----

----

I Ανακοινώσεις

Ελεγκτικό Συνέδριο

----

ΕΙΔΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ αριθ. 2/2004

σχετικά με τις προενταξιακές ενισχύσεις

ΕΞΈΤΑΣΗ ΤΗΣ ΧΡΗΣΤΉΣ ΔΙΑΧΕΊΡΙΣΗΣ ΤΟΥ SAPARD,

συνοδευόμενη από τις απαντήσεις της Επιτροπής

(δυνάμει του άρθρου 248 παράγραφος 4 δεύτερο εδάφιο της συνθήκης ΕΚ)

(2004/C 295/01)

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Παράρτημα 1 Κοινοτική συνεισφορά 2000-2003 κατά χώρα και κατά κύριο τύπο δικαιούχου και μέτρου

Παράρτημα 2 Κατάλογος επιθεωρηθέντων σχεδίων

Απαντήσεις της Επιτροπής

ΣΥΝΟΨΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Τι είναι το Sapard

Τρόπος διενέργειας του ελέγχου για το Sapard

Οι στόχοι αυτοί κατέστησαν δυνατό για το Συνέδριο να αναλύσει εάν τα συστήματα διαχείρισης και ελέγχου ήταν αποτελεσματικά και εφαρμόζονταν λογικά ή εάν παρείχαν ανεπαρκή κάλυψη.

ΣΤΑΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ SAPARD

Μεγάλο ποσοστό των διαθέσιμων κεφαλαίων παρέμεινε αχρησιμοποίητο

Υποχρησιμοποίηση των κεφαλαίων λόγω του χρονικού διαστήματος που χρειάστηκε για τη θέσπιση του προγράμματος

Υποχρησιμοποίηση των κεφαλαίων λόγω καθυστερήσεων στην εφαρμογή από τις χώρες Sapard

Τα βασικά στάδια δεν αναλύθηκαν προκειμένου να αποκομιστούν διδάγματα

Συστηματική υποχρησιμοποίηση των προϋπολογισμών

ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ

Η αποκεντρωμένη εφαρμογή υπήρξε επιλογή της Επιτροπής

Η έλλειψη προετοιμασίας εκ μέρους της Επιτροπής και τα στενά χρονικά πλαίσια οδήγησαν σε δυσχέρειες όσον αφορά την αποκέντρωση

Η διαχείριση της Επιτροπής δεν ήταν πάντοτε κατάλληλη για τις ανάγκες των χωρών Sapard

ΚΥΡΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ SAPARD

Περιορισμένη επίδραση σε οκτώ από τις δέκα χώρες

Ο ΦΠΑ που περιλαμβάνεται ως επιλέξιμη δαπάνη δεν συνεισφέρει στους στόχους Sapard

Υπήρξε μικρή συνεισφορά στην επίτευξη των «κοινοτικών προτύπων»

Οι στόχοι δεν ήταν πάντοτε σαφείς

Η κατάρτιση εκθέσεων από την Επιτροπή σχετικά με τους στόχους και τις προτεραιότητες δεν ήταν η απαιτούμενη

Τέσσερα έτη έπειτα από την έναρξη του προγράμματος, η Επιτροπή δεν έχει καθορίσει ούτε κοινοποιήσει την έκταση στην οποία έχουν επιτευχθεί οι στόχοι που καθορίστηκαν για το πρόγραμμα.

Η θεσμική ενίσχυση υπήρξε θετική εκτός από τα γεωργοπεριβαλλοντικά μέτρα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΟΥ ΘΕΣΠΙΣΤΗΚΑΝ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ SAPARD

Η προγενέστερη έγκριση των συστημάτων διασφάλισε αυστηρά συστήματα χρηματοοικονομικού ελέγχου

Σε γενικές γραμμές τα συστήματα λειτουργούσαν στην πράξη

Έλλειψη αποδεικτικών στοιχείων στους φακέλους

Τα συστήματα Sapard βασίζονταν σε άλλα ασθενέστερα συστήματα

Οι εθνικοί κανόνες σχετικά με τους τόκους συγκρούονταν με τους κανόνες Sapard

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ SAPARD

Οι δυνητικοί δικαιούχοι πάσχουν από ανεπάρκεια ιδίων πόρων και αντιμετωπίζουν δυσχέρειες στην εξασφάλιση πίστωσης

Δυσκίνητες διοικητικές διαδικασίες

Αποτέλεσμα η στήριξη μόνο των οικονομικά εύρωστων δικαιούχων

ΑΠΑΙΤΕΙΤΑΙ ΑΝΑΛΗΨΗ ΔΡΑΣΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Οι ανεπαρκείς κανόνες και έλεγχοι έχουν ως αποτέλεσμα τη μη σωστή ανάλωση των δαπανών που σχετίζονται με το γενικό κόστος

Υπάρχει έλλειψη διαβεβαίωσης σχετικά με τη σωστή ανάλωση των χρημάτων στο πλαίσιο των κανόνων για ιδιωτικές προμήθειες

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Ελεγκτικό Συνέδριο στο Λουξεμβούργο κατά τη συνεδρίασή του της 26ης Μαΐου 2004.

Για το Ελεγκτικό Συνέδριο

Juan Manuel FABRA VALLÉS

Πρόεδρος

----

(1)   Οι δέκα αυτές χώρες είναι οι εξής: Βουλγαρία, Τσεχική Δημοκρατία, Εσθονία, Ουγγαρία, Λεττονία, Λιθουανία, Πολωνία, Σλοβακία, Σλοβενία και Ρουμανία.

(2)  Το σώμα της κοινοτικής νομοθεσίας που καθορίζει τα κοινά δικαιώματα και υποχρεώσεις που δεσμεύουν τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

(3)  Tο πρόγραμμα PHARE αποτελεί το πρώτο προενταξιακό μέσο και θεσπίστηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 3906/89 του Συμβουλίου της 18ης Δεκεμβρίου 1989 (ΕΕ L 375 της 23.12.1989).

(4)  Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1268/1999 του Συμβουλίου, της 21ης Ιουνίου 1999, σχετικά με την κοινοτική στήριξη για τα προενταξιακά μέτρα που αφορούν τη γεωργία και την αγροτική ανάπτυξη στις υποψήφιες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης κατά την προενταξιακή περίοδο (ΕΕ L 161 της 26.6.1999).

(5)  Γενικός προϋπολογισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Από το 2004 και εξής, η διαχείριση του Sapard πραγματοποιείται στο πλαίσιο του κεφαλαίου 05 του τίτλου 05 (Γεωργία και αγροτική ανάπτυξη) του προϋπολογισμού, που περιλαμβάνει μόνον νέες χορηγήσεις για τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία.

(6)  Πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων.

(7)  Το ύψος των δημόσιων ενισχύσεων αποτελεί συνάρτηση του είδους του μέτρου ή σχεδίου. Για τις επενδύσεις που αποφέρουν έσοδα, το σύνηθες ανώτατο όριο ενίσχυσης αντιστοιχεί στο 50 % του συνολικού επιλέξιμου κόστους.

(8)  Όπως ορίζει το άρθρο 12 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1266/1999 σχετικά με το συντονισμό της βοήθειας προς τις υποψήφιες χώρες στο πλαίσιο της προενταξιακής στρατηγικής.

(9)  Τα κύρια μέτρα είναι: επενδύσεις σε γεωργικές εκμεταλλεύσεις, βελτίωση της μεταποίησης και εμπορίας γεωργικών και αλιευτικών προϊόντων, ανάπτυξη και βελτίωση των αγροτικών υποδομών. Αυτά αντιστοιχούν στο 80 % περίπου των αναλήψεων υποχρεώσεων που πραγματοποιήθηκαν στο σύνολο των υποψήφιων χωρών.

(10)  Ετήσιες εκθέσεις για τα οικονομικά έτη 2000 (ΕΕ C 359 της 15.12.2001, σημεία 6.41-6.53), 2001 (ΕΕ C 295 της 28.11.2002, σημεία 6.8-6.32) και 2002 (ΕΕ C 286 της 28.11.2003, σημεία 8.23-8.31).

(11)  Σωρευτικές πιστώσεις για ανάληψη υποχρεώσεων.

(12)  Περαιτέρω λεπτομέρειες δίδονται στην ετήσια έκθεση για το οικονομικό έτος 2000, σημεία 6.41-6.43.

(13)  Πρόταση της Επιτροπής για κανονισμό του Συμβουλίου [COM(98) 153 τελικό της 19ης Μαρτίου 1998].

(14)  Ο λόγος των καθυστερήσεων είναι ο εξής: η Πολωνία κατανέμει τους ετήσιους προϋπολογισμούς σε ειδικά μέτρα και, για τα σημαντικότερα μέτρα, σε συγκεκριμένες περιφέρειες. Πραγματοποιείται έναρξη κύκλων αιτήσεων για συγκεκριμένες περιφερειακές, ετήσιες χορηγήσεις. Η πρακτική αυτή της σύνδεσης σχεδίων με συγκεκριμένες περιφερειακές, ετήσιες χορηγήσεις εμπόδισε τη χρησιμοποίηση άλλων διαθέσιμων προϋπολογισμών. Για τις υποδομές αγροτικής ανάπτυξης, η χορήγηση σε περιφέρειες απαιτεί απόφαση του Υπουργείου Γεωργίας, γεγονός το οποίο δεν πραγματοποιήθηκε έως τις 22 Σεπτεμβρίου 2003 για μεγάλο τμήμα των κεφαλαίων.

(15)  Tο ποσό των 154,4 εκατομμυρίων ευρώ δεν μπορεί να συγκριθεί με το διάγραμμα διότι περιλαμβάνει 139,7 εκατομμύρια ευρώ προκαταβολών που κατέβαλε η Επιτροπή στις υποψήφιες χώρες και 0,1 εκατομμύρια ευρώ για σεμινάρια. Τα εν λόγω ποσά δεν παρουσιάζονται στο διάγραμμα διότι δεν καταβάλλονται σε τελικούς δικαιούχους. Το ποσό των 154,4 εκατομμυρίων ευρώ περιλαμβάνει επίσης 14,6 εκατομμύρια ευρώ πληρωμών που πραγματοποίησαν οι οργανισμοί Sapard, από τις προκαταβολές, σε τελικούς δικαιούχους. Οι τελευταίες αυτές πληρωμές (που προσαρμόστηκαν από το Συνέδριο για διαφορές στη χρονική στιγμή διότι η Επιτροπή καταγράφει τις πληρωμές σε ταμειακή βάση) παρουσιάζονται ως τμήμα «Γ» στο διάγραμμα.

(16)  Αρχικά, η ένταξη προβλεπόταν για έξι χώρες: Τσεχική Δημοκρατία, Εσθονία, Ουγγαρία, Πολωνία, Σλοβενία (Sapard) και Κύπρο (εκτός Sapard).

(17)  Οι λοιποί επίσημοι τρόποι πληροφόρησης φθάνουν στην Επιτροπή σε μεταγενέστερα στάδια: αποτελέσματα της ενδιάμεσης αξιολόγησης (έως τις 31 Δεκεμβρίου 2003) και τελική αξιολόγηση (έως τις 31 Δεκεμβρίου 2006).

(18)  Το προσωπικό της Επιτροπής που ασχολείται με τους ελέγχους δεν θεωρείται ως διαχείριση με τη στενή έννοια το θέμα αυτό θίγεται στο σημείο 58.

(19)  Η Επιτροπή αδυνατούσε να ελέγξει το ποσοστό αναλήψεων υποχρεώσεων και πληρωμών, διότι δεν επιθυμούσε να αλλάξει το πλήρως αποκεντρωμένο πλαίσιο διαχείρισης του Sapard, και δεν πρότεινε αλλαγές όπως ένα πρόσθετο μέτρο όσον αφορά την πίστη ή τις εγγυήσεις.

(20)  Συνολικά, εξετάστηκαν 48 σχέδια για τα δύο μέτρα εντούτοις, σε δύο περιπτώσεις, το σχέδιο δεν είχε προχωρήσει αρκετά προκειμένου να συναχθεί συμπέρασμα σχετικά με τον κύριο στόχο.

(21)  Συνολικές εκθέσεις παρακολούθησης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την κατάσταση ετοιμότητας για ένταξη στην ΕΕ της Τσεχικής Δημοκρατίας, της Κύπρου, της Εσθονίας, της Ουγγαρίας, της Λεττονίας, της Λιθουανίας, της Μάλτας, της Πολωνίας, της Σλοβενίας και της Σλοβακίας, 5 Νοεμβρίου 2003.

(22)  Η αναθεωρημένη κοινοτική χορήγηση για το 2000-2003 ανέρχεται κατά μέσο όρο σε 57 εκατομμύρια ευρώ ετησίως.

(23)  Ετήσιες εκθέσεις Sapard (εκθέσεις της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών) COM(2001) 241 τελικό της 3ης Ιουλίου 2001, COM(2002) 434 τελικό της 30ής Ιουλίου 2002, COM(2003) 582 τελικό της 7ης Οκτωβρίου 2003.

(24)  Τον Μάρτιο του 1997, η Επιτροπή αποφάσισε να επικεντρωθεί πλήρως στο προενταξιακό μέσο PHARE για την προετοιμασία των υποψήφιων χωρών προς ένταξη στην ΕΕ. Το 30 % περίπου του ετήσιου προϋπολογισμού PHARE που ανερχόταν σε 1 500 εκατομμύρια ευρώ περίπου ετησίως χορηγήθηκε στη θεσμική ενίσχυση, ιδίως στην καθιέρωση των στόχων και διαδικασιών των διαρθρωτικών ταμείων.

(25)  Με εξαίρεση ορισμένα στοιχεία, βλέπε σημείο 10.

(26)  Πρόκειται για τη διαδικασία δυνάμει της οποίας η Επιτροπή αποφασίζει εάν οι δαπάνες που πραγματοποιήθηκαν από τους οργανισμούς πληρωμών της ΚΓΠ πρέπει να βαρύνουν οριστικά τον κοινοτικό προϋπολογισμό.

(27)  Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1266/1999 του Συμβουλίου, της 21ης Ιουνίου 1999 (ΕΕ L 161 της 26.6.1999) σχετικά με το συντονισμό των ενισχύσεων προς τις υποψήφιες χώρες στο πλαίσιο της προενταξιακής στρατηγικής, παράρτημα σημείο 1 iii).

(28)  «Απόψεις για το πρόγραμμα Sapard Mέτρο 2, που εξέφρασαν κέντρα παροχής συμβουλών επί γεωργικών θεμάτων και εν δυνάμει δικαιούχοι του προγράμματος», Βαρσοβία, 30 Νοεμβρίου 2002.

(29)  Υπογράφηκαν με γεωργούς 2 377 συμβόλαια την περίοδο Σεπτεμβρίου 2002-Νοεμβρίου 2003.

(30)  Υπάρχει ανώτατο όριο 50 % για δημόσια ενίσχυση προερχόμενη από κάθε πηγή. Εφόσον η Βουλγαρία εφάρμοσε ποσοστό μη επιστρεπτέας ενίσχυσης 50 %, οποιοδήποτε στοιχείο επιδότησης στο σύστημα επιχορηγήσεων θα ξεπερνούσε αυτό το ανώτατο όριο.

(31)  Την 31η Μαρτίου 2003.

(32)  Η Βουλγαρία μείωσε το γενικό κόστος για την προετοιμασία επιχειρηματικών προγραμμάτων στο 5 %, και η Ρουμανία σε ορισμένες περιπτώσεις (για σχέδια που δεν περιλαμβάνουν κατασκευή, και μόνο για δύο μέτρα) στο 3 % ή 5 %, αναλόγως του μέτρου.

(33)  Αφού οι δαπάνες πληρώθηκαν το 2002, η Επιτροπή είχε ήδη πραγματοποιήσει τον έλεγχό της για την εκκαθάριση λογαριασμών.

(34)  Στο δείγμα σχεδίων που επιθεώρησε το Συνέδριο, οι κανόνες ιδιωτικής ανάθεσης συμβάσεων εφαρμόστηκαν σε 34 σχέδια και σε 23 περιπτώσεις βρέθηκε ότι οι προσφορές δεν ήταν συγκρίσιμες.

(35)  Με τον ίδιο γραφικό χαρακτήρα και γραμμένο με πορφυρό μελάνι.

----

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1

Κοινοτική συνεισφορά 2000-2003 κατά χώρα και κατά κύριο τύπο δικαιούχου και μέτρου

----

(1)  Σωρευτικές πιστώσεις για αναλήψεις υποχρεώσεων.

Πηγή: Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο, Δεκέμβριος 2003.

----

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2

Κατάλογος επιθεωρηθέντων σχεδίων

ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ

ΛΙΘΟΥΑΝΙΑ

ΠΟΛΩΝΙΑ

ΡΟΥΜΑΝΙΑ

ΣΥΝΟΛΟ

----

(1)  Επιτόπου επίσκεψη με σκοπό τη συνάντηση με τον τελικό δικαιούχο και την επιθεώρηση του σχεδίου.

(2)  Επιθεώρηση του φακέλου για να ελεγχθεί το γενικό κόστος, βασικοί κανόνες ανάθεσης συμβάσεων, στόχοι και άλλα βασικά θέματα σχετικά με το σχέδιο.

(3)  Επιθεώρηση του φακέλου για να ελεγχθεί ότι τα συστήματα εποπτείας και ελέγχου λειτουργούσαν στην πράξη.

(4)  Συστήματα για το μέτρο δεν είχαν εγκριθεί τη στιγμή του ελέγχου.

(5)  Επιτόπου επίσκεψη με σκοπό τη συνάντηση με τον τελικό δικαιούχο και την επιθεώρηση του σχεδίου.

(6)  Επιθεώρηση του φακέλου για να ελεγχθεί το γενικό κόστος, βασικοί κανόνες ανάθεσης συμβάσεων, στόχοι και άλλα βασικά θέματα σχετικά με το σχέδιο.

(7)  Επιθεώρηση του φακέλου για να ελεγχθεί ότι τα συστήματα εποπτείας και ελέγχου λειτουργούσαν στην πράξη.

(8)  Επιτόπου επίσκεψη με σκοπό τη συνάντηση με τον τελικό δικαιούχο και την επιθεώρηση του σχεδίου.

(9)  Επιθεώρηση του φακέλου για να ελεγχθεί το γενικό κόστος, βασικοί κανόνες ανάθεσης συμβάσεων, στόχοι και άλλα βασικά θέματα σχετικά με το σχέδιο.

(10)  Επιθεώρηση του φακέλου για να ελεγχθεί ότι τα συστήματα εποπτείας και ελέγχου λειτουργούσαν στην πράξη.

(11)  Επιτόπου επίσκεψη με σκοπό τη συνάντηση με τον τελικό δικαιούχο και την επιθεώρηση του σχεδίου.

(12)  Επιθεώρηση του φακέλου για να ελεγχθεί το γενικό κόστος, βασικοί κανόνες ανάθεσης συμβάσεων, στόχοι και άλλα βασικά θέματα σχετικά με το σχέδιο.

(13)  Επιθεώρηση του φακέλου για να ελεγχθεί ότι τα συστήματα εποπτείας και ελέγχου λειτουργούσαν στην πράξη.

(14)  Συστήματα για το μέτρο δεν είχαν εγκριθεί τη στιγμή του ελέγχου.

----

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

ΣΥΝΟΨΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΣΤΑΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ SAPARD

ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ

ΚΥΡΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ SAPARD

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΟΥ ΘΕΣΠΙΣΤΗΚΑΝ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ SAPARD

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ SAPARD

ΑΠΑΙΤΕΙΤΑΙ ΑΝΑΛΗΨΗ ΔΡΑΣΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

----