# Dziennik Urzędowy C 84/2011

| | ISSN 1725-5228
  doi:10.3000/17255228.C_2011.084.pol |
| --- | --- |
| Dziennik Urzędowy
  Unii Europejskiej | C 84 |
| | |
| Wydanie polskie | Informacje i zawiadomienia | Tom 5417 marca 2011 |

ISSN 1725-5228

doi:10.3000/17255228.C_2011.084.pol

Dziennik Urzędowy

Unii Europejskiej

C 84

Wydanie polskie

Informacje i zawiadomienia

Tom 5417 marca 2011

---

| Powiadomienie nr | Spis treśći | Strona |
| --- | --- | --- |
| | III   Akty przygotowawcze |
| | EUROPEJSKI KOMITET EKONOMICZNO-SPOŁECZNY |
| | 468. sesja plenarna w dniach 19 i 20 stycznia 2011 r. |
| 2011/C 084/01 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie zielonej księgi Komisji w sprawie możliwości politycznych w zakresie postępów w kierunku ustanowienia europejskiego prawa umów dla konsumentów i przedsiębiorstw COM(2010) 348 wersja ostateczna | 1 |
| 2011/C 084/02 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie sprawozdania Komisji: Sprawozdanie dotyczące polityki konkurencji za rok 2009COM(2010) 282 wersja ostateczna | 7 |
| 2011/C 084/03 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie zielonej księgi: Ład korporacyjny w instytucjach finansowych oraz polityka wynagrodzeńCOM(2010) 284 wersja ostateczna | 13 |
| 2011/C 084/04 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie sprawozdania Komisji dla Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: Nadzór nad rynkiem handlu i dystrybucji W kierunku bardziej wydajnego i sprawiedliwego wewnętrznego rynku handlu i dystrybucji w perspektywie roku 2020COM(2010) 355 wersja ostateczna | 19 |
| 2011/C 084/05 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wprowadzania do obrotu i używania prekursorów materiałów wybuchowych COM(2010) 473 wersja ostateczna – 2010/0246 (COD) | 25 |
| 2011/C 084/06 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia (UE) nr .../2010 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie homologacji i nadzoru rynku pojazdów dwu- lub trzykołowych oraz czterokołowców COM(2010) 542 wersja ostateczna – 2010/0271 (COD) | 30 |
| 2011/C 084/07 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie krótkiej sprzedaży i wybranych aspektów dotyczących swapów ryzyka kredytowego COM(2010) 482 wersja ostateczna – 2010/0251 (COD) | 34 |
| 2011/C 084/08 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie zielonej księgi na rzecz adekwatnych, stabilnych i bezpiecznych systemów emerytalnych w Europie COM(2010) 365 wersja ostateczna | 38 |
| 2011/C 084/09 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę Rady 2001/112/WE odnoszącą się do soków owocowych i niektórych podobnych produktów przeznaczonych do spożycia przez ludzi COM(2010) 490 wersja ostateczna | 45 |
| 2011/C 084/10 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1288/2009 ustanawiające przejściowe środki techniczne na okres od dnia 1 stycznia 2010 r. do dnia 30 czerwca 2011 r.COM(2010) 488 wersja ostateczna – 2010/0255 (COD) | 47 |
| 2011/C 084/11 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do dystrybucji produktów żywnościowych wśród osób najbardziej potrzebujących w Unii COM(2010) 486 wersja ostateczna – 2008/0183 (COD) | 49 |
| 2011/C 084/12 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie zmienionego wniosku dotyczącego dyrektywy Rady w sprawie struktury oraz stawek akcyzy stosowanych do wyrobów tytoniowych COM(2010) 641 wersja ostateczna – 2007/0206 (CNS) | 53 |
| 2011/C 084/13 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie konstrukcji zabezpieczających przy przewróceniu montowanych przed siedzeniem kierowcy w kołowych ciągnikach rolniczych i leśnych o wąskim rozstawie kół COM(2010) 610 wersja ostateczna – 2010/0302 (COD) | 54 |
| 2011/C 084/14 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego system identyfikacji i rejestrowania owiec i kóz COM(2010) 635 wersja ostateczna – 2010/0309 (COD) | 55 |

Powiadomienie nr

Spis treśći

Strona

III   Akty przygotowawcze

EUROPEJSKI KOMITET EKONOMICZNO-SPOŁECZNY

468. sesja plenarna w dniach 19 i 20 stycznia 2011 r.

2011/C 084/01

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie zielonej księgi Komisji w sprawie możliwości politycznych w zakresie postępów w kierunku ustanowienia europejskiego prawa umów dla konsumentów i przedsiębiorstw COM(2010) 348 wersja ostateczna

COM(2010) 348 wersja ostateczna

1

2011/C 084/02

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie sprawozdania Komisji: Sprawozdanie dotyczące polityki konkurencji za rok 2009COM(2010) 282 wersja ostateczna

COM(2010) 282 wersja ostateczna

7

2011/C 084/03

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie zielonej księgi: Ład korporacyjny w instytucjach finansowych oraz polityka wynagrodzeńCOM(2010) 284 wersja ostateczna

COM(2010) 284 wersja ostateczna

13

2011/C 084/04

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie sprawozdania Komisji dla Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: Nadzór nad rynkiem handlu i dystrybucji W kierunku bardziej wydajnego i sprawiedliwego wewnętrznego rynku handlu i dystrybucji w perspektywie roku 2020COM(2010) 355 wersja ostateczna

COM(2010) 355 wersja ostateczna

19

2011/C 084/05

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wprowadzania do obrotu i używania prekursorów materiałów wybuchowych COM(2010) 473 wersja ostateczna – 2010/0246 (COD)

COM(2010) 473 wersja ostateczna – 2010/0246 (COD)

25

2011/C 084/06

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia (UE) nr .../2010 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie homologacji i nadzoru rynku pojazdów dwu- lub trzykołowych oraz czterokołowców COM(2010) 542 wersja ostateczna – 2010/0271 (COD)

COM(2010) 542 wersja ostateczna – 2010/0271 (COD)

30

2011/C 084/07

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie krótkiej sprzedaży i wybranych aspektów dotyczących swapów ryzyka kredytowego COM(2010) 482 wersja ostateczna – 2010/0251 (COD)

COM(2010) 482 wersja ostateczna – 2010/0251 (COD)

34

2011/C 084/08

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie zielonej księgi na rzecz adekwatnych, stabilnych i bezpiecznych systemów emerytalnych w Europie COM(2010) 365 wersja ostateczna

COM(2010) 365 wersja ostateczna

38

2011/C 084/09

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę Rady 2001/112/WE odnoszącą się do soków owocowych i niektórych podobnych produktów przeznaczonych do spożycia przez ludzi COM(2010) 490 wersja ostateczna

COM(2010) 490 wersja ostateczna

45

2011/C 084/10

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1288/2009 ustanawiające przejściowe środki techniczne na okres od dnia 1 stycznia 2010 r. do dnia 30 czerwca 2011 r.COM(2010) 488 wersja ostateczna – 2010/0255 (COD)

COM(2010) 488 wersja ostateczna – 2010/0255 (COD)

47

2011/C 084/11

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do dystrybucji produktów żywnościowych wśród osób najbardziej potrzebujących w Unii COM(2010) 486 wersja ostateczna – 2008/0183 (COD)

COM(2010) 486 wersja ostateczna – 2008/0183 (COD)

49

2011/C 084/12

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie zmienionego wniosku dotyczącego dyrektywy Rady w sprawie struktury oraz stawek akcyzy stosowanych do wyrobów tytoniowych COM(2010) 641 wersja ostateczna – 2007/0206 (CNS)

COM(2010) 641 wersja ostateczna – 2007/0206 (CNS)

53

2011/C 084/13

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie konstrukcji zabezpieczających przy przewróceniu montowanych przed siedzeniem kierowcy w kołowych ciągnikach rolniczych i leśnych o wąskim rozstawie kół COM(2010) 610 wersja ostateczna – 2010/0302 (COD)

COM(2010) 610 wersja ostateczna – 2010/0302 (COD)

54

2011/C 084/14

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego system identyfikacji i rejestrowania owiec i kóz COM(2010) 635 wersja ostateczna – 2010/0309 (COD)

COM(2010) 635 wersja ostateczna – 2010/0309 (COD)

55

| PL | |
| --- | --- |

PL

---

III Akty przygotowawcze

EUROPEJSKI KOMITET EKONOMICZNO-SPOŁECZNY

468. sesja plenarna w dniach 19 i 20 stycznia 2011 r.

| 17.3.2011 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 84/1 |
| --- | --- | --- | --- |

17.3.2011

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 84/1

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie zielonej księgi Komisji w sprawie możliwości politycznych w zakresie postępów w kierunku ustanowienia europejskiego prawa umów dla konsumentów i przedsiębiorstw

COM(2010) 348 wersja ostateczna

2011/C 84/01

Sprawozdawca: Antonello PEZZINI

Dnia 1 lipca 2010 r. Komisja Europejska, działając na podstawie art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

Zielonej księgi Komisji w sprawie możliwości politycznych w zakresie postępów w kierunku ustanowienia europejskiego prawa umów dla konsumentów i przedsiębiorstw

COM(2010) 348 wersja ostateczna.

Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 17 grudnia 2010 r.

Na 468. sesji plenarnej w dniach 19–20 stycznia 2011 r. (posiedzenie z 19 stycznia) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 148 do 5 – 8 osób wstrzymało się od głosu – przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

1.1   Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) podziela zdanie Komisji, zgodnie z którym należy zmierzać do ostatecznego utworzenia rynku wewnętrznego również w odniesieniu do europejskiego prawa umów, oraz uznaje znaczenie pracy naukowej przeprowadzonej nad wspólnymi ramami odniesienia, które powinny być możliwe do wykorzystania w praktyce.

1.2   Spośród różnych wariantów przedstawionych przez Komisję EKES popiera szczególnie wariant mieszany, który obejmuje obniżenie kosztów oraz pewność prawa w przypadku rozwiązań takich jak:

| — | „zestaw narzędzi”, jaki stanowią wspólne ramy odniesienia zaproponowane przez strony do celów sporządzania umów transgranicznych, a także |
| --- | --- |

—

„zestaw narzędzi”, jaki stanowią wspólne ramy odniesienia zaproponowane przez strony do celów sporządzania umów transgranicznych, a także

| — | opcjonalny system regulacyjny, ustanawiający podstawę bardziej korzystną dla stron poprzez zapewnienie „nowego zaawansowanego opcjonalnego systemu”, mającego zastosowanie do transgranicznych stosunków umownych jako alternatywa wobec uregulowań krajowych, pod warunkiem, że zarówno „zestaw narzędzi”, jak i rozporządzenie będą dostępne we wszystkich językach wspólnotowych i zagwarantują pewność prawa w oparciu o jak najbardziej rozwinięte zasady ochrony obywateli i przedsiębiorstw. Taki system regulacyjny nie powinien uniemożliwiać żadnemu z państw członkowskich utrzymania ani wprowadzenia bardziej rygorystycznych środków ochrony konsumentów. |
| --- | --- |

—

opcjonalny system regulacyjny, ustanawiający podstawę bardziej korzystną dla stron poprzez zapewnienie „nowego zaawansowanego opcjonalnego systemu”, mającego zastosowanie do transgranicznych stosunków umownych jako alternatywa wobec uregulowań krajowych, pod warunkiem, że zarówno „zestaw narzędzi”, jak i rozporządzenie będą dostępne we wszystkich językach wspólnotowych i zagwarantują pewność prawa w oparciu o jak najbardziej rozwinięte zasady ochrony obywateli i przedsiębiorstw. Taki system regulacyjny nie powinien uniemożliwiać żadnemu z państw członkowskich utrzymania ani wprowadzenia bardziej rygorystycznych środków ochrony konsumentów.

1.3   Komitet uważa, że cele te należy osiągać stopniowo, począwszy od transgranicznych umów handlowych dotyczących sprzedaży towarów (B2B) jako zastosowań pilotażowych użytecznych do oceny współistnienia systemów i ich praktycznego zastosowania.

1.4   EKES uważa, że zestaw narzędzi w postaci wspólnych ram odniesienia mógłby przyczynić się do zapewnienia całkowitej spójności europejskiego prawa umów, do ograniczenia przeszkód w wymianie handlowej oraz do promowania konkurencji na rynku wewnętrznym.

1.5   EKES jest również zdania, że włączenie do korpusu przepisów europejskich i przepisów krajowych „nowego zaawansowanego systemu opcjonalnego” w oparciu o rozporządzenie wspólnotowe powinno zagwarantować umawiającym się stronom korzystającym z takiego systemu kompleksowość, przejrzystość zastosowania oraz pewność prawa przy dokonywaniu transgranicznych transakcji handlowych.

1.6   Zakres zastosowań dwóch nowych instrumentów – „wspólnego zestawu narzędzi” oraz „nowego zaawansowanego opcjonalnego systemu regulacyjnego” – powinien obejmować transgraniczne umowy handlowe dotyczące sprzedaży towarów (B2B). Prawo umów o pracę oraz prawo umów w sprawie zabezpieczenia społecznego wyłącza się z zakresu zastosowania tych nowych instrumentów.

1.7   Komitet popiera swobodę zawierania umów i negocjowania warunków umownych. Umowom pomiędzy przedsiębiorstwami a konsumentami (business to consumer, B2C) oraz MŚP należy zapewnić skuteczną ochronę na najwyższym poziomie, a także pewność prawa i ochronę konsumentów.

1.8   Komitet jest zdania, że przed przystąpieniem do ewentualnego rozszerzenia zakresu dwóch nowych instrumentów na inne rodzaje transgranicznych umów sprzedaży towarów Komisja musi – po wieloletnim okresie rzeczywistego funkcjonowania obu instrumentów – przeprowadzić ocenę skutków tych instrumentów na rynek wewnętrzny i przeanalizować uzyskaną europejską wartość dodaną w odniesieniu do kosztów i korzyści dla podmiotów gospodarczych i konsumentów.

1.9   EKES uważa, że podstawowe znaczenie ma jak najwcześniejsze określenie przez Komisję przeszkód w postaci kosztów transakcji i braku pewności prawa, które uniemożliwiają pełne korzystanie z szans i możliwości związanych z jednolitym rynkiem, zwłaszcza przez małe i średnie przedsiębiorstwa, które stanowią 99 % przedsiębiorstw UE, oraz przez konsumentów.

1.10   EKES zwraca się do Komisji o przeprowadzenie oceny skutków środków dostępnych na jednolitym rynku oraz o przeanalizowanie europejskiej wartości dodanej w odniesieniu do kosztów i korzyści dla podmiotów gospodarczych i konsumentów w kontekście nowego systemu prawnego.

1.11   Komitet zwraca się również do Komisji o bezzwłoczne uruchomienie inicjatyw szkoleniowych i informacyjnych dotyczących nowo wprowadzonych instrumentów prawnych, zawierających zarówno elementy teorii, jak i praktyki prawniczej, dla wszystkich przedstawicieli zawodów prawniczych i środowisk akademickich, a także dla użytkowników końcowych przedmiotowych instrumentów.

1.12   Komitet wnosi o umożliwienie mu pełniejszego uczestnictwa, w charakterze obserwatora, w pracach grup ekspertów powołanych przez Komisję – tak jak w przypadku Parlamentu Europejskiego – aby mógł lepiej śledzić realizację inicjatyw, zwłaszcza jeśli chodzi o wspólne ramy odniesienia dla europejskiego prawa umów oraz o działania następcze związane z wynikami toczącej się obecnie konsultacji społecznej.

2.   Wstęp

2.1   Rynek wewnętrzny opiera się na licznych umowach, które podlegają różnym przepisom prawa umów poszczególnych krajów. Różnice między prawem umów poszczególnych państw mogą:

| — | wiązać się z dodatkowymi kosztami transakcyjnymi; |
| --- | --- |

—

wiązać się z dodatkowymi kosztami transakcyjnymi;

| — | być źródłem niepewności prawnej dla przedsiębiorstw; |
| --- | --- |

—

być źródłem niepewności prawnej dla przedsiębiorstw;

| — | prowadzić do braku zaufania konsumentów do rynku wewnętrznego; |
| --- | --- |

—

prowadzić do braku zaufania konsumentów do rynku wewnętrznego;

| — | przyczyniać się do powstawania barier handlowych. |
| --- | --- |

—

przyczyniać się do powstawania barier handlowych.

2.1.1   Traktat lizboński ułatwia działanie na szczeblu europejskim w obszarze współpracy sądowej i ochrony konsumentów w sprawach cywilnych dzięki:

| — | artykułom 12, 38, 164 i 168 traktatu oraz art. 169 ust. 4, który gwarantuje nadrzędność norm krajowych, jeżeli są bardziej korzystne dla konsumentów; |
| --- | --- |

—

artykułom 12, 38, 164 i 168 traktatu oraz art. 169 ust. 4, który gwarantuje nadrzędność norm krajowych, jeżeli są bardziej korzystne dla konsumentów;

| — | powszechniejszemu stosowaniu metody wspólnotowej (1); |
| --- | --- |

—

powszechniejszemu stosowaniu metody wspólnotowej (1);

| — | przyjmowaniu większością kwalifikowaną wniosków przedstawianych przez Komisję; |
| --- | --- |

—

przyjmowaniu większością kwalifikowaną wniosków przedstawianych przez Komisję;

| — | wzmocnieniu pozycji Parlamentu Europejskiego; |
| --- | --- |

—

wzmocnieniu pozycji Parlamentu Europejskiego;

| — | większemu zaangażowaniu demokratycznemu ze strony parlamentów krajowych; |
| --- | --- |

—

większemu zaangażowaniu demokratycznemu ze strony parlamentów krajowych;

| — | ściślejszej kontroli legalności ze strony Trybunału Sprawiedliwości. |
| --- | --- |

—

ściślejszej kontroli legalności ze strony Trybunału Sprawiedliwości.

2.1.2   Aby ułatwić wzajemne uznawanie wyroków i orzeczeń oraz zacieśnić współpracę policji sądowej w sprawach karnych, Unia może przyjąć wspólne normy minimalne, zgodnie z programem sztokholmskim „Otwarta i bezpieczna Europa dla dobra i ochrony obywateli”.

2.1.3   Przedsiębiorstwa i obywatele codziennie napotykają bariery, które nadal utrudniają im działalność transgraniczną mimo faktu, że przepisy przewidują istnienie jednolitego rynku, i uświadamiają sobie, że wzajemne powiązania sieci są niewystarczające, a stosowanie przepisów dotyczących jednolitego rynku pozostaje niespójne.

2.1.4   Według Komisji w celu wyeliminowania barier istniejących na jednolitym rynku należy (2):

| — | kontynuować program inteligentnych regulacji, obejmujący m.in. częstsze wykorzystywanie rozporządzeń zamiast dyrektyw; |
| --- | --- |

—

kontynuować program inteligentnych regulacji, obejmujący m.in. częstsze wykorzystywanie rozporządzeń zamiast dyrektyw;

| — | ułatwiać przedsiębiorcom i konsumentom zawieranie umów z partnerami z innych krajów UE oraz ograniczać koszty tych operacji, przede wszystkim dzięki zharmonizowanym rozwiązaniom w obszarze umów konsumenckich i wzorcowym klauzulom umownym; |
| --- | --- |

—

ułatwiać przedsiębiorcom i konsumentom zawieranie umów z partnerami z innych krajów UE oraz ograniczać koszty tych operacji, przede wszystkim dzięki zharmonizowanym rozwiązaniom w obszarze umów konsumenckich i wzorcowym klauzulom umownym;

| — | ułatwiać wykonywanie umów i uznawanie wyroków sądowych i dokumentów oraz zwiększać ich skuteczność w innych krajach UE w odniesieniu do przedsiębiorstw i konsumentów oraz zmniejszać koszty tych operacji. |
| --- | --- |

—

ułatwiać wykonywanie umów i uznawanie wyroków sądowych i dokumentów oraz zwiększać ich skuteczność w innych krajach UE w odniesieniu do przedsiębiorstw i konsumentów oraz zmniejszać koszty tych operacji.

2.1.5   Poza tym utworzenie opcjonalnego instrumentu prawa umów stanowi jedno z głównych działań europejskiej agendy cyfrowej, przedstawionej przez Komisję w dniu 19 maja 2010 r.

2.1.6   Już w 2001 r. Komisja rozpoczęła debatę na temat europejskiego prawa umów, angażując w nią Parlament Europejski, Radę oraz różne zainteresowane strony, w tym przedsiębiorstwa, środowiska prawnicze i akademickie oraz stowarzyszenia konsumentów.

2.1.7   Parlament Europejski przyjął szereg rezolucji dotyczących możliwości zharmonizowania prawa prywatnego materialnego. W 1989 i 1994 r. Parlament Europejski wyraził nadzieję, że zostaną podjęte prace dotyczące możliwości opracowania wspólnego europejskiego kodeksu prawa prywatnego.

2.1.8   Parlament podkreślił, że zharmonizowanie określonych obszarów prawa prywatnego ma zasadnicze znaczenie dla ostatecznego utworzenia rynku wewnętrznego oraz że ujednolicenie ważnych dziedzin prawa prywatnego w formie europejskiego kodeksu cywilnego stanowi najskuteczniejszy sposób dokonania harmonizacji.

2.1.9   EKES zauważył już w swojej opinii z 2002 r., że „opracowanie jednolitego i powszechnego prawa umów na szczeblu europejskim, na przykład w formie rozporządzenia – rozwiązanie, które zdaniem Komitetu pozwoli w największym stopniu uniknąć rozbieżności – mogłoby wymagać dodatkowych badań i zająć dużo czasu, powinno zatem opierać się na wynikach prac przeprowadzonych przez różne wyżej wymienione komisje i instytucje oraz na obowiązujących zasadach i praktykach międzynarodowych” (3).

2.1.10   W jednej z późniejszych opinii z 2010 r. Komitet podkreślił, że „Sieć ds. Wspólnych Zasad Europejskiego Prawa Umów (CoPECL – Common Principles of European Contract Law) ukończyła niedawno prace nad projektem wspólnego systemu odniesienia i przedstawiła go Komisji Europejskiej. Reguły te zapewniają europejskiemu prawodawcy model, którym mógłby się posłużyć przy ustanawianiu fakultatywnego instrumentu, za którym opowiadała się komisarz Reding” (4).

2.1.11   Jednocześnie EKES podkreślił, że „projekt wspólnego systemu odniesienia (DCFR), który obejmuje ogólne prawo zobowiązań, nie został de facto sporządzony jako instrument fakultatywny. Jednakże autorzy DCFR podkreślają we wstępie, że system ten można wykorzystać jako podstawę dla jednego instrumentu fakultatywnego bądź kilku z nich”. Według EKES-u „propozycję tę można by też realizować w sposób restrykcyjny poprzez wprowadzenie ogólnych postanowień DCFR do instrumentu fakultatywnego, który byłby stosowany tylko w określonych dziedzinach prawa zobowiązań. Pomogłoby to uniknąć luk prawnych, które niewątpliwie pojawiłyby się, gdyby przyjęto jedynie przepisy dotyczące określonych rodzajów umów”.

3.   Nowa zielona księga KE

3.1   W zielonej księdze Komisja proponuje różne podejścia do zwiększenia spójności prawa umów. Warianty strategiczne obejmują:

| — | Opublikowanie w internecie (niewiążących) wzorcowych zasad umownych, które można by stosować w ramach jednolitego rynku europejskiego. |
| --- | --- |

—

Opublikowanie w internecie (niewiążących) wzorcowych zasad umownych, które można by stosować w ramach jednolitego rynku europejskiego.

| — | Zestaw narzędzi (wiążący lub niewiążący), którym mogą się posługiwać prawodawcy UE podczas przyjmowania nowych aktów prawnych, zapewniający lepsze i spójniejsze przepisy. |
| --- | --- |

—

Zestaw narzędzi (wiążący lub niewiążący), którym mogą się posługiwać prawodawcy UE podczas przyjmowania nowych aktów prawnych, zapewniający lepsze i spójniejsze przepisy.

| — | Zalecenie w sprawie prawa umów, które zachęcałoby państwa członkowskie do wprowadzenia europejskiego prawa umów do ich krajowych porządków prawnych, po części w oparciu o podejście zastosowane w Stanach Zjednoczonych, gdzie 49 z 50 stanów przyjęło dobrowolnie jednolity kodeks handlowy. |
| --- | --- |

—

Zalecenie w sprawie prawa umów, które zachęcałoby państwa członkowskie do wprowadzenia europejskiego prawa umów do ich krajowych porządków prawnych, po części w oparciu o podejście zastosowane w Stanach Zjednoczonych, gdzie 49 z 50 stanów przyjęło dobrowolnie jednolity kodeks handlowy.

| — | Opcjonalne europejskie prawo umów lub „28. system”, który konsumenci i przedsiębiorstwa mogliby dobrowolnie stosować w ramach stosunków umownych. Takie opcjonalne prawo stanowiłoby alternatywę wobec obowiązujących systemów prawa krajowego i byłoby dostępne we wszystkich wersjach językowych. Mogłoby mieć zastosowanie tylko do umów transgranicznych lub obejmować także umowy krajowe. Instrument ten musiałby wyraźnie gwarantować wysoki poziom ochrony konsumentów oraz pewność prawa przez cały okres obowiązywania umowy. |
| --- | --- |

—

Opcjonalne europejskie prawo umów lub „28. system”, który konsumenci i przedsiębiorstwa mogliby dobrowolnie stosować w ramach stosunków umownych. Takie opcjonalne prawo stanowiłoby alternatywę wobec obowiązujących systemów prawa krajowego i byłoby dostępne we wszystkich wersjach językowych. Mogłoby mieć zastosowanie tylko do umów transgranicznych lub obejmować także umowy krajowe. Instrument ten musiałby wyraźnie gwarantować wysoki poziom ochrony konsumentów oraz pewność prawa przez cały okres obowiązywania umowy.

| — | Zharmonizowanie krajowych systemów prawa umów za sprawą dyrektywy UE. |
| --- | --- |

—

Zharmonizowanie krajowych systemów prawa umów za sprawą dyrektywy UE.

| — | Pełne zharmonizowanie krajowych systemów prawa umów za sprawą rozporządzenia UE. |
| --- | --- |

—

Pełne zharmonizowanie krajowych systemów prawa umów za sprawą rozporządzenia UE.

| — | Opracowanie prawdziwego europejskiego kodeksu cywilnego zastępującego wszystkie przepisy krajowe dotyczące umów. |
| --- | --- |

—

Opracowanie prawdziwego europejskiego kodeksu cywilnego zastępującego wszystkie przepisy krajowe dotyczące umów.

3.2   W rezolucji z dnia 25 listopada 2009 r. PE poparł koncepcję europejskiego prawa umów. Również Mario Monti, były komisarz ds. rynku wewnętrznego i komisarz ds. konkurencji, określił w swoim sprawozdaniu na temat jednolitego rynku z dnia 9 maja 2010 r. korzyści dla konsumentów i przedsiębiorstw płynące z wprowadzenia opcjonalnego „28. systemu” (5).

3.3   W dniu 7 września 2010 r. Komisja zorganizowała pierwsze posiedzenie dotyczące europejskiego prawa umów, w którym wzięły udział grupy przedsiębiorców, konsumentów i przedstawicieli zawodów prawniczych.

3.4   Komisja powołała także grupę ekspertów, w której pracach uczestniczy także PE wraz z obserwatorami, w celu przekształcenia tzw. projektu wspólnych ram odniesienia (6), pierwszego projektu europejskiego prawa umów, opracowanego w ostatnich latach w ramach szóstego programu ramowego UE w dziedzinie badań, rozwoju technologicznego i demonstracji.

3.5   Komisja rozpoczęła konsultację publiczną na temat dokumentu strategicznego, która będzie trwała do końca stycznia 2011 r.

4.   Uwagi ogólne

4.1   Jednolity rynek Unii Europejskiej opiera się na prawie umów. EKES jest głęboko zaniepokojony tym, że mimo działań zmierzających do ukończenia budowy jednolitego rynku przedsiębiorstwa, szczególnie małe i średnie, napotykają trudności w prowadzeniu sprzedaży za granicą, ponieważ w każdym z 27 państw członkowskich muszą dostosowywać się do odmiennego prawa umów. Zaledwie 8 % konsumentów kupuje drogą elektroniczną produkty w innym państwie członkowskim.

4.2   Obecnie współistnienie różnych przepisów powoduje wyższe koszty transakcji dla przedsiębiorstw. Zwłaszcza małe przedsiębiorstwa nie są w stanie uzyskać korzyści skali w ramach jednolitego rynku UE. Odbija się to na konsumentach ze względu na to, że w wyniku ograniczenia sprzedaży transgranicznej wybór maleje, a ceny rosną.

4.3   Ponadto w wypadku 61 % ofert transgranicznych sprzedaż nie dochodzi do skutku, ponieważ przedsiębiorcy odmawiają sprzedaży do kraju konsumenta. Wynika to głównie z przeszkód o charakterze prawnym oraz braku pewności mających zastosowanie przepisów.

4.4   Aby rozwiązać niektóre z tych problemów oraz zwiększyć potencjał jednolitego rynku europejskiego, należy zagwarantować przedsiębiorstwom, zwłaszcza tym mniejszym, większą pewność prawa, a konsumentom – uproszczone przepisy zapewniające wyższy poziom ochrony.

4.5   EKES uważa, że Komisja powinna zintensyfikować działania w tym obszarze, tak aby wyjść poza zakres środków współpracy sądowej w sprawach cywilnych, które są niezbędne, ale niewystarczające do zapewnienia właściwego funkcjonowania rynku wewnętrznego.

4.6   Debata zaproponowana przez Komisję jest właściwą inicjatywą w świetle doświadczeń zdobytych w ramach jednolitego rynku europejskiego, biorąc pod uwagę bardzo dużą liczbę umów odpowiadających różnym krajowym systemom prawnym oraz dodatkowe koszty transakcyjne, które według przeprowadzonych niedawno badań wynoszą średnio około 15 000 euro (7).

4.7   Konsumenci i przedsiębiorcy napotykają znaczne przeszkody w uzyskiwaniu korzyści z jednolitego rynku. Koszty transakcyjne (związane z dostosowaniem zobowiązań umownych i strategii handlowych lub z tłumaczeniem przepisów) oraz brak pewności prawa w bardzo dużym stopniu utrudniają ekspansję małych i średnich przedsiębiorstw na jednolitym rynku, a także zapewnienie wysokiego poziomu ochrony konsumentów.

4.8   Spójność prawa umów, osiągnięta na przykład dzięki wprowadzeniu prawa opcjonalnego (zwanego także „28. systemem”), może okazać się niezwykle użyteczna. W różnych dokumentach Komisja i PE zaczęły nawiązywać do możliwości zastosowania mechanizmu zwanego „28. systemem”, zwłaszcza w ważnych obszarach, w przypadku których pełna harmonizacja byłaby trudna lub nawet niemożliwa.

4.8.1   Oprócz inicjatywy uruchomionej przez EKES za pomocą opinii z inicjatywy własnej w sprawie europejskiej umowy ubezpieczeniowej (8) i realizowanej następnie przez grupę projektową ds. przekształcenia europejskiego prawa umów ubezpieczeniowych („Restatement of European Insurance Contract Law”) za pośrednictwem niedawnej publikacji zasad dotyczących europejskiego prawa umów ubezpieczeniowych („Principles of European Insurance Contract Law” – PEICL), tylko w niewielu przypadkach prawodawca europejski przyjął tego rodzaju podejście: w obszarze prawa spółek, prawa własności intelektualnej i prawa międzynarodowego.

4.9   Wprowadzenie standardowych warunków umownych może być korzystne dla wszystkich stron, pod warunkiem że:

| — | zostaną udzielone jak największe gwarancje ochrony najsłabszych stron umownych, a najwyższy poziom ochrony będzie stanowił podstawowy element przy opracowywaniu standardowych warunków; |
| --- | --- |

—

zostaną udzielone jak największe gwarancje ochrony najsłabszych stron umownych, a najwyższy poziom ochrony będzie stanowił podstawowy element przy opracowywaniu standardowych warunków;

| — | zostanie zapewnione aktywne uczestnictwo partnerów społecznych i wszystkich przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego, zwłaszcza organizacji skupiających konsumentów i MŚP, w negocjacjach w sprawie opracowania standardowych warunków umownych; |
| --- | --- |

—

zostanie zapewnione aktywne uczestnictwo partnerów społecznych i wszystkich przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego, zwłaszcza organizacji skupiających konsumentów i MŚP, w negocjacjach w sprawie opracowania standardowych warunków umownych;

| — | warunki te będą zgodne z dyrektywą w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich i dyrektywą w sprawie wywiązywania się z terminów płatności w transakcjach handlowych, co przyczyni się do pełnego wdrożenia programu Small Business Act; |
| --- | --- |

—

warunki te będą zgodne z dyrektywą w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich i dyrektywą w sprawie wywiązywania się z terminów płatności w transakcjach handlowych, co przyczyni się do pełnego wdrożenia programu Small Business Act;

| — | zostanie niemniej jednak zapewniona swoboda zawierania umów, np. w przypadku zalecanych standardowych umów; |
| --- | --- |

—

zostanie niemniej jednak zapewniona swoboda zawierania umów, np. w przypadku zalecanych standardowych umów;

| — | nie zostanie ograniczony dostęp do wymiaru sprawiedliwości; |
| --- | --- |

—

nie zostanie ograniczony dostęp do wymiaru sprawiedliwości;

| — | standardowe warunki umowne będą monitorowane i analizowane w określonych odstępach czasu. |
| --- | --- |

—

standardowe warunki umowne będą monitorowane i analizowane w określonych odstępach czasu.

4.10   EKES uważa, że działania należy realizować stopniowo, począwszy od transgranicznych umów handlowych dotyczących sprzedaży towarów jako zastosowań pilotażowych użytecznych do oceny współistnienia systemów i ich praktycznego stosowania przez zainteresowane strony, a także do przeprowadzania skutecznych ocen skutków.

4.11   Szczególne znaczenie mają definicje różnych pojęć z dziedziny prawa materialnego:

| — | osoby prawne; |
| --- | --- |

—

osoby prawne;

| — | definicje konsumenta i profesjonalisty; |
| --- | --- |

—

definicje konsumenta i profesjonalisty;

| — | nieuczciwe warunki umowy; |
| --- | --- |

—

nieuczciwe warunki umowy;

| — | obowiązek udzielenia wstępnych informacji o towarach i usługach; |
| --- | --- |

—

obowiązek udzielenia wstępnych informacji o towarach i usługach;

| — | obowiązek udzielenia informacji w wypadku zawierania umowy ze stroną będącą w szczególnie niekorzystnym położeniu; |
| --- | --- |

—

obowiązek udzielenia informacji w wypadku zawierania umowy ze stroną będącą w szczególnie niekorzystnym położeniu;

| — | środki zaradcze w przypadku niespełnienia obowiązku udzielenia informacji; |
| --- | --- |

—

środki zaradcze w przypadku niespełnienia obowiązku udzielenia informacji;

| — | dostawa – czas dostawy – związek z przeniesieniem ryzyka; |
| --- | --- |

—

dostawa – czas dostawy – związek z przeniesieniem ryzyka;

| — | terminy i sposób oceny zgodności i hierarchii środków zaradczych w przypadku braku zgodności; |
| --- | --- |

—

terminy i sposób oceny zgodności i hierarchii środków zaradczych w przypadku braku zgodności;

| — | sytuacje, w których może nastąpić wypowiedzenie umowy; |
| --- | --- |

—

sytuacje, w których może nastąpić wypowiedzenie umowy;

| — | powiadomienie sprzedającego o wadach, które wykrył lub które powinien był wykryć kupujący; |
| --- | --- |

—

powiadomienie sprzedającego o wadach, które wykrył lub które powinien był wykryć kupujący;

| — | prawo do wycofania się z umowy: zakres stosowania, wykonywanie prawa do wycofania się z umowy, okres, w którym możliwe jest wycofanie się z umowy, oraz ostateczne terminy wycofania się z umowy; |
| --- | --- |

—

prawo do wycofania się z umowy: zakres stosowania, wykonywanie prawa do wycofania się z umowy, okres, w którym możliwe jest wycofanie się z umowy, oraz ostateczne terminy wycofania się z umowy;

| — | pojęcie odpowiedzialności na zasadzie ryzyka; |
| --- | --- |

—

pojęcie odpowiedzialności na zasadzie ryzyka;

| — | włączenie pojęcia utraconych korzyści i szkody rzeczywistej; |
| --- | --- |

—

włączenie pojęcia utraconych korzyści i szkody rzeczywistej;

| — | odpowiedzialność producentów i ciężar dowodu; |
| --- | --- |

—

odpowiedzialność producentów i ciężar dowodu;

| — | handel elektroniczny (e-commerce). |
| --- | --- |

—

handel elektroniczny (e-commerce).

4.12   EKES proponuje połączenie środków regulacyjnych i innych niż regulacyjne:

| — | zwiększenie spójności wspólnotowego dorobku prawnego w dziedzinie prawa umów; |
| --- | --- |

—

zwiększenie spójności wspólnotowego dorobku prawnego w dziedzinie prawa umów;

| — | wsparcie opracowania standardowych klauzul umownych mających zastosowanie w całej Unii; |
| --- | --- |

—

wsparcie opracowania standardowych klauzul umownych mających zastosowanie w całej Unii;

| — | zbadanie dodatkowo, czy problemy związane z europejskim prawem umownym nie wymagają szczególnych rozwiązań innych niż te sektorowe. |
| --- | --- |

—

zbadanie dodatkowo, czy problemy związane z europejskim prawem umownym nie wymagają szczególnych rozwiązań innych niż te sektorowe.

4.13   Zdaniem EKES-u należy umożliwić współistnienie europejskiego opcjonalnego prawa umów równolegle z krajowymi systemami prawa umów, co zapewni standardowe warunki oraz możliwość zastosowania również „28. systemu”.

4.14   W każdym razie stosowanie konwencji rzymskiej (9) wiąże się z wieloma wyzwaniami, biorąc pod uwagę powstanie nowych problematycznych kwestii (takich jak strona umowy w formie elektronicznej i jej wpływ na przepisy dotyczące umów) oraz rozwój nowych zagadnień prawnych.

4.15   Jeżeli chodzi o zakres stosowania „wspólnego zestawu narzędzi” europejskiego opcjonalnego prawa umów oraz „nowego zaawansowanego opcjonalnego systemu regulacyjnego”, EKES uważa, że należałoby rozpocząć od projektu pilotażowego dotyczącego zastosowania w obszarze wymiany handlowej, ograniczonego do transgranicznych umów sprzedaży towarów.

4.16   EKES uważa, że należy zapewnić większą spójność między przepisami o charakterze horyzontalnym i wertykalnym, ze szczególnym uwzględnieniem faktu, że muszą one być przejrzyste, jasne i proste nie tylko z punktu widzenia przedstawicieli zawodów prawniczych i ich zdolności przyswajania nowych wytycznych – lecz przede wszystkim z punktu widzenia drobnych przedsiębiorców i przeciętnych konsumentów, dla których złożoność i niejasność prawa ma negatywne skutki w postaci większych kosztów i wydłużonych terminów.

Bruksela, 19 stycznia 2011 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Staffan NILSSON

---

(1)  Metoda wspólnotowa opiera się na założeniu, że możliwe jest zapewnienie skuteczniejszej ochrony ogólnego interesu obywateli, jeżeli instytucje wspólnotowe w pełni wywiązują się ze swoich zadań w procesie decyzyjnym, przy jednoczesnym poszanowaniu zasady pomocniczości.

1

(2)  „Europa 2020. Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu”, COM(2010) 2020 wersja ostateczna.

2

(3)  Dz.U. C 241 z 7.10.2002, s. 1.

3

(4)  Dz.U. C 21 z 21.01.2011, s. 26.

4

(5)  Dz.U. C 21 z 21.01.2011, s. 26.

5

(6)  Wspólne ramy odniesienia są długoterminowym projektem mającym na celu dostarczenie organom prawodawczym UE (Komisji, Radzie i Parlamentowi Europejskiemu) instrumentu bądź zestawu wytycznych do celów przeglądu istniejących przepisów oraz opracowania nowych przepisów w zakresie prawa umów. Instrument ten mógłby obejmować zasadnicze zasady prawa umów, definicje głównych pojęć oraz wzory postanowień. W ramach szóstego programu ramowego DG ds. Badań Naukowych ustanowiła w obszarze nauk społecznych i humanistycznych Sieć ds. Wspólnych Zasad Europejskiego Prawa Umów (ang. Common Principles of European Contract Law – CoPECL), w której skład wchodzi ponad 150 badaczy oraz różne instytucje i organizacje działające we wszystkich państwach członkowskich w dziedzinie europejskiego prawa prywatnego. Końcowym wynikiem prac sieci prowadzonych w latach 2005–2009 jest właśnie dokument zatytułowany „Projekt wspólnych ram odniesienia”.

6

Common Principles of European Contract Law

(7)  http://www.europe.org.

7

(8)  Dz.U. C 157 z 28.6.2005, s. 1.

8

(9)  Konwencja o prawie właściwym dla zobowiązań umownych, przyjęta w Rzymie w dniu 19 czerwca 1980 r.

9

---

| 17.3.2011 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 84/7 |
| --- | --- | --- | --- |

17.3.2011

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 84/7

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie sprawozdania Komisji: „Sprawozdanie dotyczące polityki konkurencji za rok 2009”

COM(2010) 282 wersja ostateczna

2011/C 84/02

Sprawozdawca: Franco CHIRIACO

Dnia 3 czerwca 2010 r. Komisja Europejska, działając na podstawie art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

sprawozdania Komisji „Sprawozdanie dotyczące polityki konkurencji za rok 2009”

COM(2010) 282 wersja ostateczna.

Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 17 grudnia 2010 r.

Na 468. sesji plenarnej w dniach 19–20 stycznia 2011 r. (posiedzenie z 19 stycznia) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 154 do 2 – 4 osób wstrzymało się od głosu – przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

1.1   Międzynarodowy kryzys gospodarczy i potrzeba radzenia sobie z jego konsekwencjami wywarły duży wpływ na politykę konkurencji w 2009 r.

1.2   EKES ma nadzieję, że wytworzy się jak największa synergia nie tylko między strategią „Europa 2020” a strategią na rzecz zrównoważonego rozwoju (1), jak już wcześniej proponowano (2), lecz również między tymi strategiami a polityką konkurencji, tak by zapobiec dublowaniu się działań lub, co gorsza, rozbieżnościom między nimi.

1.3   Komitet ponownie podkreśla, że w tej trudnej sytuacji gospodarczej istnieje zagrożenie systemowymi zaburzeniami równowagi, szczególnie w odniesieniu do usług finansowych, co będzie miało negatywne skutki dla konkurencji, sprzyjając szkodliwym zachowaniom. Chociaż, tak jak podkreślono (3), Komisja nie może czuć się odpowiedzialna za kontrolę wszystkich aspektów związanych z kryzysem gospodarczym, to Komitet zwraca się do niej o wsparcie działań właściwych organów, zwłaszcza Europejskiego Banku Centralnego i innych organów ds. konkurencji, poprzez politykę wspólnotową opartą na ukierunkowaniu i nadzorze.

1.4   Powyższe stwierdzenia są tym bardziej konieczne na obecnym etapie przeglądu umowy bazylejskiej
   (4). O ile z jednej strony w przeglądzie tym podwyższa się wymogi gwarancyjne, jakie banki muszą spełnić w celu kontroli ryzyka nowego kryzysu finansowego wywołanego brakiem środków płynnych, to z drugiej strony nowe przepisy utrudniłyby przedsiębiorstwom dostęp do kredytu, co mogłoby przenieść ryzyko z rynków finansowych na gospodarkę realną. Sam przegląd może ponadto dyskryminować banki europejskie z korzyścią dla banków w USA, wywołując spadek zysków i wzrost konkurencji w sektorze inwestycji wysokiego ryzyka.

1.5   Komitet popiera ponadto Komisję w jej dalszych działaniach monitorujących krajowe plany naprawy gospodarczej, mających na celu przegląd stanu realizacji poszczególnych programów, wskazanie instrumentów służących przyspieszeniu postępów w ich realizacji, a także sprawdzenie, czy koordynacja przebiega prawidłowo (5).

1.6   W odniesieniu do ryzyka szoków obligacyjnych, które wynika z wielkości długu, zwłaszcza w takich krajach, jak Portugalia, Irlandia, Grecja i Hiszpania, Komitet podkreśla możliwość spekulacji szkodliwych dla rynków surowcowych. W związku z tym wnosi, by Komisja zwróciła uwagę na problemy, jakie wywołałoby to w odniesieniu do cen i wynagrodzenia, szczególnie w wypadku MŚP, a także by podjęła stosowne działania.

1.7   Komitet proponuje okresową publikację sprawozdania monitorującego pomoc państwa, które przedstawiałoby szczegółowy stan realizacji działań, określając ilościowo konsekwencje dla rynków w celu sporządzenia planu promowania sektora przemysłowego koniecznego dla ożywienia gospodarczego w UE poprzez wzmocnienie przedsiębiorstw, zwłaszcza MŚP, oraz rozwój zatrudnienia.

1.8   EKES wyraził już zaniepokojenie z powodu ewentualnych konsekwencji interakcji między systemem praw własności przemysłowej a polityką konkurencji (6). Zaleca zatem, by w 2010 r. europejska polityka konkurencji brała pod uwagę zastosowanie sprawiedliwych i niedyskryminujących warunków również w tym obszarze i by zachęcano do nabywania praw własności przemysłowej zwłaszcza małe i średnie przedsiębiorstwa, których trudności dostrzegają zarówno EKES, jak i Komisja. W odpowiedzi na wniosek Komisji w sprawie systemu językowego proponowanego w rozporządzeniu dotyczącym patentu UE oraz na pożądaną przez niektóre państwa członkowskie wzmocnioną współpracę, EKES zaleca w szczególności znalezienie rozwiązania, które sprzyjałoby zwiększeniu konkurencyjności i innowacji oraz wzmocnieniu rynku wewnętrznego na równych warunkach. Dlatego też w systemie patentów UE nie można dyskryminować niektórych podmiotów gospodarczych ani państw, gdyż stworzyłoby to dla nich niekorzystne warunki konkurencji.

1.9   EKES uważa, że rynek sektora rolnego powinien zostać w dużym stopniu zintegrowany ze wszystkimi innymi strategiami politycznymi UE począwszy od polityki konkurencji.

1.10   Co się tyczy sektora energii, w różnych państwach członkowskich odnotowuje się duże niezadowolenie konsumentów z rynku energii elektrycznej i gazu. Wysokie ceny i niska jakość usług pociągają za sobą bezpośrednio wyższe koszty dla konsumentów i przedsiębiorstw, zakłócając w widoczny sposób konkurencję.

1.11   Przy poszanowaniu zasady neutralności technologicznej trzeba podnieść poziom wiedzy i kompetencji podmiotów zarządzających usługami komunikacji elektronicznej i ich użytkowników końcowych, gdyż technologia wywiera pozytywny wpływ na rozwój gospodarczy, również z punktu widzenia jak najlepszego przyjęcia zasad agendy cyfrowej (7).

1.12   EKES zgadza się z definicją prawa do informacji jako połączenia swobodnego przepływu informacji, a także prawa do przekazywania i otrzymywania informacji (8). Wynika z niej, że pluralistyczny przekaz informacji nie może niczego pomijać, być sterowany czy nadzorowany. Komisja mogłaby przyjąć nie tylko represyjne podejście do przedsiębiorstw, które ograniczają pluralizm na niekorzyść wolnej konkurencji, lecz również jak najbardziej konstruktywne podejście do propagowania swobody przepływu informacji.

1.13   EKES uważa, że w wyniku podjęcia decyzji o całkowitym otwarciu na konkurencję rynku usług pocztowych od 1 stycznia 2011 r., kryzys gospodarczy poważnie zagroził równowadze finansowej tradycyjnych operatorów pocztowych odpowiedzialnych za świadczenie usług w interesie ogólnym. Aby umożliwić tym operatorom całkowite wywiązanie się z powierzonych im zadań oraz utrzymanie poziomu i jakości zatrudnienia w tym sektorze, EKES wzywa instytucje europejskie do wprowadzenia mechanizmu wspierającego, w którym uwzględniona zostałaby ta nowa sytuacja, której powaga i potencjalne skutki były nieznane w chwili przyjęcia trzeciej dyrektywy pocztowej (2008/6/WE) 20 lutego 2008 r. Ponadto wobec obecnego kryzysu EKES wzywa do utrzymania i rozwinięcia usług świadczonych w interesie ogólnym w trosce o umocnienie spójności gospodarczej, społecznej, terytorialnej i kulturowej w Unii Europejskiej.

1.14   Jeśli chodzi o ochronę konsumentów, EKES z zadowoleniem przyjmuje coraz bardziej ustrukturyzowane stosunki między DG ds. Konkurencji i pozostałymi DG zajmującymi się tematyką konsumentów a organizacjami konsumentów. Niemniej jednak ubolewa, że upłynął już ponad rok, a nie odnotowano żadnego postępu w zakresie skutecznego „prywatnego” wdrożenia wspólnotowego prawa ochrony konkurencji.

1.14.1   Mimo poparcia ze strony Parlamentu Europejskiego i EKES-u, Komisja nie zdołała przeprowadzić rozpoczętej w 2005 r. za pośrednictwem zielonej księgi i w 2008 r. za pośrednictwem białej księgi inicjatywy zmierzającej do zagwarantowania skuteczności wspólnotowych roszczeń o odszkodowanie za stosowanie praktyk ograniczających konkurencję, przez co prawa obywateli dotkniętych takimi praktykami nadal nie są chronione.

1.14.2   Europejski Trybunał Sprawiedliwości już dawno stwierdził, że zapewnienie całkowitej skuteczności prawa ochrony konkurencji wymaga umożliwienia każdemu obywatelowi dochodzenia szkód spowodowanych naruszeniem tego prawa.

1.15   Dodatkowo EKES zachęca do uważnego śledzenia procesów koncentracji w gospodarce, do badania ich społecznych i kulturowych konsekwencji w przemyśle, handlu, rzemiośle i rolnictwie oraz do opracowania odpowiednich zaleceń dotyczących aktywnej i zrównoważonej polityki gospodarczej oraz zrównoważonych struktur gospodarczych.

1.16   Podobnie jak w poprzednich opiniach w sprawie polityki konkurencji EKES ponownie zwraca uwagę Komisji na dumping socjalny. O ile, z jednej strony, Komitet docenia zaangażowanie Komisji na rzecz ochrony środowiska, o którym świadczą liczne przepisy przyjęte w celu przeciwdziałania kryzysowi, to z drugiej strony podkreśla potrzebę bardziej konkretnego uwzględnienia wciąż istotnych różnic między prawodawstwem krajowym w zakresie równych szans i ochrony zatrudnienia. Uważa, że aspekty te powinny być w pełni uwzględnione nie tylko w polityce na rzecz zatrudnienia, lecz również w polityce konkurencji, gdyż są to czynniki mogące w dużym stopniu wpłynąć na ukierunkowanie dynamiki rynku.

1.17   EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja także w 2009 r. starała się wyjaśnić powiązania między systemami zabezpieczenia socjalnego i zdrowotnego a gospodarką. Popiera dążenie Komisji do wzmocnienia finansowanej na zasadzie solidarności infrastruktury socjalnej, społeczeństwa obywatelskiego i do zwiększenia troski o wspólne dobro w Europie. Komitet jest zdania, że publiczne systemy zabezpieczenia społecznego regulowane przepisami krajowego prawa społecznego powinny być ukształtowane w taki sposób, aby, w wypadku gdy państwo lub władze lokalne lub regionalne same nie świadczą usług, możliwy był wolny od dyskryminacji dostęp do tych systemów dla wszystkich świadczeniodawców i osób uprawnionych do świadczeń oraz by ułatwiać transgraniczne świadczenie usług. Relacje pomiędzy różnymi niezależnymi prawnie i gospodarczo podmiotami świadczącymi usługi na zlecenie władz publicznych powinny być uregulowane w pierwszej kolejności przepisami krajowego prawa społecznego.

2.   Treść sprawozdania za rok 2009

2.1   W rocznym sprawozdaniu w sprawie polityki konkurencji za 2009 r. opisano rozwój i zastosowanie instrumentów polityki konkurencji, działania na rzecz konsumentów oraz współpracę na szczeblu europejskim, międzynarodowym i międzyinstytucjonalnym.

2.2   W tym roku we wstępie omówiono szczegółowo kwestię: „Polityka konkurencji a kryzys finansowy i gospodarczy”.

2.3   Polityka konkurencji a kryzys finansowy i gospodarczy

2.3.1   Rola polityki konkurencji w kontekście kryzysu

2.3.1.1   W obliczu poważnego kryzysu gospodarczego Komisja podjęła starania, by opracować politykę służącą jak największemu ograniczeniu skutków kryzysu dla gospodarki realnej, ustabilizowaniu systemu finansowego i zapobieżeniu nawrotowi podobnego kryzysu w przyszłości, tak by ochronić rynek wewnętrzny.

2.3.2   Reakcja polityczna Komisji

2.3.2.1   Komisja musiała zająć się znaczną liczbą zgłoszeń środków pomocy nadzwyczajnej dokonywanych przez państwa członkowskie, odpowiadając w bardzo krótkim czasie.

2.3.3   Dokapitalizowanie banków

2.3.3.1   Już pod koniec 2008 r. Komisja przyjęła komunikat o dokapitalizowaniu
   (9), w którym wprowadzono rozróżnienie pomiędzy bankami zasadniczo zdrowymi a bankami będącymi w trudnej sytuacji i określono zasady oceny zastrzyków kapitałowych stanowiących pomoc.

2.3.3.2   Zatwierdzono programy gwarancji dla 12 państw członkowskich (10). W siedmiu państwach członkowskich wprowadzono programy opierające się wyłącznie na dokapitalizowaniu (11), podczas gdy w innych siedmiu państwach członkowskich opracowano programy mieszane/całościowe (12). Hiszpania, Słowenia, Wielka Brytania, Węgry i Niemcy wprowadziły także inne formy wsparcia. W zakresie pomocy dla podmiotów indywidualnych Komisja zatwierdziła dokapitalizowanie i inne środki wsparcia dla 29 podmiotów (13).

2.3.4   Aktywa o obniżonej wartości

2.3.4.1   W lutym Komisja przyjęła komunikat w sprawie aktywów o obniżonej wartości
   (14), w którym określono sposób oceny środków pomocy związanej z aktywami dla instytucji finansowych zgodnie z zasadami pomocy państwa.

2.3.5   Restrukturyzacja

2.3.5.1   W komunikacie w sprawie restrukturyzacji
   (15) Komisja poruszyła kwestię pokusy nadużycia, określając jasno wymogi, jakie muszą spełnić beneficjenci pomocy, i zapobiegając nagradzaniu ryzykownego zachowania, co miało miejsce w przeszłości.

2.3.6   Oprócz pomocy państwa

2.3.6.1   Dokonano przeglądu warunków „niezdolności do uiszczenia grzywny” w odniesieniu do grzywien nałożonych przez Komisję na mocy przepisów dotyczących ochrony konkurencji. Komisja oceniła wnioski w każdym indywidualnym przypadku.

2.3.7   Skutki kryzysu dla gospodarki realnej

2.3.7.1   Tymczasowe ramy prawne
   (16), które będą stosowane do końca 2010 r., koncentrują się na dwóch celach: zagwarantowaniu przedsiębiorstwom stałego dostępu do finansowania oraz zachęceniu ich do dalszych inwestycji w stabilną przyszłość.

2.3.8   Wyniki i koszty

2.3.8.1   W 2008 r. łączna kwota udzielonej pomocy wzrosła ze względu na kryzys finansowy i gospodarczy z około 0,5 % PKB do 2,2 % PKB, tj. do 279,6 mld euro. Pomoc związana z kryzysem stanowiła około 1,7 % łącznej kwoty.

2.4   Instrumenty

2.4.1   Kontrola pomocy państwa

2.4.1.1   Wdrażanie planu działania w zakresie pomocy państwa
   (17) było kontynuowane w 2009 r., a procesowi temu towarzyszyło przyjęcie wytycznych dotyczących pomocy szkoleniowej (18) oraz pomocy dla pracowników niepełnosprawnych i pracowników znajdujących się w niekorzystnej sytuacji (19). Przyjęto również wytyczne w zakresie szczegółowej oceny pomocy regionalnej dla dużych projektów inwestycyjnych (20).

2.4.1.2   Okres ważności wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa na ratowanie i restrukturyzację zagrożonych przedsiębiorstw (21) został przedłużony do października 2012 r.

2.4.1.3   1 września 2009 r. wszedł w życie pakiet uproszczeń mający na celu zwiększenie skuteczności, przejrzystości i przewidywalności procedur Komisji w zakresie pomocy państwa (22).

2.4.2   Ochrona konkurencji

2.4.2.1   Komisja przyjęła sześć decyzji w odniesieniu do karteli (23), nakładających grzywny w wysokości 1,62 mld euro na 43 przedsiębiorstwa.

2.4.2.2   Komisja przyjęła ostateczne decyzje dotyczące sektora energetycznego (RWE i GDF) i sektora technologii informacyjnych (Intel, Microsoft i Rambus). Podjęła również decyzje o wszczęciu postępowania w sektorach łączności elektronicznej (polscy i słowaccy operatorzy zasiedziali na rynku łączy szerokopasmowych) i usług finansowych (Standard & Poor’s i Thomson Reuters).

2.4.3   Kontrola łączenia przedsiębiorstw

2.4.3.1   Liczba zgłoszonych połączeń była niższa od rekordowych poziomów z poprzednich lat: ogółem Komisji zgłoszono 259 transakcji; Komisja przyjęła 243 ostateczne decyzje. Nie podjęto żadnych decyzji zakazujących, ani też nie rozpoczęto nowych procedur w rozumieniu art. 21 rozporządzenia WE w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw.

2.5   Sytuacja w poszczególnych sektorach

2.5.1   Usługi finansowe

2.5.1.1   Komisja nadal monitoruje transgraniczne opłaty interchange
  ze szczególnym uwzględnieniem VISA Europe i Mastercard.

2.5.1.2   Przeprowadzono przegląd funkcjonowania rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych dotyczących ubezpieczeń, które wygasa 31 marca 2010 r. Projekt nowego rozporządzenia, który został opublikowany w celu konsultacji w październiku, wznawia wyłączenie dwóch kategorii porozumień: wspólnych zestawień, tabel i badań oraz porozumień dotyczących grup koasekuracji i koreasekuracji.

2.5.2   Energia i środowisko

2.5.2.1   Pakiet legislacyjny energetyczno-klimatyczny przyjęty w kwietniu obejmuje dyrektywę w sprawie energii odnawialnej ustanawiającą kryteria zrównoważonego rozwoju w odniesieniu do biopaliw i biopłynów (24), które mają znaczenie również przy ocenie pomocy państwa w tej dziedzinie. Ponadto Parlament Europejski i Rada przyjęły dyrektywę zmieniającą wspólnotowy system handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych (25).

2.5.2.2   Co się tyczy rynku energii, w lipcu Parlament Europejski i Rada przyjęły pakiet dotyczący wewnętrznego rynku energii
   (26), a Komisja przyjęła wniosek w sprawie rozporządzenia dotyczącego środków zapewniających bezpieczeństwo dostaw gazu ziemnego.

2.5.2.3   Po raz pierwszy Komisja nałożyła grzywny za naruszenie prawa ochrony konkurencji w sektorze energii, skazując E.ON i GDF Suez za podział rynku (27) na karę wynoszącą łącznie 1 106 mln euro.

2.5.3   Łączność elektroniczna

2.5.3.1   Do 2009 r. Komisja oceniła i zatwierdziła wykorzystanie finansowania w ramach pomocy państwa i innych rodzajów finansowania ze środków publicznych w łącznej kwocie około 2 mld euro (28) w celu propagowania dostępu wszystkich obywateli europejskich do łączy szerokopasmowych.

2.5.4   Technologie informacyjne

2.5.4.1   W grudniu 2009 r. Komisja przyjęła dwie decyzje, które nadają prawnie wiążący charakter zobowiązaniom zaproponowanym przez Microsoft i Rambus w odpowiedzi na stwierdzone u nich naruszenia, a także trzecią decyzję o nałożeniu na Intel grzywny w wysokości 1,06 mld euro, która jest najwyższą grzywną nałożoną dotychczas przez Komisję na pojedyncze przedsiębiorstwo (29).

2.5.5   Media

2.5.5.1   Komisja kontynuowała monitorowanie procesu przechodzenia od naziemnego nadawania analogowego do nadawania cyfrowego w państwach członkowskich, zwłaszcza we Włoszech i Niemczech.

2.5.6   Przemysł farmaceutyczny i opieka zdrowotna

2.5.6.1   Po zakończeniu badania sektora farmaceutycznego Komisja potwierdziła pilną potrzebę ustanowienia patentu wspólnotowego oraz jednolitego i specjalnego systemu rozstrzygania sporów patentowych w Europie.

2.5.6.2   Działania Komisji w obszarze usług zdrowotnych były ukierunkowane na pomoc państwa w związku z szeregiem skarg od prywatnych szpitali w różnych państwach członkowskich w sprawie rzekomo niesprawiedliwego traktowania lub nadmiernych rekompensat wypłacanych szpitalom publicznym (30).

2.5.7   Transport

2.5.7.1   Jeżeli chodzi o transport kolejowy, Komisja zatwierdziła zakup polskiego przedsiębiorstwa kolejowego PCC Logistics przez Deutsche Bahn AG (31), a także wyraziła zgodę na dokonanie przez Francję koncentracji zakładającej przejęcie przez grupę SNCF wspólnej kontroli nad Keolis, przedsiębiorstwem prowadzącym działalność w sektorze publicznych przewozów pasażerskich (32).

2.5.7.2   Jeżeli chodzi o transport morski, Komisja przyjęła komunikat w sprawie pomocy państwa na rzecz podmiotów zarządzających statkami (33). Wydała ponadto pozytywne decyzje w sprawie pomocy państwa na rzecz marynarzy we Włoszech (34) i Finlandii (35) oraz zakończyła także formalne postępowanie w sprawie systemu DIS w Danii, a także w sprawie podatku tonażowego w Irlandii (36), Danii (37), Holandii (38), Słowenii (39) i Polsce (40).

2.5.7.3   Komisja monitoruje sektor transportu lotniczego, który przechodzi proces konsolidacji za pomocą porozumień w sprawie wspólnych przedsiębiorstw obejmujących trasy transatlantyckie (41), połączeń sieciowych i połączeń tanich przewoźników lotniczych (42), a także zakupu przez dużych przewoźników sieciowych mniejszych przewoźników regionalnych (43).

2.5.8   Usługi pocztowe

2.5.8.1   Jeżeli chodzi o stosowanie zasad pomocy państwa do sektora usług pocztowych, Komisja przyjęła kilka decyzji w celu zagwarantowania, że operatorzy pocztowi, którym powierzono usługi świadczone w ogólnym interesie gospodarczym, i ich spółki zależne nie czerpią niesłusznie przyznanych korzyści.

2.5.9   Przemysł motoryzacyjny

2.5.9.1   Komisja ocenia pozytywnie wpływ, jaki programy złomowania wprowadzone na różnych rynkach krajowych wywarły na sprzedaż. Prawidłowe funkcjonowanie procedury udzielania informacji ustanowionej dyrektywą 98/34/WE zagwarantowało przejrzystość, wymianę informacji i zapobieganie przeszkodom dla jednolitego rynku.

2.5.9.2   Zatwierdzono ponadto różne programy pomocy mające zachęcić do projektowania pojazdów, które stanowiłyby odpowiedź na rosnący popyt na bardziej ekologiczne samochody i na zaostrzenie ram prawnych w dziedzinie ochrony środowiska.

2.5.9.3   W dziedzinie ochrony konkurencji poddano w grudniu konsultacjom społecznym projekt rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych w sektorze motoryzacyjnym.

2.5.10   Przemysł spożywczy

2.5.10.1   W październiku Komisja opublikowała wyniki czynności wyjaśniających dotyczących przemysłu spożywczego w komunikacie na temat „poprawy funkcjonowania łańcucha dostaw żywności” (44).

2.5.10.2   Przyjęto ponadto sprawozdanie na temat rynku przetworów mlecznych
   (45), który w 2009 r. napotkał większe trudności niż inne sektory, i pogłębiono kontakty z organami krajowymi w tym sektorze.

2.6   Działania nastawione na konsumenta

2.6.1   W ciągu roku Komisja kontynuowała działania w tej dziedzinie zarówno poprzez prace działu łącznikowego ds. konsumentów, który został powołany przez DG ds. Konkurencji w 2008 r., jak i podgrupy ds. konkurencji, która została utworzona w ramach Europejskiej Grupy Konsultacyjnej ds. Konsumentów w 2003 r.

2.7   Europejska Sieć Konkurencji i sądy krajowe

2.7.1   W ramach spotkania DG ds. Konkurencji z szefami wszystkich krajowych organów ds. konkurencji zatwierdzono jednogłośnie sprawozdanie dotyczące konwergencji programu łagodzenia kar w ramach modelowego programu łagodzenia kar opracowanego przez Europejską Sieć Konkurencji (46).

2.7.2   Komisji zgłoszono 129 nowych przypadków postępowań wyjaśniających wszczętych przez krajowe organy ds. konkurencji i 69 decyzji (47), których liczba zwiększyła się o 15 % w porównaniu z 2008 r.

2.8   Działania na arenie międzynarodowej

2.8.1   DG ds. Konkurencji kontynuowała współpracę z innymi organami międzynarodowymi zainteresowanymi kwestiami leżącymi w jej kompetencji (Międzynarodową Siecią Konkurencji, Komitetem ds. Konkurencji OECD, międzyrządową grupą ekspertów (IGE) ds. prawa i polityki konkurencji UNICAD).

2.8.2   Komisja prowadziła ścisłą współpracę ze Stanami Zjednoczonymi, Kanadą, Japonią, Chinami i Indiami, a także podpisała nowe umowy z Koreą Południową (48) i Brazylią. Szczególną uwagę zwrócono również na współpracę z Chorwacją i Turcją, które muszą spełnić kryteria wstępne konieczne do rozpoczęcia negocjacji akcesyjnych w obszarze polityki konkurencji, a także z krajami Bałkanów Zachodnich i z Islandią w świetle przyszłego przystąpienia do Unii Europejskiej.

2.9   Współpraca międzyinstytucjonalna

2.9.1   Parlament Europejski przyjął rezolucję dotyczącą Białej księgi w sprawie roszczeń o naprawienie szkody wynikłej z naruszenia wspólnotowego prawa ochrony konkurencji i rezolucję w sprawie rocznych sprawozdań dotyczących polityki konkurencji za lata 2006 i 2007.

2.9.2   Rada otrzymała od Komisji wkład do polityki konkurencji w odniesieniu do konkluzji przyjętych przez różne składy Rady takie jak ECOFIN, Rada ds. Konkurencyjności, Rada ds. Transportu, Telekomunikacji i Energii oraz Rada Europejska.

2.9.3   DG ds. Konkurencji czynnie współpracowała z EKES-em w różnych kwestiach, w tym w zakresie przystosowania MŚP do zmian na rynku światowym, budownictwa okrętowego i pomocy państwa.

Bruksela, 19 stycznia 2011 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Staffan NILSSON

---

(1)  COM(2001) 264 wersja ostateczna.

1

(2)  Dz.U. C 128 z 18.5.2010, s. 18.

2

(3)  Dz.U. C 228 z 22.9.2009, s. 47.

3

(4)  Komunikat prasowy Komitetu Bazylejskiego na temat podwyższenia minimalnych wymogów kapitałowych:

4

http://www.bis.org/press/p100912.pdf.

(5)  Dz.U. C 228 z 22.9.2009, s. 149.

5

(6)  Dz.U. C 306 z 16.12.2009, s. 7.

6

(7)  COM(2010) 245 wersja ostateczna.

7

(8)  Dz.U. C 44 z 11.2.2011, s. 62.

8

(9)  Dz.U. C 10 z 15.1.2009, s. 2.

9

(10)  Cypr, Dania, Finlandia, Irlandia, Hiszpania, Łotwa, Holandia, Polska, Portugalia, Słowenia, Szwecja i Włochy.

10

(11)  Dania, Finlandia, Francja, Polska, Portugalia, Szwecja i Włochy.

11

(12)  Niemcy, Wielka Brytania, Grecja, Austria, Polska, Węgry i Słowacja.

12

(13)  ING, KBC, Parex Banka, Anglo Irish Bank, Bank of Ireland, Allied Irish BankFortis, Dexia, Nord LB, IKB, Kaupthing Bank Finland, Ethias, SdB, Banco Privado Portugues, Hypo Real Estate, WestLB, Fionia, HSH Nordbank, Hypo Tirol, LBBW, Kaupthing Luxemburg, Caisse d'Epargne/Banque Populaire, Mortgage Bank of Latvia, Northern Rock, Commerzbank, Lloyds Banking Group, BAWAG, Hypo Group Alpe Adria i RBS.

13

(14)  Dz.U. C 72 z 26.3.2009, s. 1.

14

(15)  Dz.U. C 195 z 19.8.2009, s. 9.

15

(16)  Dz.U. C 83 z 7.4.2009, s. 1.

16

(17)  COM(2005) 107 wersja ostateczna.

17

(18)  Dz. U. C 188 z 11.8.2009, s.1.

18

(19)  Dz. U. C 188 z 11.8.2009, s. 6.

19

(20)  Dz.U. C 223 z 16.9.2009, s. 3.

20

(21)  Dz.U. C 156 z 9.7.2009, s. 3.

21

(22)  Dz.U. C 136 z 16.6.2009, s. 3 (3–12 i 13–20).

22

(23)  Sprawy COMP/39406 Kable podmorskie; COMP/39401 E.ON/GDF; COMP/39396 Węglik wapnia; COMP/37956 Pręty uzbrojeniowe do betonu (ponowne przyjęcie); COMP/39129 Transformatory mocy i COMP/38589 Stabilizatory termiczne.

23

(24)  Dz.U. L 140 z 5.6.2009, s. 16.

24

(25)  Dz.U. L 140 z 5.6.2009, s. 63.

25

(26)  Dz.U. L 211 z 14.8.2009, s. 1.

26

(27)  Sprawa COMP/39401. Zob. IP/09/1099 z 8.7.2009.

27

(28)  W tym kwota 1,5 mld euro stanowiła pomoc państwa w rozumieniu art. 107 TFUE.

28

(29)  Dz.U. C 220 z 12.9.2009, s. 41.

29

(30)  Sprawa NN54/2009.

30

(31)  Sprawa COMP/M.5480.

31

(32)  Sprawa COMP/M.5557 SNCF / CDPQ / Keolis / Effia.

32

(33)  Dz. U. C 132 z 11.6.2009, s. 6.

33

(34)  Sprawa N219/2009 – Dz.U. C 196 z 20.8.2009.

34

(35)  Sprawy N120/2009 (Dz.U. C 232 z 26.9.2009), N67/2009 (Dz.U. C 232 z 26.9.2009) oraz N300/2009 (Dz.U. C 299 z 9.12.2009).

35

(36)  Sprawa C2/2008 (Dz.U. L 228 z 1.9.2009).

36

(37)  Sprawa C5/2007 (Dz.U. L 315 z 2.12.2009).

37

(38)  Sprawa N457/2008 (Dz.U. C 106 z 8.5.2009).

38

(39)  Sprawa N325/2007 (Dz.U. C 53 z 6.3.2009).

39

(40)  Sprawa C34/2007.

40

(41)  Zob. MEMO/09/168 z 20.4.2009.

41

(42)  Sprawa COMP/M.5364 Iberia/Vueling/Clickair.

42

(43)  COMP/M.5335, Lufthansa/Brussels Airlines; COMP/M.5403, Lufthansa/Bmi; COMP/M.5440, Lufthansa/Austrian Airlines.

43

(44)  http://ec.europa.eu/economy_finance/publications/publication16061_en.pdf.

44

(45)  http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=COM:2009:0385:FIN:EN:PDF.

45

(46)  http://ec.europa.eu/competition/ecn/documents.html.

46

(47)  Decyzje przewidziane zgodnie z art. 11 ust. 4 rozporządzenia nr 1/2003.

47

(48)  Dz.U. L 202 z 4.8.2009, s. 36.

48

---

| 17.3.2011 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 84/13 |
| --- | --- | --- | --- |

17.3.2011

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 84/13

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie zielonej księgi: „Ład korporacyjny w instytucjach finansowych oraz polityka wynagrodzeń”

COM(2010) 284 wersja ostateczna

2011/C 84/03

Sprawozdawca: Michael SMYTH

Dnia 2 czerwca 2010 r. Komisja Europejska, działając na podstawie art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

zielonej księgi „Ład korporacyjny w instytucjach finansowych oraz polityka wynagrodzeń”

COM(2010) 284 wersja ostateczna.

Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 6 stycznia 2011 r.

Na 468. sesji plenarnej w dniach 19–20 stycznia r. (posiedzenie z 20 stycznia) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął 173 głosami – 4 osoby wstrzymały się od głosu – następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

1.1   W niniejszej opinii EKES prezentuje przemyślane odpowiedzi na długą listę pytań postawionych w zielonej księdze Komisji. Pytania dotyczą ośmiu kluczowych aspektów zarządzania instytucjami finansowymi, poczynając od działania zarządów i organów nadzorczych, poprzez zarządzanie ryzykiem, konflikty interesów, rolę akcjonariuszy, aż po kłopotliwe pytanie dotyczące wynagradzania kierownictwa.

1.2   EKES z zadowoleniem przyjmuje intencje wyrażone za pomocą zielonej księgi Komisji, ale zauważa pewne niedociągnięcia definicyjne, szczególnie jeżeli chodzi o dokładną definicję ładu korporacyjnego, która zdaniem Komitetu powinna być bardziej rozbudowana, oraz o rozróżnienie struktury zarządów w systemie brytyjskim i kontynentalnym. Uważa ponadto, że korzystne byłoby doprecyzowanie pojęcia „instytucji finansowej”, tak by zalecenia skupiły się zwłaszcza na instytucjach kredytowych.

1.3   Analizując zieloną księgę, EKES zauważył, że różnice między brytyjskim a kontynentalnym modelem ładu korporacyjnego są nie do pogodzenia na poziomie strukturalnym, ponieważ koncepcje organizacyjne są tak bardzo odmienne. W związku z tym EKES zaleca Komisji, żeby zastanowiła się nad zasadami, które powinny leżeć u podstaw ładu korporacyjnego stosowanego w UE. Na przykład model brytyjski opiera się na zasadzie „kompetentnej niezależności” (ang. principle of competent independence), co ułatwia niezależne funkcjonowanie głównych komitetów zarządu. Czy niezależność powinna być jedną z głównych zasad obowiązujących w odniesieniu do ładu korporacyjnego w UE? Jeśli tak, to jak można to osiągnąć w modelu kontynentalnym?

1.4   W zielonej księdze stosunkowo pobieżnie potraktowano także kwestię potrzeb konsumentów. Konsumenci korzystający z usług finansowych także odczuli dotkliwie skutki słabego zarządzania w sektorze finansowym.

1.5   W odniesieniu do polityki wynagrodzeń EKES wyraził już swoje ogólne stanowisko w licznych wydanych ostatnio opiniach. Krótko mówiąc, Komitet uważa, że polityka wynagrodzeń powinna dotyczyć nie tylko osób zatrudnionych na najwyższych szczeblach instytucji finansowych, lecz także pracowników wszystkich szczebli.

1.6   Myśl przewodnia opinii jest taka, że można wprawdzie wprowadzić obostrzenia dotyczące niektórych aspektów zarządzania instytucjami finansowymi, tym niemniej stosowanie kodeksów ładu korporacyjnego pozostaje dobrowolne, a odpowiedzialność za zapewnienie jak najszerszego stosowania tych kodeksów w Unii Europejskiej spoczywa na organach nadzorczych.

2.   Wprowadzenie i kontekst opinii

2.1   Celem zielonej księgi jest zaradzenie nieprawidłowościom w systemie ładu korporacyjnego w odniesieniu do kwestii merytorycznych i wykonawczych. W kontekście kryzysu finansowego i gospodarczego udoskonalenie ładu korporacyjnego stanowi centralny punkt programu reform Komisji. Propozycje przedstawione w zielonej księdze należy postrzegać w szerszej perspektywie reformy europejskiego systemu nadzoru, dyrektyw w sprawie wymogów kapitałowych, dyrektywy Wypłacalność II, reformy przepisów dotyczących przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS) oraz regulacji odnoszących się do zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi. Należy je również rozważać w szerszym kontekście przeprowadzanego przez Komisję przeglądu ładu korporacyjnego w spółkach notowanych na giełdzie, jeżeli chodzi o rolę akcjonariuszy, odpowiednią kontrolę ekip kierowniczych, skład zarządów oraz odpowiedzialność społeczną spółek.

2.2   Komisja definiuje ład korporacyjny jako stosunki między kierownictwem przedsiębiorstwa, jego zarządem, udziałowcami i innymi zainteresowanymi stronami, takimi jak pracownicy i ich przedstawiciele. Dotyczy to również wyznaczenia celów spółki, środków ich realizacji i monitorowania efektów pracy spółki. Zarządzanie w sektorze finansowym nabiera jeszcze większego znaczenia, ponieważ z bankructwem (dużej) instytucji finansowej wiąże się ryzyko systemowe dla całego sektora finansowego, o czym świadczy ostatni kryzys finansowy, podczas którego rządy musiały zasilić system bankowy środkami publicznymi.

2.3   EKES ze zdumieniem stwierdza, że w zielonej księdze nie uwzględniono różnic między strukturą zarządu w gospodarce brytyjskiej i kontynentalnej. W gospodarce brytyjskiej spółka ma tylko jeden zarząd, w skład którego wchodzą dyrektorzy wykonawczy oraz dyrektorzy niewykonawczy, przy czym zwyczajowo na czele zarządu stoi dyrektor generalny. W modelu kontynentalnym występują dwa organy: zarząd i rada nadzorcza. W dalszej części niniejszej opinii, aby uniknąć niejasności, ilekroć jest mowa o „zarządzie”, chodzi o model brytyjski, chyba że wyraźnie stwierdzono inaczej.

2.4   Zielona księga nie zawiera formalnej wzmianki o tym, że każde państwo członkowskie ma własny system ładu korporacyjnego i że nie wprowadzono rozróżnienia, jeżeli chodzi o ład korporacyjny instytucji finansowych. Sformułowana przez Komisję definicja ładu korporacyjnego jest również w pewien sposób niepełna i powinna zostać uszczegółowiona. EKES sugeruje przyjęcie bardziej precyzyjnej i wszechstronnej definicji ładu korporacyjnego. Głównym celem ładu korporacyjnego jest zapewnienie przetrwania i rozwoju spółki. W tym celu zarząd musi spełniać uzasadnione oczekiwania akcjonariuszy, przy jednoczesnym zapewnieniu uzasadnionej satysfakcji zainteresowanych stron – konsumentów, partnerów, wykonawców, dostawców i pracowników. Jeżeli zarząd nie może zapewnić przetrwania spółki powinien zbyć aktywa za odpowiednią wartość.

2.5   W zielonej księdze wskazano szereg nieprawidłowości i niedociągnięć w zakresie ładu korporacyjnego w instytucjach finansowych, a jej celem jest znalezienie odpowiedzi na osiem ogólnych pytań w następujących dziedzinach:

| 1) | kwestie związane z zarządem; |
| --- | --- |

1)

kwestie związane z zarządem;

| 2) | nieprawidłowości pod względem problemu konfliktów interesów w zakresie zarządzania ryzykiem; |
| --- | --- |

2)

nieprawidłowości pod względem problemu konfliktów interesów w zakresie zarządzania ryzykiem;

| 3) | rola audytorów; |
| --- | --- |

3)

rola audytorów;

| 4) | nieprawidłowości w funkcjonowaniu organów nadzorczych; |
| --- | --- |

4)

nieprawidłowości w funkcjonowaniu organów nadzorczych;

| 5) | problemy związane z rolą akcjonariuszy; |
| --- | --- |

5)

problemy związane z rolą akcjonariuszy;

| 6) | brak skutecznego wdrożenia zasad ładu korporacyjnego; |
| --- | --- |

6)

brak skutecznego wdrożenia zasad ładu korporacyjnego;

| 7) | wynagradzanie kierownictwa instytucji finansowych; |
| --- | --- |

7)

wynagradzanie kierownictwa instytucji finansowych;

| 8) | konflikty interesów. |
| --- | --- |

8)

konflikty interesów.

3.   Odpowiedzi na pytania zawarte w zielonej księdze

3.1   EKES pragnie przedstawić następujące odpowiedzi na szczegółowe pytania postawione w zielonej księdze:

3.2   Kwestie związane z zarządem

3.2.1   Pytanie szczegółowe nr 1: Czy należy ograniczyć liczbę zarządów, w których mogą zasiadać dyrektorzy (np. maksymalnie do trzech)?

Przyjęcie konkretnej liczby ma charakter arbitralny. Lepsze byłoby takie rozwiązanie, które zapewniłoby, iż od chwili mianowania dyrektor byłby w stanie zaangażować się, a następnie poświęcać spółce taką ilość czasu, jakiej wymaga powierzona mu rola. Należałoby określić wymagany czas pracy i podzielić go między oficjalne posiedzenia zarządu i komitetów, a także mniej oficjalne wizyty i kontrolę w działach, oddziałach i regionach. W niektórych przypadkach zasiadanie w zarządzie wymagałoby pracy praktycznie w pełnym wymiarze godzin. Korzyść wynikająca z zasiadania w co najmniej dwóch zarządach polega na możliwości porównania sposobu działania różnych spółek.

3.2.2   Pytanie szczegółowe nr 2: Czy należy zakazać w instytucjach finansowych kumulowania stanowisk przewodniczącego zarządu i dyrektora generalnego?

Taka dobra praktyka występuje już teraz w niektórych państwach. Podział ról w instytucjach finansowych powinien być obowiązkowy ze względu na napięcia między funkcją operacyjną kierownictwa a rolą zarządu polegającą na przewodnictwie.

3.2.3   Pytanie szczegółowe nr 3: Czy polityka zatrudnienia powinna szczegółowo określać zadania i profil dyrektorów, w tym przewodniczącego, zapewniać posiadanie odpowiednich kompetencji zawodowych przez dyrektorów oraz różnorodność w składzie zarządu? Jeśli tak, to w jaki sposób?

W niektórych państwach rozpowszechnione jest przeprowadzanie rekrutacji na podstawie analizy kompetencji zawodowych i doświadczenia niezbędnych do zasiadania w zarządzie. Na przykład w przypadku dużej instytucji finansowej można się spodziewać obsadzenia na stanowisku przewodniczącego doświadczonego emerytowanego pracownika szczebla kierowniczego, który zrobił wspaniałą karierę w bankowości, starszych partnerów kancelarii prawnych czy biur rachunkowych mających doświadczenie w dziedzinie finansów, dyrektora generalnego z doświadczeniem zdobytym w dużym przedsiębiorstwie handlowym, stanowiącego przeciwwagę wobec dyrektora generalnego oraz reprezentującego perspektywę klienta, a także kogoś z doświadczeniem konsumenckim, jako kluczowej grupy, wokół której można by zbudować większy zespół. Może to być doświadczenie na najwyższym szczeblu w dziedzinie kredytowej, aktuarialnej, ekonomii, przemyśle lub handlu. Idealne proporcje wynosiłyby nie mniej niż 60 % dyrektorów niewykonawczych w stosunku do 40 % dyrektorów wykonawczych. Zarówno dyrektorzy wykonawczy, jak i niewykonawczy powinni mieć ogólną orientację w obszarze działania firmy. Obecnie w niektórych państwach organ nadzorczy przeprowadza wnikliwy przegląd kompetencji zawodowych, doświadczenia i dokumentów kandydata przed udzieleniem zezwolenia na jego powołanie do zarządu. Jest to praktyka godna pochwały.

3.2.4   Pytanie szczegółowe nr 4: Czy są Państwo zdania, że zwiększenie w zarządzie liczby kobiet i dyrektorów o różnym pochodzeniu społecznym i przynależności kulturowej mogłoby poprawić jego funkcjonowanie i efektywność?

W kontekście pytania nr 3 równowaga pod względem płci i przynależności etnicznej jest pożądana, pod warunkiem że nie ma negatywnego wpływu na wiedzę specjalistyczną i doświadczenie zawodowe. Może zróżnicować i poszerzyć perspektywy. Wielkość zarządu jest ograniczona ze względów praktycznych.

3.2.5   Pytanie szczegółowe nr 5: Czy należy wprowadzić obowiązkową ocenę funkcjonowania zarządu prowadzoną przez zewnętrzny podmiot oceniający? Czy wynik tej oceny powinien być przekazywany organom nadzorczym i akcjonariuszom?

Organy nadzorcze powinny upoważnić wszystkich przewodniczących do przeprowadzania audytu rozwiązań w zakresie zarządzania w kontekście wspomnianych wyżej czterech czynników. Jednocześnie organy nadzorcze powinny przeprowadzić audyt w celu zatwierdzenia każdego dyrektora, który nie został zatwierdzony przy mianowaniu. Bieżąca odpowiedzialność za wyniki działania zarządu spoczywa na przewodniczącym. Warto, aby przewodniczący zlecał na własny użytek przeprowadzanie okresowej zewnętrznej oceny skuteczności zarządu. W modelu kontynentalnym do obowiązków rady nadzorczej należy podjęcie odpowiednich kroków, jeżeli działalność nie układa się pomyślnie lub jeżeli sprawozdanie z audytu zawiera informacje alarmujące dla rady w istotnych kwestiach.

3.2.6   Pytanie szczegółowe nr 6: Czy należy wprowadzić obowiązek powoływania w ramach zarządu komitetu ds. ryzyka oraz przewidzieć zasady dotyczące jego składu i funkcjonowania?

Istnieją trzy kwestie: audyt, zgodność z przepisami i ryzyko. Skład i zadania komitetu powinny odzwierciedlać konkretny rodzaj działalności. W ujęciu makro ryzyko jest nieodłącznym elementem strategicznych planów zarządu. To tutaj należy stwierdzić, jaka jest gotowość podejmowania ryzyka, jaki jest profil ryzyka, i tutaj należy przeprowadzać pomiar ryzyka. W bankach to właśnie ten komitet powinien tworzyć strategię ryzyka dopuszczalnego w każdym sektorze działalności: kredyty hipoteczne, karty kredytowe, nieruchomości komercyjne, kredyty przemysłowe, zarządzanie funduszami, kwestie walutowe i towary, jak również struktura rezerw, limity wobec kontrahentów itp. Utworzenie komitetu ds. ryzyka w ramach zarządu funkcjonującego według modelu kontynentalnego, w skład którego wchodzi kilka osób (zazwyczaj nie więcej niż 5–7), które najczęściej są specjalistami w różnych dziedzinach, nie jest możliwe.

3.2.7   Pytanie szczegółowe nr 7: Czy należy wprowadzić obowiązkowe uczestnictwo jednego lub kilku członków komitetu audytowego w komitecie ds. ryzyka i odwrotnie?

Ryzyko na poziomie mikro, w przeciwieństwie do poziomu makro, o którym mowa w punkcie 3.2.6, mogłoby faktycznie zostać uwzględnione w informacji komitetu audytowego.

3.2.8   Pytanie szczegółowe nr 8: Czy przewodniczący komitetu ds. ryzyka powinien odpowiadać przed walnym zgromadzeniem?

Ryzyko jest kluczowym elementem każdej strategii działalności. Gotowość do podejmowania ryzyka oraz profil ryzyka określają prawdopodobieństwo powodzenia działalności i stabilność jej wyników. Do obowiązków przewodniczącego i dyrektora generalnego należy wyjaśnienie tych kwestii, a ich oświadczenia pozwalają akcjonariuszom zwiększyć lub zmniejszyć wysokość środków inwestowanych w daną spółkę w zależności od własnej gotowości do podejmowania ryzyka.

3.2.9   Pytanie szczegółowe nr 9: Jaką rolę powinien odgrywać zarząd w strategii i profilu ryzyka w instytucji finansowej?

Głównym zadaniem zarządu jest ustalanie strategii. Ponieważ finanse z definicji wiążą się z ryzykiem, strategię należy opracowywać z uwzględnieniem zakresu ryzyka, który określa skalę potencjalnych wyników. Obrana strategia powinna spełniać uzasadnione oczekiwania akcjonariuszy i satysfakcjonować zainteresowane strony. O ile nie należy bagatelizować odpowiedzialności stałych dyrektorów wykonawczych za kontrolę ryzyka, to nie będzie przesadą stwierdzenie, że zarząd odgrywa w tej kwestii fundamentalną rolę. W modelu kontynentalnym strategię przyjętą przez zarząd zatwierdza rada nadzorcza.

3.2.10   Pytanie szczegółowe nr 10: Czy należy wprowadzić i publikować oświadczenie dotyczące kontrolowania ryzyka?

Odpowiedź na to pytanie jest twierdząca, jednak tylko w kontekście komunikacji z akcjonariuszami i zainteresowanymi stronami. Należy unikać ujawniania informacji handlowych i poufnych.

3.2.11   Pytanie szczegółowe nr 11: Czy należy wprowadzić procedurę zatwierdzania przez zarząd nowych produktów finansowych?

Tak, jeżeli mają one istotne znaczenie. Wprowadzenie produktu jest zazwyczaj funkcją stosowanej strategii i jako takie stanowi kwestię o dużym znaczeniu dla zarządu.

3.2.12   Pytanie szczegółowe nr 12: Czy należy wprowadzić obowiązek powiadamiania przez zarząd organów nadzorczych o istnieniu znanego mu istotnego ryzyka?

Należy się spodziewać, że będzie to stanowić regularny element dialogu toczącego się między instytucją a organami nadzorczymi.

3.2.13   Pytanie szczegółowe nr 13: Czy w odniesieniu do zarządu należy wprowadzić wyraźny obowiązek uwzględniania interesu deponentów i innych zainteresowanych stron przy podejmowaniu decyzji („duty of care”)?

W niektórych państwach istnieje już obowiązek uwzględniania interesu zainteresowanych stron. Taki obowiązek powinien mieć rutynowy charakter. Jeżeli zainteresowane strony nie są zadowolone, działalność nie będzie się dobrze rozwijać. Należy unikać dominacji interesów jednej ze stron. W ramach działania zarząd powinien stwierdzić, czy przy określaniu strategii uwzględniono interesy wszystkich stron.

3.3   Nieprawidłowości pod względem problemu konfliktów interesów w zakresie zarządzania ryzykiem

3.3.1   Pytanie szczegółowe nr 14: W jaki sposób można umocnić status dyrektora ds. ryzyka? Czy dyrektor ds. ryzyka powinien mieć status co najmniej porównywalny ze statusem dyrektora ds. finansowych?

Pytanie to sugeruje, że wiemy, jaki powinien być zakres obowiązków dyrektora ds. ryzyka. Jeżeli ryzyko stanowi integralny element strategii biznesowej, to dyrektor ds. finansowych dyrektorem ds. ryzyka. Ryzyko na poziomie mikro nadaje dyrektorowi ds. ryzyka status równy statusowi kierownika audytu wewnętrznego. Obydwaj mają obowiązek sprawozdawczości wobec komitetu, jak również nieograniczony dostęp do przewodniczącego tego komitetu. Obydwaj mają obowiązek okresowej sprawozdawczości wobec zarządu w pełnym składzie.

3.3.2   Pytanie szczegółowe nr 15: W jaki sposób można udoskonalić system komunikacji pomiędzy funkcją zarządzania ryzykiem a zarządem? Czy należy wprowadzić procedurę kierowania do zwierzchników informacji o napotykanych konfliktach i problemach w celu ich rozwiązania?

Odpowiedź na to pytanie zawiera się w punkcie 3.3.1. Już obecnie taka procedura powinna stanowić element działania komitetu i zarządu.

3.3.3   Pytanie szczegółowe nr 16: Czy dyrektor ds. ryzyka powinien mieć możliwość bezpośredniego informowania zarządu, w tym komitetu ds. ryzyka?

Odpowiedź na to pytanie również zawiera się w punkcie 3.3.1.

3.3.4   Pytanie szczegółowe nr 17: Czy należy usprawnić narzędzia informatyczne w celu poprawy jakości i szybkości przekazywania do zarządu informacji dotyczących poważnego ryzyka?

To zależy od bieżącej sytuacji w każdej instytucji. Nie wszystkie rodzaje ryzyka mogą być rutynowo monitorowane za pomocą narzędzi informatycznych. W wielu przypadkach powiadomienie za pomocą poczty elektronicznej może być wystarczające. Im większy podmiot o bardziej skomplikowanej strukturze pod względem oddziałów, zasięgu geograficznego i produktów, tym bardziej uzasadnione jest zainstalowanie narzędzia informatycznego do aktywnego zarządzania ryzykiem.

3.3.5   Pytanie szczegółowe nr 18: Czy w odniesieniu do dyrektorów wykonawczych należy wprowadzić obowiązek zatwierdzania sprawozdań w sprawie adekwatności wewnętrznych systemów kontrolnych?

Tak. W niektórych państwach istnieje już taki obowiązek. Zazwyczaj obowiązek ten pełni komitet audytowy.

3.4   Rola audytorów zewnętrznych

3.4.1   Pytanie szczegółowe nr 19: Czy należy wzmocnić współpracę pomiędzy audytorami zewnętrznymi a organami nadzorczymi? Jeśli tak, to w jaki sposób?

Biura audytorskie muszą pracować na rzecz członków spółki. W przypadku stwierdzenia znacznego ryzyka lub niezgodności z przepisami o implikacjach systemowych, powiadomić należy jednak organy nadzorcze. Kwestie, które może skorygować sama spółka i które nie powodują skutków poza samą spółką, należy pozostawić w jej gestii. W kontynentalnym systemie zarządzania rada nadzorcza powołuje audytorów i odbywa z nimi doroczne spotkania, bez obecności zarządu i dyrektora generalnego.

3.4.2   Pytanie szczegółowe nr 20: Czy należy zwiększyć obowiązki audytorów zewnętrznych co do informowania zarządu i/lub organów nadzorczych o ewentualnych poważnych problemach wykrytych podczas wykonywania przez nich funkcji audytorskich?

To zależy od istniejącego stanu rzeczy. W niektórych państwach obowiązują już odpowiednie przepisy. W europejskim systemie kontynentalnym decyzja taka powinna mieć charakter umowny i powinni ją podejmować rada nadzorcza z audytorem.

3.4.3   Pytanie szczegółowe nr 21: Czy należy rozszerzać kontrolę sprawowaną przez audytora zewnętrznego o informacje finansowe związane z ryzykiem?

Obowiązkiem audytorów jest stwierdzenie, że księgi rachunkowe dają rzetelny obraz sytuacji spółki przy założeniu kontynuacji działalności. W związku z tym jakiekolwiek istotne ryzyko powinno zostać wykazane w postaci rezerwy lub informacji załączonej do sprawozdania finansowego. Rozszerzenie nie wydaje się zatem potrzebne.

3.5   Nieprawidłowości w funkcjonowaniu organów nadzorczych

3.5.1   Pytanie szczegółowe nr 22: Czy należy określić na nowo i wzmocnić rolę organów nadzorczych w wewnętrznym zarządzaniu instytucji finansowych?

Tak, w państwach, w których nie zostało to jeszcze dokonane.

3.5.2   Pytanie szczegółowe nr 23: Czy należy przyznać organom nadzorczym uprawnienia i nałożyć na nie obowiązki w zakresie kontroli prawidłowego funkcjonowania zarządu oraz funkcji zarządzania ryzykiem? W jaki sposób można to wdrożyć w praktyce?

Tak, jak to stwierdzono w punkcie 3.5.1.

3.5.3   Pytanie szczegółowe nr 24: Czy kryteria kwalifikowalności przyszłych dyrektorów (badanie dotyczące kompetencji i reputacji, tzw. „fit and proper test”) należy rozszerzyć o kompetencje techniczne i zawodowe oraz o określone cechy osobowościowe? W jaki sposób można to wdrożyć w praktyce?

W systemie kontynentalnym jest taki zwyczaj i taka praktyka. Brytyjski Urząd Regulacji Rynków Finansowych wprowadził nowe procedury mające zapewnić stosowanie takich kryteriów w praktyce.

3.6   Problemy związane z rolą akcjonariuszy

3.6.1   Pytanie szczegółowe nr 25: Czy ujawnianie polityki i praktyk dotyczących głosowania inwestorów instytucjonalnych powinno być obowiązkowe? Jak często?

Tak, w odniesieniu do przebiegu walnych zgromadzeń.

3.6.2   Pytanie szczegółowe nr 26: Czy należy zobowiązać inwestorów instytucjonalnych do przyjęcia kodeksu dobrych praktyk (krajowego lub międzynarodowego), takiego jak np. kodeks opracowany przez International Corporate Governance Network (ICGN)? Kodeks ten zobowiązuje sygnatariuszy do opracowania i publikowania swojej polityki w zakresie inwestycji i głosowania, do podejmowania środków mających na celu zapobieganie konfliktom interesów oraz do wykorzystywania swojego prawa głosu w sposób odpowiedzialny.

Tak, początkowo na zasadzie dobrowolności.

3.6.3   Pytanie szczegółowe nr 27: Czy powinno się ułatwiać identyfikację akcjonariuszy w celu łatwiejszego dialogu pomiędzy spółkami a ich akcjonariuszami oraz w celu ograniczenia ryzyka nadużycia związanego z egzekwowaniem prawa głosu na walnym zgromadzeniu przez osoby niezainteresowane długoterminową sytuacją spółki (tzw. „empty voting”)? „Empty voting” odnosi się do sytuacji, w której głosuje osoba, która posiada akcje, ale nie posiada odpowiadającego im udziału finansowego w spółce, w stosunku do której wykonuje swoje prawo głosu, co ma potencjalnie negatywne skutki dla rzetelności ładu korporacyjnego w spółkach notowanych na giełdzie oraz rynków, na których obraca się akcjami.

Komisja powinna zbadać kwestię akcjonariuszy, ponieważ obecni akcjonariusze są inni niż w przeszłości. Dzisiaj akcjonariuszami mogą być spółki globalne, globalni gracze, fundusze hedgingowe itp. – podmioty, które tylko dokonują obrotu akcjami. Nie odgrywają oni roli tradycyjnie kojarzonej z terminem „akcjonariusz”.

3.6.4   Pytanie szczegółowe nr 28: Jakie inne środki mogłyby stymulować zaangażowanie akcjonariuszy w ład korporacyjny w instytucjach finansowych?

Jednym z możliwych środków mogłoby być utworzenie organizacji upoważnionej do reprezentowania prywatnych akcjonariuszy w każdej spółce. Alternatywę stanowi nacisk na większą aktywność inwestorów instytucjonalnych ze strony organów nadzorczych, polityków i mediów.

3.7   Bardziej skuteczne wdrażanie zasad ładu korporacyjnego

3.7.1   Pytanie szczegółowe nr 29: Czy konieczne byłoby zwiększenie odpowiedzialności członków zarządu?

Nie, jeżeli chcemy, aby pojawili się dobrzy kandydaci. Dla wielu instytucji pomocne byłoby lepsze określenie oczekiwań wobec członków zarządu.

3.7.2   Pytanie szczegółowe nr 30: Czy należałoby zwiększyć odpowiedzialność cywilną i karną dyrektorów, biorąc pod uwagę to, że przepisy prawa karnego nie są jednolite na szczeblu europejskim?

W niektórych państwach obowiązują już odpowiednie przepisy. Największe ryzyko dla dyrektora to zwykle ryzyko utraty reputacji wskutek skojarzenia z nieudanym przedsięwzięciem. Ostatnio słychać głosy, aby dyrektorzy, którzy nie ostrzegli przedsiębiorstwa przed nadmiernym ryzykiem, otrzymywali automatycznie zakaz obejmowania podobnych stanowisk dyrektorskich. Jest to zapewne bardziej precyzyjne i obiecujące narzędzie strategiczne.

3.8   Wynagradzanie kierownictwa instytucji finansowych

3.8.1   Pytanie szczegółowe nr 31: Jaka mogłaby być treść i forma, wiążąca lub niewiążąca, ewentualnych dodatkowych środków przyjmowanych na szczeblu UE w zakresie wynagrodzenia kierownictwa spółek notowanych na giełdzie?

Przepisy zmienionych dyrektyw w sprawie wymogów kapitałowych (CRD3) wydają się odpowiednie. Spowoduje to zaangażowanie organów nadzorczych. Dobrym posunięciem będzie również podawanie do wiadomości publicznej instytucjonalnej strategii wynagradzania – zob. punkt 3.8.4.

3.8.2   Pytanie szczegółowe nr 32: Czy należy uwzględniać problematykę związaną z opcjami na akcje przyznawanymi kierownictwu? Jeśli tak, to w jaki sposób? Czy na szczeblu unijnym należy regulować przyznawanie tych opcji lub ewentualnie zakazać takich praktyk?

Problem wydaje się rozwiązany dzięki CRD3. Zakres dyrektywy obejmuje kwestie ilościowe oraz kwestie związane z czasem i przeszkodami.

3.8.3   Pytanie szczegółowe nr 33: Z zastrzeżeniem pełnego poszanowania kompetencji państw członkowskich, czy Państwa zdaniem korzystne zasady opodatkowania opcji na akcje i innych podobnych składników wynagrodzenia, istniejące w niektórych państwach członkowskich, przyczyniają się do nadmiernego podejmowania ryzyka? Jeśli tak, to czy należy tę kwestię przedyskutować na szczeblu unijnym?

Komisję należy zachęcić do rozważenia tej kwestii, ale według obecnego stanu rzeczy opodatkowanie leży w gestii państw członkowskich.

3.8.4   Pytanie szczegółowe nr 34: Czy Państwa zdaniem należy wzmocnić rolę akcjonariuszy oraz pracowników i ich przedstawicieli przy opracowywaniu polityki wynagrodzeń?

W niektórych państwach sprawozdanie dotyczące wynagrodzeń podlega zatwierdzeniu przez akcjonariuszy. Upublicznienie sposobu głosowania akcjonariuszy instytucjonalnych sprawi, że system będzie bardziej przejrzysty. Komisja powinna zająć się problemem mechanizmu dźwigni/tzw. efektu zapadki w odniesieniu do konsultantów ds. wynagrodzeń. Za podstawę rozważań Komisji posłużyć może system organizacji reprezentujących akcjonariuszy w Holandii.

3.8.5   Pytanie szczegółowe nr 35: Co sądzą Państwo o bardzo wysokich odprawach (nazywanych „złotymi spadochronami”)? Czy na szczeblu unijnym należy regulować ich przyznawanie, ewentualnie zakazać go? Jeśli tak, to w jaki sposób? Czy powinny być one przyznawane wyłącznie jako nagroda za faktyczne osiągnięcia kierownictwa?

Odprawy nie stanowią premii. Premię uzyskuje się w nagrodę za dobrą pracę. Odprawy stanowią zobowiązanie umowne, które ma zastosowanie w przypadku zwolnienia dyrektora wykonawczego spółki. Odprawę przyznaje się jako wsparcie zapewniające nowemu dyrektorowi poczucie bezpieczeństwa na wypadek, gdyby jego mianowanie zakończyło się niepowodzeniem. Zwolnienie nie zawsze spowodowane jest nieudolnością działań. Zmiana strategii może spowodować, że dobry pracownik staje się zbędny. To dlatego odprawy są potrzebne. W niektórych przypadkach mogą one być zbyt wysokie, szczególnie jeżeli chodzi o świadczenia emerytalne. Na mocy postanowień umownych powinno się przewidywać ich stopniowe zmniejszanie wraz z upływem czasu, a także obniżenie w przypadku wyraźnie nieudolnych działań. Należy również odchodzić od zwiększania odpraw dla dyrektorów generalnych podczas pełnienia obowiązków. Nagrody należy zdobywać dzięki osiągnięciom. W systemie kontynentalnym pracownicy są reprezentowani w radzie nadzorczej i mogą wywierać wpływ na takie praktyki wynagradzania.

3.8.6   Pytanie szczegółowe nr 36: Czy Państwa zdaniem stosowanie zmiennych składników wynagrodzenia w instytucjach finansowych, które otrzymały środki publiczne, powinno zostać ograniczone lub zawieszone?

Pytanie to odnosi się zasadniczo do wynagrodzenia na stanowiskach wysokiego szczebla w instytucjach finansowych. Jest mniej istotne w przypadku szeregowych pracowników. Istniały przypadki przyznawania nadzwyczajnych pakietów wynagrodzeń i takich nienormalnych sytuacji należy unikać. To od rządów będących właścicielem instytucji, które otrzymują środki publiczne, zależy sposób postępowania uznawany przez nich za stosowny.

3.9   Konflikty interesów

3.9.1   Pytanie szczegółowe nr 37: Jakie mogłyby być dodatkowe środki na szczeblu UE mające na celu zwalczanie konfliktów interesów w sektorze usług finansowych oraz zapobieganie im?

Koncepcja „Muru Chińskiego” oznacza procedury stosowane w ramach przedsiębiorstwa inwestycyjnego lub biura maklerskiego, aby zapobiec wymianie informacji poufnych między działami firmy w celu przeciwdziałania nieuprawnionemu wykorzystywaniu informacji wewnętrznych. Koncepcja jest stosowana w sektorze finansowym i w innych sektorach, aby zapobiec występowaniu szkodliwych konfliktów interesów. W praktyce jednakże koncepcja „Muru Chińskiego” nie jest niezawodna, ponieważ opiera się na systemie honorowym. Dostęp do informacji jest ograniczany wyłącznie przez dyskrecję i skrupulatność zaangażowanych stron. Być może wprowadzenie regulacji określających wymogi prawne bezpieczeństwa informacji miałoby korzystny wpływ na tę kwestię.

3.9.2   Pytanie szczegółowe nr 38: Czy, uwzględniając różnorodność istniejących modeli prawnych i gospodarczych, podzielają Państwo opinię co do konieczności ujednolicenia treści ogólnej i szczegółowej unijnych przepisów dotyczących konfliktów interesów, tak aby różne instytucje finansowe podlegały podobnym zasadom, niezależnie od tego, czy powinny stosować przepisy dyrektywy MiFID, dyrektyw w sprawie wymogów kapitałowych, dyrektywy UCITS czy też dyrektywy Wypłacalność II?

Tak.

Bruksela, 20 stycznia 2011 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Staffan NILSSON

---

| 17.3.2011 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 84/19 |
| --- | --- | --- | --- |

17.3.2011

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 84/19

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie sprawozdania Komisji dla Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: „Nadzór nad rynkiem handlu i dystrybucji »W kierunku bardziej wydajnego i sprawiedliwego wewnętrznego rynku handlu i dystrybucji w perspektywie roku 2020«”

COM(2010) 355 wersja ostateczna

2011/C 84/04

Sprawozdawca: Pedro ALMEIDA FREIRE

Dnia 5 lipca 2010 r. Komisja Europejska, działając na podstawie art. 262 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

sprawozdania Komisji dla Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: „Nadzór nad rynkiem handlu i dystrybucji. »W kierunku bardziej wydajnego i sprawiedliwego wewnętrznego rynku handlu i dystrybucji w perspektywie roku 2020«”

COM(2010) 355 wersja ostateczna.

Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 6 stycznia 2011 r.

Na 468. sesji plenarnej w dniach 19–20 stycznia 2011 r. (posiedzenie z 20 stycznia) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 192 do 4 – 4 osoby wstrzymały się od głosu – przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

1.1   EKES uznaje znaczenie sektora handlu i dystrybucji na jednolitym rynku, a także jego wkład w całą gospodarkę europejską. Z uwagi na szczególny charakter działalności detalicznej EKES z zadowoleniem przyjmuje całościowe podejście przyjęte przez Komisję Europejską w sprawozdaniu dotyczącym nadzoru nad rynkiem handlu i dystrybucji oraz zgadza się, że należy unikać skupiania się na poszczególnych podsektorach.

1.2   EKES wyraża ubolewanie, że zbyt mało uwagi poświęca się MŚP, które odgrywają zasadniczą rolę w zakresie zatrudnienia, tworzenia wartości, a także w życiu obszarów wiejskich i centrów miast. Zgodnie ze „Small Business Act” należy bardziej priorytetowo potraktować MŚP oraz środki na rzecz zachęcania ich do rozwoju i tworzenia miejsc pracy.

1.3   W całej Europie występuje koncentracja wielkich detalistów, którzy przyciągają większą liczbę klientów dzięki sile swojej oferty (w 2005 r. pięciu głównych detalistów w sektorze spożywczym stanowiło ponad 70 % rynku). Podobnie mamy do czynienia z wysoką koncentracją na wielu rynkach produktów, zwłaszcza produktów nieodzownych (must-have), w przypadku których detaliści nie mogą sobie pozwolić na to, by ich nie oferować w swoich sklepach.

1.4   Siła przetargowa to praktyka ogólnie stosowana w gospodarce rynkowej przez dowolne przedsiębiorstwo, w tym przez rolników, podmioty zbierające i przetwarzające swoje produkty, dostawców i sprzedawców detalicznych. EKES jest zaniepokojony środkami wprowadzonymi w niektórych krajach w celu kontroli cen lub marż, co jest sprzeczne z zasadami wolnej konkurencji i funkcjonowania wspólnego rynku.

1.4.1   Z ważnych powodów społeczno-politycznych, np. związanych z kwestiami społecznymi lub ochroną środowiska, tego typu uregulowania mogą być konieczne, by zagwarantować spójność społeczną bądź ochronę środowiska.

1.5   Odnotowano znaczne różnice cen podobnych produktów między państwami członkowskimi. EKES zaleca, by wszelkie analizy cen uwzględniały przenoszenie cen i marż w całym łańcuchu dostaw.

1.6   EKES przypomina, że rynki detaliczne – i stosunki umowne w działalności handlowej – są ze swej natury krajowe i mają różne cechy prawne, gospodarcze, polityczne i kulturowe. EKES uznaje znaczenie łańcucha dostaw żywności i wzywa do przeanalizowania i rozwiązania problemu wyraźnie nieuczciwych praktyk pojawiających się w całym łańcuchu dostaw żywności.

1.7   W szczególności EKES wzywa Komisję do zbadania, w jaki sposób traktowane są „nieuczciwe stosunki umowne” na szczeblu krajowym, co dotyczy również egzekwowania przepisów. Ponadto EKES przypomina, że w czasie kryzysu ważne jest zapewnienie właściwego egzekwowania obowiązujących przepisów oraz że leży to w gestii państw członkowskich i wskazuje dziedziny, w których trzeba podjąć działania, oraz poziomy władzy, które – zgodnie z zasadami pomocniczości i proporcjonalności – są do tego najodpowiedniejsze.

1.8   Zatrudnienie w sektorze handlu i dystrybucji jest istotne i często jest drogą wejścia na rynek pracy dla wielu młodych, nisko wykwalifikowanych lub niewykwalifikowanych pracowników.

1.9   Handel zapewnia również znaczne szanse przedsiębiorcom, w związku z czym EKES wzywa Komisję do wsparcia promocji pracy na własny rachunek, przedsiębiorczości i rozwoju umiejętności jako sposobów na poradzenie sobie z kryzysem i ułatwienie wchodzenia lub ponownego wchodzenia na rynek pracy.

1.10   Komisja słusznie wyznacza priorytetowe obszary działania. EKES apeluje ponadto o szybkie przyjęcie propozycji i nalega, by Komisja Europejska przyspieszyła podejmowanie decyzji w dziedzinie, która wymaga pilnych, praktycznych i wymiernych działań. Zwłaszcza odnowione Forum Wysokiego Szczebla do spraw Poprawy Funkcjonowania Łańcucha Dostaw Żywności powinno stać się filarem nowych, a także właśnie opracowywanych kierunków polityki rolno-spożywczej, w tym bardziej zrównoważonych relacji w całym łańcuchu dostaw.

1.11   Ponadto EKES wzywa Komisję do przeprowadzenia analizy wdrożenia dyrektywy usługowej oraz do podjęcia stosownych środków wraz z zainteresowanymi państwami członkowskimi. Wnosi także, by Komisja podjęła działania w związku z opłatami interchange, które funkcjonują jako ukryty podatek pobierany od konsumentów.

2.   Wstęp

2.1   Komisja Europejska uznaje istotna rolę sektora handlu i dystrybucji na jednolitym rynku. W rzeczywistości jego gospodarcze znaczenie dla Unii Europejskiej (4,2 % PKB UE, 17,4 miliona osób zatrudnionych i 20 % europejskich MŚP oraz ścisłe powiązania z wieloma rynkami) wyjaśnia, dlaczego sektor ten został wybrany na przedmiot tego nadzoru.

2.2   W sprawozdaniu w sprawie nadzoru nad rynkiem handlu i dystrybucji oraz towarzyszącym mu dokumencie roboczym służb Komisji przedstawiono analizę problemów, które wpływają, z punktu widzenia jednolitego rynku, na wyniki gospodarcze, społeczne i środowiskowe sektora handlu i dystrybucji. W tym celu w sprawozdaniu i dokumencie roboczym służb Komisji przeanalizowano wyniki tego sektora, ostatnie tendencje i wpływ modernizacji na innych konkurentów. Na tej podstawie wskazano problemy mające wpływ na wyniki osiągane przez detalistów także z punktu widzenia podmiotów, z którymi wchodzą oni w interakcje na rynkach wyższego i niższego szczebla.

2.3   Analiza sektora zawarta w sprawozdaniu opiera się na analizie interakcji detalistów z dostawcami (rynki wyższego szczebla) i konsumentami (rynki niższego szczebla). W jej ramach Komisja uznaje złożony charakter interakcji, w które wchodzą detaliści, aby zapewnić konsumentom możliwość znalezienia odpowiedniego produktu w odpowiednim miejscu, w odpowiednim czasie i po najlepszej cenie.

2.4   W sprawozdaniu zapowiedziano, że Komisja określi środki w celu zapewnienia sprawniejszego funkcjonowania rynku wewnętrznego handlu i dystrybucji na podstawie konsultacji, aby pomóc detalistom w jak najlepszym wykorzystaniu jednolitego rynku oraz poprawie ich wyników gospodarczych, społecznych i środowiskowych.

3.   Uwagi ogólne

3.1   W omawianym sprawozdaniu Komisja Europejska uznaje istotną rolę sektora handlu i dystrybucji na jednolitym rynku oraz jego wkład we wzrost gospodarczy, zatrudnienie i zrównoważony rozwój. Chociaż postrzeganie tego sektora często opiera się na uproszczeniu sprowadzającym się do tego, że detaliści kupują od rolników i sprzedają konsumentom, podejście przyjęte w omawianym sprawozdaniu polega na przedstawieniu złożonego charakteru łańcucha dostaw i interakcji detalistów z innymi podmiotami. Podejście to pomaga również w wyjaśnieniu, w jaki sposób detaliści wypełniają swoje zadanie, którym jest zapewnienie konsumentom odpowiedniego produktu w odpowiednim miejscu, w odpowiednim czasie i po najlepszej cenie, a także w przedstawieniu ich problemów.

3.2   W sprawozdaniu uznano znaczenie modernizacji w sektorze handlu i dystrybucji, jeśli chodzi o pomoc w walce z inflacją w ciągu ostatnich 50 lat i zaoferowanie konsumentom większego wyboru. Większa konkurencja i konsolidacja w handlu przyniosła niższe ceny, większe możliwości wyboru dla konsumentów i stosunkowo niskie marże (w przeciwieństwie do innych sektorów, w tym sektora wytwórczego), co miało wpływ na konkurencję, władze lokalne, rolników, dostawców, pracowników itd.

3.3   EKES wyraża ubolewanie, że w sprawozdaniu skoncentrowano się za bardzo na sektorze handlu i dystrybucji żywności, przy czym nie ujęto odpowiednio znaczenia MŚP (ponad 95 % przedsiębiorstw działających w handlu i dystrybucji oraz 11 mln pracowników), ich szczególnych potrzeb i trudności, w tym usług posprzedażnych, ich roli w życiu centrów miast, obszarów wiejskich lub podmiejskich, ich uzależnienia od dużych wytwórców i konkurencji z dostawcami tworzącymi własne sieci dystrybucji.

3.4   W sprawozdaniu nie podkreślono znaczenia modelu przedsiębiorczości spółdzielczej, w szczególności spółdzielni konsumentów w sektorze handlu i dystrybucji żywności.

3.5   W sprawozdaniu dokonano analizy wyników sektora handlu i dystrybucji według celów polityki publicznej – dostępności i przystępności cenowej. W praktyce detaliści działają jednak w bardzo konkurencyjnym otoczeniu, w którym przedsiębiorstwa usiłują zachęcić jak największą liczbę klientów i zapewnić im odpowiednią jakość za rozsądną cenę. Decyzje, które detaliści podejmują odnośnie do miejsca prowadzenia działalności i usług, są zatem motywowane dynamiką rynku, a nie celami polityki publicznej. Ustalając punkty odniesienia w przypadku wyników detalistów na podstawie celów polityki publicznej, pomija się to, że handel i dystrybucja są działalnością komercyjną, która musi przynosić zysk, jeżeli ma przetrwać w gospodarce rynkowej. Podobne wnioski można wyciągnąć w przypadku każdej innej działalności rynkowej.

3.6   Potrzeby konsumentów stały się w miarę upływu czasu bardziej wyszukane i nie można ich uznawać za jednorodne. W połączeniu ze znaczeniem konkurencji w handlu wyjaśnia to stopień złożoności sił rynkowych oraz powód rzeczywistego współistnienia różnych form handlu i dystrybucji oraz różnych usług posprzedażnych. Oznacza to, że formy działalności na mniejszą skalę mogą funkcjonować z powodzeniem, jeżeli zapewniają konkretną ofertę konkretnym konsumentom. Ponad 11 mln Europejczyków pracuje w MŚP działających w sektorze handlu i dystrybucji. W związku z tym istotne znaczenie ma dodatkowe wsparcie rozwoju MŚP, zwłaszcza poprzez stworzenie lepszego otoczenia regulacyjnego i zmniejszenie obciążeń administracyjnych.

4.   Uwagi szczegółowe

4.1   Rynek wewnętrzny handlu i dystrybucji bardziej wydajny i sprawiedliwy z punktu widzenia konsumentów

4.1.1   Podstawową działalnością detalistów jest zapewnienie konsumentom bogatego asortymentu produktów spełniających wymogi jakości i bezpieczeństwa po najlepszej cenie. Modernizację, która nastąpiła w sektorze handlu i dystrybucji w ciągu ostatnich 20 lat, charakteryzuje gwałtowny proces koncentracji w dużych wielonarodowych sieciach handlowych, które działają w różnych państwach UE i w krajach trzecich, co doprowadziło do nasycenia rynków w UE, integracji technologii informacyjno-komunikacyjnych oraz globalizacji, w tym ekspansji na inne rynki i dostępu konsumentów do szerszego wyboru produktów po niższej cenie (przystępność cenowa).

4.1.2   EKES i Komisja zgadzają się, że głównymi problemami, które trzeba rozwiązać, są nierównomierna dostępność punktów handlowych i konieczność utrzymania aktywności na obszarach wiejskich. Detaliści wybierają na miejsca działalności centra miast i podmiejskie strefy handlowe, z czego wynika konieczność zapewnienia dostępności centrów miast na potrzeby dostaw. Coraz częściej osoby mieszkające na obszarach wiejskich muszą korzystać z samochodu, aby zrobić codzienne zakupy, co wywiera wpływ na środowisko naturalne i oznacza, że osoby, których nie stać na posiadanie samochodu lub które nie potrafią go prowadzić, mają ograniczony dostęp do usług z zakresu handlu i dystrybucji.

4.1.3   Decyzje detalisty dotyczące miejsca prowadzenia działalności opierają się na wielu czynnikach, a jednym z najważniejszych jest konieczność znalezienia jak najliczniej uczęszczanego miejsca. Samo to wskazuje, że mało zaludnione obszary rzadziej będą miejscami działalności handlowej i dystrybucyjnej – w przeciwieństwie do centrów miast lub stref handlowych celowo utworzonych na obszarach okołomiejskich. Problem dostępności należy zatem rozwiązywać na podstawie gruntownej wiedzy o otoczeniu, w którym działają detaliści.

4.1.4   Trudności konsumentów, jeśli chodzi o dostęp do szerszego wyboru punktów handlowych, zależą od czynników gospodarczych i innych niż gospodarcze, takich jak otoczenie regulacyjne, w tym miejskie planowanie przestrzenne i dostęp detalistów do rynków nieruchomości. Mogą się one wiązać z przepisami lokalnymi tworzącymi bariery dla rozpoczynania określonych rodzajów działalności lub otwierania określonych rodzajów sklepów, procedurami wydawania pozwoleń, które mogą być nadmiernie złożone i uznaniowe pomimo postanowień dyrektywy usługowej. Ponadto przepisy zastrzegające sprzedaż produktów zdrowotnych dostępnych bez recepty dla określonych monopoli ograniczają konkurencję, a tym samym – dostęp konsumentów do środków farmaceutycznych po rozsądnej cenie.

4.1.5   W ciągu ostatnich 20 lat osoby o niższych dochodach w dużej mierze skorzystały z dostępu do szerszego wyboru produktów i lepszych cen wskutek modernizacji, zwiększenia konkurencji i globalizacji. W procesie tym znaczącą rolę odegrał rozwój marek własnych, które są średnio o 30 % tańsze niż produkty znanych marek.

4.1.6   W związku z modelem przedsiębiorczości detalicznej ceny detaliczne odzwierciedlają koszty operacyjne przy stosunkowo niewielkiej marży w porównaniu z innymi sektorami, które stosują wyższe marże. EKES jest zaniepokojony przyjmowanymi w niektórych krajach środkami mającymi na celu kontrolowanie poziomu cen lub marż. Jako że jest to dziedzina o istotnym znaczeniu społeczno-politycznym, takie uregulowania mogą być konieczne, by zagwarantować spójność społeczną i przeciwdziałać ubóstwu.

4.1.7   Na rynku wewnętrznym odnotowano znaczne różnice cen podobnych produktów między państwami członkowskimi. EKES zaleca, by wszelkie analizy cen uwzględniały przenoszenie cen i marż w całym łańcuchu dostaw. Ponadto EKES zgadza się z Komisją, że na kształtowanie ceny wpływ mają różne czynniki. Oprócz kosztów operacyjnych należą do nich: średni dochód gospodarstw domowych do dyspozycji, podatek VAT, koszty transportu, koszty wynajmu, koszty wynagrodzeń, przepisy, poziom konkurencji lub praktyki handlowe takie jak terytorialne ograniczenia oferty bądź nadużycia mające miejsce w całym łańcuchu dostaw. EKES wzywa Komisję do przeanalizowania skutków tych praktyk i podjęcia działań w celu zapewnienia możliwości udzielania zamówień publicznych w innych państwach członkowskich, aby konsumenci mogli korzystać z niższych cen, lepszego wyboru, wyższej jakości, produktów alternatywnych itp.

4.1.8   EKES zwraca uwagę, że badania przeprowadzone wśród konsumentów wskazują konieczność rozwoju źródeł niezależnych informacji porównawczych o ofertach handlowych.

4.1.9   EKES zgadza się, że handel elektroniczny mógłby być istotny z punktu widzenia zwiększenia konkurencji w niektórych obszarach, co pomogłoby obniżyć ceny, oraz wyraża zaniepokojenie w związku z powolnym wprowadzaniem handlu elektronicznego, szczególnie w przypadku transakcji transgranicznych. EKES zwraca uwagę, że jedną z przeszkód w rozwoju transgranicznych elektronicznych transakcji handlowych, zwłaszcza dla MŚP, jest brak wspólnych przepisów w zakresie ochrony konsumentów na terytorium Europy, oraz wzywa instytucje europejskie do szybkiego przyjęcia dyrektywy w sprawie praw konsumentów w handlu elektronicznym na podstawie „ukierunkowanej pełnej harmonizacji” w najbardziej zaawansowanej postaci. Taka dyrektywa nie będzie stała na przeszkodzie utrzymaniu lub wprowadzeniu przez państwa członkowskie bardziej rygorystycznych środków ochrony konsumenta, zgodnie z art. 169 ust. 4 TFUE.

4.2   Bardziej wydajny i sprawiedliwy rynek wewnętrzny handlu i dystrybucji z punktu widzenia przedsiębiorstw handlowych

4.2.1   EKES zgadza się z twierdzeniem, że „rynek wewnętrzny handlu i dystrybucji (...) powinien umożliwić konkurencyjnym przedsiębiorstwom handlowym, niezależnie od wielkości prowadzonej przez nie działalności, współistnienie na rynku i rozwój”.

4.2.2   Lokalizacja jest najważniejszym czynnikiem decydującym o otwarciu nowego punktu handlowego i to właśnie z tego względu detaliści mogą być zmuszeni do oczekiwania przez kilka lat na otwarcie nowego punktu handlowego na danym obszarze oraz utworzenie miejsc pracy. Trudności we wchodzeniu na rynek i w dostępie do rynku nieruchomości zostały wskazane jako potencjalne przeszkody w rozwoju niewielkiej działalności handlowej i dystrybucyjnej, w związku z czym należy je poddać dodatkowej analizie. Analizę tę można by przeprowadzić na podstawie łatwo dostępnych informacji z uwzględnieniem punktu widzenia konsumenta (wybór miejsca dokonywania zakupów), aspektów polityki konkurencji, zasady pomocniczości i proporcjonalności.

4.2.3   Dyrektywa usługowa, która miała zostać wprowadzona w życie we wszystkich państwach członkowskich do dnia 31 grudnia 2009 r., miała na celu ukrócenie szeregu dyskryminacyjnych praktyk związanych z udzielaniem pozwoleń na rozpoczęcie działalności gospodarczej. W praktyce jednak tworzone są nowe bariery i istnieją przypadki nadużywania przepisów dotyczących miejskiego planowania przestrzennego w celu kontrolowania konkurencji i faworyzowania tworzenia określonych form działalności handlowej i przedsiębiorstw. EKES wzywa Komisję do przeprowadzenia analizy wdrożenia dyrektywy usługowej oraz do podjęcia stosownych środków wraz z zainteresowanymi państwami członkowskimi.

4.2.4   Innym problemem, który napotykają detaliści, jest brak przejrzystego i konkurencyjnego wewnętrznego rynku płatności. Obecne praktyki oparte na systemach kart płatniczych są antykonkurencyjne i naruszają podstawową zasadę rynku wewnętrznego. Opłaty interchange funkcjonują jako ukryty podatek pobierany od detalistów, zwłaszcza tych najmniejszych. Jeżeli głównym elementem systemu będą opłaty interchange, jednolity obszar płatności w euro (SEPA) spowoduje zanik tanich i efektywnych krajowych systemów kart debetowych. Skutkiem będzie skurczenie się rynku kart do duopolu, co doprowadzi do wyższych opłat interchange ze szkodą dla konsumentów. EKES wzywa Komisję do podjęcia działań w związku z opłatami interchange, które funkcjonują jako ukryty podatek pobierany od konsumentów.

4.3   Bardziej wydajny i sprawiedliwy rynek wewnętrzny handlu i dystrybucji z punktu widzenia dostawców

4.3.1   Jako usługodawcy detaliści zapewniają dostawcom dostęp do swojej sieci dystrybucji, która może obejmować jeden punkt handlowy lub funkcjonować na terytorium całej UE. Usługi obejmują na przykład umieszczenie towaru w konkretnym miejscu na półkach, marketing i działalność logistyczną itd. Każda z nich ma swoją cenę, która często przybiera formę opłat.

4.3.2   Działalność handlowa jest tylko jednym z kilku innych kanałów dystrybucji, które są dostępne dla dostawców. Bez detalistów jedynie kilku dostawców mogłoby stworzyć duże sieci dystrybucji, a konsumenci mieliby mniejszy wybór i musieliby płacić wyższe ceny. Niemniej jednak w łańcuchu dostaw wszystkie elementy są ważne, gdyż bez surowców nie byłoby obróbki produktów, a bez obróbki niemożliwe byłoby wprowadzenie do obrotu. Dlatego też EKES wzywa, by UE stworzyła mechanizmy niezbędne do zapewnienia rzeczywistej równowagi w łańcuchu handlu i dystrybucji.

4.3.3   W całej Europie występuje koncentracja wielkich detalistów, którzy przyciągają większą liczbę klientów dzięki sile swojej oferty (w 2005 r. pięciu głównych detalistów w sektorze spożywczym stanowiło ponad 70 % rynku). Podobnie mamy do czynienia z wysoką koncentracją na wielu rynkach produktów, zwłaszcza produktów nieodzownych (must-have), w przypadku których detaliści nie mogą sobie pozwolić na to, by ich nie oferować w swoich sklepach. Znaczna konkurencja między detalistami skutkuje obecnymi w łańcuchu dostaw naciskami na obniżanie cen i marż. Siła przetargowa jest ogólną praktyką w otwartej gospodarce rynkowej, którą wykorzystuje każde przedsiębiorstwo, w tym także detaliści i ich dostawcy, lecz kiedy praktyka ta staje się nadużyciem, należy położyć jej kres. Detaliści, w tym duzi detaliści, nie mają siły negocjacyjnej wobec wytwórców niezbędnych produktów, niezależnie od tego, czy są to duzi, czy niewielcy dostawcy. Podobnie, mali i średni dostawcy nie mają siły negocjacyjnej wobec detalistów w pewnych kategoriach produktów. Zauważono, że podmioty w łańcuchu nie są w stanie wnosić skarg z obawy przed odwetem. EKES zachęca niewielkich detalistów do wspólnego tworzenia porozumień mających na celu obniżenie kosztów zakupu, aby zwiększyć siłę przetargową wobec dostawców, uzyskać lepsze warunki i stworzyć lepszą ofertę dla konsumentów. Należy potępiać przypadki nadużywania siły nabywczej; EKES wzywa do właściwego egzekwowania zasad konkurencji w przypadku wszystkich podmiotów w łańcuchu dostaw.

4.3.4   Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął dwie opinie odnoszące się do funkcjonowania łańcucha dostaw żywności (1) i zalecił przyjęcie kodeksu postępowania na szczeblu państw członkowskich oraz wyznaczenie mediatora, który podejmowałby odpowiednie działania w razie potrzeby. Parlament Europejski, hiszpańska prezydencja Unii Europejskiej i Komisja Europejska (2) również przyjęły szereg zaleceń dotyczących poprawy funkcjonowania łańcucha dostaw żywności. EKES z zadowoleniem przyjmuje także rozpoczęcie funkcjonowania Forum Wysokiego Szczebla (3) do spraw Poprawy Funkcjonowania Łańcucha Dostaw Żywności, które ustanawia platformę zainteresowanych podmiotów dotyczącą praktyk umownych między przedsiębiorstwami w całym łańcuchu dostaw żywności.

4.3.5   EKES przypomina, że rynki detaliczne – i stosunki umowne w działalności handlowej – są ze swej natury krajowe i mają różne cechy prawne, gospodarcze, polityczne i kulturowe. Stosunki handlowe są zwykle regulowane na szczeblu krajowym za pomocą przepisów, orzecznictwa i/lub kodeksu dobrego postępowania. Wiele państw członkowskich usiłowało uregulować szereg praktyk. W wielu przypadkach próby takie doprowadziły jednak do utworzenia nowych barier poprzez ograniczenie zdolności przedsiębiorstw zagranicznych do rozpoczęcia działalności w danym kraju wbrew zasadom rynku wewnętrznego. EKES wzywa do odpowiedniego przeanalizowania i rozwiązania problemu wyraźnie nieuczciwych praktyk pojawiających się w całym łańcuchu dostaw żywności. W szczególności EKES wzywa Komisję do zbadania, w jaki sposób traktowane są „nieuczciwe stosunki umowne” na szczeblu krajowym, co dotyczy również egzekwowania przepisów. W badaniu takim należy przedstawić skuteczność praktyk krajowych oraz określić, czy potrzebne są działania i jaki byłby najbardziej stosowny szczebel tych działań, zgodnie z zasadami pomocniczości i proporcjonalności. Ponadto EKES przypomina, że w czasie kryzysu ważne jest zapewnienie właściwego egzekwowania obowiązujących przepisów oraz że leży to w gestii państw członkowskich.

4.3.6   Aby zapewnić konsumentom możliwości wyboru, zachować własną indywidualność i wzmocnić lokalny wizerunek, detaliści opracowali produkty sprzedawane pod marką własną, za które ponoszą odpowiedzialność producencką. Sukces tych produktów wynika z powszechnej akceptacji konsumentów, ponieważ prawie 80 % konsumentów europejskich (4) uważa te własne marki supermarketów za dobrą alternatywę dla innych marek.

4.3.7   Asortymenty produktów sprzedawanych pod własną marką są opracowywane w ramach partnerstwa z dostawcami, którymi w przeważającej części są MŚP. Komisja Europejska uznaje, że partnerstwa te, oparte na zasadzie podwykonawstwa, często okazywały się najbardziej stabilne i trwałe. Dostawcy korzystają z danych dotyczących konsumentów, zachęt do dalszych innowacji oraz dostępu do rozleglejszego rynku. Zgłoszono jednak obawy dotyczące ich wpływu na innowacje, konkurencję, rozwój MŚP i wybór dla konsumentów. EKES wzywa Komisję do zbadania wpływu produktów sprzedawanych pod własną marką na dostawców, konkurencję, innowacje i wybory konsumenckie.

4.4   Bardziej wydajny i sprawiedliwy rynek wewnętrzny handlu i dystrybucji z punktu widzenia pracowników

4.4.1   Zatrudnienie w sektorze handlu i dystrybucji jest istotne i często jest drogą wejścia na rynek pracy dla wielu młodych, nisko wykwalifikowanych lub niewykwalifikowanych pracowników. Sektor handlowy w dużej mierze działa na podstawie elastycznych schematów pracy, tak aby dostosować się do potrzeb konsumentów w ciągu dnia, tygodnia lub sezonu. Silna konkurencja oparta na poziomie cen wymusza elastyczność czasu pracy, która w wielu przypadkach stała się nie do pogodzenia z organizacją życia prywatnego pracowników. Zatem za pośrednictwem ustawodawstwa i rokowań zbiorowych należy wypracować taki model elastyczności, który zaspokajałby zarówno potrzeby organizacyjne przedsiębiorstw, jak i potrzeby pracowników w celu faktycznego pogodzenia ich życia zawodowego i rodzinnego. Poziom zatrudnienia kobiet w sektorze handlu jest wyższy niż w innych sektorach, duże znaczenie ma także praca w niepełnym wymiarze godzin. Handel zapewnia również znaczne szanse przedsiębiorcom.

4.4.2   EKES wzywa Komisję do wsparcia promocji pracy na własny rachunek, przedsiębiorczości i rozwoju umiejętności jako sposobów na poradzenie sobie z kryzysem i ułatwienie wchodzenia lub ponownego wchodzenia na rynek pracy. EKES apeluje do przedsiębiorstw w tym sektorze, by stosowały przepisy krajowe i wspólnotowe w zakresie równych szans i równouprawnienia płci, by wesprzeć rozwój jakościowy i ilościowy zatrudnienia kobiet w sektorze.

4.4.3   Skutkiem obecnego kryzysu finansowego i spadku konsumpcji były we wszystkich państwach członkowskich zamknięcia, reorganizacje, połączenia i przejęcia przedsiębiorstw handlowych. Ryzyko długotrwałego bezrobocia jest zatem nadal wysokie. EKES wzywa Komisję do wsparcia promocji pracy na własny rachunek i rozwoju umiejętności zawodowych pracowników jako sposobów na poradzenie sobie z kryzysem i umożliwienie ponownego wchodzenia na rynek pracy.

4.4.4   Rokowania zbiorowe mają długą tradycję w handlu zarówno na szczeblu europejskim, jak i krajowym. Różnice między krajami wynikają z różnych kultur i tradycji stosunków pracy, zaś wszelkie środki proponowane w tej dziedzinie powinny podlegać zasadzie pomocniczości. EKES apeluje do państw członkowskich i do krajów kandydujących o umocnienie dialogu społecznego między partnerami, a także systemu stosunków pracy w tym sektorze.

4.4.5   Nierejestrowana praca i gospodarka nieformalna to poważne problemy, które trzeba pilnie rozwiązać, gdyż prowadzą zarówno do nieuczciwej konkurencji między przedsiębiorstwami z powodu uchylania się od opodatkowania i od uiszczania składek, jak i do pogorszenia warunków pracy, zwłaszcza jeżeli chodzi o ochronę zdrowia i bezpieczeństwo w miejscu pracy. EKES wzywa Komisję i państwa członkowskie do przedsięwzięcia środków mających na celu uproszczenie i ograniczenie obciążeń administracyjnych, zwłaszcza dla małych przedsiębiorstw i mikroprzedsiębiorstw, oraz do podniesienia poziomu wiedzy na temat korzyści płynących z legalnej pracy.

4.4.6   EKES wzywa do prowadzenia otwartej dyskusji z partnerami społecznymi na temat franczyzy i apeluje do państw członkowskich o wzmocnienie środków mających na celu walkę z nieformalną gospodarką, ponieważ powoduje ona dodatkową dyskryminację i nieuczciwą konkurencję ze szkodą dla MŚP.

4.4.7   Modernizacja, rozwój technologiczny i powszechniejsze wykorzystanie TIK zwiększyły dysproporcje między potrzebami przedsiębiorstw a kompetencjami pracowników sektora handlu i dystrybucji. EKES zwraca uwagę Komisji na konieczność lepszego przygotowania pracowników pod względem kompetencji w przebiegu całej kariery / w całym życiu zawodowym. W związku z tym EKES wzywa także handlowych partnerów społecznych do pogłębienia bieżącej współpracy nad problemem niedostosowania umiejętności pracowników do zapotrzebowania przedsiębiorstw na określone kwalifikacje. Należałoby określić rozwiązania sektorowe i środki na przewidywanie wpływu nowych technologii na umiejętności i zatrudnienie oraz sposoby reakcji na ten wpływ.

4.4.8   W sektorze handlu i dystrybucji istnieje długa tradycja społecznej odpowiedzialności biznesu. W rzeczywistości od wielu lat przedsiębiorstwa handlowe są inicjatorami wielu różnych odpowiedzialnych praktyk i podmiotami je stosującymi. Praktyki te obejmują nie tylko kwestie społeczne i środowiskowe, lecz również inne dziedziny, takie jak zdrowie, bezpieczeństwo produktów oraz sprawy związane z łańcuchem dostaw lub zaangażowanie lokalne.

4.4.9   EKES zgadza się z Komisją, że niezbędne jest podjęcie tematu konkurencji opartej na poziomie cen, która powoduje silną presję na koszty wynagrodzeń i czas pracy. W związku z tym EKES proponuje Komisji, by przeprowadziła specjalną ocenę wpływu godzin otwarcia przedsiębiorstw handlowych, również w niedzielę, na lokalny rozwój gospodarczy i społeczny, poziom usług oferowanych konsumentom, a także jakość życia pracowników.

4.4.10   Wśród przedsiębiorstw handlowych tego sektora, niezależnie od ich wielkości, wciąż występują istotne przypadki nieuczciwej konkurencji i dumpingu socjalnego, gdyż występujące między państwami członkowskimi różnice pod względem prawa pracy i rokowań zbiorowych prowadzą do opracowywania różnej polityki inwestycyjnej oraz odmiennych modeli gospodarczych i modeli rozwoju. EKES apeluje do partnerów społecznych, by w ramach europejskiego dialogu społecznego zapoczątkowali debatę, która prowadziłaby do ustalenia najlepszych strategii politycznych w celu przyczynienia się do spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej, a także usunięcia przeszkód utrudniających harmonijny rozwój i uczciwą konkurencję w tym sektorze w Europie. W tym celu Komisja powinna poprzeć ten projekt i podjąć odpowiednie inicjatywy służące wyeliminowaniu zachowań, które utrudniają realizację i sprawne funkcjonowanie sprawiedliwego i skutecznego rynku wewnętrznego sprzyjającego rozwojowi.

4.4.11   Partycypacja finansowa pracowników odgrywa coraz większą rolę w sektorze detalicznym, zwłaszcza w sektorze większych europejskich detalistów, dzięki czemu pracownicy mają większy wpływ na jakość zatrudnienia, motywację i warunki pracy. Komisja powinna dokonać przeglądu tego narzędzia w ramach monitorowania sektora.

4.5   Zapewnienie przyszłym pokoleniom bardziej sprawiedliwego wewnętrznego rynku handlu i dystrybucji

4.5.1   EKES uznaje znaczenie działalności handlowo-dystrybucyjnej z punktu widzenia zachęcania do stosowania schematów bardziej zrównoważonej konsumpcji i produkcji w UE. Komitet przypomina, że bezpośredni wpływ działalności handlowo-dystrybucyjnej jako takiej był przeceniany, lecz że pośrednio, jako forma najbliższego kontaktu z konsumentami i wytwórcami, może ona przynieść wiele korzyści. EKES z zadowoleniem przyjmuje działanie forum detalistów, którego zadaniem jest wymiana sprawdzonych rozwiązań w określonych sprawach wśród detalistów oraz między detalistami i zainteresowanymi stronami. EKES uznaje także prace okrągłego stołu na rzecz zrównoważonej konsumpcji i produkcji (SCP).

4.5.2   EKES zwraca uwagę Komisji na konieczność zapewnienia spójności w tworzeniu polityki pomiędzy celami środowiskowymi a innymi celami politycznymi, takimi jak rynek wewnętrzny. W ostatnich latach powstały konflikty i coraz częściej dochodziło do uchylania podstawowych zasad rynku wewnętrznego ze względu na ochronę środowiska naturalnego. Ponadto EKES przestrzega przed ewentualnym przeniesieniem odpowiedzialności z producenta na detalistę.

Bruksela, 20 stycznia 2011 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Staffan NILSSON

---

(1)  NAT/460: „Poprawa funkcjonowania łańcucha dostaw żywności w Europie”, sprawozdawcy: Pedro NARRO i József KAPUVÁRI; CCMI/050: „Przemiany w sektorze detalicznym i ich wpływ na dostawców i konsumentów”, sprawozdawca: Madi SHARMA.

1

(2)  COM(2009) 591 komunikat Komisji „Poprawa funkcjonowania łańcucha dostaw żywności w Europie”.

2

(3)  Decyzja Komisji z dnia 30 lipca 2010 r. ustanawiająca Forum Wysokiego Szczebla do spraw Poprawy Funkcjonowania Łańcucha Dostaw Żywności (2010/C 210/03).

3

(4)  Opracowanie A.C. Nielsen „Consumer attitudes towards private labels” [Stosunek konsumentów do marek własnych], 2005 r.

4

---

| 17.3.2011 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 84/25 |
| --- | --- | --- | --- |

17.3.2011

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 84/25

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wprowadzania do obrotu i używania prekursorów materiałów wybuchowych

COM(2010) 473 wersja ostateczna – 2010/0246 (COD)

2011/C 84/05

Sprawozdawca generalny: David SEARS

Rada, w dniu 15 października 2010 r., oraz Parlament Europejski, w dniu 7 października 2010 r., postanowiły, zgodnie z art. 114 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wprowadzania do obrotu i używania prekursorów materiałów wybuchowych

COM(2010) 473 wersja ostateczna – 2010/0246 (COD).

Dnia 20 października 2010 r. Prezydium Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego powierzyło przygotowanie opinii w tej sprawie Sekcji Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji.

Mając na względzie pilny charakter prac, na 468. sesji plenarnej w dniach 19–20 stycznia 2011 r. (posiedzenie z 19 stycznia) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wyznaczył Davida SEARSA na sprawozdawcę generalnego oraz 149 głosami – 7 osób wstrzymało się od głosu – przyjął następującą opinię:

1.   Streszczenie i zalecenia

| 1.1 | Celem wniosku jest zmniejszenie częstotliwości i skutków ataków terrorystycznych poprzez ograniczenie dostępu przeciętnych użytkowników do używanych legalnie i na szeroką skalę substancji (oraz ich mieszanin), które w wysokich stężeniach mogą być również używane do wytwarzania materiałów wybuchowych, oraz poprzez zgłaszanie podejrzanych transakcji dotyczących takich substancji. |
| --- | --- |

1.1

Celem wniosku jest zmniejszenie częstotliwości i skutków ataków terrorystycznych poprzez ograniczenie dostępu przeciętnych użytkowników do używanych legalnie i na szeroką skalę substancji (oraz ich mieszanin), które w wysokich stężeniach mogą być również używane do wytwarzania materiałów wybuchowych, oraz poprzez zgłaszanie podejrzanych transakcji dotyczących takich substancji.

| 1.2 | Wniosek jest ukierunkowany na hurtowników, detalistów i państwa członkowskie. Producenci środków chemicznych prowadzą już kontrole i posiadają dobrowolne kodeksy zgłaszania na przykład prekursorów broni i narkotyków i nie powinni odczuć istotnych skutków tych propozycji. Ilości są w tym przypadku niewielkie w porównaniu z ogólnymi sprzedawanymi ilościami. Nie ma obaw dotyczących zdrowia pracowników i narażenia środowiska. Powodzenie będzie zależeć od działań właściwych organów w zakresie gromadzenia i wymiany odpowiednich informacji. |
| --- | --- |

1.2

Wniosek jest ukierunkowany na hurtowników, detalistów i państwa członkowskie. Producenci środków chemicznych prowadzą już kontrole i posiadają dobrowolne kodeksy zgłaszania na przykład prekursorów broni i narkotyków i nie powinni odczuć istotnych skutków tych propozycji. Ilości są w tym przypadku niewielkie w porównaniu z ogólnymi sprzedawanymi ilościami. Nie ma obaw dotyczących zdrowia pracowników i narażenia środowiska. Powodzenie będzie zależeć od działań właściwych organów w zakresie gromadzenia i wymiany odpowiednich informacji.

| 1.3 | EKES popiera działania mające na celu zwalczanie terroryzmu i zgadza się z ogólnym uzasadnieniem wniosku, a konkretnie z przyjęciem rozporządzenia na mocy art. 114 mającego na celu niedopuszczenie do rozdrobnienia rynku wewnętrznego. |
| --- | --- |

1.3

EKES popiera działania mające na celu zwalczanie terroryzmu i zgadza się z ogólnym uzasadnieniem wniosku, a konkretnie z przyjęciem rozporządzenia na mocy art. 114 mającego na celu niedopuszczenie do rozdrobnienia rynku wewnętrznego.

| 1.4 | EKES zgadza się również z wykazem 8 substancji (i ich mieszanin) zawartym w załączniku I, które na jego mocy podlegają kontroli. W związku z tym rozsądnym rozwiązaniem jest dopuszczenie możliwości dalszej sprzedaży substancji w wysokich stężeniach przeciętnym użytkownikom wyłącznie pod warunkiem posiadania koncesji na legalne zastosowania końcowe. |
| --- | --- |

1.4

EKES zgadza się również z wykazem 8 substancji (i ich mieszanin) zawartym w załączniku I, które na jego mocy podlegają kontroli. W związku z tym rozsądnym rozwiązaniem jest dopuszczenie możliwości dalszej sprzedaży substancji w wysokich stężeniach przeciętnym użytkownikom wyłącznie pod warunkiem posiadania koncesji na legalne zastosowania końcowe.

| 1.5 | EKES zgadza się również, że rozsądnym rozwiązaniem jest wprowadzenie w państwach członkowskich scentralizowanych systemów umożliwiających otrzymywanie i wymianę zgłoszeń podejrzanych transakcji oraz reagowanie na nie, jeśli chodzi o wszystkie 8 substancji oraz dodatkowo 7 substancji wymienionych w załączniku II, a także inne transakcje ujęte w tej części. |
| --- | --- |

1.5

EKES zgadza się również, że rozsądnym rozwiązaniem jest wprowadzenie w państwach członkowskich scentralizowanych systemów umożliwiających otrzymywanie i wymianę zgłoszeń podejrzanych transakcji oraz reagowanie na nie, jeśli chodzi o wszystkie 8 substancji oraz dodatkowo 7 substancji wymienionych w załączniku II, a także inne transakcje ujęte w tej części.

| 1.6 | EKES wyraża jednak ubolewanie nad kilkoma niedociągnięciami wniosku, które dotyczą dokumentacji towarzyszącej przedstawianej w związku z konkretnymi substancjami, innych możliwości kontroli, na przykład maksymalnych rozmiarów opakowań, praktycznych aspektów kontroli w punkcie sprzedaży, w tym definicji „przedsiębiorstw”, które zostaną wyłączone z tego wniosku, a także niespójności tekstu, na przykład w przypadku ostatecznego zakresu wymogu zgłaszania. |
| --- | --- |

1.6

EKES wyraża jednak ubolewanie nad kilkoma niedociągnięciami wniosku, które dotyczą dokumentacji towarzyszącej przedstawianej w związku z konkretnymi substancjami, innych możliwości kontroli, na przykład maksymalnych rozmiarów opakowań, praktycznych aspektów kontroli w punkcie sprzedaży, w tym definicji „przedsiębiorstw”, które zostaną wyłączone z tego wniosku, a także niespójności tekstu, na przykład w przypadku ostatecznego zakresu wymogu zgłaszania.

| 1.7 | EKES jest również zaskoczony tym, że choć określono ogólnie koszty dla sektora detalicznego i rządów, nie uczyniono tego w przypadku zakładanych korzyści. Chociaż wartość ocalonego życia ludzkiego jest rzeczywiście kwestią subiektywną, podejście to było stosowane w przeszłości do zrównoważenia kosztów wniosków UE. W tym przypadku nie omówiono powodów braku tego podejścia. |
| --- | --- |

1.7

EKES jest również zaskoczony tym, że choć określono ogólnie koszty dla sektora detalicznego i rządów, nie uczyniono tego w przypadku zakładanych korzyści. Chociaż wartość ocalonego życia ludzkiego jest rzeczywiście kwestią subiektywną, podejście to było stosowane w przeszłości do zrównoważenia kosztów wniosków UE. W tym przypadku nie omówiono powodów braku tego podejścia.

| 1.8 | Pomimo tych zastrzeżeń EKES zdecydowanie popiera wniosek. Przekazanie tego komunikatu grupom, na które wniosek będzie miał wpływ, oraz społeczeństwu obywatelskiemu jako całości będzie istotnym wyzwaniem. EKES z zadowoleniem wniósłby swój wkład w każdy możliwy sposób. |
| --- | --- |

1.8

Pomimo tych zastrzeżeń EKES zdecydowanie popiera wniosek. Przekazanie tego komunikatu grupom, na które wniosek będzie miał wpływ, oraz społeczeństwu obywatelskiemu jako całości będzie istotnym wyzwaniem. EKES z zadowoleniem wniósłby swój wkład w każdy możliwy sposób.

2.   Wstęp

| 2.1 | Improwizowane urządzenia wybuchowe, często zawierające materiały wybuchowe wytwarzane domowym sposobem, są w coraz większej mierze wykorzystywane przez terrorystów i inne grupy przestępcze oraz pojedyncze osoby do dokonywania ataków na cele wojskowe i gospodarcze na świecie oraz do wzbudzania strachu wśród ludności cywilnej w dążeniu do realizacji idei politycznych i religijnych. |
| --- | --- |

2.1

Improwizowane urządzenia wybuchowe, często zawierające materiały wybuchowe wytwarzane domowym sposobem, są w coraz większej mierze wykorzystywane przez terrorystów i inne grupy przestępcze oraz pojedyncze osoby do dokonywania ataków na cele wojskowe i gospodarcze na świecie oraz do wzbudzania strachu wśród ludności cywilnej w dążeniu do realizacji idei politycznych i religijnych.

| 2.2 | Chociaż większość z tych incydentów wystąpiła jak dotąd poza UE i chociaż krajowe agencje wywiadowcze poczyniły wszelkie możliwe wysiłki, zdarzenia takie nie ominęły państw członkowskich ani obywateli UE. Głównymi celami stały się bogatsze państwa; żadne państwo nie może być całkowicie bezpieczne. Siły napędowe ideologii, wraz z praktycznymi wskazówkami dotyczącymi produkcji bomb, obiegają cały świat dzięki internetowi. Niezbędne prekursory są łatwo dostępne w sklepach detalicznych lub w internecie, często po niskich cenach i w wysokich stężeniach, które są konieczne do wytworzenia materiałów wybuchowych domowym sposobem, a także do innych legalnych przemysłowych i domowych zastosowań końcowych. |
| --- | --- |

2.2

Chociaż większość z tych incydentów wystąpiła jak dotąd poza UE i chociaż krajowe agencje wywiadowcze poczyniły wszelkie możliwe wysiłki, zdarzenia takie nie ominęły państw członkowskich ani obywateli UE. Głównymi celami stały się bogatsze państwa; żadne państwo nie może być całkowicie bezpieczne. Siły napędowe ideologii, wraz z praktycznymi wskazówkami dotyczącymi produkcji bomb, obiegają cały świat dzięki internetowi. Niezbędne prekursory są łatwo dostępne w sklepach detalicznych lub w internecie, często po niskich cenach i w wysokich stężeniach, które są konieczne do wytworzenia materiałów wybuchowych domowym sposobem, a także do innych legalnych przemysłowych i domowych zastosowań końcowych.

| 2.3 | Zważywszy, że te inne zastosowania istnieją oraz że wszelkie środki kontroli powinny być zarówno skuteczne, jak i proporcjonalne, wyraźnie potrzebne jest określenie, które substancje powinny być regulowane i w jaki sposób, jakie inne środki wsparcia są konieczne oraz która podstawa traktatowa jest właściwa. |
| --- | --- |

2.3

Zważywszy, że te inne zastosowania istnieją oraz że wszelkie środki kontroli powinny być zarówno skuteczne, jak i proporcjonalne, wyraźnie potrzebne jest określenie, które substancje powinny być regulowane i w jaki sposób, jakie inne środki wsparcia są konieczne oraz która podstawa traktatowa jest właściwa.

| 2.4 | Kwestie te były omawiane w poprzedniej opinii (1) w sprawie zmiany dyrektywy Rady 76/796/EWG w sprawie wprowadzania do obrotu i stosowania „niektórych substancji niebezpiecznych”, w tym azotanu amonu używanego w bardzo dużych ilościach na całym świecie jako nawóz azotowy, a także jako skuteczny i tani składnik komercyjnych i improwizowanych materiałów wybuchowych. |
| --- | --- |

2.4

Kwestie te były omawiane w poprzedniej opinii (1) w sprawie zmiany dyrektywy Rady 76/796/EWG w sprawie wprowadzania do obrotu i stosowania „niektórych substancji niebezpiecznych”, w tym azotanu amonu używanego w bardzo dużych ilościach na całym świecie jako nawóz azotowy, a także jako skuteczny i tani składnik komercyjnych i improwizowanych materiałów wybuchowych.

| 2.5 | Jak wówczas odnotowano, można było wybrać inne podstawy prawodawstwa dotyczącego terroryzmu lub prekursorów materiałów wybuchowych, lecz na mocy obowiązującego Traktatu UE wymagałoby to jednomyślności państw członkowskich. Uważano, że było to trudne do osiągnięcia w krótkim czasie, który pozostawał do uchylenia tej długo obowiązującej dyrektywy oraz zastąpienia jej rozporządzeniem (WE) nr 1907/2006 (REACH), do którego ostatecznie dodano w załączniku XVII azotan amonu. |
| --- | --- |

2.5

Jak wówczas odnotowano, można było wybrać inne podstawy prawodawstwa dotyczącego terroryzmu lub prekursorów materiałów wybuchowych, lecz na mocy obowiązującego Traktatu UE wymagałoby to jednomyślności państw członkowskich. Uważano, że było to trudne do osiągnięcia w krótkim czasie, który pozostawał do uchylenia tej długo obowiązującej dyrektywy oraz zastąpienia jej rozporządzeniem (WE) nr 1907/2006 (REACH), do którego ostatecznie dodano w załączniku XVII azotan amonu.

| 2.6 | Kilka państw członkowskich przyjęło od tamtej pory środki krajowe mające na celu ograniczenie dostępności prekursorów materiałów wybuchowych, co do których istnieją szczególne obawy. Wniosek Komisji jest obecnie konieczny, aby uniknąć rozdrobnienia rynku wewnętrznego i zapewnić brak luk w gromadzeniu informacji wywiadowczych i innych środkach mających przeciwdziałać terroryzmowi. |
| --- | --- |

2.6

Kilka państw członkowskich przyjęło od tamtej pory środki krajowe mające na celu ograniczenie dostępności prekursorów materiałów wybuchowych, co do których istnieją szczególne obawy. Wniosek Komisji jest obecnie konieczny, aby uniknąć rozdrobnienia rynku wewnętrznego i zapewnić brak luk w gromadzeniu informacji wywiadowczych i innych środkach mających przeciwdziałać terroryzmowi.

3.   Streszczenie wniosku Komisji

| 3.1 | Wniosek Komisji dotyczy rozporządzenia ograniczającego dostęp przeciętnych użytkowników do określonych substancji znajdujących się w powszechnym użyciu, które mogą być jednak wykorzystywane jako prekursory materiałów wybuchowych. Aby chronić swobodny przepływ towarów, 8 substancji wymienionych w załączniku I można nadal sprzedawać w formie skoncentrowanej do udokumentowanego legalnego celu na podstawie koncesji przyznanej przez właściwy organ krajowy lub bez koncesji w stężeniach, które czynią je nieskutecznymi z punktu widzenia wytwarzania materiałów wybuchowych domowym sposobem. 7 dodatkowych substancji wymieniono w załączniku II i w ich przypadku nie mają zastosowania koncesje ani poziomy stężenia. Jednak w przypadku wszystkich 15 substancji, a w rzeczywistości w przypadku sprzedaży każdej innej substancji lub mieszaniny (lub artykułu?) niewymienionej konkretnie w tych załącznikach, ale czasem określanej przez Komisję jako taka, która została wykorzystana do wytwarzania materiałów wybuchowych domowym sposobem, każda transakcja „zasadnie” uznawana za „podejrzaną” powinna zostać zgłoszona pojedynczemu krajowemu punktowi kontaktowemu. |
| --- | --- |

3.1

Wniosek Komisji dotyczy rozporządzenia ograniczającego dostęp przeciętnych użytkowników do określonych substancji znajdujących się w powszechnym użyciu, które mogą być jednak wykorzystywane jako prekursory materiałów wybuchowych. Aby chronić swobodny przepływ towarów, 8 substancji wymienionych w załączniku I można nadal sprzedawać w formie skoncentrowanej do udokumentowanego legalnego celu na podstawie koncesji przyznanej przez właściwy organ krajowy lub bez koncesji w stężeniach, które czynią je nieskutecznymi z punktu widzenia wytwarzania materiałów wybuchowych domowym sposobem. 7 dodatkowych substancji wymieniono w załączniku II i w ich przypadku nie mają zastosowania koncesje ani poziomy stężenia. Jednak w przypadku wszystkich 15 substancji, a w rzeczywistości w przypadku sprzedaży każdej innej substancji lub mieszaniny (lub artykułu?) niewymienionej konkretnie w tych załącznikach, ale czasem określanej przez Komisję jako taka, która została wykorzystana do wytwarzania materiałów wybuchowych domowym sposobem, każda transakcja „zasadnie” uznawana za „podejrzaną” powinna zostać zgłoszona pojedynczemu krajowemu punktowi kontaktowemu.

| 3.2 | Nie będzie to miało wpływu na specjalistycznych użytkowników tych materiałów i sprzedaż między przedsiębiorstwami. Konieczne jest pełne poszanowanie praw obywateli do prywatności. Proces regulacyjny powinien być wystarczająco elastyczny, aby umożliwiać szybkie reagowanie na zmieniające się potrzeby. Do wsparcia tych środków niezbędne byłyby dobrowolne porozumienia, kodeksy postępowania i lepsze systemy informacyjne. |
| --- | --- |

3.2

Nie będzie to miało wpływu na specjalistycznych użytkowników tych materiałów i sprzedaż między przedsiębiorstwami. Konieczne jest pełne poszanowanie praw obywateli do prywatności. Proces regulacyjny powinien być wystarczająco elastyczny, aby umożliwiać szybkie reagowanie na zmieniające się potrzeby. Do wsparcia tych środków niezbędne byłyby dobrowolne porozumienia, kodeksy postępowania i lepsze systemy informacyjne.

| 3.3 | Obciążenie kosztami zostałoby podzielone mniej więcej po równo pomiędzy producentów i detalistów (koszty przestrzegania przepisów, oznakowania, przeformułowania i spadku sprzedaży) oraz właściwe organy krajowe (które musiałyby utworzyć niezbędne systemy wydawania koncesji oraz gromadzenia informacji i zgłaszania, a także zapewnić pracowników tych systemów). |
| --- | --- |

3.3

Obciążenie kosztami zostałoby podzielone mniej więcej po równo pomiędzy producentów i detalistów (koszty przestrzegania przepisów, oznakowania, przeformułowania i spadku sprzedaży) oraz właściwe organy krajowe (które musiałyby utworzyć niezbędne systemy wydawania koncesji oraz gromadzenia informacji i zgłaszania, a także zapewnić pracowników tych systemów).

| 3.4 | W przypadku azotanu amonu, uwzględnionego w załączniku I do przedmiotowego wniosku, obecnie skreślone zostałyby odniesienia do substancji w załączniku XVII rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 (REACH), które nie przewiduje koncesjonowania ani zgłaszania podejrzanych transakcji. Nadal obowiązywać będą konkretne odstępstwa dotyczące stosowania przez rolników. |
| --- | --- |

3.4

W przypadku azotanu amonu, uwzględnionego w załączniku I do przedmiotowego wniosku, obecnie skreślone zostałyby odniesienia do substancji w załączniku XVII rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 (REACH), które nie przewiduje koncesjonowania ani zgłaszania podejrzanych transakcji. Nadal obowiązywać będą konkretne odstępstwa dotyczące stosowania przez rolników.

| 3.5 | Rozporządzenie weszłoby w życie 18 miesięcy od daty przyjęcia i byłoby wiążące w całości we wszystkich państwach członkowskich. Konieczny byłby okres przejściowy wynoszący do 36 miesięcy, aby umożliwić wykorzystanie lub usunięcie wszystkich istniejących zapasów substancji występujących w wysokich stężeniach wymienionych w załączniku I, które posiadają przeciętni użytkownicy. Rozporządzenie zostałoby rozszerzone na państwa członkowskie EOG i podlegałoby przeglądowi po 5 latach. |
| --- | --- |

3.5

Rozporządzenie weszłoby w życie 18 miesięcy od daty przyjęcia i byłoby wiążące w całości we wszystkich państwach członkowskich. Konieczny byłby okres przejściowy wynoszący do 36 miesięcy, aby umożliwić wykorzystanie lub usunięcie wszystkich istniejących zapasów substancji występujących w wysokich stężeniach wymienionych w załączniku I, które posiadają przeciętni użytkownicy. Rozporządzenie zostałoby rozszerzone na państwa członkowskie EOG i podlegałoby przeglądowi po 5 latach.

| 3.6 | Wnioskowi towarzyszy uzasadnienie, dokument roboczy służb Komisji i streszczenie oceny skutków, a sama ocena skutków jest oparta na analizie przygotowawczej przygotowanej przez wykonawcę zewnętrznego (GHK we współpracy z Rand Europe i Comstratos) ściśle współpracującego ze Stałym Komitetem ds. Prekursorów Materiałów Wybuchowych (SCP) utworzonym zgodnie z planem działania na rzecz poprawy bezpieczeństwa materiałów wybuchowych uzgodnionym przez Radę w dniu 18 kwietnia 2008 r. W marcu 2010 r. Rada ds. Ocen Skutków Komisji dokonała przeglądu oceny skutków i przedstawiła szereg zaleceń. |
| --- | --- |

3.6

Wnioskowi towarzyszy uzasadnienie, dokument roboczy służb Komisji i streszczenie oceny skutków, a sama ocena skutków jest oparta na analizie przygotowawczej przygotowanej przez wykonawcę zewnętrznego (GHK we współpracy z Rand Europe i Comstratos) ściśle współpracującego ze Stałym Komitetem ds. Prekursorów Materiałów Wybuchowych (SCP) utworzonym zgodnie z planem działania na rzecz poprawy bezpieczeństwa materiałów wybuchowych uzgodnionym przez Radę w dniu 18 kwietnia 2008 r. W marcu 2010 r. Rada ds. Ocen Skutków Komisji dokonała przeglądu oceny skutków i przedstawiła szereg zaleceń.

| 3.7 | Podstawowe informacje są również dostępne w komunikacie Komisji dotyczącym poprawy bezpieczeństwa materiałów wybuchowych z dnia 6 listopada 2007 r. oraz w sprawozdaniach rocznych SCP za lata 2008 i 2009. |
| --- | --- |

3.7

Podstawowe informacje są również dostępne w komunikacie Komisji dotyczącym poprawy bezpieczeństwa materiałów wybuchowych z dnia 6 listopada 2007 r. oraz w sprawozdaniach rocznych SCP za lata 2008 i 2009.

4.   Uwagi ogólne

| 4.1 | EKES jednoznacznie popiera deklarację Rady w sprawie zwalczania terroryzmu z 2004 r. oraz późniejsze bardziej szczegółowe działania i dokumenty, a także zwraca uwagę na kluczową rolę, jaką ma do odegrania społeczeństwo obywatelskie, jeśli chodzi o zapewnienie bezpieczeństwa swoich obywateli. W związku z tym EKES z zadowoleniem przyjmuje przedmiotowy wniosek dotyczący prekursorów materiałów wybuchowych. |
| --- | --- |

4.1

EKES jednoznacznie popiera deklarację Rady w sprawie zwalczania terroryzmu z 2004 r. oraz późniejsze bardziej szczegółowe działania i dokumenty, a także zwraca uwagę na kluczową rolę, jaką ma do odegrania społeczeństwo obywatelskie, jeśli chodzi o zapewnienie bezpieczeństwa swoich obywateli. W związku z tym EKES z zadowoleniem przyjmuje przedmiotowy wniosek dotyczący prekursorów materiałów wybuchowych.

| 4.2 | EKES zgadza się, że rozporządzenie mające zastosowanie do wszystkich państw członkowskich jest niezbędne, niezależnie od ich obecnego narażenia na działalność terrorystyczną lub świadomości jej istnienia. Istniejące grupy terrorystyczne mogą przekraczać granice krajowe w celu zakupu lub przechowywania prekursorów albo produkcji materiałów wybuchowych wytwarzanych domowym sposobem. Terroryści działający na skalę światową nie uznają granic. Obecnie wykorzystywane są materiały wybuchowe o większej sile rażenia, a szacunek dla życia ludzkiego jest coraz mniejszy. Chociaż większość planowanych ataków zostaje udaremniona, to te, do których dochodzi, wywierają niszczycielskie skutki. |
| --- | --- |

4.2

EKES zgadza się, że rozporządzenie mające zastosowanie do wszystkich państw członkowskich jest niezbędne, niezależnie od ich obecnego narażenia na działalność terrorystyczną lub świadomości jej istnienia. Istniejące grupy terrorystyczne mogą przekraczać granice krajowe w celu zakupu lub przechowywania prekursorów albo produkcji materiałów wybuchowych wytwarzanych domowym sposobem. Terroryści działający na skalę światową nie uznają granic. Obecnie wykorzystywane są materiały wybuchowe o większej sile rażenia, a szacunek dla życia ludzkiego jest coraz mniejszy. Chociaż większość planowanych ataków zostaje udaremniona, to te, do których dochodzi, wywierają niszczycielskie skutki.

| 4.3 | EKES zgadza się również, że art. 114 jest właściwą podstawą prawną umożliwiającą zapobieżenie rozdrobnieniu wewnętrznego rynku substancji, które są i pozostaną w powszechnym obiegu i mają wiele legalnych i istotnych zastosowań. W niektórych przypadkach mogą być dostępne produkty alternatywne, chociaż całkowite zastąpienie jest ogólnie niemożliwe, a całkowite wycofanie z obrotu wywarłoby nieproporcjonalny wpływ na zainteresowanych producentów, detalistów i konsumentów. Należy również unikać kolizji z innymi przepisami, na przykład dotyczącymi prekursorów narkotyków lub wykorzystywania agrochemikaliów. Nie należy dopuszczać odstępstw krajowych, zwłaszcza w przypadku substancji wymienionych w załączniku I. |
| --- | --- |

4.3

EKES zgadza się również, że art. 114 jest właściwą podstawą prawną umożliwiającą zapobieżenie rozdrobnieniu wewnętrznego rynku substancji, które są i pozostaną w powszechnym obiegu i mają wiele legalnych i istotnych zastosowań. W niektórych przypadkach mogą być dostępne produkty alternatywne, chociaż całkowite zastąpienie jest ogólnie niemożliwe, a całkowite wycofanie z obrotu wywarłoby nieproporcjonalny wpływ na zainteresowanych producentów, detalistów i konsumentów. Należy również unikać kolizji z innymi przepisami, na przykład dotyczącymi prekursorów narkotyków lub wykorzystywania agrochemikaliów. Nie należy dopuszczać odstępstw krajowych, zwłaszcza w przypadku substancji wymienionych w załączniku I.

| 4.4 | EKES zwraca uwagę, że wykazy kontrolowanych prekursorów zwykle odzwierciedlają lokalne doświadczenia związane z ostatnimi atakami, a nie są ogólnie uzgodnionymi minimalnymi wykazami, które powinny być ostatecznym celem. Można jednak przedstawić przekonujące argumenty w przypadku każdej z wymienionych substancji, a ponadto przewidziano możliwość szybkiej aktualizacji w miarę identyfikowania nowych sposobów wytwarzania materiałów wybuchowych domowym sposobem. 8 substancji wymienionych w załączniku I będzie dostępnych dla przeciętnych użytkowników w wysokich stężeniach wyłącznie na podstawie koncesji. Powinno to wystarczyć do ograniczenia okazjonalnego, indywidualnego, przypadkowego lub oportunistycznego zakupu. Kontrola bardziej „profesjonalnej” i zdecydowanej działalności będzie się nadal opierała głównie na dobrych informacjach wywiadowczych przekazywanych policji lub innym scentralizowanym agencjom bezpieczeństwa i przez nie wykorzystywanych. |
| --- | --- |

4.4

EKES zwraca uwagę, że wykazy kontrolowanych prekursorów zwykle odzwierciedlają lokalne doświadczenia związane z ostatnimi atakami, a nie są ogólnie uzgodnionymi minimalnymi wykazami, które powinny być ostatecznym celem. Można jednak przedstawić przekonujące argumenty w przypadku każdej z wymienionych substancji, a ponadto przewidziano możliwość szybkiej aktualizacji w miarę identyfikowania nowych sposobów wytwarzania materiałów wybuchowych domowym sposobem. 8 substancji wymienionych w załączniku I będzie dostępnych dla przeciętnych użytkowników w wysokich stężeniach wyłącznie na podstawie koncesji. Powinno to wystarczyć do ograniczenia okazjonalnego, indywidualnego, przypadkowego lub oportunistycznego zakupu. Kontrola bardziej „profesjonalnej” i zdecydowanej działalności będzie się nadal opierała głównie na dobrych informacjach wywiadowczych przekazywanych policji lub innym scentralizowanym agencjom bezpieczeństwa i przez nie wykorzystywanych.

| 4.5 | W związku z tym EKES z zadowoleniem przyjmuje propozycje dotyczące inicjatyw w zakresie dodatkowego kształcenia i szkolenia oraz dobrowolnych kodeksów postępowania. Muszą one być ukierunkowane przede wszystkim na hurtowników i detalistów, którzy muszą ponosić większą odpowiedzialność za sprzedawane towary oraz za zasadne i skuteczne zgłaszanie wszelkich transakcji uznawanych za „podejrzane”. Potrzebne są również dobre informacje zwrotne, aby zachęcić do stosowania dobrych praktyk, co będzie interesującym wyzwaniem dla zaangażowanych organów regulacyjnych i organów ścigania. Biorąc pod uwagę krótki czas na wprowadzenie oraz konkurencyjne zapotrzebowanie na finanse publiczne, Komisja będzie odgrywała kluczową rolę w ułatwianiu wymiany dobrych praktyk między państwami członkowskimi, które wprowadziły już takie środki, a tymi, które jeszcze tego nie uczyniły. |
| --- | --- |

4.5

W związku z tym EKES z zadowoleniem przyjmuje propozycje dotyczące inicjatyw w zakresie dodatkowego kształcenia i szkolenia oraz dobrowolnych kodeksów postępowania. Muszą one być ukierunkowane przede wszystkim na hurtowników i detalistów, którzy muszą ponosić większą odpowiedzialność za sprzedawane towary oraz za zasadne i skuteczne zgłaszanie wszelkich transakcji uznawanych za „podejrzane”. Potrzebne są również dobre informacje zwrotne, aby zachęcić do stosowania dobrych praktyk, co będzie interesującym wyzwaniem dla zaangażowanych organów regulacyjnych i organów ścigania. Biorąc pod uwagę krótki czas na wprowadzenie oraz konkurencyjne zapotrzebowanie na finanse publiczne, Komisja będzie odgrywała kluczową rolę w ułatwianiu wymiany dobrych praktyk między państwami członkowskimi, które wprowadziły już takie środki, a tymi, które jeszcze tego nie uczyniły.

| 4.6 | EKES ubolewa jednak nad tym, że dla Komisji, pomimo jak najlepszych starań jej konsultantów, niemożliwe okazało się pełne opisanie i ilościowe ujęcie skutków przedmiotowego wniosku dla sektora detalicznego, a zatem dla konsumentów. Podczas przygotowywania oceny skutków stało się jasne, że istnieje niewiele – jeśli w ogóle – reprezentatywnych organizacji mogących uwzględnić szeroki zakres produktów, na które może zostać wywarty wpływ. Wskaźniki odpowiedzi na kwestionariusze skierowane do poszczególnych dostawców były, ogólnie rzecz biorąc, niskie. Nie uwzględniono praktycznych aspektów umożliwienia personelowi kasjerskiemu zarządzania towarami sprzedawanymi wyłącznie na podstawie koncesji lub identyfikowania i zgłaszania podejrzanych transakcji dotyczących wielu innych towarów. W ocenie skutków omówiono trudności w określeniu definicji „przedsiębiorstwa”, chociażby tymczasowej i ustalonej w dowolnym celu, które byłoby zwolnione z obowiązku kontroli, w przeciwieństwie do „przeciętnego użytkownika”, który może chcieć lub być w stanie zidentyfikować lub ujawnić ostateczne zastosowanie końcowe, lecz kwestie te nie zostały całkowicie rozwiązane we wniosku. |
| --- | --- |

4.6

EKES ubolewa jednak nad tym, że dla Komisji, pomimo jak najlepszych starań jej konsultantów, niemożliwe okazało się pełne opisanie i ilościowe ujęcie skutków przedmiotowego wniosku dla sektora detalicznego, a zatem dla konsumentów. Podczas przygotowywania oceny skutków stało się jasne, że istnieje niewiele – jeśli w ogóle – reprezentatywnych organizacji mogących uwzględnić szeroki zakres produktów, na które może zostać wywarty wpływ. Wskaźniki odpowiedzi na kwestionariusze skierowane do poszczególnych dostawców były, ogólnie rzecz biorąc, niskie. Nie uwzględniono praktycznych aspektów umożliwienia personelowi kasjerskiemu zarządzania towarami sprzedawanymi wyłącznie na podstawie koncesji lub identyfikowania i zgłaszania podejrzanych transakcji dotyczących wielu innych towarów. W ocenie skutków omówiono trudności w określeniu definicji „przedsiębiorstwa”, chociażby tymczasowej i ustalonej w dowolnym celu, które byłoby zwolnione z obowiązku kontroli, w przeciwieństwie do „przeciętnego użytkownika”, który może chcieć lub być w stanie zidentyfikować lub ujawnić ostateczne zastosowanie końcowe, lecz kwestie te nie zostały całkowicie rozwiązane we wniosku.

| 4.7 | Dodatkowa komplikacja polega na tym, że ocena skutków zależy od modelu ekonomicznego, który został w pełni opracowany jedynie w przypadku 14 z 15 substancji znajdujących się obecnie w wykazie (kwas solny pominięto w ostatniej chwili, a „azotan amonu”, zazwyczaj sprzedawany jako „CAN” (saletra amonowo-wapniowa), dodano bez uwag i wyjaśnienia). Substancje i ich rynki z pewnością nie są jednorodne i obejmują tak różnorodne substancje jak urotropina, specjalistyczne paliwo stałe do zabawek i pieców kuchennych, którego sprzedaż detaliczna osiąga wartość poniżej 10 mln EUR, lub azotan amonu (i CAN) oraz aceton sprzedawane w milionach ton do użycia odpowiednio w nawozach rolniczych, kosmetykach i artykułach gospodarstwa domowego, których rynki w UE mierzone są w miliardach EUR. |
| --- | --- |

4.7

Dodatkowa komplikacja polega na tym, że ocena skutków zależy od modelu ekonomicznego, który został w pełni opracowany jedynie w przypadku 14 z 15 substancji znajdujących się obecnie w wykazie (kwas solny pominięto w ostatniej chwili, a „azotan amonu”, zazwyczaj sprzedawany jako „CAN” (saletra amonowo-wapniowa), dodano bez uwag i wyjaśnienia). Substancje i ich rynki z pewnością nie są jednorodne i obejmują tak różnorodne substancje jak urotropina, specjalistyczne paliwo stałe do zabawek i pieców kuchennych, którego sprzedaż detaliczna osiąga wartość poniżej 10 mln EUR, lub azotan amonu (i CAN) oraz aceton sprzedawane w milionach ton do użycia odpowiednio w nawozach rolniczych, kosmetykach i artykułach gospodarstwa domowego, których rynki w UE mierzone są w miliardach EUR.

| 4.8 | Biorąc pod uwagę te ograniczenia, wydaje się, że według najlepszych szacunków bezpośrednie skutki będą dotyczyć sprzedaży substancji w wysokich stężeniach wymienionych w załączniku I o wartości około 300 mln EUR, 10 % całkowitej wartości, i możliwe, że połowa z nich będzie sprzedawana na podstawie koncesji, natomiast pozostałe zostaną zastąpione lub utracone. Sprzedaż skoncentrowanego nadtlenku wodoru, dobrze znanego i powszechnie stosowanego prekursora materiałów wybuchowych wytwarzanych domowym sposobem, stanowi 60 % ogólnej sprzedaży. Stosunkowo większe rynki produktów wymienionych w załączniku II, na których dominuje sprzedaż skoncentrowanego kwasu siarkowego i acetonu, również powszechnych prekursorów materiałów wybuchowych wytwarzanych domowym sposobem, nie powinny odczuć znacznych skutków wymogów zgłaszania; jeżeli odczują one takie skutki, można będzie uznać, że rozporządzenie faktycznie działa. |
| --- | --- |

4.8

Biorąc pod uwagę te ograniczenia, wydaje się, że według najlepszych szacunków bezpośrednie skutki będą dotyczyć sprzedaży substancji w wysokich stężeniach wymienionych w załączniku I o wartości około 300 mln EUR, 10 % całkowitej wartości, i możliwe, że połowa z nich będzie sprzedawana na podstawie koncesji, natomiast pozostałe zostaną zastąpione lub utracone. Sprzedaż skoncentrowanego nadtlenku wodoru, dobrze znanego i powszechnie stosowanego prekursora materiałów wybuchowych wytwarzanych domowym sposobem, stanowi 60 % ogólnej sprzedaży. Stosunkowo większe rynki produktów wymienionych w załączniku II, na których dominuje sprzedaż skoncentrowanego kwasu siarkowego i acetonu, również powszechnych prekursorów materiałów wybuchowych wytwarzanych domowym sposobem, nie powinny odczuć znacznych skutków wymogów zgłaszania; jeżeli odczują one takie skutki, można będzie uznać, że rozporządzenie faktycznie działa.

| 4.9 | Kompensujące korzyści gospodarcze i społeczne wynikające z ograniczenia dostępu przeciętnych użytkowników do prekursorów materiałów wybuchowych wytwarzanych domowym sposobem, a tym samym ograniczenia częstotliwości i intensywności ataków terrorystycznych, zostały omówione w analizie przygotowawczej, lecz nie ujęto ich ilościowo w przedmiotowym wniosku. Ocena proporcjonalności kosztów i korzyści nie jest zatem łatwa. Ogólnie rzecz biorąc, EKES uważa jednak, że środki są zgodne z odpowiednimi wytycznymi, a zatem należy je w pełni poprzeć. Dla zapewnienia długoterminowego powodzenia istotne znaczenie będą jednak miały ciągłe działania podejmowane przez państwa członkowskie, w państwach członkowskich i między nimi. |
| --- | --- |

4.9

Kompensujące korzyści gospodarcze i społeczne wynikające z ograniczenia dostępu przeciętnych użytkowników do prekursorów materiałów wybuchowych wytwarzanych domowym sposobem, a tym samym ograniczenia częstotliwości i intensywności ataków terrorystycznych, zostały omówione w analizie przygotowawczej, lecz nie ujęto ich ilościowo w przedmiotowym wniosku. Ocena proporcjonalności kosztów i korzyści nie jest zatem łatwa. Ogólnie rzecz biorąc, EKES uważa jednak, że środki są zgodne z odpowiednimi wytycznymi, a zatem należy je w pełni poprzeć. Dla zapewnienia długoterminowego powodzenia istotne znaczenie będą jednak miały ciągłe działania podejmowane przez państwa członkowskie, w państwach członkowskich i między nimi.

5.   Uwagi szczegółowe

| 5.1 | EKES i Komisja uznają, że we wszelkich wnioskach na ten temat należy dokładnie wyważać ograniczenia nielegalnego używania konkretnych substancji ze względu na dobro ogólne oraz prawa obywateli do dbania o własne interesy z zachowaniem odpowiedniego poziomu prywatności. Przyjęto również do wiadomości, że kwestii bezpieczeństwa i działań naprawczych, ze względu na ich charakter, nie można zawsze w pełni udokumentować. Powinny one jednak być dokumentowane w takim zakresie, w jakim jest to możliwe. |
| --- | --- |

5.1

EKES i Komisja uznają, że we wszelkich wnioskach na ten temat należy dokładnie wyważać ograniczenia nielegalnego używania konkretnych substancji ze względu na dobro ogólne oraz prawa obywateli do dbania o własne interesy z zachowaniem odpowiedniego poziomu prywatności. Przyjęto również do wiadomości, że kwestii bezpieczeństwa i działań naprawczych, ze względu na ich charakter, nie można zawsze w pełni udokumentować. Powinny one jednak być dokumentowane w takim zakresie, w jakim jest to możliwe.

| 5.2 | W związku z tym EKES wyraża ubolewanie, że ostateczny wniosek nie jest w pełni poparty analizą przygotowawczą i oceną skutków, zwłaszcza jeśli chodzi o skreślenie kwasu solnego, nawet z załącznika II, i dodanie CAN bez dowodów świadczących o zastosowaniu lub wpływie na rynek. Ponieważ we wniosku stosunkowo rozsądnie zaproponowano, aby w przyszłości można było dodawać inne substancje, wyraźnie potrzebne jest zapewnienie przestrzegania właściwych procedur przez wszystkie podmioty, których przepisy te dotyczą, oraz dopilnowanie, by były one przestrzegane. Nawet na tym późnym etapie pomocne byłoby w tym celu uzupełnienie. |
| --- | --- |

5.2

W związku z tym EKES wyraża ubolewanie, że ostateczny wniosek nie jest w pełni poparty analizą przygotowawczą i oceną skutków, zwłaszcza jeśli chodzi o skreślenie kwasu solnego, nawet z załącznika II, i dodanie CAN bez dowodów świadczących o zastosowaniu lub wpływie na rynek. Ponieważ we wniosku stosunkowo rozsądnie zaproponowano, aby w przyszłości można było dodawać inne substancje, wyraźnie potrzebne jest zapewnienie przestrzegania właściwych procedur przez wszystkie podmioty, których przepisy te dotyczą, oraz dopilnowanie, by były one przestrzegane. Nawet na tym późnym etapie pomocne byłoby w tym celu uzupełnienie.

| 5.3 | Uzasadnienie podziału 15 substancji na dwie grupy i wybór jedynie ośmiu podlegających ograniczeniom sprzedaży w wysokich stężeniach również nie zostały w pełni omówione ani we wniosku, ani w dokumentach roboczych, chociaż dyskusje takie z pewnością były prowadzone w SCP i były dostępne na żądanie. Idealnym rozwiązaniem byłoby uwzględnienie ich we wniosku i kolejnych uzasadnieniach. |
| --- | --- |

5.3

Uzasadnienie podziału 15 substancji na dwie grupy i wybór jedynie ośmiu podlegających ograniczeniom sprzedaży w wysokich stężeniach również nie zostały w pełni omówione ani we wniosku, ani w dokumentach roboczych, chociaż dyskusje takie z pewnością były prowadzone w SCP i były dostępne na żądanie. Idealnym rozwiązaniem byłoby uwzględnienie ich we wniosku i kolejnych uzasadnieniach.

| 5.4 | EKES jest również zaskoczony, że biorąc pod uwagę stosunkowo krótki wykaz bardzo różnorodnych substancji, nie wskazano ani nie omówiono możliwości działań na mocy przepisów UE dotyczących klasyfikacji, pakowania i oznakowania niebezpiecznych substancji i mieszanin, na przykład w celu ograniczenia rozmiarów pojedynczych opakowań, co pozwoliłoby na zidentyfikowanie niezwykle dużych, a zatem „podejrzanych” transakcji na każdym etapie łańcucha dostaw. Zasadność takiego działania zależy od skali zakupów koniecznych do wykonania materiału wybuchowego o niezbędnych rozmiarach; informacje na ten temat można było uwzględnić w pierwotnej ocenie skutków, co pomogłoby odpowiednio ukierunkować proponowane systemy gromadzenia informacji. |
| --- | --- |

5.4

EKES jest również zaskoczony, że biorąc pod uwagę stosunkowo krótki wykaz bardzo różnorodnych substancji, nie wskazano ani nie omówiono możliwości działań na mocy przepisów UE dotyczących klasyfikacji, pakowania i oznakowania niebezpiecznych substancji i mieszanin, na przykład w celu ograniczenia rozmiarów pojedynczych opakowań, co pozwoliłoby na zidentyfikowanie niezwykle dużych, a zatem „podejrzanych” transakcji na każdym etapie łańcucha dostaw. Zasadność takiego działania zależy od skali zakupów koniecznych do wykonania materiału wybuchowego o niezbędnych rozmiarach; informacje na ten temat można było uwzględnić w pierwotnej ocenie skutków, co pomogłoby odpowiednio ukierunkować proponowane systemy gromadzenia informacji.

| 5.5 | Konkretne propozycje w tej części pomogłyby również w rozwiązaniu praktycznych kwestii kontroli w punktach sprzedaży, w których do ograniczenia nielegalnych lub niepożądanych transakcji niezbędne będą oznakowania, kody kreskowe i systemy kontroli wewnętrznej. Biorąc pod uwagę swobodny przepływ wszystkich towarów w całej UE, niezbędny będzie ujednolicony system umożliwiający producentom i hurtownikom dopełnienie tych obowiązków w sposób racjonalny pod względem kosztów. |
| --- | --- |

5.5

Konkretne propozycje w tej części pomogłyby również w rozwiązaniu praktycznych kwestii kontroli w punktach sprzedaży, w których do ograniczenia nielegalnych lub niepożądanych transakcji niezbędne będą oznakowania, kody kreskowe i systemy kontroli wewnętrznej. Biorąc pod uwagę swobodny przepływ wszystkich towarów w całej UE, niezbędny będzie ujednolicony system umożliwiający producentom i hurtownikom dopełnienie tych obowiązków w sposób racjonalny pod względem kosztów.

| 5.6 | Jako niewielki szczegół można odnotować, że mieszaniny wszystkich substancji w obu załącznikach są oznaczone tym samym kodem CN (3824 90 27); chociaż potwierdzono, że jest to właściwe, wskazuje to na trudność w identyfikacji transgranicznych przepływów problematycznych produktów lub mieszanin. |
| --- | --- |

5.6

Jako niewielki szczegół można odnotować, że mieszaniny wszystkich substancji w obu załącznikach są oznaczone tym samym kodem CN (3824 90 27); chociaż potwierdzono, że jest to właściwe, wskazuje to na trudność w identyfikacji transgranicznych przepływów problematycznych produktów lub mieszanin.

| 5.7 | EKES zwraca uwagę, że wyłączone są transakcje między przedsiębiorstwami, lecz definicja „przedsiębiorstwa” jest niejasna. Nie wszyscy pracujący na własny rachunek ogrodnicy, pracownicy budowlani, dentyści lub fryzjerzy będą w stanie na przykład dostarczyć numery VAT lub okazać inny dowód potwierdzający prowadzenie działalności. Nawet w razie przedstawienia dowodu i wykazania, że działalność jest prowadzona i jest legalna, nadal istnieje możliwość, że transakcję można zasadnie uznać za „podejrzaną”, w związku z czym należy zapewnić możliwość zgłoszenia jej również na tym etapie łańcucha dostaw. |
| --- | --- |

5.7

EKES zwraca uwagę, że wyłączone są transakcje między przedsiębiorstwami, lecz definicja „przedsiębiorstwa” jest niejasna. Nie wszyscy pracujący na własny rachunek ogrodnicy, pracownicy budowlani, dentyści lub fryzjerzy będą w stanie na przykład dostarczyć numery VAT lub okazać inny dowód potwierdzający prowadzenie działalności. Nawet w razie przedstawienia dowodu i wykazania, że działalność jest prowadzona i jest legalna, nadal istnieje możliwość, że transakcję można zasadnie uznać za „podejrzaną”, w związku z czym należy zapewnić możliwość zgłoszenia jej również na tym etapie łańcucha dostaw.

| 5.8 | Nie istnieją ponadto ograniczenia sprzedaży substancji wymienionych w załączniku II, a jedynie wymóg zgłaszania „podejrzanych” transakcji. Zważywszy, że każda „podejrzana” transakcja może zostać i prawdopodobnie zostanie zgłoszona, niezależnie od tego, czy substancja, mieszanina lub artykuł znajdują się w wykazie, zaskakujące jest to, że wykaz nie jest dłuższy i nie obejmuje większej liczby prekursorów i materiałów pomocniczych. Umożliwiłoby to pewną swobodę na szczeblu krajowym w zakresie identyfikowania preferencji lokalnych (na przykład używanie czarnego prochu lub cylindrów z propanem) i szybkiego reagowania na nowsze formuły i tendencje. |
| --- | --- |

5.8

Nie istnieją ponadto ograniczenia sprzedaży substancji wymienionych w załączniku II, a jedynie wymóg zgłaszania „podejrzanych” transakcji. Zważywszy, że każda „podejrzana” transakcja może zostać i prawdopodobnie zostanie zgłoszona, niezależnie od tego, czy substancja, mieszanina lub artykuł znajdują się w wykazie, zaskakujące jest to, że wykaz nie jest dłuższy i nie obejmuje większej liczby prekursorów i materiałów pomocniczych. Umożliwiłoby to pewną swobodę na szczeblu krajowym w zakresie identyfikowania preferencji lokalnych (na przykład używanie czarnego prochu lub cylindrów z propanem) i szybkiego reagowania na nowsze formuły i tendencje.

| 5.9 | Pomocne byłoby również doprecyzowanie tekstu i podstawowych założeń dotyczących zakresu wymogu zgłaszania. W części uzasadnienia zatytułowanej „Wpływ na prawa podstawowe” stwierdzono, że zgłaszanie podejrzanych transakcji będzie dotyczyć „wyłącznie substancji chemicznych wyszczególnionych w załącznikach i zostanie oparte na ocenie ryzyka przeprowadzonej przez podmioty gospodarcze”. W art. 6 ust. 4 wymóg ten rozszerzono jednak na wszelkie inne substancje niesklasyfikowane. Zważywszy, że ocena transakcji jako „podejrzanej” jest sama w sobie wartościującym osądem odzwierciedlającym lokalne normy i postawy, nie może ona być obowiązkowa ani w 100 % kompletna, co dotyczy również zgłoszeń transakcji dotyczących niewyszczególnionych substancji lub substancji, które nie mogą być całkowicie wykluczone. Biorąc pod uwagę wielość zaangażowanych detalistów oraz trudność w zwiększeniu poziomu wiedzy lub w wymianie dobrych praktyk, nie wspominając o wprowadzeniu kontroli, konieczne będzie rozwiązanie problemów jakości i ilości danych dostarczanych krajowym punktom kontaktowym, zanim można będzie uznać je za źródło użytecznych informacji. |
| --- | --- |

5.9

Pomocne byłoby również doprecyzowanie tekstu i podstawowych założeń dotyczących zakresu wymogu zgłaszania. W części uzasadnienia zatytułowanej „Wpływ na prawa podstawowe” stwierdzono, że zgłaszanie podejrzanych transakcji będzie dotyczyć „wyłącznie substancji chemicznych wyszczególnionych w załącznikach i zostanie oparte na ocenie ryzyka przeprowadzonej przez podmioty gospodarcze”. W art. 6 ust. 4 wymóg ten rozszerzono jednak na wszelkie inne substancje niesklasyfikowane. Zważywszy, że ocena transakcji jako „podejrzanej” jest sama w sobie wartościującym osądem odzwierciedlającym lokalne normy i postawy, nie może ona być obowiązkowa ani w 100 % kompletna, co dotyczy również zgłoszeń transakcji dotyczących niewyszczególnionych substancji lub substancji, które nie mogą być całkowicie wykluczone. Biorąc pod uwagę wielość zaangażowanych detalistów oraz trudność w zwiększeniu poziomu wiedzy lub w wymianie dobrych praktyk, nie wspominając o wprowadzeniu kontroli, konieczne będzie rozwiązanie problemów jakości i ilości danych dostarczanych krajowym punktom kontaktowym, zanim można będzie uznać je za źródło użytecznych informacji.

| 5.10 | Pomimo powyższych zastrzeżeń EKES zdecydowanie popiera wniosek i uważa, że przyczyni się on do zapewnienia bezpieczeństwa obywateli zarówno w UE, jak i poza nią. Potrzebna będzie ciągła wymiana najlepszych praktyk, zwłaszcza w zakresie przekazywania informacji czołowym detalistom i komunikacji z nimi i innymi grupami społeczeństwa obywatelskiego, które odczują skutki przepisów. EKES z zadowoleniem wniósłby swój wkład w każdy możliwy sposób. |
| --- | --- |

5.10

Pomimo powyższych zastrzeżeń EKES zdecydowanie popiera wniosek i uważa, że przyczyni się on do zapewnienia bezpieczeństwa obywateli zarówno w UE, jak i poza nią. Potrzebna będzie ciągła wymiana najlepszych praktyk, zwłaszcza w zakresie przekazywania informacji czołowym detalistom i komunikacji z nimi i innymi grupami społeczeństwa obywatelskiego, które odczują skutki przepisów. EKES z zadowoleniem wniósłby swój wkład w każdy możliwy sposób.

Bruksela, 19 stycznia 2011 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Staffan NILSSON

---

(1)  Dz.U. C 204/13 z 9.8.2008.

1

---

| 17.3.2011 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 84/30 |
| --- | --- | --- | --- |

17.3.2011

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 84/30

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia (UE) nr .../2010 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie homologacji i nadzoru rynku pojazdów dwu- lub trzykołowych oraz czterokołowców

COM(2010) 542 wersja ostateczna – 2010/0271 (COD)

2011/C 84/06

Sprawozdawca: Virgilio RANOCCHIARI

Rada, w dniu 5 listopada 2010 r., oraz Parlament Europejski, w dniu 19 października 2010 r., postanowiły, zgodnie z art. 114 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego rozporządzenia (UE) nr .../2010 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie homologacji i nadzoru rynku pojazdów dwu- lub trzykołowych oraz czterokołowców

COM(2010) 542 wersja ostateczna – 2010/0271 (COD).

Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 17 grudnia 2010 r.

Na 468. sesji plenarnej w dniach 19–20 stycznia 2011 r. (posiedzenie z 19 stycznia) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny jednomyślnie przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | Kryzys finansowo-gospodarczy, którego Europa doświadczyła w 2008 r., nie oszczędził sektora motocykli. W okresie od ostatniego kwartału 2008 r. do ostatniego kwartału 2010 r. unijny rynek w tej branży skurczył się o 33 %, co przyniosło niekorzystne skutki w sferze zatrudnienia. |
| --- | --- |

1.1

Kryzys finansowo-gospodarczy, którego Europa doświadczyła w 2008 r., nie oszczędził sektora motocykli. W okresie od ostatniego kwartału 2008 r. do ostatniego kwartału 2010 r. unijny rynek w tej branży skurczył się o 33 %, co przyniosło niekorzystne skutki w sferze zatrudnienia.

| 1.2 | Niezależnie od panującej obecnie sytuacji, EKES z zadowoleniem przyjął przedstawiony przez Komisję Europejską wniosek dotyczący rozporządzenia, w którym m.in. porusza się dwie delikatne kwestie od dawna już wymagające inicjatywy ustawodawczej, a mianowicie zagadnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego i ochrony środowiska. |
| --- | --- |

1.2

Niezależnie od panującej obecnie sytuacji, EKES z zadowoleniem przyjął przedstawiony przez Komisję Europejską wniosek dotyczący rozporządzenia, w którym m.in. porusza się dwie delikatne kwestie od dawna już wymagające inicjatywy ustawodawczej, a mianowicie zagadnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego i ochrony środowiska.

| 1.3 | Pojazdy kategorii L (1) odgrywają również pewną rolę społeczną, umożliwiając mobilność, przyczyniając się do zmniejszania zagęszczenia ruchu w miastach i stanowiąc alternatywne rozwiązanie na obszarach wiejskich, gdzie dostępność transportu publicznego jest ograniczona. |
| --- | --- |

1.3

Pojazdy kategorii L (1) odgrywają również pewną rolę społeczną, umożliwiając mobilność, przyczyniając się do zmniejszania zagęszczenia ruchu w miastach i stanowiąc alternatywne rozwiązanie na obszarach wiejskich, gdzie dostępność transportu publicznego jest ograniczona.

| 1.4 | Z tego względu EKES zaleca działania na rzecz ograniczenia całkowitego wzrostu kosztów ponoszonych przez konsumentów w związku z proponowanymi zmianami, zwłaszcza w przypadku mniejszych pojazdów mających na celu wspieranie mobilności, tak aby uniknąć dalszego negatywnego oddziaływania na rynek. W związku z powyższym Komitet zaleca, by w rozporządzeniu przewidzieć odpowiedni okres wprowadzający, który pozwoli na wdrożenie proponowanych środków, a także większą elastyczność w zakresie rozwiązań technicznych mających zastosowanie do mniejszych pojazdów, tak aby w dalszym ciągu nie wykraczały one poza możliwości finansowe konsumentów. |
| --- | --- |

1.4

Z tego względu EKES zaleca działania na rzecz ograniczenia całkowitego wzrostu kosztów ponoszonych przez konsumentów w związku z proponowanymi zmianami, zwłaszcza w przypadku mniejszych pojazdów mających na celu wspieranie mobilności, tak aby uniknąć dalszego negatywnego oddziaływania na rynek. W związku z powyższym Komitet zaleca, by w rozporządzeniu przewidzieć odpowiedni okres wprowadzający, który pozwoli na wdrożenie proponowanych środków, a także większą elastyczność w zakresie rozwiązań technicznych mających zastosowanie do mniejszych pojazdów, tak aby w dalszym ciągu nie wykraczały one poza możliwości finansowe konsumentów.

2.   Wprowadzenie

| 2.1 | EKES przyjmuje z zadowoleniem propozycję Komisji Europejskiej mającą na celu uregulowanie szeregu kwestii związanych z homologacją typu i nadzoru rynku w sektorze motocykli. Ten od dawna oczekiwany wniosek zapewnia sektorowi motocykli niezbędną orientację w zakresie przyszłych wymogów dotyczących produkcji pojazdów dwu- lub trzykołowych oraz czterokołowców (pojazdów kategorii L). |
| --- | --- |

2.1

EKES przyjmuje z zadowoleniem propozycję Komisji Europejskiej mającą na celu uregulowanie szeregu kwestii związanych z homologacją typu i nadzoru rynku w sektorze motocykli. Ten od dawna oczekiwany wniosek zapewnia sektorowi motocykli niezbędną orientację w zakresie przyszłych wymogów dotyczących produkcji pojazdów dwu- lub trzykołowych oraz czterokołowców (pojazdów kategorii L).

| 2.2 | Obowiązujące obecnie normy środowiskowe dotyczące pojazdów kategorii L pochodzą z 2006 r. (2) Komisja Europejska proponuje, aby kontynuować postępy w tym zakresie poprzez stopniowe wprowadzanie nowych norm Euro w ciągu nadchodzących dziesięciu lat. We wniosku przewidziano również przepisy dotyczące bezpieczeństwa pojazdów z uwagi na fakt, iż poprawa bezpieczeństwa motocyklistów w ruchu drogowym należy do strategicznych celów Unii Europejskiej na lata 2011–2020 (3). |
| --- | --- |

2.2

Obowiązujące obecnie normy środowiskowe dotyczące pojazdów kategorii L pochodzą z 2006 r. (2) Komisja Europejska proponuje, aby kontynuować postępy w tym zakresie poprzez stopniowe wprowadzanie nowych norm Euro w ciągu nadchodzących dziesięciu lat. We wniosku przewidziano również przepisy dotyczące bezpieczeństwa pojazdów z uwagi na fakt, iż poprawa bezpieczeństwa motocyklistów w ruchu drogowym należy do strategicznych celów Unii Europejskiej na lata 2011–2020 (3).

| 2.3 | Jak już wspomniano we wcześniejszej opinii EKES-u (4), przemysł dwukołowych pojazdów silnikowych w UE ma duże znaczenie dla gospodarki i zatrudnienia. Aż 90 % europejskiej produkcji znajduje się w rękach około setki producentów średniej i dużej wielkości oraz średniej i małej wielkości, którzy działają w różnych krajach UE (głównie we Włoszech, w Wielkiej Brytanii, Niemczech, Francji, Hiszpanii i Austrii, a także w Czechach, Holandii, Portugalii, Słowenii i Szwecji), jak również w Norwegii i Szwajcarii. Na kilku producentów małej lub bardzo małej wielkości przypada pozostałe 10 % europejskiej produkcji. Średnie obroty rzędu 8 mln euro świadczą o dużej liczbie MŚP. W 2007 r. w sektorze produkcji zatrudnionych było 25 tys. osób, natomiast zatrudnienie w całym sektorze motocykli (w tym w sektorze produkcji podzespołów i części oraz w dystrybucji i obsłudze) szacowane było na około 150 tys. osób. |
| --- | --- |

2.3

Jak już wspomniano we wcześniejszej opinii EKES-u (4), przemysł dwukołowych pojazdów silnikowych w UE ma duże znaczenie dla gospodarki i zatrudnienia. Aż 90 % europejskiej produkcji znajduje się w rękach około setki producentów średniej i dużej wielkości oraz średniej i małej wielkości, którzy działają w różnych krajach UE (głównie we Włoszech, w Wielkiej Brytanii, Niemczech, Francji, Hiszpanii i Austrii, a także w Czechach, Holandii, Portugalii, Słowenii i Szwecji), jak również w Norwegii i Szwajcarii. Na kilku producentów małej lub bardzo małej wielkości przypada pozostałe 10 % europejskiej produkcji. Średnie obroty rzędu 8 mln euro świadczą o dużej liczbie MŚP. W 2007 r. w sektorze produkcji zatrudnionych było 25 tys. osób, natomiast zatrudnienie w całym sektorze motocykli (w tym w sektorze produkcji podzespołów i części oraz w dystrybucji i obsłudze) szacowane było na około 150 tys. osób.

| 2.4 | Sytuacja producentów jest bardzo zróżnicowana: należą do nich globalne podmioty, działające we wszystkich segmentach (dwukołowe pojazdy silnikowe różnego przeznaczenia, o różnej pojemności skokowej; skutery o różnej pojemności skokowej; motorowery; pojazdy trzy- i czterokołowe) lub w wysoce wyspecjalizowanych segmentach, a także podmioty krajowe lub nawet lokalne, czasami podobne do zakładów rzemieślniczych ze względu na swą wielkość i proces produkcji. |
| --- | --- |

2.4

Sytuacja producentów jest bardzo zróżnicowana: należą do nich globalne podmioty, działające we wszystkich segmentach (dwukołowe pojazdy silnikowe różnego przeznaczenia, o różnej pojemności skokowej; skutery o różnej pojemności skokowej; motorowery; pojazdy trzy- i czterokołowe) lub w wysoce wyspecjalizowanych segmentach, a także podmioty krajowe lub nawet lokalne, czasami podobne do zakładów rzemieślniczych ze względu na swą wielkość i proces produkcji.

| 2.5 | Spadek popytu wywołany kryzysem w ostatnim kwartale 2008 r. miał szereg negatywnych skutków dla całego sektora pod względem strukturalnym i pod względem zatrudnienia (nastąpił 31-procentowy spadek popytu, a w rezultacie 35-procentowy spadek obrotów i zamówień, co wpłynęło negatywnie na zatrudnienie). W okresie od ostatniego kwartału 2008 r. do ostatniego kwartału 2010 r. unijny rynek tej branży skurczył się o 33 %. Ów spadek popytu również spowodował spadek obrotów i zamówień, a także odbił się niekorzystnie na zatrudnieniu zarówno w sektorze produkcji (głównie poprzez ograniczenie pracy sezonowej, skrócenie czasu pracy i odprawy), jak i wśród dostawców podzespołów i części oraz w dystrybucji, obsłudze i naprawach (szacuje się, że w porównaniu z 2007 r. liczba zatrudnionych w 2010 r. zmniejszyła się o 25 % (5)).
  Tak przedstawia się sytuacja, w której przyjęto wniosek Komisji Europejskiej COM(2010) 542, a którą EKES pragnie uwzględnić, opracowując swoją opinię. |
| --- | --- |

2.5

Spadek popytu wywołany kryzysem w ostatnim kwartale 2008 r. miał szereg negatywnych skutków dla całego sektora pod względem strukturalnym i pod względem zatrudnienia (nastąpił 31-procentowy spadek popytu, a w rezultacie 35-procentowy spadek obrotów i zamówień, co wpłynęło negatywnie na zatrudnienie). W okresie od ostatniego kwartału 2008 r. do ostatniego kwartału 2010 r. unijny rynek tej branży skurczył się o 33 %. Ów spadek popytu również spowodował spadek obrotów i zamówień, a także odbił się niekorzystnie na zatrudnieniu zarówno w sektorze produkcji (głównie poprzez ograniczenie pracy sezonowej, skrócenie czasu pracy i odprawy), jak i wśród dostawców podzespołów i części oraz w dystrybucji, obsłudze i naprawach (szacuje się, że w porównaniu z 2007 r. liczba zatrudnionych w 2010 r. zmniejszyła się o 25 % (5)).

Tak przedstawia się sytuacja, w której przyjęto wniosek Komisji Europejskiej COM(2010) 542, a którą EKES pragnie uwzględnić, opracowując swoją opinię.

3.   Wniosek Komisji Europejskiej

| 3.1 | 4 października 2010 r. Komisja Europejska przyjęła wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie homologacji i nadzoru rynku pojazdów dwu- lub trzykołowych oraz czterokołowców. We wniosku tym wykorzystuje się „podejście dwustopniowe”, które przewiduje przyjęcie w procedurze współdecyzji rozporządzenia ramowego będącego przedmiotem niniejszej opinii, a następnie – w procedurze komitetowej do 2012 r. – czterech aktów delegowanych zawierających:






  1) | wymogi w zakresie efektywności środowiskowej i efektywności napędu pojazdu; |
| --- | --- | --- |

3.1

4 października 2010 r. Komisja Europejska przyjęła wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie homologacji i nadzoru rynku pojazdów dwu- lub trzykołowych oraz czterokołowców. We wniosku tym wykorzystuje się „podejście dwustopniowe”, które przewiduje przyjęcie w procedurze współdecyzji rozporządzenia ramowego będącego przedmiotem niniejszej opinii, a następnie – w procedurze komitetowej do 2012 r. – czterech aktów delegowanych zawierających:

1)

wymogi w zakresie efektywności środowiskowej i efektywności napędu pojazdu;

| 2) | wymogi w zakresie funkcjonalnego bezpieczeństwa pojazdu i związanych z tym kwestii; |
| --- | --- |

2)

wymogi w zakresie funkcjonalnego bezpieczeństwa pojazdu i związanych z tym kwestii;

| 3) | wymogi dotyczące konstrukcji pojazdu; |
| --- | --- |

3)

wymogi dotyczące konstrukcji pojazdu;

| 4) | akt wykonawczy ustalający przepisy administracyjne. |
| --- | --- |

4)

akt wykonawczy ustalający przepisy administracyjne.

Komisja Europejska planuje, iż cały pakiet wejdzie w życie z dniem 1 stycznia 2013 r.

| 3.2 | EKES przyjmuje z zadowoleniem wybrane podejście ustawodawcze mające na celu stopniową poprawę efektywności środowiskowej i zwiększenie bezpieczeństwa pojazdów, a także uproszczenie przepisów dotyczących homologacji typu w odniesieniu do pojazdów kategorii L, w której wprowadza się nowe podkategorie. Takie uproszczenie skutkować będzie uchyleniem 13 dyrektyw oraz zastosowaniem regulaminów EKG ONZ (6) we wszystkich przypadkach, w których będzie to możliwe. Ponadto EKES popiera wznowiony nacisk na kwestię nadzoru rynku, który jest niezbędny do zapewnienia jednakowych warunków konkurowania i ochrony konsumentów przed produktami niezgodnymi z obowiązującymi normami, pochodzącymi głównie z Azji Południowo-Wschodniej. |
| --- | --- |

3.2

EKES przyjmuje z zadowoleniem wybrane podejście ustawodawcze mające na celu stopniową poprawę efektywności środowiskowej i zwiększenie bezpieczeństwa pojazdów, a także uproszczenie przepisów dotyczących homologacji typu w odniesieniu do pojazdów kategorii L, w której wprowadza się nowe podkategorie. Takie uproszczenie skutkować będzie uchyleniem 13 dyrektyw oraz zastosowaniem regulaminów EKG ONZ (6) we wszystkich przypadkach, w których będzie to możliwe. Ponadto EKES popiera wznowiony nacisk na kwestię nadzoru rynku, który jest niezbędny do zapewnienia jednakowych warunków konkurowania i ochrony konsumentów przed produktami niezgodnymi z obowiązującymi normami, pochodzącymi głównie z Azji Południowo-Wschodniej.

4.   Uwagi ogólne

| 4.1 | EKES pozytywnie ocenia całokształt wniosku Komisji Europejskiej, a zwłaszcza przewidziane w nim etapowe terminy stosowania, niemniej Parlament Europejski oraz Rada powinny jeszcze rozważyć pewne jego aspekty, tak by uzyskać wyważone ustawodawstwo wprowadzające opłacalne rozwiązania, szczególnie w kontekście specyfiki tego sektora oraz aktualnego kryzysu finansowo-gospodarczego. |
| --- | --- |

4.1

EKES pozytywnie ocenia całokształt wniosku Komisji Europejskiej, a zwłaszcza przewidziane w nim etapowe terminy stosowania, niemniej Parlament Europejski oraz Rada powinny jeszcze rozważyć pewne jego aspekty, tak by uzyskać wyważone ustawodawstwo wprowadzające opłacalne rozwiązania, szczególnie w kontekście specyfiki tego sektora oraz aktualnego kryzysu finansowo-gospodarczego.

| 4.2 | Zdaniem Komitetu najważniejszym elementem wymagającym uwagi jest harmonogram wprowadzania w pojazdach nowych funkcji, gdyż musi on zapewniać producentom wystarczający czas na wdrożenie różnych przepisów po przyjęciu pełnej treści rozporządzenia i aktów delegowanych. Mając na względzie fakt, że zgodnie z przewidywaniami akty delegowane będą gotowe w ostatecznym kształcie najwcześniej na koniec 2012 r., EKES wyraża przekonanie, iż datę wejścia w życie całego pakietu należy ustalić na 1 stycznia 2014 r., aby zapewnić producentom oraz dostawcom podzespołów i części niezbędny czas na przygotowania. Czas ten potrzebny jest producentom, by mogli się w wystarczającym stopniu zorientować w nowych wymogach oraz opracować wspólnie z dostawcami podzespołów i części odpowiednie rozwiązania, które pozwolą im zastosować się do proponowanych przepisów. |
| --- | --- |

4.2

Zdaniem Komitetu najważniejszym elementem wymagającym uwagi jest harmonogram wprowadzania w pojazdach nowych funkcji, gdyż musi on zapewniać producentom wystarczający czas na wdrożenie różnych przepisów po przyjęciu pełnej treści rozporządzenia i aktów delegowanych. Mając na względzie fakt, że zgodnie z przewidywaniami akty delegowane będą gotowe w ostatecznym kształcie najwcześniej na koniec 2012 r., EKES wyraża przekonanie, iż datę wejścia w życie całego pakietu należy ustalić na 1 stycznia 2014 r., aby zapewnić producentom oraz dostawcom podzespołów i części niezbędny czas na przygotowania. Czas ten potrzebny jest producentom, by mogli się w wystarczającym stopniu zorientować w nowych wymogach oraz opracować wspólnie z dostawcami podzespołów i części odpowiednie rozwiązania, które pozwolą im zastosować się do proponowanych przepisów.

| 4.3 | Wspomniane nowe wymogi trzeba następnie uwzględnić w produkcji, i to w sposób dostępny cenowo dla konsumentów. W obecnej sytuacji ekonomicznej kwestia ta nabiera szczególnego znaczenia. Dodatkowy procentowy wzrost kosztów dla konsumentów, wynikający z zastosowania różnych przepisów dotyczących środowiska i bezpieczeństwa proponowanych w rozporządzeniu, szacuje się (7) na poziomie od + 5 % do + 10 % w przypadku wyższych segmentów tego rynku (motocykle powyżej 750 cm3) oraz aż do + 30 % w przypadku niższych segmentów (motocykle poniżej 300 cm3). Ów ponadtrzydziestoprocentowy wzrost wydaje się nieproporcjonalny i grozi zniechęceniem konsumentów do nabywania nowych pojazdów, co z kolei spowoduje starzenie się pojazdów dopuszczonych do ruchu, ze szkodą dla środowiska i bezpieczeństwa, a także dla przemysłu, zatrudnienia i społeczeństwa. Pod względem liczby, małe i średnie motocykle stanowią ponad 80 % wszystkich pojazdów jednośladowych rejestrowanych w UE. Należy w tym miejscu odnotować, że dwie trzecie motocykli rejestrowanych w UE to pojazdy o pojemności skokowej poniżej 300 cm3, które w większości wykorzystywane są na terenie miast do codziennych dojazdów do pracy oraz w życiu społecznym i zawodowym. |
| --- | --- |

4.3

Wspomniane nowe wymogi trzeba następnie uwzględnić w produkcji, i to w sposób dostępny cenowo dla konsumentów. W obecnej sytuacji ekonomicznej kwestia ta nabiera szczególnego znaczenia. Dodatkowy procentowy wzrost kosztów dla konsumentów, wynikający z zastosowania różnych przepisów dotyczących środowiska i bezpieczeństwa proponowanych w rozporządzeniu, szacuje się (7) na poziomie od + 5 % do + 10 % w przypadku wyższych segmentów tego rynku (motocykle powyżej 750 cm3) oraz aż do + 30 % w przypadku niższych segmentów (motocykle poniżej 300 cm3). Ów ponadtrzydziestoprocentowy wzrost wydaje się nieproporcjonalny i grozi zniechęceniem konsumentów do nabywania nowych pojazdów, co z kolei spowoduje starzenie się pojazdów dopuszczonych do ruchu, ze szkodą dla środowiska i bezpieczeństwa, a także dla przemysłu, zatrudnienia i społeczeństwa. Pod względem liczby, małe i średnie motocykle stanowią ponad 80 % wszystkich pojazdów jednośladowych rejestrowanych w UE. Należy w tym miejscu odnotować, że dwie trzecie motocykli rejestrowanych w UE to pojazdy o pojemności skokowej poniżej 300 cm3, które w większości wykorzystywane są na terenie miast do codziennych dojazdów do pracy oraz w życiu społecznym i zawodowym.

| 4.4 | Z perspektywy ochrony środowiska należy z zadowoleniem przyjąć zaproponowany przez Komisję Europejską horyzont czasowy dotyczący wprowadzania kolejnych norm środowiskowych Euro, niemniej EKES odnotowuje, iż wydaje się, że w projekcie rozporządzenia działa się w pewnym stopniu na niekorzyść technologii hybrydowej, gdyż w jej przypadku obowiązują te same wartości graniczne, co w odniesieniu do silników z zapłonem samoczynnym, chociaż paliwem wykorzystywanym obecnie w tego typu pojazdach jest benzyna. |
| --- | --- |

4.4

Z perspektywy ochrony środowiska należy z zadowoleniem przyjąć zaproponowany przez Komisję Europejską horyzont czasowy dotyczący wprowadzania kolejnych norm środowiskowych Euro, niemniej EKES odnotowuje, iż wydaje się, że w projekcie rozporządzenia działa się w pewnym stopniu na niekorzyść technologii hybrydowej, gdyż w jej przypadku obowiązują te same wartości graniczne, co w odniesieniu do silników z zapłonem samoczynnym, chociaż paliwem wykorzystywanym obecnie w tego typu pojazdach jest benzyna.

| 4.5 | Z perspektywy bezpieczeństwa, EKES przyjmuje z zadowoleniem podejście ustawodawcze zastosowane w odniesieniu do zaawansowanych układów hamulcowych w motocyklach, przypomina (8) jednakże o potrzebie należytej oceny opłacalności różnych systemów w zależności od rodzaju produktu i sposobów jego użytkowania. Komitet popiera neutralne z technologicznego punktu widzenia podejście w dziedzinie zaawansowanych układów hamulcowych, przyjęte z myślą o zapewnieniu producentom niezbędnej elastyczności oraz o pobudzanie innowacji w interesie konsumentów. |
| --- | --- |

4.5

Z perspektywy bezpieczeństwa, EKES przyjmuje z zadowoleniem podejście ustawodawcze zastosowane w odniesieniu do zaawansowanych układów hamulcowych w motocyklach, przypomina (8) jednakże o potrzebie należytej oceny opłacalności różnych systemów w zależności od rodzaju produktu i sposobów jego użytkowania. Komitet popiera neutralne z technologicznego punktu widzenia podejście w dziedzinie zaawansowanych układów hamulcowych, przyjęte z myślą o zapewnieniu producentom niezbędnej elastyczności oraz o pobudzanie innowacji w interesie konsumentów.

| 4.6 | Chociaż EKES popiera proponowane terminy stosowania różnych przepisów dotyczących nowych homologacji typu, wydaje się, że w przypadku pojazdów zarejestrowanych zgodnie z obowiązującą homologacją typu potrzeba więcej czasu z uwagi na dodatkowe komplikacje i ciężar kosztów związanych z ich dostosowaniem. |
| --- | --- |

4.6

Chociaż EKES popiera proponowane terminy stosowania różnych przepisów dotyczących nowych homologacji typu, wydaje się, że w przypadku pojazdów zarejestrowanych zgodnie z obowiązującą homologacją typu potrzeba więcej czasu z uwagi na dodatkowe komplikacje i ciężar kosztów związanych z ich dostosowaniem.

| 4.7 | Komitet z zadowoleniem przyjmuje również wzmożoną uwagę, jaką poświęca się środkom zabezpieczającym przed nieuprawnionymi manipulacjami w pojazdach o osiągach ograniczonych uregulowaniami prawnymi oraz przepisom dotyczącym nadzoru rynku, z myślą o niedopuszczeniu pojazdów nieodpowiadających wymogom homologacji typu na rynek UE. W tych obszarach kluczową rolę będą miały do odegrania także państwa członkowskie poprzez regularne inspekcje pojazdów dopuszczonych do ruchu oraz kontrolę w punktach dystrybucji. |
| --- | --- |

4.7

Komitet z zadowoleniem przyjmuje również wzmożoną uwagę, jaką poświęca się środkom zabezpieczającym przed nieuprawnionymi manipulacjami w pojazdach o osiągach ograniczonych uregulowaniami prawnymi oraz przepisom dotyczącym nadzoru rynku, z myślą o niedopuszczeniu pojazdów nieodpowiadających wymogom homologacji typu na rynek UE. W tych obszarach kluczową rolę będą miały do odegrania także państwa członkowskie poprzez regularne inspekcje pojazdów dopuszczonych do ruchu oraz kontrolę w punktach dystrybucji.

5.   Uwagi szczegółowe

| 5.1 | Artykuł 2 ust. 2 lit. g) stanowi, że zakres zastosowania projektowanego rozporządzenia nie obejmuje „pojazdów przeznaczonych przede wszystkim do użytku poza drogami i zaprojektowanych do jazdy po powierzchniach nieutwardzonych”. Jest to problematyczne z punktu widzenia istniejącej produkcji motocykli terenowych i enduro, która dotychczas podlegała przepisom w zakresie homologacji typu. Ponadto stwarza to niepewność z uwagi na subiektywną interpretację tego wyłączenia w odniesieniu do innych przypadków granicznych. EKES opowiada się za utrzymaniem motocykli terenowych i enduro (9) w zakresie zastosowania przepisów dotyczących homologacji typu, w tym także by uniknąć negatywnych skutków dla środowiska, jak również za ustaleniem jasnych wymogów mających na celu wprowadzenie wyłączeń – niezbędnych ze względu na specyficzne warunki użytkowania tych pojazdów – dotyczących zaawansowanych układów hamulcowych. |
| --- | --- |

5.1

Artykuł 2 ust. 2 lit. g) stanowi, że zakres zastosowania projektowanego rozporządzenia nie obejmuje „pojazdów przeznaczonych przede wszystkim do użytku poza drogami i zaprojektowanych do jazdy po powierzchniach nieutwardzonych”. Jest to problematyczne z punktu widzenia istniejącej produkcji motocykli terenowych i enduro, która dotychczas podlegała przepisom w zakresie homologacji typu. Ponadto stwarza to niepewność z uwagi na subiektywną interpretację tego wyłączenia w odniesieniu do innych przypadków granicznych. EKES opowiada się za utrzymaniem motocykli terenowych i enduro (9) w zakresie zastosowania przepisów dotyczących homologacji typu, w tym także by uniknąć negatywnych skutków dla środowiska, jak również za ustaleniem jasnych wymogów mających na celu wprowadzenie wyłączeń – niezbędnych ze względu na specyficzne warunki użytkowania tych pojazdów – dotyczących zaawansowanych układów hamulcowych.

| 5.2 | EKES z zadowoleniem przyjmuje również zniesienie opcji umożliwiającej ograniczenie maksymalnej mocy netto silnika do 74 kW, wykorzystywanej obecnie tylko w jednym państwie członkowskim, gdyż przyczynia się ono do realizacji celów urzeczywistnienia rynku wewnętrznego UE. |
| --- | --- |

5.2

EKES z zadowoleniem przyjmuje również zniesienie opcji umożliwiającej ograniczenie maksymalnej mocy netto silnika do 74 kW, wykorzystywanej obecnie tylko w jednym państwie członkowskim, gdyż przyczynia się ono do realizacji celów urzeczywistnienia rynku wewnętrznego UE.

| 5.3 | Komitet kwestionuje proporcjonalność przepisu wymagającego wyposażania w system diagnostyki pokładowej pojazdów kategorii L1 i L2, z uwagi na fakt, iż związane tym konsekwencje techniczne pociągają za sobą koszt niewspółmierny do niskiej ceny zakupu tego rodzaju pojazdów (około 1 000 EUR). EKES pragnie podkreślić społeczną rolę, jaką odgrywają motorowery, zapewniając mobilność, dostęp do edukacji i możliwość podjęcia pracy osobom młodym oraz tym grupom społecznym, dla których wspomniane pojazdy są jedynym dostępnym cenowo prywatnym środkiem lokomocji, w miastach oraz w szczególnym zakresie na obszarach wiejskich, gdzie dostępność transportu publicznego jest ograniczona. |
| --- | --- |

5.3

Komitet kwestionuje proporcjonalność przepisu wymagającego wyposażania w system diagnostyki pokładowej pojazdów kategorii L1 i L2, z uwagi na fakt, iż związane tym konsekwencje techniczne pociągają za sobą koszt niewspółmierny do niskiej ceny zakupu tego rodzaju pojazdów (około 1 000 EUR). EKES pragnie podkreślić społeczną rolę, jaką odgrywają motorowery, zapewniając mobilność, dostęp do edukacji i możliwość podjęcia pracy osobom młodym oraz tym grupom społecznym, dla których wspomniane pojazdy są jedynym dostępnym cenowo prywatnym środkiem lokomocji, w miastach oraz w szczególnym zakresie na obszarach wiejskich, gdzie dostępność transportu publicznego jest ograniczona.

| 5.4 | EKES odnotowuje, iż obniżono limity ilościowe dla „małych serii” z obowiązujących obecnie 200 pojazdów do 100 (L4e, L5Be, L6Be, L7Be), 50 (L5Ae), a nawet 20 pojazdów (L1Ae, L1Be, L2e, L6Ae, L7Ae). Zdaniem Komitetu limity te są zbyt niskie i niepraktyczne z punktu widzenia licznych MŚP działających w tym sektorze. Proponuje zatem, by utrzymać aktualnie obowiązujący limit 200 pojazdów, dzięki czemu wspomniane MŚP będą dysponowały pewnymi ograniczonymi wyłączeniami wymogów homologacji typu, których spełnienie jest nieopłacalne ekonomicznie dla tego rodzaju małych przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

5.4

EKES odnotowuje, iż obniżono limity ilościowe dla „małych serii” z obowiązujących obecnie 200 pojazdów do 100 (L4e, L5Be, L6Be, L7Be), 50 (L5Ae), a nawet 20 pojazdów (L1Ae, L1Be, L2e, L6Ae, L7Ae). Zdaniem Komitetu limity te są zbyt niskie i niepraktyczne z punktu widzenia licznych MŚP działających w tym sektorze. Proponuje zatem, by utrzymać aktualnie obowiązujący limit 200 pojazdów, dzięki czemu wspomniane MŚP będą dysponowały pewnymi ograniczonymi wyłączeniami wymogów homologacji typu, których spełnienie jest nieopłacalne ekonomicznie dla tego rodzaju małych przedsiębiorstw.

| 5.5 | Zdaniem EKES-u przedstawione w załączniku I kryteria klasyfikacji dotyczące maksymalnej masy czterokołowców L6e i L7e należy uznać za przedwczesne. Choć wydaje się, że maksymalna masa nie uległa zmianie, określa się ją teraz mianem „masa w stanie gotowym do jazdy”. Nie dość, że takie uregulowanie jest samo w sobie bardziej rygorystyczne, nie uwzględnia ono dodatkowej masy wynikającej z nowych wymogów zaproponowanych w załączniku II, w tym zwłaszcza „przednich i tylnych konstrukcji chroniących”. Jako że charakterystyka techniczna wspomnianych nowych wymogów zostanie określona w aktach delegowanych, ustalenie maksymalnej masy powinno zdaniem EKES-u nastąpić dopiero na podstawie znanych wymogów technicznych. |
| --- | --- |

5.5

Zdaniem EKES-u przedstawione w załączniku I kryteria klasyfikacji dotyczące maksymalnej masy czterokołowców L6e i L7e należy uznać za przedwczesne. Choć wydaje się, że maksymalna masa nie uległa zmianie, określa się ją teraz mianem „masa w stanie gotowym do jazdy”. Nie dość, że takie uregulowanie jest samo w sobie bardziej rygorystyczne, nie uwzględnia ono dodatkowej masy wynikającej z nowych wymogów zaproponowanych w załączniku II, w tym zwłaszcza „przednich i tylnych konstrukcji chroniących”. Jako że charakterystyka techniczna wspomnianych nowych wymogów zostanie określona w aktach delegowanych, ustalenie maksymalnej masy powinno zdaniem EKES-u nastąpić dopiero na podstawie znanych wymogów technicznych.

Bruksela, 19 stycznia 2011 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Staffan NILSSON

---

(1)  Kategoria L obejmuje lekkie dwukołowe pojazdy silnikowe (L1e), trzykołowe motorowery (L2e), dwukołowe motocykle (L3e), dwukołowe motocykle z bocznym wózkiem (L4e), trzykołowe pojazdy silnikowe (L5e), lekkie czterokołowce (L6e) oraz czterokołowce (L7e).

1

(2)  Dyrektywa 2002/51/WE wprowadziła normę Euro 2 (od 2003 r.) oraz Euro 3 (od 2006 r.).

2

(3)  Kierunki polityki bezpieczeństwa ruchu drogowego, Komisja Europejska 2010.

3

Kierunki polityki bezpieczeństwa ruchu drogowego

(4)  Dz.U. C 354 z 28.12.2010, s. 30.

4

(5)  Dane dotyczące Włoch. Źródło: ANCMA (Associazione Nazionale Ciclo Motociclo e Accessori).

5

(6)  Europejska Komisja Gospodarcza ONZ.

6

(7)  Źródło: Stowarzyszenie Europejskich Producentów Motocykli (ACEM). Zob. http://circa.europa.eu/Public/irc/enterprise/automotive/library?l=/mcwg_motorcycle/meeting_june_2009&vm=detailed&sb=Title

7

(8)  CESE 1187/2010, „Strategiczne wytyczne dla bezpieczeństwa ruchu drogowego do 2020 r.”, wrzesień 2010 r.

8

(9)  W rozumieniu art. 2 ust. 4 dyrektywy 2002/51/WE.

9

---

| 17.3.2011 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 84/34 |
| --- | --- | --- | --- |

17.3.2011

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 84/34

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie krótkiej sprzedaży i wybranych aspektów dotyczących swapów ryzyka kredytowego

COM(2010) 482 wersja ostateczna – 2010/0251 (COD)

2011/C 84/07

Sprawozdawca generalny: Peter MORGAN

Parlament Europejski, w dniu 7 października 2010 r., oraz Rada, w dniu 13 października 2010 r., postanowiły, zgodnie z art. 114 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie:

wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie krótkiej sprzedaży i wybranych aspektów dotyczących swapów ryzyka kredytowego

COM(2010) 482 wersja ostateczna – 2010/0251 (COD).

W dniu 20 października 2010 r. Prezydium Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego powierzyło przygotowanie opinii w tej sprawie Sekcji Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji.

Mając na względzie pilny charakter prac, na 468. sesji plenarnej w dniach 19-20 stycznia 2011 r. (posiedzenie z 20 stycznia) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wyznaczył Petera MORGANA na sprawozdawcę generalnego oraz stosunkiem głosów 200 do 4 – 7 osób wstrzymało się od głosu – przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | Krótka sprzedaż papierów wartościowych w instytucjach finansowych została zabroniona przez Wielką Brytanię i inne kraje w reakcji na krach na rynku po upadku banku Lehman Brothers. W odpowiedzi na grecki kryzys długu państwowego władze niemieckie zakazały krótkiej sprzedaży akcji niektórych niemieckich instytucji finansowych, długu państwowego strefy euro oraz niepokrytych pozycji w tym długu z tytułu swapów ryzyka kredytowego. W omawianym rozporządzeniu Komisja proponuje (jako element swojego przeglądu regulacji finansowych i nadzoru finansowego) jednolite ramy – pod nadzorem ESMA – dotyczące zarządzania krótką sprzedażą i swapami ryzyka kredytowego w całej Unii Europejskiej. EKES z zadowoleniem przyjmuje tę inicjatywę, która położy kres sprzecznym systemom prawnym i zapewni przejrzystość w tym sektorze rynków finansowych. |
| --- | --- |

1.1

Krótka sprzedaż papierów wartościowych w instytucjach finansowych została zabroniona przez Wielką Brytanię i inne kraje w reakcji na krach na rynku po upadku banku Lehman Brothers. W odpowiedzi na grecki kryzys długu państwowego władze niemieckie zakazały krótkiej sprzedaży akcji niektórych niemieckich instytucji finansowych, długu państwowego strefy euro oraz niepokrytych pozycji w tym długu z tytułu swapów ryzyka kredytowego. W omawianym rozporządzeniu Komisja proponuje (jako element swojego przeglądu regulacji finansowych i nadzoru finansowego) jednolite ramy – pod nadzorem ESMA – dotyczące zarządzania krótką sprzedażą i swapami ryzyka kredytowego w całej Unii Europejskiej. EKES z zadowoleniem przyjmuje tę inicjatywę, która położy kres sprzecznym systemom prawnym i zapewni przejrzystość w tym sektorze rynków finansowych.

| 1.2 | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny uważa, że ogólny rezultat będzie pozytywny, jeżeli pozwoli się rynkom działać swobodnie w ramach przyjętych regulacji prawnych. EKES podkreśla istotne znaczenie nadzoru zapewnianego przez ESMA. W świetle okoliczności, które uzna za niekorzystne, ESMA może:






  — | zakazać zawierania transakcji sprzedaży lub ograniczyć wartość dokonywanej sprzedaży; |
| --- | --- | --- |

1.2

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny uważa, że ogólny rezultat będzie pozytywny, jeżeli pozwoli się rynkom działać swobodnie w ramach przyjętych regulacji prawnych. EKES podkreśla istotne znaczenie nadzoru zapewnianego przez ESMA. W świetle okoliczności, które uzna za niekorzystne, ESMA może:

—

zakazać zawierania transakcji sprzedaży lub ograniczyć wartość dokonywanej sprzedaży;

| — | zakazać zawierania transakcji krótkiej sprzedaży lub narzucić warunki zawierania takich transakcji; |
| --- | --- |

—

zakazać zawierania transakcji krótkiej sprzedaży lub narzucić warunki zawierania takich transakcji;

| — | zakazać zawierania transakcji dotyczących swapów ryzyka kredytowego dotyczących długu państwowego; |
| --- | --- |

—

zakazać zawierania transakcji dotyczących swapów ryzyka kredytowego dotyczących długu państwowego;

| — | ograniczyć wartość transakcji dotyczących swapów ryzyka kredytowego dłużnika typu państwo oraz |
| --- | --- |

—

ograniczyć wartość transakcji dotyczących swapów ryzyka kredytowego dłużnika typu państwo oraz

| — | zażądać publicznego ujawnienia krótkiej sprzedaży. |
| --- | --- |

—

zażądać publicznego ujawnienia krótkiej sprzedaży.

| 1.3 | Ogólnie rzecz biorąc, EKES oczekiwałby, że uprawnienia te będą wykonywane w pierwszej kolejności przez właściwe organy państw członkowskich. Koordynacja działań państw członkowskich przez ESMA odpowiada istniejącej potrzebie i przyniesie istotne korzyści. EKES oczekiwałby, że bezpośrednie interwencje ze strony ESMA będą miały charakter wyjątkowy, zgodnie z art. 24 rozporządzenia. |
| --- | --- |

1.3

Ogólnie rzecz biorąc, EKES oczekiwałby, że uprawnienia te będą wykonywane w pierwszej kolejności przez właściwe organy państw członkowskich. Koordynacja działań państw członkowskich przez ESMA odpowiada istniejącej potrzebie i przyniesie istotne korzyści. EKES oczekiwałby, że bezpośrednie interwencje ze strony ESMA będą miały charakter wyjątkowy, zgodnie z art. 24 rozporządzenia.

| 1.4 | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny z zadowoleniem przyjmuje propozycję podstaw prawnych zapewniających właściwym organom uprawnienia do żądania dodatkowej przejrzystości instrumentów objętych zakresem stosowania rozporządzenia. Takie rozwiązanie jest korzystne dla codziennego funkcjonowania organów regulacyjnych, inwestorów i rynków. W razie rozpatrywania w przyszłości decyzji odnośnie do podjęcia interwencji można się spodziewać, że organy regulacyjne będą lepiej poinformowane niż dotychczas. |
| --- | --- |

1.4

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny z zadowoleniem przyjmuje propozycję podstaw prawnych zapewniających właściwym organom uprawnienia do żądania dodatkowej przejrzystości instrumentów objętych zakresem stosowania rozporządzenia. Takie rozwiązanie jest korzystne dla codziennego funkcjonowania organów regulacyjnych, inwestorów i rynków. W razie rozpatrywania w przyszłości decyzji odnośnie do podjęcia interwencji można się spodziewać, że organy regulacyjne będą lepiej poinformowane niż dotychczas.

| 1.5 | EKES z zadowoleniem przyjmuje propozycję sformalizowania poprzez ich zharmonizowanie uprawnień do nakładania tymczasowych ograniczeń krótkiej sprzedaży w przypadku zagrożenia stabilności rynku. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny zauważa, że należy jeszcze zdefiniować obiektywne środki zapobiegania niestabilności na rynkach. Obecny próg „znacznego spadku cen” wynoszący 10 % mógłby być zbyt niski dla niektórych instrumentów. |
| --- | --- |

1.5

EKES z zadowoleniem przyjmuje propozycję sformalizowania poprzez ich zharmonizowanie uprawnień do nakładania tymczasowych ograniczeń krótkiej sprzedaży w przypadku zagrożenia stabilności rynku. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny zauważa, że należy jeszcze zdefiniować obiektywne środki zapobiegania niestabilności na rynkach. Obecny próg „znacznego spadku cen” wynoszący 10 % mógłby być zbyt niski dla niektórych instrumentów.

| 1.6 | Z zastrzeżeniem warunków zawartych w punkcie 1.5, Komitet nie uważa, by uzasadniony był całkowity zakaz korzystania z niepokrytych swapów ryzyka kredytowego w każdych okolicznościach. |
| --- | --- |

1.6

Z zastrzeżeniem warunków zawartych w punkcie 1.5, Komitet nie uważa, by uzasadniony był całkowity zakaz korzystania z niepokrytych swapów ryzyka kredytowego w każdych okolicznościach.

| 1.7 | EKES uważa, że proponowane zasady rozrachunku dotyczące niepokrytej krótkiej sprzedaży mogłyby być skuteczniejsze, gdyby istniała przynajmniej elastyczność polegająca na możliwości pokrycia pozycji krótkich w tym samym dniu. Model amerykański, który jest raczej bardziej elastyczny, powinien zapewnić niezbędne zabezpieczenie, nie stawiając jednocześnie podmiotów rynkowych w niekorzystnym położeniu. |
| --- | --- |

1.7

EKES uważa, że proponowane zasady rozrachunku dotyczące niepokrytej krótkiej sprzedaży mogłyby być skuteczniejsze, gdyby istniała przynajmniej elastyczność polegająca na możliwości pokrycia pozycji krótkich w tym samym dniu. Model amerykański, który jest raczej bardziej elastyczny, powinien zapewnić niezbędne zabezpieczenie, nie stawiając jednocześnie podmiotów rynkowych w niekorzystnym położeniu.

| 1.8 | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny popiera propozycję dwuprogowego modelu przejrzystości papierów wartościowych, zakładającego najpierw ujawnienie niepubliczne, a następnie wobec rynku. Taki komunikat jest odpowiedni zarówno dla organów regulacyjnych, jak i dla rynku. |
| --- | --- |

1.8

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny popiera propozycję dwuprogowego modelu przejrzystości papierów wartościowych, zakładającego najpierw ujawnienie niepubliczne, a następnie wobec rynku. Taki komunikat jest odpowiedni zarówno dla organów regulacyjnych, jak i dla rynku.

| 1.9 | EKES wyraża wątpliwości w kwestii przepisu dotyczącego oznaczania zleceń krótkiej sprzedaży. Jego stopień złożoności jest znaczny, użyteczność zaś wątpliwa, poza tym będzie on stanowił obciążenie dla wszystkich systemów obrotu w UE. Inne środki zwiększające przejrzystość wydają się bardziej niż odpowiednie do tego, by umożliwić ESMA i właściwym organom sprawowanie kontroli nad rynkami. |
| --- | --- |

1.9

EKES wyraża wątpliwości w kwestii przepisu dotyczącego oznaczania zleceń krótkiej sprzedaży. Jego stopień złożoności jest znaczny, użyteczność zaś wątpliwa, poza tym będzie on stanowił obciążenie dla wszystkich systemów obrotu w UE. Inne środki zwiększające przejrzystość wydają się bardziej niż odpowiednie do tego, by umożliwić ESMA i właściwym organom sprawowanie kontroli nad rynkami.

| 1.10 | Na swapach ryzyka kredytowego dotyczących długu państwowego skoncentrowały się obawy strefy euro, kiedy wybuchł kryzys długu państwowego. Społeczno-gospodarcze aspekty tego kryzysu są niezwykle ważne dla EKES-u. Komitet uważa, że obrót CDS-ami bez pokrycia zaostrzył kryzys, dlatego przyjmuje z zadowoleniem wniosek dotyczący rozporządzenia. Komitet podziela pogląd Komisji, wyrażony w motywie 16. i 17. uzasadnienia przyjęcia rozporządzenia, że „niepokryta krótka sprzedaż akcji i długu państwowego jest niekiedy uważana za czynnik zwiększający ryzyko niedokonania rozrachunku i zmienność na rynkach. [...] Środki dotyczące długu państwowego i swapów ryzyka kredytowego dłużnika typu państwo, w tym większa przejrzystość i ograniczenia dotyczące niepokrytej krótkiej sprzedaży, powinny nałożyć wymogi, które będą proporcjonalne i jednocześnie będą zapobiegać niekorzystnemu wpływowi na płynność rynków obligacji państwowych i rynków odkupu obligacji państwowych (rynków repo)”. |
| --- | --- |

1.10

Na swapach ryzyka kredytowego dotyczących długu państwowego skoncentrowały się obawy strefy euro, kiedy wybuchł kryzys długu państwowego. Społeczno-gospodarcze aspekty tego kryzysu są niezwykle ważne dla EKES-u. Komitet uważa, że obrót CDS-ami bez pokrycia zaostrzył kryzys, dlatego przyjmuje z zadowoleniem wniosek dotyczący rozporządzenia. Komitet podziela pogląd Komisji, wyrażony w motywie 16. i 17. uzasadnienia przyjęcia rozporządzenia, że „niepokryta krótka sprzedaż akcji i długu państwowego jest niekiedy uważana za czynnik zwiększający ryzyko niedokonania rozrachunku i zmienność na rynkach. [...] Środki dotyczące długu państwowego i swapów ryzyka kredytowego dłużnika typu państwo, w tym większa przejrzystość i ograniczenia dotyczące niepokrytej krótkiej sprzedaży, powinny nałożyć wymogi, które będą proporcjonalne i jednocześnie będą zapobiegać niekorzystnemu wpływowi na płynność rynków obligacji państwowych i rynków odkupu obligacji państwowych (rynków repo)”.

| 1.11 | Podsumowując, Komitet pozytywnie ocenia regulacyjną rolę ESMA w kształcie określonym w rozporządzeniu. Nadmiar interwencji mógłby zdestabilizować rynki. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny z zadowoleniem przyjmuje przepisy dotyczące przejrzystości rynku, które, jak się spodziewa, będą bardzo korzystne. Aprobuje większość przepisów technicznych, z wyjątkiem zastrzeżeń, które przedstawił powyżej. |
| --- | --- |

1.11

Podsumowując, Komitet pozytywnie ocenia regulacyjną rolę ESMA w kształcie określonym w rozporządzeniu. Nadmiar interwencji mógłby zdestabilizować rynki. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny z zadowoleniem przyjmuje przepisy dotyczące przejrzystości rynku, które, jak się spodziewa, będą bardzo korzystne. Aprobuje większość przepisów technicznych, z wyjątkiem zastrzeżeń, które przedstawił powyżej.

| 1.12 | Biorąc pod uwagę szkody, jakie może wyrządzić wszystkim obywatelom dług państwowy, który wymknął się spod kontroli, EKES oczekuje, że UE przyjmie rolę światowego przywódcy, jeśli chodzi o zarządzanie długiem państwowym w przyszłości. |
| --- | --- |

1.12

Biorąc pod uwagę szkody, jakie może wyrządzić wszystkim obywatelom dług państwowy, który wymknął się spod kontroli, EKES oczekuje, że UE przyjmie rolę światowego przywódcy, jeśli chodzi o zarządzanie długiem państwowym w przyszłości.

2.   Wstęp

Krótka sprzedaż

| 2.1 | Termin „krótka sprzedaż” oznacza sprzedaż akcji pożyczonych, a nie posiadanych na własność. Instytucje pożyczające akcje pobierają opłatę, która stanowi dodatkowy dochód dla ich funduszy. Pożyczkobiorca sprzedaje akcje, oczekując, że cena spadnie, tak że w stosownym momencie będzie mógł odkupić akcje po niższej cenie, a następnie zwrócić je pożyczkodawcy, osiągając zysk. Transakcje krótkiej sprzedaży łączą się oczywiście z ryzykiem. Pożyczka akcji może zostać uzgodniona przed sprzedażą (pokryta krótka sprzedaż) lub po sprzedaży („naga” krótka sprzedaż lub niepokryta krótka sprzedaż). |
| --- | --- |

2.1

Termin „krótka sprzedaż” oznacza sprzedaż akcji pożyczonych, a nie posiadanych na własność. Instytucje pożyczające akcje pobierają opłatę, która stanowi dodatkowy dochód dla ich funduszy. Pożyczkobiorca sprzedaje akcje, oczekując, że cena spadnie, tak że w stosownym momencie będzie mógł odkupić akcje po niższej cenie, a następnie zwrócić je pożyczkodawcy, osiągając zysk. Transakcje krótkiej sprzedaży łączą się oczywiście z ryzykiem. Pożyczka akcji może zostać uzgodniona przed sprzedażą (pokryta krótka sprzedaż) lub po sprzedaży („naga” krótka sprzedaż lub niepokryta krótka sprzedaż).

| 2.2 | Krótka sprzedaż może mieć różne zastosowania. Jako że zarówno poszczególne akcje, jak i rynek akcji jako całość mogą doświadczać spadku bądź wzrostu, portfel akcji, który ma wzrastać wraz z rynkiem (pozycja długa), jest narażony na utratę wartości, kiedy na rynku pojawi się spadek. Tego rodzaju „długi” portfel można zabezpieczyć „krótkim” składnikiem. Podczas gdy wiele instytucji jest wyłącznie „długich”, niektóre mogą być tylko „krótkie”. Pozostaje sprawą dyskusyjną, czy najbardziej spekulacyjny jest portfel wyłącznie długi, stawiający na wzrost rynku, czy też portfel krótki, nastawiony na spadek cen. |
| --- | --- |

2.2

Krótka sprzedaż może mieć różne zastosowania. Jako że zarówno poszczególne akcje, jak i rynek akcji jako całość mogą doświadczać spadku bądź wzrostu, portfel akcji, który ma wzrastać wraz z rynkiem (pozycja długa), jest narażony na utratę wartości, kiedy na rynku pojawi się spadek. Tego rodzaju „długi” portfel można zabezpieczyć „krótkim” składnikiem. Podczas gdy wiele instytucji jest wyłącznie „długich”, niektóre mogą być tylko „krótkie”. Pozostaje sprawą dyskusyjną, czy najbardziej spekulacyjny jest portfel wyłącznie długi, stawiający na wzrost rynku, czy też portfel krótki, nastawiony na spadek cen.

| 2.3 | Krótka sprzedaż stosowana jest przez wielu różnych uczestników rynku, poczynając od tradycyjnych przedsiębiorstw zarządzających funduszem, takich jak fundusze emerytalne i zakłady ubezpieczeń, po banki inwestycyjne, fundusze hedgingowe i animatorów rynku. Inwestorzy indywidualni również mogą stosować krótką sprzedaż w ramach swojej strategii inwestycyjnej. Krótką sprzedaż uważa się za dozwoloną technikę inwestowania w normalnych warunkach rynkowych. |
| --- | --- |

2.3

Krótka sprzedaż stosowana jest przez wielu różnych uczestników rynku, poczynając od tradycyjnych przedsiębiorstw zarządzających funduszem, takich jak fundusze emerytalne i zakłady ubezpieczeń, po banki inwestycyjne, fundusze hedgingowe i animatorów rynku. Inwestorzy indywidualni również mogą stosować krótką sprzedaż w ramach swojej strategii inwestycyjnej. Krótką sprzedaż uważa się za dozwoloną technikę inwestowania w normalnych warunkach rynkowych.

| 2.4 | Jak słusznie stwierdza Komisja, krótka sprzedaż to utrwalona, powszechna praktyka na większości rynków finansowych i nie należy mylić jej z nadużyciami na rynku, które są w UE uregulowane osobno. Wręcz przeciwnie, krótka sprzedaż ma pozytywne skutki dla rynków finansowych, takie jak np. znacznie ulepszone opracowywanie informacji na temat przyszłych cen rynkowych na podstawie rynków terminowych, ograniczone ryzyko powstawania baniek finansowych czy większa płynność rynku. |
| --- | --- |

2.4

Jak słusznie stwierdza Komisja, krótka sprzedaż to utrwalona, powszechna praktyka na większości rynków finansowych i nie należy mylić jej z nadużyciami na rynku, które są w UE uregulowane osobno. Wręcz przeciwnie, krótka sprzedaż ma pozytywne skutki dla rynków finansowych, takie jak np. znacznie ulepszone opracowywanie informacji na temat przyszłych cen rynkowych na podstawie rynków terminowych, ograniczone ryzyko powstawania baniek finansowych czy większa płynność rynku.

| 2.5 | We wrześniu 2008 r., kilka dni po ogłoszeniu upadłości przez bank Lehman Brothers, Wielka Brytania zabroniła krótkiej sprzedaży akcji w przedsiębiorstwach finansowych dopuszczonych do obrotu publicznego. Wiele innych państw, w tym USA, nałożyło podobne ograniczenia, jednak o różnym czasie trwania. Nowe rozporządzenie UE pozwoli zapobiec powtórzeniu się takich niekontrolowanych działań. |
| --- | --- |

2.5

We wrześniu 2008 r., kilka dni po ogłoszeniu upadłości przez bank Lehman Brothers, Wielka Brytania zabroniła krótkiej sprzedaży akcji w przedsiębiorstwach finansowych dopuszczonych do obrotu publicznego. Wiele innych państw, w tym USA, nałożyło podobne ograniczenia, jednak o różnym czasie trwania. Nowe rozporządzenie UE pozwoli zapobiec powtórzeniu się takich niekontrolowanych działań.

| 2.6 | Toksyczność instrumentów pochodnych segmentu subprime, wirusowy charakter nowotworu i ogromna skala krachu siłą rzeczy sprowokowały podmioty regulujące do działania, choć wpływ tych instrumentów na przebieg kryzysu jest dyskusyjny. Trudno jest wyobrazić sobie podobne zdarzenie w przyszłości, jakkolwiek istnieją obecnie ramy umożliwiające kontrolowaną reakcję ze strony organów nadzoru i organów regulacyjnych. |
| --- | --- |

2.6

Toksyczność instrumentów pochodnych segmentu subprime, wirusowy charakter nowotworu i ogromna skala krachu siłą rzeczy sprowokowały podmioty regulujące do działania, choć wpływ tych instrumentów na przebieg kryzysu jest dyskusyjny. Trudno jest wyobrazić sobie podobne zdarzenie w przyszłości, jakkolwiek istnieją obecnie ramy umożliwiające kontrolowaną reakcję ze strony organów nadzoru i organów regulacyjnych.

Swapy ryzyka kredytowego

| 2.7 | Swap ryzyka kredytowego (CDS) to instrument pochodny w formie umowy, oparty na bazowych dłużnych papierach wartościowych, takich jak obligacje korporacyjne bądź rządowe (państwowe). Instrument ten stanowi zabezpieczenie w przypadku niewywiązania się ze spłaty zadłużenia. Nabywca zabezpieczenia wnosi kwartalne opłaty – tzw. spread – na rzecz sprzedawcy zabezpieczenia. Spread CDS wynosi tyle, ile trzeba zapłacić za utrzymanie tego instrumentu, i rośnie wraz z oceną ryzyka niewykonania bazowego zobowiązania. |
| --- | --- |

2.7

Swap ryzyka kredytowego (CDS) to instrument pochodny w formie umowy, oparty na bazowych dłużnych papierach wartościowych, takich jak obligacje korporacyjne bądź rządowe (państwowe). Instrument ten stanowi zabezpieczenie w przypadku niewywiązania się ze spłaty zadłużenia. Nabywca zabezpieczenia wnosi kwartalne opłaty – tzw. spread – na rzecz sprzedawcy zabezpieczenia. Spread CDS wynosi tyle, ile trzeba zapłacić za utrzymanie tego instrumentu, i rośnie wraz z oceną ryzyka niewykonania bazowego zobowiązania.

| 2.8 | W przypadku niewypłacalności pożyczkobiorcy sprzedawca zabezpieczenia dokonuje na rzecz kupującego zapłaty wartości nominalnej obligacji w zamian za fizyczne dostarczenie obligacji. Niewykonanie zobowiązania może dotyczyć zdarzeń takich jak niedokonanie płatności, restrukturyzacja lub upadłość. Większość CDS mieści się w przedziale 10-20 mln dolarów z terminem zapadalności od roku do 10 lat. CDS jest podobny do ubezpieczenia kredytu, chociaż nie podlega regulacjom dotyczącym ubezpieczeń. |
| --- | --- |

2.8

W przypadku niewypłacalności pożyczkobiorcy sprzedawca zabezpieczenia dokonuje na rzecz kupującego zapłaty wartości nominalnej obligacji w zamian za fizyczne dostarczenie obligacji. Niewykonanie zobowiązania może dotyczyć zdarzeń takich jak niedokonanie płatności, restrukturyzacja lub upadłość. Większość CDS mieści się w przedziale 10-20 mln dolarów z terminem zapadalności od roku do 10 lat. CDS jest podobny do ubezpieczenia kredytu, chociaż nie podlega regulacjom dotyczącym ubezpieczeń.

| 2.9 | Inwestorzy mogą nabywać i sprzedawać zabezpieczenie, nie posiadając żadnego tytułu własności ubezpieczanego zadłużenia. Takie swapy ryzyka kredytowego bez pokrycia umożliwiają uczestnikom rynku spekulowanie na długu i wiarygodności kredytowej emitenta. Przykładowo gdyby dostawca General Motors zaniepokoił się, że GM jest potencjalnie niewypłacalne, nagie swapy ryzyka kredytowego z tytułu obligacji GM mogłyby mu zapewnić zabezpieczenie. Podobnie inwestorzy inwestujący w dług państwowy mogą wykorzystać swapy ryzyka kredytowego, by tworzyć syntetyczne pozycje krótkie i długie z tytułu wybranych obligacji, co w pewnych wypadkach może być lepszym sposobem stworzenia portfela. |
| --- | --- |

2.9

Inwestorzy mogą nabywać i sprzedawać zabezpieczenie, nie posiadając żadnego tytułu własności ubezpieczanego zadłużenia. Takie swapy ryzyka kredytowego bez pokrycia umożliwiają uczestnikom rynku spekulowanie na długu i wiarygodności kredytowej emitenta. Przykładowo gdyby dostawca General Motors zaniepokoił się, że GM jest potencjalnie niewypłacalne, nagie swapy ryzyka kredytowego z tytułu obligacji GM mogłyby mu zapewnić zabezpieczenie. Podobnie inwestorzy inwestujący w dług państwowy mogą wykorzystać swapy ryzyka kredytowego, by tworzyć syntetyczne pozycje krótkie i długie z tytułu wybranych obligacji, co w pewnych wypadkach może być lepszym sposobem stworzenia portfela.

| 2.10 | Należy uniknąć mylenia dwóch pojęć: nagich swapów ryzyka kredytowego i nagiej krótkiej sprzedaży akcji. W tym drugim przypadku pożyczona akcja jest sprzedawana. Koncepcja ta może być problematyczna. W przypadku nagich swapów ryzyka kredytowego nie ma mowy o sprzedaży. Zainteresowany zawarciem transakcji kupujący kupił opcję na obligację od zainteresowanego zawarciem transakcji sprzedającego. Jak to ma miejsce na każdym rynku, uzgodniono cenę. Wyniki obligacji bazowej zdecydują o tym, która strona zrealizuje zysk. Nagi swap ryzyka kredytowego stanowi największy segment tego typu swapów. |
| --- | --- |

2.10

Należy uniknąć mylenia dwóch pojęć: nagich swapów ryzyka kredytowego i nagiej krótkiej sprzedaży akcji. W tym drugim przypadku pożyczona akcja jest sprzedawana. Koncepcja ta może być problematyczna. W przypadku nagich swapów ryzyka kredytowego nie ma mowy o sprzedaży. Zainteresowany zawarciem transakcji kupujący kupił opcję na obligację od zainteresowanego zawarciem transakcji sprzedającego. Jak to ma miejsce na każdym rynku, uzgodniono cenę. Wyniki obligacji bazowej zdecydują o tym, która strona zrealizuje zysk. Nagi swap ryzyka kredytowego stanowi największy segment tego typu swapów.

| 2.11 | W maju 2010 r. Niemcy ogłosiły zakaz korzystania ze swapów ryzyka kredytowego bez pokrycia wobec państw strefy euro, jak również zakaz niepokrytej krótkiej sprzedaży długu państwowego strefy euro oraz papierów wartościowych niektórych niemieckich instytucji finansowych. Organ regulacyjny uzasadnił swoje posunięcie „nadmierną zmiennością rynku dłużnych papierów wartościowych”. Posunięcie to zaskoczyło inne państwa członkowskie i zakłóciło funkcjonowanie rynku. Podobnie jak w przypadku krótkiej sprzedaży papierów wartościowych, uprawnienia regulacyjne UE i przepisy, jakie wprowadzi, zapobiegną powtórzeniu się w przyszłości tego rodzaju niespodziewanych jednostronnych działań. |
| --- | --- |

2.11

W maju 2010 r. Niemcy ogłosiły zakaz korzystania ze swapów ryzyka kredytowego bez pokrycia wobec państw strefy euro, jak również zakaz niepokrytej krótkiej sprzedaży długu państwowego strefy euro oraz papierów wartościowych niektórych niemieckich instytucji finansowych. Organ regulacyjny uzasadnił swoje posunięcie „nadmierną zmiennością rynku dłużnych papierów wartościowych”. Posunięcie to zaskoczyło inne państwa członkowskie i zakłóciło funkcjonowanie rynku. Podobnie jak w przypadku krótkiej sprzedaży papierów wartościowych, uprawnienia regulacyjne UE i przepisy, jakie wprowadzi, zapobiegną powtórzeniu się w przyszłości tego rodzaju niespodziewanych jednostronnych działań.

| 2.12 | O ile skupienie uwagi na swapach ryzyka kredytowego jest uzasadnione, o tyle nadal istnieje niebezpieczeństwo, że oznacza to zajmowanie się oznakami problemu, a nie jego źródłami. Przyczyną jest nierozwiązany dylemat polityczno-ekonomiczny, w którego kontekście unia walutowa staje wobec kryzysu związanego z długiem. Dylemat ten wywołał gospodarczą niepewność. Pożyczkodawcy muszą zabezpieczyć swoje ryzyko. Oportuniści starają się osiągnąć zysk, wykorzystując tę niepewność. Trudno jest oddzielić od siebie te dwie sprawy. Być może bankowcy czerpią korzyści, jednak rządy strefy euro stwarzają im do tego wszelkie okazje. |
| --- | --- |

2.12

O ile skupienie uwagi na swapach ryzyka kredytowego jest uzasadnione, o tyle nadal istnieje niebezpieczeństwo, że oznacza to zajmowanie się oznakami problemu, a nie jego źródłami. Przyczyną jest nierozwiązany dylemat polityczno-ekonomiczny, w którego kontekście unia walutowa staje wobec kryzysu związanego z długiem. Dylemat ten wywołał gospodarczą niepewność. Pożyczkodawcy muszą zabezpieczyć swoje ryzyko. Oportuniści starają się osiągnąć zysk, wykorzystując tę niepewność. Trudno jest oddzielić od siebie te dwie sprawy. Być może bankowcy czerpią korzyści, jednak rządy strefy euro stwarzają im do tego wszelkie okazje.

| 2.13 | W świetle powyższego oraz biorąc pod uwagę szkody, jakie może wyrządzić wszystkim obywatelom dług państwowy, który wymknął się spod kontroli, EKES oczekuje, że UE przyjmie rolę światowego przywódcy, jeśli chodzi o zarządzanie długiem państwowym w przyszłości. |
| --- | --- |

2.13

W świetle powyższego oraz biorąc pod uwagę szkody, jakie może wyrządzić wszystkim obywatelom dług państwowy, który wymknął się spod kontroli, EKES oczekuje, że UE przyjmie rolę światowego przywódcy, jeśli chodzi o zarządzanie długiem państwowym w przyszłości.

3.   Streszczenie rozporządzenia

| 3.1 | Wniosek obejmuje instrumenty takie jak akcje i derywaty akcyjne, obligacje państwowe i derywaty bazujące na obligacjach państwowych, a także swapy ryzyka kredytowego powiązane z emitentami państwowymi. |
| --- | --- |

3.1

Wniosek obejmuje instrumenty takie jak akcje i derywaty akcyjne, obligacje państwowe i derywaty bazujące na obligacjach państwowych, a także swapy ryzyka kredytowego powiązane z emitentami państwowymi.

| 3.2 | We wniosku przewiduje się zastosowanie wymogów przejrzystości do osób fizycznych i prawnych (zwanych dalej osobami) posiadających znaczne pozycje krótkie netto związane z unijnymi akcjami lub unijnym długiem państwowym oraz do osób posiadających znaczne pozycje z tytułu swapów ryzyka kredytowego, które są związane z unijnym długiem państwowym. |
| --- | --- |

3.2

We wniosku przewiduje się zastosowanie wymogów przejrzystości do osób fizycznych i prawnych (zwanych dalej osobami) posiadających znaczne pozycje krótkie netto związane z unijnymi akcjami lub unijnym długiem państwowym oraz do osób posiadających znaczne pozycje z tytułu swapów ryzyka kredytowego, które są związane z unijnym długiem państwowym.

| 3.3 | W przypadku akcji zaproponowano dwuprogowy model przejrzystości: niższy próg wiąże się z obowiązkiem niepublicznego zgłoszenia pozycji wobec odpowiedniego organu regulacyjnego, a wyższy próg skutkuje obowiązkiem ujawnienia pozycji wobec rynku. |
| --- | --- |

3.3

W przypadku akcji zaproponowano dwuprogowy model przejrzystości: niższy próg wiąże się z obowiązkiem niepublicznego zgłoszenia pozycji wobec odpowiedniego organu regulacyjnego, a wyższy próg skutkuje obowiązkiem ujawnienia pozycji wobec rynku.

| 3.4 | Proponowany niższy próg wynosi 0,2 % wyemitowanego kapitału akcyjnego. Wyższy próg wynosi 0,5 %. |
| --- | --- |

3.4

Proponowany niższy próg wynosi 0,2 % wyemitowanego kapitału akcyjnego. Wyższy próg wynosi 0,5 %.

| 3.5 | W przypadku unijnego długu państwowego wymagane jest niepubliczne ujawnienie znacznych:






  — | pozycji krótkich netto z tytułu długu państwowego; |
| --- | --- | --- |

3.5

W przypadku unijnego długu państwowego wymagane jest niepubliczne ujawnienie znacznych:

—

pozycji krótkich netto z tytułu długu państwowego;

| — | pozycji swapu ryzyka kredytowego bez pokrycia związanych z długiem państwowym. |
| --- | --- |

—

pozycji swapu ryzyka kredytowego bez pokrycia związanych z długiem państwowym.

| 3.6 | Zgłoszenie jest wymagane również w przypadku zajęcia krótkich pozycji w drodze transakcji poza rynkiem regulowanym lub za pomocą instrumentów pochodnych, np. opcji, kontraktów terminowych futures itp. |
| --- | --- |

3.6

Zgłoszenie jest wymagane również w przypadku zajęcia krótkich pozycji w drodze transakcji poza rynkiem regulowanym lub za pomocą instrumentów pochodnych, np. opcji, kontraktów terminowych futures itp.

| 3.7 | Istnieje również wymóg oznaczania krótkiej sprzedaży w każdym systemie obrotu, co umożliwia danemu systemowi publikowanie informacji dziennej na temat wolumenu zleceń krótkiej sprzedaży. |
| --- | --- |

3.7

Istnieje również wymóg oznaczania krótkiej sprzedaży w każdym systemie obrotu, co umożliwia danemu systemowi publikowanie informacji dziennej na temat wolumenu zleceń krótkiej sprzedaży.

| 3.8 | Osoby zawierające transakcję krótkiej sprzedaży akcji lub instrumentów długu państwowego muszą przed tą sprzedażą pożyczyć dany instrument, zawrzeć umowę pożyczki instrumentu lub zawrzeć inne umowy, których postanowienia zapewniają możliwość pożyczenia papieru wartościowego, tak aby rozrachunku można było dokonać w terminie. |
| --- | --- |

3.8

Osoby zawierające transakcję krótkiej sprzedaży akcji lub instrumentów długu państwowego muszą przed tą sprzedażą pożyczyć dany instrument, zawrzeć umowę pożyczki instrumentu lub zawrzeć inne umowy, których postanowienia zapewniają możliwość pożyczenia papieru wartościowego, tak aby rozrachunku można było dokonać w terminie.

| 3.9 | Jeżeli osoba dokonująca krótkiej sprzedaży nie jest w stanie dostarczyć akcji w celu rozliczenia transakcji w terminie, system obrotu nabywa akcje w celu dokończenia sprzedaży i obciąża kosztami sprzedającego. Do momentu rozliczenia transakcji wobec dokonującego krótkiej sprzedaży naliczana jest dzienna opłata. |
| --- | --- |

3.9

Jeżeli osoba dokonująca krótkiej sprzedaży nie jest w stanie dostarczyć akcji w celu rozliczenia transakcji w terminie, system obrotu nabywa akcje w celu dokończenia sprzedaży i obciąża kosztami sprzedającego. Do momentu rozliczenia transakcji wobec dokonującego krótkiej sprzedaży naliczana jest dzienna opłata.

| 3.10 | Termin rozliczenia transakcji różni się w zależności od państwa. Ogólnie rzecz biorąc rozliczanie transakcji to sprawa, którą należy się zająć. |
| --- | --- |

3.10

Termin rozliczenia transakcji różni się w zależności od państwa. Ogólnie rzecz biorąc rozliczanie transakcji to sprawa, którą należy się zająć.

| 3.11 | W wyjątkowych okolicznościach niezbędne może być zakazanie lub ograniczenie krótkiej sprzedaży, która poza tym jest dopuszczalna lub obciążona niewielkim ryzykiem. W takim przypadku właściwe organy powinny zostać tymczasowo uprawnione do egzekwowania większej przejrzystości lub nakładania ograniczeń na rynek. |
| --- | --- |

3.11

W wyjątkowych okolicznościach niezbędne może być zakazanie lub ograniczenie krótkiej sprzedaży, która poza tym jest dopuszczalna lub obciążona niewielkim ryzykiem. W takim przypadku właściwe organy powinny zostać tymczasowo uprawnione do egzekwowania większej przejrzystości lub nakładania ograniczeń na rynek.

| 3.12 | Ze względu na ogólnounijne konsekwencje takich działań Europejski Organ Nadzoru nad Giełdami i Papierami Wartościowymi (ESMA) odgrywać będzie dwie kluczowe role: koordynowanie interwencji w różnych państwach członkowskich oraz zatwierdzanie ograniczeń wprowadzonych przez każde z państw członkowskich, szczególnie jeżeli chodzi o czas obowiązywania ograniczeń. |
| --- | --- |

3.12

Ze względu na ogólnounijne konsekwencje takich działań Europejski Organ Nadzoru nad Giełdami i Papierami Wartościowymi (ESMA) odgrywać będzie dwie kluczowe role: koordynowanie interwencji w różnych państwach członkowskich oraz zatwierdzanie ograniczeń wprowadzonych przez każde z państw członkowskich, szczególnie jeżeli chodzi o czas obowiązywania ograniczeń.

| 3.13 | Jeżeli sytuacja powoduje konsekwencje wykraczające poza granice danego kraju i ESMA uzna, że kroki podjęte przez właściwy organ nie są odpowiednie, ESMA ma możliwość interwencji uchylającej środki zastosowane przez właściwy organ państwa członkowskiego. |
| --- | --- |

3.13

Jeżeli sytuacja powoduje konsekwencje wykraczające poza granice danego kraju i ESMA uzna, że kroki podjęte przez właściwy organ nie są odpowiednie, ESMA ma możliwość interwencji uchylającej środki zastosowane przez właściwy organ państwa członkowskiego.

| 3.14 | Komisja została uprawniona do bardziej szczegółowego określania kryteriów i czynników, które powinny być brane pod uwagę przez właściwe organy i ESMA przy ustalaniu, czy niekorzystne zdarzenia lub okoliczności stanowią poważne zagrożenie dla stabilności finansowej lub zaufania do rynków. |
| --- | --- |

3.14

Komisja została uprawniona do bardziej szczegółowego określania kryteriów i czynników, które powinny być brane pod uwagę przez właściwe organy i ESMA przy ustalaniu, czy niekorzystne zdarzenia lub okoliczności stanowią poważne zagrożenie dla stabilności finansowej lub zaufania do rynków.

| 3.15 | Właściwe organy otrzymują uprawnienie do nałożenia bardzo krótkotrwałego zakazu dotyczącego krótkiej sprzedaży instrumentów lub wprowadzenia innego ograniczenia transakcji, aby zapobiec niekontrolowanemu spadkowi ceny. Ten „automatyczny wyłącznik” byłby uruchamiany w oparciu o obiektywne kryteria. |
| --- | --- |

3.15

Właściwe organy otrzymują uprawnienie do nałożenia bardzo krótkotrwałego zakazu dotyczącego krótkiej sprzedaży instrumentów lub wprowadzenia innego ograniczenia transakcji, aby zapobiec niekontrolowanemu spadkowi ceny. Ten „automatyczny wyłącznik” byłby uruchamiany w oparciu o obiektywne kryteria.

| 3.16 | Właściwe organy otrzymują zgodnie z wnioskiem wszystkie uprawnienia niezbędne do egzekwowania przepisów. Wniosek zawiera wymóg, zgodnie z którym państwa członkowskie powinny ustanowić zasady dotyczące środków administracyjnych, sankcji i kar pieniężnych konieczne do wdrożenia i egzekwowania wniosku. |
| --- | --- |

3.16

Właściwe organy otrzymują zgodnie z wnioskiem wszystkie uprawnienia niezbędne do egzekwowania przepisów. Wniosek zawiera wymóg, zgodnie z którym państwa członkowskie powinny ustanowić zasady dotyczące środków administracyjnych, sankcji i kar pieniężnych konieczne do wdrożenia i egzekwowania wniosku.

Bruksela, 20 stycznia 2011 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Staffan NILSSON

---

| 17.3.2011 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 84/38 |
| --- | --- | --- | --- |

17.3.2011

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 84/38

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie zielonej księgi na rzecz adekwatnych, stabilnych i bezpiecznych systemów emerytalnych w Europie

COM(2010) 365 wersja ostateczna

2011/C 84/08

Sprawozdawca: Petru Sorin DANDEA

Współsprawozdawca: Krzysztof PATER

Dnia 9 lipca 2010 r. Komisja Europejska, działając na podstawie art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

Zielonej księgi na rzecz adekwatnych, stabilnych i bezpiecznych systemów emerytalnych w Europie

COM(2010) 365 wersja ostateczna.

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 16 grudnia 2010 r.

Na 468. sesji plenarnej w dniach 19–20 stycznia 2011 r. (posiedzenie z 20 stycznia) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 185 do 9 – 8 osób wstrzymało się od głosu – przyjął następującą opinię:

1.   Główne zalecenia

| 1.1 | Jak stwierdzono w Zielonej księdze na rzecz adekwatnych, stabilnych i bezpiecznych systemów emerytalnych w Europie, państwa członkowskie mają swobodę określania podstaw swoich systemów zabezpieczenia społecznego, a tym samym określania struktur i funkcjonowania systemów emerytalnych, a zarazem są w pełni odpowiedzialne za te działania. EKES uważa jednak, że skoordynowane podejście na szczeblu UE może być przydatne z punktu widzenia spójności oraz przyczynić się do zapewnienia zgodności krajowych systemów emerytalnych z ujęciem kwestii społecznych i zatrudnienia w strategii „Europa 2020”, zważywszy że zatrudnienie jest kluczowym czynnikiem stabilności systemów emerytalnych. Uwagi EKES-u należy uwzględniać w całości, a nie wybiórczo. |
| --- | --- |

1.1

Jak stwierdzono w Zielonej księdze na rzecz adekwatnych, stabilnych i bezpiecznych systemów emerytalnych w Europie, państwa członkowskie mają swobodę określania podstaw swoich systemów zabezpieczenia społecznego, a tym samym określania struktur i funkcjonowania systemów emerytalnych, a zarazem są w pełni odpowiedzialne za te działania. EKES uważa jednak, że skoordynowane podejście na szczeblu UE może być przydatne z punktu widzenia spójności oraz przyczynić się do zapewnienia zgodności krajowych systemów emerytalnych z ujęciem kwestii społecznych i zatrudnienia w strategii „Europa 2020”, zważywszy że zatrudnienie jest kluczowym czynnikiem stabilności systemów emerytalnych. Uwagi EKES-u należy uwzględniać w całości, a nie wybiórczo.

| 1.2 | Decyzje o reformie systemu emerytalnego podejmuje się na poziomie krajowym, biorąc pod uwagę specyfikę warunków danego państwa i jego historii oraz dążąc do zapewnienia adekwatnego i stabilnego systemu emerytalnego. Żadnej konkretnej metody reformowania systemu emerytalnego nie należy – pośrednio czy bezpośrednio – wspierać ani odrzucać za pomocą regulacji UE. W opiniach przyjętych w 2000 i 2004 r. (1) EKES podkreślił, że dziedzina ta powinna być pozostawiona partnerom społecznym. Mimo poważnych różnic między krajowymi systemami emerytalnymi, EKES sądzi, że istnieje wystarczająco wiele wspólnych elementów, którymi można się zająć na poziomie UE, od koordynacji polityki po tworzenie przepisów, nie przekraczając kompetencji UE w dziedzinie kapitałowych systemów emerytalnych. |
| --- | --- |

1.2

Decyzje o reformie systemu emerytalnego podejmuje się na poziomie krajowym, biorąc pod uwagę specyfikę warunków danego państwa i jego historii oraz dążąc do zapewnienia adekwatnego i stabilnego systemu emerytalnego. Żadnej konkretnej metody reformowania systemu emerytalnego nie należy – pośrednio czy bezpośrednio – wspierać ani odrzucać za pomocą regulacji UE. W opiniach przyjętych w 2000 i 2004 r. (1) EKES podkreślił, że dziedzina ta powinna być pozostawiona partnerom społecznym. Mimo poważnych różnic między krajowymi systemami emerytalnymi, EKES sądzi, że istnieje wystarczająco wiele wspólnych elementów, którymi można się zająć na poziomie UE, od koordynacji polityki po tworzenie przepisów, nie przekraczając kompetencji UE w dziedzinie kapitałowych systemów emerytalnych.

| 1.3 | Propozycje zawarte w zielonej księdze powinny zostać umieszczone w ogólnym kontekście społecznej gospodarki rynkowej. Kryzys negatywnie odbija się na wzroście, zatrudnieniu i emeryturach. UE wywiązałaby się ze swego zadania udzielania wsparcia, gdyby wprowadziła strukturalną politykę na rzecz ożywienia gospodarczego służącą szybszemu wzrostowi ukierunkowanemu na jakość, który byłby osiągnięty dzięki aktywnej polityce zatrudnienia, szkoleniu zawodowemu, inwestycjom i innowacjom, co prowadziłoby do tworzenia większej liczby godziwych miejsc pracy, co z kolei doprowadziłoby do stabilizacji systemów repartycyjnych istniejących w państwach członkowskich. Systemy te są silnymi amortyzatorami w czasach kryzysu. Zanim nastąpi ewentualne przejście od systemów emerytalnych w pełni opartych na solidarności do systemów mieszanych (systemy repartycyjne i fundusze emerytalne), państwa członkowskie, używając m.in. argumentu o zwiększaniu deficytu publicznego przez systemy repartycyjne, powinny mieć na uwadze fakt, że emerytury w systemie kapitałowym nie pomagają społeczeństwu w przezwyciężaniu skutków kryzysu gospodarczego, lecz wręcz przeciwnie, padają ofiarą każdego kryzysu finansowego i giełdowego. |
| --- | --- |

1.3

Propozycje zawarte w zielonej księdze powinny zostać umieszczone w ogólnym kontekście społecznej gospodarki rynkowej. Kryzys negatywnie odbija się na wzroście, zatrudnieniu i emeryturach. UE wywiązałaby się ze swego zadania udzielania wsparcia, gdyby wprowadziła strukturalną politykę na rzecz ożywienia gospodarczego służącą szybszemu wzrostowi ukierunkowanemu na jakość, który byłby osiągnięty dzięki aktywnej polityce zatrudnienia, szkoleniu zawodowemu, inwestycjom i innowacjom, co prowadziłoby do tworzenia większej liczby godziwych miejsc pracy, co z kolei doprowadziłoby do stabilizacji systemów repartycyjnych istniejących w państwach członkowskich. Systemy te są silnymi amortyzatorami w czasach kryzysu. Zanim nastąpi ewentualne przejście od systemów emerytalnych w pełni opartych na solidarności do systemów mieszanych (systemy repartycyjne i fundusze emerytalne), państwa członkowskie, używając m.in. argumentu o zwiększaniu deficytu publicznego przez systemy repartycyjne, powinny mieć na uwadze fakt, że emerytury w systemie kapitałowym nie pomagają społeczeństwu w przezwyciężaniu skutków kryzysu gospodarczego, lecz wręcz przeciwnie, padają ofiarą każdego kryzysu finansowego i giełdowego.

| 1.4 | Wskutek niskiego wskaźnika urodzeń oraz wzrostu średniej długości życia Europa się starzeje. EKES zgadza się, że należy regularnie analizować i monitorować prognozy demograficzne, aby umożliwić właściwe i terminowe dostosowanie systemów emerytalnych do nowych warunków. Niemniej jednak prognozy te, w tym także prognozy dotyczące przyszłych publicznych nakładów na emerytury, należy traktować i wykorzystywać z ostrożnością, ponieważ mogą one obejmować wiele założeń trudnych do określenia w perspektywie długoterminowej (2). Prognoza Eurostatu,według której średnia długość życia w UE wzrośnie o siedem lat w ciągu najbliższych 40 lat, choć opiera się na wiedzy najlepszych ekspertów, wcale nie jest pewna. Na dalszą poprawę wskaźnika długości życia mogą wpłynąć zmiany warunków życia i pracy. Zdaniem EKES-u propozycje Komisji zawarte w zielonej księdze, które zasadniczo wynikają z przesłanek demograficznych i prognoz w perspektywie pięćdziesięcioletniej, nie uwzględniają faktu, że kryzys odbił się na systemie emerytalnym bardziej wskutek braku miejsc pracy i inwestycji niż w wyniku problemów demograficznych. |
| --- | --- |

1.4

Wskutek niskiego wskaźnika urodzeń oraz wzrostu średniej długości życia Europa się starzeje. EKES zgadza się, że należy regularnie analizować i monitorować prognozy demograficzne, aby umożliwić właściwe i terminowe dostosowanie systemów emerytalnych do nowych warunków. Niemniej jednak prognozy te, w tym także prognozy dotyczące przyszłych publicznych nakładów na emerytury, należy traktować i wykorzystywać z ostrożnością, ponieważ mogą one obejmować wiele założeń trudnych do określenia w perspektywie długoterminowej (2). Prognoza Eurostatu,według której średnia długość życia w UE wzrośnie o siedem lat w ciągu najbliższych 40 lat, choć opiera się na wiedzy najlepszych ekspertów, wcale nie jest pewna. Na dalszą poprawę wskaźnika długości życia mogą wpłynąć zmiany warunków życia i pracy. Zdaniem EKES-u propozycje Komisji zawarte w zielonej księdze, które zasadniczo wynikają z przesłanek demograficznych i prognoz w perspektywie pięćdziesięcioletniej, nie uwzględniają faktu, że kryzys odbił się na systemie emerytalnym bardziej wskutek braku miejsc pracy i inwestycji niż w wyniku problemów demograficznych.

| 1.5 | EKES wątpi, że samo podniesienie ustawowego wieku emerytalnego może rozwiązać problemy związane z wyzwaniami demograficznymi. Jest raczej zdania, że mogłoby to doprowadzić do zepchnięcia milionów starszych ludzi, a zwłaszcza kobiet, poniżej granicy ubóstwa. Celem musi natomiast być podniesienie faktycznego wieku przechodzenia na emeryturę do ustalonego prawnie wieku emerytalnego dzięki inicjatywom sprzyjającym możliwościom wydłużenia okresu aktywności zawodowej, którym towarzyszy skuteczna polityka wzrostu i zatrudnienia. Tylko prawdziwa polityka w zakresie aktywności osób starszych, zmierzająca do zwiększenia udziału w szkoleniach i uczeniu się przez całe życie, może trwale podnieść stopę zatrudnienia osób starszych, które przedwcześnie porzucają pracę z powodu problemów zdrowotnych, dużego natężenia pracy, przedwczesnych zwolnień i braku możliwości korzystania ze szkoleń lub powrotu na rynek pracy. Ponadto podniesienie ustawowego wieku emerytalnego może zwiększyć presję na inne filary zabezpieczenia społecznego (3), takie jak renty inwalidzkie czy minimalny dochód, co miało miejsce w niektórych państwach członkowskich i co uczyniłoby pozornym postęp na drodze ku zdrowszym finansom publicznym, tak więc należy rozważyć wprowadzenie tego rozwiązania na zasadach dobrowolności. |
| --- | --- |

1.5

EKES wątpi, że samo podniesienie ustawowego wieku emerytalnego może rozwiązać problemy związane z wyzwaniami demograficznymi. Jest raczej zdania, że mogłoby to doprowadzić do zepchnięcia milionów starszych ludzi, a zwłaszcza kobiet, poniżej granicy ubóstwa. Celem musi natomiast być podniesienie faktycznego wieku przechodzenia na emeryturę do ustalonego prawnie wieku emerytalnego dzięki inicjatywom sprzyjającym możliwościom wydłużenia okresu aktywności zawodowej, którym towarzyszy skuteczna polityka wzrostu i zatrudnienia. Tylko prawdziwa polityka w zakresie aktywności osób starszych, zmierzająca do zwiększenia udziału w szkoleniach i uczeniu się przez całe życie, może trwale podnieść stopę zatrudnienia osób starszych, które przedwcześnie porzucają pracę z powodu problemów zdrowotnych, dużego natężenia pracy, przedwczesnych zwolnień i braku możliwości korzystania ze szkoleń lub powrotu na rynek pracy. Ponadto podniesienie ustawowego wieku emerytalnego może zwiększyć presję na inne filary zabezpieczenia społecznego (3), takie jak renty inwalidzkie czy minimalny dochód, co miało miejsce w niektórych państwach członkowskich i co uczyniłoby pozornym postęp na drodze ku zdrowszym finansom publicznym, tak więc należy rozważyć wprowadzenie tego rozwiązania na zasadach dobrowolności.

| 1.6 | Mechanizmy automatycznego podnoszenia wieku emerytalnego w zależności od poprawy wskaźnika długości życia bądź od zmian sytuacji demograficznej byłyby niebezpieczne dla całego społeczeństwa i dlatego też EKES ich nie popiera. Większość tych mechanizmów automatycznie podnosi wiek emerytalny w korelacji z większą średnią długością życia oraz innymi parametrami ekonomicznymi lub parametrami rynku pracy. Takie zasadnicze decyzje w sprawie warunków życia powinny być podejmowane przez parlamenty, nie przez komputery, i to po szeroko zakrojonej debacie publicznej z udziałem partnerów społecznych i innych ważnych zainteresowanych stron. Poza tym każde państwo członkowskie wprowadzające ten mechanizm powinno wziąć pod uwagę fakt, że chociaż zmniejsza on presję społeczną przeciwko reformom, to jednak w sytuacji braku rzeczywistych możliwości zatrudnienia pracowników starszych może spowodować przesunięcie wsparcia finansowego dla tych pracowników do innych filarów zabezpieczenia społecznego. W związku z tym bezdyskusyjne wprowadzenie tego mechanizmu do systemów emerytalnych w celu zapewnienia adekwatności i stabilności emerytur mogłoby nie przynieść obiecywanych korzyści. |
| --- | --- |

1.6

Mechanizmy automatycznego podnoszenia wieku emerytalnego w zależności od poprawy wskaźnika długości życia bądź od zmian sytuacji demograficznej byłyby niebezpieczne dla całego społeczeństwa i dlatego też EKES ich nie popiera. Większość tych mechanizmów automatycznie podnosi wiek emerytalny w korelacji z większą średnią długością życia oraz innymi parametrami ekonomicznymi lub parametrami rynku pracy. Takie zasadnicze decyzje w sprawie warunków życia powinny być podejmowane przez parlamenty, nie przez komputery, i to po szeroko zakrojonej debacie publicznej z udziałem partnerów społecznych i innych ważnych zainteresowanych stron. Poza tym każde państwo członkowskie wprowadzające ten mechanizm powinno wziąć pod uwagę fakt, że chociaż zmniejsza on presję społeczną przeciwko reformom, to jednak w sytuacji braku rzeczywistych możliwości zatrudnienia pracowników starszych może spowodować przesunięcie wsparcia finansowego dla tych pracowników do innych filarów zabezpieczenia społecznego. W związku z tym bezdyskusyjne wprowadzenie tego mechanizmu do systemów emerytalnych w celu zapewnienia adekwatności i stabilności emerytur mogłoby nie przynieść obiecywanych korzyści.

| 1.7 | Obecny kryzys gospodarczy dotyka zarówno systemy repartycyjne, jak i systemy kapitałowe, jednakże w inny sposób. Należy podkreślić, że wprowadzenie obowiązkowych systemów kapitałowych w niektórych państwach członkowskich w latach 90. było postrzegane jako sposób na uniknięcie ryzyka emerytalnego (i osiągnięcie stabilności i adekwatności) spowodowanego starzeniem się społeczeństwa. Kryzys finansowy i jego następstwa udowadniają, że obowiązkowe systemy kapitałowe są wystawione na konkretne zagrożenia finansowe. Niemniej repartycyjne systemy emerytalne także poddane są wpływowi kryzysu gospodarczego i starzenia się społeczeństwa z uwagi na zmniejszenie się zagregowanej sumy płac. Obecnie jasne jest, że na wszystkie systemy emerytalne, niezależnie od metody finansowania, może mieć wpływ, choć w różny sposób, zarówno kryzys gospodarczy, jak i starzenie się społeczeństwa. Dlatego też niezbędne jest dobre zarządzanie tymi systemami i sprawowanie nadzoru nad nimi, jak i odpowiednia polityka gospodarcza, w celu znacznego zmniejszenia zagrożeń dla ich stabilności. Pomimo zróżnicowania systemów emerytalnych w UE, próby zagwarantowania adekwatności i stabilności tych systemów powinny opierać się na podejściu całościowym. EKES uważa, że obowiązkowe systemy repartycyjne muszą w dalszym ciągu odgrywać pierwszorzędną rolę w zapewnianiu przyszłych emerytur, dlatego też należy zwrócić na nie szczególną uwagę, aby odwrócić obserwowaną wielu krajach UE spadkową tendencję stopy zastąpienia. |
| --- | --- |

1.7

Obecny kryzys gospodarczy dotyka zarówno systemy repartycyjne, jak i systemy kapitałowe, jednakże w inny sposób. Należy podkreślić, że wprowadzenie obowiązkowych systemów kapitałowych w niektórych państwach członkowskich w latach 90. było postrzegane jako sposób na uniknięcie ryzyka emerytalnego (i osiągnięcie stabilności i adekwatności) spowodowanego starzeniem się społeczeństwa. Kryzys finansowy i jego następstwa udowadniają, że obowiązkowe systemy kapitałowe są wystawione na konkretne zagrożenia finansowe. Niemniej repartycyjne systemy emerytalne także poddane są wpływowi kryzysu gospodarczego i starzenia się społeczeństwa z uwagi na zmniejszenie się zagregowanej sumy płac. Obecnie jasne jest, że na wszystkie systemy emerytalne, niezależnie od metody finansowania, może mieć wpływ, choć w różny sposób, zarówno kryzys gospodarczy, jak i starzenie się społeczeństwa. Dlatego też niezbędne jest dobre zarządzanie tymi systemami i sprawowanie nadzoru nad nimi, jak i odpowiednia polityka gospodarcza, w celu znacznego zmniejszenia zagrożeń dla ich stabilności. Pomimo zróżnicowania systemów emerytalnych w UE, próby zagwarantowania adekwatności i stabilności tych systemów powinny opierać się na podejściu całościowym. EKES uważa, że obowiązkowe systemy repartycyjne muszą w dalszym ciągu odgrywać pierwszorzędną rolę w zapewnianiu przyszłych emerytur, dlatego też należy zwrócić na nie szczególną uwagę, aby odwrócić obserwowaną wielu krajach UE spadkową tendencję stopy zastąpienia.

| 1.8 | W sytuacji gdy społeczeństwo się starzeje, powodzenie działań mających zapewnić stabilność finansów publicznych będzie zależało od wysiłków UE w następujących zasadniczych dziedzinach: wsparcie zatrudnienia, zarówno w aspekcie ilościowym, jak i jakościowym; zwiększenie wydajności i poprawa wyników gospodarczych, wzmocnienie modelu flexicurity na rynku pracy; uczenie się przez cale życie; imigracja i integracja migrantów. Zdaniem EKES-u w swych wnioskach Komisja powinna zaproponować pracę nad modelem zatrudnienia dla wszystkich, obejmującym jakość zatrudnienia, zatrudnienie bez względu na wiek, zwłaszcza zaś wprowadzanie młodzieży na rynek pracy, oraz wspieranie aktywności osób starszych i udział w szkoleniu i uczeniu się przez całe życie. Obywatele oczekują lepszej pracy dla wszystkich, i to już teraz. Oznacza to, że zasadnicze znaczenie ma zapewnienie właściwych warunków dla tworzenia nowych miejsc pracy. |
| --- | --- |

1.8

W sytuacji gdy społeczeństwo się starzeje, powodzenie działań mających zapewnić stabilność finansów publicznych będzie zależało od wysiłków UE w następujących zasadniczych dziedzinach: wsparcie zatrudnienia, zarówno w aspekcie ilościowym, jak i jakościowym; zwiększenie wydajności i poprawa wyników gospodarczych, wzmocnienie modelu flexicurity na rynku pracy; uczenie się przez cale życie; imigracja i integracja migrantów. Zdaniem EKES-u w swych wnioskach Komisja powinna zaproponować pracę nad modelem zatrudnienia dla wszystkich, obejmującym jakość zatrudnienia, zatrudnienie bez względu na wiek, zwłaszcza zaś wprowadzanie młodzieży na rynek pracy, oraz wspieranie aktywności osób starszych i udział w szkoleniu i uczeniu się przez całe życie. Obywatele oczekują lepszej pracy dla wszystkich, i to już teraz. Oznacza to, że zasadnicze znaczenie ma zapewnienie właściwych warunków dla tworzenia nowych miejsc pracy.

| 1.9 | EKES podkreśla, że system emerytalny powinien być wiarygodny i odpowiedni, co oznacza potrzebę poszukiwania i wykorzystania nowych środków finansowych w celu zapewnienia równowagi międzypokoleniowej. Tylko wówczas przyszłe pokolenia będą wnosić wkład do systemu emerytalnego, co jest zasadniczym warunkiem osiągnięcia stabilności systemów emerytalnych. Systemy te muszą być przejrzyste, a informacje i statystyki dotyczące ich funkcjonowania oraz wszystkich praw uczestników – dostępne i zrozumiałe. Szkolenia dotyczące zagadnień finansowych powinny stać się częścią szkolnych programów nauczania. |
| --- | --- |

1.9

EKES podkreśla, że system emerytalny powinien być wiarygodny i odpowiedni, co oznacza potrzebę poszukiwania i wykorzystania nowych środków finansowych w celu zapewnienia równowagi międzypokoleniowej. Tylko wówczas przyszłe pokolenia będą wnosić wkład do systemu emerytalnego, co jest zasadniczym warunkiem osiągnięcia stabilności systemów emerytalnych. Systemy te muszą być przejrzyste, a informacje i statystyki dotyczące ich funkcjonowania oraz wszystkich praw uczestników – dostępne i zrozumiałe. Szkolenia dotyczące zagadnień finansowych powinny stać się częścią szkolnych programów nauczania.

| 1.10 | EKES wnosi, by państwa członkowskie i Komisja zapewniły rzeczywiste równouprawnienie płci. Należy ponownie zastanowić się nad różnicą wieku emerytalnego mężczyzn i kobiet. W połączeniu z niższym wiekiem emerytalnym kobiet, powiązanie wysokości świadczeń z czynnikami demograficznymi powoduje, że kobiety są bardziej narażone na ubóstwo w starszym wieku. Zwiększa to już i tak większe wśród kobiet ryzyko otrzymywania niższych emerytur z powodu niższych zarobków (zróżnicowanie wynagrodzenia ze względu na płeć), z powodu dłuższych przerw w karierze ze względu na urlopy rodzicielskie i większego narażenia na długotrwałe bezrobocie. Także ścieżka zawodowa kobiet jest mniej stabilna. Z tego względu ważne jest unikanie dłuższej nieobecności na rynku pracy. Przykładowo, lepsze możliwości opieki nad dziećmi i osobami starszymi mogą znacznie ułatwić wielu kobietom wchodzenie na rynek pracy i pozostanie na nim. EKES wnosi, by państwa członkowskie wdrożyły rzeczywistą politykę rozwiązującą te problemy. |
| --- | --- |

1.10

EKES wnosi, by państwa członkowskie i Komisja zapewniły rzeczywiste równouprawnienie płci. Należy ponownie zastanowić się nad różnicą wieku emerytalnego mężczyzn i kobiet. W połączeniu z niższym wiekiem emerytalnym kobiet, powiązanie wysokości świadczeń z czynnikami demograficznymi powoduje, że kobiety są bardziej narażone na ubóstwo w starszym wieku. Zwiększa to już i tak większe wśród kobiet ryzyko otrzymywania niższych emerytur z powodu niższych zarobków (zróżnicowanie wynagrodzenia ze względu na płeć), z powodu dłuższych przerw w karierze ze względu na urlopy rodzicielskie i większego narażenia na długotrwałe bezrobocie. Także ścieżka zawodowa kobiet jest mniej stabilna. Z tego względu ważne jest unikanie dłuższej nieobecności na rynku pracy. Przykładowo, lepsze możliwości opieki nad dziećmi i osobami starszymi mogą znacznie ułatwić wielu kobietom wchodzenie na rynek pracy i pozostanie na nim. EKES wnosi, by państwa członkowskie wdrożyły rzeczywistą politykę rozwiązującą te problemy.

| 1.11 | EKES przypomina, że emerytura nie jest „nagrodą”, jak stwierdzono w zielonej księdze, lecz raczej swoistym odroczonym wynagrodzeniem lub oszczędnościami, niezależnie od rodzaju systemu. Emeryci stanowią bardzo ważną kategorię socjoekonomiczną i powinni być postrzegani nie jako ciężar, lecz jako zasadniczy podmiot gospodarczy stanowiący 25 % ludności, który przyczynia się do wzrostu popytu globalnego. |
| --- | --- |

1.11

EKES przypomina, że emerytura nie jest „nagrodą”, jak stwierdzono w zielonej księdze, lecz raczej swoistym odroczonym wynagrodzeniem lub oszczędnościami, niezależnie od rodzaju systemu. Emeryci stanowią bardzo ważną kategorię socjoekonomiczną i powinni być postrzegani nie jako ciężar, lecz jako zasadniczy podmiot gospodarczy stanowiący 25 % ludności, który przyczynia się do wzrostu popytu globalnego.

| 1.12 | Należy uznać, że nawet w państwach członkowskich, w których istnieje system repartycyjny, w dobrowolnych systemach kapitałowych nie mogą uczestniczyć jedynie pracownicy będący w stanie oszczędzać. Upowszechnienie obowiązkowych systemów kapitałowych i częściowe przesunięcie pierwszego filaru w stronę systemu kapitałowego nie może prowadzić do nierówności ani zagrażać dochodom przyszłych emerytów. |
| --- | --- |

1.12

Należy uznać, że nawet w państwach członkowskich, w których istnieje system repartycyjny, w dobrowolnych systemach kapitałowych nie mogą uczestniczyć jedynie pracownicy będący w stanie oszczędzać. Upowszechnienie obowiązkowych systemów kapitałowych i częściowe przesunięcie pierwszego filaru w stronę systemu kapitałowego nie może prowadzić do nierówności ani zagrażać dochodom przyszłych emerytów.

| 1.13 | Adekwatność i stabilność emerytur należy postrzegać jako kwestię o pierwszorzędnym znaczeniu zarówno z makroekonomicznego, jak i społecznego punktu widzenia. Ze względu na znaczenie tego zagadnienia dla gospodarki władze odpowiedzialne za te kwestie muszą poważnie zająć się szukaniem alternatywnych w stosunku do składek płaconych z dochodów z pracy sposobów finansowania systemów emerytalnych lub sposobów uzupełnienia takiego finansowania. |
| --- | --- |

1.13

Adekwatność i stabilność emerytur należy postrzegać jako kwestię o pierwszorzędnym znaczeniu zarówno z makroekonomicznego, jak i społecznego punktu widzenia. Ze względu na znaczenie tego zagadnienia dla gospodarki władze odpowiedzialne za te kwestie muszą poważnie zająć się szukaniem alternatywnych w stosunku do składek płaconych z dochodów z pracy sposobów finansowania systemów emerytalnych lub sposobów uzupełnienia takiego finansowania.

| 1.14 | Komisja powinna zachęcać państwa członkowskie do przeprowadzenia, z dużym udziałem i zaangażowaniem partnerów społecznych, reform krajowych systemów emerytalnych w trosce o ich adekwatność, trwałość i bezpieczeństwo. |
| --- | --- |

1.14

Komisja powinna zachęcać państwa członkowskie do przeprowadzenia, z dużym udziałem i zaangażowaniem partnerów społecznych, reform krajowych systemów emerytalnych w trosce o ich adekwatność, trwałość i bezpieczeństwo.

2.   Odpowiedzi na pytania postawione przez Komisję Europejską

| 2.1 | Jak UE może wspierać wysiłki państw członkowskich w zwiększaniu adekwatności systemów emerytalnych? Czy UE powinna dążyć do lepszego zdefiniowania, z czym powinien się wiązać adekwatny dochód emerytalny? |
| --- | --- |

2.1

| 2.1.1 | Komisja powinna przede wszystkim określić na szczeblu UE podstawowe zasady dotyczące adekwatności. Emerytura ma zapewniać zabezpieczenie materialne i godne życie. Istnieje wiele instrumentów UE, które zapewniają wsparcie państwom członkowskim. Są nimi m.in. otwarta metoda koordynacji, pakt stabilności i wzrostu oraz strategia sztokholmska (4). Podobnie na mocy TFUE regulacje dotyczące zabezpieczenia społecznego i systemów emerytalnych mogą być zatwierdzane na szczeblu UE. EKES przyznaje, że tworzenie przepisów na szczeblu UE jest trudne. Komisja mogłaby dokonać oceny, a w razie potrzeby przeglądu istniejących regulacji, zwłaszcza gdy chodzi o systemy kapitałowe, przynajmniej w następujących obszarach:






  — | ostrożnościowe aspekty inwestycji w przypadku systemów kapitałowych, |
| --- | --- | --- |

2.1.1

Komisja powinna przede wszystkim określić na szczeblu UE podstawowe zasady dotyczące adekwatności. Emerytura ma zapewniać zabezpieczenie materialne i godne życie. Istnieje wiele instrumentów UE, które zapewniają wsparcie państwom członkowskim. Są nimi m.in. otwarta metoda koordynacji, pakt stabilności i wzrostu oraz strategia sztokholmska (4). Podobnie na mocy TFUE regulacje dotyczące zabezpieczenia społecznego i systemów emerytalnych mogą być zatwierdzane na szczeblu UE. EKES przyznaje, że tworzenie przepisów na szczeblu UE jest trudne. Komisja mogłaby dokonać oceny, a w razie potrzeby przeglądu istniejących regulacji, zwłaszcza gdy chodzi o systemy kapitałowe, przynajmniej w następujących obszarach:

—

ostrożnościowe aspekty inwestycji w przypadku systemów kapitałowych,

| — | aspekty płci w przypadku systemów kapitałowych, |
| --- | --- |

—

aspekty płci w przypadku systemów kapitałowych,

| — | wypłacalność wszystkich systemów kapitałowych, |
| --- | --- |

—

wypłacalność wszystkich systemów kapitałowych,

| — | koszty administracyjne systemów kapitałowych, |
| --- | --- |

—

koszty administracyjne systemów kapitałowych,

| — | systemy gwarancji w przypadku systemów emerytalnych zarządzanych przez instytucje prywatne. |
| --- | --- |

—

systemy gwarancji w przypadku systemów emerytalnych zarządzanych przez instytucje prywatne.

| 2.1.2 | W ramach oceny należy skupić się zwłaszcza na rozwoju obowiązkowych systemów kapitałowych, zarządzanych przez instytucje prywatne i wybieranych indywidualnie, które pewne państwa członkowskie zaczęły wprowadzać pod koniec lat 90. Istniejące uregulowania UE opierają się na doświadczeniach krajów, które nie uwzględniły takiego rozwiązania w swoich systemach emerytalnych. Komisja powinna zatem koncentrować się w szczególności na obowiązkowych systemach kapitałowych, biorąc pod uwagę:






  — | traktowanie aktywów tych systemów z punktu widzenia finansów publicznych, |
| --- | --- | --- |

2.1.2

W ramach oceny należy skupić się zwłaszcza na rozwoju obowiązkowych systemów kapitałowych, zarządzanych przez instytucje prywatne i wybieranych indywidualnie, które pewne państwa członkowskie zaczęły wprowadzać pod koniec lat 90. Istniejące uregulowania UE opierają się na doświadczeniach krajów, które nie uwzględniły takiego rozwiązania w swoich systemach emerytalnych. Komisja powinna zatem koncentrować się w szczególności na obowiązkowych systemach kapitałowych, biorąc pod uwagę:

—

traktowanie aktywów tych systemów z punktu widzenia finansów publicznych,

| — | kwestię zarządzania ryzykiem walutowym, |
| --- | --- |

—

kwestię zarządzania ryzykiem walutowym,

| — | zapewnienie odpowiedniego nadzoru w celu zagwarantowania właściwego bezpieczeństwa tychże systemów, objętych do pewnego stopnia gwarancjami publicznymi. |
| --- | --- |

—

zapewnienie odpowiedniego nadzoru w celu zagwarantowania właściwego bezpieczeństwa tychże systemów, objętych do pewnego stopnia gwarancjami publicznymi.

EKES zaleca ostrożność przy przeprowadzaniu reform, jako że przeniesienie do systemów kapitałowych części składek ściąganych obecnie przez systemy repartycyjne nie powinno osłabiać tych ostatnich, aby zagwarantować rzeczywiste korzyści przyszłym emerytom. Brak skutecznych regulacji prowadzi do wzrostu ryzyka finansowego, zwłaszcza w sytuacji kryzysu gospodarczego. Inwestycje w fundusze emerytalne powinny także uwzględniać potrzebę alokacji aktywów dostosowaną do cyklu życia.

| 2.1.3 | EKES jest zdania, że w ramach OMK Komitet Ochrony Socjalnej i jego podgrupa ds. wskaźników, przy pomocy Komitetu Polityki Gospodarczej i jego grupy roboczej ds. starzenia się społeczeństwa, mogłyby opracować i ulepszyć instrumenty umożliwiające ocenę potencjalnych skutków starzenia się społeczeństwa dla stabilności finansów publicznych i dla godziwych emerytur. Obliczanie zagrożenia ubóstwem gospodarstw domowych emerytów na podstawie ogólnej metody Eurostatu nie pokazuje odpowiednio narażenia emerytów na ubóstwo, ze względu na różne struktury dochodów i wydatków tych gospodarstw domowych. Należy opracować lepszą metodę pozwalającą ocenić zagrożenie emerytów ubóstwem. Instrument ten mógłby również monitorować adekwatność dochodu emerytalnego. Należy sporządzić więcej szacunków statystycznych, by ocenić adekwatność emerytur pod kątem tego, czy mogą one zapobiegać ubóstwu osób w podeszłym wieku oraz czy zapewniają emerytom godny standard życia, umożliwiający im udział w życiu publicznym, społecznym oraz kulturalnym (5). Adekwatność emerytur powinna jednak być określana na poziomie krajowym. |
| --- | --- |

2.1.3

EKES jest zdania, że w ramach OMK Komitet Ochrony Socjalnej i jego podgrupa ds. wskaźników, przy pomocy Komitetu Polityki Gospodarczej i jego grupy roboczej ds. starzenia się społeczeństwa, mogłyby opracować i ulepszyć instrumenty umożliwiające ocenę potencjalnych skutków starzenia się społeczeństwa dla stabilności finansów publicznych i dla godziwych emerytur. Obliczanie zagrożenia ubóstwem gospodarstw domowych emerytów na podstawie ogólnej metody Eurostatu nie pokazuje odpowiednio narażenia emerytów na ubóstwo, ze względu na różne struktury dochodów i wydatków tych gospodarstw domowych. Należy opracować lepszą metodę pozwalającą ocenić zagrożenie emerytów ubóstwem. Instrument ten mógłby również monitorować adekwatność dochodu emerytalnego. Należy sporządzić więcej szacunków statystycznych, by ocenić adekwatność emerytur pod kątem tego, czy mogą one zapobiegać ubóstwu osób w podeszłym wieku oraz czy zapewniają emerytom godny standard życia, umożliwiający im udział w życiu publicznym, społecznym oraz kulturalnym (5). Adekwatność emerytur powinna jednak być określana na poziomie krajowym.

| 2.2 | Czy istniejące ramy emerytalne na poziomie UE są wystarczające, aby zapewnić stabilne finanse publiczne? |
| --- | --- |

2.2

| 2.2.1 | Europejskie ramy emerytalne skupiają się na monitorowaniu przyszłych wydatków na podstawie uznanych zasad. Metoda ta zmusza decydentów do koncentrowania się na punkcie granicznym w ich prognozach. EKES podkreśla, że podstawowe znaczenie ma monitorowanie ogólnego poziomu zobowiązań systemu emerytalnego. W związku z tym obecne ramy mogłyby zostać uzupełnione monitorowaniem domyślnych zobowiązań emerytalnych i sprawozdawczością na ten temat z wykorzystaniem zatwierdzonej metodologii. |
| --- | --- |

2.2.1

Europejskie ramy emerytalne skupiają się na monitorowaniu przyszłych wydatków na podstawie uznanych zasad. Metoda ta zmusza decydentów do koncentrowania się na punkcie granicznym w ich prognozach. EKES podkreśla, że podstawowe znaczenie ma monitorowanie ogólnego poziomu zobowiązań systemu emerytalnego. W związku z tym obecne ramy mogłyby zostać uzupełnione monitorowaniem domyślnych zobowiązań emerytalnych i sprawozdawczością na ten temat z wykorzystaniem zatwierdzonej metodologii.

| 2.2.2 | Można by rozważyć modyfikację zasad paktu stabilności i wzrostu, tak aby stosownie odzwierciedlić skutki reform (w tym rezygnację z systemów w pełni repartycyjnych na rzecz częściowo kapitałowych) prowadzących do zmian w finansowaniu systemów emerytalnych, które powodują zwiększenie liczby wyraźnych zobowiązań i ograniczenie zobowiązań domyślnych. Gdyby dokonano takiej modyfikacji, tego typu reformy, służące rozwiązaniu długofalowych problemów związanych ze stabilnością, nie byłyby w krótkim terminie karane z powodu wyższego jawnego zadłużenia publicznego. |
| --- | --- |

2.2.2

Można by rozważyć modyfikację zasad paktu stabilności i wzrostu, tak aby stosownie odzwierciedlić skutki reform (w tym rezygnację z systemów w pełni repartycyjnych na rzecz częściowo kapitałowych) prowadzących do zmian w finansowaniu systemów emerytalnych, które powodują zwiększenie liczby wyraźnych zobowiązań i ograniczenie zobowiązań domyślnych. Gdyby dokonano takiej modyfikacji, tego typu reformy, służące rozwiązaniu długofalowych problemów związanych ze stabilnością, nie byłyby w krótkim terminie karane z powodu wyższego jawnego zadłużenia publicznego.

| 2.2.3 | Jednak w obecnej sytuacji propagowanie skutecznych reform na podstawie prognoz na rok 2060 mogłoby sprawić, że cel, jakim jest adekwatność i stabilność emerytur, nie zostałby osiągnięty. EKES zaleca uzupełnienie obowiązkowych repartycyjnych systemów emerytalnych o dodatkowe fundusze buforowe w celu uniknięcia ryzyka nagłych zmian, które dotknęłyby najsłabszych. |
| --- | --- |

2.2.3

Jednak w obecnej sytuacji propagowanie skutecznych reform na podstawie prognoz na rok 2060 mogłoby sprawić, że cel, jakim jest adekwatność i stabilność emerytur, nie zostałby osiągnięty. EKES zaleca uzupełnienie obowiązkowych repartycyjnych systemów emerytalnych o dodatkowe fundusze buforowe w celu uniknięcia ryzyka nagłych zmian, które dotknęłyby najsłabszych.

| 2.2.4 | EKES uważa, że pytanie Komisji wprowadza opinię publiczną w błąd. Zasadnicze znaczenie ma zapewnienie stabilności finansów publicznych. Jest to zadanie dla szczebla krajowego i wymaga działań, które nie ograniczą się wyłącznie do systemów emerytalnych. |
| --- | --- |

2.2.4

EKES uważa, że pytanie Komisji wprowadza opinię publiczną w błąd. Zasadnicze znaczenie ma zapewnienie stabilności finansów publicznych. Jest to zadanie dla szczebla krajowego i wymaga działań, które nie ograniczą się wyłącznie do systemów emerytalnych.

| 2.3 | Jak najlepiej osiągnąć wyższy faktyczny wiek emerytalny i jak może się do tego przyczynić podwyższenie potencjalnego wieku emerytalnego? Czy do systemów emerytalnych należy wprowadzić automatyczne mechanizmy korygujące związane ze zmianami demograficznymi, aby zrównoważyć czas spędzony w pracy i na emeryturze? Jaką rolę mógłby pełnić szczebel unijny w tym względzie? |
| --- | --- |

2.3

| 2.3.1 | Do 2020 r. przewidziany prawem wiek emerytalny w większości państw członkowskich wyniesie 65 lat. Według danych Eurostatu średni faktyczny wiek emerytalny w UE w 2008 r. wynosił 61,4 roku (6). Jednak stopa zatrudnienia osób w wieku od 55 do 64 lat jest nadal niska i stanowi ok. 40 %. Potrzebne są inicjatywy mające na celu tworzenie miejsc pracy dla starszych pracowników, zmianę nastawienia pracodawców do tej grupy wiekowej oraz nastawienia samych pracowników w starszym wieku, jak i inicjatywy służące stworzeniu warunków sprzyjających aktywności osób starszych, gdyż wprowadzenie automatycznych mechanizmów korygujących dla wieku emerytalnego prowadzące do podwyższenia przewidzianego prawem wieku emerytalnego mogłoby spowodować przesunięcie milionów pracowników do innych filarów systemu zabezpieczenia społecznego (tj. zasiłek dla bezrobotnych, renta inwalidzka lub minimalny dochód gwarantowany), a zagrożenie ubóstwem może w tej kategorii gwałtownie wzrosnąć. EKES uważa, że polityka wspierająca zatrudnienie powinna mieć pierwszoplanowe znaczenie w UE. Zasadnicza odpowiedź na wyzwania demograficzne powinna wiązać się z polityką wzrostu i zwiększaniem zatrudnienia. |
| --- | --- |

2.3.1

Do 2020 r. przewidziany prawem wiek emerytalny w większości państw członkowskich wyniesie 65 lat. Według danych Eurostatu średni faktyczny wiek emerytalny w UE w 2008 r. wynosił 61,4 roku (6). Jednak stopa zatrudnienia osób w wieku od 55 do 64 lat jest nadal niska i stanowi ok. 40 %. Potrzebne są inicjatywy mające na celu tworzenie miejsc pracy dla starszych pracowników, zmianę nastawienia pracodawców do tej grupy wiekowej oraz nastawienia samych pracowników w starszym wieku, jak i inicjatywy służące stworzeniu warunków sprzyjających aktywności osób starszych, gdyż wprowadzenie automatycznych mechanizmów korygujących dla wieku emerytalnego prowadzące do podwyższenia przewidzianego prawem wieku emerytalnego mogłoby spowodować przesunięcie milionów pracowników do innych filarów systemu zabezpieczenia społecznego (tj. zasiłek dla bezrobotnych, renta inwalidzka lub minimalny dochód gwarantowany), a zagrożenie ubóstwem może w tej kategorii gwałtownie wzrosnąć. EKES uważa, że polityka wspierająca zatrudnienie powinna mieć pierwszoplanowe znaczenie w UE. Zasadnicza odpowiedź na wyzwania demograficzne powinna wiązać się z polityką wzrostu i zwiększaniem zatrudnienia.

| 2.3.2 | Konieczne jest wspieranie inicjatyw realizowanych na szczeblu UE w ramach obecnej strategii „Europa 2020”, aby stworzyć pracownikom możliwości zatrudnienia. Państwa członkowskie powinny zwiększać szanse na rynku pracy i stwarzać przedsiębiorstwom warunki do tworzenia miejsc pracy, a pracowników zachęcać do pozostania czynnymi zawodowo, jeżeli sobie tego życzą. Propagowanie dłuższej aktywności zawodowej wymaga wspólnych wysiłków ze strony państwa, pracodawców i poszczególnych osób. Pracodawcy potrzebują zdecydowanego wsparcia, aby móc zapewnić więcej miejsc pracy osobom starszym, które przedwcześnie porzucają pracę z powodu problemów zdrowotnych, dużego natężenia pracy, przedwczesnych zwolnień i braku możliwości korzystania ze szkoleń lub powrotu na rynek pracy. Należy zachęcać i stymulować starszych ludzi w celu zwiększenia ich zdolności do zatrudnienia oraz pozostania na rynku pracy. Ponieważ prawo do przejścia na emeryturę zalicza się do praw podstawowych, nie wchodziłoby w rachubę żadne automatyczne podniesienie ustawowego wieku emerytalnego. EKES zauważa, że zagadnienie wieku przejścia na emeryturę to niezależna kwestia, odrębna od kwestii czasu uiszczania składek lub płatności. |
| --- | --- |

2.3.2

Konieczne jest wspieranie inicjatyw realizowanych na szczeblu UE w ramach obecnej strategii „Europa 2020”, aby stworzyć pracownikom możliwości zatrudnienia. Państwa członkowskie powinny zwiększać szanse na rynku pracy i stwarzać przedsiębiorstwom warunki do tworzenia miejsc pracy, a pracowników zachęcać do pozostania czynnymi zawodowo, jeżeli sobie tego życzą. Propagowanie dłuższej aktywności zawodowej wymaga wspólnych wysiłków ze strony państwa, pracodawców i poszczególnych osób. Pracodawcy potrzebują zdecydowanego wsparcia, aby móc zapewnić więcej miejsc pracy osobom starszym, które przedwcześnie porzucają pracę z powodu problemów zdrowotnych, dużego natężenia pracy, przedwczesnych zwolnień i braku możliwości korzystania ze szkoleń lub powrotu na rynek pracy. Należy zachęcać i stymulować starszych ludzi w celu zwiększenia ich zdolności do zatrudnienia oraz pozostania na rynku pracy. Ponieważ prawo do przejścia na emeryturę zalicza się do praw podstawowych, nie wchodziłoby w rachubę żadne automatyczne podniesienie ustawowego wieku emerytalnego. EKES zauważa, że zagadnienie wieku przejścia na emeryturę to niezależna kwestia, odrębna od kwestii czasu uiszczania składek lub płatności.

| 2.3.3 | Nie wiadomo, na ile podniesienie ustawowego wieku emerytalnego może przełożyć się na podniesienie faktycznego wieku emerytalnego. Z pewnością stałoby się tak w przypadku gdyby aktywna polityka rynku pracy, właściwe stosunki pracy, strategie na rzecz aktywności osób starszych i środki zmierzające do zwiększania solidarności w ramach systemów emerytalnych nie zostały wprowadzone. Jedynie świadoma polityka w zakresie aktywności osób starszych, wspierająca dalsze szkolenie i uczenie się przez całe życie, może podnieść zatrudnienie wśród osób starszych. |
| --- | --- |

2.3.3

Nie wiadomo, na ile podniesienie ustawowego wieku emerytalnego może przełożyć się na podniesienie faktycznego wieku emerytalnego. Z pewnością stałoby się tak w przypadku gdyby aktywna polityka rynku pracy, właściwe stosunki pracy, strategie na rzecz aktywności osób starszych i środki zmierzające do zwiększania solidarności w ramach systemów emerytalnych nie zostały wprowadzone. Jedynie świadoma polityka w zakresie aktywności osób starszych, wspierająca dalsze szkolenie i uczenie się przez całe życie, może podnieść zatrudnienie wśród osób starszych.

| 2.3.4 | EKES jest przekonany, że automatyczne mechanizmy korygujące nie mogą zastąpić standardowej decyzji politycznej. Zasadnicze decyzje w sprawie warunków życia ludzi powinny być podejmowane przez parlamenty po szeroko zakrojonej debacie publicznej. Jeśli korekty zostałyby wprowadzone automatycznie mogłoby to prowadzić do niewłaściwej kombinacji wydłużania okresów aktywności zawodowej oraz emerytury. W przeszłości zmianom w średniej długości życia towarzyszyło wydłużenie czasu nauki i emerytury oraz jednoczesne skrócenie okresu aktywności zawodowej. Podniesienie wieku emerytalnego nie powinno być zatem jedynym działaniem, lecz należy uzupełnić je o środki zwiększające szanse na zatrudnienie osób zbliżających się do wieku emerytalnego. |
| --- | --- |

2.3.4

EKES jest przekonany, że automatyczne mechanizmy korygujące nie mogą zastąpić standardowej decyzji politycznej. Zasadnicze decyzje w sprawie warunków życia ludzi powinny być podejmowane przez parlamenty po szeroko zakrojonej debacie publicznej. Jeśli korekty zostałyby wprowadzone automatycznie mogłoby to prowadzić do niewłaściwej kombinacji wydłużania okresów aktywności zawodowej oraz emerytury. W przeszłości zmianom w średniej długości życia towarzyszyło wydłużenie czasu nauki i emerytury oraz jednoczesne skrócenie okresu aktywności zawodowej. Podniesienie wieku emerytalnego nie powinno być zatem jedynym działaniem, lecz należy uzupełnić je o środki zwiększające szanse na zatrudnienie osób zbliżających się do wieku emerytalnego.

| 2.4 | Jak realizacja strategii „Europa 2020” mogłaby się przyczynić do propagowania dłuższego okresu aktywności zawodowej i wynikających z tego korzyści dla przedsiębiorstw oraz do zwalczania dyskryminacji na rynku pracy ze względu na wiek? |
| --- | --- |

2.4

| 2.4.1 | Wydłużenie okresu aktywności zawodowej jest istotne z punktu widzenia wszystkich celów strategii „Europa 2020”. Partnerzy społeczni powinni być angażowani w inicjatywy zmierzające do zwiększenia stopy zatrudnienia do 75 % populacji aktywnej zawodowo. EKES uważa, że potrzebne jest specjalne podejście, aby sprostać wyzwaniu, którym jest zwiększenie stopy zatrudnienia w grupie osób w wieku od 55 do 64 lat. EKES zaleca, by państwa członkowskie wytyczyły cel wynegocjowany z partnerami społecznymi dotyczący tej grupy wiekowej w krajowych programach reform. |
| --- | --- |

2.4.1

Wydłużenie okresu aktywności zawodowej jest istotne z punktu widzenia wszystkich celów strategii „Europa 2020”. Partnerzy społeczni powinni być angażowani w inicjatywy zmierzające do zwiększenia stopy zatrudnienia do 75 % populacji aktywnej zawodowo. EKES uważa, że potrzebne jest specjalne podejście, aby sprostać wyzwaniu, którym jest zwiększenie stopy zatrudnienia w grupie osób w wieku od 55 do 64 lat. EKES zaleca, by państwa członkowskie wytyczyły cel wynegocjowany z partnerami społecznymi dotyczący tej grupy wiekowej w krajowych programach reform.

| 2.4.2 | W przeszłości Komitet wydał szczegółowe zalecenia dla UE i państw członkowskich (7) dotyczące polityki zachęcającej do wydłużenia okresu aktywności zawodowej. Oprócz kształcenia zawodowego przez całe życie, aktywnych instrumentów rynku pracy, zachęt finansowych do pozostania na rynku pracy – przeznaczonych również dla osób prowadzących działalność na własny rachunek – i zmiany nastawienia przedsiębiorców do pracowników starszych trzeba również propagować następujące środki, by zaoferować tym pracownikom nowe możliwości wyboru:






  — | zmiana ustawodawstwa, które w niektórych państwach członkowskich nie dopuszcza łączenia zarobków i emerytur w przypadku chcących dalej pracować emerytów lub osób pobierających rentę inwalidzką; |
| --- | --- | --- |

2.4.2

W przeszłości Komitet wydał szczegółowe zalecenia dla UE i państw członkowskich (7) dotyczące polityki zachęcającej do wydłużenia okresu aktywności zawodowej. Oprócz kształcenia zawodowego przez całe życie, aktywnych instrumentów rynku pracy, zachęt finansowych do pozostania na rynku pracy – przeznaczonych również dla osób prowadzących działalność na własny rachunek – i zmiany nastawienia przedsiębiorców do pracowników starszych trzeba również propagować następujące środki, by zaoferować tym pracownikom nowe możliwości wyboru:

—

zmiana ustawodawstwa, które w niektórych państwach członkowskich nie dopuszcza łączenia zarobków i emerytur w przypadku chcących dalej pracować emerytów lub osób pobierających rentę inwalidzką;

| — | wprowadzenie systemu premii, aby zachęcić pracowników, którzy osiągnęli przewidziany prawem wiek emerytalny, do pozostania na rynku pracy: świadczenia naliczone po osiągnięciu wieku emerytalnego powinny być bardziej atrakcyjne niż świadczenia nabyte wcześniej; |
| --- | --- |

—

wprowadzenie systemu premii, aby zachęcić pracowników, którzy osiągnęli przewidziany prawem wiek emerytalny, do pozostania na rynku pracy: świadczenia naliczone po osiągnięciu wieku emerytalnego powinny być bardziej atrakcyjne niż świadczenia nabyte wcześniej;

| — | zachęcanie państw członkowskich do współpracy z partnerami społecznymi w kwestii pojęcia uciążliwości pracy; |
| --- | --- |

—

zachęcanie państw członkowskich do współpracy z partnerami społecznymi w kwestii pojęcia uciążliwości pracy;

| — | zapewnienie kompleksowego doradztwa i wsparcia dla osób poszukujących pracy oraz zaoferowanie działań rehabilitacyjnych służących długotrwałej reintegracji z rynkiem pracy; |
| --- | --- |

—

zapewnienie kompleksowego doradztwa i wsparcia dla osób poszukujących pracy oraz zaoferowanie działań rehabilitacyjnych służących długotrwałej reintegracji z rynkiem pracy;

| — | wprowadzenie akceptowalnych społecznie zachęt do późniejszego przechodzenia na emeryturę oraz – tam, gdzie to pożądane – opracowanie atrakcyjnych modeli elastycznego przechodzenia z aktywności zawodowej na emeryturę; |
| --- | --- |

—

wprowadzenie akceptowalnych społecznie zachęt do późniejszego przechodzenia na emeryturę oraz – tam, gdzie to pożądane – opracowanie atrakcyjnych modeli elastycznego przechodzenia z aktywności zawodowej na emeryturę;

| — | środki łagodzące fizyczne i umysłowe obciążenie pracą, które umożliwiałyby pracownikom wydłużenie okresu aktywności zawodowej; |
| --- | --- |

—

środki łagodzące fizyczne i umysłowe obciążenie pracą, które umożliwiałyby pracownikom wydłużenie okresu aktywności zawodowej;

| — | zachęcanie pracowników starszych do podnoszenia kwalifikacji; |
| --- | --- |

—

zachęcanie pracowników starszych do podnoszenia kwalifikacji;

| — | podnoszenie świadomości pracowników starszych i przedsiębiorstw, zwłaszcza MŚP, w zakresie innowacyjnego zarządzania kadrą pracowniczą i innowacyjnej organizacji pracy, które sprzyjają pracownikom starszym (8). |
| --- | --- |

—

podnoszenie świadomości pracowników starszych i przedsiębiorstw, zwłaszcza MŚP, w zakresie innowacyjnego zarządzania kadrą pracowniczą i innowacyjnej organizacji pracy, które sprzyjają pracownikom starszym (8).

| 2.4.3 | Polityka sprzyjająca wydłużeniu okresu aktywności zawodowej powinna także podejmować kwestię ludzi młodych wchodzących na rynek pracy znacznie później niż poprzednie pokolenia. Wydłużenie okresu aktywności zawodowej oznacza również zajęcie się zarówno problemem bezrobocia, szczególnie osób długotrwale bezrobotnych, jak i kwestią przerw w karierze ze względu na wychowywanie dzieci, opiekę nad członkiem rodziny pozostającym na utrzymaniu czy czasową niezdolność do pracy. |
| --- | --- |

2.4.3

Polityka sprzyjająca wydłużeniu okresu aktywności zawodowej powinna także podejmować kwestię ludzi młodych wchodzących na rynek pracy znacznie później niż poprzednie pokolenia. Wydłużenie okresu aktywności zawodowej oznacza również zajęcie się zarówno problemem bezrobocia, szczególnie osób długotrwale bezrobotnych, jak i kwestią przerw w karierze ze względu na wychowywanie dzieci, opiekę nad członkiem rodziny pozostającym na utrzymaniu czy czasową niezdolność do pracy.

| 2.5 | W jaki sposób dyrektywa IORP powinna zostać zmieniona, aby poprawić warunki działalności transgranicznej? |
| --- | --- |

2.5

| 2.5.1 | Komisja stwierdza w sprawozdaniu (9) dotyczącym wprowadzenia w życie dyrektywy w sprawie instytucji pracowniczych programów emerytalnych (IORP), że obecnie nie ma powodów do zmiany przepisów. Jeśli w wyniku oceny funkcjonowania dyrektywy jej przegląd okaże się konieczny, to zdaniem Komitetu należy zająć się kwestią niejednoznaczności wyrażenia „rynki kapitału podwyższonego ryzyka”, gdyż może ono narażać na ryzyko fundusze emerytalne i ich członków. Trzeba sprecyzować aspekty ostrożnościowe oraz ograniczyć prawo funduszy do inwestowania aktywów w instrumenty finansowe wysokiego ryzyka. |
| --- | --- |

2.5.1

Komisja stwierdza w sprawozdaniu (9) dotyczącym wprowadzenia w życie dyrektywy w sprawie instytucji pracowniczych programów emerytalnych (IORP), że obecnie nie ma powodów do zmiany przepisów. Jeśli w wyniku oceny funkcjonowania dyrektywy jej przegląd okaże się konieczny, to zdaniem Komitetu należy zająć się kwestią niejednoznaczności wyrażenia „rynki kapitału podwyższonego ryzyka”, gdyż może ono narażać na ryzyko fundusze emerytalne i ich członków. Trzeba sprecyzować aspekty ostrożnościowe oraz ograniczyć prawo funduszy do inwestowania aktywów w instrumenty finansowe wysokiego ryzyka.

| 2.5.2 | EKES przyjmuje do wiadomości możliwość pojawienia się uzupełniających indywidualnych, dobrowolnych prywatnych systemów emerytalnych. W tym kontekście należy zbadać możliwości związane z gwarancjami europejskimi w celu zapewnienia korzyści pracownikom transgranicznym. Można by zbadać potrzebę i możliwość utworzenia ogólnoeuropejskich indywidualnych kont emerytalnych (na wzór indywidualnych kont emerytalnych w Stanach Zjednoczonych lub podobnego systemu – IKE – w Polsce) dla pracowników mobilnych, w tym takie kwestie, jak zasady działania tego rodzaju systemu, nadzór nad nim i jego monitorowanie. W związku z tym Komisja powinna także rozważyć wykorzystanie 28. systemu, jak zaproponowano w raporcie Montiego i jak zalecił EKES (10). |
| --- | --- |

2.5.2

EKES przyjmuje do wiadomości możliwość pojawienia się uzupełniających indywidualnych, dobrowolnych prywatnych systemów emerytalnych. W tym kontekście należy zbadać możliwości związane z gwarancjami europejskimi w celu zapewnienia korzyści pracownikom transgranicznym. Można by zbadać potrzebę i możliwość utworzenia ogólnoeuropejskich indywidualnych kont emerytalnych (na wzór indywidualnych kont emerytalnych w Stanach Zjednoczonych lub podobnego systemu – IKE – w Polsce) dla pracowników mobilnych, w tym takie kwestie, jak zasady działania tego rodzaju systemu, nadzór nad nim i jego monitorowanie. W związku z tym Komisja powinna także rozważyć wykorzystanie 28. systemu, jak zaproponowano w raporcie Montiego i jak zalecił EKES (10).

| 2.6 | Jaki powinien być zakres systemów objętych działaniem na poziomie UE, jeśli chodzi o usuwanie przeszkód dla mobilności?

  Czy UE powinna ponownie zająć się kwestią transferów, czy może lepszym rozwiązaniem byłyby minimalne standardy dotyczące nabywania i utrzymywania połączone z pracą służb śledzenia wszelkiego rodzaju praw emerytalnych? |
| --- | --- |

2.6

Czy UE powinna ponownie zająć się kwestią transferów, czy może lepszym rozwiązaniem byłyby minimalne standardy dotyczące nabywania i utrzymywania połączone z pracą służb śledzenia wszelkiego rodzaju praw emerytalnych?

| 2.6.1 | Rozporządzenia UE w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego okazały się wyjątkowo przydatne, jeśli chodzi o ochronę mobilnych pracowników. Są one zgodne z zasadą naliczania uprawnień emerytalnych za okresy ubezpieczeniowe w innym państwie członkowskim. Można by rozważyć zastosowanie tej zasady do wszystkich dodatkowych – zakładowych i indywidualnych – systemów kapitałowych. EKES uważa, że należy zbadać możliwość transgranicznego naliczania uprawnień emerytalnych nabytych w filarach opartych na kapitalizacji. |
| --- | --- |

2.6.1

Rozporządzenia UE w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego okazały się wyjątkowo przydatne, jeśli chodzi o ochronę mobilnych pracowników. Są one zgodne z zasadą naliczania uprawnień emerytalnych za okresy ubezpieczeniowe w innym państwie członkowskim. Można by rozważyć zastosowanie tej zasady do wszystkich dodatkowych – zakładowych i indywidualnych – systemów kapitałowych. EKES uważa, że należy zbadać możliwość transgranicznego naliczania uprawnień emerytalnych nabytych w filarach opartych na kapitalizacji.

| 2.6.2 | EKES wnosi, by Komisja oceniła możliwość określenia na szczeblu UE podstawowych ram transgranicznego naliczania i zachowania wszystkich uprawnień emerytalnych. Uważa on jednak, że trudno to pogodzić ze swobodą wyboru, którą dysponują państwa członkowskie. Pożyteczne byłoby utworzenie służb monitorujących te prawa, których koordynacja odbywałaby się na szczeblu UE. Podobnie też – w poszczególnych krajach – mobilność na europejskim rynku pracy wymaga mobilności uprawnień emerytalnych między pracodawcami. Każda regulacja UE powinna odzwierciedlać rosnącą różnorodność przepisów emerytalnych. Należy wspierać transgraniczną mobilność pracowników poprzez niwelowanie barier, zwłaszcza podatkowych i administracyjnych, dla mobilności wszystkich uprawnień emerytalnych zgromadzonych w dobrowolnym systemie kapitałowym. |
| --- | --- |

2.6.2

EKES wnosi, by Komisja oceniła możliwość określenia na szczeblu UE podstawowych ram transgranicznego naliczania i zachowania wszystkich uprawnień emerytalnych. Uważa on jednak, że trudno to pogodzić ze swobodą wyboru, którą dysponują państwa członkowskie. Pożyteczne byłoby utworzenie służb monitorujących te prawa, których koordynacja odbywałaby się na szczeblu UE. Podobnie też – w poszczególnych krajach – mobilność na europejskim rynku pracy wymaga mobilności uprawnień emerytalnych między pracodawcami. Każda regulacja UE powinna odzwierciedlać rosnącą różnorodność przepisów emerytalnych. Należy wspierać transgraniczną mobilność pracowników poprzez niwelowanie barier, zwłaszcza podatkowych i administracyjnych, dla mobilności wszystkich uprawnień emerytalnych zgromadzonych w dobrowolnym systemie kapitałowym.

| 2.7 | Czy należy dokonać przeglądu aktualnego prawodawstwa unijnego, żeby zagwarantować spójne przepisy i nadzór nad kapitałowymi (tzn. popartymi aktywami) programami i produktami emerytalnymi? Jeśli tak, które z elementów tego prawodawstwa należy poddać przeglądowi?

  W jaki sposób, dzięki przepisom unijnym i kodeksowi dobrych praktyk, można by pomóc państwom członkowskim w osiągnięciu równowagi pomiędzy ryzykiem, bezpieczeństwem i przystępnością na korzyść oszczędzających na emeryturę i finansujących programy emerytalne? |
| --- | --- |

2.7

W jaki sposób, dzięki przepisom unijnym i kodeksowi dobrych praktyk, można by pomóc państwom członkowskim w osiągnięciu równowagi pomiędzy ryzykiem, bezpieczeństwem i przystępnością na korzyść oszczędzających na emeryturę i finansujących programy emerytalne?

| 2.7.1 | Komisja przyznaje, że przepisy UE dotyczące systemów kapitałowych są niejednolite i nieadekwatne. EKES wzywa Komisję do dokonania oceny i w razie potrzeby rozważenia możliwości uregulowania na poziomie UE fazy akumulacji i wypłaty świadczeń w tych systemach, tj. do przeanalizowania następujących kwestii:






  — | ostrożnościowe aspekty inwestycji, |
| --- | --- | --- |

2.7.1

Komisja przyznaje, że przepisy UE dotyczące systemów kapitałowych są niejednolite i nieadekwatne. EKES wzywa Komisję do dokonania oceny i w razie potrzeby rozważenia możliwości uregulowania na poziomie UE fazy akumulacji i wypłaty świadczeń w tych systemach, tj. do przeanalizowania następujących kwestii:

—

ostrożnościowe aspekty inwestycji,

| — | aspekty płci, |
| --- | --- |

—

aspekty płci,

| — | wypłacalność, |
| --- | --- |

—

wypłacalność,

| — | koszty, |
| --- | --- |

—

koszty,

| — | niedyskryminacja w dziedzinie dostępu do systemu (zakres), |
| --- | --- |

—

niedyskryminacja w dziedzinie dostępu do systemu (zakres),

| — | gwarancje dla zgromadzonych nieprzepadalnych uprawnień emerytalnych, |
| --- | --- |

—

gwarancje dla zgromadzonych nieprzepadalnych uprawnień emerytalnych,

| — | minimalne wymogi dotyczące informacji udzielanych osobom objętym systemem, |
| --- | --- |

—

minimalne wymogi dotyczące informacji udzielanych osobom objętym systemem,

| — | systemy gwarancji lub minimalnej stopy zwrotu, |
| --- | --- |

—

systemy gwarancji lub minimalnej stopy zwrotu,

| — | nadzór. |
| --- | --- |

—

nadzór.

| 2.7.2 | W przypadku wielu systemów kapitałowych o ściśle określonych poziomach składek ryzyko w dużej mierze ponoszą uczestnicy. Ponadto koszty administracyjne takich systemów są wysokie. EKES jest zdania, że niektóre aspekty systemów kapitałowych powinny zostać poddane ocenie i w razie potrzeby uregulowane na poziomie UE. Według sprawozdania Komitetu Polityki Gospodarczej za 2010 r. w sprawie starzenia się społeczeństwa te systemy emerytalne będą odgrywały ważną rolę w niektórych państwach członkowskich, jeśli chodzi o zapewnienie przyszłym emerytom godziwych dochodów. Wspólne europejskie zasady mogłyby zatem pomóc państwom członkowskim w zagwarantowaniu efektywności tych zarządzanych przez instytucje finansowe systemów emerytalnych i ich działania w dobrze pojętym interesie emerytów. Zyski zarządzających funduszami emerytalnymi powinny być uzależnione od wyników i powiązane z zyskami członków danego funduszu. Kodeks dobrych praktyk jest przydatny, lecz niewystarczający. Systemy wypłaty świadczeń z obowiązkowych systemów kapitałowych są również problemem, który należy poddać dalszej dyskusji i analizie w ramach otwartej metody koordynacji. |
| --- | --- |

2.7.2

W przypadku wielu systemów kapitałowych o ściśle określonych poziomach składek ryzyko w dużej mierze ponoszą uczestnicy. Ponadto koszty administracyjne takich systemów są wysokie. EKES jest zdania, że niektóre aspekty systemów kapitałowych powinny zostać poddane ocenie i w razie potrzeby uregulowane na poziomie UE. Według sprawozdania Komitetu Polityki Gospodarczej za 2010 r. w sprawie starzenia się społeczeństwa te systemy emerytalne będą odgrywały ważną rolę w niektórych państwach członkowskich, jeśli chodzi o zapewnienie przyszłym emerytom godziwych dochodów. Wspólne europejskie zasady mogłyby zatem pomóc państwom członkowskim w zagwarantowaniu efektywności tych zarządzanych przez instytucje finansowe systemów emerytalnych i ich działania w dobrze pojętym interesie emerytów. Zyski zarządzających funduszami emerytalnymi powinny być uzależnione od wyników i powiązane z zyskami członków danego funduszu. Kodeks dobrych praktyk jest przydatny, lecz niewystarczający. Systemy wypłaty świadczeń z obowiązkowych systemów kapitałowych są również problemem, który należy poddać dalszej dyskusji i analizie w ramach otwartej metody koordynacji.

| 2.8 | Jak powinien być zaprojektowany równoważny system wypłacalności dla funduszy emerytalnych? |
| --- | --- |

2.8

| 2.8.1 | Dyrektywa „Wypłacalność II” koncentruje się na ubezpieczeniu ogólnym i ubezpieczeniu na życie, wobec czego nie może mieć zastosowania w odniesieniu do produktów emerytalnych. EKES uważa jednak, że mogłaby ona być przykładem przydatnym do tworzenia koncepcji podobnego systemu w przypadku emerytur kapitałowych, z uwagi na szczególny charakter produktów emerytalnych i to, co je odróżnia od produktów ubezpieczeniowych. |
| --- | --- |

2.8.1

Dyrektywa „Wypłacalność II” koncentruje się na ubezpieczeniu ogólnym i ubezpieczeniu na życie, wobec czego nie może mieć zastosowania w odniesieniu do produktów emerytalnych. EKES uważa jednak, że mogłaby ona być przykładem przydatnym do tworzenia koncepcji podobnego systemu w przypadku emerytur kapitałowych, z uwagi na szczególny charakter produktów emerytalnych i to, co je odróżnia od produktów ubezpieczeniowych.

| 2.8.2 | Najlepszym rozwiązaniem umożliwiającym zapewnienie wypłacalności wszystkich kapitałowych systemów emerytalnych, niezależnie od ich struktury, byłby ogólny system dotyczący wypłacalności systemów emerytalnych na poziomie krajowym, koordynowany na szczeblu UE. Tego typu system wypłacalności powinien obejmować przynajmniej następujące aspekty:






  — | monitorowanie domyślnych zobowiązań, |
| --- | --- | --- |

2.8.2

Najlepszym rozwiązaniem umożliwiającym zapewnienie wypłacalności wszystkich kapitałowych systemów emerytalnych, niezależnie od ich struktury, byłby ogólny system dotyczący wypłacalności systemów emerytalnych na poziomie krajowym, koordynowany na szczeblu UE. Tego typu system wypłacalności powinien obejmować przynajmniej następujące aspekty:

—

monitorowanie domyślnych zobowiązań,

| — | monitorowanie wypłacalności i poziomu rezerw w przypadku obowiązkowych systemów kapitałowych, |
| --- | --- |

—

monitorowanie wypłacalności i poziomu rezerw w przypadku obowiązkowych systemów kapitałowych,

| — | monitorowanie poziomu finansowania i potencjalnych zagrożeń w przypadku zakładowych systemów emerytalnych, |
| --- | --- |

—

monitorowanie poziomu finansowania i potencjalnych zagrożeń w przypadku zakładowych systemów emerytalnych,

| — | utworzenie instytucji na szczeblu krajowym, zapewniającej wypłacalność zakładowych systemów emerytalnych (11). |
| --- | --- |

—

utworzenie instytucji na szczeblu krajowym, zapewniającej wypłacalność zakładowych systemów emerytalnych (11).

| 2.9 | Czy należy zwiększyć ochronę zapewnioną przez prawodawstwo UE w przypadku niewypłacalności pracodawców finansujących program? Jeśli tak, to w jaki sposób? |
| --- | --- |

2.9

| 2.9.1 | Zakładowe systemy emerytalne i obowiązkowe systemy kapitałowe – tam, gdzie istnieją – odgrywają lub będą odgrywały ważną rolę, jeśli chodzi o zapewnienie godziwych dochodów emerytalnych. EKES uważa, że UE powinna zobowiązywać państwa członkowskie do unormowania procesu tworzenia mechanizmów gwarancji (w formie specjalnych funduszy), aby chronić przyszłe dochody emerytalne. |
| --- | --- |

2.9.1

Zakładowe systemy emerytalne i obowiązkowe systemy kapitałowe – tam, gdzie istnieją – odgrywają lub będą odgrywały ważną rolę, jeśli chodzi o zapewnienie godziwych dochodów emerytalnych. EKES uważa, że UE powinna zobowiązywać państwa członkowskie do unormowania procesu tworzenia mechanizmów gwarancji (w formie specjalnych funduszy), aby chronić przyszłe dochody emerytalne.

| 2.10 | Czy należy zaktualizować obecne minimalne wymogi dotyczące przekazywania informacji o produktach emerytalnych (np. pod kątem porównywalności, standaryzacji i zrozumiałości)?

  Czy UE powinna uzgodnić wspólne podejście do opcji standardowych w zakresie uczestnictwa i wyboru inwestycji? |
| --- | --- |

2.10

Czy UE powinna uzgodnić wspólne podejście do opcji standardowych w zakresie uczestnictwa i wyboru inwestycji?

| 2.10.1 | Kapitałowe produkty emerytalne mają złożony charakter, a wybór i odpowiedzialność w coraz większym stopniu spoczywają na obywatelach. W związku z tym EKES uważa, że UE powinna zadbać o ulepszenie ram regulacyjnych na szczeblu krajowym, tak by obejmowały one wszystkie programy emerytalne. Konieczne jest wspólne podejście dzięki wytycznym opracowanym na szczeblu UE w odniesieniu do wyboru inwestycji i minimalnych wymogów dotyczących przekazywania informacji przez podmioty wypłacające emeryturę (zwłaszcza na temat ryzyka ponoszonego przez uczestników). |
| --- | --- |

2.10.1

Kapitałowe produkty emerytalne mają złożony charakter, a wybór i odpowiedzialność w coraz większym stopniu spoczywają na obywatelach. W związku z tym EKES uważa, że UE powinna zadbać o ulepszenie ram regulacyjnych na szczeblu krajowym, tak by obejmowały one wszystkie programy emerytalne. Konieczne jest wspólne podejście dzięki wytycznym opracowanym na szczeblu UE w odniesieniu do wyboru inwestycji i minimalnych wymogów dotyczących przekazywania informacji przez podmioty wypłacające emeryturę (zwłaszcza na temat ryzyka ponoszonego przez uczestników).

| 2.10.2 | Komisja przyznaje, że czynnikiem warunkującym adekwatne wypłaty emerytur są w pełni świadome decyzje podejmowane przez poszczególne osoby. EKES wnosi, by Komisja przedstawiła inicjatywę UE zmierzającą do podniesienia poziomu finansowej wiedzy obywateli o produktach emerytalnych. Ze względu na złożoność zagadnienia osoby indywidualne nie mogą same ponosić wielkiej odpowiedzialności za podejmowanie strategicznych decyzji i chociaż kwestia ta leży przede wszystkim w gestii rządu, należy w jak największym stopniu angażować w nią partnerów społecznych. |
| --- | --- |

2.10.2

Komisja przyznaje, że czynnikiem warunkującym adekwatne wypłaty emerytur są w pełni świadome decyzje podejmowane przez poszczególne osoby. EKES wnosi, by Komisja przedstawiła inicjatywę UE zmierzającą do podniesienia poziomu finansowej wiedzy obywateli o produktach emerytalnych. Ze względu na złożoność zagadnienia osoby indywidualne nie mogą same ponosić wielkiej odpowiedzialności za podejmowanie strategicznych decyzji i chociaż kwestia ta leży przede wszystkim w gestii rządu, należy w jak największym stopniu angażować w nią partnerów społecznych.

| 2.11 | Czy należy wzmocnić ramy koordynacji polityki na poziomie UE? Jeśli tak, które elementy należy wzmocnić, aby ulepszyć strukturę polityki emerytalnej i jej wdrażanie poprzez podejście zintegrowane? Czy utworzenie platformy monitorującej wszystkie aspekty polityki emerytalnej pomogłoby w osiągnięciu celów? |
| --- | --- |

2.11

| 2.11.1 | Obecnie ramy koordynacji polityki na szczeblu UE są stosunkowo niejednolite. EKES z zadowoleniem przyjmuje pomysł Komisji dotyczący utworzenia wspólnej platformy monitorującej wszystkie aspekty emerytur, skupiającej władze publiczne, partnerów społecznych, społeczeństwo obywatelskie i sektor emerytur. Platforma taka umożliwiłaby porównanie – za pomocą szeregu wskaźników – sytuacji w poszczególnych państwach członkowskich oraz poziomu życia emerytów. |
| --- | --- |

2.11.1

Obecnie ramy koordynacji polityki na szczeblu UE są stosunkowo niejednolite. EKES z zadowoleniem przyjmuje pomysł Komisji dotyczący utworzenia wspólnej platformy monitorującej wszystkie aspekty emerytur, skupiającej władze publiczne, partnerów społecznych, społeczeństwo obywatelskie i sektor emerytur. Platforma taka umożliwiłaby porównanie – za pomocą szeregu wskaźników – sytuacji w poszczególnych państwach członkowskich oraz poziomu życia emerytów.

| 2.11.2 | Wspólna platforma monitorująca wszystkie aspekty polityki emerytalnej, w tym adekwatność, zakres, zagrożenie ubóstwem, stabilność finansową, inwestycje, ryzyko i wypłacalność, wymagałaby aktualnych i wiarygodnych danych. W związku z tym należałoby opracować metodologię UE w zakresie statystyki emerytalnej, a w pracach nad nią powinni uczestniczyć partnerzy społeczni i inne główne podmioty. Potrzebne byłyby również podobne instrumenty umożliwiające monitorowanie domyślnych zobowiązań systemów emerytalnych funkcjonujących na poziomie krajowym. |
| --- | --- |

2.11.2

Wspólna platforma monitorująca wszystkie aspekty polityki emerytalnej, w tym adekwatność, zakres, zagrożenie ubóstwem, stabilność finansową, inwestycje, ryzyko i wypłacalność, wymagałaby aktualnych i wiarygodnych danych. W związku z tym należałoby opracować metodologię UE w zakresie statystyki emerytalnej, a w pracach nad nią powinni uczestniczyć partnerzy społeczni i inne główne podmioty. Potrzebne byłyby również podobne instrumenty umożliwiające monitorowanie domyślnych zobowiązań systemów emerytalnych funkcjonujących na poziomie krajowym.

Bruksela, 20 stycznia 2011 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Staffan NILSSON

---

(1)  Opinie EKES-u: Dz.U. C 14 z 16.1.2001, s. 50 i Dz.U. C 157 z 28.6.2005, s. 120.

1

(2)  Prognozy na 2010 r., opracowane w 2000 r. przez OECD, Eurostat, a nawet ONZ, nie okazały się zgodne z faktycznymi zmianami.

2

(3)  Zjawisko to wystąpiło w ciągu ostatnich dziesięciu lat w niektórych państwach członkowskich, Eurostat, Population and social conditions; Statistics in focus 40/2009.

3

Population and social conditions; Statistics in focus

(4)  Konkluzje Rady z marca 2001 roku.

4

(5)  Prywatne systemy emerytalne, Komisja Europejska, 2009 r., s. 5.

5

(6)  Eurostat, MISSOC, sprawozdanie na temat starzenia się społeczeństwa, wspólne okresowe sprawozdanie za rok 2010 w sprawie emerytur opracowane przez Komitet Polityki Gospodarczej i Komitet Ochrony Socjalnej.

6

(7)  Opinia EKES-u Dz.U. C 157 z 28.6.2005, s. 120.

7

(8)  Opinie EKES-u Dz.U. C 256 z 27.10.2007, s. 93, i Dz.U. C 228 z 22.9.2009, s. 24.

8

(9)  COM(2009) 203 wersja ostateczna.

9

(10)  Dz.U. C 21 z 21.01.2011, s. 26.

10

(11)  Na wzór funduszu PBGC (Pension Benefit Guaranty Corporation – gwarantowany fundusz emerytalny), który działa w Stanach Zjednoczonych.

11

Pension Benefit Guaranty Corporation

---

| 17.3.2011 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 84/45 |
| --- | --- | --- | --- |

17.3.2011

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 84/45

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę Rady 2001/112/WE odnoszącą się do soków owocowych i niektórych podobnych produktów przeznaczonych do spożycia przez ludzi

COM(2010) 490 wersja ostateczna

2011/C 84/09

Samodzielny sprawozdawca: Pedro NARRO

Rada, w dniu 23 września 2010 r., oraz Parlament Europejski, w dniu 7 października 2010 r., postanowiły, zgodnie z art. 43 ust. 2 TFUE, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę Rady 2001/112/WE odnoszącą się do soków owocowych i niektórych podobnych produktów przeznaczonych do spożycia przez ludzi

COM(2010) 490 wersja ostateczna.

Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 15 grudnia 2010 r.

Na 468. sesji plenarnej w dniach 19 i 20 stycznia 2011 r. (posiedzenie z 20 stycznia 2011 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 159 do 3 – 6 osób wstrzymało się od głosu – przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski

| 1.1 | EKES popiera inicjatywę Komisji Europejskiej dotyczącą drugiej zmiany dyrektywy 2001/112 w celu dostosowania jej do przepisów ogólnych Kodeksu Żywnościowego (Codex Alimentarius) dotyczących soków i nektarów owocowych. Jednakże ten proces dostosowawczy nie powinien ograniczać się subiektywnie do bardzo szczegółowych elementów dyrektywy, lecz powinien mieć ogólne zastosowanie do wszystkich punktów tego aktu prawnego. |
| --- | --- |

1.1

EKES popiera inicjatywę Komisji Europejskiej dotyczącą drugiej zmiany dyrektywy 2001/112 w celu dostosowania jej do przepisów ogólnych Kodeksu Żywnościowego (Codex Alimentarius) dotyczących soków i nektarów owocowych. Jednakże ten proces dostosowawczy nie powinien ograniczać się subiektywnie do bardzo szczegółowych elementów dyrektywy, lecz powinien mieć ogólne zastosowanie do wszystkich punktów tego aktu prawnego.

| 1.2 | Zakaz dodawania cukru do soków owocowych to odpowiedni środek na rzecz zapobiegania otyłości. Jednakże EKES nie zgadza się z dodatkowym obowiązkiem znakowania nektarów jako słodzonych – środek ten mógłby wprowadzać konsumenta w błąd, pociągać za sobą rażącą dyskryminację w stosunku do innych produktów, a poza tym nie jest zawarty w Kodeksie Żywnościowym. |
| --- | --- |

1.2

Zakaz dodawania cukru do soków owocowych to odpowiedni środek na rzecz zapobiegania otyłości. Jednakże EKES nie zgadza się z dodatkowym obowiązkiem znakowania nektarów jako słodzonych – środek ten mógłby wprowadzać konsumenta w błąd, pociągać za sobą rażącą dyskryminację w stosunku do innych produktów, a poza tym nie jest zawarty w Kodeksie Żywnościowym.

| 1.3 | EKES wyraża ubolewanie, że wniosek dotyczący dyrektywy w ustępie odnoszącym się do zatwierdzonych składników nie uwzględnia dodawania soku z mandarynek do soku pomarańczowego w ilości do 10 %. Postanowienia Kodeksu Żywnościowego, do którego ma zostać dostosowana dyrektywa, zezwalają na tę technikę, stosowaną zwyczajowo na poziomie międzynarodowym, należy więc uwzględnić ją w tekście dyrektywy. |
| --- | --- |

1.3

EKES wyraża ubolewanie, że wniosek dotyczący dyrektywy w ustępie odnoszącym się do zatwierdzonych składników nie uwzględnia dodawania soku z mandarynek do soku pomarańczowego w ilości do 10 %. Postanowienia Kodeksu Żywnościowego, do którego ma zostać dostosowana dyrektywa, zezwalają na tę technikę, stosowaną zwyczajowo na poziomie międzynarodowym, należy więc uwzględnić ją w tekście dyrektywy.

| 1.4 | W treści drugiego ustępu w załączniku II należałoby wyraźnie wspomnieć, że owoce przeznaczone do wyrobu soków i przecierów owocowych mogą być poddawane zabiegom po dokonaniu zbiorów. |
| --- | --- |

1.4

W treści drugiego ustępu w załączniku II należałoby wyraźnie wspomnieć, że owoce przeznaczone do wyrobu soków i przecierów owocowych mogą być poddawane zabiegom po dokonaniu zbiorów.

| 1.5 | EKES wyraża zadowolenie z powodu włączenia pomidora do listy owoców przeznaczonych do produkcji soków owocowych. |
| --- | --- |

1.5

EKES wyraża zadowolenie z powodu włączenia pomidora do listy owoców przeznaczonych do produkcji soków owocowych.

| 1.6 | EKES z satysfakcją odnotowuje utrzymanie podwójnej klasyfikacji / nazwy, która rozróżnia soki owocowe (uzyskiwane bezpośrednio z wyciskania lub ekstrakcji owoców) i soki z koncentratu (uzyskane poprzez rozcieńczenie soku z koncentratu z wodą). To rozróżnienie gwarantuje prawidłowe informacje dla konsumenta. Ważne jest utrzymanie tego podwójnego rozróżnienia, a także niewprowadzanie niuansów, które mogą uelastycznić interpretację podwójnej definicji. |
| --- | --- |

1.6

EKES z satysfakcją odnotowuje utrzymanie podwójnej klasyfikacji / nazwy, która rozróżnia soki owocowe (uzyskiwane bezpośrednio z wyciskania lub ekstrakcji owoców) i soki z koncentratu (uzyskane poprzez rozcieńczenie soku z koncentratu z wodą). To rozróżnienie gwarantuje prawidłowe informacje dla konsumenta. Ważne jest utrzymanie tego podwójnego rozróżnienia, a także niewprowadzanie niuansów, które mogą uelastycznić interpretację podwójnej definicji.

| 1.7 | EKES pozytywnie ocenia rozważaną we wniosku Komisji Europejskiej możliwość odtwarzania aromatów w sokach z koncentratu. |
| --- | --- |

1.7

EKES pozytywnie ocenia rozważaną we wniosku Komisji Europejskiej możliwość odtwarzania aromatów w sokach z koncentratu.

2.   Kontekst i streszczenie wniosku Komisji

| 2.1 | Komisja Europejska proponuje drugą zmianę dyrektywy Rady 2001/112/WE odnoszącą się do soków owocowych i innych podobnych produktów przeznaczonych do spożycia przez ludzi. Wspomniana dyrektywa będąca przedmiotem zmiany ustanawia przepisy techniczne w sprawie składu, nazwy, specyfiki produkcji i oznakowania tych produktów. |
| --- | --- |

2.1

Komisja Europejska proponuje drugą zmianę dyrektywy Rady 2001/112/WE odnoszącą się do soków owocowych i innych podobnych produktów przeznaczonych do spożycia przez ludzi. Wspomniana dyrektywa będąca przedmiotem zmiany ustanawia przepisy techniczne w sprawie składu, nazwy, specyfiki produkcji i oznakowania tych produktów.

| 2.2 | Dyrektywa 2001/112 została zmieniona po raz pierwszy dyrektywą 2009/106/WE. Tej zmiany technicznej dokonano w celu dostosowania przepisów wspólnotowych do ogólnych przepisów Kodeksu Żywnościowego dotyczących soków i nektarów owocowych (STAN 247-2005, który ustanawia czynniki jakości i wymogi w zakresie oznakowania soków owocowych i innych podobnych produktów) oraz kodeksu dobrych praktyk AIJN (Europejskiego Stowarzyszenia Producentów Soków Owocowych). Zasadniczo wprowadzone zmiany dotyczyły ustanowienia minimalnych wartości w skali Brixa dla 18 odtworzonych soków owocowych i odtworzonych przecierów owocowych oraz określenia nazwy handlowej, którą należy stosować dla soku owocowego z koncentratu. Zmiany te miały zostać wprowadzone do dnia 1 stycznia 2011 r. |
| --- | --- |

2.2

Dyrektywa 2001/112 została zmieniona po raz pierwszy dyrektywą 2009/106/WE. Tej zmiany technicznej dokonano w celu dostosowania przepisów wspólnotowych do ogólnych przepisów Kodeksu Żywnościowego dotyczących soków i nektarów owocowych (STAN 247-2005, który ustanawia czynniki jakości i wymogi w zakresie oznakowania soków owocowych i innych podobnych produktów) oraz kodeksu dobrych praktyk AIJN (Europejskiego Stowarzyszenia Producentów Soków Owocowych). Zasadniczo wprowadzone zmiany dotyczyły ustanowienia minimalnych wartości w skali Brixa dla 18 odtworzonych soków owocowych i odtworzonych przecierów owocowych oraz określenia nazwy handlowej, którą należy stosować dla soku owocowego z koncentratu. Zmiany te miały zostać wprowadzone do dnia 1 stycznia 2011 r.

| 2.3 | Będący przedmiotem niniejszej opinii wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (COM(2010) 490) stanowi drugą zmianę o charakterze wysoce technicznym, która, podobnie jak pierwsze dostosowanie, opiera się na włączeniu niektórych przepisów Kodeksu Żywnościowego zgodnie z postanowieniami kodeksu dobrych praktyk AIJN. Główne założenia wniosku dotyczącego dyrektywy to:






  — | Usunięcie cukru z listy zatwierdzonych składników dla soków owocowych. Nektary i określone produkty wymienione w załączniku III można słodzić poprzez dodanie cukru lub miodu. Nazwa handlowa powinna zawierać zwrot „słodzony” lub „z dodatkiem cukru”, ze wskazaniem maksymalnej ilości dodanego cukru. |
| --- | --- | --- |

2.3

Będący przedmiotem niniejszej opinii wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (COM(2010) 490) stanowi drugą zmianę o charakterze wysoce technicznym, która, podobnie jak pierwsze dostosowanie, opiera się na włączeniu niektórych przepisów Kodeksu Żywnościowego zgodnie z postanowieniami kodeksu dobrych praktyk AIJN. Główne założenia wniosku dotyczącego dyrektywy to:

—

Usunięcie cukru z listy zatwierdzonych składników dla soków owocowych. Nektary i określone produkty wymienione w załączniku III można słodzić poprzez dodanie cukru lub miodu. Nazwa handlowa powinna zawierać zwrot „słodzony” lub „z dodatkiem cukru”, ze wskazaniem maksymalnej ilości dodanego cukru.

| — | Uproszczenie przepisów w sprawie odtwarzania smaku i aromatu. |
| --- | --- |

—

Uproszczenie przepisów w sprawie odtwarzania smaku i aromatu.

| — | Włączenie pomidora do listy owoców przeznaczonych do produkcji soków owocowych. |
| --- | --- |

—

Włączenie pomidora do listy owoców przeznaczonych do produkcji soków owocowych.

| 2.4 | Wniosek dotyczący dyrektywy zostanie przyjęty według zwykłej procedury prawodawczej przewidzianej w Traktacie o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Po przyjęciu dyrektywy państwa członkowskie będą miały 18 miesięcy na jej transpozycję do ustawodawstwa krajowego. |
| --- | --- |

2.4

Wniosek dotyczący dyrektywy zostanie przyjęty według zwykłej procedury prawodawczej przewidzianej w Traktacie o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Po przyjęciu dyrektywy państwa członkowskie będą miały 18 miesięcy na jej transpozycję do ustawodawstwa krajowego.

3.   Uwagi

| 3.1 | Będący przedmiotem niniejszej opinii wniosek dotyczący dyrektywy wynika zasadniczo z konieczności dostosowania przepisów wspólnotowych do przepisów międzynarodowych, a szczególnie postanowień Kodeksu Żywnościowego dotyczących soków owocowych i przecierów owocowych. W związku z tym Komisja nie powinna odchodzić zbyt daleko w proponowanych zmianach od niektórych postanowień Kodeksu Żywnościowego przyjętych na poziomie międzynarodowym. Z drugiej strony korzystne byłoby wprowadzenie nowych przepisów zgodnych z Kodeksem Żywnościowym. |
| --- | --- |

3.1

Będący przedmiotem niniejszej opinii wniosek dotyczący dyrektywy wynika zasadniczo z konieczności dostosowania przepisów wspólnotowych do przepisów międzynarodowych, a szczególnie postanowień Kodeksu Żywnościowego dotyczących soków owocowych i przecierów owocowych. W związku z tym Komisja nie powinna odchodzić zbyt daleko w proponowanych zmianach od niektórych postanowień Kodeksu Żywnościowego przyjętych na poziomie międzynarodowym. Z drugiej strony korzystne byłoby wprowadzenie nowych przepisów zgodnych z Kodeksem Żywnościowym.

| 3.2 | Jedna z najważniejszych zmian, jakie wprowadza wniosek dotyczący dyrektywy, polega na zakazie dodawania cukrów do soków owocowych i zobowiązaniu, w przypadku nektarów, do wskazania tego dodatku w nazwie handlowej. W kontekście europejskiej strategii zapobiegania otyłości zakaz zaproponowany przez Komisję jest wyraźnie uzasadniony. Jednakże w odniesieniu do nektarów postanowienia wniosku różnią się od postanowień Kodeksu Żywnościowego, nie mają odpowiednika w innych produktach (napoje orzeźwiające), są niespójne z przepisami horyzontalnymi w zakresie oznakowania i wydają się niepotrzebne w obliczu tego, że sama definicja nektaru wskazuje już na zawartość cukru. |
| --- | --- |

3.2

Jedna z najważniejszych zmian, jakie wprowadza wniosek dotyczący dyrektywy, polega na zakazie dodawania cukrów do soków owocowych i zobowiązaniu, w przypadku nektarów, do wskazania tego dodatku w nazwie handlowej. W kontekście europejskiej strategii zapobiegania otyłości zakaz zaproponowany przez Komisję jest wyraźnie uzasadniony. Jednakże w odniesieniu do nektarów postanowienia wniosku różnią się od postanowień Kodeksu Żywnościowego, nie mają odpowiednika w innych produktach (napoje orzeźwiające), są niespójne z przepisami horyzontalnymi w zakresie oznakowania i wydają się niepotrzebne w obliczu tego, że sama definicja nektaru wskazuje już na zawartość cukru.

| 3.3 | Wniosek Komisji pomija możliwość dodawania soku z mandarynek do soku pomarańczowego bez konieczności oznakowania produktu jako soku mieszanego. Jednakże przepisy Kodeksu Żywnościowego (STAN 45-1981) pozwalają na tę praktykę (w ilości do 10 %) i faktycznie jest ona stosowana często na poziomie międzynarodowym w przypadku krajów będących głównymi producentami, takich jak Brazylia czy USA. W kontekście globalizacji rynków wymogi dyrektywy 2001/112/WE pogarszają konkurencyjność europejskich producentów cytrusów i ich spółdzielni w stosunku do krajów trzecich. EKES uważa, że konieczne jest dostosowanie europejskiej nazwy „sok pomarańczowy” do międzynarodowych norm Kodeksu Żywnościowego i popiera w związku z tym uwzględnienie soku z mandarynek jako zatwierdzonego składnika soku pomarańczowego do progu 10 %. Dodanie soku z mandarynek do soku pomarańczowego jest uzasadnione pokrewieństwem botanicznym tych dwóch gatunków owoców cytrusowych, a także ich podobnymi cechami organoleptycznymi. W istocie z analitycznego punktu widzenia różnica jakościowa nie jest wyczuwalna. |
| --- | --- |

3.3

Wniosek Komisji pomija możliwość dodawania soku z mandarynek do soku pomarańczowego bez konieczności oznakowania produktu jako soku mieszanego. Jednakże przepisy Kodeksu Żywnościowego (STAN 45-1981) pozwalają na tę praktykę (w ilości do 10 %) i faktycznie jest ona stosowana często na poziomie międzynarodowym w przypadku krajów będących głównymi producentami, takich jak Brazylia czy USA. W kontekście globalizacji rynków wymogi dyrektywy 2001/112/WE pogarszają konkurencyjność europejskich producentów cytrusów i ich spółdzielni w stosunku do krajów trzecich. EKES uważa, że konieczne jest dostosowanie europejskiej nazwy „sok pomarańczowy” do międzynarodowych norm Kodeksu Żywnościowego i popiera w związku z tym uwzględnienie soku z mandarynek jako zatwierdzonego składnika soku pomarańczowego do progu 10 %. Dodanie soku z mandarynek do soku pomarańczowego jest uzasadnione pokrewieństwem botanicznym tych dwóch gatunków owoców cytrusowych, a także ich podobnymi cechami organoleptycznymi. W istocie z analitycznego punktu widzenia różnica jakościowa nie jest wyczuwalna.

| 3.4 | Definicja owocu w punkcie 1 załącznika II (Definicje surowców) powinna wyraźnie uwzględniać zabiegi po dokonaniu zbiorów dla owoców przeznaczonych do obróbki. |
| --- | --- |

3.4

Definicja owocu w punkcie 1 załącznika II (Definicje surowców) powinna wyraźnie uwzględniać zabiegi po dokonaniu zbiorów dla owoców przeznaczonych do obróbki.

| 3.5 | EKES popiera włączenie pomidora do listy owoców przeznaczonych do produkcji soków owocowych i pozytywnie ocenia utrzymanie podwójnej nazwy handlowej dla soków owocowych i soków z koncentratu, co gwarantuje prawidłowe informacje dla konsumenta. Komitet popiera również możliwość odtwarzania aromatów w sokach z koncentratu. |
| --- | --- |

3.5

EKES popiera włączenie pomidora do listy owoców przeznaczonych do produkcji soków owocowych i pozytywnie ocenia utrzymanie podwójnej nazwy handlowej dla soków owocowych i soków z koncentratu, co gwarantuje prawidłowe informacje dla konsumenta. Komitet popiera również możliwość odtwarzania aromatów w sokach z koncentratu.

Bruksela, 20 stycznia 2011 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Staffan NILSSON

---

| 17.3.2011 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 84/47 |
| --- | --- | --- | --- |

17.3.2011

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 84/47

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1288/2009 ustanawiające przejściowe środki techniczne na okres od dnia 1 stycznia 2010 r. do dnia 30 czerwca 2011 r.

COM(2010) 488 wersja ostateczna – 2010/0255 (COD)

2011/C 84/10

Samodzielny sprawozdawca: Gabriel SARRÓ IPARRAGUIRRE

Rada, w dniu 7 października 2010 r., oraz Parlament Europejski, w dniu 8 października 2010 r., postanowiły, zgodnie z art. 43 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1288/2009 ustanawiające przejściowe środki techniczne na okres od dnia 1 stycznia 2010 r. do dnia 30 czerwca 2011 r.

COM(2010) 488 wersja ostateczna – 2010/0255 (COD).

Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 15 grudnia 2010 r.

Na 468. sesji plenarnej w dniach 19–20 stycznia 2011 r. (posiedzenie z 19 stycznia) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 82 głosami – 1 osoba wstrzymała się od głosu – przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | Mając na względzie, że przejściowe środki techniczne określone w rozporządzeniu (WE) nr 1288/2009 przestają obowiązywać z dniem 30 czerwca 2011 r., Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny uważa, że należy zmienić to rozporządzenie, by przedłużyć okres jego obowiązywania do dnia 1 stycznia 2013 r., zgodnie z warunkami określonymi we wniosku dotyczącym rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zawartym w dokumencie COM(2010) 488 wersja ostateczna z dnia 23 września 2010 r. |
| --- | --- |

1.1

Mając na względzie, że przejściowe środki techniczne określone w rozporządzeniu (WE) nr 1288/2009 przestają obowiązywać z dniem 30 czerwca 2011 r., Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny uważa, że należy zmienić to rozporządzenie, by przedłużyć okres jego obowiązywania do dnia 1 stycznia 2013 r., zgodnie z warunkami określonymi we wniosku dotyczącym rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zawartym w dokumencie COM(2010) 488 wersja ostateczna z dnia 23 września 2010 r.

| 1.2 | Przyjęcie omawianego wniosku dotyczącego rozporządzenia – wobec braku przepisów ustanawiających stałe środki techniczne – zagwarantuje pewność prawa i ochronę zasobów morskich do dnia 1 stycznia 2013 r., kiedy to przewidziano wejście w życie nowej wspólnej polityki rybołówstwa, która obejmie podstawowe zasady dotyczące środków technicznych. |
| --- | --- |

1.2

Przyjęcie omawianego wniosku dotyczącego rozporządzenia – wobec braku przepisów ustanawiających stałe środki techniczne – zagwarantuje pewność prawa i ochronę zasobów morskich do dnia 1 stycznia 2013 r., kiedy to przewidziano wejście w życie nowej wspólnej polityki rybołówstwa, która obejmie podstawowe zasady dotyczące środków technicznych.

| 1.3 | Komitet poddaje Parlamentowi Europejskiemu i Radzie pod rozwagę, by w ust. 1 lit. b) pkt (i) jedynego artykułu wniosku dotyczącego rozporządzenia, odnoszącym się do art. 1 ust. 2 lit. a) pkt (i) rozporządzenia (WE) nr 1288/2009, zastąpić „2010” przez „2011”, jeśli chodzi o punkty 9.3, 9.6 i 9.8. |
| --- | --- |

1.3

Komitet poddaje Parlamentowi Europejskiemu i Radzie pod rozwagę, by w ust. 1 lit. b) pkt (i) jedynego artykułu wniosku dotyczącego rozporządzenia, odnoszącym się do art. 1 ust. 2 lit. a) pkt (i) rozporządzenia (WE) nr 1288/2009, zastąpić „2010” przez „2011”, jeśli chodzi o punkty 9.3, 9.6 i 9.8.

2.   Kontekst

| 2.1 | W dniu 4 czerwca 2008 r. Komisja przedstawiła wniosek w sprawie rozporządzenia Rady dotyczącego ochrony zasobów rybnych poprzez środki techniczne (1). |
| --- | --- |

2.1

W dniu 4 czerwca 2008 r. Komisja przedstawiła wniosek w sprawie rozporządzenia Rady dotyczącego ochrony zasobów rybnych poprzez środki techniczne (1).

| 2.2 | W sprawie tego wniosku Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wydał odpowiednią opinię, która po przeprowadzeniu regulaminowej procedury została przyjęta na 451. sesji plenarnej Komitetu w dniu 25 lutego 2009 r. (2). |
| --- | --- |

2.2

W sprawie tego wniosku Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wydał odpowiednią opinię, która po przeprowadzeniu regulaminowej procedury została przyjęta na 451. sesji plenarnej Komitetu w dniu 25 lutego 2009 r. (2).

| 2.3 | Rozpatrywanie przez Komisję rozporządzenia odpowiadającego temu wnioskowi dotyczącego rozporządzenia utrudniły w roku 2009 negocjacje w sprawie przyjęcia traktatu lizbońskiego. |
| --- | --- |

2.3

Rozpatrywanie przez Komisję rozporządzenia odpowiadającego temu wnioskowi dotyczącego rozporządzenia utrudniły w roku 2009 negocjacje w sprawie przyjęcia traktatu lizbońskiego.

| 2.4 | W tym czasie, ze względu na pilny charakter sprawy, przyjęto rozporządzenie (WE) nr 43/2009 ustalające uprawnienia do połowów na 2009 rok i związane z nimi warunki dla pewnych stad ryb i grup stad ryb (3). |
| --- | --- |

2.4

W tym czasie, ze względu na pilny charakter sprawy, przyjęto rozporządzenie (WE) nr 43/2009 ustalające uprawnienia do połowów na 2009 rok i związane z nimi warunki dla pewnych stad ryb i grup stad ryb (3).

| 2.5 | Jednocześnie, podczas gdy trwało w roku 2009 rozpatrywanie rozporządzenia Rady w sprawie środków technicznych, przestały obowiązywać środki przewidziane w załączniku III do wspomnianego wyżej rozporządzenia (WE) nr 43/2009, ponieważ zakończył się ich okres stosowania. |
| --- | --- |

2.5

Jednocześnie, podczas gdy trwało w roku 2009 rozpatrywanie rozporządzenia Rady w sprawie środków technicznych, przestały obowiązywać środki przewidziane w załączniku III do wspomnianego wyżej rozporządzenia (WE) nr 43/2009, ponieważ zakończył się ich okres stosowania.

| 2.6 | Z tego względu, w celu zagwarantowania pewności prawnej i dalszej odpowiedniej ochrony zasobów morskich i zarządzania nimi, przyjęto rozporządzenie Rady (WE) nr 1288/2009 ustanawiające przejściowe środki techniczne na okres od dnia 1 stycznia 2010 r. do dnia 30 czerwca 2011 r. (4), w którym przewidziano dalsze obowiązywanie przejściowych środków technicznych określonych w załączniku III do rozporządzenia (WE) nr 43/2009 przez okres przejściowy wynoszący 18 miesięcy. |
| --- | --- |

2.6

Z tego względu, w celu zagwarantowania pewności prawnej i dalszej odpowiedniej ochrony zasobów morskich i zarządzania nimi, przyjęto rozporządzenie Rady (WE) nr 1288/2009 ustanawiające przejściowe środki techniczne na okres od dnia 1 stycznia 2010 r. do dnia 30 czerwca 2011 r. (4), w którym przewidziano dalsze obowiązywanie przejściowych środków technicznych określonych w załączniku III do rozporządzenia (WE) nr 43/2009 przez okres przejściowy wynoszący 18 miesięcy.

| 2.7 | Ze względu na nowe wymogi określone w traktacie lizbońskim Komisja wycofała w 2010 r. wniosek w sprawie rozporządzenia Rady dotyczącego ochrony zasobów rybnych poprzez środki techniczne. |
| --- | --- |

2.7

Ze względu na nowe wymogi określone w traktacie lizbońskim Komisja wycofała w 2010 r. wniosek w sprawie rozporządzenia Rady dotyczącego ochrony zasobów rybnych poprzez środki techniczne.

| 2.8 | Podstawowe przepisy dotyczące środków technicznych zostaną określone w nowym rozporządzeniu w sprawie trwającej reformy wspólnej polityki rybołówstwa. Przewiduje się, że wniosek w sprawie tego rozporządzenia zostanie przedłożony w trzecim kwartale 2011 r. i wejdzie w życie z dniem 1 stycznia 2013 r. |
| --- | --- |

2.8

Podstawowe przepisy dotyczące środków technicznych zostaną określone w nowym rozporządzeniu w sprawie trwającej reformy wspólnej polityki rybołówstwa. Przewiduje się, że wniosek w sprawie tego rozporządzenia zostanie przedłożony w trzecim kwartale 2011 r. i wejdzie w życie z dniem 1 stycznia 2013 r.

| 2.9 | Biorąc pod uwagę, że rozporządzenie (WE) nr 1288/2009 wygaśnie z dniem 30 czerwca 2011 r. i że nie obowiązuje obecnie żaden akt prawny przewidujący stałe środki techniczne, należy przedłużyć okres obowiązywania tego rozporządzenia o 18 miesięcy, do dnia 1 stycznia 2013 r. |
| --- | --- |

2.9

Biorąc pod uwagę, że rozporządzenie (WE) nr 1288/2009 wygaśnie z dniem 30 czerwca 2011 r. i że nie obowiązuje obecnie żaden akt prawny przewidujący stałe środki techniczne, należy przedłużyć okres obowiązywania tego rozporządzenia o 18 miesięcy, do dnia 1 stycznia 2013 r.

| 2.10 | Rezultatem opisanego procesu jest omawiany w niniejszej opinii EKES-u wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1288/2009 poprzez przedłużenie okresu jego obowiązywania o 18 miesięcy, tj. do 1 stycznia 2013 r. |
| --- | --- |

2.10

Rezultatem opisanego procesu jest omawiany w niniejszej opinii EKES-u wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1288/2009 poprzez przedłużenie okresu jego obowiązywania o 18 miesięcy, tj. do 1 stycznia 2013 r.

3.   Uwagi EKES-u

| 3.1 | EKES pozytywnie ocenia wniosek dotyczący rozporządzenia, gdyż polega on na dostosowaniu rozporządzenia (WE) nr 1288/2009 poprzez przedłużenie okresu jego obowiązywania do 1 stycznia 2013 r., co zagwarantuje pewność prawa i ochronę zasobów morskich do chwili przyjęcia stałych środków technicznych. |
| --- | --- |

3.1

EKES pozytywnie ocenia wniosek dotyczący rozporządzenia, gdyż polega on na dostosowaniu rozporządzenia (WE) nr 1288/2009 poprzez przedłużenie okresu jego obowiązywania do 1 stycznia 2013 r., co zagwarantuje pewność prawa i ochronę zasobów morskich do chwili przyjęcia stałych środków technicznych.

| 3.2 | Niemniej jednak, jeśli chodzi o ust. 1 lit. b) pkt (i) jedynego artykułu wniosku dotyczącego rozporządzenia, Komitet uważa, że Parlament Europejski i Rada powinny również rozważyć przedłużenie do 1 października 2011 r. terminu wyznaczonego państwom członkowskim w rozporządzeniu (WE) nr 1288/2009 na 1 października 2010 r., tak aby zainteresowane instytuty badawcze tych państw mogły przedstawić swoje raporty naukowe na temat rybołówstwa na głębokościach przekraczających 600 m na obszarach ICES VIII, IX i X. |
| --- | --- |

3.2

Niemniej jednak, jeśli chodzi o ust. 1 lit. b) pkt (i) jedynego artykułu wniosku dotyczącego rozporządzenia, Komitet uważa, że Parlament Europejski i Rada powinny również rozważyć przedłużenie do 1 października 2011 r. terminu wyznaczonego państwom członkowskim w rozporządzeniu (WE) nr 1288/2009 na 1 października 2010 r., tak aby zainteresowane instytuty badawcze tych państw mogły przedstawić swoje raporty naukowe na temat rybołówstwa na głębokościach przekraczających 600 m na obszarach ICES VIII, IX i X.

| 3.3 | Propozycja ta wynika z faktu, że omówiony w punkcie 2 niniejszej opinii kontekst rozpatrywania tego aktu prawnego nie pozwolił państwom członkowskim na terminowe przeprowadzenie niezbędnych kampanii naukowych, które umożliwiłyby im przedstawienie Komitetowi Naukowo-Technicznemu i Ekonomicznemu ds. Rybołówstwa szczegółowo udokumentowanego raportu na temat tego rodzaju połowów. |
| --- | --- |

3.3

Propozycja ta wynika z faktu, że omówiony w punkcie 2 niniejszej opinii kontekst rozpatrywania tego aktu prawnego nie pozwolił państwom członkowskim na terminowe przeprowadzenie niezbędnych kampanii naukowych, które umożliwiłyby im przedstawienie Komitetowi Naukowo-Technicznemu i Ekonomicznemu ds. Rybołówstwa szczegółowo udokumentowanego raportu na temat tego rodzaju połowów.

Bruksela, 19 stycznia 2011 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Staffan NILSSON

---

(1)  COM(2008) 324 wersja ostateczna.

1

(2)  Dz.U. C 218 z 11.9.2009.

2

(3)  Dz.U. L 22 z 26.1.2009, s. 1.

3

(4)  Dz.U. L 347 z 24.12.2009, s. 6.

4

---

| 17.3.2011 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 84/49 |
| --- | --- | --- | --- |

17.3.2011

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 84/49

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do dystrybucji produktów żywnościowych wśród osób najbardziej potrzebujących w Unii

COM(2010) 486 wersja ostateczna – 2008/0183 (COD)

2011/C 84/11

Sprawozdawca: Eugen LUCAN

Parlament Europejski, w dniu 23 września 2010 r., oraz Rada, w dniu 8 października 2010 r., postanowiły, zgodnie z art. 43 ust. 2 i art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do dystrybucji produktów żywnościowych wśród osób najbardziej potrzebujących w Unii

COM(2010) 486 wersja ostateczna – 2008/0183 (COD).

Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 15 grudnia 2010 r.

Na 468. sesji plenarnej w dniach 19–20 stycznia 2011 r. (posiedzenie z dnia 20 stycznia) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 150 do 4 – 14 osób wstrzymało się od głosu – przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

1.1   Zdaniem EKES-u system dystrybucji produktów żywnościowych wśród osób najbardziej potrzebujących (PEAD) w Unii jest przejawem wspierania rozwoju gospodarczego rynku żywności i rozpowszechniania wartości europejskich (zwłaszcza zasady solidarności) wśród grup społecznych znajdujących się w najmniej korzystnej sytuacji w UE. Zapewnienie zaopatrzenia w produkty żywnościowe wszystkim obywatelom UE, a zwłaszcza grupom w trudnej sytuacji, powinno pozostać jednym z podstawowych celów polityki rolnej Unii Europejskiej. EKES uważa, że jedynie polityka rolna sprzyjająca trwałemu wzrostowi gospodarczemu w tym sektorze będzie mogła zapewnić pomoc grupom społecznym UE w najtrudniejszym położeniu.

1.2   Komitet uważa, że przeprowadzenie przeglądu europejskich ram prawnych jest wskazane i konieczne w kontekście nowych zapisów traktatowych i zmian, jakim podlegał jednolity rynek pod względem cen, zapasów i polityk rynkowych, ale także konkretnych potrzeb poszczególnych państw członkowskich.

1.3   Wziąwszy pod uwagę, że ponad 80 mln obywateli (1) zmaga się z ubóstwem w UE (ponad 16 % ludności europejskiej), a także uwzględniając priorytety roku 2010 ogłoszonego Europejskim Rokiem Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem Społecznym oraz fakt, że w wyniku kryzysu gospodarczego coraz więcej obywateli UE jest zagrożonych coraz poważniejszym ubóstwem, EKES popiera dalsze wdrażanie programu dystrybucji żywności (PEAD) oraz jego stałe finansowanie z budżetu WPR.

1.4   EKES uważa, że program dystrybucji produktów żywnościowych wśród osób najbardziej potrzebujących w Unii powinien stać się trwałym elementem WPR, zważywszy że instrument ten umożliwia poprawę sytuacji osób szczególnie narażonych, zmagających się z wahaniami rynku żywności. Zarazem program ten przyczynia się do zapewnienia równowagi i stabilizacji wewnętrznego rynku, jako że służy dystrybucji produktów pochodzących z zapasów interwencyjnych i zakupów dokonanych na rynku, a zatem stanowiących artykuły żywnościowe wyprodukowane przez rolnictwo europejskie. Komitet podkreśla potrzebę utrzymania tego rodzaju pośredniej pomocy dla rynku, która stanowi część WPR i jest niezbędna zarówno dla osób w trudnej sytuacji, jak i dla rolników borykających się z obecnym kryzysem.

1.5   Zważywszy na skalę zjawiska niedostatku żywności, które dotyczy ponad 43 mln obywateli europejskich, oraz na pozytywny długoterminowy wpływ PEAD na grupy społeczne w najtrudniejszym położeniu, EKES uważa, że system dystrybucji żywności powinien stale dysponować odpowiednio wysokimi środkami budżetowymi.

1.6   Ewaluacja krajowych i europejskich programów pomocy żywnościowej powinno opierać się na określeniu potrzeb wszystkich osób w trudnej sytuacji, w tym grup najbiedniejszych (bezdomnych dzieci i dorosłych, osób ubiegających się o azyl, pracowników nielegalnych czy nielegalnych imigrantów itd.), którym nie przysługuje żadna pomoc przyznawana według kryterium minimalnego dochodu lub które zazwyczaj nie są uwzględniane w oficjalnych statystykach. Zapobieganie wykluczeniu społecznemu i zwalczanie go mogą być realizowane przede wszystkim poprzez włączenie wszystkich grup osób w trudnej sytuacji. To one są priorytetem Europejskiego Roku 2010. EKES wnosi, by właściwe organy w państwach członkowskich, definiując kategorie osób w trudnej sytuacji, uwzględniały bazy danych dotyczące osób nieobjętych oficjalnymi statystykami. Bardzo często dane te są dostępne w statystykach organizacji pozarządowych lub charytatywnych.

1.7   Komitet zaleca Komisji zachęcanie państw członkowskich do promowania partnerstw między władzami publicznymi a społeczeństwem obywatelskim, aby umożliwić jak największej liczbie organizacji pozarządowych oraz wolontariuszy udział w procesie dystrybucji żywności. EKES uznaje, że pomoc żywnościowa w ramach PEAD może być uzupełnieniem pomocy socjalnej świadczonej w ramach integracji społecznej osób w trudnej sytuacji.

1.8   EKES uważa, że organizacje pozarządowe i organizacje charytatywne, które proponują pomoc żywnościową i usługi w zakresie opieki zdrowotnej czy pomocy społecznej (zwłaszcza te, które osobom w trudnej sytuacji udostępniają schronienie, punkty żywienia i placówki pobytu dziennego) powinny mieć możliwość korzystania ze wsparcia w celu pokrycia ponoszonych przez nie kosztów administracyjnych.

1.9   Komitet pozytywnie odnosi się do inicjatywy Komisji, która zgadza się włączyć do zmienionego wniosku poprawkę Parlamentu Europejskiego, który zaleca zwrot kosztów administracyjnych i kosztów magazynowania ponoszonych przez organizacje charytatywne.

1.10   W kontekście obecnego kryzysu gospodarczego, zwłaszcza w państwach członkowskich, w których dochód na mieszkańca jest niski, a liczba osób w trudnej sytuacji bardzo wysoka, współfinansowanie krajowe mogłoby doprowadzić do biurokratyzacji programów europejskich i sprawić, że staną się one nieoperacyjne. EKES uważa, że sytuacja taka zaszkodziłaby grupom w najtrudniejszej sytuacji w UE i byłaby sprzeczna z zasadami dotyczącymi integracji społecznej propagowanej w ramach Europejskiego Roku Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem Społecznym.

1.11   Komitet twierdzi, że system pomocy żywnościowej dla osób w trudnej sytuacji musi stać się programem unijnym, finansowanym w 100 % z budżetu WPR. Obecnie to państwa członkowskie, wspólnie z krajowymi organizacjami charytatywnymi, ponoszą koszty związane z wdrażaniem programu (koszt transportu produktów żywnościowych do miejsc magazynowania, koszty administracyjne, koszty transportu i magazynowania, VAT, koszty związane z dodatkowymi usługami socjalnymi uzupełniającymi pomoc żywieniową).

2.   Priorytetem roku 2010 jako Europejskiego Roku Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem Społecznym jest pomoc osobom w trudnej sytuacji, w tym osobom zagrożonym niedostatkiem żywności.

2.1   Ponad 80 mln obywateli UE zmaga się z ubóstwem (2). 16 % ludności europejskiej jest w trudnej sytuacji, a spośród nich ponad 43 mln obywateli grozi niedostatek żywności. W 2006 r. w skali UE odsetek ludności zagrożonej niedostatkiem żywności wahał się między 2 % w Danii a 37 % na Słowacji. W UE stopa ubóstwa przekracza 20 % przynajmniej w 7 państwach członkowskich. Polska i Niemcy liczą odpowiednio 11 i 9 mln osób zagrożonych ubóstwem. Te dane statystyczne są pewnym dowodem na to, że pomoc żywnościowa jest konieczna.

2.2   Dzieci z rodzin ubogich, osoby starsze, bezdomni, osoby ubiegające się o azyl, imigranci pracujący nielegalnie, osoby dorosłe i dzieci niepełnosprawne to grupy najbardziej narażone na niedożywienie i niewłaściwe odżywianie ze względu na niedostateczne i nieodpowiednie żywienie. W niektórych państwach członkowskich część osób korzystających z pomocy żywnościowej uzyskuje także pomoc socjalną przyznawaną na podstawie kryterium gwarantowanego dochodu minimalnego.

2.2.1   EKES zwraca uwagę na fakt, że dużej liczbie osób w trudnej sytuacji, zwłaszcza bezdomnym, ubiegającym się o azyl oraz nielegalnym pracownikom i imigrantom, nie przysługują żadne zabezpieczenia społeczne i nie są oni uwzględniani w statystykach krajowych. Niektóre z tych osób nie posiadają dowodu tożsamości, wobec czego trudno jest oszacować ich potrzeby socjalne i żywnościowe. Można by przeprowadzić odpowiednią ocenę tych potrzeb we współpracy z organizacjami pozarządowymi lub charytatywnymi.

2.2.2   EKES zaleca, by szczególną uwagę poświęcić dzieciom wywodzącym się z rodzin ubogich, gdyż ich przyzwyczajenia żywnościowe mogą być przyczyną przyszłych problemów zdrowotnych, jak i słabszego rozwoju zdolności kognitywnych i niedostatecznych umiejętności uczenia się. Wobec tego EKES pozytywnie odnosi się do zróżnicowania produktów dostarczanych w ramach pomocy żywnościowej i uwzględnienie wśród nich owoców i warzyw.

2.3   W ramach Europejskiego Roku Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem Społecznym 2010 walka z ubóstwem jest wspólną odpowiedzialnością. Strategia promowania integracji społecznej i walki z ubóstwem obejmuje kilka priorytetów, takich jak:

| — | aktywna integracja, opierająca się na zagwarantowaniu minimalnego dochodu, powrocie na rynek pracy, oferowaniu usług socjalnych sprzyjających ponownej integracji; |
| --- | --- |

—

aktywna integracja, opierająca się na zagwarantowaniu minimalnego dochodu, powrocie na rynek pracy, oferowaniu usług socjalnych sprzyjających ponownej integracji;

| — | zwalczanie ubóstwa wśród dzieci; |
| --- | --- |

—

zwalczanie ubóstwa wśród dzieci;

| — | zapobieganie wykluczeniu osób z dostępu do mieszkalnictwa oraz wykluczeniu bezdomnych (3). |
| --- | --- |

—

zapobieganie wykluczeniu osób z dostępu do mieszkalnictwa oraz wykluczeniu bezdomnych (3).

W tym kontekście pomoc żywnościowa musi być oferowana wraz z towarzyszącymi jej usługami zdrowotnymi i edukacyjnymi oraz z pomocą społeczną, by umożliwić postęp w integracji zawodowej i społecznej różnych grup osób znajdujących się w trudnej sytuacji.

3.   Wniosek Komisji

3.1   Obecny system dystrybucji żywności opiera się na dostawach produktów z unijnych zapasów interwencyjnych uzupełnianych okresowo zakupem towarów na rynku. Niemniej stopniowe reformy wspólnej polityki rolnej oraz korzystne zmiany cen doprowadziły do stopniowego zmniejszenia zasobów interwencyjnych oraz zakresu dostępnych produktów. W związku z tym zakupy rynkowe powinny również stanowić stałe źródło dostaw dla programu pomocy w celu uzupełnienia zapasów interwencyjnych w przypadku, kiedy zapasy te są niedostępne.

3.1.1   Wniosek w sprawie rozporządzenia zmieniającego podstawowe rozporządzenie w tej sprawie obejmuje przepisy dotyczące dostosowania do postanowień TFUE oraz zasadnicze zmiany dotyczące rozwiązań z dziedziny rolniczej zaproponowane z myślą o programie dystrybucji produktów żywnościowych we wszystkich państwach członkowskich.

3.1.2   Komisja proponuje zmianę ram prawnych w oparciu o następujące elementy: dwa źródła dostaw żywności (żywność pochodziłaby z zapasów interwencyjnych lub z rynku), szerszy zakres produktów żywnościowych przeznaczonych do dystrybucji i bardziej przejrzyste priorytety, perspektywa długoterminowa (3 lata), lepsze monitorowanie i sprawozdawczość, wprowadzenie współfinansowania (stawki współfinansowania przez Unię wynosiłyby 75 % i 85 % w państwach członkowskich objętych Funduszem Spójności w planie na lata 2010-2012. W późniejszym okresie, tj. w planie na lata 2013-2015, stawki współfinansowania przez Unię wynosiłyby odpowiednio 50 % i 75 %).

4.   Uwagi ogólne i szczegółowe

4.1   Program dystrybucji żywności wśród osób najbardziej potrzebujących w Unii realizowany jest w 20 państwach członkowskich. W większości z nich dystrybucja żywności odbywa się w partnerstwie z organizacjami pozarządowymi i z ich pomocą.

4.2   W 2006 r. ponad 13 mln osób skorzystało z europejskiego programu dystrybucji żywności (PEAD) w 15 państwach członkowskich. W 2008 r. 19 państw członkowskich uczestniczyło w projekcie wolontariackim dysponującym środkami w wysokości 305 mln euro. W 2009 r. budżet PEAD wzrósł do 500 mln euro, które były przeznaczone dla 20 państw członkowskich uczestniczących w programie.

4.3   Kryzys gospodarczy, zmniejszenie liczby miejsc pracy, podniesie cen niektórych podstawowych produktów spożywczych doprowadziło do zwiększenia się liczby grup szczególnie narażonych. Ocenia się, że liczba osób w trudnej sytuacji stale się zwiększa.

4.4   Finansowanie w 100 % czy współfinansowanie?

4.4.1   Zdaniem Komisji wprowadzenie współfinansowania wzmocniłoby aspekt polityki spójności związany z programem, zagwarantowałoby właściwe planowanie i zwiększyłoby synergię. Komisja dąży do równowagi budżetowej i zwiększenia poziomu odpowiedzialności państw członkowskich. Wyraża zadowolenie, że dzięki wprowadzeniu zasady współfinansowania budżet programu wzrośnie.

4.4.2   Komisja Europejska uwzględnia w swoich obliczeniach zmienną, jaką stanowią prywatne datki organizacji charytatywnych, które mogłyby być uważane za część współfinansowania zapewnianego przez państwa członkowskie. Zarazem EKES uważa, że praca wolontariacka organizacji charytatywnych daje się określić ilościowo i kwalifikuje się do objęcia zasadą współfinansowania.

4.4.3   Parlament Europejski proponuje, by system dystrybucji produktów żywnościowych był finansowany w 100 % z budżetu UE, ze względu na to, że niektóre państwa członkowskie nie będą mogły uczestniczyć w programie, jeśli wymagałby on stosowania progów współfinansowania. EKES uważa, że państwa członkowskie, które z braku środków nie mogą zapewnić wymaganego poziomu współfinansowania, nie będą mogły osiągnąć celów programu dotyczących stabilizacji rynku i aspektów socjalnych.

4.4.4   EKES uważa, że w systemie współfinansowania z programu pomocy żywnościowej mogliby zostać wykluczeni najubożsi beneficjenci pochodzący z państw członkowskich, w których dochód na mieszkańca jest niski.

4.4.5   EKES zwraca uwagę na fakt, że jednym z celów Europejskiego Roku 2010 jest właśnie „walka z wykluczeniem”. Tymczasem współfinansowanie może doprowadzić do wykluczenia społecznego niektórych grup w trudnej sytuacji właśnie w europejskim roku, którego celem jest m.in. integracja społeczna.

4.4.6   EKES podkreśla, że jeśli wybrane zostanie rozwiązanie polegające na współfinansowaniu, to problemy społeczne i zagrożenie niedostatkiem żywności będą się nasilały. W takim wypadku bowiem część osób w najtrudniejszej sytuacji mogłaby migrować do najbogatszych państw w UE, korzystając ze swobodnego przepływu osób w Unii. Praktycznie oznacza to, że problemy niedostatku żywności niektórych obywateli europejskich zostałyby przeniesione z najuboższych regionów do regionów, w których dochód na mieszkańca jest wyższy.

4.4.7   W sytuacji obecnego kryzysu gospodarczego Komitet twierdzi, że system pomocy żywnościowej dla osób w trudnej sytuacji powinien stać się programem unijnym, finansowanym w 100 % z budżetu WPR.

4.5   EKES pozytywnie odnosi się do wniosku Komisji, by produkty żywnościowe nabywać wyłącznie na rynku europejskim, by przy tej okazji pośrednio wesprzeć rolników europejskich.

4.6   Zwiększenie różnorodności produktów oferowanych w ramach systemu pomocy żywnościowej

4.6.1   Choć trudno jest osiągnąć równowagę żywieniową ze względu na to, że większość produktów w ramach pomocy żywnościowej pochodzi z zapasów interwencyjnych, EKES opowiada się za dostarczaniem produktów żywnościowych możliwie jak najbardziej zróżnicowanych i zdrowych, uwzględniając zalecenia dietetyczne i wytyczne dotyczące sposobu odżywiania się mieszkańców UE.

4.6.2   EKES pozytywnie odnosi się do tego, by środkom pomocy żywnościowej towarzyszyły środki pomocy socjalnej, i zaleca częstą dystrybucję (a nie tylko w wyjątkowych sytuacjach) pomocy żywnościowej, zwłaszcza w miejscach, w których organizacje pozarządowe i władze publiczne proponują dodatkowe usługi (punkty przyjmowania potrzebujących, opieka medyczna, placówki edukacyjne, szkoleniowe, integracja społeczna itd.).

5.   Udział i rola społeczeństwa obywatelskiego, organizacji charytatywnych i wolontariuszy

5.1   30 czerwca 2010 r. Komisja Europejska zorganizowała posiedzenie podmiotów zaangażowanych we wdrażanie PEAD. W posiedzeniu tym udział wzięli przedstawiciele 18 organizacji pozarządowych działających w 15 państwach członkowskich, przedstawiciele jednej organizacji europejskiej (Europejski Sojusz na rzecz Zdrowia Publicznego EPHA) oraz przedstawiciele agencji zajmujących się usługami oraz płatnościami.

5.2   W Europie istnieją organizacje pozarządowe (4), które proponują pomoc żywnościową w sposób zintegrowany, jako jeden z elementów szeregu ogólnych usług socjalnych proponowanych osobom w trudnej sytuacji z myślą o tym, by doprowadzić do coraz wyższego stopnia integracji społecznej.

5.3   Organizacje charytatywne same są w stanie lepiej ocenić wpływ programu, gdyż mają bezpośredni kontakt z osobami w trudnym położeniu. Przekazują następujące zalecenia niektórych beneficjentów programu: poszerzenie gamy rozdawanych produktów żywnościowych w trosce o zapewnienie zrównoważonej diety, stworzenie podstaw prawnych umożliwiających dystrybucję tradycyjnych produktów lokalnych oraz przedłużenie okresu wdrażania programu.

5.4   Udział organizacji pozarządowych i dużej liczby wolontariuszy dowodzi, że społeczeństwo obywatelskie jest wrażliwe na problemy osób w najtrudniejszej sytuacji i wyciąga do nich pomocną dłoń. EKES uważa, że zasada pomocniczości jest przestrzegana, dopóki państwa członkowskie mają swobodę określania procedur i kryteriów niezbędnych do wyznaczenia organizacji, które wezmą udział we wdrażaniu programu. Podobnie, w gestii państw członkowskich leży wybór beneficjentów pomocy żywnościowej. Omawiany program sprzyja rozwojowi stosunków współpracy między organizacjami charytatywnymi a władzami publicznymi.

5.5   W niektórych państwach UE organizacje pozarządowe i organizacje charytatywne zaangażowałyby się głębiej, gdyby istniały wystarczające środki finansowe na pokrycie kosztów administracyjnych. EKES popiera inicjatywę Komisji polegającą na włączeniu do jej zmienionego wniosku poprawki Parlamentu Europejskiego, który domaga się, by koszty administracyjne i koszty magazynowania i transportu (między miejscem składowania i punktem dystrybucji) poniesione przez stowarzyszenia charytatywne mogły być zwracane (patrz art. 27 ust. 7 zmienionego rozporządzenia).

Bruksela, 20 stycznia 2011 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Staffan NILSSON

---

(1)  Zob. http://www.2010againstpoverty.eu/about/?langid=pl.

1

(2)  Tamże.

2

(3)  Tamże.

3

(4)  Na przykład Polska dysponuje 44 reprezentacjami regionalnymi, 100 ośrodkami Caritasu, 4 500 pracownikami i 70 000 wolontariuszami, którzy zajmują się wdrażaniem PEAD. Organizacja charytatywna Caritas Polska rozpoczęła działalność w ramach Europejskiego programu pomocy żywnościowej PEAD w 2004 r. Posiada ona 44 punkty składowania i 20 magazyny wyposażone w chłodnie. Caritas Polska przewiduje, że w przyszłości będzie musiał stawić czoła wyzwaniom związanym z zarządzaniem tym programem, z transportem produktów spożywczych i z zakupem dóbr inwestycyjnych.

4

---

| 17.3.2011 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 84/53 |
| --- | --- | --- | --- |

17.3.2011

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 84/53

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie zmienionego wniosku dotyczącego dyrektywy Rady w sprawie struktury oraz stawek akcyzy stosowanych do wyrobów tytoniowych

COM(2010) 641 wersja ostateczna – 2007/0206 (CNS)

2011/C 84/12

Parlament Europejski, w dniu 23 listopada 2010 r., oraz Rada, w dniu 8 grudnia 2010 r., działając na podstawie art. 113 i 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), postanowiły zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

zmienionego wniosku dotyczącego dyrektywy Rady w sprawie struktury oraz stawek akcyzy stosowanych do wyrobów tytoniowych

COM(2010) 641 wersja ostateczna – 2007/0206(CNS).

Uznawszy, że treść wniosku jest zadowalająca i nie wymaga żadnego komentarza ze strony EKES-u, na 468. sesji plenarnej w dniach 19–20 stycznia 2011 r. (posiedzenie z 19 stycznia) Komitet stosunkiem głosów 90 do 3 – 8 osób wstrzymało się od głosu – postanowił wydać pozytywną opinię na temat proponowanego tekstu.

Bruksela, 19 stycznia 2011 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Staffan NILSSON

---

| 17.3.2011 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 84/54 |
| --- | --- | --- | --- |

17.3.2011

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 84/54

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie konstrukcji zabezpieczających przy przewróceniu montowanych przed siedzeniem kierowcy w kołowych ciągnikach rolniczych i leśnych o wąskim rozstawie kół

(tekst jednolity)

COM(2010) 610 wersja ostateczna – 2010/0302 (COD)

2011/C 84/13

Parlament Europejski, w dniu 10 listopada 2010 r., oraz Rada, w dniu 8 grudnia 2010 r., postanowiły, zgodnie z art. 114 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie konstrukcji zabezpieczających przy przewróceniu montowanych przed siedzeniem kierowcy w kołowych ciągnikach rolniczych i leśnych o wąskim rozstawie kół (tekst jednolity)

COM(2010) 610 wersja ostateczna – 2010/0302 (COD).

Uznawszy, że treść wniosku jest w zupełności zadowalająca i nie wymaga żadnego komentarza ze strony EKES-u, na 468. sesji plenarnej w dniach 19–20 stycznia 2011 r. (posiedzenie z dnia 19 stycznia) Komitet 96 głosami – 2 osoby wstrzymały się od głosu – postanowił wydać pozytywną opinię na temat proponowanego tekstu.

Bruksela, 19 stycznia 2011 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Staffan NILSSON

---

| 17.3.2011 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 84/55 |
| --- | --- | --- | --- |

17.3.2011

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 84/55

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego system identyfikacji i rejestrowania owiec i kóz

(tekst jednolity)

COM(2010) 635 wersja ostateczna – 2010/0309 (COD)

2011/C 84/14

Parlament Europejski, w dniu 23 listopada 2010 r., oraz Rada, w dniu 13 grudnia 2010 r., postanowiły, zgodnie z art. 43 ust. 2 oraz art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego system identyfikacji i rejestrowania owiec i kóz (tekst jednolity)

COM(2010)635 wersja ostateczna – 2010/0309(COD).

Uznawszy, że treść wniosku jest w zupełności zadowalająca i że Komitet wypowiedział się już w tej sprawie w swej wcześniejszej opinii CESE 582/2003, przyjętej 14 maja 2003 r. (1), na 468. sesji plenarnej w dniach 19–20 stycznia 2011 r. (posiedzenie z dnia 19 stycznia) Komitet 104 głosami – 7 osób wstrzymało się od głosu – postanowił wydać pozytywną opinię w sprawie wniosku i odwołać się do stanowiska, które zajął w ww. dokumencie.

Bruksela, 19 stycznia 2011 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Staffan NILSSON

---

(1)  Opinia EKES-u w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady ustanawiającego system identyfikacji i rejestrowania owiec i kóz oraz zmieniającego rozporządzenie (EWG) nr 3508/92, Dz.U. C 208 z 3.9.2003, s. 32.

1

---