności uprawnienia do ustalania prawnie wiążących limitów wskaźnika wysokości kredytu do wartości zabezpieczenia oraz do ustalania limitów dotyczących albo wskaźnika zadłużenia do dochodu, albo wskaźnika obsługi zadłużenia do dochodu w połączeniu z limitami terminów zapadalności – w przypadku gdy jest to konieczne w odniesieniu do nowych kredytów na nieruchomości mieszkalne. Jedynie prawnie wiążące środki ukierunkowane na kredytobiorców zapewniłyby pełne przestrzeganie obowiązujących środków przez wszystkich kredytodawców, niezależnie od ich rodzaju oraz niezależnie od tego, czy są to podmioty krajowe, czy zagraniczne.

| (10) | Kalibracja i wdrożenie uruchamianych środków dotyczących zidentyfikowanych obszarów podatności na zagrożenia powinny uwzględniać sytuację Republiki Czeskiej w kontekście cykli gospodarczych i finansowych oraz wszelkie ich potencjalne skutki odnoszące się do powiązanych kosztów i korzyści. |
| --- | --- |

(10)

Kalibracja i wdrożenie uruchamianych środków dotyczących zidentyfikowanych obszarów podatności na zagrożenia powinny uwzględniać sytuację Republiki Czeskiej w kontekście cykli gospodarczych i finansowych oraz wszelkie ich potencjalne skutki odnoszące się do powiązanych kosztów i korzyści.

| (11) | Ostrzeżenia ERRS są publikowane po poinformowaniu Rady Unii Europejskiej o takim zamiarze przez Radę Generalną i umożliwieniu Radzie Unii Europejskiej zajęcia stanowiska w tym zakresie oraz po poinformowaniu adresatów ostrzeżeń o zamiarze ich opublikowania, |
| --- | --- |

(11)

Ostrzeżenia ERRS są publikowane po poinformowaniu Rady Unii Europejskiej o takim zamiarze przez Radę Generalną i umożliwieniu Radzie Unii Europejskiej zajęcia stanowiska w tym zakresie oraz po poinformowaniu adresatów ostrzeżeń o zamiarze ich opublikowania,

PRZYJMUJE NINIEJSZE OSTRZEŻENIE:

ERRS zidentyfikowała obszary podatności na zagrożenia średniookresowe w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Republice Czeskiej, które mogą stanowić źródło ryzyka systemowego dla stabilności finansowej oraz które potencjalnie mogą mieć poważne negatywne konsekwencje dla gospodarki realnej. Z perspektywy makroostrożnościowej ERRS uważa, że głównymi obszarami podatności na zagrożenia jest zawyżenie cen nieruchomości w połączeniu z wysokim wzrostem akcji kredytowej na cele mieszkaniowe i rozluźnieniem standardów kredytowych, w kontekście niewiążącego charakteru dostępnych obecnie środków ukierunkowanych na kredytobiorców.

Sporządzono we Frankfurcie nad Menem dnia 27 czerwca 2019 r.

W imieniu Rady Generalnej ERRS

Szef Sekretariatu ERRS

Francesco MAZZAFERRO

---

(1)  Dz.U. L 331 z 15.12.2010, s. 1.

1

(2)  Zob. „Vulnerabilities in the EU Residential Real Estate Sector”, ERRS, listopad 2016 r., dokument dostępny na stronie internetowej ERRS pod adresem www.esrb.europa.eu.

2

(3)  Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/06 z dnia 22 września 2016 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Belgii w średnim okresie (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 45).

3

(4)  Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/07 z dnia 22 września 2016 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Danii w średnim okresie (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 47).

4

(5)  Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/09 z dnia 22 września 2016 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Luksemburgu w średnim okresie (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 51).

5

(6)  Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/10 z dnia 22 września 2016 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Niderlandach w średnim okresie (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 53).

6

(7)  Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/05 z dnia 22 września 2016 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Austrii w średnim okresie (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 43).

7

(8)  Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/08 z dnia 22 września 2016 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Finlandii w średnim okresie (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 49).

8

(9)  Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/11 z dnia 22 września 2016 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Szwecji w średnim okresie (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 55).

9

(10)  Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/12 z dnia 22 września 2016 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Zjednoczonym Królestwie w średnim okresie (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 57).

10

(11)  Zob. „Vulnerabilities in the residential real estate sectors of EEA countries”, ERRS, 2019 r., dokument dostępny na stronie internetowej ERRS pod adresem www.esrb.europa.eu.

11

(12)  Zalecenie z dnia 12 czerwca 2018 r. w sprawie zarządzania ryzykiem związanym z udzielaniem kredytów detalicznych zabezpieczonych na nieruchomościach mieszkalnych, dostępne pod adresem https://www.cnb.cz (ÚS ČNB ze dne 12. června 2018 – Doporučení k řízení rizik spojených s poskytováním retailových úvěrů zajištěných rezidenční nemovitostí).

12

ÚS ČNB ze dne 12. června 2018 – Doporučení k řízení rizik spojených s poskytováním retailových úvěrů zajištěných rezidenční nemovitostí

---

| 30.10.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 366/45 |
| --- | --- | --- | --- |

30.10.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 366/45

---

OSTRZEŻENIE EUROPEJSKIEJ RADY DS. RYZYKA SYSTEMOWEGO

z dnia 27 czerwca 2019 r.

w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Niemczech w średnim okresie

(ERRS/2019/11)

(2019/C 366/08)

RADA GENERALNA EUROPEJSKIEJ RADY DS. RYZYKA SYSTEMOWEGO,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1092/2010 z dnia 24 listopada 2010 r. w sprawie unijnego nadzoru makroostrożnościowego nad systemem finansowym i ustanowienia Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego (1), w szczególności art. 3, art. 16 i art. 18,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | Mieszkalnictwo stanowi kluczowy sektor gospodarki realnej i stanowi znaczną część majątku gospodarstw domowych oraz akcji kredytowej banków. Nieruchomości mieszkalne stanowią znaczną część aktywów gospodarstw domowych, a kredyty na nieruchomości stanowią często znaczną część bilansów instytucji kredytowych. Ponadto budownictwo mieszkaniowe jest zazwyczaj ważnym elementem gospodarki realnej, będąc źródłem zatrudnienia, inwestycji i wzrostu. |
| --- | --- |

(1)

Mieszkalnictwo stanowi kluczowy sektor gospodarki realnej i stanowi znaczną część majątku gospodarstw domowych oraz akcji kredytowej banków. Nieruchomości mieszkalne stanowią znaczną część aktywów gospodarstw domowych, a kredyty na nieruchomości stanowią często znaczną część bilansów instytucji kredytowych. Ponadto budownictwo mieszkaniowe jest zazwyczaj ważnym elementem gospodarki realnej, będąc źródłem zatrudnienia, inwestycji i wzrostu.

| (2) | Wcześniejsze kryzysy finansowe i doświadczenia wielu krajów pokazały, że destabilizujące zmiany zachodzące na rynkach nieruchomości mogą mieć poważne konsekwencje dla stabilności systemu finansowego oraz całej gospodarki, co może także prowadzić do przenoszenia się niekorzystnych zjawisk między krajami. Wpływ na stabilność finansową może być zarówno bezpośredni, jak i pośredni. Skutki bezpośrednie to straty kredytowe z tytułu portfeli hipotecznych z powodu niekorzystnych warunków gospodarczych i finansowych oraz równoczesnych negatywnych zmian na rynku nieruchomości mieszkalnych. Skutki pośrednie są związane ze zmianą poziomu konsumpcji gospodarstw domowych, co może prowadzić do dalszych konsekwencji dla gospodarki realnej i stabilności finansowej. |
| --- | --- |

(2)

Wcześniejsze kryzysy finansowe i doświadczenia wielu krajów pokazały, że destabilizujące zmiany zachodzące na rynkach nieruchomości mogą mieć poważne konsekwencje dla stabilności systemu finansowego oraz całej gospodarki, co może także prowadzić do przenoszenia się niekorzystnych zjawisk między krajami. Wpływ na stabilność finansową może być zarówno bezpośredni, jak i pośredni. Skutki bezpośrednie to straty kredytowe z tytułu portfeli hipotecznych z powodu niekorzystnych warunków gospodarczych i finansowych oraz równoczesnych negatywnych zmian na rynku nieruchomości mieszkalnych. Skutki pośrednie są związane ze zmianą poziomu konsumpcji gospodarstw domowych, co może prowadzić do dalszych konsekwencji dla gospodarki realnej i stabilności finansowej.

| (3) | Rynki nieruchomości są podatne na zmiany koniunktury. Podejmowanie nadmiernego ryzyka, nadmierne stosowanie dźwigni finansowej i niedostosowane systemy motywacyjne w okresie ożywienia koniunktury na rynku nieruchomości mogą wywołać poważne negatywne skutki zarówno dla stabilności finansowej, jak i gospodarki realnej. Biorąc pod uwagę znaczenie nieruchomości mieszkalnych dla stabilności finansowej i makroekonomicznej, szczególnie ważne jest dążenie do zapobiegania narastaniu podatności na zagrożenia na rynkach nieruchomości mieszkalnych poprzez zastosowania polityki makroostrożnościowej, która stanowi również środek ograniczania ryzyka systemowego. |
| --- | --- |

(3)

Rynki nieruchomości są podatne na zmiany koniunktury. Podejmowanie nadmiernego ryzyka, nadmierne stosowanie dźwigni finansowej i niedostosowane systemy motywacyjne w okresie ożywienia koniunktury na rynku nieruchomości mogą wywołać poważne negatywne skutki zarówno dla stabilności finansowej, jak i gospodarki realnej. Biorąc pod uwagę znaczenie nieruchomości mieszkalnych dla stabilności finansowej i makroekonomicznej, szczególnie ważne jest dążenie do zapobiegania narastaniu podatności na zagrożenia na rynkach nieruchomości mieszkalnych poprzez zastosowania polityki makroostrożnościowej, która stanowi również środek ograniczania ryzyka systemowego.

| (4) | Jakkolwiek ważną przyczyną zwiększonej podatności na zagrożenia na rynkach nieruchomości mieszkalnych w państwach Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) są czynniki cykliczne, istotną rolę w ich zwiększeniu odgrywają także czynniki strukturalne. Czynniki te mogą obejmować brak podaży mieszkań, która wywiera presję na ceny nieruchomości mieszkalnych i zadłużenie gospodarstw domowych, które decydują się na zakup własnych nieruchomości mieszkalnych, a także inne polityki publiczne, które mogą stanowić zachętę dla gospodarstw domowych do nadmiernego zadłużenia się. Biorąc pod uwagę, że czynniki te wykraczają poza politykę makroostrożnościową, uzupełnieniem obecnie stosowanych środków makroostrożnościowych mogą być środki pochodzące z innych obszarów polityki, co pozwoli wyeliminować podatności na zagrożenia na rynkach nieruchomości mieszkalnych w poszczególnych krajach w sposób efektywny i skuteczny bez powodowania nadmiernych kosztów dla gospodarki realnej i systemu finansowego. |
| --- | --- |

(4)

Jakkolwiek ważną przyczyną zwiększonej podatności na zagrożenia na rynkach nieruchomości mieszkalnych w państwach Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) są czynniki cykliczne, istotną rolę w ich zwiększeniu odgrywają także czynniki strukturalne. Czynniki te mogą obejmować brak podaży mieszkań, która wywiera presję na ceny nieruchomości mieszkalnych i zadłużenie gospodarstw domowych, które decydują się na zakup własnych nieruchomości mieszkalnych, a także inne polityki publiczne, które mogą stanowić zachętę dla gospodarstw domowych do nadmiernego zadłużenia się. Biorąc pod uwagę, że czynniki te wykraczają poza politykę makroostrożnościową, uzupełnieniem obecnie stosowanych środków makroostrożnościowych mogą być środki pochodzące z innych obszarów polityki, co pozwoli wyeliminować podatności na zagrożenia na rynkach nieruchomości mieszkalnych w poszczególnych krajach w sposób efektywny i skuteczny bez powodowania nadmiernych kosztów dla gospodarki realnej i systemu finansowego.

| (5) | W 2016 r. Europejska Rada ds. Ryzyka Systemowego (ERRS) przeprowadziła ocenę podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w całej Unii w średnim okresie (2). Ocena ta umożliwiła ERRS zidentyfikowanie w kilku państwach podatności na zagrożenia w średnim okresie jako źródeł ryzyka systemowego dla stabilności finansowej, co doprowadziło do wydania ostrzeżeń dla ośmiu państw: Belgii (3), Danii (4), Luksemburga (5), Niderlandów (6), Austrii (7), Finlandii (8), Szwecji (9) i Zjednoczonego Królestwa (10). |
| --- | --- |

(5)

W 2016 r. Europejska Rada ds. Ryzyka Systemowego (ERRS) przeprowadziła ocenę podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w całej Unii w średnim okresie (2). Ocena ta umożliwiła ERRS zidentyfikowanie w kilku państwach podatności na zagrożenia w średnim okresie jako źródeł ryzyka systemowego dla stabilności finansowej, co doprowadziło do wydania ostrzeżeń dla ośmiu państw: Belgii (3), Danii (4), Luksemburga (5), Niderlandów (6), Austrii (7), Finlandii (8), Szwecji (9) i Zjednoczonego Królestwa (10).

| (6) | ERRS zakończyła niedawno systematyczną, prognostyczną ocenę podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w całym EOG (11). |
| --- | --- |

(6)

ERRS zakończyła niedawno systematyczną, prognostyczną ocenę podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w całym EOG (11).

| (7) | W tym kontekście ERRS określiła dla jedenastu krajów, w tym Niemiec, źródła podatności na zagrożenia powodujące powstanie ryzyka systemowego dla stabilności finansowej, co do których nie podjęto dotychczas wystarczających działań. |
| --- | --- |

(7)

W tym kontekście ERRS określiła dla jedenastu krajów, w tym Niemiec, źródła podatności na zagrożenia powodujące powstanie ryzyka systemowego dla stabilności finansowej, co do których nie podjęto dotychczas wystarczających działań.

| (8) | Dokonana przez ERRS ocena podatności na zagrożenia w odniesieniu do Niemiec zwraca uwagę na następujące kwestie:






  a) | większość dostępnych wskaźników cen nieruchomości mieszkalnych wskazuje, że ceny nieruchomości mieszkalnych są w Niemczech zawyżone. Podobnie jak w poprzednich szacunkach dotyczących lat 2016 i 2017, istniejące szacunki za rok 2018 wskazują, że ceny nieruchomości mieszkalnych na obszarach miejskich są w znacznym stopniu zawyżone. Po okresie stopniowego wzrostu od roku 2010 nominalny wzrost cen nieruchomości mieszkalnych w ostatnich latach przyspieszył i nieznacznie wyprzedził wzrost dochodów gospodarstw domowych. Ponadto wzrost ten stał się bardziej powszechny zarówno na obszarach miejskich, jak i wiejskich. Wzrosty cen nieruchomości mieszkalnych w dużych miastach i na obszarach miejskich odzwierciedlają niedobór podaży mieszkań w stosunku do popytu, w związku z czym niemiecki rząd federalny wprowadził szereg środków mających na celu zmniejszenie tego niedoboru. Przyszłe zmiany cen nieruchomości mieszkalnych mogą zatem zależeć od efektów wprowadzenia tych środków; |
| --- | --- | --- |

(8)

Dokonana przez ERRS ocena podatności na zagrożenia w odniesieniu do Niemiec zwraca uwagę na następujące kwestie:

a)

większość dostępnych wskaźników cen nieruchomości mieszkalnych wskazuje, że ceny nieruchomości mieszkalnych są w Niemczech zawyżone. Podobnie jak w poprzednich szacunkach dotyczących lat 2016 i 2017, istniejące szacunki za rok 2018 wskazują, że ceny nieruchomości mieszkalnych na obszarach miejskich są w znacznym stopniu zawyżone. Po okresie stopniowego wzrostu od roku 2010 nominalny wzrost cen nieruchomości mieszkalnych w ostatnich latach przyspieszył i nieznacznie wyprzedził wzrost dochodów gospodarstw domowych. Ponadto wzrost ten stał się bardziej powszechny zarówno na obszarach miejskich, jak i wiejskich. Wzrosty cen nieruchomości mieszkalnych w dużych miastach i na obszarach miejskich odzwierciedlają niedobór podaży mieszkań w stosunku do popytu, w związku z czym niemiecki rząd federalny wprowadził szereg środków mających na celu zmniejszenie tego niedoboru. Przyszłe zmiany cen nieruchomości mieszkalnych mogą zatem zależeć od efektów wprowadzenia tych środków;

| b) | pomimo niedawnego wzrostu liczby nowych kredytów roczny wzrost kredytów na cele mieszkaniowe był w ciągu ostatnich trzech lat umiarkowany. Kompleksowa analiza standardów kredytowania jest obecnie utrudniona ze względu na brak szczegółowych danych dotyczących wskaźnika wysokości kredytu do wartości zabezpieczenia (LTV) oraz innych wskaźników kredytowych dla nowo udzielanych kredytów. Istnieją jednak pewne dowody na to, że wzrósł popyt na kredyty o wysokim zrównoważonym (12) wskaźniku LTV. Przeprowadzone przez EBC badanie kredytowania przez banki w strefie euro wykazało ponadto, że w 2018 r. badane banki zmniejszyły swoje marże w odniesieniu do kredytów na cele mieszkaniowe; |
| --- | --- |

b)

pomimo niedawnego wzrostu liczby nowych kredytów roczny wzrost kredytów na cele mieszkaniowe był w ciągu ostatnich trzech lat umiarkowany. Kompleksowa analiza standardów kredytowania jest obecnie utrudniona ze względu na brak szczegółowych danych dotyczących wskaźnika wysokości kredytu do wartości zabezpieczenia (LTV) oraz innych wskaźników kredytowych dla nowo udzielanych kredytów. Istnieją jednak pewne dowody na to, że wzrósł popyt na kredyty o wysokim zrównoważonym (12) wskaźniku LTV. Przeprowadzone przez EBC badanie kredytowania przez banki w strefie euro wykazało ponadto, że w 2018 r. badane banki zmniejszyły swoje marże w odniesieniu do kredytów na cele mieszkaniowe;

| c) | zadłużenie gospodarstw domowych można uznać za umiarkowane w porównaniu z sytuacją w innych państwach członkowskich. Jednak chociaż odsetek właścicieli nieruchomości mieszkalnych w Niemczech jest najniższy w Unii Europejskiej, odsetek właścicieli nieruchomości mieszkalnych z kredytem hipotecznym stanowi około jedną czwartą ogółu ludności, co jest zbliżone do średniej w UE. Mimo że w przeszłości wzrost kredytów na cele mieszkaniowe był stosunkowo umiarkowany, wzrost cen nieruchomości mieszkalnych jest zauważalny i może w pewnym momencie pociągnąć za sobą znaczny wzrost liczby nowo udzielanych kredytów na cele mieszkaniowe. Mogłoby to doprowadzić do dalszego wzrostu ogólnego zadłużenia gospodarstw domowych w perspektywie średnioterminowej; |
| --- | --- |

c)

zadłużenie gospodarstw domowych można uznać za umiarkowane w porównaniu z sytuacją w innych państwach członkowskich. Jednak chociaż odsetek właścicieli nieruchomości mieszkalnych w Niemczech jest najniższy w Unii Europejskiej, odsetek właścicieli nieruchomości mieszkalnych z kredytem hipotecznym stanowi około jedną czwartą ogółu ludności, co jest zbliżone do średniej w UE. Mimo że w przeszłości wzrost kredytów na cele mieszkaniowe był stosunkowo umiarkowany, wzrost cen nieruchomości mieszkalnych jest zauważalny i może w pewnym momencie pociągnąć za sobą znaczny wzrost liczby nowo udzielanych kredytów na cele mieszkaniowe. Mogłoby to doprowadzić do dalszego wzrostu ogólnego zadłużenia gospodarstw domowych w perspektywie średnioterminowej;

| d) | niekorzystne zmiany gospodarcze i finansowe mogą powodować lub być powodowane przez gwałtowne korekty na rynku nieruchomości mieszkalnych, które mogą – biorąc pod uwagę wspomniane wyżej podatności na zagrożenia i w kontekście zagrożeń o charakterze cyklicznym – prowadzić do urzeczywistnienia się bezpośrednich i pośrednich zagrożeń dla stabilności finansowej. Potencjalne bezpośrednie ryzyko dla systemu bankowego w Niemczech odnosi się zarówno do możliwości braku spłaty kredytów udzielonych w warunkach trwałej poprawy sytuacji gospodarczej, jak i do zawyżonych i w dalszym ciągu rosnących cen nieruchomości mieszkalnych, oraz do presji konkurencyjnej, która może prowadzić do rozluźnienia standardów kredytowych i zmniejszenia marż w odniesieniu do nowych kredytów. Ponadto, jeżeli spadek cen nieruchomości mieszkalnych będzie znaczny, niektóre gospodarstwa domowe mogą doświadczyć ujemnego efektu majątkowego lub ujemnego kapitału własnego. Jeżeli na przykład wzrośnie bezrobocie lub zmaleje wzrost dochodów gospodarstw domowych, niektóre gospodarstwa domowe mogą mieć trudności z obsługą zadłużenia. Powiązane negatywne skutki dla dochodów gospodarstw domowych i ich bogactwa mogą zwiększyć początkowe wstrząsy, jeżeli gospodarstwa domowe będą zmuszone do zmniejszenia konsumpcji w celu obsługi zadłużenia. Może to prowadzić do efektów wtórnych i wzrostu ryzyka dla instytucji kredytowych i systemu finansowego; |
| --- | --- |

d)

niekorzystne zmiany gospodarcze i finansowe mogą powodować lub być powodowane przez gwałtowne korekty na rynku nieruchomości mieszkalnych, które mogą – biorąc pod uwagę wspomniane wyżej podatności na zagrożenia i w kontekście zagrożeń o charakterze cyklicznym – prowadzić do urzeczywistnienia się bezpośrednich i pośrednich zagrożeń dla stabilności finansowej. Potencjalne bezpośrednie ryzyko dla systemu bankowego w Niemczech odnosi się zarówno do możliwości braku spłaty kredytów udzielonych w warunkach trwałej poprawy sytuacji gospodarczej, jak i do zawyżonych i w dalszym ciągu rosnących cen nieruchomości mieszkalnych, oraz do presji konkurencyjnej, która może prowadzić do rozluźnienia standardów kredytowych i zmniejszenia marż w odniesieniu do nowych kredytów. Ponadto, jeżeli spadek cen nieruchomości mieszkalnych będzie znaczny, niektóre gospodarstwa domowe mogą doświadczyć ujemnego efektu majątkowego lub ujemnego kapitału własnego. Jeżeli na przykład wzrośnie bezrobocie lub zmaleje wzrost dochodów gospodarstw domowych, niektóre gospodarstwa domowe mogą mieć trudności z obsługą zadłużenia. Powiązane negatywne skutki dla dochodów gospodarstw domowych i ich bogactwa mogą zwiększyć początkowe wstrząsy, jeżeli gospodarstwa domowe będą zmuszone do zmniejszenia konsumpcji w celu obsługi zadłużenia. Może to prowadzić do efektów wtórnych i wzrostu ryzyka dla instytucji kredytowych i systemu finansowego;

| e) | należy jednak zauważyć, że długie okresy, w których oprocentowanie kredytów hipotecznych jest stałe, służą ograniczeniu ryzyka związanego z rosnącymi stopami procentowymi dla kredytobiorców. Z uwagi na pozytywne perspektywy dochodów prywatnych gospodarstw domowych i utrzymujące się korzystne warunki na rynku pracy potencjalne zagrożenia ze strony sytuacji finansowej gospodarstw domowych wydają się być raczej ograniczone. Należy jednak zauważyć, że ryzyko stopy procentowej wynikające z długich okresów przeszacowania leży po stronie instytucji kredytowych i jest to jedno z cyklicznych zagrożeń dla systemu bankowego; |
| --- | --- |

e)

należy jednak zauważyć, że długie okresy, w których oprocentowanie kredytów hipotecznych jest stałe, służą ograniczeniu ryzyka związanego z rosnącymi stopami procentowymi dla kredytobiorców. Z uwagi na pozytywne perspektywy dochodów prywatnych gospodarstw domowych i utrzymujące się korzystne warunki na rynku pracy potencjalne zagrożenia ze strony sytuacji finansowej gospodarstw domowych wydają się być raczej ograniczone. Należy jednak zauważyć, że ryzyko stopy procentowej wynikające z długich okresów przeszacowania leży po stronie instytucji kredytowych i jest to jedno z cyklicznych zagrożeń dla systemu bankowego;

| f) | ESRB przyjmuje do wiadomości fakt, że Bundesanstalt für Finanzdienstleistungsaufsicht (federalny urząd nadzoru finansowego – BaFin) ogłosił, że Ausschuss für Finanzmarbilistät (komitet stabilności finansowej) zalecił uruchomienie wskaźnika antycyklicznego bufora kapitałowego na poziomie 0,25 % w celu budowania odporności instytucji w sposób zapobiegawczy. BaFin zamierza aktywować antycykliczny bufor kapitałowy w zalecany sposób. Zalecana kalibracja uwzględniała dynamikę kredytową w Niemczech, której towarzyszy silna dynamika cen nieruchomości mieszkalnych. Nie przewiduje się jednak ograniczenia wzrostu akcji kredytowej ani powstrzymania potencjalnego pogorszenia standardów kredytowych. Organy krajowe monitorują warunki udzielania kredytów, ale nie wydają oficjalnych wytycznych na temat tego, co powinny obejmować ostrożne standardy w tym zakresie; |
| --- | --- |

f)

ESRB przyjmuje do wiadomości fakt, że Bundesanstalt für Finanzdienstleistungsaufsicht (federalny urząd nadzoru finansowego – BaFin) ogłosił, że Ausschuss für Finanzmarbilistät (komitet stabilności finansowej) zalecił uruchomienie wskaźnika antycyklicznego bufora kapitałowego na poziomie 0,25 % w celu budowania odporności instytucji w sposób zapobiegawczy. BaFin zamierza aktywować antycykliczny bufor kapitałowy w zalecany sposób. Zalecana kalibracja uwzględniała dynamikę kredytową w Niemczech, której towarzyszy silna dynamika cen nieruchomości mieszkalnych. Nie przewiduje się jednak ograniczenia wzrostu akcji kredytowej ani powstrzymania potencjalnego pogorszenia standardów kredytowych. Organy krajowe monitorują warunki udzielania kredytów, ale nie wydają oficjalnych wytycznych na temat tego, co powinny obejmować ostrożne standardy w tym zakresie;

| g) | ocenia się, że obecne środki z zakresu polityki są częściowo odpowiednie i częściowo wystarczające do złagodzenia stwierdzonych zagrożeń systemowych związanych z podatnością na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych. Niemcy mogłyby uruchomić dodatkowe środki oparte na kapitale, zobowiązujące instytucje kredytowe do tworzenia dodatkowych buforów kapitałowych w celu zwiększenia odporności systemu bankowego na kumulujące się ryzyka i podatności na zagrożenia o charakterze cyklicznym (tj. ryzyko kredytowe i ryzyko stopy procentowej), biorąc pod uwagę długotrwały wzrost gospodarczy oraz szybko zmieniającą się dynamikę cen nieruchomości mieszkalnych. Ze względu na istniejące od wielu lat znaczne zawyżenie cen nieruchomości mieszkalnych na obszarach miejskich Niemczech, a także niepewność dotyczącą standardów kredytowania, Niemcy powinny podjąć działania przyczyniające się do zapewnienia odpowiednich standardów kredytowania w odniesieniu do nowych kredytów (np. poprzez zalecenie lub uruchomienie prawnie wiążących limitów wskaźników LTV, jeżeli spełnione są warunki prawne takiego uruchomianie), tak aby zapobiec narastaniu podatności na zagrożenia, a tym samym przyczynić się do stabilności finansowej; |
| --- | --- |

g)

ocenia się, że obecne środki z zakresu polityki są częściowo odpowiednie i częściowo wystarczające do złagodzenia stwierdzonych zagrożeń systemowych związanych z podatnością na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych. Niemcy mogłyby uruchomić dodatkowe środki oparte na kapitale, zobowiązujące instytucje kredytowe do tworzenia dodatkowych buforów kapitałowych w celu zwiększenia odporności systemu bankowego na kumulujące się ryzyka i podatności na zagrożenia o charakterze cyklicznym (tj. ryzyko kredytowe i ryzyko stopy procentowej), biorąc pod uwagę długotrwały wzrost gospodarczy oraz szybko zmieniającą się dynamikę cen nieruchomości mieszkalnych. Ze względu na istniejące od wielu lat znaczne zawyżenie cen nieruchomości mieszkalnych na obszarach miejskich Niemczech, a także niepewność dotyczącą standardów kredytowania, Niemcy powinny podjąć działania przyczyniające się do zapewnienia odpowiednich standardów kredytowania w odniesieniu do nowych kredytów (np. poprzez zalecenie lub uruchomienie prawnie wiążących limitów wskaźników LTV, jeżeli spełnione są warunki prawne takiego uruchomianie), tak aby zapobiec narastaniu podatności na zagrożenia, a tym samym przyczynić się do stabilności finansowej;

| h) | jak już zaproponowano w „Ausschuss für Finansustabilität” w 2015 r. (13), ważne jest również, aby organy krajowe miały do dyspozycji wszystkie niezbędne instrumenty makroostrożnościowe, zapewniające im uprawnienia niezbędne do wyeliminowania potencjalnych obszarów podatności na zagrożenia dla stabilności finansowej, w tym w szczególności uprawnienia do ustalania prawnie wiążących limitów wskaźników wysokości kredytu do wartości zabezpieczenia oraz do ustalania limitów dotyczących albo wskaźnika zadłużenia do dochodu, albo wskaźnika obsługi zadłużenia do dochodu w połączeniu z limitami terminów zapadalności – w przypadku gdy jest to konieczne w odniesieniu do nowych kredytów na nieruchomości mieszkalne. Obecnie w Niemczech nie są jednak dostępne instrumenty oparte na dochodach. Chociaż organy krajowe są uprawnione do ustalania prawnie wiążących wartości wskaźników wysokości kredytu do wartości zabezpieczenia, jeżeli zostanie to uznane za konieczne w celu zagwarantowania stabilności finansowej, jest to uzależnione od identyfikacji ryzyka dla stabilności finansowej wynikającego ze znacznego wzrostu cen nieruchomości i kredytów hipotecznych, któremu towarzyszy znaczne rozluźnienie standardów kredytowania. W związku z tym należy również uzupełnić obecne luki w danych dotyczących standardów kredytowania dla nowych kredytów hipotecznych, tak aby poprawić zdolność identyfikowania tych zagrożeń i w razie potrzeby ich eliminowania; taka inicjatywa jest niezbędnym uzupełnieniem niemieckich ram nadzoru makroostrożnościowego. |
| --- | --- |

h)

jak już zaproponowano w „Ausschuss für Finansustabilität” w 2015 r. (13), ważne jest również, aby organy krajowe miały do dyspozycji wszystkie niezbędne instrumenty makroostrożnościowe, zapewniające im uprawnienia niezbędne do wyeliminowania potencjalnych obszarów podatności na zagrożenia dla stabilności finansowej, w tym w szczególności uprawnienia do ustalania prawnie wiążących limitów wskaźników wysokości kredytu do wartości zabezpieczenia oraz do ustalania limitów dotyczących albo wskaźnika zadłużenia do dochodu, albo wskaźnika obsługi zadłużenia do dochodu w połączeniu z limitami terminów zapadalności – w przypadku gdy jest to konieczne w odniesieniu do nowych kredytów na nieruchomości mieszkalne. Obecnie w Niemczech nie są jednak dostępne instrumenty oparte na dochodach. Chociaż organy krajowe są uprawnione do ustalania prawnie wiążących wartości wskaźników wysokości kredytu do wartości zabezpieczenia, jeżeli zostanie to uznane za konieczne w celu zagwarantowania stabilności finansowej, jest to uzależnione od identyfikacji ryzyka dla stabilności finansowej wynikającego ze znacznego wzrostu cen nieruchomości i kredytów hipotecznych, któremu towarzyszy znaczne rozluźnienie standardów kredytowania. W związku z tym należy również uzupełnić obecne luki w danych dotyczących standardów kredytowania dla nowych kredytów hipotecznych, tak aby poprawić zdolność identyfikowania tych zagrożeń i w razie potrzeby ich eliminowania; taka inicjatywa jest niezbędnym uzupełnieniem niemieckich ram nadzoru makroostrożnościowego.

| (9) | Kalibracja i wdrożenie uruchamianych środków dotyczących zidentyfikowanych obszarów podatności na zagrożenia powinny uwzględniać sytuację Niemiec w kontekście cykli gospodarczych i finansowych oraz wszelkie ich potencjalne skutki odnoszące się do powiązanych kosztów i korzyści. |
| --- | --- |

(9)

Kalibracja i wdrożenie uruchamianych środków dotyczących zidentyfikowanych obszarów podatności na zagrożenia powinny uwzględniać sytuację Niemiec w kontekście cykli gospodarczych i finansowych oraz wszelkie ich potencjalne skutki odnoszące się do powiązanych kosztów i korzyści.

| (10) | Ostrzeżenia ERRS są publikowane po poinformowaniu Rady Unii Europejskiej o takim zamiarze przez Radę Generalną i umożliwieniu Radzie Unii Europejskiej zajęcia stanowiska w tym zakresie oraz po poinformowaniu adresatów ostrzeżeń o zamiarze ich opublikowania, |
| --- | --- |

(10)

Ostrzeżenia ERRS są publikowane po poinformowaniu Rady Unii Europejskiej o takim zamiarze przez Radę Generalną i umożliwieniu Radzie Unii Europejskiej zajęcia stanowiska w tym zakresie oraz po poinformowaniu adresatów ostrzeżeń o zamiarze ich opublikowania,

PRZYJMUJE NINIEJSZE OSTRZEŻENIE:

ERRS zidentyfikowała obszary podatności na zagrożenia średniookresowe w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Niemczech, które mogą stanowić źródło ryzyka systemowego dla stabilności finansowej oraz które potencjalnie mogą mieć poważne negatywne konsekwencje dla gospodarki realnej. Z perspektywy makroostrożnościowej ERRS uważa, że głównymi obszarami podatności na zagrożenia jest znaczne zawyżenie cen nieruchomości mieszkalnych na obszarach miejskich w powiązaniu z powszechną i gwałtowną dynamiką wzrostu cen nieruchomości mieszkalnych oraz pewnymi oznakami rozluźnienia standardów kredytowania w kontekście ogólnej niepewności co do standardów kredytowania na cele mieszkaniowe ze względu na istnienie istotnych luk w danych.

Sporządzono we Frankfurcie nad Menem dnia 27 czerwca 2019 r.

W imieniu Rady Generalnej ERRS

Szef Sekretariatu ERRS

Francesco MAZZAFERRO

---

(1)  Dz.U. L 331 z 15.12.2010, s. 1.

1

(2)  Zob. „Vulnerabilities in the EU Residential Real Estate Sector”, ERRS, listopad 2016 r., dokument dostępny na stronie internetowej ERRS pod adresem www.esrb.europa.eu.

2

(3)  Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/06 z dnia 22 września 2016 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Belgii w średnim okresie (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 45).

3

(4)  Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/07 z dnia 22 września 2016 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Danii w średnim okresie (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 47).

4

(5)  Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/09 z dnia 22 września 2016 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Luksemburgu w średnim okresie (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 51).

5

(6)  Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/10 z dnia 22 września 2016 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Niderlandach w średnim okresie (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 53).

6

(7)  Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/05 z dnia 22 września 2016 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Austrii w średnim okresie (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 43).

7

(8)  Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/08 z dnia 22 września 2016 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Finlandii w średnim okresie (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 49).

8

(9)  Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/11 z dnia 22 września 2016 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Szwecji w średnim okresie (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 55).

9

(10)  Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/12 z dnia 22 września 2016 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Zjednoczonym Królestwie w średnim okresie (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 57).

10

(11)  Zob. „Vulnerabilities in the residential real estate sectors of EEA countries”, ERRS, 2019 r., dokument dostępny na stronie internetowej ERRS pod adresem www.esrb.europa.eu.

11

(12)  Zrównoważony wskaźnik LTV jest stosunkiem między kwotą kredytu na cele mieszkaniowe a wartością bankowo-hipoteczną danej nieruchomości. Wartość bankowo-hipoteczna nieruchomości jest jej wartością ustaloną na podstawie ostrożnej analizy, uwzględniającej fundamentalne determinanty wartości nieruchomości. Zob. pkt 16(2) ustawy o listach zastawnych (Pfandbriefgesetz).

12

(13)  Zalecenie AFS/2015/1 dotyczące nowych instrumentów regulacyjnych dotyczących kredytów na budowę lub zakup nieruchomości mieszkalnych (Empfehlung AFS/2015/1 vom 30. Juni 2015 zu neuen Instrumenten für die Regulierung der Darlehensvergabe zum Bau oder Erwerb von Wohnimmobilien).

13

Empfehlung AFS/2015/1 vom 30. Juni 2015 zu neuen Instrumenten für die Regulierung der Darlehensvergabe zum Bau oder Erwerb von Wohnimmobilien

---

| 30.10.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 366/49 |
| --- | --- | --- | --- |

30.10.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 366/49

---

OSTRZEŻENIE EUROPEJSKIEJ RADY DS. RYZYKA SYSTEMOWEGO

z dnia 27 czerwca 2019 r.

w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych we Francji w średnim okresie

(ERRS/2019/12)

(2019/C 366/09)

RADA GENERALNA EUROPEJSKIEJ RADY DS. RYZYKA SYSTEMOWEGO,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1092/2010 z dnia 24 listopada 2010 r. w sprawie unijnego nadzoru makroostrożnościowego nad systemem finansowym i ustanowienia Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego (1), w szczególności art. 3, art. 16 i art. 18,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | Mieszkalnictwo stanowi kluczowy sektor gospodarki realnej i stanowi znaczną część majątku gospodarstw domowych oraz akcji kredytowej banków. Nieruchomości mieszkalne stanowią znaczną część aktywów gospodarstw domowych, a kredyty na nieruchomości stanowią często znaczną część bilansów instytucji kredytowych. Ponadto budownictwo mieszkaniowe jest zazwyczaj ważnym elementem gospodarki realnej, będąc źródłem zatrudnienia, inwestycji i wzrostu. |
| --- | --- |

(1)

Mieszkalnictwo stanowi kluczowy sektor gospodarki realnej i stanowi znaczną część majątku gospodarstw domowych oraz akcji kredytowej banków. Nieruchomości mieszkalne stanowią znaczną część aktywów gospodarstw domowych, a kredyty na nieruchomości stanowią często znaczną część bilansów instytucji kredytowych. Ponadto budownictwo mieszkaniowe jest zazwyczaj ważnym elementem gospodarki realnej, będąc źródłem zatrudnienia, inwestycji i wzrostu.

| (2) | Wcześniejsze kryzysy finansowe i doświadczenia wielu krajów pokazały, że destabilizujące zmiany zachodzące na rynkach nieruchomości mogą mieć poważne konsekwencje dla stabilności systemu finansowego oraz całej gospodarki, co może także prowadzić do przenoszenia się niekorzystnych zjawisk między krajami. Wpływ na stabilność finansową może być zarówno bezpośredni, jak i pośredni. Skutki bezpośrednie to straty kredytowe z tytułu portfeli hipotecznych z powodu niekorzystnych warunków gospodarczych i finansowych oraz równoczesnych negatywnych zmian na rynku nieruchomości mieszkalnych. Skutki pośrednie są związane ze zmianą poziomu konsumpcji gospodarstw domowych, co może prowadzić do dalszych konsekwencji dla gospodarki realnej i stabilności finansowej. |
| --- | --- |

(2)

Wcześniejsze kryzysy finansowe i doświadczenia wielu krajów pokazały, że destabilizujące zmiany zachodzące na rynkach nieruchomości mogą mieć poważne konsekwencje dla stabilności systemu finansowego oraz całej gospodarki, co może także prowadzić do przenoszenia się niekorzystnych zjawisk między krajami. Wpływ na stabilność finansową może być zarówno bezpośredni, jak i pośredni. Skutki bezpośrednie to straty kredytowe z tytułu portfeli hipotecznych z powodu niekorzystnych warunków gospodarczych i finansowych oraz równoczesnych negatywnych zmian na rynku nieruchomości mieszkalnych. Skutki pośrednie są związane ze zmianą poziomu konsumpcji gospodarstw domowych, co może prowadzić do dalszych konsekwencji dla gospodarki realnej i stabilności finansowej.

| (3) | Rynki nieruchomości są podatne na zmiany koniunktury. Podejmowanie nadmiernego ryzyka, nadmierne stosowanie dźwigni finansowej i niedostosowane systemy motywacyjne w okresie ożywienia koniunktury na rynku nieruchomości mogą wywołać poważne negatywne skutki zarówno dla stabilności finansowej, jak i gospodarki realnej. Biorąc pod uwagę znaczenie nieruchomości mieszkalnych dla stabilności finansowej i makroekonomicznej, szczególnie ważne jest dążenie do zapobiegania narastaniu podatności na zagrożenia na rynkach nieruchomości mieszkalnych poprzez zastosowania polityki makroostrożnościowej, która stanowi również środek ograniczania ryzyka systemowego. |
| --- | --- |

(3)

Rynki nieruchomości są podatne na zmiany koniunktury. Podejmowanie nadmiernego ryzyka, nadmierne stosowanie dźwigni finansowej i niedostosowane systemy motywacyjne w okresie ożywienia koniunktury na rynku nieruchomości mogą wywołać poważne negatywne skutki zarówno dla stabilności finansowej, jak i gospodarki realnej. Biorąc pod uwagę znaczenie nieruchomości mieszkalnych dla stabilności finansowej i makroekonomicznej, szczególnie ważne jest dążenie do zapobiegania narastaniu podatności na zagrożenia na rynkach nieruchomości mieszkalnych poprzez zastosowania polityki makroostrożnościowej, która stanowi również środek ograniczania ryzyka systemowego.

| (4) | Jakkolwiek ważną przyczyną zwiększonej podatności na zagrożenia na rynkach nieruchomości mieszkalnych w państwach Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) są czynniki cykliczne, istotną rolę w ich zwiększeniu odgrywają także czynniki strukturalne. Czynniki te mogą obejmować brak podaży mieszkań, która wywiera presję na ceny nieruchomości mieszkalnych i zadłużenie gospodarstw domowych, które decydują się na zakup własnych nieruchomości mieszkalnych, a także inne polityki publiczne, które mogą stanowić zachętę dla gospodarstw domowych do dodatkowego zadłużenia się. Biorąc pod uwagę, że czynniki te wykraczają poza politykę makroostrożnościową, uzupełnieniem obecnie stosowanych środków makroostrożnościowych mogą być środki pochodzące z innych obszarów polityki, co pozwoli wyeliminować podatności na zagrożenia na rynkach nieruchomości mieszkalnych w poszczególnych krajach w sposób efektywny i skuteczny bez powodowania nadmiernych kosztów dla gospodarki realnej i systemu finansowego. |
| --- | --- |

(4)

Jakkolwiek ważną przyczyną zwiększonej podatności na zagrożenia na rynkach nieruchomości mieszkalnych w państwach Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) są czynniki cykliczne, istotną rolę w ich zwiększeniu odgrywają także czynniki strukturalne. Czynniki te mogą obejmować brak podaży mieszkań, która wywiera presję na ceny nieruchomości mieszkalnych i zadłużenie gospodarstw domowych, które decydują się na zakup własnych nieruchomości mieszkalnych, a także inne polityki publiczne, które mogą stanowić zachętę dla gospodarstw domowych do dodatkowego zadłużenia się. Biorąc pod uwagę, że czynniki te wykraczają poza politykę makroostrożnościową, uzupełnieniem obecnie stosowanych środków makroostrożnościowych mogą być środki pochodzące z innych obszarów polityki, co pozwoli wyeliminować podatności na zagrożenia na rynkach nieruchomości mieszkalnych w poszczególnych krajach w sposób efektywny i skuteczny bez powodowania nadmiernych kosztów dla gospodarki realnej i systemu finansowego.

| (5) | W 2016 r. Europejska Rada ds. Ryzyka Systemowego (ERRS) przeprowadziła ocenę podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w całej Unii w średnim okresie (2). Ocena ta umożliwiła ERRS zidentyfikowanie w kilku państwach podatności na zagrożenia w średnim okresie jako źródeł ryzyka systemowego dla stabilności finansowej, co doprowadziło do wydania ostrzeżeń dla ośmiu państw: Belgii (3), Danii (4), Luksemburga (5), Niderlandów (6), Austrii (7), Finlandii (8), Szwecji (9) i Zjednoczonego Królestwa (10). |
| --- | --- |

(5)

W 2016 r. Europejska Rada ds. Ryzyka Systemowego (ERRS) przeprowadziła ocenę podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w całej Unii w średnim okresie (2). Ocena ta umożliwiła ERRS zidentyfikowanie w kilku państwach podatności na zagrożenia w średnim okresie jako źródeł ryzyka systemowego dla stabilności finansowej, co doprowadziło do wydania ostrzeżeń dla ośmiu państw: Belgii (3), Danii (4), Luksemburga (5), Niderlandów (6), Austrii (7), Finlandii (8), Szwecji (9) i Zjednoczonego Królestwa (10).

| (6) | ERRS zakończyła niedawno systematyczną, prognostyczną ocenę podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w całym EOG (11). |
| --- | --- |

(6)

ERRS zakończyła niedawno systematyczną, prognostyczną ocenę podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w całym EOG (11).

| (7) | W tym kontekście ERRS określiła dla jedenastu krajów, w tym Francji, źródła podatności na zagrożenia powodujące powstanie ryzyka systemowego dla stabilności finansowej, co do których nie podjęto dotychczas wystarczających działań. |
| --- | --- |

(7)

W tym kontekście ERRS określiła dla jedenastu krajów, w tym Francji, źródła podatności na zagrożenia powodujące powstanie ryzyka systemowego dla stabilności finansowej, co do których nie podjęto dotychczas wystarczających działań.

| (8) | Dokonana przez ERRS ocena podatności na zagrożenia w odniesieniu do Francji zwraca uwagę na następujące kwestie:






  a) | zadłużenie gospodarstw domowych we Francji jest stosunkowo wysokie w stosunku do dochodu do dyspozycji. Zadłużenie to wzrosło znacznie w ciągu ostatnich 10 lat, a dynamika średniookresowa w ostatnim okresie wskazuje, że tendencja ta może się utrzymać. Głównym zagrożeniem związanym z takim poziomem zadłużenia gospodarstw domowych jest możliwość skurczenia się konsumpcji oraz ryzyko wystąpienia efektów wtórnych dla stabilności finansowej w przypadku wstrząsu makroekonomicznego. Jednakże w gospodarce francuskiej występują pewne czynniki łagodzące. Po pierwsze, gospodarstwa domowe dysponują wysoką stopą oszczędności w porównaniu do innych państw. Po drugie, istnieją ważne zabezpieczenia socjalne, które mają na celu łagodzenie skutków nagłego spadku dochodów kredytobiorców w przypadku bezrobocia, zmniejszając w ten sposób potencjalne skutki wtórne wstrząsu makroekonomicznego. Po trzecie, duża część kredytobiorców nie jest narażona na ryzyko stopy procentowej ze względu na wysoki odsetek kredytów na cele mieszkaniowe o stałym oprocentowaniu; |
| --- | --- | --- |

(8)

Dokonana przez ERRS ocena podatności na zagrożenia w odniesieniu do Francji zwraca uwagę na następujące kwestie:

a)

zadłużenie gospodarstw domowych we Francji jest stosunkowo wysokie w stosunku do dochodu do dyspozycji. Zadłużenie to wzrosło znacznie w ciągu ostatnich 10 lat, a dynamika średniookresowa w ostatnim okresie wskazuje, że tendencja ta może się utrzymać. Głównym zagrożeniem związanym z takim poziomem zadłużenia gospodarstw domowych jest możliwość skurczenia się konsumpcji oraz ryzyko wystąpienia efektów wtórnych dla stabilności finansowej w przypadku wstrząsu makroekonomicznego. Jednakże w gospodarce francuskiej występują pewne czynniki łagodzące. Po pierwsze, gospodarstwa domowe dysponują wysoką stopą oszczędności w porównaniu do innych państw. Po drugie, istnieją ważne zabezpieczenia socjalne, które mają na celu łagodzenie skutków nagłego spadku dochodów kredytobiorców w przypadku bezrobocia, zmniejszając w ten sposób potencjalne skutki wtórne wstrząsu makroekonomicznego. Po trzecie, duża część kredytobiorców nie jest narażona na ryzyko stopy procentowej ze względu na wysoki odsetek kredytów na cele mieszkaniowe o stałym oprocentowaniu;

| b) | wzrost kredytów na cele mieszkaniowe utrzymywał się na stosunkowo wysokim poziomie, zarówno w perspektywie krótko-, jak i średnioterminowej. Zauważalny jest wzrost liczby nowych kredytów na cele mieszkaniowe, co może prowadzić do dalszego wzrostu ogólnego zadłużenia gospodarstw domowych. Ponadto pewne wskaźniki sugerują, że niektóre gospodarstwa domowe posiadające kredyty na cele mieszkaniowe we Francji mogą być narażone na wstrząsy gospodarcze i finansowe, w szczególności osoby młode i o niskich dochodach, charakteryzujące się wyższym wskaźnikiem obsługi zadłużenia do dochodu (DSTI). Ponadto około jedna trzecia nowych kredytów na cele mieszkaniowe ma wskaźnik wysokości kredytu do wartości zabezpieczenia (LTV) wynoszący ponad 95 %, a średni wskaźnik wysokości kredytu do dochodu (LTI) w przypadku nowych kredytów osiągnął w 2017 r. rekordowy poziom historyczny. Średni okres zapadalności kredytów na cele mieszkaniowe również wydłużył się, a rozkład wskaźników DSTI uległ pogorszeniu. Wstępne dane jednostkowe stosowane przez władze francuskie w celu monitorowania tych zmian wskazują, że duża część kredytobiorców o wysokim wskaźniku LTV lub wysokim wskaźniku DSTI to zamożne gospodarstwa domowe, których kredyty są zabezpieczone i objęte gwarancjami; |
| --- | --- |

b)

wzrost kredytów na cele mieszkaniowe utrzymywał się na stosunkowo wysokim poziomie, zarówno w perspektywie krótko-, jak i średnioterminowej. Zauważalny jest wzrost liczby nowych kredytów na cele mieszkaniowe, co może prowadzić do dalszego wzrostu ogólnego zadłużenia gospodarstw domowych. Ponadto pewne wskaźniki sugerują, że niektóre gospodarstwa domowe posiadające kredyty na cele mieszkaniowe we Francji mogą być narażone na wstrząsy gospodarcze i finansowe, w szczególności osoby młode i o niskich dochodach, charakteryzujące się wyższym wskaźnikiem obsługi zadłużenia do dochodu (DSTI). Ponadto około jedna trzecia nowych kredytów na cele mieszkaniowe ma wskaźnik wysokości kredytu do wartości zabezpieczenia (LTV) wynoszący ponad 95 %, a średni wskaźnik wysokości kredytu do dochodu (LTI) w przypadku nowych kredytów osiągnął w 2017 r. rekordowy poziom historyczny. Średni okres zapadalności kredytów na cele mieszkaniowe również wydłużył się, a rozkład wskaźników DSTI uległ pogorszeniu. Wstępne dane jednostkowe stosowane przez władze francuskie w celu monitorowania tych zmian wskazują, że duża część kredytobiorców o wysokim wskaźniku LTV lub wysokim wskaźniku DSTI to zamożne gospodarstwa domowe, których kredyty są zabezpieczone i objęte gwarancjami;

| c) | chociaż nie ma silnych dowodów na powszechne zawyżanie cen nieruchomości mieszkalnych we Francji, w niektórych dużych miastach (12) – w szczególności w regionie paryskim – ceny nieruchomości mieszkalnych znacznie wzrosły, co mogło osłabić przystępność cenową mieszkań w niektórych miejscach. Na poziomie lokalnym istnieją pewne przesłanki wskazujące, że ceny nieruchomości mieszkalnych są wysokie w stosunku do dochodów i czynszów. Biorąc pod uwagę, że jedna trzecia wszystkich udzielonych kredytów ma wysoki wskaźnik LTV oraz że w przyszłości ceny nieruchomości mieszkalnych mogą podlegać korekcie, niektóre gospodarstwa domowe mogą doświadczyć ujemnego efektu majątkowego. Bezpośrednie straty kredytowe wynikające z potencjalnego spadku wartości zabezpieczeń kredytów hipotecznych powinny jednak być niskie ze względu na szereg specyficznych czynników krajowych. Po pierwsze, wykorzystanie gwarancji do zabezpieczania kredytów na cele mieszkaniowe (13) zmniejsza bezpośrednie ryzyko kredytowe dla instytucji kredytowych w przypadku spadku cen nieruchomości mieszkalnych. Po drugie, szacuje się, że potencjalne efekty majątkowe dla gospodarstw domowych byłyby słabsze niż w innych rozwiniętych gospodarkach, ponieważ nie ma możliwości wycofania środków pieniężnych lub kapitału własnego w wyniku aktualizacji wyceny nieruchomości; |
| --- | --- |

c)

chociaż nie ma silnych dowodów na powszechne zawyżanie cen nieruchomości mieszkalnych we Francji, w niektórych dużych miastach (12) – w szczególności w regionie paryskim – ceny nieruchomości mieszkalnych znacznie wzrosły, co mogło osłabić przystępność cenową mieszkań w niektórych miejscach. Na poziomie lokalnym istnieją pewne przesłanki wskazujące, że ceny nieruchomości mieszkalnych są wysokie w stosunku do dochodów i czynszów. Biorąc pod uwagę, że jedna trzecia wszystkich udzielonych kredytów ma wysoki wskaźnik LTV oraz że w przyszłości ceny nieruchomości mieszkalnych mogą podlegać korekcie, niektóre gospodarstwa domowe mogą doświadczyć ujemnego efektu majątkowego. Bezpośrednie straty kredytowe wynikające z potencjalnego spadku wartości zabezpieczeń kredytów hipotecznych powinny jednak być niskie ze względu na szereg specyficznych czynników krajowych. Po pierwsze, wykorzystanie gwarancji do zabezpieczania kredytów na cele mieszkaniowe (13) zmniejsza bezpośrednie ryzyko kredytowe dla instytucji kredytowych w przypadku spadku cen nieruchomości mieszkalnych. Po drugie, szacuje się, że potencjalne efekty majątkowe dla gospodarstw domowych byłyby słabsze niż w innych rozwiniętych gospodarkach, ponieważ nie ma możliwości wycofania środków pieniężnych lub kapitału własnego w wyniku aktualizacji wyceny nieruchomości;

| d) | niekorzystne warunki gospodarcze i finansowe lub niekorzystne zmiany na rynku nieruchomości mieszkalnych mogą prowadzić do materializacji bezpośrednich i pośrednich ryzyk dla stabilności finansowej ze względu na wspomniane obszary podatności na zagrożenia. Potencjalne bezpośrednie ryzyko dla systemu bankowego we Francji odnosi się zarówno do braku spłaty kredytów udzielonych w warunkach znacznego wzrostu cen nieruchomości mieszkalnych i niskich stóp procentowych, jak i do zadłużonych gospodarstw domowych oraz presji konkurencyjnej prowadzącej do rozluźnienia standardów kredytowania i zmniejszenia marż. Oczekuje się, że we Francji szereg czynników, takich jak kanał zabezpieczający, który jest stosunkowo słaby, ważne zabezpieczenia socjalne oraz występowanie kredytów o stałej stopie procentowej, zmniejszy bezpośrednie ryzyko kredytowe związane ze wstrząsami na rynku mieszkaniowym. Jeżeli jednak na przykład wzrośnie bezrobocie lub zmaleje wzrost dochodów gospodarstw domowych, niektóre gospodarstwa domowe mogą mieć trudności z obsługą zadłużenia. Powiązane negatywne skutki dla dochodów gospodarstw domowych i ich bogactwa mogą zwiększyć początkowe wstrząsy, jeżeli gospodarstwa domowe będą zmuszone do zmniejszenia konsumpcji w celu obsługi zadłużenia hipotecznego. Może to prowadzić do efektów wtórnych i wzrostu ryzyka dla instytucji kredytowych i systemu finansowego; |
| --- | --- |

d)

niekorzystne warunki gospodarcze i finansowe lub niekorzystne zmiany na rynku nieruchomości mieszkalnych mogą prowadzić do materializacji bezpośrednich i pośrednich ryzyk dla stabilności finansowej ze względu na wspomniane obszary podatności na zagrożenia. Potencjalne bezpośrednie ryzyko dla systemu bankowego we Francji odnosi się zarówno do braku spłaty kredytów udzielonych w warunkach znacznego wzrostu cen nieruchomości mieszkalnych i niskich stóp procentowych, jak i do zadłużonych gospodarstw domowych oraz presji konkurencyjnej prowadzącej do rozluźnienia standardów kredytowania i zmniejszenia marż. Oczekuje się, że we Francji szereg czynników, takich jak kanał zabezpieczający, który jest stosunkowo słaby, ważne zabezpieczenia socjalne oraz występowanie kredytów o stałej stopie procentowej, zmniejszy bezpośrednie ryzyko kredytowe związane ze wstrząsami na rynku mieszkaniowym. Jeżeli jednak na przykład wzrośnie bezrobocie lub zmaleje wzrost dochodów gospodarstw domowych, niektóre gospodarstwa domowe mogą mieć trudności z obsługą zadłużenia. Powiązane negatywne skutki dla dochodów gospodarstw domowych i ich bogactwa mogą zwiększyć początkowe wstrząsy, jeżeli gospodarstwa domowe będą zmuszone do zmniejszenia konsumpcji w celu obsługi zadłużenia hipotecznego. Może to prowadzić do efektów wtórnych i wzrostu ryzyka dla instytucji kredytowych i systemu finansowego;

| e) | ERRS odnotowuje fakt, że Francja ogłosiła wskaźnik antycyklicznego bufora kapitałowego wynoszący 0,5 %, mający na celu prewencyjne zwiększenie odporności instytucji finansowych. Kalibracja tego środka makroostrożnościowego uwzględnia zadłużenie sektora niefinansowego we Francji w szerszym ujęciu oraz zadłużenie sektora gospodarstw domowych w szczególności, jako że kredytowanie gospodarstw domowych jest również wspierane przez odbicie cen nieruchomości mieszkalnych. W związku z tym oczekuje się, że środek kapitałowy zwiększy odporność sektora bankowego na skumulowane zagrożenia. Nie oczekuje się jednak, że ograniczy on dynamikę zadłużenia gospodarstw domowych lub pogorszenie standardów kredytowania. Władze krajowe we Francji monitorują warunki udzielania kredytów, nie zostały jednak wydane formalne wskazówki co do tego, co należy uważać za rozsądne warunki udzielania kredytów; |
| --- | --- |

e)

ERRS odnotowuje fakt, że Francja ogłosiła wskaźnik antycyklicznego bufora kapitałowego wynoszący 0,5 %, mający na celu prewencyjne zwiększenie odporności instytucji finansowych. Kalibracja tego środka makroostrożnościowego uwzględnia zadłużenie sektora niefinansowego we Francji w szerszym ujęciu oraz zadłużenie sektora gospodarstw domowych w szczególności, jako że kredytowanie gospodarstw domowych jest również wspierane przez odbicie cen nieruchomości mieszkalnych. W związku z tym oczekuje się, że środek kapitałowy zwiększy odporność sektora bankowego na skumulowane zagrożenia. Nie oczekuje się jednak, że ograniczy on dynamikę zadłużenia gospodarstw domowych lub pogorszenie standardów kredytowania. Władze krajowe we Francji monitorują warunki udzielania kredytów, nie zostały jednak wydane formalne wskazówki co do tego, co należy uważać za rozsądne warunki udzielania kredytów;

| f) | ocenia się, że obecne środki z zakresu polityki są częściowo odpowiednie i częściowo wystarczające do złagodzenia stwierdzonych zagrożeń systemowych związanych z podatnością na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych we Francji. W szczególności obecne środki ostrożnościowe oparte na kapitale mogłyby zostać uzupełnione o inne środki mające na celu wyeliminowanie podatności na zagrożenia związane z rosnącym zadłużeniem gospodarstw domowych oraz z oznakami pogarszających się standardów kredytowania. ERRS odnotowuje wysiłki podjęte przez władze francuskie w celu monitorowania ryzyka w sektorze nieruchomości mieszkalnych, a także cel w postaci dalszej poprawy ram monitorowania zgodnie z zaleceniem Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/14 (14). Niezależnie od powyższego konieczne mogą być dalsze działania w celu wyeliminowania zidentyfikowanych we Francji zagrożeń. W szczególności, biorąc pod uwagę rosnące zadłużenie gospodarstw domowych i oznaki pogarszających się standardów kredytowania, władze krajowe we Francji mogłyby rozważyć potrzebę podjęcia dodatkowych działań prewencyjnych, takich jak wydanie wyraźnych wytycznych dotyczących standardów kredytowania, w formie zaleceń lub formalnych środków ukierunkowanych na kredytobiorców. |
| --- | --- |

f)

ocenia się, że obecne środki z zakresu polityki są częściowo odpowiednie i częściowo wystarczające do złagodzenia stwierdzonych zagrożeń systemowych związanych z podatnością na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych we Francji. W szczególności obecne środki ostrożnościowe oparte na kapitale mogłyby zostać uzupełnione o inne środki mające na celu wyeliminowanie podatności na zagrożenia związane z rosnącym zadłużeniem gospodarstw domowych oraz z oznakami pogarszających się standardów kredytowania. ERRS odnotowuje wysiłki podjęte przez władze francuskie w celu monitorowania ryzyka w sektorze nieruchomości mieszkalnych, a także cel w postaci dalszej poprawy ram monitorowania zgodnie z zaleceniem Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/14 (14). Niezależnie od powyższego konieczne mogą być dalsze działania w celu wyeliminowania zidentyfikowanych we Francji zagrożeń. W szczególności, biorąc pod uwagę rosnące zadłużenie gospodarstw domowych i oznaki pogarszających się standardów kredytowania, władze krajowe we Francji mogłyby rozważyć potrzebę podjęcia dodatkowych działań prewencyjnych, takich jak wydanie wyraźnych wytycznych dotyczących standardów kredytowania, w formie zaleceń lub formalnych środków ukierunkowanych na kredytobiorców.

| (9) | Kalibracja i wdrożenie uruchamianych środków dotyczących zidentyfikowanych obszarów podatności na zagrożenia powinny uwzględniać sytuację Francji w kontekście cykli gospodarczych i finansowych oraz wszelkie ich potencjalne skutki odnoszące się do powiązanych kosztów i korzyści. |
| --- | --- |

(9)

Kalibracja i wdrożenie uruchamianych środków dotyczących zidentyfikowanych obszarów podatności na zagrożenia powinny uwzględniać sytuację Francji w kontekście cykli gospodarczych i finansowych oraz wszelkie ich potencjalne skutki odnoszące się do powiązanych kosztów i korzyści.

| (10) | Ostrzeżenia ERRS są publikowane po poinformowaniu Rady Unii Europejskiej o takim zamiarze przez Radę Generalną i umożliwieniu Radzie Unii Europejskiej zajęcia stanowiska w tym zakresie oraz po poinformowaniu adresatów ostrzeżeń o zamiarze ich opublikowania, |
| --- | --- |

(10)

Ostrzeżenia ERRS są publikowane po poinformowaniu Rady Unii Europejskiej o takim zamiarze przez Radę Generalną i umożliwieniu Radzie Unii Europejskiej zajęcia stanowiska w tym zakresie oraz po poinformowaniu adresatów ostrzeżeń o zamiarze ich opublikowania,

PRZYJMUJE NINIEJSZE OSTRZEŻENIE:

ERRS zidentyfikowała obszary podatności na zagrożenia średniookresowe w sektorze nieruchomości mieszkalnych we Francji, które mogą stanowić źródło ryzyka systemowego dla stabilności finansowej oraz które potencjalnie mogą mieć poważne negatywne konsekwencje dla gospodarki realnej. Z perspektywy makroostrożnościowej ERRS uważa, że głównymi obszarami podatności na zagrożenia są wysokie i rosnące zadłużenie gospodarstw domowych w powiązaniu z pogorszającymi się standardami kredytowania.

Sporządzono we Frankfurcie nad Menem dnia 27 czerwca 2019 r.

W imieniu Rady Generalnej

ERRS Szef Sekretariatu ERRS

Francesco MAZZAFERRO

---

(1)  Dz.U. L 331 z 15.12.2010, s. 1.

1

(2)  Zob. „Vulnerabilities in the EU Residential Real Estate Sector”, ERRS, listopad 2016 r., dokument dostępny na stronie internetowej ERRS pod adresem www.esrb.europa.eu.

2

(3)  Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/06 z dnia 22 września 2016 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Belgii w średnim okresie (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 45).

3

(4)  Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/07 z dnia 22 września 2016 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Danii w średnim okresie (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 47).

4

(5)  Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/09 z dnia 22 września 2016 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Luksemburgu w średnim okresie (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 51).

5

(6)  Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/10 z dnia 22 września 2016 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Niderlandach w średnim okresie (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 53).

6

(7)  Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/05 z dnia 22 września 2016 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Austrii w średnim okresie (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 43).

7

(8)  Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/08 z dnia 22 września 2016 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Finlandii w średnim okresie (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 49).

8

(9)  Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/11 z dnia 22 września 2016 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Szwecji w średnim okresie (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 55).

9

(10)  Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/12 z dnia 22 września 2016 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Zjednoczonym Królestwie w średnim okresie (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 57).

10

(11)  Zob. „Vulnerabilities in the residential real estate sectors of EEA countries”, ERRS, 2019 r., dokument dostępny na stronie internetowej ERRS pod adresem www.esrb.europa.eu.

11

(12)  INSEE, (ostatnie dane 4 kw. 2018), dostępne pod adresem https://www.insee.fr/fr/statistiques/3733241 z danymi z Paryża, Lyonu i Marsylii.

12

(13)  Gwarantami są instytucje finansowe lub zakłady ubezpieczeń będące własnością co najmniej jednej instytucji kredytowej; we wszystkich przypadkach są to podmioty regulowane nadzorowane przez Autorité de contrôle prudentiel et de résolution (francuski organ nadzoru ostrożnościowego i restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków).

13

Autorité de contrôle prudentiel et de résolution

(14)  Zalecenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/14 z dnia 31 października 2016 r. w sprawie uzupełniania luk w danych dotyczących sektora nieruchomości (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 1).

14

---

| 30.10.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 366/53 |
| --- | --- | --- | --- |

30.10.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 366/53

---

OSTRZEŻENIE EUROPEJSKIEJ RADY DS. RYZYKA SYSTEMOWEGO

z dnia 27 czerwca 2019 r.

w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Islandii w średnim okresie

(ERRS/2019/13)

(2019/C 366/10)

RADA GENERALNA EUROPEJSKIEJ RADY DS. RYZYKA SYSTEMOWEGO,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1092/2010 z dnia 24 listopada 2010 r. w sprawie unijnego nadzoru makroostrożnościowego nad systemem finansowym i ustanowienia Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego (1), w szczególności art. 3, art. 16 i art. 18,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | Mieszkalnictwo stanowi kluczowy sektor gospodarki realnej i stanowi znaczną część majątku gospodarstw domowych oraz akcji kredytowej banków. Nieruchomości mieszkalne stanowią znaczną część aktywów gospodarstw domowych, a kredyty na nieruchomości stanowią często znaczną część bilansów instytucji kredytowych. Ponadto budownictwo mieszkaniowe jest zazwyczaj ważnym elementem gospodarki realnej, będąc źródłem zatrudnienia, inwestycji i wzrostu. |
| --- | --- |

(1)

Mieszkalnictwo stanowi kluczowy sektor gospodarki realnej i stanowi znaczną część majątku gospodarstw domowych oraz akcji kredytowej banków. Nieruchomości mieszkalne stanowią znaczną część aktywów gospodarstw domowych, a kredyty na nieruchomości stanowią często znaczną część bilansów instytucji kredytowych. Ponadto budownictwo mieszkaniowe jest zazwyczaj ważnym elementem gospodarki realnej, będąc źródłem zatrudnienia, inwestycji i wzrostu.

| (2) | Wcześniejsze kryzysy finansowe i doświadczenia wielu krajów pokazały, że destabilizujące zmiany zachodzące na rynkach nieruchomości mogą mieć poważne konsekwencje dla stabilności systemu finansowego oraz całej gospodarki, co może także prowadzić do przenoszenia się niekorzystnych zjawisk między krajami. Wpływ na stabilność finansową może być zarówno bezpośredni, jak i pośredni. Skutki bezpośrednie to straty kredytowe z tytułu portfeli hipotecznych z powodu niekorzystnych warunków gospodarczych i finansowych oraz równoczesnych negatywnych zmian na rynku nieruchomości mieszkalnych. Skutki pośrednie są związane ze zmianą poziomu konsumpcji gospodarstw domowych, co może prowadzić do dalszych konsekwencji dla gospodarki realnej i stabilności finansowej. |
| --- | --- |

(2)

Wcześniejsze kryzysy finansowe i doświadczenia wielu krajów pokazały, że destabilizujące zmiany zachodzące na rynkach nieruchomości mogą mieć poważne konsekwencje dla stabilności systemu finansowego oraz całej gospodarki, co może także prowadzić do przenoszenia się niekorzystnych zjawisk między krajami. Wpływ na stabilność finansową może być zarówno bezpośredni, jak i pośredni. Skutki bezpośrednie to straty kredytowe z tytułu portfeli hipotecznych z powodu niekorzystnych warunków gospodarczych i finansowych oraz równoczesnych negatywnych zmian na rynku nieruchomości mieszkalnych. Skutki pośrednie są związane ze zmianą poziomu konsumpcji gospodarstw domowych, co może prowadzić do dalszych konsekwencji dla gospodarki realnej i stabilności finansowej.

| (3) | Rynki nieruchomości są podatne na zmiany koniunktury. Podejmowanie nadmiernego ryzyka, nadmierne stosowanie dźwigni finansowej i niedostosowane systemy motywacyjne w okresie ożywienia koniunktury na rynku nieruchomości mogą wywołać poważne negatywne skutki zarówno dla stabilności finansowej, jak i gospodarki realnej. Biorąc pod uwagę znaczenie nieruchomości mieszkalnych dla stabilności finansowej i makroekonomicznej, szczególnie ważne jest dążenie do zapobiegania narastaniu podatności na zagrożenia na rynkach nieruchomości mieszkalnych poprzez zastosowania polityki makroostrożnościowej, która stanowi również środek ograniczania ryzyka systemowego. |
| --- | --- |

(3)

Rynki nieruchomości są podatne na zmiany koniunktury. Podejmowanie nadmiernego ryzyka, nadmierne stosowanie dźwigni finansowej i niedostosowane systemy motywacyjne w okresie ożywienia koniunktury na rynku nieruchomości mogą wywołać poważne negatywne skutki zarówno dla stabilności finansowej, jak i gospodarki realnej. Biorąc pod uwagę znaczenie nieruchomości mieszkalnych dla stabilności finansowej i makroekonomicznej, szczególnie ważne jest dążenie do zapobiegania narastaniu podatności na zagrożenia na rynkach nieruchomości mieszkalnych poprzez zastosowania polityki makroostrożnościowej, która stanowi również środek ograniczania ryzyka systemowego.

| (4) | Jakkolwiek ważną przyczyną zwiększonej podatności na zagrożenia na rynkach nieruchomości mieszkalnych w państwach Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) są czynniki cykliczne, istotną rolę w ich zwiększeniu odgrywają także czynniki strukturalne. Czynniki te mogą obejmować brak podaży mieszkań, która wywiera presję na ceny nieruchomości mieszkalnych i zadłużenie gospodarstw domowych, które decydują się na zakup własnych nieruchomości mieszkalnych, a także inne polityki publiczne, które mogą stanowić zachętę dla gospodarstw domowych do nadmiernego zadłużenia się. Biorąc pod uwagę, że czynniki te wykraczają poza politykę makroostrożnościową, uzupełnieniem obecnie stosowanych środków makroostrożnościowych mogą być środki pochodzące z innych obszarów polityki, co pozwoli wyeliminować podatności na zagrożenia na rynkach nieruchomości mieszkalnych w poszczególnych krajach w sposób efektywny i skuteczny bez powodowania nadmiernych kosztów dla gospodarki realnej i systemu finansowego. |
| --- | --- |

(4)

Jakkolwiek ważną przyczyną zwiększonej podatności na zagrożenia na rynkach nieruchomości mieszkalnych w państwach Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) są czynniki cykliczne, istotną rolę w ich zwiększeniu odgrywają także czynniki strukturalne. Czynniki te mogą obejmować brak podaży mieszkań, która wywiera presję na ceny nieruchomości mieszkalnych i zadłużenie gospodarstw domowych, które decydują się na zakup własnych nieruchomości mieszkalnych, a także inne polityki publiczne, które mogą stanowić zachętę dla gospodarstw domowych do nadmiernego zadłużenia się. Biorąc pod uwagę, że czynniki te wykraczają poza politykę makroostrożnościową, uzupełnieniem obecnie stosowanych środków makroostrożnościowych mogą być środki pochodzące z innych obszarów polityki, co pozwoli wyeliminować podatności na zagrożenia na rynkach nieruchomości mieszkalnych w poszczególnych krajach w sposób efektywny i skuteczny bez powodowania nadmiernych kosztów dla gospodarki realnej i systemu finansowego.

| (5) | W 2016 r. Europejska Rada ds. Ryzyka Systemowego (ERRS) przeprowadziła ocenę podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w całej Unii w średnim okresie (2). Ocena ta umożliwiła ERRS zidentyfikowanie w kilku państwach podatności na zagrożenia w średnim okresie jako źródeł ryzyka systemowego dla stabilności finansowej, co doprowadziło do wydania ostrzeżeń dla ośmiu państw: Belgii (3), Danii (4), Luksemburga (5), Niderlandów (6), Austrii (7), Finlandii (8), Szwecji (9) i Zjednoczonego Królestwa (10). |
| --- | --- |

(5)

W 2016 r. Europejska Rada ds. Ryzyka Systemowego (ERRS) przeprowadziła ocenę podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w całej Unii w średnim okresie (2). Ocena ta umożliwiła ERRS zidentyfikowanie w kilku państwach podatności na zagrożenia w średnim okresie jako źródeł ryzyka systemowego dla stabilności finansowej, co doprowadziło do wydania ostrzeżeń dla ośmiu państw: Belgii (3), Danii (4), Luksemburga (5), Niderlandów (6), Austrii (7), Finlandii (8), Szwecji (9) i Zjednoczonego Królestwa (10).

| (6) | ERRS zakończyła niedawno systematyczną, prognostyczną ocenę podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w całym EOG (11). |
| --- | --- |

(6)

ERRS zakończyła niedawno systematyczną, prognostyczną ocenę podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w całym EOG (11).

| (7) | W tym kontekście ERRS określiła dla jedenastu krajów, w tym Islandii, źródła podatności na zagrożenia powodujące powstanie ryzyka systemowego dla stabilności finansowej, co do których nie podjęto dotychczas wystarczających działań. |
| --- | --- |

(7)

W tym kontekście ERRS określiła dla jedenastu krajów, w tym Islandii, źródła podatności na zagrożenia powodujące powstanie ryzyka systemowego dla stabilności finansowej, co do których nie podjęto dotychczas wystarczających działań.

| (8) | Dokonana przez ERRS ocena podatności na zagrożenia w odniesieniu do Islandii zwraca uwagę na następujące kwestie:






  a) | zadłużenie gospodarstw domowych w stosunku do dochodu do dyspozycji gospodarstwa domowego jest wysokie w porównaniu z innymi krajami, pomimo znacznego spadku tego wskaźnika względem poziomu z poprzednich lat. Gospodarstwa domowe stosujące dużą dźwignię finansową są zazwyczaj bardziej wrażliwe na niekorzystne warunki gospodarcze i finansowe lub niekorzystne zmiany na rynku nieruchomości mieszkalnych, które mogą wpływać na ich zdolność obsługi zadłużenia i prowadzić do ograniczenia konsumpcji. Zadłużone gospodarstwa domowe są jednak mniej podatne na wzrost stóp procentowych, biorąc pod uwagę duży odsetek kredytów o stałej stopie procentowej; |
| --- | --- | --- |

(8)

Dokonana przez ERRS ocena podatności na zagrożenia w odniesieniu do Islandii zwraca uwagę na następujące kwestie:

a)

zadłużenie gospodarstw domowych w stosunku do dochodu do dyspozycji gospodarstwa domowego jest wysokie w porównaniu z innymi krajami, pomimo znacznego spadku tego wskaźnika względem poziomu z poprzednich lat. Gospodarstwa domowe stosujące dużą dźwignię finansową są zazwyczaj bardziej wrażliwe na niekorzystne warunki gospodarcze i finansowe lub niekorzystne zmiany na rynku nieruchomości mieszkalnych, które mogą wpływać na ich zdolność obsługi zadłużenia i prowadzić do ograniczenia konsumpcji. Zadłużone gospodarstwa domowe są jednak mniej podatne na wzrost stóp procentowych, biorąc pod uwagę duży odsetek kredytów o stałej stopie procentowej;

| b) | jeśli chodzi o strukturę zadłużenia gospodarstw domowych, w przeszłości powszechnie spotykane w Islandii były kredyty indeksowane wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych (zwane dalej „kredytami indeksowanymi”) (12); mogą one stwarzać pewne ryzyko dla gospodarstw domowych stosujących dużą dźwignię finansową. Chociaż udział kredytów indeksowanych w stosunku do nowych kredytów zmniejsza się, udział tych pożyczek w stosunku do wszystkich istniejących kredytów jest nadal wysoki. Ponadto kredyty indeksowane cechują się zazwyczaj ujemną amortyzacją na początku okresu spłaty, w zależności od poziomu inflacji, co może prowadzić do dalszego wzrostu zadłużenia. Kredyty tego rodzaju mogą mieć zarówno łagodzący, jak i zwielokratniający wpływ na podatność gospodarstw domowych na ryzyko. W przypadku wysokiej inflacji gospodarstwa domowe odnotowałyby mniejszy wpływ na zdolność do obsługi zadłużenia hipotecznego w krótkim okresie, ponieważ kredyty indeksowane ułatwiałyby obsługę zadłużenia, podczas gdy miesięczne spłaty kredytów indeksowanych innym wskaźnikiem niż wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych zwiększyłyby się bardziej w krótkim okresie. W perspektywie długoterminowej gospodarstwa domowe posiadające kredyty indeksowane mogą jednak być zmuszone do dalszego ograniczenia konsumpcji, ponieważ w przypadku trudnej sytuacji gospodarczej w połączeniu ze zwiększającą się inflacją, ich zadłużenie nie zmniejszy się wskutek inflacji. Wysokie zadłużenie jest częściowo uzasadnione indeksacją kredytów hipotecznych z rentą dożywotnią o terminie zapadalności do 40 lat, co pozwala kredytobiorcom o niskich dochodach na pożyczanie wyższych kwot na przystępnych warunkach. Jednak w okresie ostatnich dziesięciu lat stopa inflacji zbliżyła się do celu inflacyjnego ustalonego przez Central Bank of Iceland, w związku z czym rośnie udział kredytów nieindeksowanych; |
| --- | --- |

b)

jeśli chodzi o strukturę zadłużenia gospodarstw domowych, w przeszłości powszechnie spotykane w Islandii były kredyty indeksowane wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych (zwane dalej „kredytami indeksowanymi”) (12); mogą one stwarzać pewne ryzyko dla gospodarstw domowych stosujących dużą dźwignię finansową. Chociaż udział kredytów indeksowanych w stosunku do nowych kredytów zmniejsza się, udział tych pożyczek w stosunku do wszystkich istniejących kredytów jest nadal wysoki. Ponadto kredyty indeksowane cechują się zazwyczaj ujemną amortyzacją na początku okresu spłaty, w zależności od poziomu inflacji, co może prowadzić do dalszego wzrostu zadłużenia. Kredyty tego rodzaju mogą mieć zarówno łagodzący, jak i zwielokratniający wpływ na podatność gospodarstw domowych na ryzyko. W przypadku wysokiej inflacji gospodarstwa domowe odnotowałyby mniejszy wpływ na zdolność do obsługi zadłużenia hipotecznego w krótkim okresie, ponieważ kredyty indeksowane ułatwiałyby obsługę zadłużenia, podczas gdy miesięczne spłaty kredytów indeksowanych innym wskaźnikiem niż wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych zwiększyłyby się bardziej w krótkim okresie. W perspektywie długoterminowej gospodarstwa domowe posiadające kredyty indeksowane mogą jednak być zmuszone do dalszego ograniczenia konsumpcji, ponieważ w przypadku trudnej sytuacji gospodarczej w połączeniu ze zwiększającą się inflacją, ich zadłużenie nie zmniejszy się wskutek inflacji. Wysokie zadłużenie jest częściowo uzasadnione indeksacją kredytów hipotecznych z rentą dożywotnią o terminie zapadalności do 40 lat, co pozwala kredytobiorcom o niskich dochodach na pożyczanie wyższych kwot na przystępnych warunkach. Jednak w okresie ostatnich dziesięciu lat stopa inflacji zbliżyła się do celu inflacyjnego ustalonego przez Central Bank of Iceland, w związku z czym rośnie udział kredytów nieindeksowanych;

| c) | w ostatnich latach wskaźnik kredytów na cele mieszkaniowe rósł w umiarkowanym tempie, a standardy kredytowania wydają się generalnie ostrożne. Jednakże jeżeli chodzi o rozkład wskaźnika zadłużenia do dochodu (DTI) dla gospodarstw domowych, które zaciągnęły tego rodzaju kredyty, znaczna część tych gospodarstw domowych może być narażona na niekorzystne warunki gospodarcze i finansowe lub niekorzystne zmiany na rynku nieruchomości mieszkalnych. Mimo rosnących zagrożeń w islandzkim sektorze nieruchomości mieszkalnych, islandzkie instytucje kredytowe wydają się być odporne. Władze krajowe przeprowadziły szereg testów warunków skrajnych w odniesieniu do trzech największych instytucji kredytowych w Islandii; testy te obejmowały scenariusze obejmujące gwałtowne spadki cen na rynku nieruchomości mieszkalnych w połączeniu z dużymi negatywnymi wstrząsami gospodarki ogółem, a wyniki wskazują, że banki te powinny być w stanie przetrwać takie wstrząsy; |
| --- | --- |

c)

w ostatnich latach wskaźnik kredytów na cele mieszkaniowe rósł w umiarkowanym tempie, a standardy kredytowania wydają się generalnie ostrożne. Jednakże jeżeli chodzi o rozkład wskaźnika zadłużenia do dochodu (DTI) dla gospodarstw domowych, które zaciągnęły tego rodzaju kredyty, znaczna część tych gospodarstw domowych może być narażona na niekorzystne warunki gospodarcze i finansowe lub niekorzystne zmiany na rynku nieruchomości mieszkalnych. Mimo rosnących zagrożeń w islandzkim sektorze nieruchomości mieszkalnych, islandzkie instytucje kredytowe wydają się być odporne. Władze krajowe przeprowadziły szereg testów warunków skrajnych w odniesieniu do trzech największych instytucji kredytowych w Islandii; testy te obejmowały scenariusze obejmujące gwałtowne spadki cen na rynku nieruchomości mieszkalnych w połączeniu z dużymi negatywnymi wstrząsami gospodarki ogółem, a wyniki wskazują, że banki te powinny być w stanie przetrwać takie wstrząsy;

| d) | ponadto istnieje pewna obawa związana z zawyżaniem cen nieruchomości mieszkalnych. Wzrost cen nieruchomości mieszkalnych spowolnił w ostatnich kwartałach, po okresie stałego wzrostu w ciągu ostatnich ośmiu lat. Wzrost ten w perspektywie średnioterminowej w porównaniu z innymi krajami jest wysoki. Biorąc pod uwagę wysoki wskaźnik własności nieruchomości mieszkalnych w Islandii, spadek cen nieruchomości mógłby doprowadzić do ujemnego kapitału własnego gospodarstw domowych. Oczekuje się jednak na ograniczenie potencjalnych bezpośrednich strat kredytowych wynikających z kredytów hipotecznych, ponieważ wskaźnik wysokości kredytu do wartości zabezpieczenia kredytów hipotecznych znajdujących się w posiadaniu gospodarstw domowych jest stosunkowo niski; |
| --- | --- |

d)

ponadto istnieje pewna obawa związana z zawyżaniem cen nieruchomości mieszkalnych. Wzrost cen nieruchomości mieszkalnych spowolnił w ostatnich kwartałach, po okresie stałego wzrostu w ciągu ostatnich ośmiu lat. Wzrost ten w perspektywie średnioterminowej w porównaniu z innymi krajami jest wysoki. Biorąc pod uwagę wysoki wskaźnik własności nieruchomości mieszkalnych w Islandii, spadek cen nieruchomości mógłby doprowadzić do ujemnego kapitału własnego gospodarstw domowych. Oczekuje się jednak na ograniczenie potencjalnych bezpośrednich strat kredytowych wynikających z kredytów hipotecznych, ponieważ wskaźnik wysokości kredytu do wartości zabezpieczenia kredytów hipotecznych znajdujących się w posiadaniu gospodarstw domowych jest stosunkowo niski;

| e) | niekorzystne warunki gospodarcze i finansowe lub niekorzystne zmiany na rynku nieruchomości mieszkalnych mogą prowadzić do powstania bezpośrednich i pośrednich zagrożeń dla stabilności finansowej ze względu na wspomniane powyżej zagrożenia. Potencjalne bezpośrednie zagrożenia dla systemu bankowego w Islandii odnoszą się zarówno do potencjalnych strat wynikających z braku spłaty kredytów na cele mieszkaniowe udzielanych w warunkach zawyżonych cen nieruchomości mieszkalnych, jak i do presji konkurencyjnej, która może prowadzić do rozluźnienia standardów kredytowania. Ponadto, jeżeli spadek cen nieruchomości mieszkalnych będzie znaczny, gospodarstwa domowe mogą doświadczyć ujemnego efektu majątkowego lub ujemnego kapitału własnego. Biorąc pod uwagę, że przewidywane potencjalne bezpośrednie straty kredytowe z tytułu kredytów hipotecznych są na niskim poziomie, a także biorąc pod uwagę częstość występowania kredytów o stałym oprocentowaniu, indeksowanych wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych, nie przewiduje się, by gospodarstwa domowe miały doświadczać problemów z obsługą zadłużenia prowadzących do zaprzestania spłaty zobowiązań. Jeżeli jednak na przykład wzrośnie bezrobocie lub zmaleje wzrost dochodów gospodarstw domowych, niektóre gospodarstwa domowe mogą mieć trudności z obsługą zadłużenia w długim terminie. Powiązane negatywne skutki dla dochodów gospodarstw domowych i ich bogactwa mogą zwiększyć początkowe wstrząsy, jeżeli gospodarstwa domowe będą zmuszone do zmniejszenia wydatków w celu obsługi zadłużenia hipotecznego. Może to prowadzić do efektów wtórnych i wzrostu ryzyka dla instytucji kredytowych i systemu finansowego; |
| --- | --- |

e)

niekorzystne warunki gospodarcze i finansowe lub niekorzystne zmiany na rynku nieruchomości mieszkalnych mogą prowadzić do powstania bezpośrednich i pośrednich zagrożeń dla stabilności finansowej ze względu na wspomniane powyżej zagrożenia. Potencjalne bezpośrednie zagrożenia dla systemu bankowego w Islandii odnoszą się zarówno do potencjalnych strat wynikających z braku spłaty kredytów na cele mieszkaniowe udzielanych w warunkach zawyżonych cen nieruchomości mieszkalnych, jak i do presji konkurencyjnej, która może prowadzić do rozluźnienia standardów kredytowania. Ponadto, jeżeli spadek cen nieruchomości mieszkalnych będzie znaczny, gospodarstwa domowe mogą doświadczyć ujemnego efektu majątkowego lub ujemnego kapitału własnego. Biorąc pod uwagę, że przewidywane potencjalne bezpośrednie straty kredytowe z tytułu kredytów hipotecznych są na niskim poziomie, a także biorąc pod uwagę częstość występowania kredytów o stałym oprocentowaniu, indeksowanych wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych, nie przewiduje się, by gospodarstwa domowe miały doświadczać problemów z obsługą zadłużenia prowadzących do zaprzestania spłaty zobowiązań. Jeżeli jednak na przykład wzrośnie bezrobocie lub zmaleje wzrost dochodów gospodarstw domowych, niektóre gospodarstwa domowe mogą mieć trudności z obsługą zadłużenia w długim terminie. Powiązane negatywne skutki dla dochodów gospodarstw domowych i ich bogactwa mogą zwiększyć początkowe wstrząsy, jeżeli gospodarstwa domowe będą zmuszone do zmniejszenia wydatków w celu obsługi zadłużenia hipotecznego. Może to prowadzić do efektów wtórnych i wzrostu ryzyka dla instytucji kredytowych i systemu finansowego;

| f) | ERRS odnotowuje fakt, że Islandia stosuje różne mechanizmy – limity wskaźnika wysokości kredytu do wartości zabezpieczenia (LTV), ocenę zdolności kredytowej opartą na dochodach kredytobiorców czy bufory kapitałowe – które mają na celu zapewnienie odporności zarówno instytucji kredytowych, jak i kredytobiorców. Antycykliczny bufor kapitałowy i bufor ryzyka systemowego powinny zwiększyć odporność instytucji kredytowych na materializację zagrożeń wynikających z zadłużenia sektora prywatnego. Niemniej jednak należy zwrócić szczególną uwagę na kredytodawców niebędących bankami (tj. fundusze emerytalne i państwowy fundusz finansowania mieszkalnictwa), którzy są bardziej obecni w sektorze mieszkaniowym w Islandii niż w większości innych krajów. Wskaźnik LTV był stosowany w fazie wzrostowej cyklu finansowego w celu wzmocnienia odporności kredytobiorców, zapobieżenia pogorszeniu się standardów kredytowania oraz ograniczenia nadmiernego wzrostu kredytów na cele mieszkaniowe i cen nieruchomości mieszkalnych. Ponieważ wskaźniki LTV są stosowane w odniesieniu do wszystkich kredytodawców, unika się możliwości pominięcia niektórych sektorów. Ponadto obecnie obowiązujące wymogi mikroostrożnościowe wymagają oceny zdolności kredytowej kredytobiorców, którzy zaciągają nowe kredyty. W związku z tym, aby uniknąć pominięcia niektórych sektorów, wszelkie potencjalne przyszłe środki ukierunkowane na kredytobiorców powinny mieć również zastosowanie do wszystkich kredytodawców; |
| --- | --- |

f)

ERRS odnotowuje fakt, że Islandia stosuje różne mechanizmy – limity wskaźnika wysokości kredytu do wartości zabezpieczenia (LTV), ocenę zdolności kredytowej opartą na dochodach kredytobiorców czy bufory kapitałowe – które mają na celu zapewnienie odporności zarówno instytucji kredytowych, jak i kredytobiorców. Antycykliczny bufor kapitałowy i bufor ryzyka systemowego powinny zwiększyć odporność instytucji kredytowych na materializację zagrożeń wynikających z zadłużenia sektora prywatnego. Niemniej jednak należy zwrócić szczególną uwagę na kredytodawców niebędących bankami (tj. fundusze emerytalne i państwowy fundusz finansowania mieszkalnictwa), którzy są bardziej obecni w sektorze mieszkaniowym w Islandii niż w większości innych krajów. Wskaźnik LTV był stosowany w fazie wzrostowej cyklu finansowego w celu wzmocnienia odporności kredytobiorców, zapobieżenia pogorszeniu się standardów kredytowania oraz ograniczenia nadmiernego wzrostu kredytów na cele mieszkaniowe i cen nieruchomości mieszkalnych. Ponieważ wskaźniki LTV są stosowane w odniesieniu do wszystkich kredytodawców, unika się możliwości pominięcia niektórych sektorów. Ponadto obecnie obowiązujące wymogi mikroostrożnościowe wymagają oceny zdolności kredytowej kredytobiorców, którzy zaciągają nowe kredyty. W związku z tym, aby uniknąć pominięcia niektórych sektorów, wszelkie potencjalne przyszłe środki ukierunkowane na kredytobiorców powinny mieć również zastosowanie do wszystkich kredytodawców;

| g) | ocenia się, że obecne środki z zakresu polityki są częściowo odpowiednie i częściowo wystarczające do złagodzenia stwierdzonych zagrożeń systemowych związanych z podatnością na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Islandii. W szczególności, obecnie stosowane środki makroostrożnościowe nie uwzględniają w wystarczającym stopniu wysokiego poziomu zadłużenia gospodarstw domowych. Chociaż poziom zadłużenia na poziomie zagregowanym uległ zmniejszeniu, to na poziomie indywidualnym utrzymują się obszary ryzyka związane z gospodarstwami domowymi wykorzystującymi w dużym stopniu dźwignię finansową. Jakkolwiek ERRS odnotowuje inicjatywy podjęte w zakresie monitorowania sektora nieruchomości mieszkalnych, konieczne mogą być dalsze środki dotyczące udzielania kredytów gospodarstwom domowym o wysokim wskaźniku DTI. Islandia powinna rozważyć prewencyjne wprowadzenie wyraźnych wytycznych dotyczących środków opartych na dochodzie - w formie zalecenia lub prawnie wiążących środków ukierunkowanych na kredytobiorców. Środki oparte na dochodach mogą być pomocne w zapobiegania nadmiernemu zadłużaniu się gospodarstw domowych w przypadku utrzymania się silnego wzrostu cen nieruchomości mieszkalnych. Środki takie mogą być szczególnie istotne, ponieważ wzrost cen nieruchomości mieszkalnych mógł zmniejszyć skuteczność pułapów wskaźnika LTV. |
| --- | --- |

g)

ocenia się, że obecne środki z zakresu polityki są częściowo odpowiednie i częściowo wystarczające do złagodzenia stwierdzonych zagrożeń systemowych związanych z podatnością na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Islandii. W szczególności, obecnie stosowane środki makroostrożnościowe nie uwzględniają w wystarczającym stopniu wysokiego poziomu zadłużenia gospodarstw domowych. Chociaż poziom zadłużenia na poziomie zagregowanym uległ zmniejszeniu, to na poziomie indywidualnym utrzymują się obszary ryzyka związane z gospodarstwami domowymi wykorzystującymi w dużym stopniu dźwignię finansową. Jakkolwiek ERRS odnotowuje inicjatywy podjęte w zakresie monitorowania sektora nieruchomości mieszkalnych, konieczne mogą być dalsze środki dotyczące udzielania kredytów gospodarstwom domowym o wysokim wskaźniku DTI. Islandia powinna rozważyć prewencyjne wprowadzenie wyraźnych wytycznych dotyczących środków opartych na dochodzie - w formie zalecenia lub prawnie wiążących środków ukierunkowanych na kredytobiorców. Środki oparte na dochodach mogą być pomocne w zapobiegania nadmiernemu zadłużaniu się gospodarstw domowych w przypadku utrzymania się silnego wzrostu cen nieruchomości mieszkalnych. Środki takie mogą być szczególnie istotne, ponieważ wzrost cen nieruchomości mieszkalnych mógł zmniejszyć skuteczność pułapów wskaźnika LTV.

| (9) | Kalibracja i wdrożenie uruchamianych środków dotyczących zidentyfikowanych obszarów podatności na zagrożenia powinny uwzględniać sytuację Islandii w kontekście cykli gospodarczych i finansowych oraz wszelkie ich potencjalne skutki odnoszące się do powiązanych kosztów i korzyści. |
| --- | --- |

(9)

Kalibracja i wdrożenie uruchamianych środków dotyczących zidentyfikowanych obszarów podatności na zagrożenia powinny uwzględniać sytuację Islandii w kontekście cykli gospodarczych i finansowych oraz wszelkie ich potencjalne skutki odnoszące się do powiązanych kosztów i korzyści.

| (10) | Ostrzeżenia ERRS są publikowane po poinformowaniu Rady Unii Europejskiej o takim zamiarze przez Radę Generalną i umożliwieniu Radzie Unii Europejskiej zajęcia stanowiska w tym zakresie oraz po poinformowaniu adresatów ostrzeżeń o zamiarze ich opublikowania, |
| --- | --- |

(10)

Ostrzeżenia ERRS są publikowane po poinformowaniu Rady Unii Europejskiej o takim zamiarze przez Radę Generalną i umożliwieniu Radzie Unii Europejskiej zajęcia stanowiska w tym zakresie oraz po poinformowaniu adresatów ostrzeżeń o zamiarze ich opublikowania,

PRZYJMUJE NINIEJSZE OSTRZEŻENIE:

ERRS zidentyfikowała obszary podatności na zagrożenia średniookresowe w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Islandii, które mogą stanowić źródło ryzyka systemowego dla stabilności finansowej oraz które potencjalnie mogą mieć poważne negatywne konsekwencje dla gospodarki realnej. Z perspektywy makroostrożnościowej ERRS uważa, że głównym obszarem podatności na zagrożenia jest wysokie zadłużenie gospodarstw domowych w powiązaniu z wysokim średnioterminowym wzrostem cen nieruchomości mieszkalnych i potencjalnym zawyżeniem tych cen.

Sporządzono we Frankfurcie nad Menem dnia 27 czerwca 2019 r.

W imieniu Rady Generalnej

ERRS Szef Sekretariatu ERRS

Francesco MAZZAFERRO

---

(1)  Dz.U. L 331 z 15.12.2010, s. 1.

1

(2)  Zob. „Vulnerabilities in the EU Residential Real Estate Sector”, ERRS, listopad 2016 r., dokument dostępny na stronie internetowej ERRS pod adresem www.esrb.europa.eu.

2

(3)  Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/06 z dnia 22 września 2016 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Belgii w średnim okresie (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 45).

3

(4)  Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/07 z dnia 22 września 2016 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Danii w średnim okresie (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 47).

4

(5)  Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/09 z dnia 22 września 2016 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Luksemburgu w średnim okresie (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 51).

5

(6)  Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/10 z dnia 22 września 2016 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Niderlandach w średnim okresie (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 53).

6

(7)  Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/05 z dnia 22 września 2016 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Austrii w średnim okresie (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 43).

7

(8)  Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/08 z dnia 22 września 2016 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Finlandii w średnim okresie (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 49).

8

(9)  Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/11 z dnia 22 września 2016 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Szwecji w średnim okresie (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 55).

9

(10)  Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/12 z dnia 22 września 2016 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Zjednoczonym Królestwie w średnim okresie (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 57).

10

(11)  Zob. „Vulnerabilities in the residential real estate sectors of EEA countries”, ERRS, 2019 r., dokument dostępny na stronie internetowej ERRS pod adresem www.esrb.europa.eu.

11

(12)  Kredyt indeksowany wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych jest umową, w ramach której kwota kredytu jest powiązana z tym wskaźnikiem a stopa oprocentowania jest stała (w celu uzyskania bardziej szczegółowych informacji zob. Elíasson, L., „Indexation 101”, Economic Affairs, Vol. 6, The Central Bank of Iceland, Reykjavik, Islandia, 2014).

12

Economic Affairs

---

| 30.10.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 366/57 |
| --- | --- | --- | --- |

30.10.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 366/57

---

OSTRZEŻENIE EUROPEJSKIEJ RADY DS. RYZYKA SYSTEMOWEGO

z dnia 27 czerwca 2019 r.

w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Norwegii w średnim okresie

(ERRS/2019/14)

(2019/C 366/11)

RADA GENERALNA EUROPEJSKIEJ RADY DS. RYZYKA SYSTEMOWEGO,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1092/2010 z dnia 24 listopada 2010 r. w sprawie unijnego nadzoru makroostrożnościowego nad systemem finansowym i ustanowienia Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego (1), w szczególności art. 3, art. 16 i art. 18,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | Mieszkalnictwo stanowi kluczowy sektor gospodarki realnej i stanowi znaczną część majątku gospodarstw domowych oraz akcji kredytowej banków. Nieruchomości mieszkalne stanowią znaczną część aktywów gospodarstw domowych, a kredyty na nieruchomości stanowią często znaczną część bilansów instytucji kredytowych. Ponadto budownictwo mieszkaniowe jest zazwyczaj ważnym elementem gospodarki realnej, będąc źródłem zatrudnienia, inwestycji i wzrostu. |
| --- | --- |

(1)

Mieszkalnictwo stanowi kluczowy sektor gospodarki realnej i stanowi znaczną część majątku gospodarstw domowych oraz akcji kredytowej banków. Nieruchomości mieszkalne stanowią znaczną część aktywów gospodarstw domowych, a kredyty na nieruchomości stanowią często znaczną część bilansów instytucji kredytowych. Ponadto budownictwo mieszkaniowe jest zazwyczaj ważnym elementem gospodarki realnej, będąc źródłem zatrudnienia, inwestycji i wzrostu.

| (2) | Wcześniejsze kryzysy finansowe i doświadczenia wielu krajów pokazały, że destabilizujące zmiany zachodzące na rynkach nieruchomości mogą mieć poważne konsekwencje dla stabilności systemu finansowego oraz całej gospodarki, co może także prowadzić do przenoszenia się niekorzystnych zjawisk między krajami. Wpływ na stabilność finansową może być zarówno bezpośredni, jak i pośredni. Skutki bezpośrednie to straty kredytowe z tytułu portfeli hipotecznych z powodu niekorzystnych warunków gospodarczych i finansowych oraz równoczesnych negatywnych zmian na rynku nieruchomości mieszkalnych. Skutki pośrednie są związane ze zmianą poziomu konsumpcji gospodarstw domowych, co może prowadzić do dalszych konsekwencji dla gospodarki realnej i stabilności finansowej. |
| --- | --- |

(2)

Wcześniejsze kryzysy finansowe i doświadczenia wielu krajów pokazały, że destabilizujące zmiany zachodzące na rynkach nieruchomości mogą mieć poważne konsekwencje dla stabilności systemu finansowego oraz całej gospodarki, co może także prowadzić do przenoszenia się niekorzystnych zjawisk między krajami. Wpływ na stabilność finansową może być zarówno bezpośredni, jak i pośredni. Skutki bezpośrednie to straty kredytowe z tytułu portfeli hipotecznych z powodu niekorzystnych warunków gospodarczych i finansowych oraz równoczesnych negatywnych zmian na rynku nieruchomości mieszkalnych. Skutki pośrednie są związane ze zmianą poziomu konsumpcji gospodarstw domowych, co może prowadzić do dalszych konsekwencji dla gospodarki realnej i stabilności finansowej.

| (3) | Rynki nieruchomości są podatne na zmiany koniunktury. Podejmowanie nadmiernego ryzyka, nadmierne stosowanie dźwigni finansowej i niedostosowane systemy motywacyjne w okresie ożywienia koniunktury na rynku nieruchomości mogą wywołać poważne negatywne skutki zarówno dla stabilności finansowej, jak i gospodarki realnej. Biorąc pod uwagę znaczenie nieruchomości mieszkalnych dla stabilności finansowej i makroekonomicznej, szczególnie ważne jest dążenie do zapobiegania narastaniu podatności na zagrożenia na rynkach nieruchomości mieszkalnych poprzez zastosowania polityki makroostrożnościowej, która stanowi również środek ograniczania ryzyka systemowego. |
| --- | --- |

(3)

Rynki nieruchomości są podatne na zmiany koniunktury. Podejmowanie nadmiernego ryzyka, nadmierne stosowanie dźwigni finansowej i niedostosowane systemy motywacyjne w okresie ożywienia koniunktury na rynku nieruchomości mogą wywołać poważne negatywne skutki zarówno dla stabilności finansowej, jak i gospodarki realnej. Biorąc pod uwagę znaczenie nieruchomości mieszkalnych dla stabilności finansowej i makroekonomicznej, szczególnie ważne jest dążenie do zapobiegania narastaniu podatności na zagrożenia na rynkach nieruchomości mieszkalnych poprzez zastosowania polityki makroostrożnościowej, która stanowi również środek ograniczania ryzyka systemowego.

| (4) | Jakkolwiek ważną przyczyną zwiększonej podatności na zagrożenia na rynkach nieruchomości mieszkalnych w państwach Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) są czynniki cykliczne, istotną rolę w ich zwiększeniu odgrywają także czynniki strukturalne. Czynniki te mogą obejmować brak podaży mieszkań, która wywiera presję na ceny nieruchomości mieszkalnych i zadłużenie gospodarstw domowych, które decydują się na zakup własnych nieruchomości mieszkalnych, a także inne polityki publiczne, które mogą stanowić zachętę dla gospodarstw domowych do nadmiernego zadłużenia się. Biorąc pod uwagę, że czynniki te wykraczają poza politykę makroostrożnościową, uzupełnieniem obecnie stosowanych środków makroostrożnościowych mogą być środki pochodzące z innych obszarów polityki, co pozwoli wyeliminować podatności na zagrożenia na rynkach nieruchomości mieszkalnych w poszczególnych krajach w sposób efektywny i skuteczny bez powodowania nadmiernych kosztów dla gospodarki realnej i systemu finansowego. |
| --- | --- |

(4)

Jakkolwiek ważną przyczyną zwiększonej podatności na zagrożenia na rynkach nieruchomości mieszkalnych w państwach Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) są czynniki cykliczne, istotną rolę w ich zwiększeniu odgrywają także czynniki strukturalne. Czynniki te mogą obejmować brak podaży mieszkań, która wywiera presję na ceny nieruchomości mieszkalnych i zadłużenie gospodarstw domowych, które decydują się na zakup własnych nieruchomości mieszkalnych, a także inne polityki publiczne, które mogą stanowić zachętę dla gospodarstw domowych do nadmiernego zadłużenia się. Biorąc pod uwagę, że czynniki te wykraczają poza politykę makroostrożnościową, uzupełnieniem obecnie stosowanych środków makroostrożnościowych mogą być środki pochodzące z innych obszarów polityki, co pozwoli wyeliminować podatności na zagrożenia na rynkach nieruchomości mieszkalnych w poszczególnych krajach w sposób efektywny i skuteczny bez powodowania nadmiernych kosztów dla gospodarki realnej i systemu finansowego.

| (5) | W 2016 r. Europejska Rada ds. Ryzyka Systemowego (ERRS) przeprowadziła ocenę podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w całej Unii w średnim okresie (2). Ocena ta umożliwiła ERRS zidentyfikowanie w kilku państwach podatności na zagrożenia w średnim okresie jako źródeł ryzyka systemowego dla stabilności finansowej, co doprowadziło do wydania ostrzeżeń dla ośmiu państw: Belgii (3), Danii (4), Luksemburga (5), Niderlandów (6), Austrii (7), Finlandii (8), Szwecji (9) i Zjednoczonego Królestwa (10). |
| --- | --- |

(5)

W 2016 r. Europejska Rada ds. Ryzyka Systemowego (ERRS) przeprowadziła ocenę podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w całej Unii w średnim okresie (2). Ocena ta umożliwiła ERRS zidentyfikowanie w kilku państwach podatności na zagrożenia w średnim okresie jako źródeł ryzyka systemowego dla stabilności finansowej, co doprowadziło do wydania ostrzeżeń dla ośmiu państw: Belgii (3), Danii (4), Luksemburga (5), Niderlandów (6), Austrii (7), Finlandii (8), Szwecji (9) i Zjednoczonego Królestwa (10).

| (6) | ERRS zakończyła niedawno systematyczną, prognostyczną ocenę podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w całym EOG (11). |
| --- | --- |

(6)

ERRS zakończyła niedawno systematyczną, prognostyczną ocenę podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w całym EOG (11).

| (7) | W tym kontekście ERRS określiła dla jedenastu krajów, w tym Norwegii, źródła podatności na zagrożenia powodujące powstanie ryzyka systemowego dla stabilności finansowej, co do których nie podjęto dotychczas wystarczających działań. |
| --- | --- |

(7)

W tym kontekście ERRS określiła dla jedenastu krajów, w tym Norwegii, źródła podatności na zagrożenia powodujące powstanie ryzyka systemowego dla stabilności finansowej, co do których nie podjęto dotychczas wystarczających działań.

| (8) | Dokonana przez ERRS ocena podatności na zagrożenia w odniesieniu do Norwegii zwraca uwagę na następujące kwestie:






  a) | zadłużenie gospodarstw domowych jest bardzo wysokie w porównaniu z innymi krajami oraz z poprzednimi latami i stale rośnie w ciągu ostatnich dziesięciu lat. Ponadto znaczna część kredytów podlega zmiennemu oprocentowaniu, co sprawia, że gospodarstwa domowe narażone są na wzrost stóp procentowych. Badanie warunków skrajnych w odniesieniu do wzrostu stóp procentowych wykazało jednak, że w przypadku wstrząsów w odniesieniu do stóp procentowych osoby ubiegające się o kredyt hipoteczny będą w stanie ponosić normalne koszty utrzymania. W związku z tym ryzyko potencjalnych przypadków braku spłaty w związku ze wzrostem stóp procentowych może zostać ograniczone; |
| --- | --- | --- |

(8)

Dokonana przez ERRS ocena podatności na zagrożenia w odniesieniu do Norwegii zwraca uwagę na następujące kwestie:

a)

zadłużenie gospodarstw domowych jest bardzo wysokie w porównaniu z innymi krajami oraz z poprzednimi latami i stale rośnie w ciągu ostatnich dziesięciu lat. Ponadto znaczna część kredytów podlega zmiennemu oprocentowaniu, co sprawia, że gospodarstwa domowe narażone są na wzrost stóp procentowych. Badanie warunków skrajnych w odniesieniu do wzrostu stóp procentowych wykazało jednak, że w przypadku wstrząsów w odniesieniu do stóp procentowych osoby ubiegające się o kredyt hipoteczny będą w stanie ponosić normalne koszty utrzymania. W związku z tym ryzyko potencjalnych przypadków braku spłaty w związku ze wzrostem stóp procentowych może zostać ograniczone;

| b) | kredyty hipoteczne rosną w średnim okresie i są głównym czynnikiem przyczyniającym się do wzrostu akcji kredytowej na rzecz gospodarstw domowych. Ponadto kredyty hipoteczne mają znaczenie systemowe dla sektora bankowego, ponieważ stanowią wysoki odsetek kredytów ogółem udzielanych przez instytucje kredytowe. Sektor bankowy może być również narażony na zagrożenia wynikające ze środowiska międzynarodowego, w związku z dużym udziałem inwestorów zagranicznych uczestniczących w rynku zabezpieczonych obligacji oraz wzajemnych powiązań systemu finansowego Norwegii z innymi krajami nordyckimi; |
| --- | --- |

b)

kredyty hipoteczne rosną w średnim okresie i są głównym czynnikiem przyczyniającym się do wzrostu akcji kredytowej na rzecz gospodarstw domowych. Ponadto kredyty hipoteczne mają znaczenie systemowe dla sektora bankowego, ponieważ stanowią wysoki odsetek kredytów ogółem udzielanych przez instytucje kredytowe. Sektor bankowy może być również narażony na zagrożenia wynikające ze środowiska międzynarodowego, w związku z dużym udziałem inwestorów zagranicznych uczestniczących w rynku zabezpieczonych obligacji oraz wzajemnych powiązań systemu finansowego Norwegii z innymi krajami nordyckimi;

| c) | po długim i stałym wzroście cen nieruchomości widoczne są oznaki zawyżenia cen nieruchomości mieszkalnych. Co więcej, w ostatnich kwartałach ceny nieruchomości ustabilizowały się, ale wolumen transakcji nie obniżył się. Wskaźnik własności nieruchomości mieszkalnych jest wysoki, co może sprawić, że gospodarstwa domowe będą narażone na niekorzystne warunki gospodarcze i finansowe lub niekorzystne zmiany na rynku nieruchomości mieszkalnych; |
| --- | --- |

c)

po długim i stałym wzroście cen nieruchomości widoczne są oznaki zawyżenia cen nieruchomości mieszkalnych. Co więcej, w ostatnich kwartałach ceny nieruchomości ustabilizowały się, ale wolumen transakcji nie obniżył się. Wskaźnik własności nieruchomości mieszkalnych jest wysoki, co może sprawić, że gospodarstwa domowe będą narażone na niekorzystne warunki gospodarcze i finansowe lub niekorzystne zmiany na rynku nieruchomości mieszkalnych;

| d) | wstrząsy gospodarcze lub finansowe mogłyby doprowadzić do pojawienia się bezpośrednich i pośrednich zagrożeń dla stabilności finansowej, biorąc pod uwagę wspomniane wyżej zagrożenia. Potencjalne bezpośrednie ryzyko dla systemu bankowego w Norwegii odnosi się do potencjalnych strat kredytowych wynikających z nowych kredytów hipotecznych, ponieważ kredyty te zostały udzielone w warunkach możliwego zawyżenia cen nieruchomości mieszkalnych. Ponadto, jeżeli spadek cen nieruchomości mieszkalnych będzie znaczny, niektóre gospodarstwa domowe mogą doświadczyć negatywnego efektu bogactwa lub ujemnego kapitału własnego. Jeżeli na przykład wzrośnie bezrobocie lub zmaleje wzrost dochodów gospodarstw domowych, niektóre gospodarstwa domowe mogą mieć trudności z obsługą zadłużenia. Powiązane negatywne skutki dla dochodów gospodarstw domowych i ich bogactwa mogą zwiększyć początkowe wstrząsy, jeżeli gospodarstwa domowe będą zmuszone do zmniejszenia konsumpcji w celu obsługi zadłużenia hipotecznego. Może to prowadzić do efektów wtórnych i wzrostu ryzyka dla instytucji kredytowych i systemu finansowego; |
| --- | --- |

d)

wstrząsy gospodarcze lub finansowe mogłyby doprowadzić do pojawienia się bezpośrednich i pośrednich zagrożeń dla stabilności finansowej, biorąc pod uwagę wspomniane wyżej zagrożenia. Potencjalne bezpośrednie ryzyko dla systemu bankowego w Norwegii odnosi się do potencjalnych strat kredytowych wynikających z nowych kredytów hipotecznych, ponieważ kredyty te zostały udzielone w warunkach możliwego zawyżenia cen nieruchomości mieszkalnych. Ponadto, jeżeli spadek cen nieruchomości mieszkalnych będzie znaczny, niektóre gospodarstwa domowe mogą doświadczyć negatywnego efektu bogactwa lub ujemnego kapitału własnego. Jeżeli na przykład wzrośnie bezrobocie lub zmaleje wzrost dochodów gospodarstw domowych, niektóre gospodarstwa domowe mogą mieć trudności z obsługą zadłużenia. Powiązane negatywne skutki dla dochodów gospodarstw domowych i ich bogactwa mogą zwiększyć początkowe wstrząsy, jeżeli gospodarstwa domowe będą zmuszone do zmniejszenia konsumpcji w celu obsługi zadłużenia hipotecznego. Może to prowadzić do efektów wtórnych i wzrostu ryzyka dla instytucji kredytowych i systemu finansowego;

| e) | ERRS odnotowuje fakt, że Norwegia wdrożyła kompleksowy zestaw środków ukierunkowanych na kredytobiorców i środków opartych na kapitale, których celem jest zapewnienie odporności zarówno instytucji kredytowych, jak i kredytobiorców. Dolny pułap strat z tytułu niewykonania zobowiązania (LGD) oraz wymogi dotyczące modeli prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania (PD) (12) są, obok antycyklicznego bufora kapitałowego, ważnymi środkami opartymi na kapitale, które mają zagwarantować zdolność absorbowania strat przez instytucje kredytowe w przypadku potencjalnego wstrząsu gospodarczego lub finansowego. Ponadto władze norweskie uruchomiły szereg środków ukierunkowanych na kredytobiorców: połączenie limitów wskaźnika wysokości kredytu do wartości zabezpieczenia (LTV) i wskaźnika zadłużenia do dochodu (DTI) oraz badań przystępności. Skutki środków ukierunkowanych na kredytobiorców zostały udokumentowane; nastąpił spadek odsetka kredytów hipotecznych o wysokich wartościach w relacji do wskaźników, do których mają zastosowanie limity. Niezależnie od znacznych wysiłków poczynionych w dziedzinie polityki makroostrożnościowej, ryzyka systemowe związane z rynkiem nieruchomości mieszkalnych utrzymują się w Norwegii na wysokim poziomie; |
| --- | --- |

e)

ERRS odnotowuje fakt, że Norwegia wdrożyła kompleksowy zestaw środków ukierunkowanych na kredytobiorców i środków opartych na kapitale, których celem jest zapewnienie odporności zarówno instytucji kredytowych, jak i kredytobiorców. Dolny pułap strat z tytułu niewykonania zobowiązania (LGD) oraz wymogi dotyczące modeli prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania (PD) (12) są, obok antycyklicznego bufora kapitałowego, ważnymi środkami opartymi na kapitale, które mają zagwarantować zdolność absorbowania strat przez instytucje kredytowe w przypadku potencjalnego wstrząsu gospodarczego lub finansowego. Ponadto władze norweskie uruchomiły szereg środków ukierunkowanych na kredytobiorców: połączenie limitów wskaźnika wysokości kredytu do wartości zabezpieczenia (LTV) i wskaźnika zadłużenia do dochodu (DTI) oraz badań przystępności. Skutki środków ukierunkowanych na kredytobiorców zostały udokumentowane; nastąpił spadek odsetka kredytów hipotecznych o wysokich wartościach w relacji do wskaźników, do których mają zastosowanie limity. Niezależnie od znacznych wysiłków poczynionych w dziedzinie polityki makroostrożnościowej, ryzyka systemowe związane z rynkiem nieruchomości mieszkalnych utrzymują się w Norwegii na wysokim poziomie;

| f) | ocenia się, że obecne środki z zakresu polityki makroostrożnościowej są odpowiednie do złagodzenia stwierdzonych zagrożeń systemowych związanych z podatnością na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Norwegii. Nadal jednak istnieje znaczne ryzyko systemowe związane z norweskim rynkiem nieruchomości mieszkalnych, w związku z czym ocenia się, że polityka makroostrożnościowa jest częściowo wystarczająca. W obszarze polityki makroostrożnościowej kwestią o pierwszorzędnym znaczeniu jest łagodzenie stwierdzonych podatności na zagrożenia, czego wynikiem jest kompleksowy zestaw środków z zakresu polityki. Niemniej jednak polityka makroostrożnościowa powinna być uzupełniona o szerzej zakrojone działania z zakresu polityki, mające na celu łagodzenie lub wyeliminowanie czynników ułatwiających lub wspierających zadłużenie gospodarstw domowych. Polityki te powinny wspierać obecne środki makroostrożnościowe w celu skutecznego i efektywnego ograniczania obszarów podatności na zagrożenia stwierdzonych na rynku nieruchomości mieszkalnych w Norwegii, bez nadmiernych kosztów dla norweskiej gospodarki realnej i systemu finansowego. Dodatkowe środki mogłyby obejmować wyeliminowanie zachęt do zadłużania się gospodarstw domowych poprzez zwiększenie wydajności rynku nieruchomości mieszkalnych na wynajem i rozwój segmentu mieszkań zajmowanych przez właścicieli, a także poprzez zapewnienie odpowiedniej podaży mieszkań. Jeżeli nie zostaną podjęte żadne inne działania z zakresu polityki i jeżeli istniejące zagrożenia nie osłabną, albo jeżeli zagrożenia te wzrosną ze względu na zmiany sytuacji gospodarczej i finansowej, istniejące środki makroostrożnościowe powinny zostać zaostrzone lub powinny zostać uruchomione nowe środki makroostrożnościowe. |
| --- | --- |

f)

ocenia się, że obecne środki z zakresu polityki makroostrożnościowej są odpowiednie do złagodzenia stwierdzonych zagrożeń systemowych związanych z podatnością na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Norwegii. Nadal jednak istnieje znaczne ryzyko systemowe związane z norweskim rynkiem nieruchomości mieszkalnych, w związku z czym ocenia się, że polityka makroostrożnościowa jest częściowo wystarczająca. W obszarze polityki makroostrożnościowej kwestią o pierwszorzędnym znaczeniu jest łagodzenie stwierdzonych podatności na zagrożenia, czego wynikiem jest kompleksowy zestaw środków z zakresu polityki. Niemniej jednak polityka makroostrożnościowa powinna być uzupełniona o szerzej zakrojone działania z zakresu polityki, mające na celu łagodzenie lub wyeliminowanie czynników ułatwiających lub wspierających zadłużenie gospodarstw domowych. Polityki te powinny wspierać obecne środki makroostrożnościowe w celu skutecznego i efektywnego ograniczania obszarów podatności na zagrożenia stwierdzonych na rynku nieruchomości mieszkalnych w Norwegii, bez nadmiernych kosztów dla norweskiej gospodarki realnej i systemu finansowego. Dodatkowe środki mogłyby obejmować wyeliminowanie zachęt do zadłużania się gospodarstw domowych poprzez zwiększenie wydajności rynku nieruchomości mieszkalnych na wynajem i rozwój segmentu mieszkań zajmowanych przez właścicieli, a także poprzez zapewnienie odpowiedniej podaży mieszkań. Jeżeli nie zostaną podjęte żadne inne działania z zakresu polityki i jeżeli istniejące zagrożenia nie osłabną, albo jeżeli zagrożenia te wzrosną ze względu na zmiany sytuacji gospodarczej i finansowej, istniejące środki makroostrożnościowe powinny zostać zaostrzone lub powinny zostać uruchomione nowe środki makroostrożnościowe.

| (9) | Kalibracja i wdrożenie uruchamianych środków dotyczących zidentyfikowanych obszarów podatności na zagrożenia powinny uwzględniać sytuację Norwegii w kontekście cykli gospodarczych i finansowych oraz wszelkie ich potencjalne skutki odnoszące się do powiązanych kosztów i korzyści. |
| --- | --- |

(9)

Kalibracja i wdrożenie uruchamianych środków dotyczących zidentyfikowanych obszarów podatności na zagrożenia powinny uwzględniać sytuację Norwegii w kontekście cykli gospodarczych i finansowych oraz wszelkie ich potencjalne skutki odnoszące się do powiązanych kosztów i korzyści.

| (10) | Ostrzeżenia ERRS są publikowane po poinformowaniu Rady Unii Europejskiej o takim zamiarze przez Radę Generalną i umożliwieniu Radzie Unii Europejskiej zajęcia stanowiska w tym zakresie oraz po poinformowaniu adresatów ostrzeżeń o zamiarze ich opublikowania, |
| --- | --- |

(10)

Ostrzeżenia ERRS są publikowane po poinformowaniu Rady Unii Europejskiej o takim zamiarze przez Radę Generalną i umożliwieniu Radzie Unii Europejskiej zajęcia stanowiska w tym zakresie oraz po poinformowaniu adresatów ostrzeżeń o zamiarze ich opublikowania,

PRZYJMUJE NINIEJSZE OSTRZEŻENIE:

ERRS zidentyfikowała obszary podatności na zagrożenia średniookresowe w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Norwegii, które mogą stanowić źródło ryzyka systemowego dla stabilności finansowej oraz które potencjalnie mogą mieć poważne negatywne konsekwencje dla gospodarki realnej. Z perspektywy makroostrożnościowej ERRS uważa, że głównym obszarem podatności na zagrożenia jest wysokie zadłużenie gospodarstw domowych w powiązaniu z długoterminowym wzrostem cen nieruchomości mieszkalnych i potencjalnym zawyżeniem tych cen.

Sporządzono we Frankfurcie nad Menem dnia 27 czerwca 2019 r.

W imieniu Rady Generalnej ERRS

Szef Sekretariatu ERRS

Francesco MAZZAFERRO

---

(1)  Dz.U. L 331 z 15.12.2010, s. 1.

1

(2)  Zob. „Vulnerabilities in the EU Residential Real Estate Sector”, ERRS, listopad 2016 r., dokument dostępny na stronie internetowej ERRS pod adresem www.esrb.europa.eu.

2

(3)  Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/06 z dnia 22 września 2016 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Belgii w średnim okresie (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 45).

3

(4)  Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/07 z dnia 22 września 2016 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Danii w średnim okresie (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 47).

4

(5)  Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/09 z dnia 22 września 2016 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Luksemburgu w średnim okresie (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 51).

5

(6)  Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/10 z dnia 22 września 2016 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Niderlandach w średnim okresie (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 53).

6

(7)  Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/05 z dnia 22 września 2016 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Austrii w średnim okresie (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 43).

7

(8)  Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/08 z dnia 22 września 2016 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Finlandii w średnim okresie (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 49).

8

(9)  Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/11 z dnia 22 września 2016 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Szwecji w średnim okresie (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 55).

9

(10)  Ostrzeżenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego ERRS/2016/12 z dnia 22 września 2016 r. w sprawie podatności na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Zjednoczonym Królestwie w średnim okresie (Dz.U. C 31 z 31.1.2017, s. 57).

10

(11)  Zob. „Vulnerabilities in the residential real estate sectors of EEA countries”, ERRS, 2019 r., dokument dostępny na stronie internetowej ERRS pod adresem www.esrb.europa.eu.

11

(12)  Norwegia stosuje surowsze wymogi dla metody ratingów wewnętrznych w odniesieniu do kredytów hipotecznych, w tym dolny pułap strat z tytułu niewykonania zobowiązania (LGD) w wysokości 20 % oraz szczególne wymogi dotyczące obliczania prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania (PD) w odniesieniu do kredytów hipotecznych. Władze krajowe wskazują, że dolny pułap strat z tytułu niewykonania zobowiązania (LGD) i wymogi dotyczące prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania (PD) mają na celu zwiększenie średniej wagi ryzyka kredytów hipotecznych dla banków norweskich stosujących model wewnętrznych.

12

---

IV Informacje

INFORMACJE INSTYTUCJI, ORGANÓW I JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH UNII EUROPEJSKIEJ

Komisja Europejska

| 30.10.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 366/60 |
| --- | --- | --- | --- |

30.10.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 366/60

---

Kursy walutowe euro (1)

29 października 2019 r.

(2019/C 366/12)

1 euro =

| | Waluta | Kurs wymiany |
| --- | --- | --- |
| USD | Dolar amerykański | 1,1095 |
| JPY | Jen | 120,88 |
| DKK | Korona duńska | 7,4706 |
| GBP | Funt szterling | 0,86328 |
| SEK | Korona szwedzka | 10,7923 |
| CHF | Frank szwajcarski | 1,1041 |
| ISK | Korona islandzka | 138,10 |
| NOK | Korona norweska | 10,2748 |
| BGN | Lew | 1,9558 |
| CZK | Korona czeska | 25,543 |
| HUF | Forint węgierski | 328,78 |
| PLN | Złoty polski | 4,2693 |
| RON | Lej rumuński | 4,7559 |
| TRY | Lir turecki | 6,3596 |
| AUD | Dolar australijski | 1,6186 |
| CAD | Dolar kanadyjski | 1,4486 |
| HKD | Dolar Hongkongu | 8,6994 |
| NZD | Dolar nowozelandzki | 1,7481 |
| SGD | Dolar singapurski | 1,5121 |
| KRW | Won | 1 295,86 |
| ZAR | Rand | 16,2241 |
| CNY | Yuan renminbi | 7,8392 |
| HRK | Kuna chorwacka | 7,4568 |
| IDR | Rupia indonezyjska | 15 590,95 |
| MYR | Ringgit malezyjski | 4,6410 |
| PHP | Peso filipińskie | 56,623 |
| RUB | Rubel rosyjski | 70,9154 |
| THB | Bat tajlandzki | 33,524 |
| BRL | Real | 4,4300 |
| MXN | Peso meksykańskie | 21,1812 |
| INR | Rupia indyjska | 78,6150 |

Waluta

Kurs wymiany

USD

Dolar amerykański

1,1095

JPY

Jen

120,88

DKK

Korona duńska

7,4706

GBP

Funt szterling

0,86328

SEK

Korona szwedzka

10,7923

CHF

Frank szwajcarski

1,1041

ISK

Korona islandzka

138,10

NOK

Korona norweska

10,2748

BGN

Lew

1,9558

CZK

Korona czeska

25,543

HUF

Forint węgierski

328,78

PLN

Złoty polski

4,2693

RON

Lej rumuński

4,7559

TRY

Lir turecki

6,3596

AUD

Dolar australijski

1,6186

CAD

Dolar kanadyjski

1,4486

HKD

Dolar Hongkongu

8,6994

NZD

Dolar nowozelandzki

1,7481

SGD

Dolar singapurski

1,5121

KRW

Won

1 295,86

ZAR

Rand

16,2241

CNY

Yuan renminbi

7,8392

HRK

Kuna chorwacka

7,4568

IDR

Rupia indonezyjska

15 590,95

MYR

Ringgit malezyjski

4,6410

PHP

Peso filipińskie

56,623

RUB

Rubel rosyjski

70,9154

THB

Bat tajlandzki

33,524

BRL

Real

4,4300

MXN

Peso meksykańskie

21,1812

INR

Rupia indyjska

78,6150

---

(1)  Źródło: referencyjny kurs wymiany walut opublikowany przez EBC.

---

| 30.10.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 366/61 |
| --- | --- | --- | --- |

30.10.2019

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 366/61

---

Obwieszczenie w sprawie zastosowania rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2019/1131 ustanawiającego narzędzie celne w celu wykonania art. 14a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1036 oraz art. 24a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1037

(2019/C 366/13)

Zgodnie z art. 14a rozporządzenia (UE) 2016/1036 (1) i art. 24a rozporządzenia (UE) 2016/1037 (2) Komisja Europejska przyjęła w dniu 3 lipca 2019 r. rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2019/1131 (3) („narzędzie celne”).

Zgodnie z art. 14a rozporządzenia (UE) 2016/1036 oraz art. 24a rozporządzenia (UE) 2016/1037 zezwala się na rozszerzenie ceł antydumpingowych lub wyrównawczych na towary przywożone w znaczących ilościach na sztuczną wyspę, stałą lub pływającą instalację lub dowolną inną konstrukcję na szelfie kontynentalnym państwa członkowskiego lub do wyłącznej strefy ekonomicznej zadeklarowanej przez państwo członkowskie na mocy UNCLOS, jeżeli przywóz miałby spowodować szkodę dla przemysłu Unii. W przypadkach, gdy rozporządzenie nakładające środki antydumpingowe lub wyrównawcze wyraźnie przewiduje takie rozszerzenie na wspomniane obszary, narzędzie celne ustanawia warunki nakładania ceł antydumpingowych lub wyrównawczych, jak również procedury dotyczące powiadamiania i zgłaszania takich produktów oraz płatności takich ceł.

W celu zapewnienia organom celnym wystarczającego czasu na przygotowanie się do przetwarzania poświadczeń odbioru należy odroczyć, na podstawie art. 9 narzędzia celnego, stosowanie przepisów narzędzia celnego o cztery miesiące od daty jego publikacji w Dzienniku Urzędowym.

Art. 14a rozporządzenia 2016/1036 i art. 24a rozporządzenia 2016/1037 stanowią, że Komisja informuje wszystkie podmioty gospodarcze, że narzędzie celne jest gotowe do zastosowania, osobnym obwieszczeniem.

Komisja informuje niniejszym wszystkie podmioty gospodarcze, że narzędzie celne stanie się operacyjne i będzie miało w pełni zastosowanie od dnia 4 listopada 2019 r.

---

(1)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1036 z dnia 8 czerwca 2016 r. w sprawie ochrony przed przywozem produktów po cenach dumpingowych z krajów niebędących członkami Unii Europejskiej (Dz.U. L 176 z 30.6.2016, s. 21).

(2)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1037 z dnia 8 czerwca 2016 r. w sprawie ochrony przed przywozem towarów subsydiowanych z krajów niebędących członkami Unii Europejskiej (Dz.U. L 176 z 30.6.2016, s. 55).

(3)  Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2019/1131 z dnia 2 lipca 2019 r. ustanawiające narzędzie celne w celu wykonania art. 14a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1036 oraz art. 24a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1037 (Dz.U. L 179 z 3.7.2019, s. 12).

---