# Dziennik Urzędowy C 309/2006

| | ISSN 1725-5228 |
| --- | --- |
| Dziennik Urzędowy
  Unii Europejskiej | C 309 |
| | |
| Wydanie polskie | Informacje i zawiadomienia | Tom 4916 grudnia 2006 |

ISSN 1725-5228

Dziennik Urzędowy

Unii Europejskiej

C 309

Wydanie polskie

Informacje i zawiadomienia

Tom 4916 grudnia 2006

---

| Powiadomienie nr | Spis treśći | Strona |
| --- | --- | --- |
| | II   Akty przygotowawcze |
| | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny |
| | 428. sesja plenarna w dniach 5-6 lipca 2006 r. |
| 2006/C 309/1 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Regulacja konkurencji a ochrona konsumentów | 1 |
| 2006/C 309/2 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Realizacja wspólnotowego programu lizbońskiego – Komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów: Badania naukowe i innowacje jako inwestycje na rzecz wzrostu i zatrudnienia – wspólna koncepcjaCOM(2005) 488 wersja ostateczna | 10 |
| 2006/C 309/3 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspomnianej powyżej COM(2005) 567 końcowy – 2005/0227 (COD) | 15 |
| 2006/C 309/4 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów — Realizacja wspólnotowego programu lizbońskiego: Strategia w zakresie uproszczenia otoczenia regulacyjnego COM(2005) 535 końcowy | 18 |
| 2006/C 309/5 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku COM(2005) 608 końcowy — 2005/0246 (COD) | 22 |
| 2006/C 309/6 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie Białej księgi na temat polityki w dziedzinie usług finansowych na lata 2005-2010 COM(2005) 629 wersja ostateczna | 26 |
| 2006/C 309/7 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Rady zatwierdzającej przystąpienie Wspólnoty Europejskiej do aktu genewskiego Porozumienia haskiego w sprawie międzynarodowej rejestracji wzorów przemysłowych, przyjętego w Genewie w dniu 2 lipca 1999 r.COM(2005) 687 wersja ostateczna — 2005/0273 (CNS) i wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 6/2002 i (WE) nr 40/94 w celu nadania skuteczności przystąpieniu Wspólnoty Europejskiej do aktu genewskiego do Porozumienia haskiego dotyczącego międzynarodowej rejestracji wzorów przemysłowych COM(2005) 689 wersja ostateczna — 2005/0274 (CNS) | 33 |
| 2006/C 309/8 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego zasady uczestnictwa przedsiębiorstw, ośrodków badawczych i uczelni wyższych w działaniach prowadzonych w ramach siódmego programu ramowego oraz zasady upowszechniania wyników badań (2007 — 2013) COM(2005) 705 wersja ostateczna — 2005/0277 (COD) | 35 |
| 2006/C 309/9 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady (Euratom) ustanawiającego zasady uczestnictwa przedsiębiorstw, ośrodków badawczych i uczelni wyższych w działaniach prowadzonych w ramach siódmego programu ramowego Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej oraz zasady upowszechniania wyników badań (2007 — 2011) COM(2006) 42 wersja ostateczna — 2006/0014 (CNS) | 41 |
| 2006/C 309/0 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku w sprawie rozporządzenia Rady uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 4056/86 określające szczegółowe zasady stosowania art. 85 i 86 do transportu morskiego oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1/2003 w zakresie rozszerzenia jego zakresu na usługi kabotażu i międzynarodowe usługi trampowe COM(2005) 651 wersja ostateczna/2 — 2005/0264 (COD) | 46 |
| 2006/C 309/1 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie bezpieczeństwa ruchu lotniczego | 51 |
| 2006/C 309/2 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie odpadów COM (2005) 667 końcowy 2005/0281 (COD) | 55 |
| 2006/C 309/3 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego – Plan działania 2006-2008 w sprawie uproszczenia i udoskonalenia Wspólnej Polityki Rybołówstwa COM(2005) 647 wersja ostateczna | 60 |
| 2006/C 309/4 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów Strategia tematyczna w sprawie zrównoważonego wykorzystywania zasobów naturalnychCOM(2005) 670 końcowy — [SEC(2005) 1683 + SEC(2005) 1684] | 67 |
| 2006/C 309/5 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Rady w sprawie zwalczania tarcznika niszczyciela COM(2006) 123 wersja ostateczna — 2006/0040 (CNS) | 71 |
| 2006/C 309/6 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie zagrożeń i problemów związanych z zaopatrzeniem przemysłu europejskiego w surowce | 72 |
| 2006/C 309/7 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie europejskiego systemu zintegrowanych statystyk na temat zabezpieczenia społecznego (ESSPROS) COM(2006) 11 wersja ostateczna — 2006/0004 (COD) | 78 |
| 2006/C 309/8 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie stosunków między UE a Andyjską Wspólnotą Narodów | 81 |
| 2006/C 309/9 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie przyszłości polityki wymiaru północnego | 91 |
| 2006/C 309/0 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie europejskiej polityki sąsiedztwa | 96 |
| 2006/C 309/1 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Rady w sprawie systemu zasobów własnych Wspólnot Europejskich (//WE, Euratom) COM(2006) 99 wersja ostateczna — 2006/0039 (CNS) | 103 |
| 2006/C 309/2 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Rady w sprawie zwolnienia towarów przywożonych przez osoby podróżujące z krajów trzecich z podatku od wartości dodanej oraz podatku akcyzowego COM(2006) 76 wersja ostateczna — 2006/0021 (CNS) | 107 |
| 2006/C 309/3 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Realizacja wspólnotowego programu lizbońskiego: rozbudzanie ducha przedsiębiorczości poprzez edukację i kształcenieCOM(2006) 33 wersja ostateczna | 110 |
| 2006/C 309/4 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie Białej księgi w sprawie europejskiej polityki komunikacyjnej COM(2006) 35 końcowy | 115 |
| 2006/C 309/5 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Spójność społeczna: wypełnić treścią europejski model społeczny | 119 |
| 2006/C 309/6 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Rola organizacji społeczeństwa obywatelskiego w stosowaniu wspólnotowej polityki spójności i rozwoju regionalnego | 126 |
| 2006/C 309/7 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady w sprawie utworzenia wspólnego przedsiębiorstwa w celu realizacji europejskiego systemu zarządzania ruchem lotniczym nowej generacji (SESAR) COM(2005) 602 wersja ostateczna — 2005/0235 (CNS) | 133 |
| 2006/C 309/8 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie przyszłości usług użyteczności publicznej | 135 |

Powiadomienie nr

Spis treśći

Strona

II   Akty przygotowawcze

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny

428. sesja plenarna w dniach 5-6 lipca 2006 r.

2006/C 309/1

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Regulacja konkurencji a ochrona konsumentów

1

2006/C 309/2

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Realizacja wspólnotowego programu lizbońskiego – Komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów: Badania naukowe i innowacje jako inwestycje na rzecz wzrostu i zatrudnienia – wspólna koncepcjaCOM(2005) 488 wersja ostateczna

COM(2005) 488 wersja ostateczna

10

2006/C 309/3

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspomnianej powyżej COM(2005) 567 końcowy – 2005/0227 (COD)

COM(2005) 567 końcowy – 2005/0227 (COD)

15

2006/C 309/4

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów — Realizacja wspólnotowego programu lizbońskiego: Strategia w zakresie uproszczenia otoczenia regulacyjnego COM(2005) 535 końcowy

COM(2005) 535 końcowy

18

2006/C 309/5

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku COM(2005) 608 końcowy — 2005/0246 (COD)

COM(2005) 608 końcowy — 2005/0246 (COD)

22

2006/C 309/6

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie Białej księgi na temat polityki w dziedzinie usług finansowych na lata 2005-2010 COM(2005) 629 wersja ostateczna

COM(2005) 629 wersja ostateczna

26

2006/C 309/7

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Rady zatwierdzającej przystąpienie Wspólnoty Europejskiej do aktu genewskiego Porozumienia haskiego w sprawie międzynarodowej rejestracji wzorów przemysłowych, przyjętego w Genewie w dniu 2 lipca 1999 r.COM(2005) 687 wersja ostateczna — 2005/0273 (CNS) i wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 6/2002 i (WE) nr 40/94 w celu nadania skuteczności przystąpieniu Wspólnoty Europejskiej do aktu genewskiego do Porozumienia haskiego dotyczącego międzynarodowej rejestracji wzorów przemysłowych COM(2005) 689 wersja ostateczna — 2005/0274 (CNS)

COM(2005) 687 wersja ostateczna — 2005/0273 (CNS) i wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 6/2002 i (WE) nr 40/94 w celu nadania skuteczności przystąpieniu Wspólnoty Europejskiej do aktu genewskiego do Porozumienia haskiego dotyczącego międzynarodowej rejestracji wzorów przemysłowych COM(2005) 689 wersja ostateczna — 2005/0274 (CNS)

33

2006/C 309/8

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego zasady uczestnictwa przedsiębiorstw, ośrodków badawczych i uczelni wyższych w działaniach prowadzonych w ramach siódmego programu ramowego oraz zasady upowszechniania wyników badań (2007 — 2013) COM(2005) 705 wersja ostateczna — 2005/0277 (COD)

COM(2005) 705 wersja ostateczna — 2005/0277 (COD)

35

2006/C 309/9

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady (Euratom) ustanawiającego zasady uczestnictwa przedsiębiorstw, ośrodków badawczych i uczelni wyższych w działaniach prowadzonych w ramach siódmego programu ramowego Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej oraz zasady upowszechniania wyników badań (2007 — 2011) COM(2006) 42 wersja ostateczna — 2006/0014 (CNS)

COM(2006) 42 wersja ostateczna — 2006/0014 (CNS)

41

2006/C 309/0

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku w sprawie rozporządzenia Rady uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 4056/86 określające szczegółowe zasady stosowania art. 85 i 86 do transportu morskiego oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1/2003 w zakresie rozszerzenia jego zakresu na usługi kabotażu i międzynarodowe usługi trampowe COM(2005) 651 wersja ostateczna/2 — 2005/0264 (COD)

COM(2005) 651 wersja ostateczna/2 — 2005/0264 (COD)

46

2006/C 309/1

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie bezpieczeństwa ruchu lotniczego

51

2006/C 309/2

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie odpadów COM (2005) 667 końcowy 2005/0281 (COD)

COM (2005) 667 końcowy 2005/0281 (COD)

55

2006/C 309/3

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego – Plan działania 2006-2008 w sprawie uproszczenia i udoskonalenia Wspólnej Polityki Rybołówstwa COM(2005) 647 wersja ostateczna

COM(2005) 647 wersja ostateczna

60

2006/C 309/4

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów Strategia tematyczna w sprawie zrównoważonego wykorzystywania zasobów naturalnychCOM(2005) 670 końcowy — [SEC(2005) 1683 + SEC(2005) 1684]

COM(2005) 670 końcowy — [SEC(2005) 1683 + SEC(2005) 1684]

67

2006/C 309/5

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Rady w sprawie zwalczania tarcznika niszczyciela COM(2006) 123 wersja ostateczna — 2006/0040 (CNS)

COM(2006) 123 wersja ostateczna — 2006/0040 (CNS)

71

2006/C 309/6

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie zagrożeń i problemów związanych z zaopatrzeniem przemysłu europejskiego w surowce

72

2006/C 309/7

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie europejskiego systemu zintegrowanych statystyk na temat zabezpieczenia społecznego (ESSPROS) COM(2006) 11 wersja ostateczna — 2006/0004 (COD)

COM(2006) 11 wersja ostateczna — 2006/0004 (COD)

78

2006/C 309/8

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie stosunków między UE a Andyjską Wspólnotą Narodów

81

2006/C 309/9

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie przyszłości polityki wymiaru północnego

91

2006/C 309/0

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie europejskiej polityki sąsiedztwa

96

2006/C 309/1

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Rady w sprawie systemu zasobów własnych Wspólnot Europejskich (//WE, Euratom) COM(2006) 99 wersja ostateczna — 2006/0039 (CNS)

COM(2006) 99 wersja ostateczna — 2006/0039 (CNS)

103

2006/C 309/2

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Rady w sprawie zwolnienia towarów przywożonych przez osoby podróżujące z krajów trzecich z podatku od wartości dodanej oraz podatku akcyzowego COM(2006) 76 wersja ostateczna — 2006/0021 (CNS)

COM(2006) 76 wersja ostateczna — 2006/0021 (CNS)

107

2006/C 309/3

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Realizacja wspólnotowego programu lizbońskiego: rozbudzanie ducha przedsiębiorczości poprzez edukację i kształcenieCOM(2006) 33 wersja ostateczna

COM(2006) 33 wersja ostateczna

110

2006/C 309/4

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie Białej księgi w sprawie europejskiej polityki komunikacyjnej COM(2006) 35 końcowy

COM(2006) 35 końcowy

115

2006/C 309/5

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Spójność społeczna: wypełnić treścią europejski model społeczny

119

2006/C 309/6

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Rola organizacji społeczeństwa obywatelskiego w stosowaniu wspólnotowej polityki spójności i rozwoju regionalnego

126

2006/C 309/7

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady w sprawie utworzenia wspólnego przedsiębiorstwa w celu realizacji europejskiego systemu zarządzania ruchem lotniczym nowej generacji (SESAR) COM(2005) 602 wersja ostateczna — 2005/0235 (CNS)

COM(2005) 602 wersja ostateczna — 2005/0235 (CNS)

133

2006/C 309/8

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie przyszłości usług użyteczności publicznej

135

| PL | |
| --- | --- |

PL

---

II Akty przygotowawcze

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny

428. sesja plenarna w dniach 5-6 lipca 2006 r.

| 16.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 309/1 |
| --- | --- | --- | --- |

16.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 309/1

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: „Regulacja konkurencji a ochrona konsumentów”

(2006/C 309/01)

Dnia 14 lipca 2005 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, działając na podstawie art. 29 ust. 2 swego regulaminu wewnętrznego, postanowił sporządzić opinię z inicjatywy własnej w sprawie: „Regulacja konkurencji a ochrona konsumentów”

Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię w dniu 31 maja 2006 r. Sprawozdawcą była Maria Candelas SÁNCHEZ MIGUEL.

Na 428. sesji plenarnej w dniach 5-6 lipca 2006 r. (posiedzenie z dnia 5 lipca 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 134 głosami za — 2 osoby wstrzymały się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | Wolna konkurencja jest korzystna dla wszystkich podmiotów uczestniczących w rynku, a w szczególności dla konsumentów. Niemniej jednak nieprzestrzeganie regulujących ją przepisów prawnych ma znaczny wpływ na konkurujące przedsiębiorstwa. Dlatego też przepisy zezwalają na nałożenie sankcji, co ma łagodzić skutki gospodarcze braku konkurencji. |
| --- | --- |

1.1

Wolna konkurencja jest korzystna dla wszystkich podmiotów uczestniczących w rynku, a w szczególności dla konsumentów. Niemniej jednak nieprzestrzeganie regulujących ją przepisów prawnych ma znaczny wpływ na konkurujące przedsiębiorstwa. Dlatego też przepisy zezwalają na nałożenie sankcji, co ma łagodzić skutki gospodarcze braku konkurencji.

| 1.2 | W przeszłości konsumenci nie dysponowali odpowiednimi instrumentami prawnymi opartymi na przepisach dotyczących konkurencji, które umożliwiałyby im interweniowanie lub wnoszenie skarg ze względu na szkody na rynku powstałe w wyniku zakazanych praktyk konkurencyjnych. Dopiero w momencie pojawienia się na rynku wewnętrznym zasadniczych zmian, w szczególności liberalizacji sektorów usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym, rozpoczęto debatę na temat konieczności wprowadzenia instrumentów, które umożliwiałyby konsumentom uczestnictwo w polityce konkurencji. |
| --- | --- |

1.2

W przeszłości konsumenci nie dysponowali odpowiednimi instrumentami prawnymi opartymi na przepisach dotyczących konkurencji, które umożliwiałyby im interweniowanie lub wnoszenie skarg ze względu na szkody na rynku powstałe w wyniku zakazanych praktyk konkurencyjnych. Dopiero w momencie pojawienia się na rynku wewnętrznym zasadniczych zmian, w szczególności liberalizacji sektorów usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym, rozpoczęto debatę na temat konieczności wprowadzenia instrumentów, które umożliwiałyby konsumentom uczestnictwo w polityce konkurencji.

| 1.3 | Pierwszy krok zrobiono w Dyrekcji Generalnej ds. Konkurencji poprzez powołanie urzędnika łącznikowego ds. konsumentów, którego rolą jest kontaktowanie się z organizacjami ochrony konsumentów w sprawach związanych z konkurencją, w których jego zdanie może być istotne. Po trzech latach jednak skuteczność jego działań okazuje się ograniczona ze względu na brak odpowiednich środków do wypełniania tego zadania. |
| --- | --- |

1.3

Pierwszy krok zrobiono w Dyrekcji Generalnej ds. Konkurencji poprzez powołanie urzędnika łącznikowego ds. konsumentów, którego rolą jest kontaktowanie się z organizacjami ochrony konsumentów w sprawach związanych z konkurencją, w których jego zdanie może być istotne. Po trzech latach jednak skuteczność jego działań okazuje się ograniczona ze względu na brak odpowiednich środków do wypełniania tego zadania.

| 1.4 | Tymczasem w najważniejszych sektorach poddanych liberalizacji ma miejsce faktyczne ograniczanie wolnej konkurencji, co objawia się wykluczaniem konkurentów z rynku i wyraźnym ograniczaniem praw gospodarczych konsumentów. Jedną z przyczyn tych negatywnych skutków procesu liberalizacji jest przyjęcie przez większość państw członkowskich podejścia narodowego, włącznie z powrotem do obejmowania przedsiębiorstw protekcjonizmem narodowym. Komisja musi zatem dysponować odpowiednimi środkami przeciwdziałania takim praktykom. |
| --- | --- |

1.4

Tymczasem w najważniejszych sektorach poddanych liberalizacji ma miejsce faktyczne ograniczanie wolnej konkurencji, co objawia się wykluczaniem konkurentów z rynku i wyraźnym ograniczaniem praw gospodarczych konsumentów. Jedną z przyczyn tych negatywnych skutków procesu liberalizacji jest przyjęcie przez większość państw członkowskich podejścia narodowego, włącznie z powrotem do obejmowania przedsiębiorstw protekcjonizmem narodowym. Komisja musi zatem dysponować odpowiednimi środkami przeciwdziałania takim praktykom.

| 1.5 | Art. 153 ust. 2 TWE daje Komisji podstawy prawne do ustanowienia działań horyzontalnych na rzecz ochrony konsumentów w ramach wszystkich polityk wspólnotowych, a w ramach polityki konkurencji w szczególności, w celu zapewnienia, że przepisy art. 81 i 82 TWE obejmują interesy konsumentów jak również interesy konkurujących przedsiębiorstw, naruszane przez nieprzestrzeganie zasad konkurencji. Jednocześnie państwa członkowskie muszą podporządkować swoje przepisy krajowe tym samym celom. |
| --- | --- |

1.5

Art. 153 ust. 2 TWE daje Komisji podstawy prawne do ustanowienia działań horyzontalnych na rzecz ochrony konsumentów w ramach wszystkich polityk wspólnotowych, a w ramach polityki konkurencji w szczególności, w celu zapewnienia, że przepisy art. 81 i 82 TWE obejmują interesy konsumentów jak również interesy konkurujących przedsiębiorstw, naruszane przez nieprzestrzeganie zasad konkurencji. Jednocześnie państwa członkowskie muszą podporządkować swoje przepisy krajowe tym samym celom.

| 1.6 | W związku z tym należy też ustanowić działania gwarantujące rekompensatę za szkody, szczególnie dla praw gospodarczych, wynikające z prowadzenia praktyk zakazanych. |
| --- | --- |

1.6

W związku z tym należy też ustanowić działania gwarantujące rekompensatę za szkody, szczególnie dla praw gospodarczych, wynikające z prowadzenia praktyk zakazanych.

| 1.7 | Ponadto należy wzmocnić systemy informowania konsumentów i konsultacji z nimi. Jeśli DG ds. Konkurencji utrzyma funkcję urzędnika łącznikowego, to musi wyposażyć go w środki konieczne do wypełniania zadań, natomiast DG ds. Zdrowia i Ochrony Konsumentów (SANCO) powinna zaangażować wszystkie organy, z którymi współpracuje, do prowadzenia skuteczniejszych działań interwencyjnych w bezpośrednio powiązanych z interesami konsumentów sprawach dotyczących konkurencji. W tym kontekście Komitet jest zdania, że Europejska Sieć Konkurencji mogłaby przystosować swoje działania tak, by uwzględniać w nich wszelkie informacje i uwagi przedstawiane przez krajowe lub wspólnotowe organizacje ochrony konsumentów w celu zwiększenia skuteczności polityki konkurencji na rynkach i zapewnienia uznania praw gospodarczych konsumentów. |
| --- | --- |

1.7

Ponadto należy wzmocnić systemy informowania konsumentów i konsultacji z nimi. Jeśli DG ds. Konkurencji utrzyma funkcję urzędnika łącznikowego, to musi wyposażyć go w środki konieczne do wypełniania zadań, natomiast DG ds. Zdrowia i Ochrony Konsumentów (SANCO) powinna zaangażować wszystkie organy, z którymi współpracuje, do prowadzenia skuteczniejszych działań interwencyjnych w bezpośrednio powiązanych z interesami konsumentów sprawach dotyczących konkurencji. W tym kontekście Komitet jest zdania, że Europejska Sieć Konkurencji mogłaby przystosować swoje działania tak, by uwzględniać w nich wszelkie informacje i uwagi przedstawiane przez krajowe lub wspólnotowe organizacje ochrony konsumentów w celu zwiększenia skuteczności polityki konkurencji na rynkach i zapewnienia uznania praw gospodarczych konsumentów.

2.   Aktualna europejska polityka konkurencji

| 2.1 | Wolna konkurencja jest podstawową zasadą gospodarki rynkowej i opiera się na założeniu, że podmioty gospodarcze i, ogólnie rzecz biorąc, wszystkie jednostki, które uczestniczą w rynku, mają wolność inicjatywy. Podstawą do opracowania postanowień traktatowych dotyczących regulacji konkurencji była konieczność ustanowienia reguł łączących wolną konkurencję na rynku z prawami wszystkich podmiotów na nim obecnych. W toku intensywnych działań liberalizacyjnych Komisja Europejska wskazywała (1) na potrzebę zapewnienia odpowiedniej równowagi między interesami przedsiębiorców a interesami konsumentów, wziąwszy pod uwagę nowe sytuacje zachodzące w gospodarce, nieprzewidziane w przepisach dotyczących konkurencji. Komisja wyraziła również poparcie dla działań służących zapewnieniu funkcjonalności instrumentów dobrowolnych oraz propagowaniu dialogu między konsumentami a przedsiębiorcami w celu zwiększenia zaufania konsumentów do rynku, ponieważ efektu tego nie udało się uzyskać dzięki samej konkurencji. |
| --- | --- |

2.1

Wolna konkurencja jest podstawową zasadą gospodarki rynkowej i opiera się na założeniu, że podmioty gospodarcze i, ogólnie rzecz biorąc, wszystkie jednostki, które uczestniczą w rynku, mają wolność inicjatywy. Podstawą do opracowania postanowień traktatowych dotyczących regulacji konkurencji była konieczność ustanowienia reguł łączących wolną konkurencję na rynku z prawami wszystkich podmiotów na nim obecnych. W toku intensywnych działań liberalizacyjnych Komisja Europejska wskazywała (1) na potrzebę zapewnienia odpowiedniej równowagi między interesami przedsiębiorców a interesami konsumentów, wziąwszy pod uwagę nowe sytuacje zachodzące w gospodarce, nieprzewidziane w przepisach dotyczących konkurencji. Komisja wyraziła również poparcie dla działań służących zapewnieniu funkcjonalności instrumentów dobrowolnych oraz propagowaniu dialogu między konsumentami a przedsiębiorcami w celu zwiększenia zaufania konsumentów do rynku, ponieważ efektu tego nie udało się uzyskać dzięki samej konkurencji.

| 2.2 | Zgodnie z informacjami zawartymi w sprawozdaniu Komisji w sprawie polityki konkurencji w 2004 r. (2) oraz w przemówieniu wygłoszonym przez komisarz Neelie Kroes (3) obecnie pojawiły się pewne nowe czynniki. W obu tekstach podkreślono potrzebę skoncentrowania działań na sektorach mających zasadnicze znaczenie dla rynku wewnętrznego i konkurencyjności, zgodnie z warunkami ustalonymi w agendzie lizbońskiej, i przede wszystkim na uwzględnianiu interesów konsumentów, a w szczególności wpływu funkcjonowania karteli i monopoli na ich prawa. Takie podejście można postrzegać jako pierwszy krok na rzecz włączenia ochrony konsumentów do metod regulacji rynku z perspektywy interesów konsumentów, a nie tylko dostawców, jak miało to miejsce do tej pory. |
| --- | --- |

2.2

Zgodnie z informacjami zawartymi w sprawozdaniu Komisji w sprawie polityki konkurencji w 2004 r. (2) oraz w przemówieniu wygłoszonym przez komisarz Neelie Kroes (3) obecnie pojawiły się pewne nowe czynniki. W obu tekstach podkreślono potrzebę skoncentrowania działań na sektorach mających zasadnicze znaczenie dla rynku wewnętrznego i konkurencyjności, zgodnie z warunkami ustalonymi w agendzie lizbońskiej, i przede wszystkim na uwzględnianiu interesów konsumentów, a w szczególności wpływu funkcjonowania karteli i monopoli na ich prawa. Takie podejście można postrzegać jako pierwszy krok na rzecz włączenia ochrony konsumentów do metod regulacji rynku z perspektywy interesów konsumentów, a nie tylko dostawców, jak miało to miejsce do tej pory.

| 2.3 | Należy zaznaczyć, że polityka konkurencji musi zostać ustalona w odniesieniu do UE jako całości, we współpracy z państwami członkowskimi, nie tylko dlatego, że dotyczy ona jednolitego rynku, a co za tym idzie operacji transgranicznych, lecz także ze względu na fakt, że służy harmonizacji przepisów krajowych, mającej zapobiegać realizacji protekcjonistycznych polityk krajowych, które sprzyjają rynkom krajowym za cenę dyskryminacji konkurentów. Dlatego kluczowa rola przypada tutaj władzom wspólnotowym, szczególnie Komisji. Komisja odpowiada nie tylko za opracowywanie wniosków legislacyjnych służących uregulowaniu konkurencji, lecz także za kontrolowanie połączeń przedsiębiorstw i pomocy państwa, w przypadku których interes ogólny musi przeważać nad interesem narodowym poszczególnych państw. |
| --- | --- |

2.3

Należy zaznaczyć, że polityka konkurencji musi zostać ustalona w odniesieniu do UE jako całości, we współpracy z państwami członkowskimi, nie tylko dlatego, że dotyczy ona jednolitego rynku, a co za tym idzie operacji transgranicznych, lecz także ze względu na fakt, że służy harmonizacji przepisów krajowych, mającej zapobiegać realizacji protekcjonistycznych polityk krajowych, które sprzyjają rynkom krajowym za cenę dyskryminacji konkurentów. Dlatego kluczowa rola przypada tutaj władzom wspólnotowym, szczególnie Komisji. Komisja odpowiada nie tylko za opracowywanie wniosków legislacyjnych służących uregulowaniu konkurencji, lecz także za kontrolowanie połączeń przedsiębiorstw i pomocy państwa, w przypadku których interes ogólny musi przeważać nad interesem narodowym poszczególnych państw.

| 2.4 | Liberalizacja sektorów działalności użyteczności publicznej oraz regulacja usług finansowych doprowadziły do prób połączenia polityki konkurencji z pozostałymi politykami realizowanymi przez Komisję, w szczególności z polityką konsumencką. Faktycznie, jak stwierdzono w ostatnim sprawozdaniu w sprawie polityki konkurencji (za rok 2004), rygorystyczne stosowanie tej polityki ma służyć między innymi wzmocnieniu interesów konsumentów i ich zaufania do wspólnego rynku. |
| --- | --- |

2.4

Liberalizacja sektorów działalności użyteczności publicznej oraz regulacja usług finansowych doprowadziły do prób połączenia polityki konkurencji z pozostałymi politykami realizowanymi przez Komisję, w szczególności z polityką konsumencką. Faktycznie, jak stwierdzono w ostatnim sprawozdaniu w sprawie polityki konkurencji (za rok 2004), rygorystyczne stosowanie tej polityki ma służyć między innymi wzmocnieniu interesów konsumentów i ich zaufania do wspólnego rynku.

| 2.5 | Mimo zadeklarowania takich zasad, analiza różnych przepisów określających europejską politykę konkurencji nie pozwala na ustalenie żadnych praktycznych rozwiązań w tym zakresie i w rzeczywistości strategia przyjmowana przy realizacji polityki konkurencji nie uległa zmianie. W 2003 r., w Europejskim Dniu Konkurencji, zapowiedziano powołanie przez DG ds. Konkurencji urzędnika łącznikowego ds. konsumentów (4), którego zakres zadań będzie obejmował wszystkie dziedziny wchodzące w zakres polityki konkurencji w celu ochrony interesów konsumentów. Publikowane są także broszury informacyjne (5) zawierające wskazówki i informacje dla konsumentów na temat treści polityki konkurencji oraz sposobów, w jaki może ona wpływać na ich interesy. |
| --- | --- |

2.5

Mimo zadeklarowania takich zasad, analiza różnych przepisów określających europejską politykę konkurencji nie pozwala na ustalenie żadnych praktycznych rozwiązań w tym zakresie i w rzeczywistości strategia przyjmowana przy realizacji polityki konkurencji nie uległa zmianie. W 2003 r., w Europejskim Dniu Konkurencji, zapowiedziano powołanie przez DG ds. Konkurencji urzędnika łącznikowego ds. konsumentów (4), którego zakres zadań będzie obejmował wszystkie dziedziny wchodzące w zakres polityki konkurencji w celu ochrony interesów konsumentów. Publikowane są także broszury informacyjne (5) zawierające wskazówki i informacje dla konsumentów na temat treści polityki konkurencji oraz sposobów, w jaki może ona wpływać na ich interesy.

| 2.6 | Urzędnik łącznikowy ds. konsumentów ma wypełniać między innymi następujące zadania (6):






  — | stanowić punkt kontaktowy dla organizacji konsumenckich i konsumentów indywidualnych (7); |
| --- | --- | --- |

2.6

Urzędnik łącznikowy ds. konsumentów ma wypełniać między innymi następujące zadania (6):

—

stanowić punkt kontaktowy dla organizacji konsumenckich i konsumentów indywidualnych (7);

| — | regularnie kontaktować się z tymi organizacjami, w szczególności z Europejską Grupą Konsultacyjną ds. Konsumentów (ECCG); |
| --- | --- |

—

regularnie kontaktować się z tymi organizacjami, w szczególności z Europejską Grupą Konsultacyjną ds. Konsumentów (ECCG);

| — | informować grupy konsumenckie o postępowaniach w sprawie ochrony konkurencji, do których grupy te mogą wnieść użyteczny wkład, oraz doradzać im, w jaki sposób mogą przedstawić swoje stanowisko; |
| --- | --- |

—

informować grupy konsumenckie o postępowaniach w sprawie ochrony konkurencji, do których grupy te mogą wnieść użyteczny wkład, oraz doradzać im, w jaki sposób mogą przedstawić swoje stanowisko;

| — | utrzymywać kontakty z krajowymi organami ochrony konkurencji w kwestiach dotyczących konsumentów. |
| --- | --- |

—

utrzymywać kontakty z krajowymi organami ochrony konkurencji w kwestiach dotyczących konsumentów.

| 2.7 | Opisana tendencja do uwzględniania w polityce konkurencji także interesów konsumentów powinna występować we wszystkich politykach, co oznaczałoby zniesienie ścisłych podziałów kompetencji między Dyrekcją Generalną ds. Konkurencji (DG COMP) oraz Dyrekcją Generalną ds. Zdrowia i Ochrony Konsumentów (DG SANCO). Należałoby również zapewnić stałą koordynację wszystkich polityk, i to nie tylko tych realizowanych na szczeblu europejskim, lecz także koordynację między tymi politykami a politykami krajowymi, w celu zapewnienia wolnej konkurencji rynkowej, korzystnej zarówno dla podmiotów gospodarczych i społecznych, jak i dla konsumentów. |
| --- | --- |

2.7

Opisana tendencja do uwzględniania w polityce konkurencji także interesów konsumentów powinna występować we wszystkich politykach, co oznaczałoby zniesienie ścisłych podziałów kompetencji między Dyrekcją Generalną ds. Konkurencji (DG COMP) oraz Dyrekcją Generalną ds. Zdrowia i Ochrony Konsumentów (DG SANCO). Należałoby również zapewnić stałą koordynację wszystkich polityk, i to nie tylko tych realizowanych na szczeblu europejskim, lecz także koordynację między tymi politykami a politykami krajowymi, w celu zapewnienia wolnej konkurencji rynkowej, korzystnej zarówno dla podmiotów gospodarczych i społecznych, jak i dla konsumentów.

3.   Kierunki polityki UE w dziedzinie konkurencji wpływające na sytuację konsumentów

| 3.1 | Można powiedzieć, że w polityce konkurencji nastąpiły ostatnio istotne zmiany, nie tylko ze względu na powszechne występowanie zjawisk związanych z tzw. globalizacją gospodarki, lecz także ze względu na osiągniecie tak bardzo potrzebnej zgodności liberalizacji sektora usług z realizacją innych publicznie użytecznych celów, takich jak zagwarantowanie pluralizmu i rzetelności podmiotów świadczących takie usługi. Polityka konkurencji ma odgrywać kluczową rolę w realizacji celów w dziedzinie konkurencyjności, określonych w agendzie lizbońskiej, dotyczących przede wszystkim zapewnienia sprawnego funkcjonowania gospodarki rynkowej, a przede wszystkim fuzji przedsiębiorstw mających zasadnicze znaczenie dla udanej rywalizacji gospodarki europejskiej z międzynarodową konkurencją, bez równoczesnego ograniczania praw konkurentów, a przede wszystkim konsumentów europejskich. |
| --- | --- |

3.1

Można powiedzieć, że w polityce konkurencji nastąpiły ostatnio istotne zmiany, nie tylko ze względu na powszechne występowanie zjawisk związanych z tzw. globalizacją gospodarki, lecz także ze względu na osiągniecie tak bardzo potrzebnej zgodności liberalizacji sektora usług z realizacją innych publicznie użytecznych celów, takich jak zagwarantowanie pluralizmu i rzetelności podmiotów świadczących takie usługi. Polityka konkurencji ma odgrywać kluczową rolę w realizacji celów w dziedzinie konkurencyjności, określonych w agendzie lizbońskiej, dotyczących przede wszystkim zapewnienia sprawnego funkcjonowania gospodarki rynkowej, a przede wszystkim fuzji przedsiębiorstw mających zasadnicze znaczenie dla udanej rywalizacji gospodarki europejskiej z międzynarodową konkurencją, bez równoczesnego ograniczania praw konkurentów, a przede wszystkim konsumentów europejskich.

| 3.2 | Potrzeba ustalenia polityki konkurencji w zakresie, w jakim wpływa ona na sytuację konsumentów, wiąże się z koniecznością bliższej analizy przepisów regulujących tę dziedzinę, innymi słowy, przepisów zawartych w postanowieniach traktatu i rozporządzeniach wykonawczych. Niektóre z nich zostały niedawno zmienione, podczas gdy inne oczekują na przyjęcie. |
| --- | --- |

3.2

Potrzeba ustalenia polityki konkurencji w zakresie, w jakim wpływa ona na sytuację konsumentów, wiąże się z koniecznością bliższej analizy przepisów regulujących tę dziedzinę, innymi słowy, przepisów zawartych w postanowieniach traktatu i rozporządzeniach wykonawczych. Niektóre z nich zostały niedawno zmienione, podczas gdy inne oczekują na przyjęcie.

3.3   Porozumienia i praktyki ograniczające konkurencję

| 3.3.1 | Porozumienia między przedsiębiorstwami stanowią nieodłączną część stosunków rynkowych, ułatwiając właściwe funkcjonowanie rynków. Jednakże nie zawsze są one zawierane z przyczyn służących konkurencji — często mają na celu wręcz jej ograniczenie. Dlatego już w momencie tworzenia wspólnego rynku pojawiły się głosy o potrzebie zakazania porozumień, które uniemożliwiają, ograniczają lub też zniekształcają wolną konkurencję. To samo dotyczy związków przedsiębiorstw, których najlepszym przykładem są kartele działające jako grupy przedsiębiorstw pozornie ze sobą nieskoordynowanych. Ich działalność jest zakazywana, jeżeli prowadzi do ograniczenia lub zablokowania wolnej konkurencji. |
| --- | --- |

3.3.1

Porozumienia między przedsiębiorstwami stanowią nieodłączną część stosunków rynkowych, ułatwiając właściwe funkcjonowanie rynków. Jednakże nie zawsze są one zawierane z przyczyn służących konkurencji — często mają na celu wręcz jej ograniczenie. Dlatego już w momencie tworzenia wspólnego rynku pojawiły się głosy o potrzebie zakazania porozumień, które uniemożliwiają, ograniczają lub też zniekształcają wolną konkurencję. To samo dotyczy związków przedsiębiorstw, których najlepszym przykładem są kartele działające jako grupy przedsiębiorstw pozornie ze sobą nieskoordynowanych. Ich działalność jest zakazywana, jeżeli prowadzi do ograniczenia lub zablokowania wolnej konkurencji.

| 3.3.2 | Podstawą prawną porozumień zawieranych przez przedsiębiorstwa i podejmowanych przez nie decyzji jest umowa określająca zobowiązania stron. Ważność tych porozumień i decyzji zależy w obu przypadkach od ich zgodności z właściwymi przepisami prawnymi. W niniejszym dokumencie analizowany jest wpływ takich porozumień na sytuację stron trzecich, a w szczególności na zasady regulujące konkurencję na rynku. |
| --- | --- |

3.3.2

Podstawą prawną porozumień zawieranych przez przedsiębiorstwa i podejmowanych przez nie decyzji jest umowa określająca zobowiązania stron. Ważność tych porozumień i decyzji zależy w obu przypadkach od ich zgodności z właściwymi przepisami prawnymi. W niniejszym dokumencie analizowany jest wpływ takich porozumień na sytuację stron trzecich, a w szczególności na zasady regulujące konkurencję na rynku.

| 3.3.3 | Przepisy mają jedynie zapobiec skutkom takich porozumień i decyzji, czyli ograniczeniu konkurencji, jednak w rzeczywistości idą nawet dalej, uznając wszelkie porozumienia i decyzje za nieważne, ze wszystkimi praktycznymi konsekwencjami takiego rozwiązania dla kwestii odszkodowań za straty poniesione przez konkurentów oraz całą gospodarkę wskutek zniekształcenia trybu funkcjonowania rynków. |
| --- | --- |

3.3.3

Przepisy mają jedynie zapobiec skutkom takich porozumień i decyzji, czyli ograniczeniu konkurencji, jednak w rzeczywistości idą nawet dalej, uznając wszelkie porozumienia i decyzje za nieważne, ze wszystkimi praktycznymi konsekwencjami takiego rozwiązania dla kwestii odszkodowań za straty poniesione przez konkurentów oraz całą gospodarkę wskutek zniekształcenia trybu funkcjonowania rynków.

| 3.3.4 | Ze względu na złożoność sytuacji objętych zakresem reguł ustanowionych w art. 81 traktatu, zarówno na rynkach krajowych, jak i na europejskim rynku wewnętrznym, Komisja opracowała tzw. pakiet modernizacyjny (8), służący dostosowaniu wykładni postanowień traktatu do linii orzecznictwa sądowego oraz wielu sytuacji, które wystąpiły w trakcie ich stosowania. |
| --- | --- |

3.3.4

Ze względu na złożoność sytuacji objętych zakresem reguł ustanowionych w art. 81 traktatu, zarówno na rynkach krajowych, jak i na europejskim rynku wewnętrznym, Komisja opracowała tzw. pakiet modernizacyjny (8), służący dostosowaniu wykładni postanowień traktatu do linii orzecznictwa sądowego oraz wielu sytuacji, które wystąpiły w trakcie ich stosowania.

| 3.3.5 | Dokonano również aktualizacji reguł dotyczących wyłączeń grupowych (9). W rozporządzeniu tym przedstawiono nowe zasady stosowania wyłączeń, dostosowane do bieżących potrzeb rynku, a w szczególności wyłączeń dotyczących porozumień o transferze technologii. W związku z potrzebą ustanowienia jasnych przepisów ułatwiających zawieranie porozumień między przedsiębiorstwami, bez ryzyka objęcia ich zakazem, konieczne jest ustalenie dopuszczalnego zakresu współpracy między przedsiębiorstwami, a przede wszystkim zapewnienie, że konsumenci nie będą nigdy musieli ponosić negatywnych skutków tych wyłączeń. |
| --- | --- |

3.3.5

Dokonano również aktualizacji reguł dotyczących wyłączeń grupowych (9). W rozporządzeniu tym przedstawiono nowe zasady stosowania wyłączeń, dostosowane do bieżących potrzeb rynku, a w szczególności wyłączeń dotyczących porozumień o transferze technologii. W związku z potrzebą ustanowienia jasnych przepisów ułatwiających zawieranie porozumień między przedsiębiorstwami, bez ryzyka objęcia ich zakazem, konieczne jest ustalenie dopuszczalnego zakresu współpracy między przedsiębiorstwami, a przede wszystkim zapewnienie, że konsumenci nie będą nigdy musieli ponosić negatywnych skutków tych wyłączeń.

3.4   Nadużywanie pozycji dominującej

| 3.4.1 | Art. 82 traktatu zakazuje nadużywania przez jedno przedsiębiorstwo lub większą ich liczbę pozycji dominującej na wspólnym rynku lub na znacznej jego części. Postanowienie to nie zakazuje uzyskania samej pozycji dominującej (w rzeczywistości panuje tendencja do zachęcania europejskich przedsiębiorstw do łączenia się, by mogły konkurować z innymi przedsiębiorstwami na całym świecie), lecz mają raczej zapobiec wykorzystywaniu pozycji dominującej do narzucania konkurentom własnych warunków, a tym samym eliminacji konkurencji. W przeciwieństwie do art. 81, koncentrującego się na motywach porozumień i decyzji oraz możliwości ich ewentualnego zakazania, dla zastosowania postanowień art. 82 bez znaczenia jest źródło tej dominującej pozycji. |
| --- | --- |

3.4.1

Art. 82 traktatu zakazuje nadużywania przez jedno przedsiębiorstwo lub większą ich liczbę pozycji dominującej na wspólnym rynku lub na znacznej jego części. Postanowienie to nie zakazuje uzyskania samej pozycji dominującej (w rzeczywistości panuje tendencja do zachęcania europejskich przedsiębiorstw do łączenia się, by mogły konkurować z innymi przedsiębiorstwami na całym świecie), lecz mają raczej zapobiec wykorzystywaniu pozycji dominującej do narzucania konkurentom własnych warunków, a tym samym eliminacji konkurencji. W przeciwieństwie do art. 81, koncentrującego się na motywach porozumień i decyzji oraz możliwości ich ewentualnego zakazania, dla zastosowania postanowień art. 82 bez znaczenia jest źródło tej dominującej pozycji.

| 3.4.2 | Posiadanie pozycji dominującej wywiera odmienne skutki niż praktyki koncentracyjne, ponieważ zdaje się nie wpływać na stan konkurencji, która niezależnie od tego może już mieć charakter ograniczony wskutek braku konkurentów lub ich nieznacznego udziału w rynku. Jednakże niezbędna wydaje się, co też ustalono, interwencja w imieniu konsumentów, których interesy mogą ucierpieć wskutek warunków narzuconych przez dane przedsiębiorstwo dominujące (10). |
| --- | --- |

3.4.2

Posiadanie pozycji dominującej wywiera odmienne skutki niż praktyki koncentracyjne, ponieważ zdaje się nie wpływać na stan konkurencji, która niezależnie od tego może już mieć charakter ograniczony wskutek braku konkurentów lub ich nieznacznego udziału w rynku. Jednakże niezbędna wydaje się, co też ustalono, interwencja w imieniu konsumentów, których interesy mogą ucierpieć wskutek warunków narzuconych przez dane przedsiębiorstwo dominujące (10).

| 3.4.3 | W tym kontekście Komisja podejmowała działania w najważniejszych sektorach, w których — ze względu na późną liberalizację — przedsiębiorstwa w większości państw UE nadal korzystały z pozycji dominującej, czego przykładem jest telekomunikacja (11), czy też takich, w których przedsiębiorstwa wprowadzające istotne innowacje technologiczne nie napotykały żadnej rzeczywistej konkurencji, jak w przypadku firmy Microsoft (12). W obu przypadkach stwierdzono fakt nadużycia pozycji dominującej. W przypadku firmy Deutsche Telekom polegało ono na bezprawnym ustalaniu cen świadczenia usług telekomunikacyjnych (13). Orzeczenie w tej sprawie jest godne uwagi także ze względu na fakt, że dotyczyło sektora gospodarki poddanego regulacjom państwowym, w związku z czym Komisja uznała, że musi interweniować, mimo że wysokość cen podlegała regulacjom sektorowym. |
| --- | --- |

3.4.3

W tym kontekście Komisja podejmowała działania w najważniejszych sektorach, w których — ze względu na późną liberalizację — przedsiębiorstwa w większości państw UE nadal korzystały z pozycji dominującej, czego przykładem jest telekomunikacja (11), czy też takich, w których przedsiębiorstwa wprowadzające istotne innowacje technologiczne nie napotykały żadnej rzeczywistej konkurencji, jak w przypadku firmy Microsoft (12). W obu przypadkach stwierdzono fakt nadużycia pozycji dominującej. W przypadku firmy Deutsche Telekom polegało ono na bezprawnym ustalaniu cen świadczenia usług telekomunikacyjnych (13). Orzeczenie w tej sprawie jest godne uwagi także ze względu na fakt, że dotyczyło sektora gospodarki poddanego regulacjom państwowym, w związku z czym Komisja uznała, że musi interweniować, mimo że wysokość cen podlegała regulacjom sektorowym.

| 3.4.4 | W drugim przypadku, dotyczącym firmy Microsoft, sprawa była bardziej skomplikowana, ponieważ jest to firma amerykańska dysponująca prawie całkowitym monopolem na korzystanie z jej systemów komputerowych. Niezależnie od tego Komisja uznała, że art. 82 został naruszony wskutek nadużycia przez Microsoft pozycji dominującej na rynku systemów operacyjnych dla komputerów osobistych, polegającego na odmowie udostępnienia przez Microsoft informacji na temat interoperacyjności, a przede wszystkim na nierozłącznej sprzedaży odtwarzacza Windows Media Player z systemem operacyjnym Windows. Komisja nie tylko nałożyła wysokie grzywny z tytułu bardzo poważnego naruszenia, lecz także zobowiązała firmę Microsoft do przyjęcia szeregu środków w celu udostępnienia informacji na temat jej systemów operacyjnych oraz rozdzielnej sprzedaży poszczególnych elementów systemu Windows. |
| --- | --- |

3.4.4

W drugim przypadku, dotyczącym firmy Microsoft, sprawa była bardziej skomplikowana, ponieważ jest to firma amerykańska dysponująca prawie całkowitym monopolem na korzystanie z jej systemów komputerowych. Niezależnie od tego Komisja uznała, że art. 82 został naruszony wskutek nadużycia przez Microsoft pozycji dominującej na rynku systemów operacyjnych dla komputerów osobistych, polegającego na odmowie udostępnienia przez Microsoft informacji na temat interoperacyjności, a przede wszystkim na nierozłącznej sprzedaży odtwarzacza Windows Media Player z systemem operacyjnym Windows. Komisja nie tylko nałożyła wysokie grzywny z tytułu bardzo poważnego naruszenia, lecz także zobowiązała firmę Microsoft do przyjęcia szeregu środków w celu udostępnienia informacji na temat jej systemów operacyjnych oraz rozdzielnej sprzedaży poszczególnych elementów systemu Windows.

3.5   Kontrola łączenia przedsiębiorstw

| 3.5.1 | Traktat WE nie zawiera żadnego konkretnego artykułu regulującego kwestię połączeń przedsiębiorstw, ponieważ, z jednej strony, wcześniej rzadko dochodziło do tego rodzaju operacji gospodarczych, a w późniejszym okresie władze państw członkowskich zaczęły sprzyjać połączeniom w celu zapewnienia większej konkurencyjności krajowych przedsiębiorstw. Niemniej jednak, w przypadku gdy wynikiem tych połączeń było uzyskanie pozycji dominującej, obowiązywały postanowienia art. 81 i 82, z tym tylko zastrzeżeniem, że połączenia nie były badane automatycznie w każdym przypadku, lecz tylko wtedy, gdy doszło do nadużycia pozycji dominującej. |
| --- | --- |

3.5.1

Traktat WE nie zawiera żadnego konkretnego artykułu regulującego kwestię połączeń przedsiębiorstw, ponieważ, z jednej strony, wcześniej rzadko dochodziło do tego rodzaju operacji gospodarczych, a w późniejszym okresie władze państw członkowskich zaczęły sprzyjać połączeniom w celu zapewnienia większej konkurencyjności krajowych przedsiębiorstw. Niemniej jednak, w przypadku gdy wynikiem tych połączeń było uzyskanie pozycji dominującej, obowiązywały postanowienia art. 81 i 82, z tym tylko zastrzeżeniem, że połączenia nie były badane automatycznie w każdym przypadku, lecz tylko wtedy, gdy doszło do nadużycia pozycji dominującej.

| 3.5.2 | Aby uzupełnić tę lukę i umożliwić prowadzenie skutecznej kontroli połączeń, Rada, na mocy art. 83 i 308 TWE, dopuszczających skorzystanie z dodatkowych kompetencji w celu realizacji celów traktatowych — w tym przypadku zapewnienia wolnej konkurencji — przyjęła szereg rozporządzeń, łącznie z obecnie obowiązującym rozporządzeniem 139/2004 (14) zmieniającym i poprawiającym rozporządzenie (WE) 1310/97 (15), w które w szczególności włączono rozstrzygnięcia zawarte w orzeczeniu w sprawie Gencor przeciwko Komisji (16). |
| --- | --- |

3.5.2

Aby uzupełnić tę lukę i umożliwić prowadzenie skutecznej kontroli połączeń, Rada, na mocy art. 83 i 308 TWE, dopuszczających skorzystanie z dodatkowych kompetencji w celu realizacji celów traktatowych — w tym przypadku zapewnienia wolnej konkurencji — przyjęła szereg rozporządzeń, łącznie z obecnie obowiązującym rozporządzeniem 139/2004 (14) zmieniającym i poprawiającym rozporządzenie (WE) 1310/97 (15), w które w szczególności włączono rozstrzygnięcia zawarte w orzeczeniu w sprawie Gencor przeciwko Komisji (16).

| 3.5.3 | Nowe rozporządzenie wprowadza między innymi zmiany w zakresie jurysdykcji, przekazując organom krajowym sprawy uznane przez Komisję lub przynajmniej trzy państwa członkowskie za należące do sfery krajowej, w celu znaczącego odciążenia wspólnotowych organów ochrony konkurencji. Jednakże, zdaniem Komitetu, sprawy takie mogą zostać skierowane do państw członkowskich jedynie w przypadku, gdy nie mają wpływu na znaczną część wspólnego rynku, gdyż w tej sytuacji łatwiej można zapewnić zapobieganie ograniczaniu konkurencji oraz ochronę interesów zainteresowanych stron, w szczególności konsumentów. |
| --- | --- |

3.5.3

Nowe rozporządzenie wprowadza między innymi zmiany w zakresie jurysdykcji, przekazując organom krajowym sprawy uznane przez Komisję lub przynajmniej trzy państwa członkowskie za należące do sfery krajowej, w celu znaczącego odciążenia wspólnotowych organów ochrony konkurencji. Jednakże, zdaniem Komitetu, sprawy takie mogą zostać skierowane do państw członkowskich jedynie w przypadku, gdy nie mają wpływu na znaczną część wspólnego rynku, gdyż w tej sytuacji łatwiej można zapewnić zapobieganie ograniczaniu konkurencji oraz ochronę interesów zainteresowanych stron, w szczególności konsumentów.

| 3.5.4 | W odniesieniu do wprowadzonych zmian rzeczowych należy podkreślić, że nie tylko bardziej wyraźnie określono progi ilościowe wyznaczone w art. 1, ale też progi umowne w art. 2, co sprzyja wyjaśnieniu, w jakich sytuacjach mamy do czynienia z pozycją dominującą, a w szczególności kiedy dochodzi do znacznego ograniczenia konkurencji. |
| --- | --- |

3.5.4

W odniesieniu do wprowadzonych zmian rzeczowych należy podkreślić, że nie tylko bardziej wyraźnie określono progi ilościowe wyznaczone w art. 1, ale też progi umowne w art. 2, co sprzyja wyjaśnieniu, w jakich sytuacjach mamy do czynienia z pozycją dominującą, a w szczególności kiedy dochodzi do znacznego ograniczenia konkurencji.

| 3.5.5 | Zmieniono również inne, nie mniej istotne aspekty, takie jak przepisy dotyczące procedur, w których wprowadzono istotne zmiany polegające na przedłużeniu terminów na skierowanie spraw do państw członkowskich, umożliwiając tym samym zainteresowanym stronom podjęcie bardziej skutecznych działań, ale z uwzględnieniem przepisów ustawodawstwa krajowego. To samo dotyczy terminów obowiązujących strony występujące z wnioskiem; w tym przypadku termin 15 dni roboczych, obowiązujący na samym początku procedury, mógłby być postrzegany jako zbyt rygorystyczny, ponieważ uniemożliwiałby stronom zapoznanie się z argumentami przedstawionymi Komisji w związku ze sprawą. W każdym razie należy zaznaczyć, że na żadnym etapie procedury nie przewidziano możliwości podejmowania działań interwencyjnych przez konsumentów, a ponadto usunięto z tekstu rozporządzenia zapis mówiący o konieczności uwzględnienia interesów pracowników przedsiębiorstw i kwestii zatrudnienia w ocenie połączeń przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

3.5.5

Zmieniono również inne, nie mniej istotne aspekty, takie jak przepisy dotyczące procedur, w których wprowadzono istotne zmiany polegające na przedłużeniu terminów na skierowanie spraw do państw członkowskich, umożliwiając tym samym zainteresowanym stronom podjęcie bardziej skutecznych działań, ale z uwzględnieniem przepisów ustawodawstwa krajowego. To samo dotyczy terminów obowiązujących strony występujące z wnioskiem; w tym przypadku termin 15 dni roboczych, obowiązujący na samym początku procedury, mógłby być postrzegany jako zbyt rygorystyczny, ponieważ uniemożliwiałby stronom zapoznanie się z argumentami przedstawionymi Komisji w związku ze sprawą. W każdym razie należy zaznaczyć, że na żadnym etapie procedury nie przewidziano możliwości podejmowania działań interwencyjnych przez konsumentów, a ponadto usunięto z tekstu rozporządzenia zapis mówiący o konieczności uwzględnienia interesów pracowników przedsiębiorstw i kwestii zatrudnienia w ocenie połączeń przedsiębiorstw.

3.6   Rodzaje ograniczeń konkurencji

| 3.6.1 | W art. 81 i 82 wspólnotowe władze prawodawcze przedstawiły niewyczerpujący wykaz praktyk uznawanych za zabronione, przy czym pierwszy z wymienionych artykułów dotyczy praktyk koncentracyjnych, a drugi — nadużywania pozycji dominującej. Należy przede wszystkim zaznaczyć, że wykazy te nie mają charakteru zamkniętego, a jedynie pokazują niektóre powszechne praktyki stosowane w obu rodzajach postępowań, co oznacza, że możliwe jest wykrycie innych praktyk mających te same efekty, które zostaną odpowiednio objęte tym samym zakazem. |
| --- | --- |

3.6.1

W art. 81 i 82 wspólnotowe władze prawodawcze przedstawiły niewyczerpujący wykaz praktyk uznawanych za zabronione, przy czym pierwszy z wymienionych artykułów dotyczy praktyk koncentracyjnych, a drugi — nadużywania pozycji dominującej. Należy przede wszystkim zaznaczyć, że wykazy te nie mają charakteru zamkniętego, a jedynie pokazują niektóre powszechne praktyki stosowane w obu rodzajach postępowań, co oznacza, że możliwe jest wykrycie innych praktyk mających te same efekty, które zostaną odpowiednio objęte tym samym zakazem.

| 3.6.2 | W obu artykułach wyszczególniono podobne rodzaje praktyk:






  — | ustalanie cen; |
| --- | --- | --- |

3.6.2

W obu artykułach wyszczególniono podobne rodzaje praktyk:

—

ustalanie cen;

| — | ograniczanie lub kontrolowanie produkcji, rynków, rozwoju technicznego lub inwestycji; |
| --- | --- |

—

ograniczanie lub kontrolowanie produkcji, rynków, rozwoju technicznego lub inwestycji;

| — | podział rynków lub źródeł zaopatrzenia; |
| --- | --- |

—

podział rynków lub źródeł zaopatrzenia;

| — | stosowanie wobec partnerów handlowych nierównych warunków do świadczeń równoważnych; |
| --- | --- |

—

stosowanie wobec partnerów handlowych nierównych warunków do świadczeń równoważnych;

| — | uzależnianie zawarcia kontraktów od przyjęcia przez partnerów zobowiązań dodatkowych. |
| --- | --- |

—

uzależnianie zawarcia kontraktów od przyjęcia przez partnerów zobowiązań dodatkowych.

| 3.6.3 | Wszystkie z wyszczególnionych zachowań można przyporządkować do dwóch grup, w zależności od sytuacji, w jakiej zachodzą:






  a) | nadużycie konkurencyjne, do której to kategorii można zaliczyć szereg praktyk antykonkurencyjnych, takich jak odmowa dostawy, ustalanie cen poniżej kosztów produkcji, premie lojalnościowe lub stosowanie cen dyskryminujących; takie zachowania wywierają skutki gospodarcze polegające na ograniczeniu lub uniemożliwieniu konkurencji na rynku lub na jego znacznej części; |
| --- | --- | --- |

3.6.3

Wszystkie z wyszczególnionych zachowań można przyporządkować do dwóch grup, w zależności od sytuacji, w jakiej zachodzą:

a)

nadużycie konkurencyjne, do której to kategorii można zaliczyć szereg praktyk antykonkurencyjnych, takich jak odmowa dostawy, ustalanie cen poniżej kosztów produkcji, premie lojalnościowe lub stosowanie cen dyskryminujących; takie zachowania wywierają skutki gospodarcze polegające na ograniczeniu lub uniemożliwieniu konkurencji na rynku lub na jego znacznej części;

| b) | nadużycie lub nieuczciwe wykorzystywanie przedsiębiorstw uzależnionych od jednego lub więcej dominujących przedsiębiorstw w zakresie zakupu towarów lub usług, poprzez ustalanie nieuczciwych cen, dyskryminację, nieskuteczność lub zaniedbania czy nawet nadużycie praw własności przemysłowej. |
| --- | --- |

b)

nadużycie lub nieuczciwe wykorzystywanie przedsiębiorstw uzależnionych od jednego lub więcej dominujących przedsiębiorstw w zakresie zakupu towarów lub usług, poprzez ustalanie nieuczciwych cen, dyskryminację, nieskuteczność lub zaniedbania czy nawet nadużycie praw własności przemysłowej.

| 3.6.4 | Jednym z najbardziej powszechnych rodzajów nadużyć jest ustalanie cen, w szerokim znaczeniu tego pojęcia, do którego zalicza się rabaty, marże, warunki płatności lub obniżki, a także takie praktyki, jak niedotrzymywanie poprzednich zobowiązań, sprzedaż po cenach niezgodnych z cennikiem oraz odmowa sprzedaży po ustalonych cenach. Wszystkie te działania mają negatywne skutki dla konsumentów, którzy, mimo specjalnych przepisów służących ochronie ich praw, mają bardzo ograniczone możliwości działania wobec przedsiębiorstw zajmujących dominującą pozycję rynkową, często będących jedynym dostawcą na danym rynku. |
| --- | --- |

3.6.4

Jednym z najbardziej powszechnych rodzajów nadużyć jest ustalanie cen, w szerokim znaczeniu tego pojęcia, do którego zalicza się rabaty, marże, warunki płatności lub obniżki, a także takie praktyki, jak niedotrzymywanie poprzednich zobowiązań, sprzedaż po cenach niezgodnych z cennikiem oraz odmowa sprzedaży po ustalonych cenach. Wszystkie te działania mają negatywne skutki dla konsumentów, którzy, mimo specjalnych przepisów służących ochronie ich praw, mają bardzo ograniczone możliwości działania wobec przedsiębiorstw zajmujących dominującą pozycję rynkową, często będących jedynym dostawcą na danym rynku.

3.7   Rozwój konkurencji w niektórych zliberalizowanych gałęziach gospodarki

Polityka konkurencyjności przedstawiona w Traktacie WE jest dopasowana do tradycyjnych gałęzi gospodarki europejskiej, dlatego też rozwój jej przepisów jest odzwierciedleniem przemian w gospodarce, wymagających większej konkurencyjności. Liberalizacja znacznych sektorów rynku ma negatywny wpływ na sytuację konsumentów ze względu na fakt, że w większości przypadków działające w nich przedsiębiorstwa przekształciły się z jednostek użyteczności publicznej w przedsiębiorstwa o dominującej pozycji na swoim rynku, z którymi innym przedsiębiorstwom trudno jest konkurować.

3.7.1   Energia

| 3.7.1.1 | W ostatnich latach odnotowano znaczne postępy w liberalizacji europejskiego sektora energetycznego (energia elektryczna i gaz), który jeszcze niedawno stanowił element sektora publicznego i jako taki podlegał kontroli państwa w odniesieniu do cen i warunków dostaw. Komisja przewidziała otwarcie rynku w przypadku odbiorców innych niż gospodarstwa domowe do dnia 1 lipca 2004 r., a w przypadku gospodarstw domowych — do dnia 1 lipca 2007 r. Pierwszy z tych terminów nie został w pełni dotrzymany, a biorąc pod uwagę obecny stan przygotowań w tym zakresie, także całkowita liberalizacja rynku dostaw dla gospodarstw domowych nie zostanie osiągnięta. |
| --- | --- |

3.7.1.1

W ostatnich latach odnotowano znaczne postępy w liberalizacji europejskiego sektora energetycznego (energia elektryczna i gaz), który jeszcze niedawno stanowił element sektora publicznego i jako taki podlegał kontroli państwa w odniesieniu do cen i warunków dostaw. Komisja przewidziała otwarcie rynku w przypadku odbiorców innych niż gospodarstwa domowe do dnia 1 lipca 2004 r., a w przypadku gospodarstw domowych — do dnia 1 lipca 2007 r. Pierwszy z tych terminów nie został w pełni dotrzymany, a biorąc pod uwagę obecny stan przygotowań w tym zakresie, także całkowita liberalizacja rynku dostaw dla gospodarstw domowych nie zostanie osiągnięta.

| 3.7.1.2 | Sytuacja jest skomplikowana, a funkcjonowanie sprywatyzowanych sieci przesyłowych, w szczególności na rynku energii elektrycznej, można nawet określić jako niezadowalające, ponieważ przedsiębiorstwa te inwestują niewielkie środki w konserwację sieci, co ma poważne konsekwencje dla odbiorców, doświadczających częstych przerw w dostawach prądu. |
| --- | --- |

3.7.1.2

Sytuacja jest skomplikowana, a funkcjonowanie sprywatyzowanych sieci przesyłowych, w szczególności na rynku energii elektrycznej, można nawet określić jako niezadowalające, ponieważ przedsiębiorstwa te inwestują niewielkie środki w konserwację sieci, co ma poważne konsekwencje dla odbiorców, doświadczających częstych przerw w dostawach prądu.

| 3.7.1.3 | Jednakże obecnie obowiązujące rozporządzenie w sprawie energii elektrycznej (17), które wspiera transgraniczny handel energią elektryczną, może przyczynić się do zwiększenia konkurencji na rynku wewnętrznym, dzięki mechanizmom wyrównawczym dla operatorów sieci oraz ustanowieniu taryf niedyskryminacyjnych, przejrzystych i niezależnych od odległości. |
| --- | --- |

3.7.1.3

Jednakże obecnie obowiązujące rozporządzenie w sprawie energii elektrycznej (17), które wspiera transgraniczny handel energią elektryczną, może przyczynić się do zwiększenia konkurencji na rynku wewnętrznym, dzięki mechanizmom wyrównawczym dla operatorów sieci oraz ustanowieniu taryf niedyskryminacyjnych, przejrzystych i niezależnych od odległości.

| 3.7.1.4 | Komisja ustanowiła następnie w ramach Europejskiej Sieci Konkurencji podgrupę ds. energii w celu omówienia i opracowania porozumienia w sprawie stosowania wspólnotowych reguł konkurencji na rynkach energetycznych. |
| --- | --- |

3.7.1.4

Komisja ustanowiła następnie w ramach Europejskiej Sieci Konkurencji podgrupę ds. energii w celu omówienia i opracowania porozumienia w sprawie stosowania wspólnotowych reguł konkurencji na rynkach energetycznych.

3.7.2   Telekomunikacja

| 3.7.2.1 | W 2002 r. miało miejsce znaczne odnowienie prawodawstwa dotyczącego telekomunikacji (18), głównie dzięki aktualizacji pakietu przepisów dotyczących komunikacji elektronicznej, w ramach której dostosowano sieci telekomunikacyjne do potrzeb nowych technologii. Podejmowane przez różne państwa członkowskie działania na rzecz dostosowania ustawodawstwa przyniosły zróżnicowane rezultaty, dlatego w Dziewiątym sprawozdaniu w sprawie wdrożenia unijnego pakietu regulacyjnego w dziedzinie komunikacji elektronicznej (19) skoncentrowano się na procedurze włączania tych regulacji do ustawodawstwa poszczególnych krajów oraz na zadaniach spoczywających na krajowych organach regulacyjnych. |
| --- | --- |

3.7.2.1

W 2002 r. miało miejsce znaczne odnowienie prawodawstwa dotyczącego telekomunikacji (18), głównie dzięki aktualizacji pakietu przepisów dotyczących komunikacji elektronicznej, w ramach której dostosowano sieci telekomunikacyjne do potrzeb nowych technologii. Podejmowane przez różne państwa członkowskie działania na rzecz dostosowania ustawodawstwa przyniosły zróżnicowane rezultaty, dlatego w Dziewiątym sprawozdaniu w sprawie wdrożenia unijnego pakietu regulacyjnego w dziedzinie komunikacji elektronicznej (19) skoncentrowano się na procedurze włączania tych regulacji do ustawodawstwa poszczególnych krajów oraz na zadaniach spoczywających na krajowych organach regulacyjnych.

| 3.7.2.2 | We wspomnianym dziewiątym sprawozdaniu zwrócono uwagę na fakt, że liczba operatorów utrzymuje się na stałym poziomie, chociaż niektórzy z nich w dalszym ciągu ograniczają swoją działalność do macierzystego rynku, a z drugiej strony walka konkurencyjna przeniosła się obecnie z rynków międzynarodowych i rozmów długodystansowych na rynek rozmów lokalnych, gdzie odnotowano zjawisko stopniowego zmniejszania się udziału tradycyjnych operatorów. Konsumenci skorzystali na tym zjawisku dzięki obniżeniu cen rozmów, ale może to okazać się dla nich niekorzystne w przypadkach nadużywania przez operatorów pierwotnej pozycji przy podpisywaniu nowych umów. |
| --- | --- |

3.7.2.2

We wspomnianym dziewiątym sprawozdaniu zwrócono uwagę na fakt, że liczba operatorów utrzymuje się na stałym poziomie, chociaż niektórzy z nich w dalszym ciągu ograniczają swoją działalność do macierzystego rynku, a z drugiej strony walka konkurencyjna przeniosła się obecnie z rynków międzynarodowych i rozmów długodystansowych na rynek rozmów lokalnych, gdzie odnotowano zjawisko stopniowego zmniejszania się udziału tradycyjnych operatorów. Konsumenci skorzystali na tym zjawisku dzięki obniżeniu cen rozmów, ale może to okazać się dla nich niekorzystne w przypadkach nadużywania przez operatorów pierwotnej pozycji przy podpisywaniu nowych umów.

| 3.7.2.3 | Uważne monitorowanie rynków telekomunikacyjnych w celu ustalenia obecnego stanu konkurencji pozwala w pewnym zakresie kontrolować operatorów mających pozycję dominującą i ewentualnie nakładać na nich szczególne zobowiązania mające na celu niedopuszczenie do nadużyć wskutek narzucania konsumentom niekorzystnych warunków i cen. W każdym razie Komisja uważnie śledziła proces wdrażania dyrektywy 2002/77/WE w poszczególnych państwach członkowskich (20) w celu usunięcia wszelkich wykrytych niedociągnięć, które oprócz ograniczania konkurencji niekorzystnie wpływały na interesy konsumentów. |
| --- | --- |

3.7.2.3

Uważne monitorowanie rynków telekomunikacyjnych w celu ustalenia obecnego stanu konkurencji pozwala w pewnym zakresie kontrolować operatorów mających pozycję dominującą i ewentualnie nakładać na nich szczególne zobowiązania mające na celu niedopuszczenie do nadużyć wskutek narzucania konsumentom niekorzystnych warunków i cen. W każdym razie Komisja uważnie śledziła proces wdrażania dyrektywy 2002/77/WE w poszczególnych państwach członkowskich (20) w celu usunięcia wszelkich wykrytych niedociągnięć, które oprócz ograniczania konkurencji niekorzystnie wpływały na interesy konsumentów.

3.7.3   Transport

Sektor transportu należy rozpatrywać według jego poszczególnych gałęzi. W niniejszej opinii zajmiemy się głównie transportem lotniczym, kolejowym i morskim, w których to gałęziach nastąpiły istotne zmiany, służące przede wszystkim zapewnieniu lepszej ochrony pasażerów w przypadku transportu lotniczego i większego bezpieczeństwa morskiego w przypadku transportu morskiego.

3.7.3.1   Transport lotniczy

| 3.7.3.1.1 | W 2003 r. Komisja rozpoczęła rozmowy z przedstawicielami sektora lotnictwa cywilnego w celu opracowania wspólnego stanowiska w odniesieniu do realizacji polityki konkurencji w zakresie sojuszy i połączeń mających miejsce w tym sektorze. W tym samym roku stało się również jasne, że niezbędne jest wprowadzenie zmian do rozporządzenia (WE) 1/2003, w celu zwiększenia liczby połączeń lotniczych między Unią a państwami trzecimi i stworzenia „otwartego nieba”, umożliwiającego podejmowanie działań interwencyjnych w sprawie sojuszy zawieranych przez przedsiębiorstwa z Europy i państw trzecich, w szczególności ze Stanów Zjednoczonych. W okresie tym Komisja analizowała różne porozumienia między przedsiębiorstwami, w niektórych przypadkach uznając je za sprzeczne z regułami konkurencji (21), w innych zaś zobowiązując do zmiany ich treści i okresu obowiązywania. |
| --- | --- |

3.7.3.1.1

W 2003 r. Komisja rozpoczęła rozmowy z przedstawicielami sektora lotnictwa cywilnego w celu opracowania wspólnego stanowiska w odniesieniu do realizacji polityki konkurencji w zakresie sojuszy i połączeń mających miejsce w tym sektorze. W tym samym roku stało się również jasne, że niezbędne jest wprowadzenie zmian do rozporządzenia (WE) 1/2003, w celu zwiększenia liczby połączeń lotniczych między Unią a państwami trzecimi i stworzenia „otwartego nieba”, umożliwiającego podejmowanie działań interwencyjnych w sprawie sojuszy zawieranych przez przedsiębiorstwa z Europy i państw trzecich, w szczególności ze Stanów Zjednoczonych. W okresie tym Komisja analizowała różne porozumienia między przedsiębiorstwami, w niektórych przypadkach uznając je za sprzeczne z regułami konkurencji (21), w innych zaś zobowiązując do zmiany ich treści i okresu obowiązywania.

| 3.7.3.1.2 | W tym samym czasie przyjęto również rozporządzenie określające prawa przysługujące pasażerom (22). |
| --- | --- |

3.7.3.1.2

W tym samym czasie przyjęto również rozporządzenie określające prawa przysługujące pasażerom (22).

3.7.3.2   Transport kolejowy

| 3.7.3.2.1 | Rozporządzenie 1/2003 umożliwia krajowym organom ochrony konkurencji stosowanie reguł służących ochronie konkurencji w sektorze kolejowym. Organy zarówno wspólnotowe, jak i krajowe zobowiązane są do ustalenia, we współpracy z Dyrekcją Generalną ds. Energii i Transportu, kwestii związanych z liberalizacją transportu kolejowego, będących przedmiotem wspólnego zainteresowania. |
| --- | --- |

3.7.3.2.1

Rozporządzenie 1/2003 umożliwia krajowym organom ochrony konkurencji stosowanie reguł służących ochronie konkurencji w sektorze kolejowym. Organy zarówno wspólnotowe, jak i krajowe zobowiązane są do ustalenia, we współpracy z Dyrekcją Generalną ds. Energii i Transportu, kwestii związanych z liberalizacją transportu kolejowego, będących przedmiotem wspólnego zainteresowania.

| 3.7.3.2.2 | Pierwszy pakiet dyrektyw „kolejowych”, służący otwarciu rynku, miał zagwarantować swobodny przepływ w transgranicznym transporcie towarowym oraz ustanowić ramy odniesienia dla dostępu do usług towarowych i pasażerskich poprzez wyznaczanie tras, opłat itp. |
| --- | --- |

3.7.3.2.2

Pierwszy pakiet dyrektyw „kolejowych”, służący otwarciu rynku, miał zagwarantować swobodny przepływ w transgranicznym transporcie towarowym oraz ustanowić ramy odniesienia dla dostępu do usług towarowych i pasażerskich poprzez wyznaczanie tras, opłat itp.

| 3.7.3.2.3 | Drugi pakiet obejmuje środki służące liberalizacji krajowych rynków przewozów towarowych oraz liberalizacji krajowego i międzynarodowego rynku przewozów pasażerskich. |
| --- | --- |

3.7.3.2.3

Drugi pakiet obejmuje środki służące liberalizacji krajowych rynków przewozów towarowych oraz liberalizacji krajowego i międzynarodowego rynku przewozów pasażerskich.

| 3.7.3.2.4 | Ogólnym celem tych działań było stworzenie wspólnej strategii wprowadzania w życie prawodawstwa w dziedzinie konkurencji w sektorze kolejowym, aby zapobiec możliwości podejmowania sprzecznych decyzji przez organy krajowe i Komisję. |
| --- | --- |

3.7.3.2.4

Ogólnym celem tych działań było stworzenie wspólnej strategii wprowadzania w życie prawodawstwa w dziedzinie konkurencji w sektorze kolejowym, aby zapobiec możliwości podejmowania sprzecznych decyzji przez organy krajowe i Komisję.

3.7.3.3   Transport morski

| 3.7.3.3.1 | W sektorze morskim obowiązuje najwięcej wyłączeń grupowych, dotyczących w szczególności konferencji i konsorcjów liniowych, zgodnych z postanowieniami rozporządzenia (WE) 823/2000. Rozporządzenie to poddawane jest obecnie przeglądowi (23) w celu rozwinięcia postanowień art. 81 ust. 3 TWE, który zezwala konsorcjom i konferencjom morskim na przekroczenie limitów ustanowionych w przepisach pod warunkiem zawiadomienia Komisji i uzyskania zezwolenia po przeprowadzeniu procedury zgłaszania sprzeciwów. |
| --- | --- |

3.7.3.3.1

W sektorze morskim obowiązuje najwięcej wyłączeń grupowych, dotyczących w szczególności konferencji i konsorcjów liniowych, zgodnych z postanowieniami rozporządzenia (WE) 823/2000. Rozporządzenie to poddawane jest obecnie przeglądowi (23) w celu rozwinięcia postanowień art. 81 ust. 3 TWE, który zezwala konsorcjom i konferencjom morskim na przekroczenie limitów ustanowionych w przepisach pod warunkiem zawiadomienia Komisji i uzyskania zezwolenia po przeprowadzeniu procedury zgłaszania sprzeciwów.

| 3.7.3.3.2 | W praktyce niektóre konsorcja wykorzystywały te procedury do realizacji praktyk, których wyłączenie nie obejmowało, takich jak ustalanie cen, co zmusiło Komisję do podjęcia działań (24) na rzecz ograniczenia zakresu porozumień. Orzeczenie w podobnym tonie wydał Europejski Sąd Pierwszej Instancji (SPI) (25) w sprawie porozumienia zawartego przez przedsiębiorstwa transportu morskiego, w którym zobowiązały się one do nieudzielania swoim pasażerom zniżek w stosunku do opublikowanych taryf biletów i dopłat. |
| --- | --- |

3.7.3.3.2

W praktyce niektóre konsorcja wykorzystywały te procedury do realizacji praktyk, których wyłączenie nie obejmowało, takich jak ustalanie cen, co zmusiło Komisję do podjęcia działań (24) na rzecz ograniczenia zakresu porozumień. Orzeczenie w podobnym tonie wydał Europejski Sąd Pierwszej Instancji (SPI) (25) w sprawie porozumienia zawartego przez przedsiębiorstwa transportu morskiego, w którym zobowiązały się one do nieudzielania swoim pasażerom zniżek w stosunku do opublikowanych taryf biletów i dopłat.

3.8   Wpływ na sytuację konsumentów w omawianych sektorach zliberalizowanych

| 3.8.1 | Liberalizacja w wyżej opisanych sektorach, przeprowadzana w wymiarze krajowym, pociągnęła za sobą negatywne skutki z punktu widzenia rynku wewnętrznego. Doprowadziła ona do powstania oligopoli uniemożliwiających konsumentom uzyskanie korzyści związanych z prawdziwą konkurencją, przyczyniającą się do obniżenia cen oraz do pobudzania konkurencyjności między przedsiębiorstwami. Komisja powinna również uważnie przeanalizować dotychczasowe skutki połączeń w zliberalizowanych sektorach, w szczególności ich wpływ na sytuację konsumentów. |
| --- | --- |

3.8.1

Liberalizacja w wyżej opisanych sektorach, przeprowadzana w wymiarze krajowym, pociągnęła za sobą negatywne skutki z punktu widzenia rynku wewnętrznego. Doprowadziła ona do powstania oligopoli uniemożliwiających konsumentom uzyskanie korzyści związanych z prawdziwą konkurencją, przyczyniającą się do obniżenia cen oraz do pobudzania konkurencyjności między przedsiębiorstwami. Komisja powinna również uważnie przeanalizować dotychczasowe skutki połączeń w zliberalizowanych sektorach, w szczególności ich wpływ na sytuację konsumentów.

| 3.8.2 | Ogólnie rzecz biorąc, brak przejrzystości, wysokie i nieuzasadnione opłaty pobierane od odbiorców handlowych i konsumentów oraz pionowa integracja przedsiębiorstw nie pozwoliły uzyskać prawdziwej konkurencji na zliberalizowanych rynkach, a nawet wręcz przeciwnie: warunki umów zawieranych z konsumentami w wielu przypadkach odbiegały nawet od standardów obowiązujących w zwykłych umowach. |
| --- | --- |

3.8.2

Ogólnie rzecz biorąc, brak przejrzystości, wysokie i nieuzasadnione opłaty pobierane od odbiorców handlowych i konsumentów oraz pionowa integracja przedsiębiorstw nie pozwoliły uzyskać prawdziwej konkurencji na zliberalizowanych rynkach, a nawet wręcz przeciwnie: warunki umów zawieranych z konsumentami w wielu przypadkach odbiegały nawet od standardów obowiązujących w zwykłych umowach.

| 3.8.3 | Problem dotyczy środków, jakimi dysponują konsumenci w celu dochodzenia przysługujących im praw w przypadku sporu z takimi przedsiębiorstwami, a w szczególności środków związanych z wszczęciem postępowania prawnego na podstawie przepisów dotyczących ochrony konkurencji, zwłaszcza art. 81 i 82 traktatu. Znaczna większość skarg trafiających do organów ochrony konkurencji, Komisji i urzędów krajowych wnoszona jest przez przedsiębiorstwa, a ETS nie orzekał jeszcze w ani jednej sprawie dotyczącej skargi wniesionej przez osoby fizyczne. |
| --- | --- |

3.8.3

Problem dotyczy środków, jakimi dysponują konsumenci w celu dochodzenia przysługujących im praw w przypadku sporu z takimi przedsiębiorstwami, a w szczególności środków związanych z wszczęciem postępowania prawnego na podstawie przepisów dotyczących ochrony konkurencji, zwłaszcza art. 81 i 82 traktatu. Znaczna większość skarg trafiających do organów ochrony konkurencji, Komisji i urzędów krajowych wnoszona jest przez przedsiębiorstwa, a ETS nie orzekał jeszcze w ani jednej sprawie dotyczącej skargi wniesionej przez osoby fizyczne.

| 3.8.4 | Przedstawiona przez Komisję zielona księga na temat Roszczenia o odszkodowanie za stosowanie praktyk ograniczających konkurencję i nadużywanie pozycji dominującej
   (26) musi doprowadzić do zapewnienia konsumentom skutecznego instrumentu w tym zakresie, co zostanie szczegółowo omówione w opinii Komitetu poświęconej temu zagadnieniu. |
| --- | --- |

3.8.4

Przedstawiona przez Komisję zielona księga na temat Roszczenia o odszkodowanie za stosowanie praktyk ograniczających konkurencję i nadużywanie pozycji dominującej
   (26) musi doprowadzić do zapewnienia konsumentom skutecznego instrumentu w tym zakresie, co zostanie szczegółowo omówione w opinii Komitetu poświęconej temu zagadnieniu.

4.   Polityka konkurencji a ochrona konsumentów

| 4.1 | Konsumentom poświęcono oczywiście specjalny zbiór przepisów określający ich prawa i obowiązki (27). Art. 153 ust. 2 TWE stanowi, że wymogi ochrony konsumentów są uwzględniane przy określaniu i urzeczywistnianiu innych polityk i działań Wspólnoty. Polityka ochrony konsumentów ma wymiar horyzontalny, dlatego musi stanowić element wszystkich polityk wpływających na sytuację konsumentów. W kontekście polityki konkurencji konsumenci stanowią niewątpliwie integralny element danego rynku, ponieważ odpowiadają za popyt na tym rynku. |
| --- | --- |

4.1

Konsumentom poświęcono oczywiście specjalny zbiór przepisów określający ich prawa i obowiązki (27). Art. 153 ust. 2 TWE stanowi, że wymogi ochrony konsumentów są uwzględniane przy określaniu i urzeczywistnianiu innych polityk i działań Wspólnoty. Polityka ochrony konsumentów ma wymiar horyzontalny, dlatego musi stanowić element wszystkich polityk wpływających na sytuację konsumentów. W kontekście polityki konkurencji konsumenci stanowią niewątpliwie integralny element danego rynku, ponieważ odpowiadają za popyt na tym rynku.

| 4.1.1 | W niniejszym rozdziale podjęto próbę ustalenia, na jakie spośród uznawanych praw konsumentów polityka konkurencji ma wpływ i w jaki sposób ten wpływ się przejawia, co dotyczy w szczególności skutków nieprzestrzegania tych przepisów na rynku wewnętrznym. Należy ponadto wziąć pod uwagę konsumentów jako uczestników tej polityki, tak by Komisja mogła uwzględnić ich interesy, kiedy w konkretnych przypadkach musi podejmować działania na rzecz ustanowienia reguł rynkowych. |
| --- | --- |

4.1.1

W niniejszym rozdziale podjęto próbę ustalenia, na jakie spośród uznawanych praw konsumentów polityka konkurencji ma wpływ i w jaki sposób ten wpływ się przejawia, co dotyczy w szczególności skutków nieprzestrzegania tych przepisów na rynku wewnętrznym. Należy ponadto wziąć pod uwagę konsumentów jako uczestników tej polityki, tak by Komisja mogła uwzględnić ich interesy, kiedy w konkretnych przypadkach musi podejmować działania na rzecz ustanowienia reguł rynkowych.

4.2   Prawa gospodarcze

| 4.2.1 | Koncepcja praw gospodarczych przysługujących konsumentom odnosi się do braku ekonomicznie wymiernej straty, która uniemożliwiałaby konsumentowi lub użytkownikowi skorzystanie z towarów lub usług nabytych na warunkach uzgodnionych z przedsiębiorstwem. Podstawowymi zasadami regulującymi całą tę kwestię są dobra wiara i odpowiednie wyważenie interesów stron, co oznacza, że wszelkie przepisy lub klauzule sprzeczne z tymi zasadami należy uznać za nadużycie lub działanie sprzeczne z interesami konsumentów. |
| --- | --- |

4.2.1

Koncepcja praw gospodarczych przysługujących konsumentom odnosi się do braku ekonomicznie wymiernej straty, która uniemożliwiałaby konsumentowi lub użytkownikowi skorzystanie z towarów lub usług nabytych na warunkach uzgodnionych z przedsiębiorstwem. Podstawowymi zasadami regulującymi całą tę kwestię są dobra wiara i odpowiednie wyważenie interesów stron, co oznacza, że wszelkie przepisy lub klauzule sprzeczne z tymi zasadami należy uznać za nadużycie lub działanie sprzeczne z interesami konsumentów.

| 4.2.2 | Jednym z głównych problemów w prawodawstwie wspólnotowym jest związek między polityką ochrony konkurencji a swobodą wyboru należącą do konsumentów, na co wskazuje dawny art. 85 ust. 3 oraz obecny art. 81 TWE, stanowiący, że dozwolone są tylko takie porozumienia koncentracyjne, które, chociaż ograniczają konkurencję, zapewniają określone korzyści konsumentom. Typowym przykładem takiego porozumienia jest terytorialny podział rynku między konkurentami, mający na celu zapewnienie objęcia swoim zasięgiem całego rynku, łącznie z obszarami nieprzynoszącymi zysków. |
| --- | --- |

4.2.2

Jednym z głównych problemów w prawodawstwie wspólnotowym jest związek między polityką ochrony konkurencji a swobodą wyboru należącą do konsumentów, na co wskazuje dawny art. 85 ust. 3 oraz obecny art. 81 TWE, stanowiący, że dozwolone są tylko takie porozumienia koncentracyjne, które, chociaż ograniczają konkurencję, zapewniają określone korzyści konsumentom. Typowym przykładem takiego porozumienia jest terytorialny podział rynku między konkurentami, mający na celu zapewnienie objęcia swoim zasięgiem całego rynku, łącznie z obszarami nieprzynoszącymi zysków.

| 4.2.3 | W kontekście ochrony konsumentów nadzorowanie rynku oznacza uważne kontrolowanie potencjalnych porozumień horyzontalnych w takich kwestiach jak dobrowolne porozumienia, kartele cenowe, wspólne ośrodki zakupów, podział rynku itd., jak również porozumień wertykalnych, takich jak umowy regulujące stosunki pomiędzy producentami, importerami itd. Uwagę zwraca się także na przypadki nadużywania pozycji dominującej poprzez stosowanie praktyk służących wykluczeniu konkurentów z rynku lub niedopuszczeniu ich na rynek, ustalanie nadmiernie niskich lub wysokich cen, ustalanie cen w sposób służący wykluczeniu konkurencji oraz dyskryminowanie jednych odbiorców wobec drugich. |
| --- | --- |

4.2.3

W kontekście ochrony konsumentów nadzorowanie rynku oznacza uważne kontrolowanie potencjalnych porozumień horyzontalnych w takich kwestiach jak dobrowolne porozumienia, kartele cenowe, wspólne ośrodki zakupów, podział rynku itd., jak również porozumień wertykalnych, takich jak umowy regulujące stosunki pomiędzy producentami, importerami itd. Uwagę zwraca się także na przypadki nadużywania pozycji dominującej poprzez stosowanie praktyk służących wykluczeniu konkurentów z rynku lub niedopuszczeniu ich na rynek, ustalanie nadmiernie niskich lub wysokich cen, ustalanie cen w sposób służący wykluczeniu konkurencji oraz dyskryminowanie jednych odbiorców wobec drugich.

| 4.2.4 | W swoich corocznych sprawozdaniach Komisja przedstawia znaczną liczbę decyzji dotyczących przypadków uzgodnionych praktyk i nadużywania pozycji dominującej oraz niektóre orzeczenia ETS, które często przekładają się na zmiany w wykładni przepisów, a nawet wymuszają ich zmianę. |
| --- | --- |

4.2.4

W swoich corocznych sprawozdaniach Komisja przedstawia znaczną liczbę decyzji dotyczących przypadków uzgodnionych praktyk i nadużywania pozycji dominującej oraz niektóre orzeczenia ETS, które często przekładają się na zmiany w wykładni przepisów, a nawet wymuszają ich zmianę.

| 4.2.5 | W ostatnich latach liczba spraw rozpatrywanych przez Komisję stale się zmniejszała, przede wszystkim ze względu na stanowcze działania krajowych organów ochrony konkurencji na własnych rynkach, a w szczególności z powodu ostatecznego zniesienia systemu zgłoszeń. DG ds. Konkurencji rozstrzygnęła w drodze decyzji formalnej tylko 24 sprawy, czyli bardzo nieznaczną liczbę w porównaniu z dziedziną kontroli połączeń przedsiębiorstw, gdzie wydano bardzo wiele decyzji formalnych (231) (28), zgodnie z procedurą ustanowioną w zmienionym rozporządzeniu. W kolejnej fazie liczba wydawanych decyzji będzie ulegać zmniejszeniu, ponieważ w większości przypadków odpowiedzialność za tę dziedzinę przejmą urzędy krajowe. |
| --- | --- |

4.2.5

W ostatnich latach liczba spraw rozpatrywanych przez Komisję stale się zmniejszała, przede wszystkim ze względu na stanowcze działania krajowych organów ochrony konkurencji na własnych rynkach, a w szczególności z powodu ostatecznego zniesienia systemu zgłoszeń. DG ds. Konkurencji rozstrzygnęła w drodze decyzji formalnej tylko 24 sprawy, czyli bardzo nieznaczną liczbę w porównaniu z dziedziną kontroli połączeń przedsiębiorstw, gdzie wydano bardzo wiele decyzji formalnych (231) (28), zgodnie z procedurą ustanowioną w zmienionym rozporządzeniu. W kolejnej fazie liczba wydawanych decyzji będzie ulegać zmniejszeniu, ponieważ w większości przypadków odpowiedzialność za tę dziedzinę przejmą urzędy krajowe.

| 4.2.6 | Niektóre z rozpatrzonych spraw dotyczyły bezpośrednio konsumentów lub też miały dla nich szczególne znaczenie. Poszczególne decyzje dotyczyły sektorów telefonii komórkowej, działalności nadawczej i przewozów lotniczych (29), a środki przyjęte w ramach inicjatyw sektorowych dotyczyły sektora transportu, wolnych zawodów, pojazdów silnikowych i środków przekazu (30). Wszystkie rozpatrywane przypadki dotyczyły nieprawidłowości związanych z cenami, do których zastosowanie miały postanowienia art. 82, ze względu na nadużycia związane ze stosowaniem cen służących wykluczeniu konkurencji na dostarczane towary lub usługi (31). |
| --- | --- |

4.2.6

Niektóre z rozpatrzonych spraw dotyczyły bezpośrednio konsumentów lub też miały dla nich szczególne znaczenie. Poszczególne decyzje dotyczyły sektorów telefonii komórkowej, działalności nadawczej i przewozów lotniczych (29), a środki przyjęte w ramach inicjatyw sektorowych dotyczyły sektora transportu, wolnych zawodów, pojazdów silnikowych i środków przekazu (30). Wszystkie rozpatrywane przypadki dotyczyły nieprawidłowości związanych z cenami, do których zastosowanie miały postanowienia art. 82, ze względu na nadużycia związane ze stosowaniem cen służących wykluczeniu konkurencji na dostarczane towary lub usługi (31).

| 4.2.7 | W zależności od rezultatów przyjęcia zielonej księgi procedura wnoszenia skarg powinna stać się bardziej korzystna dla konsumentów (w szerokim tego słowa znaczeniu, obejmującym nie tylko konsumentów finalnych), dzięki wykorzystaniu funkcjonalnego instrumentu zapewniającego możliwość dochodzenia praw osobom pokrzywdzonym oraz reprezentującym je organizacjom, w szczególności jeżeli dopuści się możliwość składania skarg zbiorowych (możliwość taką przewidują obecnie przepisy w niektórych państwach członkowskich). |
| --- | --- |

4.2.7

W zależności od rezultatów przyjęcia zielonej księgi procedura wnoszenia skarg powinna stać się bardziej korzystna dla konsumentów (w szerokim tego słowa znaczeniu, obejmującym nie tylko konsumentów finalnych), dzięki wykorzystaniu funkcjonalnego instrumentu zapewniającego możliwość dochodzenia praw osobom pokrzywdzonym oraz reprezentującym je organizacjom, w szczególności jeżeli dopuści się możliwość składania skarg zbiorowych (możliwość taką przewidują obecnie przepisy w niektórych państwach członkowskich).

4.3   Prawo do informacji i udziału

| 4.3.1 | Warunkiem prowadzenia skutecznej polityki konsumenckiej będzie udział konsumentów w realizacji polityk wpływających na ich sytuację, dlatego należy zaangażować ich we wszystkie polityki, z których dotychczas pozostawali wykluczeni. Jednym z celów strategii w dziedzinie polityki konsumenckiej (32) było zagwarantowanie, że organizacje konsumentów będą w dostatecznym stopniu zaangażowane w polityki wspólnotowe. Istotnie, rok później doszło do powołania w strukturach DG ds. Konkurencji urzędnika łącznikowego ds. konsumentów. |
| --- | --- |

4.3.1

Warunkiem prowadzenia skutecznej polityki konsumenckiej będzie udział konsumentów w realizacji polityk wpływających na ich sytuację, dlatego należy zaangażować ich we wszystkie polityki, z których dotychczas pozostawali wykluczeni. Jednym z celów strategii w dziedzinie polityki konsumenckiej (32) było zagwarantowanie, że organizacje konsumentów będą w dostatecznym stopniu zaangażowane w polityki wspólnotowe. Istotnie, rok później doszło do powołania w strukturach DG ds. Konkurencji urzędnika łącznikowego ds. konsumentów.

| 4.3.2 | Organizacje konsumenckie dysponują także własnym forum — Komitetem Konsumentów, które jest specjalnym mechanizmem realizacji działań interwencyjnych dotyczących polityki konsumenckiej. Nie przewidziano jednak jego udziału w innych politykach. Aktualne dążenie polega na zapewnieniu konsumentom możliwości przyczyniania się do realizacji inicjatyw wspólnotowych na wszystkich etapach unijnego procesu decyzyjnego. Niezbędne będzie ustanowienie minimalnych wymogów w tym zakresie, umożliwiających konsumentom udział w organach konsultacyjnych, jak ma to już miejsce w przypadku rolnictwa, a w szczególności w później powołanych organach, takich jak rady ds. transportu, energii, telekomunikacji oraz wszelkich pozostałych, jakie zostaną jeszcze powołane. |
| --- | --- |

4.3.2

Organizacje konsumenckie dysponują także własnym forum — Komitetem Konsumentów, które jest specjalnym mechanizmem realizacji działań interwencyjnych dotyczących polityki konsumenckiej. Nie przewidziano jednak jego udziału w innych politykach. Aktualne dążenie polega na zapewnieniu konsumentom możliwości przyczyniania się do realizacji inicjatyw wspólnotowych na wszystkich etapach unijnego procesu decyzyjnego. Niezbędne będzie ustanowienie minimalnych wymogów w tym zakresie, umożliwiających konsumentom udział w organach konsultacyjnych, jak ma to już miejsce w przypadku rolnictwa, a w szczególności w później powołanych organach, takich jak rady ds. transportu, energii, telekomunikacji oraz wszelkich pozostałych, jakie zostaną jeszcze powołane.

| 4.3.3 | W kontekście omawianego tutaj tematu należy stwierdzić, że brakuje formalnych metod udziału konsumentów, z którymi nie podejmuje się też konsultacji nawet w tych kwestiach, które zgodnie z zapisami traktatu ich dotyczą, takich jak wyłączenia w stosunku do reguł dotyczących uzgodnionych praktyk (art. 81 ust. 3) oraz nadużyć związanych z praktykami polegającymi na ograniczaniu produkcji, rynków lub rozwoju technicznego ze szkodą dla konsumentów (art. 82 lit. b). Dlatego na DG ds. Konkurencji oraz na organizacjach konsumenckich spoczywa obowiązek ustanowienia mechanizmów udziału i konsultacji, realizowanych na wspólnie uzgodnionych zasadach i mających wpływ na rynek wewnętrzny, zgodnie z ustaleniami Białej księgi na temat sprawowania rządów w Europie (33). |
| --- | --- |

4.3.3

W kontekście omawianego tutaj tematu należy stwierdzić, że brakuje formalnych metod udziału konsumentów, z którymi nie podejmuje się też konsultacji nawet w tych kwestiach, które zgodnie z zapisami traktatu ich dotyczą, takich jak wyłączenia w stosunku do reguł dotyczących uzgodnionych praktyk (art. 81 ust. 3) oraz nadużyć związanych z praktykami polegającymi na ograniczaniu produkcji, rynków lub rozwoju technicznego ze szkodą dla konsumentów (art. 82 lit. b). Dlatego na DG ds. Konkurencji oraz na organizacjach konsumenckich spoczywa obowiązek ustanowienia mechanizmów udziału i konsultacji, realizowanych na wspólnie uzgodnionych zasadach i mających wpływ na rynek wewnętrzny, zgodnie z ustaleniami Białej księgi na temat sprawowania rządów w Europie (33).

| 4.3.4 | Podobne zadania powinna podjąć Dyrekcja Generalna ds. Zdrowia i Ochrony Konsumentów (DG SANCO), która za pośrednictwem stałego zespołu konsultacyjnego mogłaby interweniować w tych kwestiach, które dotyczą konkurencji, a mają negatywny wpływ na prawa konsumentów. |
| --- | --- |

4.3.4

Podobne zadania powinna podjąć Dyrekcja Generalna ds. Zdrowia i Ochrony Konsumentów (DG SANCO), która za pośrednictwem stałego zespołu konsultacyjnego mogłaby interweniować w tych kwestiach, które dotyczą konkurencji, a mają negatywny wpływ na prawa konsumentów.

| 4.3.5 | Dzięki powołaniu urzędnika łącznikowego mającego pełnić funkcję punktu kontaktowego z konsumentami, konsumenci zyskali szersze możliwości realizacji prawa do informacji na temat konkurencji. Europejskie organizacje konsumenckie są regularnie informowane, natomiast dla organizacji krajowych i indywidualnych konsumentów stworzono specjalną stronę internetową (34). Na stronie tej zamieszczono nawet formularz skargi (35), jaką mogą oni wnieść w związku z wszelkimi szkodami poniesionymi wskutek prowadzonych przez przedsiębiorstwa działań sprzecznych z zasadami konkurencji. |
| --- | --- |

4.3.5

Dzięki powołaniu urzędnika łącznikowego mającego pełnić funkcję punktu kontaktowego z konsumentami, konsumenci zyskali szersze możliwości realizacji prawa do informacji na temat konkurencji. Europejskie organizacje konsumenckie są regularnie informowane, natomiast dla organizacji krajowych i indywidualnych konsumentów stworzono specjalną stronę internetową (34). Na stronie tej zamieszczono nawet formularz skargi (35), jaką mogą oni wnieść w związku z wszelkimi szkodami poniesionymi wskutek prowadzonych przez przedsiębiorstwa działań sprzecznych z zasadami konkurencji.

5.   Organizacje przedstawicielskie

Zdaniem EKES-u, aby prawo konsumentów do informacji i udziału było skuteczne, należy zapewnić, że będą oni prawomocnie reprezentowani przez swe organizacje, a także określić organ, w ramach którego udział ten byłby urzeczywistniany. Mówią o tym poniższe punkty.

5.1   Organizacje konsumenckie

| 5.1.1 | Działalność organizacji konsumenckich jest regulowana przepisami krajowymi, które ustanawiają minimalne wymogi w zakresie uznawania ich statusu i uprawnień, mające zapewnić, by organizacje te dysponowały odpowiednią legitymacją do roszczenia praw konsumentów w przypadku, gdy prawa te zostaną naruszone wskutek zakazanej praktyki. |
| --- | --- |

5.1.1

Działalność organizacji konsumenckich jest regulowana przepisami krajowymi, które ustanawiają minimalne wymogi w zakresie uznawania ich statusu i uprawnień, mające zapewnić, by organizacje te dysponowały odpowiednią legitymacją do roszczenia praw konsumentów w przypadku, gdy prawa te zostaną naruszone wskutek zakazanej praktyki.

| 5.1.2 | Wszystkie organizacje zarejestrowane w DG ds. Zdrowia i Ochrony Konsumentów (DG SANCO) są w pełni uznawane na szczeblu wspólnotowym; przysługuje im prawo do uzyskiwania informacji oraz do konsultacji z nimi, a także do angażowania się we wszystkie sprawy należące do ich kompetencji. |
| --- | --- |

5.1.2

Wszystkie organizacje zarejestrowane w DG ds. Zdrowia i Ochrony Konsumentów (DG SANCO) są w pełni uznawane na szczeblu wspólnotowym; przysługuje im prawo do uzyskiwania informacji oraz do konsultacji z nimi, a także do angażowania się we wszystkie sprawy należące do ich kompetencji.

| 5.1.3 | Można mieć zastrzeżenia do przyznawania takich uprawnień, mających w pewnym sensie charakter wyłączający, w przypadku rozpatrywania spraw dotyczących konkurencji, ponieważ sprawy te z reguły dotyczą naruszenia praw materialnych konsumentów, w tym naruszeń, których zakres ogranicza się do określonych terytoriów oraz konkretnych kwestii. Należy przeprowadzić szeroko zakrojoną debatę na temat zasad ustalania legitymacji do podejmowania działań w tej dziedzinie. |
| --- | --- |

5.1.3

Można mieć zastrzeżenia do przyznawania takich uprawnień, mających w pewnym sensie charakter wyłączający, w przypadku rozpatrywania spraw dotyczących konkurencji, ponieważ sprawy te z reguły dotyczą naruszenia praw materialnych konsumentów, w tym naruszeń, których zakres ogranicza się do określonych terytoriów oraz konkretnych kwestii. Należy przeprowadzić szeroko zakrojoną debatę na temat zasad ustalania legitymacji do podejmowania działań w tej dziedzinie.

5.2   Europejska Sieć Konkurencji

| 5.2.1 | W rozporządzeniu (WE) 1/2003 (36) oraz w aktach wchodzących w skład tzw. pakietu modernizacyjnego ustanowiono mechanizmy współpracy Komisji z organami ochrony konkurencji w ramach Europejskiej Sieci Konkurencji (ECN) (37). Rozpoczęła ona swe prace w roku 2003 od powołania grupy roboczej do spraw o charakterze bardziej ogólnym, takich jak sposoby funkcjonowania sieci oraz organizacja wzajemnej komunikacji między organami krajowymi. Obecnie sieć funkcjonuje w pełni sprawnie i jest podzielona na 14 podgrup zajmujących się problemami sektorowymi (38). |
| --- | --- |

5.2.1

W rozporządzeniu (WE) 1/2003 (36) oraz w aktach wchodzących w skład tzw. pakietu modernizacyjnego ustanowiono mechanizmy współpracy Komisji z organami ochrony konkurencji w ramach Europejskiej Sieci Konkurencji (ECN) (37). Rozpoczęła ona swe prace w roku 2003 od powołania grupy roboczej do spraw o charakterze bardziej ogólnym, takich jak sposoby funkcjonowania sieci oraz organizacja wzajemnej komunikacji między organami krajowymi. Obecnie sieć funkcjonuje w pełni sprawnie i jest podzielona na 14 podgrup zajmujących się problemami sektorowymi (38).

| 5.2.2 | W rozporządzeniu 1/2003 organom wchodzącym w skład ECN przyznano środki umożliwiające świadczenie sobie wzajemnej pomocy i działanie zgodnie z zaleceniami właściwego organu oraz, bardziej ogólnie, gromadzenie wszelkich informacji niezbędnych do rozstrzygnięcia rozpatrywanych spraw. Organy te prowadzą również, na wniosek organów krajowych, inspekcje, których wyniki przekazywane są zgodnie z ustaloną procedurą, tak aby umożliwić dostęp do nich wszystkim zainteresowanym stronom. |
| --- | --- |

5.2.2

W rozporządzeniu 1/2003 organom wchodzącym w skład ECN przyznano środki umożliwiające świadczenie sobie wzajemnej pomocy i działanie zgodnie z zaleceniami właściwego organu oraz, bardziej ogólnie, gromadzenie wszelkich informacji niezbędnych do rozstrzygnięcia rozpatrywanych spraw. Organy te prowadzą również, na wniosek organów krajowych, inspekcje, których wyniki przekazywane są zgodnie z ustaloną procedurą, tak aby umożliwić dostęp do nich wszystkim zainteresowanym stronom.

| 5.2.3 | Bardzo istotne znaczenie mają działania ECN w ramach programu łagodzenia sankcji, ponieważ państwa członkowskie podpisały deklarację, w której zobowiązały się przestrzegać zasad określonych w cytowanym obwieszczeniu Komisji. Dlatego sieć służy praktyczną pomocą sądom krajowym właściwym w sprawach ochrony konkurencji, na których spoczywa także obowiązek śledzenia na bieżąco orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (39). |
| --- | --- |

5.2.3

Bardzo istotne znaczenie mają działania ECN w ramach programu łagodzenia sankcji, ponieważ państwa członkowskie podpisały deklarację, w której zobowiązały się przestrzegać zasad określonych w cytowanym obwieszczeniu Komisji. Dlatego sieć służy praktyczną pomocą sądom krajowym właściwym w sprawach ochrony konkurencji, na których spoczywa także obowiązek śledzenia na bieżąco orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (39).

| 5.2.4 | Niezbędna komunikacja między ECN, organami ochrony konkurencji i sądami sprzyja rozpowszechnianiu informacji o wnioskach dotyczących porozumień i nadużywania pozycji dominującej oraz o właściwej procedurze i umożliwia w ten sposób podjęcie decyzji co do podmiotu odpowiedzialnego za prowadzenie sprawy szybciej, niż miało to miejsce jeszcze niedawno. |
| --- | --- |

5.2.4

Niezbędna komunikacja między ECN, organami ochrony konkurencji i sądami sprzyja rozpowszechnianiu informacji o wnioskach dotyczących porozumień i nadużywania pozycji dominującej oraz o właściwej procedurze i umożliwia w ten sposób podjęcie decyzji co do podmiotu odpowiedzialnego za prowadzenie sprawy szybciej, niż miało to miejsce jeszcze niedawno.

| 5.2.5 | Kolejnym zadaniem ECN jest wykrywanie naruszeń — działania takie, stanowiące faktycznie formę prewencji, pozwalają ograniczyć zakres szkód konkurentów i konsumentów. Jednym z zadań sieci wymagającym podkreślenia są działania w zakresie procedur wyłączenia, w ramach których należy ocenić, czy określona praktyka przyniesie pozytywne skutki dla konsumentów, a nawet czy dane porozumienie powinno wskazywać konkretne korzyści, jakich konsumenci mogą się spodziewać w związku z jego zawarciem. |
| --- | --- |

5.2.5

Kolejnym zadaniem ECN jest wykrywanie naruszeń — działania takie, stanowiące faktycznie formę prewencji, pozwalają ograniczyć zakres szkód konkurentów i konsumentów. Jednym z zadań sieci wymagającym podkreślenia są działania w zakresie procedur wyłączenia, w ramach których należy ocenić, czy określona praktyka przyniesie pozytywne skutki dla konsumentów, a nawet czy dane porozumienie powinno wskazywać konkretne korzyści, jakich konsumenci mogą się spodziewać w związku z jego zawarciem.

Bruksela, 5 lipca 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Plan działania w zakresie polityki konsumenckiej na lata 1999-2001

1

(2)  SEC(2005) 805 wersja ostateczna z dn. 17.6.2005 r.; opinia EKES-u, DzU C 110 z 9.5.2006, s. 8

2

(3)  Przemówienie wygłoszone w Londynie w dniu 15 września 2005 r. podczas konferencji „Dzień Europejskiego Konsumenta i Konkurencji”

3

(4)  W dniu 6 grudnia 2003 r. w Rzymie komisarz Mario Monti zapowiedział powołanie na to stanowisko Juana Rivièry Martíego.

4

(5)  EU competition policy and consumers (Unijna polityka konkurencji a konsumenci), Urząd Publikacji, Luksemburg

5

EU competition policy and consumers

(6)  Zob. XXXIII Report on Competition policy 2003 (XXXIII sprawozdanie w sprawie polityki konkurencji w roku 2003), s. 6 i n.; SEC(2004) 658 wersja ostateczna z dn. 4.6.2004 r.; opinia EKES-u, DzU C 221 z. 8.9.2005

6

XXXIII Report on Competition policy 2003

(7)  Kontakt można nawiązać za pośrednictwem poczty elektronicznej, pisząc na adres: comp-consumer-officer@cec.eu.int.

7

(8)  Rozporządzenie Rady (WE) nr 1/2003 z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie wprowadzenia w życie reguł konkurencji ustanowionych w art. 81 i 82 traktatu, zmienione następnie rozporządzeniem Rady (WE) nr 411/2004 (DzU L 68 z 6.3.2004); rozporządzenie Komisji (WE) nr 773/2004 z dnia 7 kwietnia 2004 r. odnoszące się do prowadzenia przez Komisję postępowań zgodnie z art. 81 i art. 82 traktatu WE (DzU L 123 z 27.4.2004, s. 18). Opublikowano również szereg komunikatów i wytycznych w celu ustanowienia procedur regulujących stosunki między organami ochrony konkurencji a Komisją oraz między Komisją a organami sądowymi.

8

(9)  Rozporządzenie Komisji (WE) nr 772/2004 z dnia 27 kwietnia 2004 r.w sprawie stosowania art. 81 ust. 3 traktatu do kategorii porozumień o transferze technologii (DzU L 123 z 27.4.2004, s. 11).

9

(10)  Ze względu na brak definicji pozycji dominującej w traktacie musiała ona zostać ustalona w orzecznictwie ETS, w którym za dominującą uznano taką pozycję gospodarczą co najmniej jednego przedsiębiorstwa, która umożliwia powstrzymanie wszelkiej rzeczywistej konkurencji na rynku, poprzez działania niezależne od konkurentów i odbiorców oraz konsumentów.

10

(11)  Sprawa firmy Deutsche Telekom AG, COMP/C-1/37.451, DzU L 263 z 14.10.2003, s. 9

11

(12)  Sprawa firmy Microsoft COMP/37/792

12

(13)  Firma Deutsche Telekom znacznie obniżyła cenę usługi dostępu do szerokopasmowego łącza internetowego wykupywanej w pakiecie z usługą telefonii stacjonarnej

13

(14)  Rozporządzenie Rady (WE) nr 139/2004 z dnia 20 stycznia 2004 r. w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw, DzU L 24 z 29.1.2004; rozporządzenie Komisji (WE) nr 802/2004 z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 139/2004, DzU L 133 z 30.4.2004, s. 1

14

(15)  Rozporządzenie Rady (EWG) nr 4064/89, DzU L 395 z 30.12.1989 s. 1, wraz ze zmianami wprowadzonymi do tego rozporządzenia na mocy aktu przystąpienia Austrii, Finlandii i Szwecji, zostało zmienione wymienionym rozporządzeniem. Nowe rozporządzenie stanowi zatem nową wersję wszystkich tekstów prawnych i zmian w przepisach opartą na wykładni zawartej w orzecznictwie.

15

(16)  Sprawa T-112/96, w której ETS zdefiniował pojęcie pozycji dominującej oraz znacznego ograniczenia konkurencji, zaliczając do takich zjawisk także sytuacje, których status był wcześniej niejasny, np. oligopole.

16

(17)  Rozporządzenie (WE) nr 1228/2003 w sprawie warunków dostępu do sieci w odniesieniu do transgranicznej wymiany energii elektrycznej, DzU L 176 z 15.7.2003

17

(18)  Dyrektywa 2002/77/WE, DzU L 249 z 17.9.2002, s. 21

18

(19)  COM(2003) 715 wersja ostateczna

19

(20)  Zob. szczegółowe zestawienie środków przyjętych w XXXIIII sprawozdaniu Komisji w sprawie polityki konkurencji w roku 2003, s. 41 i n.

20

(21)  Komisja odmówiła zatwierdzenia wstępnej wersji porozumienia między liniami Air France i Alitalia oraz wezwała pozostałe zainteresowane strony do przedstawienia stanowiska w tej sprawie. W odniesieniu do porozumienia między liniami British Airways i Iberia Komisja skróciła okres obowiązywania umowy do sześciu lat.

21

(22)  Rozporządzenie (WE) 261/2004, DzU L 46 z 17.2.2004, s. 1

22

(23)  DzU C 233 z 30.9.2003, s. 8

23

(24)  Sprawa Wallenius/Wilhelmsen/Hunday z 2002 r.

24

(25)  Sprawa IV/34.018. L 268, 2000, s. 1

25

(26)  COM(2005) 672 wersja ostateczna z 19.12.2005 r.

26

(27)  Zob. opinia EKES-u — INT/263, AS 1083/2005, sprawozdawca — Jorge Pegado Liz

27

(28)  Zob. sprawozdanie roczne za rok 2003 r., s. 191 i kolejne

28

(29)  Zob. tabela 3 w sprawozdaniu rocznym za rok 2003, s. 29, dotyczącym nadużyć w sektorze telekomunikacji; tabela 2 w sprawozdaniu rocznym za rok 2004, s. 28; sprzedaż praw do transmisji sportowych sieciom trzeciej generacji — w sprawozdaniu rocznym za rok 2004, s. 43

29

(30)  Zob. sprawozdanie roczne za rok 2004: Transport, s. 52; Wolne zawody, sprawozdanie roczne za rok 2003, s. 60; Dystrybucja pojazdów silnikowych, sprawozdanie roczne za rok 2004, s. 44

30

(31)  Szczególnie istotna była sprawa firmy British Telecommunications, ponieważ dotyczyła przedsiębiorstwa, które zachowało status państwowego monopolisty.

31

(32)  Komunikat Komisji w sprawie strategii w dziedzinie polityki konsumenckiej na lata 2002-2006, COM(2002) 208 wersja ostateczna

32

(33)  COM(2001) 248 wersja ostateczna

33

(34)  Strona internetowa:

34

http://europa.eu.int/comm/consumers/redress/compl/index_en.htm

(35)  Formularz zostanie dołączony.

35

(36)  Rozporządzenie z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie wprowadzenia w życie reguł konkurencji ustanowionych w art. 81 i 82 traktatu, zmienione następnie rozporządzeniem (WE) 411/2004, DzU L 68 z 6.3.2004, s. 1

36

(37)  Obwieszczenie Komisji w sprawie współpracy w ramach Sieci Organów Ochrony Konkurencji., DzU C 101 z 27.4.2004

37

(38)  W 2004 r. grupy te rozpatrzyły 298 spraw, z których 99 zostało przekazanych przez Komisję, a 199 przez krajowe organy ochrony konkurencji.

38

(39)  Obwieszczenie Komisji w sprawie współpracy Komisji z sądami państw członkowskich UE w zakresie stosowania art. 81 i 82 TWE, (DzU C 101 z 27.4.2004, s. 54)

39

---

| 16.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 309/10 |
| --- | --- | --- | --- |

16.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 309/10

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: „Realizacja wspólnotowego programu lizbońskiego – Komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów: Badania naukowe i innowacje jako inwestycje na rzecz wzrostu i zatrudnienia – wspólna koncepcja”

COM(2005) 488 wersja ostateczna

(2006/C 309/02)

Dnia 12 października 2005 r. Komisja Europejska, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.

Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 31 maja 2006 r. Sprawozdawcą była Lucia FUSCO.

Na 428. sesji plenarnej w dniu 5 i 6 lipca 2006 r. (posiedzenie z dnia 5 lipca 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 152 głosami za — 3 osoby wstrzymały się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Dokumenty poprzedzające komunikat Komisji i jego synteza

| 1.1 | Komunikat Komisji ma na celu przedstawienie wspólnego podejścia
   (1) do badań i innowacji w ramach wdrażania programu lizbońskiego. Wspólne podejście wpisuje się w decyzje podjęte przez Radę Europejską w Lizbonie w marcu 2000 r. i przyjęty przez nią cel, zgodnie z którym do 2010 r. UE stanie się opartą na wiedzy, a zarazem najbardziej konkurencyjną i dynamiczną gospodarką na świecie, zdolną do systematycznego wzrostu gospodarczego, zapewniającą większą liczbę lepszych stanowisk pracy w warunkach większej spójności społecznej. Rada potwierdziła projekt zaproponowany przez Komisję w komunikacie zatytułowanym „W kierunku Europejskiego Obszaru Badawczego” (2). |
| --- | --- |

1.1

Komunikat Komisji ma na celu przedstawienie wspólnego podejścia
   (1) do badań i innowacji w ramach wdrażania programu lizbońskiego. Wspólne podejście wpisuje się w decyzje podjęte przez Radę Europejską w Lizbonie w marcu 2000 r. i przyjęty przez nią cel, zgodnie z którym do 2010 r. UE stanie się opartą na wiedzy, a zarazem najbardziej konkurencyjną i dynamiczną gospodarką na świecie, zdolną do systematycznego wzrostu gospodarczego, zapewniającą większą liczbę lepszych stanowisk pracy w warunkach większej spójności społecznej. Rada potwierdziła projekt zaproponowany przez Komisję w komunikacie zatytułowanym „W kierunku Europejskiego Obszaru Badawczego” (2).

| 1.2 | W rezolucji z marca 2002 r. Rada Europejska z Barcelony określiła cel dotyczący zwiększenia inwestycji UE na badania i rozwój, które miałyby osiągnąć 3 % w 2010 r., oraz zwiększenia puli finansowania prywatnego do 2/3, natomiast Rada Europejska z Brukseli w marcu 2003 r. domagała się konkretnych działań. |
| --- | --- |

1.2

W rezolucji z marca 2002 r. Rada Europejska z Barcelony określiła cel dotyczący zwiększenia inwestycji UE na badania i rozwój, które miałyby osiągnąć 3 % w 2010 r., oraz zwiększenia puli finansowania prywatnego do 2/3, natomiast Rada Europejska z Brukseli w marcu 2003 r. domagała się konkretnych działań.

| 1.3 | W komunikacie z dnia 30 kwietnia 2003 r. zatytułowanym „Inwestycje w badania: plan działań dla Europy” Komisja określiła działania wymagane na szczeblu krajowym i europejskim w nawiązaniu do pierwszego komunikatu z września 2002 r. zatytułowanego „Więcej badań dla Europy — w stronę 3 % PKB” (3). Pierwsze oficjalne liczby dotyczące badań i rozwoju pokazują, że w 2003 r. „wydatki na B&R pozostawały w stagnacji i utrzymywały się na poziomie 1,93 % PKB UE-25”. Jedynie Finlandia i Szwecja zrealizowały zamierzony cel. |
| --- | --- |

1.3

W komunikacie z dnia 30 kwietnia 2003 r. zatytułowanym „Inwestycje w badania: plan działań dla Europy” Komisja określiła działania wymagane na szczeblu krajowym i europejskim w nawiązaniu do pierwszego komunikatu z września 2002 r. zatytułowanego „Więcej badań dla Europy — w stronę 3 % PKB” (3). Pierwsze oficjalne liczby dotyczące badań i rozwoju pokazują, że w 2003 r. „wydatki na B&R pozostawały w stagnacji i utrzymywały się na poziomie 1,93 % PKB UE-25”. Jedynie Finlandia i Szwecja zrealizowały zamierzony cel.

| 1.4 | W marcu 2005 r. Rada Europejska podjęła zobowiązanie w ramach zrewidowanej strategii lizbońskiej (4). Wspólna wola polityczna została potwierdzona w październiku 2005 r. w Hampton Court, podczas nieformalnego posiedzenia szefów państw i rządów europejskich, i była odpowiedzią na istotną potrzebę większej konkurencyjności wobec konkurencji na globalną skalę. |
| --- | --- |

1.4

W marcu 2005 r. Rada Europejska podjęła zobowiązanie w ramach zrewidowanej strategii lizbońskiej (4). Wspólna wola polityczna została potwierdzona w październiku 2005 r. w Hampton Court, podczas nieformalnego posiedzenia szefów państw i rządów europejskich, i była odpowiedzią na istotną potrzebę większej konkurencyjności wobec konkurencji na globalną skalę.

| 1.5 | Od czasu dostosowania się do zrewidowanej strategii lizbońskiej Komisja wprowadziła swoją pierwszą inicjatywę dotyczącą europejskiego społeczeństwa informacyjnego w 2010 r. (5), która wymagała od państw członkowskich określenia priorytetów krajowych w zakresie społeczeństwa informacyjnego w krajowych programach reform do połowy października 2005 r., aby przyczynić się do realizacji celów określonych w komunikacie w sprawie i2010. |
| --- | --- |

1.5

Od czasu dostosowania się do zrewidowanej strategii lizbońskiej Komisja wprowadziła swoją pierwszą inicjatywę dotyczącą europejskiego społeczeństwa informacyjnego w 2010 r. (5), która wymagała od państw członkowskich określenia priorytetów krajowych w zakresie społeczeństwa informacyjnego w krajowych programach reform do połowy października 2005 r., aby przyczynić się do realizacji celów określonych w komunikacie w sprawie i2010.

| 1.6 | Uzasadnienie proponowanych wariantów i działań wywodzi się z kontrastu między kontekstem zewnętrznym a wewnętrznym: z jednej strony silną konkurencją światową, a z drugiej — brakiem elastyczności i rozdrobnieniem rynków krajowych wobec potrzeby budowania jednolitej przestrzeni europejskiej i mobilności wysoko wykwalifikowanych pracowników. Uznając swoje ograniczone kompetencje w tej dziedzinie, Komisja stara się przede wszystkim odgrywać rolę „katalizatora”. |
| --- | --- |

1.6

Uzasadnienie proponowanych wariantów i działań wywodzi się z kontrastu między kontekstem zewnętrznym a wewnętrznym: z jednej strony silną konkurencją światową, a z drugiej — brakiem elastyczności i rozdrobnieniem rynków krajowych wobec potrzeby budowania jednolitej przestrzeni europejskiej i mobilności wysoko wykwalifikowanych pracowników. Uznając swoje ograniczone kompetencje w tej dziedzinie, Komisja stara się przede wszystkim odgrywać rolę „katalizatora”.

| 1.7 | Komunikat ma na celu wzmocnienie związków między badaniami a innowacją poprzez politykę badań ukierunkowaną na powstawanie nowej wiedzy i jej zastosowań oraz monitorowanie badań, a także politykę innowacji, która koncentruje się na przekładaniu wiedzy na wartość gospodarczą i sukces handlowy. Zgodnie z założeniem stanowienia lepszego prawa wszelkie środki mające potencjalny wpływ na konkurencyjność mają być poddawane ocenie wpływu. |
| --- | --- |

1.7

Komunikat ma na celu wzmocnienie związków między badaniami a innowacją poprzez politykę badań ukierunkowaną na powstawanie nowej wiedzy i jej zastosowań oraz monitorowanie badań, a także politykę innowacji, która koncentruje się na przekładaniu wiedzy na wartość gospodarczą i sukces handlowy. Zgodnie z założeniem stanowienia lepszego prawa wszelkie środki mające potencjalny wpływ na konkurencyjność mają być poddawane ocenie wpływu.

| 1.8 | Ocena, która towarzyszy komunikatowi, obejmuje trzy warianty polityki, z których wybrano wariant ostatni (6):






  — | brak działania, |
| --- | --- | --- |

1.8

Ocena, która towarzyszy komunikatowi, obejmuje trzy warianty polityki, z których wybrano wariant ostatni (6):

—

brak działania,

| — | politykę integracji, |
| --- | --- |

—

politykę integracji,

| — | wspólne podejście. |
| --- | --- |

—

wspólne podejście.

| 1.9 | Proponowany w komunikacie plan działań obejmuje cztery części:






  — | badania naukowe i innowacje w centrum polityki UE, |
| --- | --- | --- |

1.9

Proponowany w komunikacie plan działań obejmuje cztery części:

—

badania naukowe i innowacje w centrum polityki UE,

| — | badania naukowe i innowacje w centrum finansowania przez UE, |
| --- | --- |

—

badania naukowe i innowacje w centrum finansowania przez UE,

| — | badania naukowe i innowacje jako główny priorytet przedsiębiorstw, |
| --- | --- |

—

badania naukowe i innowacje jako główny priorytet przedsiębiorstw,

| — | udoskonalone polityki w zakresie badań i innowacji. |
| --- | --- |

—

udoskonalone polityki w zakresie badań i innowacji.

| 1.10 | Dziewiętnaście działań podzielono na trzy główne obszary: politykę publiczną i regulację, finanse i podatki (7) oraz rolę partnerów prywatnych (8). |
| --- | --- |

1.10

Dziewiętnaście działań podzielono na trzy główne obszary: politykę publiczną i regulację, finanse i podatki (7) oraz rolę partnerów prywatnych (8).

| 1.11 | Chociaż wydaje się, że komunikat podąża drogą obraną w komunikacie z 2003 r., zdaniem Komisji programy reform krajowych obejmują także zdecydowanie badania i innowację. Programy reform krajowych będą zatem wspierane finansowaniem wspólnotowym ukierunkowanym na działania o znaczeniu ogólnoeuropejskim, doradztwem na rzecz rozwoju skoordynowanego z politykami oraz udoskonalonymi platformami wzajemnego kształcenia we wszystkich regionach, w których współpraca transnarodowa jest źródłem dużej wartości dodanej. Wysiłki w dziedzinie badań i rozwoju zostały uznane w pakcie stabilizacji, zgodnie z którym tego rodzaju wydatki mogą przekroczyć 3 % deficytu. |
| --- | --- |

1.11

Chociaż wydaje się, że komunikat podąża drogą obraną w komunikacie z 2003 r., zdaniem Komisji programy reform krajowych obejmują także zdecydowanie badania i innowację. Programy reform krajowych będą zatem wspierane finansowaniem wspólnotowym ukierunkowanym na działania o znaczeniu ogólnoeuropejskim, doradztwem na rzecz rozwoju skoordynowanego z politykami oraz udoskonalonymi platformami wzajemnego kształcenia we wszystkich regionach, w których współpraca transnarodowa jest źródłem dużej wartości dodanej. Wysiłki w dziedzinie badań i rozwoju zostały uznane w pakcie stabilizacji, zgodnie z którym tego rodzaju wydatki mogą przekroczyć 3 % deficytu.

| 1.12 | EKES uwzględnia również sprawozdanie Esko Aho, chociaż nie było ono przedmiotem konsultacji, i zauważa, że w pkcie 3.1. „Większe inwestycje w wiedzę i innowację” komunikatu skierowanego do wiosennej sesji Rady Europejskiej w 2006 r. Komisja nie powołuje się na wersję ostateczną dokumentu COM(2005) 488, lecz na sprawozdanie Esko Aho. EKES żałuje, że sprawozdanie nie było przedmiotem konsultacji ani uprzedniej oceny i włącza je do niniejszej debaty. |
| --- | --- |

1.12

EKES uwzględnia również sprawozdanie Esko Aho, chociaż nie było ono przedmiotem konsultacji, i zauważa, że w pkcie 3.1. „Większe inwestycje w wiedzę i innowację” komunikatu skierowanego do wiosennej sesji Rady Europejskiej w 2006 r. Komisja nie powołuje się na wersję ostateczną dokumentu COM(2005) 488, lecz na sprawozdanie Esko Aho. EKES żałuje, że sprawozdanie nie było przedmiotem konsultacji ani uprzedniej oceny i włącza je do niniejszej debaty.

| 1.13 | W październiku 2005 r. w Hampton Court wyznaczono czteroosobową grupę koordynowaną przez Esko Aho. Sprawozdanie ze stycznia 2006 r., które zostało przekazane Komisji Europejskiej w związku z wiosenną sesją Rady Europejskiej w 2006 r., zawierało zalecenia dotyczące przyspieszenia inicjatyw w dziedzinie badań i innowacji realizowanych na szczeblu europejskim i krajowym. Sprawozdanie opiera się na analizowanym komunikacie, lecz proponuje większą integrację (wariant 2, SEC(2005) 1289). W dniu 13 marca 2006 r. sprawozdanie zostało przedstawione Radzie ds. Konkurencji i brukselskiej Radzie Europejskiej. Ta ostatnia wskazała na duże znaczenie raportu Aho i wniosła do Komisji o przygotowanie jego oceny na wrzesień 2006 r. (9) |
| --- | --- |

1.13

W październiku 2005 r. w Hampton Court wyznaczono czteroosobową grupę koordynowaną przez Esko Aho. Sprawozdanie ze stycznia 2006 r., które zostało przekazane Komisji Europejskiej w związku z wiosenną sesją Rady Europejskiej w 2006 r., zawierało zalecenia dotyczące przyspieszenia inicjatyw w dziedzinie badań i innowacji realizowanych na szczeblu europejskim i krajowym. Sprawozdanie opiera się na analizowanym komunikacie, lecz proponuje większą integrację (wariant 2, SEC(2005) 1289). W dniu 13 marca 2006 r. sprawozdanie zostało przedstawione Radzie ds. Konkurencji i brukselskiej Radzie Europejskiej. Ta ostatnia wskazała na duże znaczenie raportu Aho i wniosła do Komisji o przygotowanie jego oceny na wrzesień 2006 r. (9)

2.   Uwagi ogólne

| 2.1 | EKES z zadowoleniem przyjął przedmiotowy komunikat, którego punktem wyjścia jest partnerstwo na rzecz wzrostu i zatrudnienia, ponieważ starano się w nim uwzględnić cały wachlarz aspektów związanych z badaniami i innowacjami, w tym także tymi o charakterze nietechnologicznym. W komunikacie nakreślono działania, które przekraczają 3 % przyjętych w Barcelonie (10), oraz opisano w ogólny sposób zobowiązania podjęte przez Wspólnotę, wyszczególniając środki wsparcia badań i innowacji, które są obecnie podejmowane lub zostaną podjęte w przyszłości (11). |
| --- | --- |

2.1

EKES z zadowoleniem przyjął przedmiotowy komunikat, którego punktem wyjścia jest partnerstwo na rzecz wzrostu i zatrudnienia, ponieważ starano się w nim uwzględnić cały wachlarz aspektów związanych z badaniami i innowacjami, w tym także tymi o charakterze nietechnologicznym. W komunikacie nakreślono działania, które przekraczają 3 % przyjętych w Barcelonie (10), oraz opisano w ogólny sposób zobowiązania podjęte przez Wspólnotę, wyszczególniając środki wsparcia badań i innowacji, które są obecnie podejmowane lub zostaną podjęte w przyszłości (11).

| 2.2 | Zgodnie z komunikatem światowa konkurencja w przyciąganiu inwestycji w badania i innowacje stale rośnie, również w krajach o wschodzących gospodarkach, takich jak Chiny, Indie i Brazylia. Różnica między UE a Stanami Zjednoczonymi w zakresie inwestycji w badania i rozwój przekracza już 120 mld euro i stale się powiększa (12). Skala konkurencji w Europie sprawia, że żadne państwo nie jest w stanie osiągnąć sukcesu, działając samodzielnie. Synergie transnarodowe stanowią jedyny sposób promowania badań i innowacji oraz przekształcania ich w rozwój i zatrudnienie. Ponadto badania i innowacje są konieczne do uzyskania wysokiej rentowności gospodarki europejskiej za sprawą rozwiązań na rzecz wzrostu ekonomicznego, rozwoju społecznego i ochrony środowiska. |
| --- | --- |

2.2

Zgodnie z komunikatem światowa konkurencja w przyciąganiu inwestycji w badania i innowacje stale rośnie, również w krajach o wschodzących gospodarkach, takich jak Chiny, Indie i Brazylia. Różnica między UE a Stanami Zjednoczonymi w zakresie inwestycji w badania i rozwój przekracza już 120 mld euro i stale się powiększa (12). Skala konkurencji w Europie sprawia, że żadne państwo nie jest w stanie osiągnąć sukcesu, działając samodzielnie. Synergie transnarodowe stanowią jedyny sposób promowania badań i innowacji oraz przekształcania ich w rozwój i zatrudnienie. Ponadto badania i innowacje są konieczne do uzyskania wysokiej rentowności gospodarki europejskiej za sprawą rozwiązań na rzecz wzrostu ekonomicznego, rozwoju społecznego i ochrony środowiska.

| 2.3 | Wraz z planem działania większość państw członkowskich zaczęła wprowadzać środki krajowe na rzecz badań i rozwoju w sektorze prywatnym oraz wyznaczać sobie cele polegające na zwiększeniu inwestycji w badania do 2,6 % PKB do roku 2010. Korzyści podatkowe mają tutaj szczególne znaczenie (13). Jednakże intensywność badań w UE należy uznać za bliską stagnacji, w tym także w sektorze prywatnym. Sytuacja jest niepokojąca. |
| --- | --- |

2.3

Wraz z planem działania większość państw członkowskich zaczęła wprowadzać środki krajowe na rzecz badań i rozwoju w sektorze prywatnym oraz wyznaczać sobie cele polegające na zwiększeniu inwestycji w badania do 2,6 % PKB do roku 2010. Korzyści podatkowe mają tutaj szczególne znaczenie (13). Jednakże intensywność badań w UE należy uznać za bliską stagnacji, w tym także w sektorze prywatnym. Sytuacja jest niepokojąca.

| 2.4 | Uzasadnienie działań otwiera debatę w sprawie porównania produktywności państw członkowskich UE i innych krajów. |
| --- | --- |

2.4

Uzasadnienie działań otwiera debatę w sprawie porównania produktywności państw członkowskich UE i innych krajów.

| 2.4.1 | Po pierwsze, istnieje kilka definicji produktywności (stosunek ilości wyprodukowanego towaru lub usług do liczby wykorzystanych jednostek czynnika produkcji). Najczęściej stosuje się miarę jednoczynnikową — pracę. Wówczas wskaźnikiem są godziny pracy pracownika w sektorze przemysłowym (jest to łatwiejsze do zmierzenia, lecz nieobiektywne), a kapitał jest uważany za czynnik zewnętrzny w stosunku do procesu produkcji. |
| --- | --- |

2.4.1

Po pierwsze, istnieje kilka definicji produktywności (stosunek ilości wyprodukowanego towaru lub usług do liczby wykorzystanych jednostek czynnika produkcji). Najczęściej stosuje się miarę jednoczynnikową — pracę. Wówczas wskaźnikiem są godziny pracy pracownika w sektorze przemysłowym (jest to łatwiejsze do zmierzenia, lecz nieobiektywne), a kapitał jest uważany za czynnik zewnętrzny w stosunku do procesu produkcji.

| 2.4.2 | Po drugie, nie należy stosować uogólnień w porównaniach między Europą a Stanami Zjednoczonymi, lecz dostrzegać istotne różnice w podziale na sektory i stany, nawet wewnątrz kraju takiego jak Stany Zjednoczone. Istnieją konkurencyjne sektory i kraje europejskie, które odnotowują wyraźne postępy w produktywności. W przypadku UE, według O'Mahony'ego i van Arka (2003), kalkulacje kosztów jednostkowych pracy w sektorze wytwórczym sugerują, że Unia nie jest konkurencyjna wobec Stanów Zjednoczonych w sektorze technologii, natomiast sytuacja przedstawia się inaczej w innych sektorach. Jednakże to niskie wynagrodzenia w krajach trzecich, a nie Stany Zjednoczone są głównym źródłem konkurencji w tradycyjnych sektorach i wywierają na UE trudną do odparcia presję. Wizja Dosiego, Llereny i Labiniego (2005) jest bardziej krytyczna i uwzględnia potrzebę prowadzenia europejskiej polityki przemysłowej pozbawionej tabu. |
| --- | --- |

2.4.2

Po drugie, nie należy stosować uogólnień w porównaniach między Europą a Stanami Zjednoczonymi, lecz dostrzegać istotne różnice w podziale na sektory i stany, nawet wewnątrz kraju takiego jak Stany Zjednoczone. Istnieją konkurencyjne sektory i kraje europejskie, które odnotowują wyraźne postępy w produktywności. W przypadku UE, według O'Mahony'ego i van Arka (2003), kalkulacje kosztów jednostkowych pracy w sektorze wytwórczym sugerują, że Unia nie jest konkurencyjna wobec Stanów Zjednoczonych w sektorze technologii, natomiast sytuacja przedstawia się inaczej w innych sektorach. Jednakże to niskie wynagrodzenia w krajach trzecich, a nie Stany Zjednoczone są głównym źródłem konkurencji w tradycyjnych sektorach i wywierają na UE trudną do odparcia presję. Wizja Dosiego, Llereny i Labiniego (2005) jest bardziej krytyczna i uwzględnia potrzebę prowadzenia europejskiej polityki przemysłowej pozbawionej tabu.

| 2.4.3 | Po trzecie, najlepszą miarą byłaby produkcja wieloczynnikowa lub total factor productivity (TFP), osiągana poprzez dostosowywanie PKB do różnic we wszystkich wykorzystywanych środkach produkcji (Calderon, 2001), co pozwalałoby na lepsze porównanie krajów. Aby wyjaśnić różnice w produktywności między krajami, badania empiryczne sklasyfikowały w trzech grupach czynniki wzrostu produktywności siły roboczej i/lub czynnik ogólny. Niemniej jednak, zważywszy na współzależność między krajami, Calderon twierdzi, że różnice w TFP między krajami wynikają prawdopodobnie z szybkości rozpowszechniania technologicznego (za pośrednictwem handlu, zagranicznych inwestycji bezpośrednich lub migracji) (14). |
| --- | --- |

2.4.3

Po trzecie, najlepszą miarą byłaby produkcja wieloczynnikowa lub total factor productivity (TFP), osiągana poprzez dostosowywanie PKB do różnic we wszystkich wykorzystywanych środkach produkcji (Calderon, 2001), co pozwalałoby na lepsze porównanie krajów. Aby wyjaśnić różnice w produktywności między krajami, badania empiryczne sklasyfikowały w trzech grupach czynniki wzrostu produktywności siły roboczej i/lub czynnik ogólny. Niemniej jednak, zważywszy na współzależność między krajami, Calderon twierdzi, że różnice w TFP między krajami wynikają prawdopodobnie z szybkości rozpowszechniania technologicznego (za pośrednictwem handlu, zagranicznych inwestycji bezpośrednich lub migracji) (14).

| 2.4.4 | Jeżeli zapewnianie szybkości rozpowszechniania stanowi różnicę, innowacyjne MŚP są niezbędne do rozpowszechniania i jednoczesnego tworzenia nowych rynków. Z tego samego powodu wybór priorytetów strategicznych w zakresie badań i innowacji powinien promować szybsze rozpowszechnianie wiedzy. |
| --- | --- |

2.4.4

Jeżeli zapewnianie szybkości rozpowszechniania stanowi różnicę, innowacyjne MŚP są niezbędne do rozpowszechniania i jednoczesnego tworzenia nowych rynków. Z tego samego powodu wybór priorytetów strategicznych w zakresie badań i innowacji powinien promować szybsze rozpowszechnianie wiedzy.

| 2.4.5 | Wreszcie głównym zmartwieniem Stanów Zjednoczonych i Europy jest wykwalifikowany personel i lokalizacja inwestycji w przedsiębiorstwa, zwłaszcza wobec Chin, gdzie brakuje 75 tysięcy wysoko wykwalifikowanych pracowników, aby kraj mógł przejść do etapu gospodarki usługowej. |
| --- | --- |

2.4.5

Wreszcie głównym zmartwieniem Stanów Zjednoczonych i Europy jest wykwalifikowany personel i lokalizacja inwestycji w przedsiębiorstwa, zwłaszcza wobec Chin, gdzie brakuje 75 tysięcy wysoko wykwalifikowanych pracowników, aby kraj mógł przejść do etapu gospodarki usługowej.

| 2.5 | W związku z powyższym wybory polityczne określają dwie szerokie wizje polityczne. Z jednej strony istnieje pilna potrzeba innowacji organizacyjnej, stanowiącej warunek wstępny innowacji technicznej (Lam 2005 r. i OECD 2005 r.), przy czym argument ten jest również ważny w stosunku do instytucji europejskich (Sachwald 2005, Sapir i in., 2003, Esko Aho 2006 r.); z drugiej strony powodem, dla którego przedsiębiorstwa nie inwestują dostatecznie w badania, rozwój i innowację w Europie, byłby brak przyjaznego dla innowacji rynku, na który można wprowadzać nowe produkty i usługi (Esko Aho 2006 r.). EKES zauważa jednak, że niezbędne pozostają duch przedsiębiorczości i podejmowanie ryzyka. |
| --- | --- |

2.5

W związku z powyższym wybory polityczne określają dwie szerokie wizje polityczne. Z jednej strony istnieje pilna potrzeba innowacji organizacyjnej, stanowiącej warunek wstępny innowacji technicznej (Lam 2005 r. i OECD 2005 r.), przy czym argument ten jest również ważny w stosunku do instytucji europejskich (Sachwald 2005, Sapir i in., 2003, Esko Aho 2006 r.); z drugiej strony powodem, dla którego przedsiębiorstwa nie inwestują dostatecznie w badania, rozwój i innowację w Europie, byłby brak przyjaznego dla innowacji rynku, na który można wprowadzać nowe produkty i usługi (Esko Aho 2006 r.). EKES zauważa jednak, że niezbędne pozostają duch przedsiębiorczości i podejmowanie ryzyka.

| 2.6 | Brak rynku generującego innowacje został powszechnie stwierdzony w literaturze, począwszy od Arrowa (1962) oraz Dasgupty i Stiglitza (1980). Programy ramowe Komisji opierają się w znacznym stopniu na racjonalizacji czynnego wsparcia badań i rozwoju w przedsiębiorstwach na poziomie mikro, poprzez połączenie wsparcia dla badań i rozwoju z promocją współpracy na rzecz zniesienia najbardziej zniechęcających przeszkód (ułatwienie badań partnerskich i promowanie wspólnej dynamiki prowadzącej do osiągnięcia korzyści wejścia na rynek, downstreaming i korzyści skali). Jednakże takie inicjatywy nie były wystarczające, aby uruchomić dostateczną dynamikę innowacji w całej UE. |
| --- | --- |

2.6

Brak rynku generującego innowacje został powszechnie stwierdzony w literaturze, począwszy od Arrowa (1962) oraz Dasgupty i Stiglitza (1980). Programy ramowe Komisji opierają się w znacznym stopniu na racjonalizacji czynnego wsparcia badań i rozwoju w przedsiębiorstwach na poziomie mikro, poprzez połączenie wsparcia dla badań i rozwoju z promocją współpracy na rzecz zniesienia najbardziej zniechęcających przeszkód (ułatwienie badań partnerskich i promowanie wspólnej dynamiki prowadzącej do osiągnięcia korzyści wejścia na rynek, downstreaming i korzyści skali). Jednakże takie inicjatywy nie były wystarczające, aby uruchomić dostateczną dynamikę innowacji w całej UE.

| 2.7 | EKES pochwala zatem akcent, jaki Komisja kładzie na poziomy pośredni, sektorowy i transgraniczny. Instrumenty partnerstwa, sieci, aglomeracje, zgrupowania, fora i dialogi odzwierciedlają znaczenie powiązań, elementów zewnętrznych i skutków ubocznych między przedsiębiorstwami a organizacjami, a także relacji geograficznych ułatwiających innowacje. Z takim rodzajem koordynacji będzie łatwiej określić czynniki wpływu na poziomie inwestycji i innowacji oraz tzw. wąskie gardła. |
| --- | --- |

2.7

EKES pochwala zatem akcent, jaki Komisja kładzie na poziomy pośredni, sektorowy i transgraniczny. Instrumenty partnerstwa, sieci, aglomeracje, zgrupowania, fora i dialogi odzwierciedlają znaczenie powiązań, elementów zewnętrznych i skutków ubocznych między przedsiębiorstwami a organizacjami, a także relacji geograficznych ułatwiających innowacje. Z takim rodzajem koordynacji będzie łatwiej określić czynniki wpływu na poziomie inwestycji i innowacji oraz tzw. wąskie gardła.

| 2.8 | Jednakże proponowane podejście i działania nie są uzupełnione informacjami o charakterze budżetowym, podczas gdy ich prawidłowa realizacja wymaga zaangażowania znacznych zasobów i możliwości koordynacyjnych. Ponadto na stronie, na której Komisja umieszcza jedyną wzmiankę o przedmiotowym komunikacie w komunikacie na wiosenne posiedzenie Rady Europejskiej 2006, przypomina jednocześnie, że wnioski legislacyjne przyniosą praktyczne efekty dopiero po ich przyjęciu przez Radę i Parlament. Ponadto wiele działań w zakresie finansowania jest uzależnionych od sfinalizowania i wdrożenia perspektyw finansowych na lata 2007-2013. Nawet proponowane działania mają zatem charakter orientacyjny. |
| --- | --- |

2.8

Jednakże proponowane podejście i działania nie są uzupełnione informacjami o charakterze budżetowym, podczas gdy ich prawidłowa realizacja wymaga zaangażowania znacznych zasobów i możliwości koordynacyjnych. Ponadto na stronie, na której Komisja umieszcza jedyną wzmiankę o przedmiotowym komunikacie w komunikacie na wiosenne posiedzenie Rady Europejskiej 2006, przypomina jednocześnie, że wnioski legislacyjne przyniosą praktyczne efekty dopiero po ich przyjęciu przez Radę i Parlament. Ponadto wiele działań w zakresie finansowania jest uzależnionych od sfinalizowania i wdrożenia perspektyw finansowych na lata 2007-2013. Nawet proponowane działania mają zatem charakter orientacyjny.

| 2.9 | EKES zwraca się do Komisji o przekazanie informacji dotyczących budżetu wraz z przejrzystym systemem monitorowania i oceny przedmiotowego komunikatu w konkretnym terminie, na przykład w 2008 r.. Ponadto EKES uważa, że Komisja musi przygotować sprawozdanie obejmujące wszystkie sprawozdania grup ekspertów bezpośrednio związane z komunikatem, a także ocenę przedstawionych zaleceń. Te zalecenia powinny być spójne z wybranym wariantem i działaniami. I wreszcie wysiłki zmierzające do zlikwidowania istniejącej fragmentacji powinny zmierzać do sporządzenia listy osób odpowiedzialnych za koordynację działań proponowanych w dokumencie COM(2005) 488 we wszystkich regionach, państwach członkowskich i instytucjach europejskich. Komisja podjęła wyraźne wysiłki w dokumentach Trendcharts, w których instytucje badawcze i ośrodki innowacji zostały opisane w podziale na kraje, co można wykorzystać jako podstawę do sporządzenia wspomnianej listy. Warto rozważyć doświadczenia virtual agency w Stanach Zjednoczonych w zakresie badań i innowacji. |
| --- | --- |

2.9

EKES zwraca się do Komisji o przekazanie informacji dotyczących budżetu wraz z przejrzystym systemem monitorowania i oceny przedmiotowego komunikatu w konkretnym terminie, na przykład w 2008 r.. Ponadto EKES uważa, że Komisja musi przygotować sprawozdanie obejmujące wszystkie sprawozdania grup ekspertów bezpośrednio związane z komunikatem, a także ocenę przedstawionych zaleceń. Te zalecenia powinny być spójne z wybranym wariantem i działaniami. I wreszcie wysiłki zmierzające do zlikwidowania istniejącej fragmentacji powinny zmierzać do sporządzenia listy osób odpowiedzialnych za koordynację działań proponowanych w dokumencie COM(2005) 488 we wszystkich regionach, państwach członkowskich i instytucjach europejskich. Komisja podjęła wyraźne wysiłki w dokumentach Trendcharts, w których instytucje badawcze i ośrodki innowacji zostały opisane w podziale na kraje, co można wykorzystać jako podstawę do sporządzenia wspomnianej listy. Warto rozważyć doświadczenia virtual agency w Stanach Zjednoczonych w zakresie badań i innowacji.

| 2.10 | EKES zauważa ponadto, że podstawowe koncepcje (badania, innowacja, wiedza i technologia) nie zostały zdefiniowane w komunikacje. Tymczasem Komisja wspierała badania transeuropejskie, aby takie definicje mogły być sformułowane. Eurostat i OECD zdefiniowały innowacje. W ostatnim European Innovation Scorebord na temat stosunku między środkami a wynikami innowacji opracowano pojęcie skuteczności innowacji (innovation efficiency), a badania i rozwój uznano za wkład w innowację. Ponadto należy lepiej rozróżnić działania przeznaczone na rozwój i innowację jako takie od polityki promowania warunków do powstawania innowacji (na przykład szkolenia, przyjmowanie i nadzorowanie mobilnych pracowników, wspieranie MŚP i regionów mniej uprzywilejowanych podczas asymilacji technologii informacyjnych i komunikacyjnych (ICT), gdzie koszty są proporcjonalnie większe niż w przypadku innych partnerów). Inaczej mówiąc, należy odróżniać innowację rozumianą jako nowe produkty i usługi na rynku od innowacji rozumianej jako proces. Pierwsza jest warunkiem koniecznym, lecz niewystarczającym do stworzenia wewnętrznej dynamiki wzrostu. |
| --- | --- |

2.10

EKES zauważa ponadto, że podstawowe koncepcje (badania, innowacja, wiedza i technologia) nie zostały zdefiniowane w komunikacje. Tymczasem Komisja wspierała badania transeuropejskie, aby takie definicje mogły być sformułowane. Eurostat i OECD zdefiniowały innowacje. W ostatnim European Innovation Scorebord na temat stosunku między środkami a wynikami innowacji opracowano pojęcie skuteczności innowacji (innovation efficiency), a badania i rozwój uznano za wkład w innowację. Ponadto należy lepiej rozróżnić działania przeznaczone na rozwój i innowację jako takie od polityki promowania warunków do powstawania innowacji (na przykład szkolenia, przyjmowanie i nadzorowanie mobilnych pracowników, wspieranie MŚP i regionów mniej uprzywilejowanych podczas asymilacji technologii informacyjnych i komunikacyjnych (ICT), gdzie koszty są proporcjonalnie większe niż w przypadku innych partnerów). Inaczej mówiąc, należy odróżniać innowację rozumianą jako nowe produkty i usługi na rynku od innowacji rozumianej jako proces. Pierwsza jest warunkiem koniecznym, lecz niewystarczającym do stworzenia wewnętrznej dynamiki wzrostu.

| 2.11 | Komitet prowadzi aktywny monitoring w tej dziedzinie i przygotowuje kilka opinii na temat szerokiego zakresu zastosowania dokumentu COM (2005) 488. Ze względu na brak miejsca, EKES jedynie krótko przywoła swoje opinie, w szczególności opinię w sprawie europejskiej przestrzeni badawczej, gdzie wszystkie tematy poruszane w dokumencie COM (2005) 488 zostały już omówione (CESE 595/2000), zwłaszcza w pkcie 7, poświęconym badaniom naukowym i innowacji technologicznej, i w pkcie 8 na temat potrzeby wymiany personelu między ośrodkami badawczymi a zakładami przemysłowymi. |
| --- | --- |

2.11

Komitet prowadzi aktywny monitoring w tej dziedzinie i przygotowuje kilka opinii na temat szerokiego zakresu zastosowania dokumentu COM (2005) 488. Ze względu na brak miejsca, EKES jedynie krótko przywoła swoje opinie, w szczególności opinię w sprawie europejskiej przestrzeni badawczej, gdzie wszystkie tematy poruszane w dokumencie COM (2005) 488 zostały już omówione (CESE 595/2000), zwłaszcza w pkcie 7, poświęconym badaniom naukowym i innowacji technologicznej, i w pkcie 8 na temat potrzeby wymiany personelu między ośrodkami badawczymi a zakładami przemysłowymi.

| 2.12 | W opinii CESE 724/2001 w sprawie nauki i społeczeństwa zwrócono uwagę na rolę badań podstawowych w większości wielkich odkryć. W opinii w sprawie badań podstawowych w Europie (15) i ich korelacji z badaniami stosowanymi podkreślono kwestię patentów w pkcie 2.5, gdzie EKES podkreśla pilną potrzebę utworzenia europejskiego systemu patentów, w ramach którego, podobnie jak w Stanach Zjednoczonych, przyznawano by okres karencji między momentem publikacji naukowej w sprawie odkrycia a patentem na jego wykorzystanie. Uzyskanie takiego wspólnotowego patentu powinno być możliwe w krótkim czasie i spowodować niewielkie koszty. EKES wyraża ubolewanie, że jego prace opóźniły się z powodów językowych. |
| --- | --- |

2.12

W opinii CESE 724/2001 w sprawie nauki i społeczeństwa zwrócono uwagę na rolę badań podstawowych w większości wielkich odkryć. W opinii w sprawie badań podstawowych w Europie (15) i ich korelacji z badaniami stosowanymi podkreślono kwestię patentów w pkcie 2.5, gdzie EKES podkreśla pilną potrzebę utworzenia europejskiego systemu patentów, w ramach którego, podobnie jak w Stanach Zjednoczonych, przyznawano by okres karencji między momentem publikacji naukowej w sprawie odkrycia a patentem na jego wykorzystanie. Uzyskanie takiego wspólnotowego patentu powinno być możliwe w krótkim czasie i spowodować niewielkie koszty. EKES wyraża ubolewanie, że jego prace opóźniły się z powodów językowych.

| 2.13 | W opinii w sprawie naukowców europejskiej przestrzeni badawczej EKES poparł Europejską kartę naukowca (16) oraz — w pkcie 5.4 — postulat wymiany między środowiskiem akademickim a przemysłem i zalecił większe docenianie ekspertów o dużym doświadczeniu, któremu powinny towarzyszyć odpowiednie elementy zabezpieczenia społecznego i warunków mieszkaniowych, a jednocześnie zapewnienie spójności rodzin (pkt 5.5.5). Komitet wydał opinie w sprawie nauki i technologii (17) oraz siódmego programu ramowego na rzecz badań (18), w której wypowiedział się na temat jego znaczenia, finansowania i podziału na programy cząstkowe oraz 9 tematów badawczych będących przedmiotem specjalnych opinii (19). |
| --- | --- |

2.13

W opinii w sprawie naukowców europejskiej przestrzeni badawczej EKES poparł Europejską kartę naukowca (16) oraz — w pkcie 5.4 — postulat wymiany między środowiskiem akademickim a przemysłem i zalecił większe docenianie ekspertów o dużym doświadczeniu, któremu powinny towarzyszyć odpowiednie elementy zabezpieczenia społecznego i warunków mieszkaniowych, a jednocześnie zapewnienie spójności rodzin (pkt 5.5.5). Komitet wydał opinie w sprawie nauki i technologii (17) oraz siódmego programu ramowego na rzecz badań (18), w której wypowiedział się na temat jego znaczenia, finansowania i podziału na programy cząstkowe oraz 9 tematów badawczych będących przedmiotem specjalnych opinii (19).

| 2.14 | W swojej opinii w sprawie konkurencyjności i innowacyjności w latach 2007-2013 (20) Komitet podkreślił znaczenie zaangażowania MŚP i partnerów społecznych w innowacje (21). Uczestnictwo powinno być rzeczywiste, aby innowacje były skuteczne. Przygotowywana opinia w sprawie ram politycznych wzmacniających przemysł wytwórczy UE pochwala aspekt sektorowy, lecz przypomina, że koordynacja wymaga środków, których brakuje w budżecie. Wyraża również nadzieję, że odpowiednia uwaga zostanie poświęcona kwalifikacjom pracowników, stanowiącym aspekt międzysektorowy. Bardziej zintegrowana polityka przemysłowa ma ogromne znaczenie: przemysł zatrudnia ponad 34 miliony osób i pochłania ponad 80 % wydatków na badania i rozwój sektora prywatnego Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

2.14

W swojej opinii w sprawie konkurencyjności i innowacyjności w latach 2007-2013 (20) Komitet podkreślił znaczenie zaangażowania MŚP i partnerów społecznych w innowacje (21). Uczestnictwo powinno być rzeczywiste, aby innowacje były skuteczne. Przygotowywana opinia w sprawie ram politycznych wzmacniających przemysł wytwórczy UE pochwala aspekt sektorowy, lecz przypomina, że koordynacja wymaga środków, których brakuje w budżecie. Wyraża również nadzieję, że odpowiednia uwaga zostanie poświęcona kwalifikacjom pracowników, stanowiącym aspekt międzysektorowy. Bardziej zintegrowana polityka przemysłowa ma ogromne znaczenie: przemysł zatrudnia ponad 34 miliony osób i pochłania ponad 80 % wydatków na badania i rozwój sektora prywatnego Unii Europejskiej.

3.   Uwagi szczegółowe

| 3.1 | EKES popiera w szczególności wysiłki Komisji zmierzające do powstania konkurencyjnego europejskiego systemu własności intelektualnej i zasad rozpowszechniania wyników badań (2007-2013). Komitet zaleca, aby zwrócić szczególną uwagę na zarządzanie patentami innowacyjnymi w ramach instrumentów wymienionych w pkcie 2.7 i za ich pośrednictwem. |
| --- | --- |

3.1

EKES popiera w szczególności wysiłki Komisji zmierzające do powstania konkurencyjnego europejskiego systemu własności intelektualnej i zasad rozpowszechniania wyników badań (2007-2013). Komitet zaleca, aby zwrócić szczególną uwagę na zarządzanie patentami innowacyjnymi w ramach instrumentów wymienionych w pkcie 2.7 i za ich pośrednictwem.

| 3.2 | Lepszy system rozpowszechniania wiedzy ma zasadnicze znaczenie dla konkurencyjności. Należy zauważyć inicjatywę Innovation Relay Centres i pomysł Komisji, aby wykorzystać vouchery dla MŚP w ramowym programie na rzecz konkurencyjności i innowacji w odniesieniu do usług konsultantów w ich strategiach innowacji. Klastry transgraniczne ułatwiają rozpowszechnianie. Ich znaczenie zostanie podkreślone w następnym komunikacie w sprawie klastrów w Europie. Baza danych dotycząca klastrów będzie tworzona od 2006 r. |
| --- | --- |

3.2

Lepszy system rozpowszechniania wiedzy ma zasadnicze znaczenie dla konkurencyjności. Należy zauważyć inicjatywę Innovation Relay Centres i pomysł Komisji, aby wykorzystać vouchery dla MŚP w ramowym programie na rzecz konkurencyjności i innowacji w odniesieniu do usług konsultantów w ich strategiach innowacji. Klastry transgraniczne ułatwiają rozpowszechnianie. Ich znaczenie zostanie podkreślone w następnym komunikacie w sprawie klastrów w Europie. Baza danych dotycząca klastrów będzie tworzona od 2006 r.

| 3.3 | EKES kładzie nacisk na duże znaczenie społecznego wymiaru innowacji oraz wykorzystania kapitału ludzkiego i społecznego jako czynników generujących badania i innowacje. Komitet wyraża nadzieję, że następna wersja podręcznika z Oslo (OECD-Eurostat) będzie zawierała odpowiednie statystyki w tej dziedzinie, w tym wskaźniki wykwalifikowanych pracowników i pozostałych miejsc — uniwersytetów, innych placówek oświatowych i platform mieszanych (przemysł/organy państwowe/uniwersytety) — jako elementów generujących innowacje. |
| --- | --- |

3.3

EKES kładzie nacisk na duże znaczenie społecznego wymiaru innowacji oraz wykorzystania kapitału ludzkiego i społecznego jako czynników generujących badania i innowacje. Komitet wyraża nadzieję, że następna wersja podręcznika z Oslo (OECD-Eurostat) będzie zawierała odpowiednie statystyki w tej dziedzinie, w tym wskaźniki wykwalifikowanych pracowników i pozostałych miejsc — uniwersytetów, innych placówek oświatowych i platform mieszanych (przemysł/organy państwowe/uniwersytety) — jako elementów generujących innowacje.

| 3.4 | Jeżeli chodzi o pomoc państwa w zakresie innowacji, w istotny sposób wywołującą w przyszłości efekt dźwigni w stosunku do wydatków przedsiębiorstw na badania, EKES pochwala uwagę skierowaną na MŚP, niemniej jednak wnosi, by Komisja traktowała proces tworzenia miejsc pracy jako inwestycje w badania i innowacje, jeśli jego ściśle określonym celem są właśnie owe badania i innowacje. EKES podkreśla również potrzebę pobudzania do tworzenia („starts-ups”) innowacyjnych MŚP z wykorzystaniem takich instrumentów jak kapitał ryzyka i udziale Europejskiego Funduszu Inwestycyjnego. |
| --- | --- |

3.4

Jeżeli chodzi o pomoc państwa w zakresie innowacji, w istotny sposób wywołującą w przyszłości efekt dźwigni w stosunku do wydatków przedsiębiorstw na badania, EKES pochwala uwagę skierowaną na MŚP, niemniej jednak wnosi, by Komisja traktowała proces tworzenia miejsc pracy jako inwestycje w badania i innowacje, jeśli jego ściśle określonym celem są właśnie owe badania i innowacje. EKES podkreśla również potrzebę pobudzania do tworzenia („starts-ups”) innowacyjnych MŚP z wykorzystaniem takich instrumentów jak kapitał ryzyka i udziale Europejskiego Funduszu Inwestycyjnego.

| 3.5 | Ważnym czynnikiem w innowacji jest posiadanie dostosowanych zasobów ludzkich na wszystkich szczeblach, zważywszy na światową konkurencję, o której wspomina się w pkcie 2.4.5. Komunikat koncentruje się na zasobach naukowych, tymczasem należałoby również wziąć pod uwagę wykwalifikowanych pracowników niebędących naukowcami. Trzeba także doprowadzić do równowagi między podażą a zapotrzebowaniem na jakość i specjalistyczną wiedzę w zależności od potrzeb sektorów. Aby wypracować skuteczne i szybkie rozwiązania, pożądane jest zaangażowanie wszystkich partnerów społecznych i zainteresowanych stron. EKES wnosi, by Komisja zainicjowała debatę na ten temat. |
| --- | --- |

3.5

Ważnym czynnikiem w innowacji jest posiadanie dostosowanych zasobów ludzkich na wszystkich szczeblach, zważywszy na światową konkurencję, o której wspomina się w pkcie 2.4.5. Komunikat koncentruje się na zasobach naukowych, tymczasem należałoby również wziąć pod uwagę wykwalifikowanych pracowników niebędących naukowcami. Trzeba także doprowadzić do równowagi między podażą a zapotrzebowaniem na jakość i specjalistyczną wiedzę w zależności od potrzeb sektorów. Aby wypracować skuteczne i szybkie rozwiązania, pożądane jest zaangażowanie wszystkich partnerów społecznych i zainteresowanych stron. EKES wnosi, by Komisja zainicjowała debatę na ten temat.

| 3.6 | Dotyczy to również mobilności, której osiągnięcie wymaga dalszych postępów w sprawie wspólnych europejskich kart kompetencji, które są niezbędne w odniesieniu do każdego sektora lub zagadnienia. Nie należy również zapominać o jakościowym wymiarze edukacji (wartości, równość szans). Ponieważ DG ds. Zatrudnienia oraz Edukacji i Kultury zajmuje się również zagadnieniem zasobów ludzkich, należy włączyć jej inicjatywy w zakresie badań i innowacji do omawianego komunikatu w celu uwzględnienia wszystkich aspektów tego tematu. |
| --- | --- |

3.6

Dotyczy to również mobilności, której osiągnięcie wymaga dalszych postępów w sprawie wspólnych europejskich kart kompetencji, które są niezbędne w odniesieniu do każdego sektora lub zagadnienia. Nie należy również zapominać o jakościowym wymiarze edukacji (wartości, równość szans). Ponieważ DG ds. Zatrudnienia oraz Edukacji i Kultury zajmuje się również zagadnieniem zasobów ludzkich, należy włączyć jej inicjatywy w zakresie badań i innowacji do omawianego komunikatu w celu uwzględnienia wszystkich aspektów tego tematu.

| 3.7 | EKES wzywa Komisję do promowania badań i innowacji we wszystkich możliwych sektorach: problem konkurencyjności nie występuje wyłącznie w sektorze zaawansowanych technologii. Strategiczne zarządzanie zmianami, następujące po masowym wchłanianiu nowych technologii przez MŚP, mogłoby zostać włączone do proponowanych działań. Udział partnerów społecznych i innych zainteresowanych stron miałby tutaj istotne znaczenie. |
| --- | --- |

3.7

EKES wzywa Komisję do promowania badań i innowacji we wszystkich możliwych sektorach: problem konkurencyjności nie występuje wyłącznie w sektorze zaawansowanych technologii. Strategiczne zarządzanie zmianami, następujące po masowym wchłanianiu nowych technologii przez MŚP, mogłoby zostać włączone do proponowanych działań. Udział partnerów społecznych i innych zainteresowanych stron miałby tutaj istotne znaczenie.

| 3.8 | Opinia EKES-u jest zgodna z uwagami przedstawionymi w sprawozdaniu Esko Aho co do tego, że przedsiębiorstwa zatrudniające ponad 250 pracowników nie są dostatecznie zauważane, co jest prawdopodobnie spowodowane zbyt wąską definicją MŚP w stosunku do definicji stosowanej w Stanach Zjednoczonych i Japonii. EKES zwraca szczególną uwagę na finansowanie innowacyjnych MŚP jako element niezbędny do powstania innowacyjnej gospodarki europejskiej cechującej się spójnością społeczną. Fakt, że region Emilia Romania, objęty programem Paxis, jest jednym z najbardziej aktywnych, nie budzi zdziwienia, chociaż inne wskaźniki innowacji we Włoszech są mniej zachęcające. Również usługi wsparcia dla przedsiębiorstw muszą być tak wyspecjalizowane, aby odpowiadały szczególnym cechom różnych form MŚP (takich jak spółdzielnie, inne przedsiębiorstwa z sektora gospodarki społecznej itp.). |
| --- | --- |

3.8

Opinia EKES-u jest zgodna z uwagami przedstawionymi w sprawozdaniu Esko Aho co do tego, że przedsiębiorstwa zatrudniające ponad 250 pracowników nie są dostatecznie zauważane, co jest prawdopodobnie spowodowane zbyt wąską definicją MŚP w stosunku do definicji stosowanej w Stanach Zjednoczonych i Japonii. EKES zwraca szczególną uwagę na finansowanie innowacyjnych MŚP jako element niezbędny do powstania innowacyjnej gospodarki europejskiej cechującej się spójnością społeczną. Fakt, że region Emilia Romania, objęty programem Paxis, jest jednym z najbardziej aktywnych, nie budzi zdziwienia, chociaż inne wskaźniki innowacji we Włoszech są mniej zachęcające. Również usługi wsparcia dla przedsiębiorstw muszą być tak wyspecjalizowane, aby odpowiadały szczególnym cechom różnych form MŚP (takich jak spółdzielnie, inne przedsiębiorstwa z sektora gospodarki społecznej itp.).

| 3.9 | EKES chciałby, aby Komisja uwzględniła działania na rzecz badań i innowacji w innych regionach. Komisja przyjmuje wizję światową w TrendCharts i wielu inicjatywach. Za komunikatem nr 346 z 25 czerwca 2001 r. w sprawie międzynarodowego wymiaru Europejskiego Obszaru Badawczego, szósty program ramowy wyraźnie opowiadał się w części INCO za zachęceniem do udziału krajów trzecich, a siódmy program ramowy kontynuuje te założenia. Działania te mogłyby zostać bardziej docenione w ramach specjalnej części proponowanego wachlarza środków. Także rola środowisk miejskich i metropolii zasługuje na głębsze zbadanie. |
| --- | --- |

3.9

EKES chciałby, aby Komisja uwzględniła działania na rzecz badań i innowacji w innych regionach. Komisja przyjmuje wizję światową w TrendCharts i wielu inicjatywach. Za komunikatem nr 346 z 25 czerwca 2001 r. w sprawie międzynarodowego wymiaru Europejskiego Obszaru Badawczego, szósty program ramowy wyraźnie opowiadał się w części INCO za zachęceniem do udziału krajów trzecich, a siódmy program ramowy kontynuuje te założenia. Działania te mogłyby zostać bardziej docenione w ramach specjalnej części proponowanego wachlarza środków. Także rola środowisk miejskich i metropolii zasługuje na głębsze zbadanie.

| 3.10 | EKES zaleca Komisji, aby oceniła czas upływający między inwestycją technologiczną, liberalizacją i restrukturyzacją, zakładając że przedsiębiorstwa, zwłaszcza większe, powinny uwzględnić zmiany w kontroli w tym samym czasie co potrzeby w zakresie inwestycji w badania i innowację (na przykład w energię, transport i przemysł sieciowy). |
| --- | --- |

3.10

EKES zaleca Komisji, aby oceniła czas upływający między inwestycją technologiczną, liberalizacją i restrukturyzacją, zakładając że przedsiębiorstwa, zwłaszcza większe, powinny uwzględnić zmiany w kontroli w tym samym czasie co potrzeby w zakresie inwestycji w badania i innowację (na przykład w energię, transport i przemysł sieciowy).

| 3.11 | Ponadto EKES ostrzega, że może wystąpić konieczność znalezienia właściwej równowagi między promowaniem innowacji w zakresie wspólnego marketingu oraz licencjonowania nowych produktów i usług przez różne przedsiębiorstwa a prawem konkurencji. |
| --- | --- |

3.11

Ponadto EKES ostrzega, że może wystąpić konieczność znalezienia właściwej równowagi między promowaniem innowacji w zakresie wspólnego marketingu oraz licencjonowania nowych produktów i usług przez różne przedsiębiorstwa a prawem konkurencji.

| 3.12 | EKES uważa, że innowacja jest wkładem do konkurencyjnej gospodarki opartej na spójności społecznej, nie jest natomiast jej wynikiem końcowym jako takim. Wiedząc, że jest to wyzwanie, EKES wzywa Komisję do stworzenia statystyk i promowania badań, aby skuteczniej zmierzyć związki między innowacją, konkurencyjnością a spójnością społeczną, co pozwoli ocenić jej wyniki w sposób jasny i skuteczny oraz przekazać je obywatelom w przekonujący sposób. Jak zostało to określone przez innych, należy przyjąć ambitną konstrukcję i śmiałe misje technologiczne, by stworzyć właściwą wartość społeczną i polityczną (Dosi i in., 2005). |
| --- | --- |

3.12

EKES uważa, że innowacja jest wkładem do konkurencyjnej gospodarki opartej na spójności społecznej, nie jest natomiast jej wynikiem końcowym jako takim. Wiedząc, że jest to wyzwanie, EKES wzywa Komisję do stworzenia statystyk i promowania badań, aby skuteczniej zmierzyć związki między innowacją, konkurencyjnością a spójnością społeczną, co pozwoli ocenić jej wyniki w sposób jasny i skuteczny oraz przekazać je obywatelom w przekonujący sposób. Jak zostało to określone przez innych, należy przyjąć ambitną konstrukcję i śmiałe misje technologiczne, by stworzyć właściwą wartość społeczną i polityczną (Dosi i in., 2005).

| 3.13 | Ponadto, biorąc pod uwagę innowację jako system, EKES zwraca się do Komisji o skoordynowanie działań z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym, aby zapewnić synergię między programami Banku, Europejskim Funduszem Inwestycyjnym, siódmym programem ramowym na rzecz badań i programem ramowym na rzecz konkurencyjności i innowacji, aby innowacja była systemem ustrukturyzowanym i dynamicznym. |
| --- | --- |

3.13

Ponadto, biorąc pod uwagę innowację jako system, EKES zwraca się do Komisji o skoordynowanie działań z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym, aby zapewnić synergię między programami Banku, Europejskim Funduszem Inwestycyjnym, siódmym programem ramowym na rzecz badań i programem ramowym na rzecz konkurencyjności i innowacji, aby innowacja była systemem ustrukturyzowanym i dynamicznym.

Bruksela, 5 lipca 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  SEC (2005) 1289, załącznik do dokumentu COM (2005) 488 końcowy; „Ocena wpływu”, w której Komisja wybiera trzeci wariant wspólnego podejścia

1

(2)  COM(2000) 6 wersja ostateczna, opinia CESE 595/2000 DzU C 204, s. 70, z 18.7.2000

2

(3)  COM(2002) 499 wersja ostateczna

3

(4)  Wspólne działania na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia: Nowy początek strategii lizbońskiej [COM(2005) 24 wersja ostateczna] z 2.2.2005; Wspólne działania na rzecz wzrostu i zatrudnienia: Wspólnotowy program lizboński, (COM(2005) 330 wersja ostateczna) z 20.7.2005

4

(5)  COM(2005) 229 wersja ostateczna i SEC(2005) 717 z dnia 1 czerwca 2005 r. zatytułowany „i2010 — Europejskie społeczeństwo informacyjne na rzecz wzrostu i zatrudnienia” — promowanie wzrostu i zatrudnienia w sektorze społeczeństwa informacyjnego i mediów. Dokument koncentruje się na sektorze gospodarki UE, który odpowiada za 40 % wzrost produktywności i 25 % wzrost PKB w UE.

5

(6)  SEC (2005) 1289, „Ocena wpływu”

6

(7)  Mobilizacja zasobów publicznych i prywatnych; korzyści podatkowe, fundusze strukturalne i dostęp MŚP do finansowania.

7

(8)  Partnerstwo między uniwersytetami a przemysłem, bieguny i klastry, proaktywne usługi wsparcia dla przedsiębiorstw i usługi innowacyjne.

8

(9)  Konkluzje prezydencji przyjęte przez Radę Europejską w Brukseli, 23-24 marca 2006 r.

9

(10)  INI/2006/2005: 12.10.2005, zgodnie z analizą COM(2005) 488 def. Parlamentu Europejskiego

10

(11)  SEC(2005) 1253: załącznik do dokumentu COM(2005) 488 końcowy, „Kroki wdrażania”

11

(12)  COM(2003) 226 wersja ostateczna, pkt 2

12

(13)  Wprowadziło je już osiem państw członkowskich i odpowiadają one za 13 % inwestycji bezpośrednich w badania naukowe w tych krajach.

13

(14)  Ibid. Calderon, 2001, s. 19

14

(15)  DzU C 110, s. 98, z 30.4.2004

15

(16)  DzU C 110, s. 3, z 30.4.2004

16

(17)  DzU C 157, s. 107, z 26.6.2005

17

(18)  DzU C 65, s. 9, z 17.3.2006

18

(19)  Nanotechnologia, biotechnologia, badania w dziedzinie zdrowia, technologii informacyjnych, energii (włącznie z badaniami na temat energii jądrowej), badania dotyczące przestrzeni kosmicznej i bezpieczeństwa.

19

(20)  DzU C 65, s. 22, z 17.3.2006

20

(21)  „98 % firm europejskich to małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP). W sektorze prywatnym tworzą one 55 % miejsc pracy. Potencjał MŚP w zakresie innowacji procesu produkcyjnego oraz w zakresie produktów i usług jest ogromny”.

21

---

| 16.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 309/15 |
| --- | --- | --- | --- |

16.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 309/15

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspomnianej powyżej

COM(2005) 567 końcowy – 2005/0227 (COD)

(2006/C 309/03)

Dnia 10 stycznia 2006 r. Rada Unii Europejskiej, działając na podstawie art. 95 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 31 maja 2006 r. Sprawozdawcą był Adrien BEDOSSA.

Na 428. sesji plenarnej w dniach 5-6 lipca 2006 r. (posiedzenie z dnia 5 lipca 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął 150 głosami za — 1 osoba wstrzymała się od głosu — następującą opinię:

1.   Streszczenie

| 1.1 | Wniosek ten, dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie produktów leczniczych terapii zaawansowanej, zmieniający dyrektywę 2001/93/WE oraz rozporządzenie (WE) nr 726/2004, przyjmujemy z zadowoleniem. |
| --- | --- |

1.1

Wniosek ten, dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie produktów leczniczych terapii zaawansowanej, zmieniający dyrektywę 2001/93/WE oraz rozporządzenie (WE) nr 726/2004, przyjmujemy z zadowoleniem.

| 1.2 | W sytuacji, kiedy postęp naukowy dokonuje się w coraz szybszym tempie, zwłaszcza w dziedzinie biotechnologii, jasność, ścisłość i kompetencja są rzeczywiście ważne. |
| --- | --- |

1.2

W sytuacji, kiedy postęp naukowy dokonuje się w coraz szybszym tempie, zwłaszcza w dziedzinie biotechnologii, jasność, ścisłość i kompetencja są rzeczywiście ważne.

| 1.3 | Celem tego wniosku jest zarówno ujęcie terapii zaawansowanych w jednolity system, uzupełnienie obecnych luk prawnych, jak i wzmocnienie specyficznej oceny prowadzonej w ramach tych nowych dziedzin przez Europejską Agencję Produktów Leczniczych. Umożliwiłoby to:






  — | udzielenie szybkiej odpowiedzi na pytania pacjentów i szybkie reakcje na oczekiwania przemysłowców zainteresowanych zagadnieniami badań i rozwoju w zakresie medycyny regeneracyjnej; |
| --- | --- | --- |

1.3

Celem tego wniosku jest zarówno ujęcie terapii zaawansowanych w jednolity system, uzupełnienie obecnych luk prawnych, jak i wzmocnienie specyficznej oceny prowadzonej w ramach tych nowych dziedzin przez Europejską Agencję Produktów Leczniczych. Umożliwiłoby to:

—

udzielenie szybkiej odpowiedzi na pytania pacjentów i szybkie reakcje na oczekiwania przemysłowców zainteresowanych zagadnieniami badań i rozwoju w zakresie medycyny regeneracyjnej;

| — | zagwarantowanie wysokiego poziomu ochrony zdrowia pacjentom europejskim; |
| --- | --- |

—

zagwarantowanie wysokiego poziomu ochrony zdrowia pacjentom europejskim;

| — | zapewnienie całościowej pewności prawnej przy jednoczesnym utrzymaniu wystarczającej elastyczności na poziomie technicznym, pozwalającej na dotrzymywanie kroku ewolucji nauki i techniki. |
| --- | --- |

—

zapewnienie całościowej pewności prawnej przy jednoczesnym utrzymaniu wystarczającej elastyczności na poziomie technicznym, pozwalającej na dotrzymywanie kroku ewolucji nauki i techniki.

| 1.4 | Obrane ramy prawne muszą ujmować zagadnienie całościowo i trwale w sposób możliwy do zastosowania we wszystkich państwach członkowskich, jeśli chcemy odpowiednio uwzględnić specyfikę produktów leczniczych terapii zaawansowanej. |
| --- | --- |

1.4

Obrane ramy prawne muszą ujmować zagadnienie całościowo i trwale w sposób możliwy do zastosowania we wszystkich państwach członkowskich, jeśli chcemy odpowiednio uwzględnić specyfikę produktów leczniczych terapii zaawansowanej.

| 1.5 | Wybrano formę rozporządzenia, gdyż wydaje się ona najodpowiedniejszym instrumentem prawnym, tym bardziej, że dopóki nie wprowadzi się specyficznego rozwiązania prawnego, obecnie występujące w Unii Europejskiej problemy zdrowia publicznego związane z produktami leczniczymi terapii zaawansowanej nie będą mogły zostać rozwiązane. |
| --- | --- |

1.5

Wybrano formę rozporządzenia, gdyż wydaje się ona najodpowiedniejszym instrumentem prawnym, tym bardziej, że dopóki nie wprowadzi się specyficznego rozwiązania prawnego, obecnie występujące w Unii Europejskiej problemy zdrowia publicznego związane z produktami leczniczymi terapii zaawansowanej nie będą mogły zostać rozwiązane.

| 1.6 | Tym niemniej wniosek w sprawie rozporządzenia zawiera pewne aspekty, które ze względu na przytoczone definicje mogą utrudnić wdrażanie dyrektywy dotyczącej wyrobów medycznych. Należy dołożyć starań, by w wersji ostatecznej odpowiedziano na wiele pytań i rozwiano ewentualne wątpliwości:






  — | co wnosi to nowe rozporządzenie skoro zagadnienie produktów leczniczych terapii zaawansowanych — genowej i komórkowej — zostało już uregulowane przez specyficzne dyrektywy dotyczące produktów farmaceutycznych; |
| --- | --- | --- |

1.6

Tym niemniej wniosek w sprawie rozporządzenia zawiera pewne aspekty, które ze względu na przytoczone definicje mogą utrudnić wdrażanie dyrektywy dotyczącej wyrobów medycznych. Należy dołożyć starań, by w wersji ostatecznej odpowiedziano na wiele pytań i rozwiano ewentualne wątpliwości:

—

co wnosi to nowe rozporządzenie skoro zagadnienie produktów leczniczych terapii zaawansowanych — genowej i komórkowej — zostało już uregulowane przez specyficzne dyrektywy dotyczące produktów farmaceutycznych;

| — | definicje zamieszczone w artykule 2 lit. b wydają się szczególnie skomplikowane i ich rola jest raczej drugorzędna; |
| --- | --- |

—

definicje zamieszczone w artykule 2 lit. b wydają się szczególnie skomplikowane i ich rola jest raczej drugorzędna;

| — | oczywiście krajowe prawo w zakresie produktów farmaceutycznych może wykluczać stosowanie prawa europejskiego; |
| --- | --- |

—

oczywiście krajowe prawo w zakresie produktów farmaceutycznych może wykluczać stosowanie prawa europejskiego;

| — | w takim wypadku lepiej byłoby przyjąć postawę bardziej elastyczną i zacząć od wzajemnego uznania; |
| --- | --- |

—

w takim wypadku lepiej byłoby przyjąć postawę bardziej elastyczną i zacząć od wzajemnego uznania;

| — | zagadnienie stosowania w szpitalnictwie produktów z komórek i tkanek autologicznych pochodzenia nieprzemysłowego stawia problem produktów „granicznych” innego pochodzenia, a stosowanych na obszarze Europy. |
| --- | --- |

—

zagadnienie stosowania w szpitalnictwie produktów z komórek i tkanek autologicznych pochodzenia nieprzemysłowego stawia problem produktów „granicznych” innego pochodzenia, a stosowanych na obszarze Europy.

2.   Uwagi ogólne

| 2.1 | Szczegółowa analiza poszczególnych artykułów rozporządzenia będącego przedmiotem wniosku narzuca kilka uwag, pytań i zaleceń. W odniesieniu do artykułu 2 „Definicje” (1): |
| --- | --- |

2.1

Szczegółowa analiza poszczególnych artykułów rozporządzenia będącego przedmiotem wniosku narzuca kilka uwag, pytań i zaleceń. W odniesieniu do artykułu 2 „Definicje” (1):

| 2.2 | Definicje dotyczące terapii genowej oraz somatycznej terapii komórkowej na ogół nie są kłopotliwe ze względu na to, że dystans wobec nich i doświadczenie umożliwiły osiągnięcie porozumienia w tej sprawie; produkty te zostały zakwalifikowane jako produkty lecznicze i jako takie podpadają już pod przepisy wspólnotowe. |
| --- | --- |

2.2

Definicje dotyczące terapii genowej oraz somatycznej terapii komórkowej na ogół nie są kłopotliwe ze względu na to, że dystans wobec nich i doświadczenie umożliwiły osiągnięcie porozumienia w tej sprawie; produkty te zostały zakwalifikowane jako produkty lecznicze i jako takie podpadają już pod przepisy wspólnotowe.

| 2.2.1 | Definicja produktu wywodzącego się z inżynierii tkankowej zdaje się bardziej złożona. Ponieważ obecna wersja art. 2 ust. 1 lit. b) stwierdza w pierwszym tiret, że produkt inżynierii tkankowej „zawiera zmodyfikowane komórki lub tkanki [...]”, nie wprowadzając przy tym uściślenia: „jako integralną część”, zalicza ona w istocie do innowacyjnych produktów leczniczych również wyroby medyczne, które zawierają „jako składnik pomocniczy” produkty inżynierii tkankowej, odbierając tym samym sens postanowieniom zawartym w omawianym obecnie wniosku dotyczącym dyrektywy w sprawie wyrobów medycznych. |
| --- | --- |

2.2.1

Definicja produktu wywodzącego się z inżynierii tkankowej zdaje się bardziej złożona. Ponieważ obecna wersja art. 2 ust. 1 lit. b) stwierdza w pierwszym tiret, że produkt inżynierii tkankowej „zawiera zmodyfikowane komórki lub tkanki [...]”, nie wprowadzając przy tym uściślenia: „jako integralną część”, zalicza ona w istocie do innowacyjnych produktów leczniczych również wyroby medyczne, które zawierają „jako składnik pomocniczy” produkty inżynierii tkankowej, odbierając tym samym sens postanowieniom zawartym w omawianym obecnie wniosku dotyczącym dyrektywy w sprawie wyrobów medycznych.

| 2.2.2 | Również sposób sformułowania drugiego tiret art. 2 ust. 1 lit. b) stwarza problemy związane z wdrożeniem, a w szczególności z faktem, że pokrywa się on z dyrektywą w sprawie wyrobów medycznych: ponieważ produkty inżynierii tkankowej wchodzą w zakres prawodawstwa dotyczącego leków, należy wspomnieć ich działanie podstawowe w zakresie leczenia i zapobiegania chorobom, czy też modyfikowania czynności fizjologicznych poprzez wykorzystanie działania farmakologicznego, immunologicznego lub metabolicznego, a nie ograniczać się do ich „właściwości regeneracji, naprawy lub zastępowania tkanki ludzkiej”, które są właściwe również dla niektórych rodzajów wyrobów medycznych. |
| --- | --- |

2.2.2

Również sposób sformułowania drugiego tiret art. 2 ust. 1 lit. b) stwarza problemy związane z wdrożeniem, a w szczególności z faktem, że pokrywa się on z dyrektywą w sprawie wyrobów medycznych: ponieważ produkty inżynierii tkankowej wchodzą w zakres prawodawstwa dotyczącego leków, należy wspomnieć ich działanie podstawowe w zakresie leczenia i zapobiegania chorobom, czy też modyfikowania czynności fizjologicznych poprzez wykorzystanie działania farmakologicznego, immunologicznego lub metabolicznego, a nie ograniczać się do ich „właściwości regeneracji, naprawy lub zastępowania tkanki ludzkiej”, które są właściwe również dla niektórych rodzajów wyrobów medycznych.

| 2.3 | Należy podkreślić wysiłki na rzecz jak najściślejszego określenia czym jest „produkt wywodzący się z inżynierii tkankowej”. Tym niemniej różnica w stosunku do terapii komórkowej (przeszczep szpiku kostnego, przeszczep komórek macierzystych, przeszczep krwi pępowinowej, somatyczne lub zarodkowe komórki macierzyste...) nie jest jasna. |
| --- | --- |

2.3

Należy podkreślić wysiłki na rzecz jak najściślejszego określenia czym jest „produkt wywodzący się z inżynierii tkankowej”. Tym niemniej różnica w stosunku do terapii komórkowej (przeszczep szpiku kostnego, przeszczep komórek macierzystych, przeszczep krwi pępowinowej, somatyczne lub zarodkowe komórki macierzyste...) nie jest jasna.

| 2.4 | W trosce o uściślenie tej definicji Komitet proponuje, by przykłady produktów uznawanych obecnie za produkty wywodzące się z inżynierii tkankowej mogły posłużyć za punkt wyjściowy do przemyśleń w tej sprawie. W ten sposób można by lepiej zrozumieć to zagadnienie. Doskonale przecież wiadomo jakie debaty i kontrowersje wywiązują się zwłaszcza na temat zarodkowych komórek macierzystych. |
| --- | --- |

2.4

W trosce o uściślenie tej definicji Komitet proponuje, by przykłady produktów uznawanych obecnie za produkty wywodzące się z inżynierii tkankowej mogły posłużyć za punkt wyjściowy do przemyśleń w tej sprawie. W ten sposób można by lepiej zrozumieć to zagadnienie. Doskonale przecież wiadomo jakie debaty i kontrowersje wywiązują się zwłaszcza na temat zarodkowych komórek macierzystych.

| 2.5 | Aspekty etyczne nie budzą obecnie wątpliwości, oprócz zagadnienia ludzkich zarodkowych komórek macierzystych (HESC). |
| --- | --- |

2.5

Aspekty etyczne nie budzą obecnie wątpliwości, oprócz zagadnienia ludzkich zarodkowych komórek macierzystych (HESC).

| 2.6 | Głównym punktem spornym w tej kontrowersji jest sposób uzyskiwania komórek macierzystych. Chodzi tu zwłaszcza o transfer jądra komórki somatycznej (zwany też klonowaniem); technika ta wzbudza wiele wątpliwości natury etycznej i do chwili obecnej w jej kwestii nie osiągnięto żadnego porozumienia w Unii Europejskiej. Najczęściej zastrzeżenia dotyczą możliwości klonowania reprodukcyjnego, handlu komórkami jajowymi oraz sprzedaży części ciała człowieka. |
| --- | --- |

2.6

Głównym punktem spornym w tej kontrowersji jest sposób uzyskiwania komórek macierzystych. Chodzi tu zwłaszcza o transfer jądra komórki somatycznej (zwany też klonowaniem); technika ta wzbudza wiele wątpliwości natury etycznej i do chwili obecnej w jej kwestii nie osiągnięto żadnego porozumienia w Unii Europejskiej. Najczęściej zastrzeżenia dotyczą możliwości klonowania reprodukcyjnego, handlu komórkami jajowymi oraz sprzedaży części ciała człowieka.

| 2.7 | Praktyki tego typu zostały jednoznacznie potępione w europejskiej konwencji w sprawie bioetyki (Konwencja z Oviedo, 1998 r.) oraz przez międzynarodowy komitetu bioetyki (UNESCO 1997 r.). |
| --- | --- |

2.7

Praktyki tego typu zostały jednoznacznie potępione w europejskiej konwencji w sprawie bioetyki (Konwencja z Oviedo, 1998 r.) oraz przez międzynarodowy komitetu bioetyki (UNESCO 1997 r.).

| 2.8 | Wobec braku porozumienia pomiędzy państwami członkowskimi Unii Europejskiej decyzje o stosowaniu HESC leżą w kompetencji poszczególnych krajów. |
| --- | --- |

2.8

Wobec braku porozumienia pomiędzy państwami członkowskimi Unii Europejskiej decyzje o stosowaniu HESC leżą w kompetencji poszczególnych krajów.

| 2.9 | Zawarte w motywach (2) uściślenie jest więc bardzo istotne, gdyż bierze ono pod uwagę rzeczywistość debaty w tej sprawie i przypomina, że „uregulowania prawne dotyczące produktów leczniczych terapii zaawansowanej na poziomie Wspólnoty nie powinny kolidować z decyzjami państw członkowskich o zezwoleniu na wykorzystywanie konkretnych rodzajów komórek ludzkich, jak np. zarodkowych komórek macierzystych czy komórek zwierzęcych”. |
| --- | --- |

2.9

Zawarte w motywach (2) uściślenie jest więc bardzo istotne, gdyż bierze ono pod uwagę rzeczywistość debaty w tej sprawie i przypomina, że „uregulowania prawne dotyczące produktów leczniczych terapii zaawansowanej na poziomie Wspólnoty nie powinny kolidować z decyzjami państw członkowskich o zezwoleniu na wykorzystywanie konkretnych rodzajów komórek ludzkich, jak np. zarodkowych komórek macierzystych czy komórek zwierzęcych”.

| 2.10 | Dokument ów nie zmierza również do tego, by „wpływać na stosowanie ustawodawstwa krajowego zakazującego lub ograniczającego sprzedaż, dostarczanie lub stosowanie produktów leczniczych zawierających takie komórki, składających się z nich bądź sporządzonych na ich bazie”. |
| --- | --- |

2.10

Dokument ów nie zmierza również do tego, by „wpływać na stosowanie ustawodawstwa krajowego zakazującego lub ograniczającego sprzedaż, dostarczanie lub stosowanie produktów leczniczych zawierających takie komórki, składających się z nich bądź sporządzonych na ich bazie”.

3.   Uwagi szczegółowe

| 3.1 | Harmonizacja ta, porównując zasady dotyczące pozostałych nowoczesnych produktów biotechnologicznych, co do których istnieją regulacje prawne na szczeblu wspólnotowym, polega na scentralizowanej procedurze udzielania zgody, czyli jednolitej naukowej ocenie jakości, bezpieczeństwa i skuteczności produktu leczniczego terapii zaawansowanej. |
| --- | --- |

3.1

Harmonizacja ta, porównując zasady dotyczące pozostałych nowoczesnych produktów biotechnologicznych, co do których istnieją regulacje prawne na szczeblu wspólnotowym, polega na scentralizowanej procedurze udzielania zgody, czyli jednolitej naukowej ocenie jakości, bezpieczeństwa i skuteczności produktu leczniczego terapii zaawansowanej.

| 3.2 | Z samego charakteru tychże terapii zaawansowanych wynika wymóg badań przedklinicznych i klinicznych, porównawczych w stosunku do terapii klasycznej, zwłaszcza pod względem ekspertyzy lekarskiej, programu zarządzania ryzykiem oraz nadzoru farmaceutycznego już po uzyskaniu zgody na wprowadzenie produktu do obrotu (AMM). |
| --- | --- |

3.2

Z samego charakteru tychże terapii zaawansowanych wynika wymóg badań przedklinicznych i klinicznych, porównawczych w stosunku do terapii klasycznej, zwłaszcza pod względem ekspertyzy lekarskiej, programu zarządzania ryzykiem oraz nadzoru farmaceutycznego już po uzyskaniu zgody na wprowadzenie produktu do obrotu (AMM).

| 3.3 | Tekst opiniowanego rozporządzenia trafnie podkreśla konieczność wypracowania przez Komitet ds. Produktów Leczniczych Stosowanych u Ludzi (CHMP (3)) wiedzy specjalistycznej dotyczącej oceny tych produktów, zwłaszcza dzięki włączeniu stowarzyszeń pacjentów do grup oceny. |
| --- | --- |

3.3

Tekst opiniowanego rozporządzenia trafnie podkreśla konieczność wypracowania przez Komitet ds. Produktów Leczniczych Stosowanych u Ludzi (CHMP (3)) wiedzy specjalistycznej dotyczącej oceny tych produktów, zwłaszcza dzięki włączeniu stowarzyszeń pacjentów do grup oceny.

| 3.4 | Zasadnicze znaczenie ma tu propozycja utworzenia Komitetu Terapii Zaawansowanych (CAT (4)), z którą Komitet ds. Produktów Leczniczych Stosowanych u Ludzi przy Europejskiej Agencji Leków powinien się konsultować we wszystkich sprawach dotyczących oceny danych w zakresie produktów leczniczych terapii zaawansowanych zanim wyda ostateczne orzeczenie naukowe w tej sprawie. |
| --- | --- |

3.4

Zasadnicze znaczenie ma tu propozycja utworzenia Komitetu Terapii Zaawansowanych (CAT (4)), z którą Komitet ds. Produktów Leczniczych Stosowanych u Ludzi przy Europejskiej Agencji Leków powinien się konsultować we wszystkich sprawach dotyczących oceny danych w zakresie produktów leczniczych terapii zaawansowanych zanim wyda ostateczne orzeczenie naukowe w tej sprawie.

| 3.5 | Utworzenie Komitetu Terapii Zaawansowanych umożliwi zebranie najlepszych dostępnych w chwili obecnej ekspertów wspólnotowych zajmujących się tymi zagadnieniami oraz wybranych przedstawicieli zainteresowanych stron. |
| --- | --- |

3.5

Utworzenie Komitetu Terapii Zaawansowanych umożliwi zebranie najlepszych dostępnych w chwili obecnej ekspertów wspólnotowych zajmujących się tymi zagadnieniami oraz wybranych przedstawicieli zainteresowanych stron.

| 3.6 | Utworzenie takiej agencji jest usprawiedliwione, gdyż umożliwi to zdefiniowanie nie tylko procedur naukowych, lecz również znormalizowanie właściwych wzorców klinicznych i wzorców wytwarzania oraz prowadzenie ich oceny aż do momentu dopuszczenia do obrotu (AMM), a także w późniejszym okresie (post-AMM). |
| --- | --- |

3.6

Utworzenie takiej agencji jest usprawiedliwione, gdyż umożliwi to zdefiniowanie nie tylko procedur naukowych, lecz również znormalizowanie właściwych wzorców klinicznych i wzorców wytwarzania oraz prowadzenie ich oceny aż do momentu dopuszczenia do obrotu (AMM), a także w późniejszym okresie (post-AMM).

| 3.7 | Ważne jest też przypomnienie zasady, że „komórki i tkanki ludzkie zawarte w produktach leczniczych terapii zaawansowanej powinny być pobierane w oparciu o dobrowolne i honorowe dawstwo”. W ten sposób można przyczynić się do podniesienia norm bezpieczeństwa dotyczących tkanek i komórek, do uniknięcia ryzyka handlowania częściami ciała człowieka oraz do ochrony zdrowia ludzkiego. |
| --- | --- |

3.7

Ważne jest też przypomnienie zasady, że „komórki i tkanki ludzkie zawarte w produktach leczniczych terapii zaawansowanej powinny być pobierane w oparciu o dobrowolne i honorowe dawstwo”. W ten sposób można przyczynić się do podniesienia norm bezpieczeństwa dotyczących tkanek i komórek, do uniknięcia ryzyka handlowania częściami ciała człowieka oraz do ochrony zdrowia ludzkiego.

| 3.8 | Doradcza rola Europejskiej Agencji Leków została tu potwierdzona i będzie ona miała decydujące znaczenie na wszystkich etapach — w zakresie wytwarzania produktów leczniczych terapii zaawansowanych, wzorcowych sposobów wytwarzania czy zasad dotyczących opisu właściwości produktu, oznakowania, ulotek ze szczegółami technicznymi, a także jeśli chodzi o wyznaczenie granicy oddzielającej dany produkt od produktów należących do innych dziedzin (jak np. kosmetyków czy niektórych wyrobów medycznych), które mogą się pojawić wraz z rozwojem nauki. |
| --- | --- |

3.8

Doradcza rola Europejskiej Agencji Leków została tu potwierdzona i będzie ona miała decydujące znaczenie na wszystkich etapach — w zakresie wytwarzania produktów leczniczych terapii zaawansowanych, wzorcowych sposobów wytwarzania czy zasad dotyczących opisu właściwości produktu, oznakowania, ulotek ze szczegółami technicznymi, a także jeśli chodzi o wyznaczenie granicy oddzielającej dany produkt od produktów należących do innych dziedzin (jak np. kosmetyków czy niektórych wyrobów medycznych), które mogą się pojawić wraz z rozwojem nauki.

| 3.8.1 | Niektórzy stwierdzają, że stosowane tu procedury mogą za sobą pociągać wysokie koszty, podczas gdy procedury krajowe są zazwyczaj bardziej oszczędne oraz że okres przejściowy w procedurach krajowych jest dłuższy (5 lat), gdy tymczasem okres przejściowy w Unii Europejskiej wynosi 2 lata. Zdecentralizowane procedury krajowe pociągają za sobą ryzyko polityczne — dostęp do nich może być utrudniony ze względu na brak gotowości, stąd też jedni mogą z go mieć, a inni nie. |
| --- | --- |

3.8.1

Niektórzy stwierdzają, że stosowane tu procedury mogą za sobą pociągać wysokie koszty, podczas gdy procedury krajowe są zazwyczaj bardziej oszczędne oraz że okres przejściowy w procedurach krajowych jest dłuższy (5 lat), gdy tymczasem okres przejściowy w Unii Europejskiej wynosi 2 lata. Zdecentralizowane procedury krajowe pociągają za sobą ryzyko polityczne — dostęp do nich może być utrudniony ze względu na brak gotowości, stąd też jedni mogą z go mieć, a inni nie.

| 3.9 | Słusznie został też podjęty w omawianym wniosku (5) aspekt ekonomiczny. W kontekście konkurencji światowej pomiędzy przedsiębiorstwami działającymi w dziedzinie ochrony zdrowia, jest rzeczą podstawowej wagi, by Unia Europejska zajmowała należne jej miejsce tak na rynku wewnętrznym, jak i poza nim. |
| --- | --- |

3.9

Słusznie został też podjęty w omawianym wniosku (5) aspekt ekonomiczny. W kontekście konkurencji światowej pomiędzy przedsiębiorstwami działającymi w dziedzinie ochrony zdrowia, jest rzeczą podstawowej wagi, by Unia Europejska zajmowała należne jej miejsce tak na rynku wewnętrznym, jak i poza nim.

| 3.10 | Niestabilność gospodarcza wynikająca z niepewności i z szybkiego rozwoju dziedzin naukowych oraz wysokie koszty badań pociągają za sobą znaczne opóźnienia jeśli chodzi o duże i trwałe inwestycje w dziedzinie produktów leczniczych, a zwłaszcza produktów leczniczych terapii zaawansowanych. |
| --- | --- |

3.10

Niestabilność gospodarcza wynikająca z niepewności i z szybkiego rozwoju dziedzin naukowych oraz wysokie koszty badań pociągają za sobą znaczne opóźnienia jeśli chodzi o duże i trwałe inwestycje w dziedzinie produktów leczniczych, a zwłaszcza produktów leczniczych terapii zaawansowanych.

| 3.11 | Co więcej, często to właśnie małe i średnie przedsiębiorstwa przeprowadzają badania, które są konieczne, by wykazać jakość i bezpieczeństwo niekliniczne produktów leczniczych terapii zaawansowanych, przy czym często nie opierają się one na wcześniejszych doświadczeniach z dziedziny farmaceutycznej (mają zazwyczaj charakter „spin-off” — pochodzą z laboratoriów biotechnologicznych lub od producentów wyrobów medycznych). |
| --- | --- |

3.11

Co więcej, często to właśnie małe i średnie przedsiębiorstwa przeprowadzają badania, które są konieczne, by wykazać jakość i bezpieczeństwo niekliniczne produktów leczniczych terapii zaawansowanych, przy czym często nie opierają się one na wcześniejszych doświadczeniach z dziedziny farmaceutycznej (mają zazwyczaj charakter „spin-off” — pochodzą z laboratoriów biotechnologicznych lub od producentów wyrobów medycznych).

| 3.12 | Wniosek, by podtrzymywać i zachęcać do prowadzania takich badań, by wprowadzić „system oceny i certyfikacji otrzymanych danych przez Agencję, niezależny od składania wniosków o pozwolenie na dopuszczenie do obrotu” zdaje się trafny. |
| --- | --- |

3.12

Wniosek, by podtrzymywać i zachęcać do prowadzania takich badań, by wprowadzić „system oceny i certyfikacji otrzymanych danych przez Agencję, niezależny od składania wniosków o pozwolenie na dopuszczenie do obrotu” zdaje się trafny.

| 3.12.1 | Tym niemniej, inżynieria tkankowa pozwala uzyskiwać produkty opracowane przez MŚP, firmy rozpoczynające działalność w sektorze nowoczesnych technologii (start-up), firmy typu spin-off (które wyłoniły się z większych firm celem rozwinięcia własnego projektu innowacyjnego), które nie są firmami farmaceutycznymi. Stąd też narzucają się tu następujące uwagi:






  — | Jaki obszar ma pokrywać rozporządzenie, by mogło być faktycznie stosowane? Czy nie wywoła ono wielkiej debaty, gdy tymczasem wykorzystywane już technologie są obiecujące? |
| --- | --- | --- |

3.12.1

Tym niemniej, inżynieria tkankowa pozwala uzyskiwać produkty opracowane przez MŚP, firmy rozpoczynające działalność w sektorze nowoczesnych technologii (start-up), firmy typu spin-off (które wyłoniły się z większych firm celem rozwinięcia własnego projektu innowacyjnego), które nie są firmami farmaceutycznymi. Stąd też narzucają się tu następujące uwagi:

—

Jaki obszar ma pokrywać rozporządzenie, by mogło być faktycznie stosowane? Czy nie wywoła ono wielkiej debaty, gdy tymczasem wykorzystywane już technologie są obiecujące?

| — | Skład CAT również stawia problem jego zależności od CHMP, gdy tymczasem każde państwo członkowskie ma w nim po jednym przedstawicielu. |
| --- | --- |

—

Skład CAT również stawia problem jego zależności od CHMP, gdy tymczasem każde państwo członkowskie ma w nim po jednym przedstawicielu.

| — | Odwołano się do niezbyt odpowiednich ram prawnych, gdyż chodzi tu o nietradycyjne produkty farmaceutyczne, tak więc należałoby spodziewać się modyfikacji pozostałych tekstów. |
| --- | --- |

—

Odwołano się do niezbyt odpowiednich ram prawnych, gdyż chodzi tu o nietradycyjne produkty farmaceutyczne, tak więc należałoby spodziewać się modyfikacji pozostałych tekstów.

| — | Zasada ostrożności stosowana w stosunku do komórek macierzystych może wywołać sprzeciw w krajach zainteresowanych tą technologią; należy tu zadbać o właściwe sformułowanie, bo „diabeł tkwi w szczegółach”! |
| --- | --- |

—

Zasada ostrożności stosowana w stosunku do komórek macierzystych może wywołać sprzeciw w krajach zainteresowanych tą technologią; należy tu zadbać o właściwe sformułowanie, bo „diabeł tkwi w szczegółach”!

| 3.13 | Cel ułatwienia oceny wszelkich późniejszych wniosków o dopuszczenie do obrotu w oparciu o te same dane jest godzien poparcia i warto zachęcać do jego realizacji. |
| --- | --- |

3.13

Cel ułatwienia oceny wszelkich późniejszych wniosków o dopuszczenie do obrotu w oparciu o te same dane jest godzien poparcia i warto zachęcać do jego realizacji.

| 3.14 | Tym niemniej należy być ostrożnym i, w razie potrzeby, dostosować tego typu przepisy mając na uwadze szybką ewolucję danych naukowych (np. ograniczony czas ważności danych, warunki ich przechowywania), stałą ochronę zdrowia pacjentów i, ogólnie rzecz biorąc, dbałość o postępowanie zgodne z zasadami etyki. |
| --- | --- |

3.14

Tym niemniej należy być ostrożnym i, w razie potrzeby, dostosować tego typu przepisy mając na uwadze szybką ewolucję danych naukowych (np. ograniczony czas ważności danych, warunki ich przechowywania), stałą ochronę zdrowia pacjentów i, ogólnie rzecz biorąc, dbałość o postępowanie zgodne z zasadami etyki.

| 3.15 | Przewidywane „sprawozdanie z wykonania omawianego projektu rozporządzenia z uwzględnieniem zdobytych doświadczeń” mogłoby stworzyć doskonałą okazję do debaty na szczeblu zainteresowanych instancji (zwłaszcza Komitetu Terapii Zaawansowanych (CAT) oraz Komitetu ds. Produktów Leczniczych Stosowanych u Ludzi (CHMP)). |
| --- | --- |

3.15

Przewidywane „sprawozdanie z wykonania omawianego projektu rozporządzenia z uwzględnieniem zdobytych doświadczeń” mogłoby stworzyć doskonałą okazję do debaty na szczeblu zainteresowanych instancji (zwłaszcza Komitetu Terapii Zaawansowanych (CAT) oraz Komitetu ds. Produktów Leczniczych Stosowanych u Ludzi (CHMP)).

| 3.15.1 | Tymczasem podporządkowanie CAT-u CHMP-owi — oryginalny zespół ekspertów zależny od CHMP — bardzo obciąża procedury i może ewentualnie powodować niepotrzebne sprzeczności. |
| --- | --- |

3.15.1

Tymczasem podporządkowanie CAT-u CHMP-owi — oryginalny zespół ekspertów zależny od CHMP — bardzo obciąża procedury i może ewentualnie powodować niepotrzebne sprzeczności.

| 3.16 | Ogólnie rzecz biorąc przewidziane do opublikowania sprawozdanie (rozdział 8, artykuł 25) mogłoby zawierać nie tylko „wyczerpujące informacje na temat różnych typów produktów leczniczych terapii zaawansowanej dozwolonych zgodnie z niniejszym rozporządzeniem”, lecz również informacje i wnioski dotyczące bodźców przewidzianych w rozdziale 6 (artykuły 17-18-19): „Doradztwo naukowe”, „Rekomendacja naukowa w sprawie klasyfikacji terapii zaawansowanej” i „Certyfikacja jakości i danych nieklinicznych”. |
| --- | --- |

3.16

Ogólnie rzecz biorąc przewidziane do opublikowania sprawozdanie (rozdział 8, artykuł 25) mogłoby zawierać nie tylko „wyczerpujące informacje na temat różnych typów produktów leczniczych terapii zaawansowanej dozwolonych zgodnie z niniejszym rozporządzeniem”, lecz również informacje i wnioski dotyczące bodźców przewidzianych w rozdziale 6 (artykuły 17-18-19): „Doradztwo naukowe”, „Rekomendacja naukowa w sprawie klasyfikacji terapii zaawansowanej” i „Certyfikacja jakości i danych nieklinicznych”.

4.   Podsumowanie

| 4.1 | Ogólnie wniosek o rozporządzenie jest trafny i przydatny. W trosce o pacjentów umożliwia on stałe śledzenie rozwoju odkryć naukowych oraz ustalanie definicji i warunków korzystania z produktów leczniczych terapii zaawansowanych. |
| --- | --- |

4.1

Ogólnie wniosek o rozporządzenie jest trafny i przydatny. W trosce o pacjentów umożliwia on stałe śledzenie rozwoju odkryć naukowych oraz ustalanie definicji i warunków korzystania z produktów leczniczych terapii zaawansowanych.

| 4.1.1 | Choć z punktu widzenia pacjenta można żywić wielkie nadzieje na wyeliminowanie cierpienia ludzkiego dzięki tym nowatorskim technologiom — szczególnie w zakresie medycyny regeneracyjnej –, konieczne jest jednak nadzorowanie badań za pomocą podstawowych testów, zgodnie z protokołem zapewniającym pacjentom całkowite bezpieczeństwo, nie zapominając o zagadnieniu niewykorzystanych odpadów czy o środowisku naturalnym. W tym sensie do głównych celów (punkt 2.1 uzasadnienia) należy obok wysokiego poziomu ochrony zdrowia włączyć także zapewnienie dobrej jakości usług medycznych. |
| --- | --- |

4.1.1

Choć z punktu widzenia pacjenta można żywić wielkie nadzieje na wyeliminowanie cierpienia ludzkiego dzięki tym nowatorskim technologiom — szczególnie w zakresie medycyny regeneracyjnej –, konieczne jest jednak nadzorowanie badań za pomocą podstawowych testów, zgodnie z protokołem zapewniającym pacjentom całkowite bezpieczeństwo, nie zapominając o zagadnieniu niewykorzystanych odpadów czy o środowisku naturalnym. W tym sensie do głównych celów (punkt 2.1 uzasadnienia) należy obok wysokiego poziomu ochrony zdrowia włączyć także zapewnienie dobrej jakości usług medycznych.

| 4.2 | Omawiany tekst jest ważny, zwłaszcza w zakresie terapii genowej i somatycznej terapii komórkowej. Przyjęte zastrzeżenia, zarówno w odniesieniu do definicji, jak i do wprowadzania produktów wywodzących się z inżynierii tkankowej, wyraźnie wskazują na to, że omawiany wniosek w sprawie rozporządzenia nie zmierza do rozwiązania tego problemu czy do wyjścia poza debaty prowadzone w poszczególnych państwach członkowskich, co wynika z faktu, że rozważania natury etycznej nie zostały zamknięte i że chodzi tu w gruncie rzeczy o interpretację pewnego ideału humanizmu. |
| --- | --- |

4.2

Omawiany tekst jest ważny, zwłaszcza w zakresie terapii genowej i somatycznej terapii komórkowej. Przyjęte zastrzeżenia, zarówno w odniesieniu do definicji, jak i do wprowadzania produktów wywodzących się z inżynierii tkankowej, wyraźnie wskazują na to, że omawiany wniosek w sprawie rozporządzenia nie zmierza do rozwiązania tego problemu czy do wyjścia poza debaty prowadzone w poszczególnych państwach członkowskich, co wynika z faktu, że rozważania natury etycznej nie zostały zamknięte i że chodzi tu w gruncie rzeczy o interpretację pewnego ideału humanizmu.

| 4.2.1 | Omawiany wniosek w sprawie rozporządzenia stwarza warunki dla uniknięcia luki regulacyjnej, która istnieje zarówno we wniosku w sprawie dyrektywy dotyczącej wyrobów medycznych, jak i w omawianym wniosku. Ocena ryzyka, jako zasada ogólna, obejmuje zakres stosowania produktów leczniczych terapii zaawansowanych i wyrobów medycznych. Komplikacja może pojawić się tam, gdzie mamy do czynienia z produktami złożonymi (tzn. z wyrobami medycznymi zawierającymi elementy inżynierii tkankowej): w takim wypadku należy zagwarantować zarówno jakość, jak i bezpieczeństwo. Ocena musi dotyczyć również skuteczności zastosowania innowacyjnego produktu leczniczego w konkretnym wyrobie medycznym. |
| --- | --- |

4.2.1

Omawiany wniosek w sprawie rozporządzenia stwarza warunki dla uniknięcia luki regulacyjnej, która istnieje zarówno we wniosku w sprawie dyrektywy dotyczącej wyrobów medycznych, jak i w omawianym wniosku. Ocena ryzyka, jako zasada ogólna, obejmuje zakres stosowania produktów leczniczych terapii zaawansowanych i wyrobów medycznych. Komplikacja może pojawić się tam, gdzie mamy do czynienia z produktami złożonymi (tzn. z wyrobami medycznymi zawierającymi elementy inżynierii tkankowej): w takim wypadku należy zagwarantować zarówno jakość, jak i bezpieczeństwo. Ocena musi dotyczyć również skuteczności zastosowania innowacyjnego produktu leczniczego w konkretnym wyrobie medycznym.

| 4.3 | Komitet wydaje pozytywną opinię w sprawie omawianego wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie produktów leczniczych terapii zaawansowanej, zmieniającego dyrektywę 2001/83/WE oraz rozporządzenie (WE) nr 726/2004, wskazując niemniej jednak kluczowe aspekty wymagające jasnych rozwiązań, które zapewniłyby prawidłowe wdrożenie dyrektywy. |
| --- | --- |

4.3

Komitet wydaje pozytywną opinię w sprawie omawianego wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie produktów leczniczych terapii zaawansowanej, zmieniającego dyrektywę 2001/83/WE oraz rozporządzenie (WE) nr 726/2004, wskazując niemniej jednak kluczowe aspekty wymagające jasnych rozwiązań, które zapewniłyby prawidłowe wdrożenie dyrektywy.

Bruksela, 5 lipca 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  COM(2005) 567 końcowy.

1

(2)  COM(2005) 567 końcowy, motyw 6.

2

(3)  CHMP: Komitet ds. Produktów Leczniczych Stosowanych u Ludzi.

3

(4)  CAT: Komitet Terapii Zaawansowanych.

4

(5)  COM(2005) 567 końcowy, motyw 23.

5

---

| 16.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 309/18 |
| --- | --- | --- | --- |

16.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 309/18

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów — Realizacja wspólnotowego programu lizbońskiego: Strategia w zakresie uproszczenia otoczenia regulacyjnego

COM(2005) 535 końcowy

(2006/C 309/04)

Dnia 9 grudnia 2005 r., Komisja Europejska, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyèej.

Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 31 maja 2006 r. Sprawozdawcą był Bryan CASSIDY.

Na 428. sesji plenarnej w dniach 5-6 lipca 2005 r. (posiedzenie z dnia 5 lipca 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny większością 146 głosów — 6 osób wstrzymało się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia EKES-u

| 1.1 | Niniejsza opinia została wydana na wniosek Komisji i stanowi kontynuację opublikowanego przez nią w marcu 2005 r. komunikatu: „Poprawa otoczenia regulacyjnego w dziedzinie wzrostu gospodarczego i zatrudnienia w Unii Europejskiej” (1). |
| --- | --- |

1.1

Niniejsza opinia została wydana na wniosek Komisji i stanowi kontynuację opublikowanego przez nią w marcu 2005 r. komunikatu: „Poprawa otoczenia regulacyjnego w dziedzinie wzrostu gospodarczego i zatrudnienia w Unii Europejskiej” (1).

| 1.2 | Uproszczenie powinno doprowadzić do powstania otoczenia regulacyjnego wysokiej jakości, łatwiejszego do zrozumienia i przyjaznego odbiorcom. |
| --- | --- |

1.2

Uproszczenie powinno doprowadzić do powstania otoczenia regulacyjnego wysokiej jakości, łatwiejszego do zrozumienia i przyjaznego odbiorcom.

| 1.3 | Powinno także zapewnić lepsze przestrzeganie prawodawstwa UE oraz, w ramach tego samego procesu, wzmocnić jego legitymację. |
| --- | --- |

1.3

Powinno także zapewnić lepsze przestrzeganie prawodawstwa UE oraz, w ramach tego samego procesu, wzmocnić jego legitymację.

| 1.4 | Komitet uważa, że na państwach członkowskich spoczywa odpowiedzialność za zapewnienie odpowiedniej transpozycji unijnych przepisów do prawa krajowego oraz za ich egzekwowanie. Komitet uznaje, że Porozumienie międzyinstytucjonalne w sprawie lepszego stanowienia prawa (2) zawiera kodeks postępowania państw członkowskich na rzecz lepszej transpozycji i stosowania dyrektyw WE. Istotne znaczenie ma zapewnienie, by powstałe w ten sposób ramy regulacyjne na szczeblu krajowym były w swej treści możliwie wyważone i jednocześnie proste dla przedsiębiorstw, pracowników, konsumentów i innych podmiotów społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

1.4

Komitet uważa, że na państwach członkowskich spoczywa odpowiedzialność za zapewnienie odpowiedniej transpozycji unijnych przepisów do prawa krajowego oraz za ich egzekwowanie. Komitet uznaje, że Porozumienie międzyinstytucjonalne w sprawie lepszego stanowienia prawa (2) zawiera kodeks postępowania państw członkowskich na rzecz lepszej transpozycji i stosowania dyrektyw WE. Istotne znaczenie ma zapewnienie, by powstałe w ten sposób ramy regulacyjne na szczeblu krajowym były w swej treści możliwie wyważone i jednocześnie proste dla przedsiębiorstw, pracowników, konsumentów i innych podmiotów społeczeństwa obywatelskiego.

| 1.5 | Komitet pragnie zaangażowania podmiotów społeczno-zawodowych w procedury komitologii związane z uproszczeniem regulacji, w formie zbliżonej do komitetów powołanych w ramach inicjatywy SLIM, ale w sposób bardziej systematyczny i na etapie opracowywania regulacji, nie zaś a posteriori, jak miało to miejsce w przypadku inicjatywy SLIM. |
| --- | --- |

1.5

Komitet pragnie zaangażowania podmiotów społeczno-zawodowych w procedury komitologii związane z uproszczeniem regulacji, w formie zbliżonej do komitetów powołanych w ramach inicjatywy SLIM, ale w sposób bardziej systematyczny i na etapie opracowywania regulacji, nie zaś a posteriori, jak miało to miejsce w przypadku inicjatywy SLIM.

| 1.6 | Komitet pragnie, by Komisja częściej przeprowadzała konsultacje z zainteresowanymi stronami, podobne do tych, które doprowadziły do opublikowania rozpatrywanego komunikatu. Komitet uważa, że znacznie ułatwiłoby to współregulację (3), o której mowa w pkt. 3 lit. d) komunikatu Komisji. Równocześnie Komitet wyraża ubolewanie z powodu braku zamieszczenia jakiejkolwiek wzmianki na temat samoregulacji (4), do czego EKES wzywał już od pewnego czasu (5). |
| --- | --- |

1.6

Komitet pragnie, by Komisja częściej przeprowadzała konsultacje z zainteresowanymi stronami, podobne do tych, które doprowadziły do opublikowania rozpatrywanego komunikatu. Komitet uważa, że znacznie ułatwiłoby to współregulację (3), o której mowa w pkt. 3 lit. d) komunikatu Komisji. Równocześnie Komitet wyraża ubolewanie z powodu braku zamieszczenia jakiejkolwiek wzmianki na temat samoregulacji (4), do czego EKES wzywał już od pewnego czasu (5).

| 1.6.1 | Komitet przyznaje wszakże, iż w przypadku samoregulacji istnieje niebezpieczeństwo, że zamiast stosować wiążące ich przepisy, uczestnicy sami będą zawierać dobrowolne umowy, których postanowienia mogą realizować bądź nie. |
| --- | --- |

1.6.1

Komitet przyznaje wszakże, iż w przypadku samoregulacji istnieje niebezpieczeństwo, że zamiast stosować wiążące ich przepisy, uczestnicy sami będą zawierać dobrowolne umowy, których postanowienia mogą realizować bądź nie.

| 1.7 | Europejski Trybunał Sprawiedliwości odgrywa coraz większą rolę w wykładni dyrektyw Wspólnoty Europejskiej, a ponadto stanął przed koniecznością wykładni niejednoznacznych niekiedy sformułowań zawartych w dyrektywach przyjętych w procedurze współdecyzji. ETS jest także coraz częściej proszony przez sądy krajowe o wytyczne w tych dziedzinach, w których sądy te pełnią rolę uzupełniającą. Komitet zwraca uwagę na postępy osiągnięte przez ETS polegające na zmniejszeniu o 12 % liczby zawisłych spraw dotyczących braku zgłoszenia przepisów krajowych, nieprawidłowego stosowania oraz nieprzestrzegania dyrektyw WE. |
| --- | --- |

1.7

Europejski Trybunał Sprawiedliwości odgrywa coraz większą rolę w wykładni dyrektyw Wspólnoty Europejskiej, a ponadto stanął przed koniecznością wykładni niejednoznacznych niekiedy sformułowań zawartych w dyrektywach przyjętych w procedurze współdecyzji. ETS jest także coraz częściej proszony przez sądy krajowe o wytyczne w tych dziedzinach, w których sądy te pełnią rolę uzupełniającą. Komitet zwraca uwagę na postępy osiągnięte przez ETS polegające na zmniejszeniu o 12 % liczby zawisłych spraw dotyczących braku zgłoszenia przepisów krajowych, nieprawidłowego stosowania oraz nieprzestrzegania dyrektyw WE.

| 1.8 | Komitet jest świadom znaczenia rozpatrywanego komunikatu Komisji dla realizacji programu lizbońskiego, w realizacji którego odnotowano bardzo nieznaczne postępy ze względu na niechęć rządów państw członkowskich do wypełnienia zobowiązań podjętych w Lizbonie. |
| --- | --- |

1.8

Komitet jest świadom znaczenia rozpatrywanego komunikatu Komisji dla realizacji programu lizbońskiego, w realizacji którego odnotowano bardzo nieznaczne postępy ze względu na niechęć rządów państw członkowskich do wypełnienia zobowiązań podjętych w Lizbonie.

| 1.9 | EKES ze szczególnym zadowoleniem przyjmuje zobowiązanie Komisji do szerszego korzystania z technologii informacyjnych oraz wyraża nadzieję, że Komisja dopilnuje, by wszelkie przyjęte zasady w zakresie udoskonalonych technologii informacyjnych były zgodne z zasadami krajowymi (a raczej, aby zasady krajowe pozostawały w zgodzie z unijnymi). |
| --- | --- |

1.9

EKES ze szczególnym zadowoleniem przyjmuje zobowiązanie Komisji do szerszego korzystania z technologii informacyjnych oraz wyraża nadzieję, że Komisja dopilnuje, by wszelkie przyjęte zasady w zakresie udoskonalonych technologii informacyjnych były zgodne z zasadami krajowymi (a raczej, aby zasady krajowe pozostawały w zgodzie z unijnymi).

| 1.10 | EKES zawsze wyrażał poparcie dla deklaracji sześciu prezydencji zatytułowanej „Przyspieszenie reformy regulacyjnej w Europie” z dnia 7 grudnia 2004 r. (6) oraz ma nadzieję, że kolejne prezydencje będą popierać tę deklarację (7). |
| --- | --- |

1.10

EKES zawsze wyrażał poparcie dla deklaracji sześciu prezydencji zatytułowanej „Przyspieszenie reformy regulacyjnej w Europie” z dnia 7 grudnia 2004 r. (6) oraz ma nadzieję, że kolejne prezydencje będą popierać tę deklarację (7).

| 1.11 | Komitet jest świadom raportu Parlamentu Europejskiego w sprawie lepszego stanowienia prawa, a w szczególności raportu Garganiego w sprawie strategii na rzecz uproszczenia środowiska regulacyjnego
   (8). |
| --- | --- |

1.11

Komitet jest świadom raportu Parlamentu Europejskiego w sprawie lepszego stanowienia prawa, a w szczególności raportu Garganiego w sprawie strategii na rzecz uproszczenia środowiska regulacyjnego
   (8).

| 1.12 | Komitet zdaje sobie sprawę, że Komisja w obecnym składzie podejmuje intensywne starania na rzecz wykorzystania doświadczeń zdobytych w ramach inicjatyw sektorowych SLIM i BEST. Działania ramowe (luty 2003 r. — grudzień 2004 r.) doprowadziły do poddania kontroli około 40 sektorów polityki oraz przyjęcia przez Komisję około 40 projektów uproszczenia. Obecnie nadal trwają prace dotyczące dziewięciu projektów uproszczenia związanych z tym programem. |
| --- | --- |

1.12

Komitet zdaje sobie sprawę, że Komisja w obecnym składzie podejmuje intensywne starania na rzecz wykorzystania doświadczeń zdobytych w ramach inicjatyw sektorowych SLIM i BEST. Działania ramowe (luty 2003 r. — grudzień 2004 r.) doprowadziły do poddania kontroli około 40 sektorów polityki oraz przyjęcia przez Komisję około 40 projektów uproszczenia. Obecnie nadal trwają prace dotyczące dziewięciu projektów uproszczenia związanych z tym programem.

| 1.13 | Komitet jest świadom, że także rozszerzenie Unii Europejskiej do liczby 25 państw członkowskich doprowadziło do zwiększenia obowiązków regulacyjnych zarówno służb Komisji, jak i administracji nowych państw członkowskich. |
| --- | --- |

1.13

Komitet jest świadom, że także rozszerzenie Unii Europejskiej do liczby 25 państw członkowskich doprowadziło do zwiększenia obowiązków regulacyjnych zarówno służb Komisji, jak i administracji nowych państw członkowskich.

| 1.14 | Uproszczenie i lepsze stanowienie prawa stanowią wzajemnie się uzupełniające działania, w które zaangażowane są Rada, Parlament oraz Komisja, zasięgając w razie potrzeby opinii EKES-u i KR-u. |
| --- | --- |

1.14

Uproszczenie i lepsze stanowienie prawa stanowią wzajemnie się uzupełniające działania, w które zaangażowane są Rada, Parlament oraz Komisja, zasięgając w razie potrzeby opinii EKES-u i KR-u.

| 1.15 | Komitet potwierdza, podobnie jak w wielu poprzednich opiniach, że podziela stanowisko dotyczące konieczności ograniczenia obciążeń regulacyjnych i finansowych dla przedsiębiorstw, a w szczególności dla MŚP. |
| --- | --- |

1.15

Komitet potwierdza, podobnie jak w wielu poprzednich opiniach, że podziela stanowisko dotyczące konieczności ograniczenia obciążeń regulacyjnych i finansowych dla przedsiębiorstw, a w szczególności dla MŚP.

2.   Wprowadzenie

| 2.1 | Przez lata swojej działalności Komitet wydał szereg opinii dotyczących uproszczenia, poczynając od opinii wydanej na wniosek Rady Europejskiej w 1995 r., kiedy to powołano grupę roboczą z zadaniem rozważenia metod uproszczenia unijnych przepisów.
  W powyższych opiniach EKES wskazywał, że:






  — | niezbędny jest dialog między EKES-em i Komitetem Regionów, jak również z radami społeczno-gospodarczymi w państwach członkowskich; |
| --- | --- | --- |

2.1

Przez lata swojej działalności Komitet wydał szereg opinii dotyczących uproszczenia, poczynając od opinii wydanej na wniosek Rady Europejskiej w 1995 r., kiedy to powołano grupę roboczą z zadaniem rozważenia metod uproszczenia unijnych przepisów.

W powyższych opiniach EKES wskazywał, że:

—

niezbędny jest dialog między EKES-em i Komitetem Regionów, jak również z radami społeczno-gospodarczymi w państwach członkowskich;

| — | uproszczenie nie wymaga przyjmowania nowych koncepcji — w istocie polega ono na efektywnej realizacji koncepcji już wyłożonych przez europejskie instytucje oraz Radę Europejską w Lizbonie; |
| --- | --- |

—

uproszczenie nie wymaga przyjmowania nowych koncepcji — w istocie polega ono na efektywnej realizacji koncepcji już wyłożonych przez europejskie instytucje oraz Radę Europejską w Lizbonie;

| — | wnioski legislacyjne powinny odpowiadać następującym kryteriom:






  — | przepisy powinny być zrozumiałe i przyjazne odbiorcom, |
| --- | --- | --- |

—

wnioski legislacyjne powinny odpowiadać następującym kryteriom:

—

przepisy powinny być zrozumiałe i przyjazne odbiorcom,

| — | przepisy powinny mieć jednoznaczny cel, |
| --- | --- |

—

przepisy powinny mieć jednoznaczny cel,

| — | przepisy powinny być zgodne z obowiązującym prawodawstwem, |
| --- | --- |

—

przepisy powinny być zgodne z obowiązującym prawodawstwem,

| — | należy zbadać, czy zakres przepisów musi być istotnie tak szeroki, jak przewidziano, |
| --- | --- |

—

należy zbadać, czy zakres przepisów musi być istotnie tak szeroki, jak przewidziano,

| — | terminy wdrożenia przepisów powinny być realistyczne, zapewniając przedsiębiorstwom i innym zainteresowanym podmiotom możliwość dostosowania, |
| --- | --- |

—

terminy wdrożenia przepisów powinny być realistyczne, zapewniając przedsiębiorstwom i innym zainteresowanym podmiotom możliwość dostosowania,

| — | należy wprowadzić ocenę procedur w celu zagwarantowania jednolitego stosowania przepisów oraz weryfikacji ich skuteczności i kosztów; |
| --- | --- |

—

należy wprowadzić ocenę procedur w celu zagwarantowania jednolitego stosowania przepisów oraz weryfikacji ich skuteczności i kosztów;

| — | wśród zainteresowanych stron dużym poparciem cieszy się koncepcja zwiększenia roli samo- i współregulacji; |
| --- | --- |

—

wśród zainteresowanych stron dużym poparciem cieszy się koncepcja zwiększenia roli samo- i współregulacji;

| — | nie zbadano odpowiednio możliwości wprowadzenia mniej szczegółowych oraz mniej drobiazgowych regulacji, pozwalających na zastosowanie współregulacji i samoregulacji
   (9). |
| --- | --- |

—

nie zbadano odpowiednio możliwości wprowadzenia mniej szczegółowych oraz mniej drobiazgowych regulacji, pozwalających na zastosowanie współregulacji i samoregulacji
   (9).

| 2.2 | Uproszczeniu musi towarzyszyć lepsze wdrożenie i stosowanie. W rozpatrywanym komunikacie Komisji uwzględniono niektóre wnioski z poprzednich dokumentów EKES-u, stwierdzając, że „uproszczenie prawa nie jest nową kwestią”. Komunikaty Komisji poświęcone tej kwestii zaczęły ukazywać się od 1997 r., tj. dwa lata po tym, jak EKES po raz pierwszy wezwał do uproszczenia. |
| --- | --- |

2.2

Uproszczeniu musi towarzyszyć lepsze wdrożenie i stosowanie. W rozpatrywanym komunikacie Komisji uwzględniono niektóre wnioski z poprzednich dokumentów EKES-u, stwierdzając, że „uproszczenie prawa nie jest nową kwestią”. Komunikaty Komisji poświęcone tej kwestii zaczęły ukazywać się od 1997 r., tj. dwa lata po tym, jak EKES po raz pierwszy wezwał do uproszczenia.

3.   Streszczenie komunikatu Komisji

| 3.1 | W komunikacie stwierdzono, że uproszczenie należy przeprowadzić nie tylko na szczeblu wspólnotowym, lecz także w państwach członkowskich, aby ułatwić działania obywateli i podmiotów gospodarczych oraz zapewnić ich większą opłacalność. |
| --- | --- |

3.1

W komunikacie stwierdzono, że uproszczenie należy przeprowadzić nie tylko na szczeblu wspólnotowym, lecz także w państwach członkowskich, aby ułatwić działania obywateli i podmiotów gospodarczych oraz zapewnić ich większą opłacalność.

| 3.2 | Istotnym elementem nowej strategii uproszczenia na szczeblu UE jest przegląd wspólnotowego dorobku prawnego (acquis). Na podstawie praktycznych doświadczeń zainteresowanych stron ustalono ambitny, trzyletni program ciągły (2005-2008), oparty na strategii ustawicznych, szczegółowych ocen sektorowych. |
| --- | --- |

3.2

Istotnym elementem nowej strategii uproszczenia na szczeblu UE jest przegląd wspólnotowego dorobku prawnego (acquis). Na podstawie praktycznych doświadczeń zainteresowanych stron ustalono ambitny, trzyletni program ciągły (2005-2008), oparty na strategii ustawicznych, szczegółowych ocen sektorowych.

| 3.3 | Przyjęta przez Komisję strategia uproszczenia została oparta na pięciu instrumentach (10):






  a) | uchylenie — zniesienie niepotrzebnego lub przestarzałego prawodawstwa; |
| --- | --- | --- |

3.3

Przyjęta przez Komisję strategia uproszczenia została oparta na pięciu instrumentach (10):

a)

uchylenie — zniesienie niepotrzebnego lub przestarzałego prawodawstwa;

| b) | kodyfikacja — połączenie przepisów aktu i wszystkich wprowadzonych w nich poprawek w nowym instrumencie, bez zmiany ich treści; |
| --- | --- |

b)

kodyfikacja — połączenie przepisów aktu i wszystkich wprowadzonych w nich poprawek w nowym instrumencie, bez zmiany ich treści;

| c) | przekształcenie — podobnie jak powyżej oznacza połączenie, jednakże w tym przypadku wprowadzane są pewne zmiany w treści przepisów; |
| --- | --- |

c)

przekształcenie — podobnie jak powyżej oznacza połączenie, jednakże w tym przypadku wprowadzane są pewne zmiany w treści przepisów;

| d) | zmiana podejścia prawnego — ustalenie bardziej efektywnego podejścia w porównaniu ze stosowanym obecnie, np. zastąpienie rozporządzenia dyrektywą; |
| --- | --- |

d)

zmiana podejścia prawnego — ustalenie bardziej efektywnego podejścia w porównaniu ze stosowanym obecnie, np. zastąpienie rozporządzenia dyrektywą;

| e) | szersze zastosowanie technologii informacyjnych
   (11)– ułatwienie wykorzystania technologii informacyjnych na rzecz poprawy wydajności. |
| --- | --- |

e)

szersze zastosowanie technologii informacyjnych
   (11)– ułatwienie wykorzystania technologii informacyjnych na rzecz poprawy wydajności.

| 3.4 | W komunikacie Komisji stwierdzono, że powodzenie programu zależy od wsparcia ze strony pozostałych instytucji UE, a przede wszystkim ze strony państw członkowskich. Istotne będzie uznanie przez te państwa potrzeby dopilnowania, by treść krajowych przepisów przyjmowanych w celu wdrożenia unijnego prawodawstwa była jak najbardziej zbliżona do pierwotnych dyrektyw uzgodnionych w ramach procedury współdecyzji oraz by państwa te powstrzymały się od ich uzupełniania (czyli tzw. „pozłacania” (ang. gold-plating)). |
| --- | --- |

3.4

W komunikacie Komisji stwierdzono, że powodzenie programu zależy od wsparcia ze strony pozostałych instytucji UE, a przede wszystkim ze strony państw członkowskich. Istotne będzie uznanie przez te państwa potrzeby dopilnowania, by treść krajowych przepisów przyjmowanych w celu wdrożenia unijnego prawodawstwa była jak najbardziej zbliżona do pierwotnych dyrektyw uzgodnionych w ramach procedury współdecyzji oraz by państwa te powstrzymały się od ich uzupełniania (czyli tzw. „pozłacania” (ang. gold-plating)).

| 3.5 | W komunikacie uwzględniono rezultaty szerokich konsultacji z udziałem państw członkowskich i zainteresowanych stron. Wynika z nich, że projekty UE powinny:






  — | zwiększać przejrzystość i czytelność prawa; |
| --- | --- | --- |

3.5

W komunikacie uwzględniono rezultaty szerokich konsultacji z udziałem państw członkowskich i zainteresowanych stron. Wynika z nich, że projekty UE powinny:

—

zwiększać przejrzystość i czytelność prawa;

| — | aktualizować i unowocześniać ramy regulacyjne; |
| --- | --- |

—

aktualizować i unowocześniać ramy regulacyjne;

| — | ograniczać koszty administracyjne; |
| --- | --- |

—

ograniczać koszty administracyjne;

| — | zapewniać większą spójność acquis; |
| --- | --- |

—

zapewniać większą spójność acquis;

| — | zwiększać proporcjonalność
   (12)
  acquis. |
| --- | --- |

—

zwiększać proporcjonalność
   (12)
  acquis.

Ostatnia z wymienionych kwestii jest przypuszczalnie najdalej idącym postulatem zainteresowanych stron.

W załączniku 2 do komunikatu Komisji wyszczególniono 222 środki na rzecz uproszczenia. Program uproszczenia przygotowany przez Komisję obejmuje okres 2005-2008.

| 3.6 | Pierwsza dyrektywa w sprawie prawa spółek (68/151/EWG) została uproszczona, zaktualizowana i unowocześniona w 2003 r. w celu maksymalnego zwiększenia potencjału związanego z nowoczesnymi instrumentami i technologiami informacyjnymi oraz poprawy przejrzystości w publicznych spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością. Jednakże zmodyfikowaną dyrektywę można byłoby także objąć zakresem ewentualnych działań na rzecz przekształcenia i ujednolicenia. Pod koniec ubiegłego roku rozpoczęto publiczne konsultacje w celu uzyskania opinii zainteresowanych stron na temat przewidywanych działań. |
| --- | --- |

3.6

Pierwsza dyrektywa w sprawie prawa spółek (68/151/EWG) została uproszczona, zaktualizowana i unowocześniona w 2003 r. w celu maksymalnego zwiększenia potencjału związanego z nowoczesnymi instrumentami i technologiami informacyjnymi oraz poprawy przejrzystości w publicznych spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością. Jednakże zmodyfikowaną dyrektywę można byłoby także objąć zakresem ewentualnych działań na rzecz przekształcenia i ujednolicenia. Pod koniec ubiegłego roku rozpoczęto publiczne konsultacje w celu uzyskania opinii zainteresowanych stron na temat przewidywanych działań.

4.   Uwagi ogólne

| 4.1 | Ogólnie rzecz biorąc, nie można błędnie pojmować „uproszczenia” jako środka wprowadzenia deregulacji tylnymi drzwiami. Nie należy podkopywać ani rozmywać standardów społecznych — zwłaszcza zaś standardów ochrony pracowników, konsumentów i środowiska naturalnego — w rezultacie uproszczenia procedur administracyjnych. |
| --- | --- |

4.1

Ogólnie rzecz biorąc, nie można błędnie pojmować „uproszczenia” jako środka wprowadzenia deregulacji tylnymi drzwiami. Nie należy podkopywać ani rozmywać standardów społecznych — zwłaszcza zaś standardów ochrony pracowników, konsumentów i środowiska naturalnego — w rezultacie uproszczenia procedur administracyjnych.

| 4.2 | Komitet z zadowoleniem przyjmuje komunikat oraz podziela stanowisko Komisji, że powodzenie działań na rzecz uproszczenia otoczenia regulacyjnego zależy w takiej samej mierze od instytucji europejskich, co od państw członkowskich i ich organów regulacyjnych. |
| --- | --- |

4.2

Komitet z zadowoleniem przyjmuje komunikat oraz podziela stanowisko Komisji, że powodzenie działań na rzecz uproszczenia otoczenia regulacyjnego zależy w takiej samej mierze od instytucji europejskich, co od państw członkowskich i ich organów regulacyjnych.

| 4.2.1 | Dobrze byłoby, jeśliby został stworzony kodeks postępowania, jak sugerowano wcześniej w opiniach Komitetu (13) (patrz również załącznik 1). |
| --- | --- |

4.2.1

Dobrze byłoby, jeśliby został stworzony kodeks postępowania, jak sugerowano wcześniej w opiniach Komitetu (13) (patrz również załącznik 1).

| 4.2.2 | EKES przypomina, że udana realizacja programu uproszczenia nie będzie zależała wyłącznie od zdolności Komisji do przygotowania odpowiednich projektów, lecz także od zdolności władz legislacyjnych do ich przyjęcia w rozsądnym terminie. |
| --- | --- |

4.2.2

EKES przypomina, że udana realizacja programu uproszczenia nie będzie zależała wyłącznie od zdolności Komisji do przygotowania odpowiednich projektów, lecz także od zdolności władz legislacyjnych do ich przyjęcia w rozsądnym terminie.

| 4.2.3 | Należy przypomnieć, że w § 36 Porozumienia międzyinstytucjonalnego w sprawie lepszego stanowienia prawa stwierdzono, że „w terminie 6 miesięcy od daty wejścia w życie niniejszego porozumienia, Parlament Europejski i Rada, których zadaniem, jako władz legislacyjnych, jest przyjęcie w końcowym etapie wniosków dotyczących uproszczonych aktów, muszą zmodyfikować stosowane metody pracy poprzez ustanowienie np. doraźnych organów, których zadaniem byłoby uproszczenie prawodawstwa”. |
| --- | --- |

4.2.3

Należy przypomnieć, że w § 36 Porozumienia międzyinstytucjonalnego w sprawie lepszego stanowienia prawa stwierdzono, że „w terminie 6 miesięcy od daty wejścia w życie niniejszego porozumienia, Parlament Europejski i Rada, których zadaniem, jako władz legislacyjnych, jest przyjęcie w końcowym etapie wniosków dotyczących uproszczonych aktów, muszą zmodyfikować stosowane metody pracy poprzez ustanowienie np. doraźnych organów, których zadaniem byłoby uproszczenie prawodawstwa”.

| 4.3 | W komunikacie wskazano na znaczenie inicjatywy dotyczącej uproszczenia dla MŚP i konsumentów. Niewłaściwie skonstruowane przepisy unijne lub krajowe powodują u konsumentów niepewność w zakresie przysługujących im praw i możliwych do wykorzystania środków zaradczych. |
| --- | --- |

4.3

W komunikacie wskazano na znaczenie inicjatywy dotyczącej uproszczenia dla MŚP i konsumentów. Niewłaściwie skonstruowane przepisy unijne lub krajowe powodują u konsumentów niepewność w zakresie przysługujących im praw i możliwych do wykorzystania środków zaradczych.

| 4.4 | Komitet z zadowoleniem przyjmuje także zobowiązanie Komisji do udoskonalenia procedury przeprowadzania oceny oddziaływania, nie tylko w zakresie obciążeń dla przedsiębiorstw, ale także wpływu na konsumentów, osoby w niekorzystnej sytuacji (np. osoby niepełnosprawne) oraz na środowisko naturalne. Zgodnie z deklarowanym celem procesu lizbońskiego, polegającym na tworzeniu liczniejszych i lepszych miejsc pracy, zasadniczo pozytywne znaczenie miałyby oceny oddziaływania w odniesieniu do pracowników i zatrudnienia. Ze szczególnym zadowoleniem przyjęto zalecenie dotyczące szerszego wykorzystania instytucji „jednego okienka” (ang. one-stop-shops) oraz wskazanie na możliwość zezwolenia w niektórych dyrektywach na wprowadzenie badań „wirtualnych” bądź „własnych” w odniesieniu do pojazdów silnikowych. |
| --- | --- |

4.4

Komitet z zadowoleniem przyjmuje także zobowiązanie Komisji do udoskonalenia procedury przeprowadzania oceny oddziaływania, nie tylko w zakresie obciążeń dla przedsiębiorstw, ale także wpływu na konsumentów, osoby w niekorzystnej sytuacji (np. osoby niepełnosprawne) oraz na środowisko naturalne. Zgodnie z deklarowanym celem procesu lizbońskiego, polegającym na tworzeniu liczniejszych i lepszych miejsc pracy, zasadniczo pozytywne znaczenie miałyby oceny oddziaływania w odniesieniu do pracowników i zatrudnienia. Ze szczególnym zadowoleniem przyjęto zalecenie dotyczące szerszego wykorzystania instytucji „jednego okienka” (ang. one-stop-shops) oraz wskazanie na możliwość zezwolenia w niektórych dyrektywach na wprowadzenie badań „wirtualnych” bądź „własnych” w odniesieniu do pojazdów silnikowych.

| 4.5 | Dobrze byłoby, jeśliby Komisja mogła sporządzić ocenę oddziaływania w celu uzasadnienia swojego wycofania wniosków, tak jak jest to teraz czynione w przypadku nowych wniosków. |
| --- | --- |

4.5

Dobrze byłoby, jeśliby Komisja mogła sporządzić ocenę oddziaływania w celu uzasadnienia swojego wycofania wniosków, tak jak jest to teraz czynione w przypadku nowych wniosków.

5.   Uwagi szczegółowe

| 5.1 | Z komunikatu wynika, że procedura dostosowywania dyrektyw do postępu technicznego (procedura komitologii) musi być bardziej przejrzysta. Postulat ten wysuwany jest często przez Parlament Europejski. Jednakże odpowiedzialność za zapewnienie tej przejrzystości spoczywa również na państwach członkowskich. Procedura komitologii realizowana jest przez ekspertów krajowych, tymczasem wiele wskazuje na to, że owi eksperci nie uwzględniają stanowiska swojego rządu w działaniach podejmowanych w ramach komitologii (przykładem jest dyrektywa ptasia z 1979 r., do której eksperci dołączyli załączniki techniczne już po tym, jak ministrowie zaakceptowali samą dyrektywę na forum Rady). |
| --- | --- |

5.1

Z komunikatu wynika, że procedura dostosowywania dyrektyw do postępu technicznego (procedura komitologii) musi być bardziej przejrzysta. Postulat ten wysuwany jest często przez Parlament Europejski. Jednakże odpowiedzialność za zapewnienie tej przejrzystości spoczywa również na państwach członkowskich. Procedura komitologii realizowana jest przez ekspertów krajowych, tymczasem wiele wskazuje na to, że owi eksperci nie uwzględniają stanowiska swojego rządu w działaniach podejmowanych w ramach komitologii (przykładem jest dyrektywa ptasia z 1979 r., do której eksperci dołączyli załączniki techniczne już po tym, jak ministrowie zaakceptowali samą dyrektywę na forum Rady).

| 5.2 | Należy podkreślić znaczenie uproszczenia dla konsumentów, przedsiębiorstw, partnerów społecznych i innych zainteresowanych stron. Sprzeczności między krajowymi przepisami wykonawczymi i pierwotnymi dyrektywami WE, na których przepisy te zostały oparte, powodują znaczne zwiększenie liczby spraw rozpatrywanych przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości (ETS). Zadaniem Trybunału jest wprawdzie wykładnia przepisów, jednak coraz częściej musi on uzupełniać unormowania, które wydają się przeoczone, lub też interweniować w przypadku, gdy konieczność jednomyślnego stanowienia przez Radę uniemożliwiła przyjęcie odpowiedniego aktu, np. w sprawach podatkowych. Problemem jest jednak fakt, że ETS coraz częściej odgrywa rolę uczestnika politycznego procesu decyzyjnego. Do tego zaś brak Trybunałowi jasnej politycznej podstawy, nie mówiąc o tym, że rola taka wykracza poza zakres jego kompetencji. Podejmuje on zatem decyzje, które powinny należeć do demokratycznie wybranych organów. |
| --- | --- |

5.2

Należy podkreślić znaczenie uproszczenia dla konsumentów, przedsiębiorstw, partnerów społecznych i innych zainteresowanych stron. Sprzeczności między krajowymi przepisami wykonawczymi i pierwotnymi dyrektywami WE, na których przepisy te zostały oparte, powodują znaczne zwiększenie liczby spraw rozpatrywanych przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości (ETS). Zadaniem Trybunału jest wprawdzie wykładnia przepisów, jednak coraz częściej musi on uzupełniać unormowania, które wydają się przeoczone, lub też interweniować w przypadku, gdy konieczność jednomyślnego stanowienia przez Radę uniemożliwiła przyjęcie odpowiedniego aktu, np. w sprawach podatkowych. Problemem jest jednak fakt, że ETS coraz częściej odgrywa rolę uczestnika politycznego procesu decyzyjnego. Do tego zaś brak Trybunałowi jasnej politycznej podstawy, nie mówiąc o tym, że rola taka wykracza poza zakres jego kompetencji. Podejmuje on zatem decyzje, które powinny należeć do demokratycznie wybranych organów.

| 5.3 | EKES przyjmuje do wiadomości wysiłki podjęte przez samą Komisję, których efektem było kilkaset uchylonych aktów i deklaracji o utracie mocy, co powinno przyczynić się do znaczącego ograniczenia rozmiarów acquis. Nie musi to jednak oznaczać ograniczenia obciążeń dla przedsiębiorstw, pracowników, konsumentów oraz pozostałych zainteresowanych stron. Komitet zauważa, że nadal istnieją dziedziny, w których niezbędne jest ustanowienie kolejnych przepisów na szczeblu UE w celu ochrony środowiska naturalnego oraz praw pracowników, konsumentów i grup mniej uprzywilejowanych (takich jak osoby niepełnosprawne lub inne mniejszości) i zagwarantowania im pełnego dostępu do korzyści związanych z jednolitym rynkiem. |
| --- | --- |

5.3

EKES przyjmuje do wiadomości wysiłki podjęte przez samą Komisję, których efektem było kilkaset uchylonych aktów i deklaracji o utracie mocy, co powinno przyczynić się do znaczącego ograniczenia rozmiarów acquis. Nie musi to jednak oznaczać ograniczenia obciążeń dla przedsiębiorstw, pracowników, konsumentów oraz pozostałych zainteresowanych stron. Komitet zauważa, że nadal istnieją dziedziny, w których niezbędne jest ustanowienie kolejnych przepisów na szczeblu UE w celu ochrony środowiska naturalnego oraz praw pracowników, konsumentów i grup mniej uprzywilejowanych (takich jak osoby niepełnosprawne lub inne mniejszości) i zagwarantowania im pełnego dostępu do korzyści związanych z jednolitym rynkiem.

| 5.3.1 | Z drugiej strony, najczęstszym ze stosowanych dotychczas zabiegów była aktualizacja. Chociaż umożliwia ona wprowadzenie niezbędnych zmian, nie zawsze udaje się przy tej okazji doprowadzić do uproszczenia. wręcz przeciwnie, niekiedy nakładane są środki, tak że stare i nowe uregulowania istnieją obok siebie w niektórych państwach członkowskich, co powoduje zagubienie zainteresowanych podmiotów. Podmioty wprowadzające prawo w państwach członkowskich mogą mieć wątpliwości co do tego, czy działają zgodnie z instytucjami prawnymi. |
| --- | --- |

5.3.1

Z drugiej strony, najczęstszym ze stosowanych dotychczas zabiegów była aktualizacja. Chociaż umożliwia ona wprowadzenie niezbędnych zmian, nie zawsze udaje się przy tej okazji doprowadzić do uproszczenia. wręcz przeciwnie, niekiedy nakładane są środki, tak że stare i nowe uregulowania istnieją obok siebie w niektórych państwach członkowskich, co powoduje zagubienie zainteresowanych podmiotów. Podmioty wprowadzające prawo w państwach członkowskich mogą mieć wątpliwości co do tego, czy działają zgodnie z instytucjami prawnymi.

| 5.3.2 | Instrumenty uproszczenia przewidziane w poszczególnych projektach uproszczenia zawartych w programie obrotowym powinny zostać dokładnie określone w odpowiednim uzasadnieniu, a we właściwych przypadkach także w dołączonej ocenie wpływu. Służby Komisji powinny uważnie monitorować proces rozpatrywania tych projektów w ramach międzyinstytucjonalnej procedury decyzyjnej w celu upewnienia się, że nie zostaną one pozbawione elementów służących uproszczeniu, zgodnie z wymogami porozumień międzyinstytucjonalnych (w sprawie techniki kodyfikacji (14), techniki przekształcania (15) oraz lepszego stanowienia prawa (16)). |
| --- | --- |

5.3.2

Instrumenty uproszczenia przewidziane w poszczególnych projektach uproszczenia zawartych w programie obrotowym powinny zostać dokładnie określone w odpowiednim uzasadnieniu, a we właściwych przypadkach także w dołączonej ocenie wpływu. Służby Komisji powinny uważnie monitorować proces rozpatrywania tych projektów w ramach międzyinstytucjonalnej procedury decyzyjnej w celu upewnienia się, że nie zostaną one pozbawione elementów służących uproszczeniu, zgodnie z wymogami porozumień międzyinstytucjonalnych (w sprawie techniki kodyfikacji (14), techniki przekształcania (15) oraz lepszego stanowienia prawa (16)).

| 5.4 | Komitet ponownie zwraca uwagę na długą serię opinii poświęconych potrzebie poprawy otoczenia regulacyjnego oraz uproszczenia, w szczególności na najnowszą opinię w sprawie lepszego stanowienia prawa
   (17) przyjętą na wniosek prezydencji brytyjskiej o sporządzenie opinii rozpoznawczej. |
| --- | --- |

5.4

Komitet ponownie zwraca uwagę na długą serię opinii poświęconych potrzebie poprawy otoczenia regulacyjnego oraz uproszczenia, w szczególności na najnowszą opinię w sprawie lepszego stanowienia prawa
   (17) przyjętą na wniosek prezydencji brytyjskiej o sporządzenie opinii rozpoznawczej.

| 5.5 | Komitet ponownie przywołuje często wyrażany postulat dotyczący kontynuacji procesu poprawy otoczenia regulacyjnego oraz uproszczenia, zgodnie z deklaracją sześciu prezydencji (18). |
| --- | --- |

5.5

Komitet ponownie przywołuje często wyrażany postulat dotyczący kontynuacji procesu poprawy otoczenia regulacyjnego oraz uproszczenia, zgodnie z deklaracją sześciu prezydencji (18).

Bruksela, 5 lipca 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  COM(2005) 97 z 16.3.2005

1

(2)  DzU C 321 z 31.12.2003

2

(3)  DzU C 321 z 31.12.2003.

3

(4)  DzU C 321 z 31.12.2003.

4

(5)  Raport informacyjny „Aktualny stan współregulacji i samoregulacji na jednolitym rynku” CESE 1182/2004 fin, 11.1.2005, sprawozdawca: Bruno Vever.

5

Aktualny stan współregulacji i samoregulacji na jednolitym rynku

(6)  Wspólne oświadczenie prezydencji irlandzkiej, holenderskiej, luksemburskiej, brytyjskiej, austriackiej i fińskiej.

6

(7)  2007: Niemcy: styczeń-czerwiec; Portugalia: lipiec-grudzień; 2008: Słowenia: styczeń-czerwiec; Francja: lipiec-grudzień.

7

(8)  A6-0080/2006, przyjęty 16 maja 2006 r.

8

(9)  Raport informacyjny „Aktualny stan współregulacji i samoregulacji na jednolitym rynku” CESE 1182/2004 fin, 11.1.2005, sprawozdawca: Bruno Vever.

9

Aktualny stan współregulacji i samoregulacji na jednolitym rynku

(10)  Plan działania na rzecz uproszczenia i udoskonalenia otoczenia regulacyjnego COM(2002) 278 końcowy oraz Ujednolicenie acquis communautaire COM(2001) 645 końcowy.

10

(11)  Komisja proponuje przedstawienie inicjatywy w dziedzinie e-administracji wraz z uruchomieniem planu działania w zakresie e-administracji w 2006 r.

11

(12)  Uregulowania powinny być proporcjonalne do celów, które mają zostać osiągnięte.

12

(13)  DzU C 125, 27.5.2002 r.

13

DzU C 14, 16.1.2001 r.

(14)  DzU C 102 z 4.4.1996

14

(15)  DzU C 77 z 28.3.2002

15

(16)  DzU C 321 z 31.12.2003

16

(17)  CESE 1068/2005, DzU C 24 z 31.1.2006, sprawozdawca Daniel Retureau.

17

(18)  Przyspieszenie reformy regulacyjnej w Europie — wspólne oświadczenie prezydencji irlandzkiej, holenderskiej, luksemburskiej, brytyjskiej, austriackiej i fińskiej z dnia 7 grudnia 2004 r.

18

---

| 16.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 309/22 |
| --- | --- | --- | --- |

16.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 309/22

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku

COM(2005) 608 końcowy — 2005/0246 (COD)

(2006/C 309/05)

Dnia 17 stycznia 2006 r. Rada, działając na podstawie art. 95 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 31 maja 2006 r. Sprawozdawcą był Umberto BURANI.

Na 428. sesji plenarnej w dniach 5 — 6 lipca 2006 r. (posiedzenie z dnia 5 lipca 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął następującą opinię stosunkiem głosów 152 do 1, 3 osoby wstrzymały się od głosu:

1.   Wprowadzenie: zasady leżące u podstaw nowego kodeksu

| 1.1 | Jednym z priorytetów programu działania dla służb celnych we Wspólnocie (Customs 2007), zatwierdzonego przez Radę w 2002 r., jest pełna reforma obecnego Wspólnotowego kodeksu celnego [rozporządzenie Rady (EWG) nr 2913/92], który stał się przestarzały w związku ze zmianami rynkowymi i technologicznymi, przyjęciem traktatów, a przede wszystkim rozszerzeniem UE. |
| --- | --- |

1.1

Jednym z priorytetów programu działania dla służb celnych we Wspólnocie (Customs 2007), zatwierdzonego przez Radę w 2002 r., jest pełna reforma obecnego Wspólnotowego kodeksu celnego [rozporządzenie Rady (EWG) nr 2913/92], który stał się przestarzały w związku ze zmianami rynkowymi i technologicznymi, przyjęciem traktatów, a przede wszystkim rozszerzeniem UE.

| 1.2 | Pomysł, aby zaproponować całkowicie zmieniony kodeks, wynika ze stwierdzenia, że poprzedni kodeks, który wciąż obowiązuje, „nie nadąża [...] ani za radykalnymi zmianami środowiska, w którym prowadzony jest handel międzynarodowy, [...] ani za zmianami w zakresie prac celnych”. Omawiany wniosek jest spójny z polityką wspólnotową, w szczególności z zasadami rynku wewnętrznego i ochrony konsumentów oraz ze strategią lizbońską, i stanowi podstawę późniejszych działań, których celem jest racjonalizacja systemów i procedur celnych oraz dostosowanie zasad zgodnie z tworzeniem wspólnych norm rządzących systemami informatycznymi państw członkowskich. |
| --- | --- |

1.2

Pomysł, aby zaproponować całkowicie zmieniony kodeks, wynika ze stwierdzenia, że poprzedni kodeks, który wciąż obowiązuje, „nie nadąża [...] ani za radykalnymi zmianami środowiska, w którym prowadzony jest handel międzynarodowy, [...] ani za zmianami w zakresie prac celnych”. Omawiany wniosek jest spójny z polityką wspólnotową, w szczególności z zasadami rynku wewnętrznego i ochrony konsumentów oraz ze strategią lizbońską, i stanowi podstawę późniejszych działań, których celem jest racjonalizacja systemów i procedur celnych oraz dostosowanie zasad zgodnie z tworzeniem wspólnych norm rządzących systemami informatycznymi państw członkowskich.

| 1.2.1 | W opinii Komisji wszystkie te działania pozwolą wdrożyć wytyczne Rady w dziedzinie administracji on-line, przestrzegać zobowiązania do „lepszego stanowienia prawa” i zrealizować szereg konkretnych celów, między innymi zwiększyć bezpieczeństwo na granicach zewnętrznych, zmniejszyć ryzyko nadużyć i poprawić spójność z innymi obszarami polityki wspólnotowej, w szczególności z polityką podatkową. |
| --- | --- |

1.2.1

W opinii Komisji wszystkie te działania pozwolą wdrożyć wytyczne Rady w dziedzinie administracji on-line, przestrzegać zobowiązania do „lepszego stanowienia prawa” i zrealizować szereg konkretnych celów, między innymi zwiększyć bezpieczeństwo na granicach zewnętrznych, zmniejszyć ryzyko nadużyć i poprawić spójność z innymi obszarami polityki wspólnotowej, w szczególności z polityką podatkową.

| 1.3 | Nowy kodeks wpisuje się w kontekst strategii lizbońskiej, której celem jest „uczynienie Europy bardziej atrakcyjnym miejscem do inwestowania i pracy”. Ponadto jest zgodny z propozycjami utworzenia uproszczonego środowiska administracyjnego (elektronicznego), przedstawionymi przez Komisję i zatwierdzonymi przez Radę w grudniu 2003 r. Zalecenie Rady przejawia się zresztą również w opracowanym równocześnie projekcie decyzji „w sprawie elektronicznego środowiska dla urzędów celnych i handlu” [COM(2005) 609 z 30 listopada 2005 r.], na temat którego Komitet wypowie się w oddzielnej opinii. |
| --- | --- |

1.3

Nowy kodeks wpisuje się w kontekst strategii lizbońskiej, której celem jest „uczynienie Europy bardziej atrakcyjnym miejscem do inwestowania i pracy”. Ponadto jest zgodny z propozycjami utworzenia uproszczonego środowiska administracyjnego (elektronicznego), przedstawionymi przez Komisję i zatwierdzonymi przez Radę w grudniu 2003 r. Zalecenie Rady przejawia się zresztą również w opracowanym równocześnie projekcie decyzji „w sprawie elektronicznego środowiska dla urzędów celnych i handlu” [COM(2005) 609 z 30 listopada 2005 r.], na temat którego Komitet wypowie się w oddzielnej opinii.

| 1.4 | Innowacyjny charakter nowego kodeksu nie dotyczy tylko jego formy lub jego modernizacji. W rzeczywistości wprowadzone zmiany na poziomie kierunków polityki celnej są o wiele bardziej istotne. W ciągu ostatnich dwudziestu lat rola służb celnych ewoluowała, pobieranie należności celnych zmniejsza się stopniowo na rzecz znacznego zwiększenia odpowiedzialności w zakresie stosowania środków pozataryfowych, zwłaszcza w dziedzinie bezpieczeństwa, kontroli nielegalnej imigracji, walki z podrabianymi towarami, praniem brudnych pieniędzy i handlem narkotykami, higieny, zdrowia, środowiska naturalnego i ochrony konsumentów, a także środków związanych z pobieraniem VAT i podatku akcyzowego. Jeżeli chodzi jednak o bezpieczeństwo, dokument Komisji nie określa wyraźnie dodatkowej roli służb celnych, to jest cennej pomocy w kontrolowaniu handlu bronią i walce z terroryzmem. Takie pominięcie znajduje odbicie w niedociągnięciach projektowych systemów informacji, które zostały przeanalizowane w pkt 3.1.3.1 poniżej. |
| --- | --- |

1.4

Innowacyjny charakter nowego kodeksu nie dotyczy tylko jego formy lub jego modernizacji. W rzeczywistości wprowadzone zmiany na poziomie kierunków polityki celnej są o wiele bardziej istotne. W ciągu ostatnich dwudziestu lat rola służb celnych ewoluowała, pobieranie należności celnych zmniejsza się stopniowo na rzecz znacznego zwiększenia odpowiedzialności w zakresie stosowania środków pozataryfowych, zwłaszcza w dziedzinie bezpieczeństwa, kontroli nielegalnej imigracji, walki z podrabianymi towarami, praniem brudnych pieniędzy i handlem narkotykami, higieny, zdrowia, środowiska naturalnego i ochrony konsumentów, a także środków związanych z pobieraniem VAT i podatku akcyzowego. Jeżeli chodzi jednak o bezpieczeństwo, dokument Komisji nie określa wyraźnie dodatkowej roli służb celnych, to jest cennej pomocy w kontrolowaniu handlu bronią i walce z terroryzmem. Takie pominięcie znajduje odbicie w niedociągnięciach projektowych systemów informacji, które zostały przeanalizowane w pkt 3.1.3.1 poniżej.

| 1.5 | Inną innowacją kodeksu jest przyjęcie zinformatyzowanych procedur. W aktualnie obowiązującym kodeksie przewidziano takie procedury. Zostały one przyjęte w prawie wszystkich państwach członkowskich, lecz ich stosowanie nie jest obowiązkowe ani dla krajowych służb celnych, ani dla użytkowników. Natomiast nowy kodeks nakłada obowiązek stosowania procedur, co jest niezbędne do docelowego wyeliminowania obiegu dokumentów papierowych — realizowanej równocześnie inicjatywy, o której mowa w punkcie 1.3. |
| --- | --- |

1.5

Inną innowacją kodeksu jest przyjęcie zinformatyzowanych procedur. W aktualnie obowiązującym kodeksie przewidziano takie procedury. Zostały one przyjęte w prawie wszystkich państwach członkowskich, lecz ich stosowanie nie jest obowiązkowe ani dla krajowych służb celnych, ani dla użytkowników. Natomiast nowy kodeks nakłada obowiązek stosowania procedur, co jest niezbędne do docelowego wyeliminowania obiegu dokumentów papierowych — realizowanej równocześnie inicjatywy, o której mowa w punkcie 1.3.

| 1.6 | Opracowanie nowego kodeksu jest zgodne z kierunkami polityki obranymi przez Komisję i procedurami przewidzianymi w dziedzinie wykonalności, przejrzystości i oceny wpływu. Komitet wyraża zadowolenie, że przeprowadzono konsultacje z zainteresowanymi sektorami społeczeństwa obywatelskiego, które wydały w znacznej mierze przychylne opinie. O ile Komitet podziela opinię Komisji w kwestii przestrzegania podstaw prawnych oraz zasad pomocniczości i proporcjonalności, zastrzega sobie jednak prawo przedstawienia kilku uwag na temat oceny wpływu w dalszej części opinii. |
| --- | --- |

1.6

Opracowanie nowego kodeksu jest zgodne z kierunkami polityki obranymi przez Komisję i procedurami przewidzianymi w dziedzinie wykonalności, przejrzystości i oceny wpływu. Komitet wyraża zadowolenie, że przeprowadzono konsultacje z zainteresowanymi sektorami społeczeństwa obywatelskiego, które wydały w znacznej mierze przychylne opinie. O ile Komitet podziela opinię Komisji w kwestii przestrzegania podstaw prawnych oraz zasad pomocniczości i proporcjonalności, zastrzega sobie jednak prawo przedstawienia kilku uwag na temat oceny wpływu w dalszej części opinii.

| 1.7 | Komisja zbadała cztery różne podejścia do tego zagadnienia, ostatecznie wybierając rozwiązanie, które przewiduje większe współdziałanie systemów informatycznych krajowych służb celnych. Zdaniem Komisji wybór ten uzasadnia konieczność poszanowania zasady pomocniczości oraz wyraźna niechęć przyjęcia przez państwa członkowskie rozwiązania opartego na scentralizowanym systemie europejskim. Komitet przyjmuje do wiadomości ten narzucony wybór, niemniej podkreśla, iż ta ostatnia opcja byłaby bardziej niezawodna, prostsza i mniej uciążliwa dla użytkowników. Zasada pomocniczości funkcjonowałaby wtedy raczej na szczeblu europejskim niż krajowym. |
| --- | --- |

1.7

Komisja zbadała cztery różne podejścia do tego zagadnienia, ostatecznie wybierając rozwiązanie, które przewiduje większe współdziałanie systemów informatycznych krajowych służb celnych. Zdaniem Komisji wybór ten uzasadnia konieczność poszanowania zasady pomocniczości oraz wyraźna niechęć przyjęcia przez państwa członkowskie rozwiązania opartego na scentralizowanym systemie europejskim. Komitet przyjmuje do wiadomości ten narzucony wybór, niemniej podkreśla, iż ta ostatnia opcja byłaby bardziej niezawodna, prostsza i mniej uciążliwa dla użytkowników. Zasada pomocniczości funkcjonowałaby wtedy raczej na szczeblu europejskim niż krajowym.

2.   Uwagi ogólne

| 2.1 | W lutym 2004 r. Komitet sporządził opinię w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny (COM(2003) 452 — 2003/0167 COD) końcowy (1), który już wtedy proponował innowacje w dziedzinie wyeliminowania obiegu dokumentów papierowych i zintegrowanego zarządzania granicami zewnętrznymi. Komitet stwierdził z zadowoleniem, że przedstawione we wniosku zasady, które wówczas poparł, zostały utrzymane w analizowanym wniosku i przejawiają się w konkretnych przepisach ponownie — generalnie rzecz ujmując — znajdujących przychylność EKES-u. |
| --- | --- |

2.1

W lutym 2004 r. Komitet sporządził opinię w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny (COM(2003) 452 — 2003/0167 COD) końcowy (1), który już wtedy proponował innowacje w dziedzinie wyeliminowania obiegu dokumentów papierowych i zintegrowanego zarządzania granicami zewnętrznymi. Komitet stwierdził z zadowoleniem, że przedstawione we wniosku zasady, które wówczas poparł, zostały utrzymane w analizowanym wniosku i przejawiają się w konkretnych przepisach ponownie — generalnie rzecz ujmując — znajdujących przychylność EKES-u.

| 2.2 | Wszystkie nowe przepisy poświęcają większą uwagę prawom i obowiązkom podmiotów gospodarczych, co znajduje między innymi odzwierciedlenie w szeregu regulacji, które uwzględniają — w razie potrzeby — ewentualne szkody, które procedury mogą spowodować. Dowodem tego podejścia jest zarówno uproszczenie przepisów, jak i połączenie operacji celnych, które z trzynastu (obecnie) zostały zredukowane do trzech (przywóz, wywóz i operacje specjalne). Ponadto dwie trzecie artykułów obowiązującego kodeksu poddano zabiegom redakcyjnym prowadzącym do ich zmiany, harmonizacji lub przeniesienia do przepisów wykonawczych, w wyniku czego ich liczba zmniejszyła się z 258 do 200. |
| --- | --- |

2.2

Wszystkie nowe przepisy poświęcają większą uwagę prawom i obowiązkom podmiotów gospodarczych, co znajduje między innymi odzwierciedlenie w szeregu regulacji, które uwzględniają — w razie potrzeby — ewentualne szkody, które procedury mogą spowodować. Dowodem tego podejścia jest zarówno uproszczenie przepisów, jak i połączenie operacji celnych, które z trzynastu (obecnie) zostały zredukowane do trzech (przywóz, wywóz i operacje specjalne). Ponadto dwie trzecie artykułów obowiązującego kodeksu poddano zabiegom redakcyjnym prowadzącym do ich zmiany, harmonizacji lub przeniesienia do przepisów wykonawczych, w wyniku czego ich liczba zmniejszyła się z 258 do 200.

| 2.2.1 | Komitet przyznaje, że Komisja wykonała subtelne i trudne zadanie, zgodnie z ogólnymi regułami jednolitego rynku i przy głębokim poszanowaniu praw i potrzeb podmiotów gospodarczych. Należy jednak zauważyć, że brak rozporządzenia wykonawczego, którego sporządzenie należy zresztą do kompetencji Komisji, pozostawia obecnie miejsce na obawy dotyczące różnych zasad. Komitet chciałby, aby nowe rozporządzenie wykonawcze zostało szybko opracowane i przyjęte. |
| --- | --- |

2.2.1

Komitet przyznaje, że Komisja wykonała subtelne i trudne zadanie, zgodnie z ogólnymi regułami jednolitego rynku i przy głębokim poszanowaniu praw i potrzeb podmiotów gospodarczych. Należy jednak zauważyć, że brak rozporządzenia wykonawczego, którego sporządzenie należy zresztą do kompetencji Komisji, pozostawia obecnie miejsce na obawy dotyczące różnych zasad. Komitet chciałby, aby nowe rozporządzenie wykonawcze zostało szybko opracowane i przyjęte.

3.   Uwagi szczegółowe

3.1   Tytuł I: Przepisy ogólne

| 3.1.1 | Art. 3 wyszczególnia terytoria krajowe, które wchodzą w skład obszaru celnego Wspólnoty. Artykuł nie wymaga żadnych szczególnych uwag, z wyjątkiem braku pewności wynikającego z ust. 3, który stanowi, że „niektóre przepisy prawa celnego mogą być stosowane poza obszarem celnym Wspólnoty w ramach przepisów szczególnych lub umów międzynarodowych”. Bezpieczeństwo prawne wyklucza możliwość powoływania się w akcie prawnym na „niektóre przepisy” bez sprecyzowania w tekście lub załączniku, o jakie przepisy chodzi. Ze względów prawnych, lecz również z powodu przejrzystości, należy bezwzględnie wyraźnie i szczegółowo określić terytoria i przepisy, które prawodawca miał na myśli. Nierzadko wyjątki i odstępstwa przyznane przy różnych okazjach i w różny sposób umykają obywatelom, lecz również ekspertom: takie wyjątki i odstępstwa są często przyczyną prawdziwego zakłócania konkurencji, czasem nawet w ujęciu długoterminowym. |
| --- | --- |

3.1.1

Art. 3 wyszczególnia terytoria krajowe, które wchodzą w skład obszaru celnego Wspólnoty. Artykuł nie wymaga żadnych szczególnych uwag, z wyjątkiem braku pewności wynikającego z ust. 3, który stanowi, że „niektóre przepisy prawa celnego mogą być stosowane poza obszarem celnym Wspólnoty w ramach przepisów szczególnych lub umów międzynarodowych”. Bezpieczeństwo prawne wyklucza możliwość powoływania się w akcie prawnym na „niektóre przepisy” bez sprecyzowania w tekście lub załączniku, o jakie przepisy chodzi. Ze względów prawnych, lecz również z powodu przejrzystości, należy bezwzględnie wyraźnie i szczegółowo określić terytoria i przepisy, które prawodawca miał na myśli. Nierzadko wyjątki i odstępstwa przyznane przy różnych okazjach i w różny sposób umykają obywatelom, lecz również ekspertom: takie wyjątki i odstępstwa są często przyczyną prawdziwego zakłócania konkurencji, czasem nawet w ujęciu długoterminowym.

| 3.1.2 | Generalnie rzecz ujmując, wymiana i ochrona danych i informacji (art. 5,6 i 7) nie wymaga żadnych szczególnych uwag w zakresie, w jakim proponowany akt prawny wpisuje się w ramy ochrony prywatności obywateli i poufności handlowej, gwarantowanych zazwyczaj przez administrację publiczną. Komitet pochwala w szczególności przepisy art. 8, zgodnie z którym administracja celna ma obowiązek udzielać informacji dotyczących stosowania przepisów prawa celnego i promować przejrzystość przez bezpłatne udostępnianie podmiotom gospodarczym — za pośrednictwem internetu — aktów prawnych, decyzji administracyjnych i formularzy wniosków. |
| --- | --- |

3.1.2

Generalnie rzecz ujmując, wymiana i ochrona danych i informacji (art. 5,6 i 7) nie wymaga żadnych szczególnych uwag w zakresie, w jakim proponowany akt prawny wpisuje się w ramy ochrony prywatności obywateli i poufności handlowej, gwarantowanych zazwyczaj przez administrację publiczną. Komitet pochwala w szczególności przepisy art. 8, zgodnie z którym administracja celna ma obowiązek udzielać informacji dotyczących stosowania przepisów prawa celnego i promować przejrzystość przez bezpłatne udostępnianie podmiotom gospodarczym — za pośrednictwem internetu — aktów prawnych, decyzji administracyjnych i formularzy wniosków.

| 3.1.2.1 | Natomiast art. 5 ust. 1, który nakłada obowiązek przyjęcia procedur elektronicznych w odniesieniu do wszelkiej wymiany danych, dokumentów, decyzji lub powiadomień między podmiotami gospodarczymi a administracją celną, wymaga szczególnej uwagi. Przepis, który nie budzi zastrzeżeń w przypadku przedsiębiorstw lub podmiotów zawodowych, może prowadzić do powstania trudności, jeżeli importer (lub rzadziej eksporter) niekoniecznie jest „podmiotem gospodarczym”, lecz osobą fizyczną. W sytuacji gdy wielkość towarów zakupionych przez internet lub na odległość w państwach trzecich stale wzrasta, problemu tego nie można uznać za drugorzędny. Komitet przyjmuje do wiadomości fakt, że sprawa ta jest obecnie rozpatrywana w ramach procedury komitologii i sugeruje, by osoby fizyczne zostały wyraźnie włączone do grupy osób upoważnionych do składania deklaracji skróconych na podstawie art. 93. Należałoby ponadto zmienić przepisy art. 94, który przewiduje, że organy celne mogą przyjąć skrócone deklaracje przywozowe w wersji papierowej wyłącznie w wyjątkowych okolicznościach. Alternatywnie lub dodatkowo można by zastanowić się nad rozszerzeniem na osoby fizyczne prawa do sporadycznego składania zgłoszenia uproszczonego (w wersji papierowej), jakie przewiduje art. 127. |
| --- | --- |

3.1.2.1

Natomiast art. 5 ust. 1, który nakłada obowiązek przyjęcia procedur elektronicznych w odniesieniu do wszelkiej wymiany danych, dokumentów, decyzji lub powiadomień między podmiotami gospodarczymi a administracją celną, wymaga szczególnej uwagi. Przepis, który nie budzi zastrzeżeń w przypadku przedsiębiorstw lub podmiotów zawodowych, może prowadzić do powstania trudności, jeżeli importer (lub rzadziej eksporter) niekoniecznie jest „podmiotem gospodarczym”, lecz osobą fizyczną. W sytuacji gdy wielkość towarów zakupionych przez internet lub na odległość w państwach trzecich stale wzrasta, problemu tego nie można uznać za drugorzędny. Komitet przyjmuje do wiadomości fakt, że sprawa ta jest obecnie rozpatrywana w ramach procedury komitologii i sugeruje, by osoby fizyczne zostały wyraźnie włączone do grupy osób upoważnionych do składania deklaracji skróconych na podstawie art. 93. Należałoby ponadto zmienić przepisy art. 94, który przewiduje, że organy celne mogą przyjąć skrócone deklaracje przywozowe w wersji papierowej wyłącznie w wyjątkowych okolicznościach. Alternatywnie lub dodatkowo można by zastanowić się nad rozszerzeniem na osoby fizyczne prawa do sporadycznego składania zgłoszenia uproszczonego (w wersji papierowej), jakie przewiduje art. 127.

| 3.1.2.2 | Jeżeli chodzi o kwestie informatyczne, lecz w ujęciu bardziej ogólnym, Komitet zwraca uwagę na wysokie koszty nowej, zintegrowanej procedury informatycznej, które trzeba pokryć w krótkim terminie, podczas gdy istotna część korzyści (zwłaszcza o charakterze jakościowym) będzie widoczna dopiero w perspektywie średnio- lub długoterminowej. Już teraz wydaje się, że niektóre państwa członkowskie wyrażają zaniepokojenie zarówno kosztami, jak i obowiązkiem przestrzegania terminów wdrożenia nowych systemów; inne — zwłaszcza kraje najbardziej zaawansowane pod względem technologii informatycznych — uważają za kosztowne przedsięwzięcie polegające na zmianie niedawno wprowadzonych systemów w celu ich dostosowania do wspólnego systemu. Komitet rozumie te obawy, których Komisja nie może ignorować, lecz wyraża opinię, że interes Europy leży w posiadaniu skutecznego i nowoczesnego systemu celnego, wartego pewnych poświęceń indywidualnych, które zostaną ewentualnie zrekompensowane przez pomoc w postaci środków, ograniczoną do konkretnych sytuacji i o należycie udokumentowanej konieczności. |
| --- | --- |

3.1.2.2

Jeżeli chodzi o kwestie informatyczne, lecz w ujęciu bardziej ogólnym, Komitet zwraca uwagę na wysokie koszty nowej, zintegrowanej procedury informatycznej, które trzeba pokryć w krótkim terminie, podczas gdy istotna część korzyści (zwłaszcza o charakterze jakościowym) będzie widoczna dopiero w perspektywie średnio- lub długoterminowej. Już teraz wydaje się, że niektóre państwa członkowskie wyrażają zaniepokojenie zarówno kosztami, jak i obowiązkiem przestrzegania terminów wdrożenia nowych systemów; inne — zwłaszcza kraje najbardziej zaawansowane pod względem technologii informatycznych — uważają za kosztowne przedsięwzięcie polegające na zmianie niedawno wprowadzonych systemów w celu ich dostosowania do wspólnego systemu. Komitet rozumie te obawy, których Komisja nie może ignorować, lecz wyraża opinię, że interes Europy leży w posiadaniu skutecznego i nowoczesnego systemu celnego, wartego pewnych poświęceń indywidualnych, które zostaną ewentualnie zrekompensowane przez pomoc w postaci środków, ograniczoną do konkretnych sytuacji i o należycie udokumentowanej konieczności.

| 3.1.3 | Art. 10 zobowiązuje państwa członkowskie do współpracy z Komisją, mającej „na celu rozwijanie, utrzymywanie i stosowanie elektronicznego systemu wspólnej rejestracji i przechowywania danych” wszystkich podmiotów i przyznanych pozwoleń. Wątpliwości, które budzi charakter i funkcjonowanie systemu, rozwiewa art. 194: każde państwo członkowskie utrzymuje własny system informacji i zapewnia jego interoperacyjność z systemami pozostałych państw członkowskich na podstawie zasad i norm wyznaczonych przez Komisję, którą wspomaga Komitet Kodeksu Celnego. Data wejścia w życie systemu została wyznaczona na 30 czerwca 2009 r. W opinii EKES-u po zapewnieniu interoperacyjności system oparty na krajowych bazach danych, które wymieniają wzajemnie informacje i aktualne wiadomości, może być nie tylko trudny do zarządzania, lecz również kosztowny. Ponadto jest raczej mało prawdopodobne, aby taki system mógł być wdrożony w przewidzianym terminie. W swojej ocenie oddziaływania Komisja szacuje dodatkowy koszt wdrożenia systemu na 40 — 50 mln euro rocznie, przy czym jest to kwota, którą wielu ekspertów uznaje za optymistyczną. |
| --- | --- |

3.1.3

Art. 10 zobowiązuje państwa członkowskie do współpracy z Komisją, mającej „na celu rozwijanie, utrzymywanie i stosowanie elektronicznego systemu wspólnej rejestracji i przechowywania danych” wszystkich podmiotów i przyznanych pozwoleń. Wątpliwości, które budzi charakter i funkcjonowanie systemu, rozwiewa art. 194: każde państwo członkowskie utrzymuje własny system informacji i zapewnia jego interoperacyjność z systemami pozostałych państw członkowskich na podstawie zasad i norm wyznaczonych przez Komisję, którą wspomaga Komitet Kodeksu Celnego. Data wejścia w życie systemu została wyznaczona na 30 czerwca 2009 r. W opinii EKES-u po zapewnieniu interoperacyjności system oparty na krajowych bazach danych, które wymieniają wzajemnie informacje i aktualne wiadomości, może być nie tylko trudny do zarządzania, lecz również kosztowny. Ponadto jest raczej mało prawdopodobne, aby taki system mógł być wdrożony w przewidzianym terminie. W swojej ocenie oddziaływania Komisja szacuje dodatkowy koszt wdrożenia systemu na 40 — 50 mln euro rocznie, przy czym jest to kwota, którą wielu ekspertów uznaje za optymistyczną.

| 3.1.3.1 | Wspomniany system zawiera jednak oczywisty i zasadniczy mankament na poziomie projektu lub — co najmniej — jego sformułowania. W istocie nie wspomniano o sformalizowanej możliwości dostępu do systemów informatycznych organów odpowiedzialnych za walkę z terroryzmem i przestępczością zorganizowaną, naturalnie w poszanowaniu norm ochrony życia prywatnego i działalności produkcyjnej. Komitet przy wielu różnych okazjach uwypuklał ten aspekt. Od wielu lat Rada kładzie nacisk na konieczność współpracy między różnymi organami, to jest policją kryminalną i finansową, służbami celnymi, wywiadem, OLAF-em i Europolem, niestety dotychczas bez większych rezultatów. |
| --- | --- |

3.1.3.1

Wspomniany system zawiera jednak oczywisty i zasadniczy mankament na poziomie projektu lub — co najmniej — jego sformułowania. W istocie nie wspomniano o sformalizowanej możliwości dostępu do systemów informatycznych organów odpowiedzialnych za walkę z terroryzmem i przestępczością zorganizowaną, naturalnie w poszanowaniu norm ochrony życia prywatnego i działalności produkcyjnej. Komitet przy wielu różnych okazjach uwypuklał ten aspekt. Od wielu lat Rada kładzie nacisk na konieczność współpracy między różnymi organami, to jest policją kryminalną i finansową, służbami celnymi, wywiadem, OLAF-em i Europolem, niestety dotychczas bez większych rezultatów.

| 3.1.4 | Art. 11 dotyczący przedstawiciela przed organami celnymi ma szczególne znaczenie. W rzeczywistości przewiduje on, że przedstawiciel może dokonywać „wszelkich czynności i formalności przewidzianych w przepisach prawa celnego” na podstawie udzielonego mandatu, w imieniu i na rzecz podmiotu gospodarczego (przedstawicielstwo bezpośrednie) lub we własnym imieniu (przedstawicielstwo pośrednie). Zgodnie z ust. 2 przedstawiciel musi mieć siedzibę na obszarze celnym Wspólnoty (żadne inne szczegóły nie zostały podane). EKES zauważa jednak, że w uzasadnieniu Komisja stwierdziła, co następuje: „Przepisy dotyczące przedstawicieli zostały zmienione, a poprzednie ograniczenia uchylone, ponieważ nie są zgodne ani z systemem elektronicznym, ani z zasadami rynku wewnętrznego”. Z powyższego stwierdzenia należy wnioskować, że przedstawiciel celny posiada wyłączne uprawnienie (paszport wspólnotowy) do prowadzenia działalności na całym terytorium Wspólnoty i w imieniu dowolnego podmiotu, bez względu na miejsce jego siedziby. Komitet uważa, że należałoby przeformułować ten artykuł, aby nadać mu bardziej precyzyjne brzmienie, być może poprzez odniesienie do odrębnych przepisów dotyczących zasad sporządzania rejestru, wykazu lub innego dokumentu, na zasadzie podobieństwa do rozwiązań przewidzianych w stosunku do upoważnionego podmiotu gospodarczego, o którym mowa w pkt 3.1.5. |
| --- | --- |

3.1.4

Art. 11 dotyczący przedstawiciela przed organami celnymi ma szczególne znaczenie. W rzeczywistości przewiduje on, że przedstawiciel może dokonywać „wszelkich czynności i formalności przewidzianych w przepisach prawa celnego” na podstawie udzielonego mandatu, w imieniu i na rzecz podmiotu gospodarczego (przedstawicielstwo bezpośrednie) lub we własnym imieniu (przedstawicielstwo pośrednie). Zgodnie z ust. 2 przedstawiciel musi mieć siedzibę na obszarze celnym Wspólnoty (żadne inne szczegóły nie zostały podane). EKES zauważa jednak, że w uzasadnieniu Komisja stwierdziła, co następuje: „Przepisy dotyczące przedstawicieli zostały zmienione, a poprzednie ograniczenia uchylone, ponieważ nie są zgodne ani z systemem elektronicznym, ani z zasadami rynku wewnętrznego”. Z powyższego stwierdzenia należy wnioskować, że przedstawiciel celny posiada wyłączne uprawnienie (paszport wspólnotowy) do prowadzenia działalności na całym terytorium Wspólnoty i w imieniu dowolnego podmiotu, bez względu na miejsce jego siedziby. Komitet uważa, że należałoby przeformułować ten artykuł, aby nadać mu bardziej precyzyjne brzmienie, być może poprzez odniesienie do odrębnych przepisów dotyczących zasad sporządzania rejestru, wykazu lub innego dokumentu, na zasadzie podobieństwa do rozwiązań przewidzianych w stosunku do upoważnionego podmiotu gospodarczego, o którym mowa w pkt 3.1.5.

| 3.1.5 | Inny interesujący przypadek dotyczy upoważnionego podmiotu gospodarczego (art. 4 i 13-16). W praktyce chodzi o przedsiębiorstwo (rzadziej o osobę fizyczną), które udziela gwarancji wiarygodności, wypłacalności i konkretnych kompetencji. Dzięki nim może zostać zatwierdzone w organach celnych państw członkowskich, aby korzystać z niektórych ułatwień dotyczących procedur i kontroli celnych. Zgodnie ze wspomnianym art. 196 Komisja zastrzega sobie prawo do sprecyzowania zasad przyznawania statusu upoważnionego podmiotu gospodarczego. Komitet zapoznał się z tymi przepisami, które zapewne zmierzają do ułatwienia handlu międzynarodowego i tworzenia klimatu sprzyjającego wymianie handlowej, lecz chciałby zwrócić uwagę, że istotną rolę w tej dziedzinie będą odgrywały warunki przyznawania statusu i zasady zmierzające do zapobiegania ewentualnym nadużyciom. Ponadto przepisy nie precyzują, czy upoważnionemu podmiotowi gospodarczemu przyznany zostanie „paszport europejski”. |
| --- | --- |

3.1.5

Inny interesujący przypadek dotyczy upoważnionego podmiotu gospodarczego (art. 4 i 13-16). W praktyce chodzi o przedsiębiorstwo (rzadziej o osobę fizyczną), które udziela gwarancji wiarygodności, wypłacalności i konkretnych kompetencji. Dzięki nim może zostać zatwierdzone w organach celnych państw członkowskich, aby korzystać z niektórych ułatwień dotyczących procedur i kontroli celnych. Zgodnie ze wspomnianym art. 196 Komisja zastrzega sobie prawo do sprecyzowania zasad przyznawania statusu upoważnionego podmiotu gospodarczego. Komitet zapoznał się z tymi przepisami, które zapewne zmierzają do ułatwienia handlu międzynarodowego i tworzenia klimatu sprzyjającego wymianie handlowej, lecz chciałby zwrócić uwagę, że istotną rolę w tej dziedzinie będą odgrywały warunki przyznawania statusu i zasady zmierzające do zapobiegania ewentualnym nadużyciom. Ponadto przepisy nie precyzują, czy upoważnionemu podmiotowi gospodarczemu przyznany zostanie „paszport europejski”.

| 3.1.6 | Przepisy art. 22 stanowią przełomowy krok w kierunku harmonizacji systemów celnych w zakresie, w jakim zobowiązują państwa członkowskie — nawet jeśli w sposób raczej luźny — do przyjęcia sankcji administracyjnych i karnych w przypadku naruszenia przepisów wspólnotowego prawa celnego. Komitet zgadza się oczywiście z koniecznością harmonizacji przepisów w tej delikatnej dziedzinie, lecz zastanawia się, w jaki sposób państwa członkowskie przyjmą próbę narzucenia zasad lub kierunków postępowania w sprawach karnych, to jest dziedzinie, w której można spodziewać się sprzeciwów lub co najmniej zastrzeżeń. |
| --- | --- |

3.1.6

Przepisy art. 22 stanowią przełomowy krok w kierunku harmonizacji systemów celnych w zakresie, w jakim zobowiązują państwa członkowskie — nawet jeśli w sposób raczej luźny — do przyjęcia sankcji administracyjnych i karnych w przypadku naruszenia przepisów wspólnotowego prawa celnego. Komitet zgadza się oczywiście z koniecznością harmonizacji przepisów w tej delikatnej dziedzinie, lecz zastanawia się, w jaki sposób państwa członkowskie przyjmą próbę narzucenia zasad lub kierunków postępowania w sprawach karnych, to jest dziedzinie, w której można spodziewać się sprzeciwów lub co najmniej zastrzeżeń.

| 3.1.7 | Art. 24, 25 i 26 dotyczą odwołań administracyjnych (art. 23 wyklucza odwołania od decyzji wydanych przez organy wymiaru sprawiedliwości), które mogą być składane zgodnie z dwuetapową procedurą: w pierwszej instancji przed organami celnymi, a następnie przed wyższą instancją, którą może być organ wymiaru sprawiedliwości lub inny organ. Jeżeli chodzi o sankcje, stosuje się ogólną zasadę solve et repete, z wyjątkiem sytuacji, w których organy celne uznają, że osoba składająca odwołanie może ponieść „nieodwracalną szkodę” w wyniku nałożonego środka. EKES z zadowoleniem przyjmuje ten przepis, który uwzględnia interesy obywateli. |
| --- | --- |

3.1.7

Art. 24, 25 i 26 dotyczą odwołań administracyjnych (art. 23 wyklucza odwołania od decyzji wydanych przez organy wymiaru sprawiedliwości), które mogą być składane zgodnie z dwuetapową procedurą: w pierwszej instancji przed organami celnymi, a następnie przed wyższą instancją, którą może być organ wymiaru sprawiedliwości lub inny organ. Jeżeli chodzi o sankcje, stosuje się ogólną zasadę solve et repete, z wyjątkiem sytuacji, w których organy celne uznają, że osoba składająca odwołanie może ponieść „nieodwracalną szkodę” w wyniku nałożonego środka. EKES z zadowoleniem przyjmuje ten przepis, który uwzględnia interesy obywateli.

| 3.1.8 | Art. 27 daje organom celnym możliwość przeprowadzenia wszelkich kontroli fizycznych, administracyjnych, księgowych lub statystycznych. Przewiduje ponadto wprowadzenie elektronicznego systemu zarządzania ryzykiem, który ma na celu „identyfikację i ocenę ryzyka oraz podjęcie niezbędnych środków zapobiegawczych”. System, który powinien zostać wprowadzony przez państwa członkowskie we współpracy z Komisją do dnia 30 czerwca 2009 r., będzie również regulowany zasadami, które Komisja wyznaczy na podstawie art. 196. Komitet pochwala jednak tę inicjatywę i wyraża nadzieję, że Komisja przeprowadziła konsultacje ze wszystkimi państwami członkowskimi i otrzymała potwierdzenie zamiaru wdrożenia systemu, który będzie prawdopodobnie kosztowny i trudny w zarządzaniu. |
| --- | --- |

3.1.8

Art. 27 daje organom celnym możliwość przeprowadzenia wszelkich kontroli fizycznych, administracyjnych, księgowych lub statystycznych. Przewiduje ponadto wprowadzenie elektronicznego systemu zarządzania ryzykiem, który ma na celu „identyfikację i ocenę ryzyka oraz podjęcie niezbędnych środków zapobiegawczych”. System, który powinien zostać wprowadzony przez państwa członkowskie we współpracy z Komisją do dnia 30 czerwca 2009 r., będzie również regulowany zasadami, które Komisja wyznaczy na podstawie art. 196. Komitet pochwala jednak tę inicjatywę i wyraża nadzieję, że Komisja przeprowadziła konsultacje ze wszystkimi państwami członkowskimi i otrzymała potwierdzenie zamiaru wdrożenia systemu, który będzie prawdopodobnie kosztowny i trudny w zarządzaniu.

| 3.1.9 | Art. 30 zwalnia z formalności i kontroli celnych bagaż podręczny i bagaż rejestrowany osób odbywających lot wewnątrzwspólnotowy lub przekraczających morze wewnątrz Wspólnoty, bez uszczerbku dla kontroli bezpieczeństwa i kontroli związanych z zakazami lub ograniczeniami wprowadzonymi przez państwa członkowskie. Jest to równoznaczne ze stwierdzeniem, że wyjątki obowiązują jedynie w krajach, które nie wprowadziły zakazów lub ograniczeń. Zważywszy, że ograniczenia istnieją zawsze i wszędzie, chociażby w przypadku towarów podlegających podatkowi akcyzowemu, w praktyce ogólna zasada jest pozbawiona sensu, a służby celne mogą kontrolować bagaże w dowolnym momencie, bez względu na fakt, czy chodzi o bagaże podręczne, czy bagaże rejestrowane. |
| --- | --- |

3.1.9

Art. 30 zwalnia z formalności i kontroli celnych bagaż podręczny i bagaż rejestrowany osób odbywających lot wewnątrzwspólnotowy lub przekraczających morze wewnątrz Wspólnoty, bez uszczerbku dla kontroli bezpieczeństwa i kontroli związanych z zakazami lub ograniczeniami wprowadzonymi przez państwa członkowskie. Jest to równoznaczne ze stwierdzeniem, że wyjątki obowiązują jedynie w krajach, które nie wprowadziły zakazów lub ograniczeń. Zważywszy, że ograniczenia istnieją zawsze i wszędzie, chociażby w przypadku towarów podlegających podatkowi akcyzowemu, w praktyce ogólna zasada jest pozbawiona sensu, a służby celne mogą kontrolować bagaże w dowolnym momencie, bez względu na fakt, czy chodzi o bagaże podręczne, czy bagaże rejestrowane.

4.   Tytuły II — VIII: Formalności i procedury celne

| 4.1 | Tytuły II — VIII dotyczą formalności i procedur celnych. W znacznym stopniu powielają one treść obowiązującego obecnie kodeksu. Komitet nie ma zamiaru przeprowadzać szczegółowej analizy tych kwestii, które były szeroko dyskutowane podczas konsultacji z zainteresowanymi stronami przed opracowaniem tekstu. Ograniczy się zatem do skomentowania kilku artykułów o szczególnym znaczeniu. |
| --- | --- |

4.1

Tytuły II — VIII dotyczą formalności i procedur celnych. W znacznym stopniu powielają one treść obowiązującego obecnie kodeksu. Komitet nie ma zamiaru przeprowadzać szczegółowej analizy tych kwestii, które były szeroko dyskutowane podczas konsultacji z zainteresowanymi stronami przed opracowaniem tekstu. Ograniczy się zatem do skomentowania kilku artykułów o szczególnym znaczeniu.

| 4.2 | Art. 55 stanowi, że dług celny powstaje również w przypadku kontrabandy lub nieregularnego przywozu (określonych jako przywóz lub wywóz „towarów będących przedmiotem zakazu lub ograniczenia w przywozie lub wywozie”): cło jest jednak należne, bez uszczerbku dla stosowania innych środków karnych lub administracyjnych. Niemniej jednak dług celny nie powstaje w przypadku przywozu fałszywej waluty i narkotyków poza obiegiem. Przepływ tego rodzaju towarów podlega oczywiście prawu karnemu z wyjątkiem przypadków, w których prawo państwa członkowskiego przewiduje, że należności celne muszą być podstawą naliczenia kar pieniężnych. Pomimo wyraźnie przeciwnej opinii Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, Komitet nie sądzi, że administracja celna musi pozbawiać się legalnego dochodu i odstępować od naliczania należności celnej — bez względu na sankcje administracyjne i karne — co najmniej w przypadku narkotyków przez ustalenie ich wartości w stosunku do ceny rynkowej. Chociaż przywóz narkotyków jest czynem przestępczym, nie zmienia to faktu, że chodzi jednak o przywóz (nielegalny). Innymi słowy Komitet rozumie wyjątek dotyczący fałszywych walut w przeciwieństwie do wyjątku dotyczącego narkotyków. |
| --- | --- |

4.2

Art. 55 stanowi, że dług celny powstaje również w przypadku kontrabandy lub nieregularnego przywozu (określonych jako przywóz lub wywóz „towarów będących przedmiotem zakazu lub ograniczenia w przywozie lub wywozie”): cło jest jednak należne, bez uszczerbku dla stosowania innych środków karnych lub administracyjnych. Niemniej jednak dług celny nie powstaje w przypadku przywozu fałszywej waluty i narkotyków poza obiegiem. Przepływ tego rodzaju towarów podlega oczywiście prawu karnemu z wyjątkiem przypadków, w których prawo państwa członkowskiego przewiduje, że należności celne muszą być podstawą naliczenia kar pieniężnych. Pomimo wyraźnie przeciwnej opinii Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, Komitet nie sądzi, że administracja celna musi pozbawiać się legalnego dochodu i odstępować od naliczania należności celnej — bez względu na sankcje administracyjne i karne — co najmniej w przypadku narkotyków przez ustalenie ich wartości w stosunku do ceny rynkowej. Chociaż przywóz narkotyków jest czynem przestępczym, nie zmienia to faktu, że chodzi jednak o przywóz (nielegalny). Innymi słowy Komitet rozumie wyjątek dotyczący fałszywych walut w przeciwieństwie do wyjątku dotyczącego narkotyków.

| 4.3 | Na podstawie art. 61 organy celne mogą udzielić podmiotowi gospodarczemu zgody na złożenie generalnej gwarancji w celu zabezpieczenia spłaty długów celnych. Ponadto art. 64 stanowi, że jedną z dopuszczalnych form gwarancji jest zobowiązanie wydane przez gwaranta, a art. 66 precyzuje, że gwarantem może być „bank lub inna uznana urzędowo instytucja finansowa akredytowana we Wspólnocie”. Przepis ten jest ważny, gdyż uznaje, że każdy bank lub każda instytucja finansowa z dowolnego państwa członkowskiego może przedstawić ważną gwarancję organom celnym innego państwa członkowskiego. Chodzi o ważną zasadę, która już obowiązuje, lecz której zastosowanie jest często utrudniane przez służby celne różnych krajów. Pozostaje jednak niejasne, co Komisja rozumie przez określenie „uznany urzędowo, akredytowany we Wspólnocie”, które w opinii Komitetu jest pleonazmem wprowadzającym jedynie zamieszanie. Banki i instytucje finansowe z siedzibą we Wspólnocie posiadają już „paszport europejski” i żadne dodatkowe sprecyzowanie nie jest potrzebne. |
| --- | --- |

4.3

Na podstawie art. 61 organy celne mogą udzielić podmiotowi gospodarczemu zgody na złożenie generalnej gwarancji w celu zabezpieczenia spłaty długów celnych. Ponadto art. 64 stanowi, że jedną z dopuszczalnych form gwarancji jest zobowiązanie wydane przez gwaranta, a art. 66 precyzuje, że gwarantem może być „bank lub inna uznana urzędowo instytucja finansowa akredytowana we Wspólnocie”. Przepis ten jest ważny, gdyż uznaje, że każdy bank lub każda instytucja finansowa z dowolnego państwa członkowskiego może przedstawić ważną gwarancję organom celnym innego państwa członkowskiego. Chodzi o ważną zasadę, która już obowiązuje, lecz której zastosowanie jest często utrudniane przez służby celne różnych krajów. Pozostaje jednak niejasne, co Komisja rozumie przez określenie „uznany urzędowo, akredytowany we Wspólnocie”, które w opinii Komitetu jest pleonazmem wprowadzającym jedynie zamieszanie. Banki i instytucje finansowe z siedzibą we Wspólnocie posiadają już „paszport europejski” i żadne dodatkowe sprecyzowanie nie jest potrzebne.

| 4.4 | Pozostając przy gwarancjach, art. 83 przewiduje, że Komisja może przyjąć szczególną procedurę w celu zabezpieczenia spłaty przez gwarantów, zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 196. Tekst nie zawiera jednak żadnych informacji na temat treści i zakresu tej szczególnej procedury. Jeżeli należy przez to rozumieć wniosek o dokonanie spłaty przez gwaranta „na pierwsze żądanie”, z pewnością nie chodzi o nic nowego w zakresie, w jakim ten rodzaj gwarancji już istnieje i został określony w innych przepisach (na przykład w rozporządzeniu UE o rachunkowości). Jeżeli natomiast chodzi o inne formuły, warto je sprecyzować, zważywszy, że koszt gwarancji różni się w zależności od ryzyka i zasad wymagalności zabezpieczenia od gwaranta. |
| --- | --- |

4.4

Pozostając przy gwarancjach, art. 83 przewiduje, że Komisja może przyjąć szczególną procedurę w celu zabezpieczenia spłaty przez gwarantów, zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 196. Tekst nie zawiera jednak żadnych informacji na temat treści i zakresu tej szczególnej procedury. Jeżeli należy przez to rozumieć wniosek o dokonanie spłaty przez gwaranta „na pierwsze żądanie”, z pewnością nie chodzi o nic nowego w zakresie, w jakim ten rodzaj gwarancji już istnieje i został określony w innych przepisach (na przykład w rozporządzeniu UE o rachunkowości). Jeżeli natomiast chodzi o inne formuły, warto je sprecyzować, zważywszy, że koszt gwarancji różni się w zależności od ryzyka i zasad wymagalności zabezpieczenia od gwaranta.

| 4.5 | Artykuł 83 przewiduje ponadto, że od długu celnego naliczane są odsetki za okres od terminu wymagalności do daty realizacji płatności. Art. 84 rozważa przypadek odwrotny, mianowicie gdy to organy celne mają dług wobec importera lub eksportera. W tym wypadku przepis wyraźnie mówi, że nie wymagane są żadne odsetki za pierwsze trzy miesiące. Komitet zaznacza z emfazą tę ewidentną i niedopuszczalną rozbieżność w traktowaniu władz publicznych i obywateli. |
| --- | --- |

4.5

Artykuł 83 przewiduje ponadto, że od długu celnego naliczane są odsetki za okres od terminu wymagalności do daty realizacji płatności. Art. 84 rozważa przypadek odwrotny, mianowicie gdy to organy celne mają dług wobec importera lub eksportera. W tym wypadku przepis wyraźnie mówi, że nie wymagane są żadne odsetki za pierwsze trzy miesiące. Komitet zaznacza z emfazą tę ewidentną i niedopuszczalną rozbieżność w traktowaniu władz publicznych i obywateli.

5.   Tytuł IX: Komitet Kodeksu Celnego i przepisy końcowe

| 5.1 | Przepisy tego tytułu mają zasadnicze znaczenie dla zrozumienia struktury kodeksu i jego zakresu. Kluczowym elementem jest art. 196, który przewiduje, że w kwestiach związanych ze stosowaniem prawa Komisję wspiera Komitet Kodeksu Celnego, zwany dalej „Komitetem”, który działa na podstawie „art. 4 i 7 decyzji 1999/468/WE, z uwzględnieniem przepisów art. 8 tej decyzji”. W praktyce oznacza to, że Komisja może podjąć decyzję we wszystkich kwestiach objętych kodeksem celnym, nawet jeżeli wspomaga ją w tym Komitet, co jest zgodne z normalną procedurą wspólnotową. O ile EKES nie ma żadnych obiekcji w tym względzie, wyraża jednak nadzieję, że zasady, które zostaną przyjęte, będą uwzględniać potrzeby użytkowników i będą dostatecznie elastyczne, aby mogły być w odpowiednim czasie dostosowane do postępu w dziedzinie techniki, technologii i celów handlowych. |
| --- | --- |

5.1

Przepisy tego tytułu mają zasadnicze znaczenie dla zrozumienia struktury kodeksu i jego zakresu. Kluczowym elementem jest art. 196, który przewiduje, że w kwestiach związanych ze stosowaniem prawa Komisję wspiera Komitet Kodeksu Celnego, zwany dalej „Komitetem”, który działa na podstawie „art. 4 i 7 decyzji 1999/468/WE, z uwzględnieniem przepisów art. 8 tej decyzji”. W praktyce oznacza to, że Komisja może podjąć decyzję we wszystkich kwestiach objętych kodeksem celnym, nawet jeżeli wspomaga ją w tym Komitet, co jest zgodne z normalną procedurą wspólnotową. O ile EKES nie ma żadnych obiekcji w tym względzie, wyraża jednak nadzieję, że zasady, które zostaną przyjęte, będą uwzględniać potrzeby użytkowników i będą dostatecznie elastyczne, aby mogły być w odpowiednim czasie dostosowane do postępu w dziedzinie techniki, technologii i celów handlowych.

| 5.2 | Na mocy uprawnień przydzielonych na podstawie wcześniej wspomnianego art. 196 Komisja może (art. 194) przyjmować środki określające:






  — | zasady i standardy interoperacyjności dla systemów celnych, |
| --- | --- | --- |

5.2

Na mocy uprawnień przydzielonych na podstawie wcześniej wspomnianego art. 196 Komisja może (art. 194) przyjmować środki określające:

—

zasady i standardy interoperacyjności dla systemów celnych,

| — | „przypadki oraz warunki wydawania przez Komisję decyzji z wnioskiem do państw członkowskich o zmianę lub cofnięcie decyzji”, |
| --- | --- |

—

„przypadki oraz warunki wydawania przez Komisję decyzji z wnioskiem do państw członkowskich o zmianę lub cofnięcie decyzji”,

| — | „wszelkie inne środki wykonawcze tam gdzie zachodzi taka potrzeba, w tym w przypadkach gdy Wspólnota wypełnia zobowiązania i obowiązki wynikające z porozumień międzynarodowych, które wymagają dostosowania przepisów Kodeksu”. |
| --- | --- |

—

„wszelkie inne środki wykonawcze tam gdzie zachodzi taka potrzeba, w tym w przypadkach gdy Wspólnota wypełnia zobowiązania i obowiązki wynikające z porozumień międzynarodowych, które wymagają dostosowania przepisów Kodeksu”.

| 5.2.1 | Uprawnienia Komisji są zatem dość szerokie i obejmują między innymi możliwość określania (tiret drugie) przypadków i warunków, w których Komisja może nałożyć na państwa członkowskie obowiązek cofnięcia lub zmiany decyzji. Komitet odnotowuje, że o ile w przypadkach przewidzianych w tiret pierwszym i trzecim Komisja pełni swoją instytucjonalną funkcję związaną z koordynacją i wykonywaniem decyzji podjętych lub zatwierdzonych przez Radę, tiret drugie nadaje jej uprawnienia, których zwyczajowo nie posiada, nawet jeżeli są one uzasadnione okolicznościami i nie budzą żadnej krytyki ze strony Komitetu. |
| --- | --- |

5.2.1

Uprawnienia Komisji są zatem dość szerokie i obejmują między innymi możliwość określania (tiret drugie) przypadków i warunków, w których Komisja może nałożyć na państwa członkowskie obowiązek cofnięcia lub zmiany decyzji. Komitet odnotowuje, że o ile w przypadkach przewidzianych w tiret pierwszym i trzecim Komisja pełni swoją instytucjonalną funkcję związaną z koordynacją i wykonywaniem decyzji podjętych lub zatwierdzonych przez Radę, tiret drugie nadaje jej uprawnienia, których zwyczajowo nie posiada, nawet jeżeli są one uzasadnione okolicznościami i nie budzą żadnej krytyki ze strony Komitetu.

| 5.2.2 | Komitet ogólnie wskazuje, że decyzja o przeprowadzaniu kontroli jakichkolwiek operacji realizowanych przez obywateli — w tym transakcji handlowych i operacji celnych — ma wpływ na swobodny handel i wynika z wyborów politycznych popieranych przez UE i państwa członkowskie w ramach ich odnośnych kompetencji. Komisja oczywiście wykonuje te decyzje. |
| --- | --- |

5.2.2

Komitet ogólnie wskazuje, że decyzja o przeprowadzaniu kontroli jakichkolwiek operacji realizowanych przez obywateli — w tym transakcji handlowych i operacji celnych — ma wpływ na swobodny handel i wynika z wyborów politycznych popieranych przez UE i państwa członkowskie w ramach ich odnośnych kompetencji. Komisja oczywiście wykonuje te decyzje.

| 5.2.3. | Komitet pragnie, aby reforma podjęta w sprawach celnych nie burzyła niezbędnej równowagi między swobodą handlu a bezpieczeństwem użytkowników i konsumentów końcowych oraz żeby była przeprowadzana z należnym poszanowaniem profesjonalizmu służb celnych i osób zatrudnionych przez importerów i eksporterów. |
| --- | --- |

5.2.3.

Komitet pragnie, aby reforma podjęta w sprawach celnych nie burzyła niezbędnej równowagi między swobodą handlu a bezpieczeństwem użytkowników i konsumentów końcowych oraz żeby była przeprowadzana z należnym poszanowaniem profesjonalizmu służb celnych i osób zatrudnionych przez importerów i eksporterów.

Bruksela, 5 lipca 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Dz.U. C 110 z 30.4.2004 (brak urzędowej wersji polskiej).

1

---

| 16.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 309/26 |
| --- | --- | --- | --- |

16.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 309/26

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie Białej księgi na temat polityki w dziedzinie usług finansowych na lata 2005-2010

COM(2005) 629 wersja ostateczna

(2006/C 309/06)

Dnia 1 grudnia 2005 r. Komisja, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie Białej księgi na temat polityki w dziedzinie usług finansowych na lata 2005-2010

Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 31 maja 2006 r. Sprawozdawcą był Edgardo Maria IOZIA.

Na 428. sesji plenarnej w dniach 5-6 lipca 2006 r. (posiedzenie z dnia 5 lipca 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, stosunkiem głosów 152 do 1 — 9 osób wstrzymało się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i propozycje

| 1.1 | EKES popiera propozycję Komisji, która zamierza poświęcić przyszłe pięć lat na „dynamiczne ujednolicenie” sektora usług finansowych poprzez stosowanie i wzmocnienie obowiązującego prawodawstwa i jednocześnie unikanie nakładania się na siebie zbyt dużej liczby przepisów wykonawczych (gold-plating) oraz poszanowanie ducha strategii lizbońskiej i specyfiki europejskiego modelu społecznego. |
| --- | --- |

1.1

EKES popiera propozycję Komisji, która zamierza poświęcić przyszłe pięć lat na „dynamiczne ujednolicenie” sektora usług finansowych poprzez stosowanie i wzmocnienie obowiązującego prawodawstwa i jednocześnie unikanie nakładania się na siebie zbyt dużej liczby przepisów wykonawczych (gold-plating) oraz poszanowanie ducha strategii lizbońskiej i specyfiki europejskiego modelu społecznego.

| 1.2 | Komitet jest również zdania, że uważna analiza roli i działalności organów kontrolnych ma zasadnicze znaczenie, gdyż zachęca do jak największego stopnia koordynacji, zgodnie z postanowieniami dotyczącymi komitetów na poziomie 3. w ramach procesu Lamfalussy'ego. |
| --- | --- |

1.2

Komitet jest również zdania, że uważna analiza roli i działalności organów kontrolnych ma zasadnicze znaczenie, gdyż zachęca do jak największego stopnia koordynacji, zgodnie z postanowieniami dotyczącymi komitetów na poziomie 3. w ramach procesu Lamfalussy'ego.

| 1.2.1 | EKES uważa, że w obecnej sytuacji przedwcześnie byłoby powoływać jeden europejski organ kontroli, który mógłby w przyszłości sprzyjać integracji rynków; niemniej jednak zdaniem Komitetu warto obecnie zasugerować władzom europejskim wyznaczenie głównego organu kontroli, mianowicie organu kraju siedziby spółki macierzystej, który byłby również odpowiedzialny za kierowanie działaniami oddziałów i spółek kontrolowanych w pozostałych państwach Unii. Korzyści takiego rozwiązania dla przedsiębiorstw działających w skali ogólnoeuropejskiej i dla konsumentów byłyby oczywiste. |
| --- | --- |

1.2.1

EKES uważa, że w obecnej sytuacji przedwcześnie byłoby powoływać jeden europejski organ kontroli, który mógłby w przyszłości sprzyjać integracji rynków; niemniej jednak zdaniem Komitetu warto obecnie zasugerować władzom europejskim wyznaczenie głównego organu kontroli, mianowicie organu kraju siedziby spółki macierzystej, który byłby również odpowiedzialny za kierowanie działaniami oddziałów i spółek kontrolowanych w pozostałych państwach Unii. Korzyści takiego rozwiązania dla przedsiębiorstw działających w skali ogólnoeuropejskiej i dla konsumentów byłyby oczywiste.

| 1.3 | Dzięki większej skuteczności transakcji finansowych operacje finansowe zajmują coraz bardziej istotne miejsce w gospodarce (chodzi o zjawisko coraz bardziej finansowego charakteru gospodarki). Zjawisko to przejawia się w dużym potencjale rozwoju gospodarczego i zatrudnienia w sektorze finansowym, ale może wywołać negatywne konsekwencje dla całościowo pojętej gospodarki. Istotna rola rynków giełdowych napędzanych przez kryterium „wartości dla akcjonariuszy” (shareholder value) może kolidować ze strategiami przemysłowymi. Presja handlowa i finansowa spoczywająca na zarządcach przedsiębiorstwa może na dłuższą metę wywołać problemy i być powodem nieprzemyślanych przejęć, które w obecnej sytuacji doprowadziły w wielu wypadkach do utraty wartości w perspektywie krótkoterminowej. |
| --- | --- |

1.3

Dzięki większej skuteczności transakcji finansowych operacje finansowe zajmują coraz bardziej istotne miejsce w gospodarce (chodzi o zjawisko coraz bardziej finansowego charakteru gospodarki). Zjawisko to przejawia się w dużym potencjale rozwoju gospodarczego i zatrudnienia w sektorze finansowym, ale może wywołać negatywne konsekwencje dla całościowo pojętej gospodarki. Istotna rola rynków giełdowych napędzanych przez kryterium „wartości dla akcjonariuszy” (shareholder value) może kolidować ze strategiami przemysłowymi. Presja handlowa i finansowa spoczywająca na zarządcach przedsiębiorstwa może na dłuższą metę wywołać problemy i być powodem nieprzemyślanych przejęć, które w obecnej sytuacji doprowadziły w wielu wypadkach do utraty wartości w perspektywie krótkoterminowej.

| 1.3.1 | Nie można jednakże zapominać, że z powodu procesu ujednolicania jesteśmy świadkami — przynajmniej w perspektywie krótko- i średnioterminowej — zmniejszenia się zatrudnienia w sektorze finansowym, co wywołuje rosnące poczucie niepewności wśród pracowników sektora. EKES kładzie nacisk na konieczność uwzględnienia konsekwencji społecznych procesu ujednolicania i wyraża życzenie, aby państwa członkowskie przyjęły odpowiednie społeczne środki osłonowe i wspierały programy szkoleń i podnoszenia kompetencji zawodowych, które są niezbędne do osiągnięcia celów przewidzianych w strategii lizbońskiej. |
| --- | --- |

1.3.1

Nie można jednakże zapominać, że z powodu procesu ujednolicania jesteśmy świadkami — przynajmniej w perspektywie krótko- i średnioterminowej — zmniejszenia się zatrudnienia w sektorze finansowym, co wywołuje rosnące poczucie niepewności wśród pracowników sektora. EKES kładzie nacisk na konieczność uwzględnienia konsekwencji społecznych procesu ujednolicania i wyraża życzenie, aby państwa członkowskie przyjęły odpowiednie społeczne środki osłonowe i wspierały programy szkoleń i podnoszenia kompetencji zawodowych, które są niezbędne do osiągnięcia celów przewidzianych w strategii lizbońskiej.

| 1.4 | EKES popiera cele uproszczenia, kodyfikacji i sprecyzowania prowadzące do „lepszego stanowienia prawa”, pochwalając w tym względzie zobowiązanie Komisji do prowadzenia w trybie ciągłym częstych i otwartych konsultacji ze wszystkimi zainteresowanymi stronami oraz do dokonywania rzetelnej oceny wpływu, uwzględniającej również wymiar społeczny i środowiskowy oraz czynniki zewnętrzne wpływające na cały system gospodarczy przed przedstawieniem wniosku. |
| --- | --- |

1.4

EKES popiera cele uproszczenia, kodyfikacji i sprecyzowania prowadzące do „lepszego stanowienia prawa”, pochwalając w tym względzie zobowiązanie Komisji do prowadzenia w trybie ciągłym częstych i otwartych konsultacji ze wszystkimi zainteresowanymi stronami oraz do dokonywania rzetelnej oceny wpływu, uwzględniającej również wymiar społeczny i środowiskowy oraz czynniki zewnętrzne wpływające na cały system gospodarczy przed przedstawieniem wniosku.

| 1.4.1 | Komitet wnosi, aby prace dotyczące planu działania w dziedzinie usług finansowych były bardziej widoczne oraz by stały się przedmiotem dyskusji poza samym kręgiem ekspertów. |
| --- | --- |

1.4.1

Komitet wnosi, aby prace dotyczące planu działania w dziedzinie usług finansowych były bardziej widoczne oraz by stały się przedmiotem dyskusji poza samym kręgiem ekspertów.

| 1.5 | EKES popiera inicjatywę Komisji polegającą na opublikowaniu komunikatu/zalecenia w sprawie przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS) w ramach działań zmierzających do pokonania obecnych przeszkód w swobodnym przepływie tych instrumentów finansowych. |
| --- | --- |

1.5

EKES popiera inicjatywę Komisji polegającą na opublikowaniu komunikatu/zalecenia w sprawie przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS) w ramach działań zmierzających do pokonania obecnych przeszkód w swobodnym przepływie tych instrumentów finansowych.

| 1.6 | Zasadnicze znaczenie będzie miało szersze upowszechnienie informacji oraz podniesienie kultury finansowej i świadomości konsumentów. Wyrażony przez Komisję zamiar podjęcia konkretnych działań wspólnie z europejskimi stowarzyszeniami konsumentów jest słuszny, lecz powinna ona wykazywać większą aktywność w stosunku do państw członkowskich i zachęcać je do wdrażania bardziej restrykcyjnych zasad angażowania zainteresowanych stron na szczeblu krajowym. EKES zgłasza gotowość współpracy przy tych inicjatywach poprzez konkretne działania w radach konsumenckich i krajowych radach społeczno-gospodarczych. |
| --- | --- |

1.6

Zasadnicze znaczenie będzie miało szersze upowszechnienie informacji oraz podniesienie kultury finansowej i świadomości konsumentów. Wyrażony przez Komisję zamiar podjęcia konkretnych działań wspólnie z europejskimi stowarzyszeniami konsumentów jest słuszny, lecz powinna ona wykazywać większą aktywność w stosunku do państw członkowskich i zachęcać je do wdrażania bardziej restrykcyjnych zasad angażowania zainteresowanych stron na szczeblu krajowym. EKES zgłasza gotowość współpracy przy tych inicjatywach poprzez konkretne działania w radach konsumenckich i krajowych radach społeczno-gospodarczych.

| 1.7 | Obecne regulacje dotyczące nadzoru, różniące się w zależności od państwa członkowskiego, nakładają na przedsiębiorstwa uciążliwe obowiązki sporządzania bilansów i udzielania informacji na temat spółek. Przyjęcie międzynarodowych standardów sprawozdawczości finansowej (MSSF) może być odpowiednią okazją do ujednolicenia na szczeblu europejskim wspomnianego obowiązku informowania. EKES podkreśla, że IASB (Rada Międzynarodowych Standardów Rachunkowości) będąca prywatnym, międzynarodowym organem normalizacyjnym nie odzwierciedla w pełni światowej sytuacji gospodarczej i życzy sobie, by otworzyła się ona na współpracę międzynarodową z innymi podmiotami, na przykład z Komisją Europejską. |
| --- | --- |

1.7

Obecne regulacje dotyczące nadzoru, różniące się w zależności od państwa członkowskiego, nakładają na przedsiębiorstwa uciążliwe obowiązki sporządzania bilansów i udzielania informacji na temat spółek. Przyjęcie międzynarodowych standardów sprawozdawczości finansowej (MSSF) może być odpowiednią okazją do ujednolicenia na szczeblu europejskim wspomnianego obowiązku informowania. EKES podkreśla, że IASB (Rada Międzynarodowych Standardów Rachunkowości) będąca prywatnym, międzynarodowym organem normalizacyjnym nie odzwierciedla w pełni światowej sytuacji gospodarczej i życzy sobie, by otworzyła się ona na współpracę międzynarodową z innymi podmiotami, na przykład z Komisją Europejską.

| 1.8 | Co się tyczy proponowanych dyrektyw w sprawie rynku usług dla osób indywidualnych, EKES zastrzega sobie prawo do zajęcia oddzielnego stanowiska odnośnie do dyrektywy w sprawie kredytów konsumpcyjnych, która powinna zostać przyjęta jak najszybciej, oraz odnośnie do dyrektywy w sprawie usług płatniczych, na której temat sporządza obecnie osobną opinię. Jeżeli zaś chodzi o dyrektywę w sprawie kredytów hipotecznych, to choć EKES popiera wyznaczone w niej cele, wyraża swoją uzasadnioną niepewność co do realnej możliwości utworzenia zintegrowanego rynku kredytów w krótkim czasie. Wreszcie EKES z zadowoleniem odniósłby się do przyjęcia dyrektywy ramowej w sprawie clearingu i rozliczeń. |
| --- | --- |

1.8

Co się tyczy proponowanych dyrektyw w sprawie rynku usług dla osób indywidualnych, EKES zastrzega sobie prawo do zajęcia oddzielnego stanowiska odnośnie do dyrektywy w sprawie kredytów konsumpcyjnych, która powinna zostać przyjęta jak najszybciej, oraz odnośnie do dyrektywy w sprawie usług płatniczych, na której temat sporządza obecnie osobną opinię. Jeżeli zaś chodzi o dyrektywę w sprawie kredytów hipotecznych, to choć EKES popiera wyznaczone w niej cele, wyraża swoją uzasadnioną niepewność co do realnej możliwości utworzenia zintegrowanego rynku kredytów w krótkim czasie. Wreszcie EKES z zadowoleniem odniósłby się do przyjęcia dyrektywy ramowej w sprawie clearingu i rozliczeń.

| 1.9 | Komisja wyraziła wątpliwości wobec faktu przyjęcia „regulacji nr 26” w dziedzinie usług finansowych. EKES przyjmuje to do wiadomości i deklaruje gotowość do przeprowadzenia oceny warunków jej skutecznego stosowania, w momencie gdy zostaną one zaproponowane, biorąc pod uwagę, że wspomniane stosowanie powinno zawsze uwzględniać interesy i rzeczywiste korzyści konsumentów. |
| --- | --- |

1.9

Komisja wyraziła wątpliwości wobec faktu przyjęcia „regulacji nr 26” w dziedzinie usług finansowych. EKES przyjmuje to do wiadomości i deklaruje gotowość do przeprowadzenia oceny warunków jej skutecznego stosowania, w momencie gdy zostaną one zaproponowane, biorąc pod uwagę, że wspomniane stosowanie powinno zawsze uwzględniać interesy i rzeczywiste korzyści konsumentów.

| 1.10 | Jeżeli chodzi o przyszłe inicjatywy, EKES podkreśla:






  — | użyteczność działania ukierunkowanego na UCITS, które zmierzałoby do ujednolicenia norm dotyczących polis typu unit-linked (związanych z jednostkami funduszów inwestycyjnych) z normami obowiązującymi w stosunku do innych produktów finansowych, |
| --- | --- | --- |

1.10

Jeżeli chodzi o przyszłe inicjatywy, EKES podkreśla:

—

użyteczność działania ukierunkowanego na UCITS, które zmierzałoby do ujednolicenia norm dotyczących polis typu unit-linked (związanych z jednostkami funduszów inwestycyjnych) z normami obowiązującymi w stosunku do innych produktów finansowych,

| — | znaczenie zagwarantowania dostępu do rachunku bankowego, |
| --- | --- |

—

znaczenie zagwarantowania dostępu do rachunku bankowego,

| — | konieczność wyeliminowania przeszkód w mobilności transgranicznych rachunków bankowych. |
| --- | --- |

—

konieczność wyeliminowania przeszkód w mobilności transgranicznych rachunków bankowych.

| 1.11 | EKES jest przekonany, że jakość norm europejskich w dziedzinach uregulowania usług finansowych jest bardzo wysoka, a UE może pretendować do roli punktu odniesienia dla wszystkich pozostałych krajów. Europa powinna rozpocząć rozmowy nie tylko z krajami najnowszej fali industrializacji (np. Indie, Brazylia, Chiny), zgodnie z propozycją Komisji, lecz również z krajami rozwijającymi się, które potrzebują znacznego wsparcia umożliwiającego rozwój rynków usług finansowych. |
| --- | --- |

1.11

EKES jest przekonany, że jakość norm europejskich w dziedzinach uregulowania usług finansowych jest bardzo wysoka, a UE może pretendować do roli punktu odniesienia dla wszystkich pozostałych krajów. Europa powinna rozpocząć rozmowy nie tylko z krajami najnowszej fali industrializacji (np. Indie, Brazylia, Chiny), zgodnie z propozycją Komisji, lecz również z krajami rozwijającymi się, które potrzebują znacznego wsparcia umożliwiającego rozwój rynków usług finansowych.

| 1.12 | EKES popiera wszystkie instytucje europejskie i krajowe w walce z przestępczością i terroryzmem. W zakresie, w jakim Komisja podkreśla konieczność pełnej i ciągłej współpracy systemu finansowego z właściwymi władzami, Komitet popiera i ponawia apel do instytucji finansowych i do właściwych władz, które powinny podawać do wiadomości, jak wykorzystano informacje uzyskane od pośredników finansowych. |
| --- | --- |

1.12

EKES popiera wszystkie instytucje europejskie i krajowe w walce z przestępczością i terroryzmem. W zakresie, w jakim Komisja podkreśla konieczność pełnej i ciągłej współpracy systemu finansowego z właściwymi władzami, Komitet popiera i ponawia apel do instytucji finansowych i do właściwych władz, które powinny podawać do wiadomości, jak wykorzystano informacje uzyskane od pośredników finansowych.

2.   Wprowadzenie

| 2.1 | Wychodząc z założenia, że skuteczny rynek finansowy jest zasadniczym elementem kontynuowania strategii rozwoju i wzrostu gospodarczego, Biała księga w sprawie polityki w dziedzinie usług finansowych na lata 2005-2010 określa kilka celów, które należy osiągnąć w ramach dążenia do dynamicznego ujednolicania przemysłu usług finansowych. Określenie „dynamiczna konsolidacja” przewija się w całym tekście białej księgi, która stawia za cel usunięcie ostatnich przeszkód w swobodnym przepływie usług finansowych i kapitału, pomimo znacznych postępów osiągniętych dzięki planowi działania w dziedzinie usług finansowych na lata 1999-2005 (FSAP). |
| --- | --- |

2.1

Wychodząc z założenia, że skuteczny rynek finansowy jest zasadniczym elementem kontynuowania strategii rozwoju i wzrostu gospodarczego, Biała księga w sprawie polityki w dziedzinie usług finansowych na lata 2005-2010 określa kilka celów, które należy osiągnąć w ramach dążenia do dynamicznego ujednolicania przemysłu usług finansowych. Określenie „dynamiczna konsolidacja” przewija się w całym tekście białej księgi, która stawia za cel usunięcie ostatnich przeszkód w swobodnym przepływie usług finansowych i kapitału, pomimo znacznych postępów osiągniętych dzięki planowi działania w dziedzinie usług finansowych na lata 1999-2005 (FSAP).

| 2.2 | Zasadnicza rola, jaką odgrywają uregulowania w funkcjonowaniu rynków finansowych, uzasadnia fakt, że w białej księdze poświęcono wiele uwagi i położono duży nacisk na konieczność wdrożenia i wzmocnienia obecnego prawodawstwa i jednocześnie uniknięcie nakładania się zbyt dużej liczby przepisów wykonawczych, w szczególności w państwach członkowskich (gold-plating). |
| --- | --- |

2.2

Zasadnicza rola, jaką odgrywają uregulowania w funkcjonowaniu rynków finansowych, uzasadnia fakt, że w białej księdze poświęcono wiele uwagi i położono duży nacisk na konieczność wdrożenia i wzmocnienia obecnego prawodawstwa i jednocześnie uniknięcie nakładania się zbyt dużej liczby przepisów wykonawczych, w szczególności w państwach członkowskich (gold-plating).

| 2.3 | Analiza ram prawnych nie może pomijać rozważań nad ograniczeniami, zadaniami i obowiązkami organów kontrolnych w UE w zakresie koordynacji: w obecnej sytuacji utrzymanie krajowej struktury kontroli może wciąż jeszcze stanowić najlepszą formę ochrony i obrony konsumentów i inwestorów, lecz nie można ignorować dwóch ważnych kwestii wynikających z tej podstawowej koncepcji. |
| --- | --- |

2.3

Analiza ram prawnych nie może pomijać rozważań nad ograniczeniami, zadaniami i obowiązkami organów kontrolnych w UE w zakresie koordynacji: w obecnej sytuacji utrzymanie krajowej struktury kontroli może wciąż jeszcze stanowić najlepszą formę ochrony i obrony konsumentów i inwestorów, lecz nie można ignorować dwóch ważnych kwestii wynikających z tej podstawowej koncepcji.

| 2.3.1 | Przeprowadzanie kontroli przy braku integracji na poziomie ponadnarodowym w znacznym stopniu ogranicza integrację rynków: w konsekwencji należy stymulować i konsolidować ścisłą współpracę między właściwymi organami państw członkowskich. Zarządzanie ryzykiem w dużych bankach europejskich działających w kilku państwach członkowskich odbywa się bowiem w sposób skonsolidowany na poziomie grupy. Organy nadzoru powinny móc dokonać prawidłowej oceny profilu ryzyka takich dużych grup europejskich. |
| --- | --- |

2.3.1

Przeprowadzanie kontroli przy braku integracji na poziomie ponadnarodowym w znacznym stopniu ogranicza integrację rynków: w konsekwencji należy stymulować i konsolidować ścisłą współpracę między właściwymi organami państw członkowskich. Zarządzanie ryzykiem w dużych bankach europejskich działających w kilku państwach członkowskich odbywa się bowiem w sposób skonsolidowany na poziomie grupy. Organy nadzoru powinny móc dokonać prawidłowej oceny profilu ryzyka takich dużych grup europejskich.

| 2.3.2 | Utrzymanie szerokich prerogatyw w dziedzinie kontroli na szczeblu krajowym nie może stanowić okazji do powstania tych przeszkód w „dynamicznej konsolidacji” na szczeblu UE, które zgodnie z białą księgą mają być stopniowo usuwane. |
| --- | --- |

2.3.2

Utrzymanie szerokich prerogatyw w dziedzinie kontroli na szczeblu krajowym nie może stanowić okazji do powstania tych przeszkód w „dynamicznej konsolidacji” na szczeblu UE, które zgodnie z białą księgą mają być stopniowo usuwane.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1 | W niedawno wydanej opinii EKES przedstawił swoje uwagi na temat Zielonej księgi w sprawie polityki usług finansowych (2005-2010). Ze względu na to, że biała księga powiela liczne propozycje zawarte w zielonej księdze, EKES przytacza skrótowo w niniejszej opinii (1) komentarze, które przedstawił przy tej okazji. |
| --- | --- |

3.1

W niedawno wydanej opinii EKES przedstawił swoje uwagi na temat Zielonej księgi w sprawie polityki usług finansowych (2005-2010). Ze względu na to, że biała księga powiela liczne propozycje zawarte w zielonej księdze, EKES przytacza skrótowo w niniejszej opinii (1) komentarze, które przedstawił przy tej okazji.

| 3.1.1 | W białej księdze podkreśla się potencjał wzrostu gospodarki i zatrudnienia w sektorze usług finansowych. Komitet uważa jednak, że należy rozważyć w sposób pogłębiony i realistyczny owo zasadnicze wstępne założenie tego dokumentu, przy jednoczesnym uwzględnieniu dobrze udokumentowanych faktów. |
| --- | --- |

3.1.1

W białej księdze podkreśla się potencjał wzrostu gospodarki i zatrudnienia w sektorze usług finansowych. Komitet uważa jednak, że należy rozważyć w sposób pogłębiony i realistyczny owo zasadnicze wstępne założenie tego dokumentu, przy jednoczesnym uwzględnieniu dobrze udokumentowanych faktów.

| 3.2 | Proces ujednolicania sektora może sprzyjać wzmocnieniu skuteczności i osiągnięciu oszczędności skali, które w ostatecznym rozrachunku będą mogły przynieść korzyści posiadaczom udziałów venture capital będących w rękach pośredników (poprzez zwiększenie rentowności zainwestowanego kapitału) i osobom korzystającym z usług finansowych (poprzez zmniejszenie kosztów tych usług). |
| --- | --- |

3.2

Proces ujednolicania sektora może sprzyjać wzmocnieniu skuteczności i osiągnięciu oszczędności skali, które w ostatecznym rozrachunku będą mogły przynieść korzyści posiadaczom udziałów venture capital będących w rękach pośredników (poprzez zwiększenie rentowności zainwestowanego kapitału) i osobom korzystającym z usług finansowych (poprzez zmniejszenie kosztów tych usług).

| 3.3 | Równocześnie szeroki wachlarz danych empirycznych wskazuje, że procesy ujednolicania prowadzą do skurczenia zatrudnienia w sektorze usług finansowych, które wywołuje rosnące poczucie niepewności wśród pracowników tego sektora. Nie można pominąć faktu, że projekty przemysłowe, które są przedstawiane przy okazji fuzji i przejęć, kładą przede wszystkim nacisk na redukcję kosztów wynikającą ze zmniejszenia kosztów pracy. W najbliższej przyszłości procesy ujednolicania będą przejawiały się w wyraźnej redukcji miejsc pracy, należy jednak przyznać, że otwierają one możliwości rozwoju innowacyjnych usług i dziedzin działalności, które z kolei będą miały pozytywny wpływ na zatrudnienie. Ograniczenie barier, które nie pozwalają dostawcom usług finansowych w pełni wykorzystywać synergii wynikających z fuzji transgranicznych, dałoby bankom możliwość świadczenia tańszych usług i wprowadzenia polityk cenowych bardziej sprzyjających klientom, co w konsekwencji sprzyjałoby wzrostowi popytu. Taka dynamika doprowadziłaby do wzrostu inwestycji przy udziale pośredników finansowych, przez co wpływałaby pozytywnie również na zatrudnienie. Takie nowe miejsca pracy, z wyjątkiem specjalnych sektorów, na przykład centrów telefonicznych i usług administracyjnych, na ogół przyciągają bardziej wykształcone i lepiej wynagradzane profile zawodowe. |
| --- | --- |

3.3

Równocześnie szeroki wachlarz danych empirycznych wskazuje, że procesy ujednolicania prowadzą do skurczenia zatrudnienia w sektorze usług finansowych, które wywołuje rosnące poczucie niepewności wśród pracowników tego sektora. Nie można pominąć faktu, że projekty przemysłowe, które są przedstawiane przy okazji fuzji i przejęć, kładą przede wszystkim nacisk na redukcję kosztów wynikającą ze zmniejszenia kosztów pracy. W najbliższej przyszłości procesy ujednolicania będą przejawiały się w wyraźnej redukcji miejsc pracy, należy jednak przyznać, że otwierają one możliwości rozwoju innowacyjnych usług i dziedzin działalności, które z kolei będą miały pozytywny wpływ na zatrudnienie. Ograniczenie barier, które nie pozwalają dostawcom usług finansowych w pełni wykorzystywać synergii wynikających z fuzji transgranicznych, dałoby bankom możliwość świadczenia tańszych usług i wprowadzenia polityk cenowych bardziej sprzyjających klientom, co w konsekwencji sprzyjałoby wzrostowi popytu. Taka dynamika doprowadziłaby do wzrostu inwestycji przy udziale pośredników finansowych, przez co wpływałaby pozytywnie również na zatrudnienie. Takie nowe miejsca pracy, z wyjątkiem specjalnych sektorów, na przykład centrów telefonicznych i usług administracyjnych, na ogół przyciągają bardziej wykształcone i lepiej wynagradzane profile zawodowe.

| 3.4 | Przyznając zatem, że ujednolicanie sektora nie wpływa negatywnie na zatrudnienie, Komitet podkreśla w szczególności fakt, że nie można pomijać milczeniem odstępu czasowego i braku ciągłości (w kwestii różnych kwalifikacji zawodowych) między redukcją zatrudnienia a utworzeniem nowych miejsc pracy. Ponieważ obecnie nie kładzie się już nacisku na zachowanie miejsc pracy, lecz na możliwość znalezienia zatrudnienia, państwa członkowskie muszą uznać za priorytet nie tylko dostępność odpowiednich społecznych środków osłonowych, lecz również wsparcie dla planów szkoleń i podnoszenia kompetencji zawodowych. |
| --- | --- |

3.4

Przyznając zatem, że ujednolicanie sektora nie wpływa negatywnie na zatrudnienie, Komitet podkreśla w szczególności fakt, że nie można pomijać milczeniem odstępu czasowego i braku ciągłości (w kwestii różnych kwalifikacji zawodowych) między redukcją zatrudnienia a utworzeniem nowych miejsc pracy. Ponieważ obecnie nie kładzie się już nacisku na zachowanie miejsc pracy, lecz na możliwość znalezienia zatrudnienia, państwa członkowskie muszą uznać za priorytet nie tylko dostępność odpowiednich społecznych środków osłonowych, lecz również wsparcie dla planów szkoleń i podnoszenia kompetencji zawodowych.

| 3.5 | Jeżeli pracownicy dostrzegą, że ich kwalifikacje i kompetencje mogą być łatwo wykorzystane nawet w kontekście gospodarczym, który ulega szybkim zmianom, chętniej zaakceptują mniejszą stabilność zatrudnienia, z którą wiąże się „dynamiczna konsolidacja” sektora. Takie stwierdzenie musi prowadzić do postrzegania kształcenia zawodowego nie tylko jako instrumentu, który pozwala ograniczyć niestabilność społeczną, lecz również jako zasadniczego i bezwzględnie koniecznego elementu długotrwałego sukcesu programu „dynamicznej konsolidacji”, a w ujęciu bardziej ogólnym, sukcesu strategii lizbońskiej, której celem jest przekształcenie gospodarki europejskiej w największą „gospodarkę opartą na wiedzy” na świecie. Należy ponadto stworzyć odpowiednią sieć ochrony społecznej, która przyczyniłaby się do ograniczenia często poważnych konsekwencji takich okresów przejściowych. |
| --- | --- |

3.5

Jeżeli pracownicy dostrzegą, że ich kwalifikacje i kompetencje mogą być łatwo wykorzystane nawet w kontekście gospodarczym, który ulega szybkim zmianom, chętniej zaakceptują mniejszą stabilność zatrudnienia, z którą wiąże się „dynamiczna konsolidacja” sektora. Takie stwierdzenie musi prowadzić do postrzegania kształcenia zawodowego nie tylko jako instrumentu, który pozwala ograniczyć niestabilność społeczną, lecz również jako zasadniczego i bezwzględnie koniecznego elementu długotrwałego sukcesu programu „dynamicznej konsolidacji”, a w ujęciu bardziej ogólnym, sukcesu strategii lizbońskiej, której celem jest przekształcenie gospodarki europejskiej w największą „gospodarkę opartą na wiedzy” na świecie. Należy ponadto stworzyć odpowiednią sieć ochrony społecznej, która przyczyniłaby się do ograniczenia często poważnych konsekwencji takich okresów przejściowych.

4.   Uwagi szczegółowe

4.1   Poprawa uregulowań

| 4.1.1 | Trzy główne zasady procesu poprawy uregulowań są następujące: uproszczenie, kodyfikacja i dążenie do precyzji. Należy podążać tą drogą, aby zapewnić spójność między środkami, ich prostym stosowaniem i jednolitością ich transpozycji. |
| --- | --- |

4.1.1

Trzy główne zasady procesu poprawy uregulowań są następujące: uproszczenie, kodyfikacja i dążenie do precyzji. Należy podążać tą drogą, aby zapewnić spójność między środkami, ich prostym stosowaniem i jednolitością ich transpozycji.

| 4.1.2 | EKES popiera wnioski Komisji dotyczące „lepszych regulacji”, w szczególności zobowiązanie do kontynuowania szeroko zakrojonych i częstych konsultacji ze wszystkimi zainteresowanymi stronami i dopilnowania, aby każdy wniosek był poprzedzony oceną wpływu skoncentrowaną na stosunku kosztów do szeroko pojętych korzyści ekonomicznych, obejmującą wymiar społeczny i środowiskowy. Za równie ważne Komitet uważa zobowiązanie dotyczące poprawy jakości aktów prawnych i czynników zewnętrznych wpływających na cały system gospodarczy, które Komisja winna podjąć wspólnie z Radą i Parlamentem. |
| --- | --- |

4.1.2

EKES popiera wnioski Komisji dotyczące „lepszych regulacji”, w szczególności zobowiązanie do kontynuowania szeroko zakrojonych i częstych konsultacji ze wszystkimi zainteresowanymi stronami i dopilnowania, aby każdy wniosek był poprzedzony oceną wpływu skoncentrowaną na stosunku kosztów do szeroko pojętych korzyści ekonomicznych, obejmującą wymiar społeczny i środowiskowy. Za równie ważne Komitet uważa zobowiązanie dotyczące poprawy jakości aktów prawnych i czynników zewnętrznych wpływających na cały system gospodarczy, które Komisja winna podjąć wspólnie z Radą i Parlamentem.

| 4.1.3 | EKES podziela stanowisko Komisji w sprawie faktu, że istotnym wyzwaniem są zarówno prawidłowa i terminowa transpozycja europejskich aktów prawnych, jak i ich późniejsze właściwe stosowanie przez 25 państw członkowskich, biorąc również pod uwagę przyszłe rozszerzenia; Komitet uznaje również za słuszny wymóg przerwania praktyki tzw. pozłacania (
  gold-plating
  ), która polega na jednostronnym wprowadzaniu dodatkowych przepisów, które są sprzeczne z zasadą jednolitego rynku. W rzeczywistości nieusprawiedliwiona rozbieżność uregulowań krajowych w dziedzinie ochrony konsumentów jest jedną z głównych przeszkód w integracji usług finansowych wewnątrz UE. |
| --- | --- |

4.1.3

EKES podziela stanowisko Komisji w sprawie faktu, że istotnym wyzwaniem są zarówno prawidłowa i terminowa transpozycja europejskich aktów prawnych, jak i ich późniejsze właściwe stosowanie przez 25 państw członkowskich, biorąc również pod uwagę przyszłe rozszerzenia; Komitet uznaje również za słuszny wymóg przerwania praktyki tzw. pozłacania (
  gold-plating
  ), która polega na jednostronnym wprowadzaniu dodatkowych przepisów, które są sprzeczne z zasadą jednolitego rynku. W rzeczywistości nieusprawiedliwiona rozbieżność uregulowań krajowych w dziedzinie ochrony konsumentów jest jedną z głównych przeszkód w integracji usług finansowych wewnątrz UE.

| 4.1.4 | EKES uważa również, że należy przeprowadzić ocenę ex-post, aby wiedzieć, czy przepisy rzeczywiście pozwoliły osiągnąć zakładane rezultaty, a rozwój rynków jest zgodny ze środkami przewidzianymi w procesie Lamfalussy'ego, przynajmniej w przypadku sektorów tymże procesem objętych. |
| --- | --- |

4.1.4

EKES uważa również, że należy przeprowadzić ocenę ex-post, aby wiedzieć, czy przepisy rzeczywiście pozwoliły osiągnąć zakładane rezultaty, a rozwój rynków jest zgodny ze środkami przewidzianymi w procesie Lamfalussy'ego, przynajmniej w przypadku sektorów tymże procesem objętych.

| 4.1.5 | Weryfikacja spójności między uregulowaniami wspólnotowymi a krajowymi musi rozpocząć się od najważniejszych sektorów lub od tych, gdzie mogą zaistnieć największe problemy z harmonizacją i ujednoliceniem przepisów, jak to ma miejsce w przypadku dystrybucji i reklamy przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS). Wzmocnienie konkurencji i skuteczności w tym sektorze oznacza również bez wątpienia większe pole manewru dla działalności handlowej i dystrybucji, które są w znacznym stopniu blokowane przez wciąż niezbyt dobrze zdefiniowane ramy regulacyjne. Inicjatywa Komisji zmierzająca do sporządzenia komunikatu/zalecenia w 2006 r. oraz Białej księgi w sprawie zarządzania aktywami w listopadzie jest zatem szczególnie pożądana. |
| --- | --- |

4.1.5

Weryfikacja spójności między uregulowaniami wspólnotowymi a krajowymi musi rozpocząć się od najważniejszych sektorów lub od tych, gdzie mogą zaistnieć największe problemy z harmonizacją i ujednoliceniem przepisów, jak to ma miejsce w przypadku dystrybucji i reklamy przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS). Wzmocnienie konkurencji i skuteczności w tym sektorze oznacza również bez wątpienia większe pole manewru dla działalności handlowej i dystrybucji, które są w znacznym stopniu blokowane przez wciąż niezbyt dobrze zdefiniowane ramy regulacyjne. Inicjatywa Komisji zmierzająca do sporządzenia komunikatu/zalecenia w 2006 r. oraz Białej księgi w sprawie zarządzania aktywami w listopadzie jest zatem szczególnie pożądana.

| 4.1.6 | Komisja zaproponuje, aby pomieścić w jednej dyrektywie 16 dyrektyw istniejących obecnie w sektorze ubezpieczeń. EKES jest przychylny do tej propozycji kodyfikacji i uważa, że stanowi ona bardzo dobry przykład, godny naśladowania również w innych dziedzinach poprzez przyjęcie aktów prawnych, które podsumowują, upraszczają i reorganizują różne dziedziny regulowane kilkoma dyrektywami. |
| --- | --- |

4.1.6

Komisja zaproponuje, aby pomieścić w jednej dyrektywie 16 dyrektyw istniejących obecnie w sektorze ubezpieczeń. EKES jest przychylny do tej propozycji kodyfikacji i uważa, że stanowi ona bardzo dobry przykład, godny naśladowania również w innych dziedzinach poprzez przyjęcie aktów prawnych, które podsumowują, upraszczają i reorganizują różne dziedziny regulowane kilkoma dyrektywami.

| 4.1.7 | EKES uważa, że po stwierdzeniu nieprawidłowej transpozycji lub nieprawidłowego stosowania przepisów europejskich użyteczne jest również wszczynanie postępowania o naruszenie, chociaż należy zauważyć, że Komisja była w ostatnim okresie pod silnym wpływem Rady i coraz rzadziej stosowała tę możliwość. |
| --- | --- |

4.1.7

EKES uważa, że po stwierdzeniu nieprawidłowej transpozycji lub nieprawidłowego stosowania przepisów europejskich użyteczne jest również wszczynanie postępowania o naruszenie, chociaż należy zauważyć, że Komisja była w ostatnim okresie pod silnym wpływem Rady i coraz rzadziej stosowała tę możliwość.

| 4.1.8 | Poprawa i racjonalizacja w sektorze detalicznych usług finansowych nie może pomijać problemu informowania, edukacji i świadomości konsumentów: chodzi bowiem o zasadnicze elementy pozwalające zapewnić maksymalną skuteczność wszelkich ram regulacyjnych. W konsekwencji szczególnie pożądany jest projekt wprowadzenia specjalnych działań na szczeblu europejskim przy udziale stowarzyszeń, które reprezentują konsumentów, oraz przedstawicieli sektora finansowego, lecz Komisja powinna się bardziej zaangażować, żeby na szczeblu krajowym tego rodzaju praktyka była — jeżeli nie obowiązkowa — to przynajmniej zdecydowanie promowana. Europejski biuletyn informacyjny adresowany do konsumentów stanowi z założenia doskonałą inicjatywę, lecz należy mieć świadomość, że narzędzia informacyjne muszą być w zasięgu konsumentów. EKES wzywa Komisję, aby zdwoiła swoje wysiłki w Radzie i Parlamencie w celu zbadania bardziej zobowiązujących form zaangażowania uczestników na szczeblu krajowym; wzór mogłyby stanowić projekty, które mają być realizowane na szczeblu europejskim. Rozwój sieci FIN-NET, która jest instrumentem znanym jak dotąd niewielkiej liczbie konsumentów, zmierza w dobrym kierunku. Mając na uwadze przyszły przegląd roli tego instrumentu, EKES zaleca zaangażowanie organizacji konsumentów i społeczeństwa obywatelskiego, a także partnerów społecznych, deklarując jednocześnie gotowość do wspierania inicjatywy na przykład poprzez konkretne działania w krajowych radach konsumentów i krajowych radach społeczno-gospodarczych. |
| --- | --- |

4.1.8

Poprawa i racjonalizacja w sektorze detalicznych usług finansowych nie może pomijać problemu informowania, edukacji i świadomości konsumentów: chodzi bowiem o zasadnicze elementy pozwalające zapewnić maksymalną skuteczność wszelkich ram regulacyjnych. W konsekwencji szczególnie pożądany jest projekt wprowadzenia specjalnych działań na szczeblu europejskim przy udziale stowarzyszeń, które reprezentują konsumentów, oraz przedstawicieli sektora finansowego, lecz Komisja powinna się bardziej zaangażować, żeby na szczeblu krajowym tego rodzaju praktyka była — jeżeli nie obowiązkowa — to przynajmniej zdecydowanie promowana. Europejski biuletyn informacyjny adresowany do konsumentów stanowi z założenia doskonałą inicjatywę, lecz należy mieć świadomość, że narzędzia informacyjne muszą być w zasięgu konsumentów. EKES wzywa Komisję, aby zdwoiła swoje wysiłki w Radzie i Parlamencie w celu zbadania bardziej zobowiązujących form zaangażowania uczestników na szczeblu krajowym; wzór mogłyby stanowić projekty, które mają być realizowane na szczeblu europejskim. Rozwój sieci FIN-NET, która jest instrumentem znanym jak dotąd niewielkiej liczbie konsumentów, zmierza w dobrym kierunku. Mając na uwadze przyszły przegląd roli tego instrumentu, EKES zaleca zaangażowanie organizacji konsumentów i społeczeństwa obywatelskiego, a także partnerów społecznych, deklarując jednocześnie gotowość do wspierania inicjatywy na przykład poprzez konkretne działania w krajowych radach konsumentów i krajowych radach społeczno-gospodarczych.

| 4.1.9 | Podczas gdy Komisja kładzie nacisk na znaczenie rozpowszechniania informacji, w szczególności wśród konsumentów, inwestorów i pracowników sektora usług finansowych, EKES uważa, że nie można pomijać kwestii języka, w jakim redagowane są dokumenty. Komisja powinna zwrócić uwagę na ten problem i podjąć wszelkie niezbędne wysiłki, aby przynajmniej najważniejsze dokumenty były dostępne w jak największej liczbie wersji językowych. |
| --- | --- |

4.1.9

Podczas gdy Komisja kładzie nacisk na znaczenie rozpowszechniania informacji, w szczególności wśród konsumentów, inwestorów i pracowników sektora usług finansowych, EKES uważa, że nie można pomijać kwestii języka, w jakim redagowane są dokumenty. Komisja powinna zwrócić uwagę na ten problem i podjąć wszelkie niezbędne wysiłki, aby przynajmniej najważniejsze dokumenty były dostępne w jak największej liczbie wersji językowych.

| 4.1.10 | EKES docenia fakt, że poświęcono uwagę konsumentom i pracownikom banków i instytucji finansowych oraz zobowiązano się do regularnych konsultacji z nimi w ważnych kwestiach. Wartość dodana osiągnięta w wyniku integracji rynków tkwi w zadowoleniu konsumenta, chociaż nie należy pomijać społecznego wpływu przyjętych decyzji. Niemniej jednak w przeszłości dyrektywy finansowe nie zawsze opierały się na tym założeniu. W uwagach przedstawionych w części „Uwagi ogólne” kładzie się szczególny nacisk na takie podejście. |
| --- | --- |

4.1.10

EKES docenia fakt, że poświęcono uwagę konsumentom i pracownikom banków i instytucji finansowych oraz zobowiązano się do regularnych konsultacji z nimi w ważnych kwestiach. Wartość dodana osiągnięta w wyniku integracji rynków tkwi w zadowoleniu konsumenta, chociaż nie należy pomijać społecznego wpływu przyjętych decyzji. Niemniej jednak w przeszłości dyrektywy finansowe nie zawsze opierały się na tym założeniu. W uwagach przedstawionych w części „Uwagi ogólne” kładzie się szczególny nacisk na takie podejście.

| 4.1.11 | Jeżeli chodzi o interakcję z innymi dziedzinami europejskiej polityki gospodarczej, EKES podkreślał już, że system VAT może dla dużych grup europejskich (2) stanowić przeszkodę w udoskonalaniu usług finansowych, i przyjmuje z zadowoleniem fakt, że Komisja wyraziła w tym względzie zamiar przedstawienia wniosku legislacyjnego. Należy niemniej zwrócić szczególną uwagę na ocenę wpływu pożądanego procesu harmonizacji VAT na gospodarkę, społeczeństwo i środowisko. W każdym razie EKES zwracał już uwagę, jak bardzo obecna sytuacja może krępować pełną integrację i całkowity rozwój rynku finansowego. EKES przypomina ponadto, że wyraźną zachętę do outsourcingu mogą stanowić niejednolite ramy podatkowe, co miałoby negatywne skutki dla zatrudnienia, jakości usług i ogólnej wiarygodności systemu. EKES chciałby, aby temat ten stał się przedmiotem uważnej refleksji, również ze względu na fakt, że niektóre wyniki w dziedzinie outsourcingu są często niezadowalające. |
| --- | --- |

4.1.11

Jeżeli chodzi o interakcję z innymi dziedzinami europejskiej polityki gospodarczej, EKES podkreślał już, że system VAT może dla dużych grup europejskich (2) stanowić przeszkodę w udoskonalaniu usług finansowych, i przyjmuje z zadowoleniem fakt, że Komisja wyraziła w tym względzie zamiar przedstawienia wniosku legislacyjnego. Należy niemniej zwrócić szczególną uwagę na ocenę wpływu pożądanego procesu harmonizacji VAT na gospodarkę, społeczeństwo i środowisko. W każdym razie EKES zwracał już uwagę, jak bardzo obecna sytuacja może krępować pełną integrację i całkowity rozwój rynku finansowego. EKES przypomina ponadto, że wyraźną zachętę do outsourcingu mogą stanowić niejednolite ramy podatkowe, co miałoby negatywne skutki dla zatrudnienia, jakości usług i ogólnej wiarygodności systemu. EKES chciałby, aby temat ten stał się przedmiotem uważnej refleksji, również ze względu na fakt, że niektóre wyniki w dziedzinie outsourcingu są często niezadowalające.

4.2   Zagwarantowanie odpowiednich ram regulacyjnych i ram kontroli

| 4.2.1 | Można z pewnością poprzeć cel polegający na zwiększeniu koordynacji między organami nadzoru rynków. Realizacji tego celu służyłoby stopniowe zwiększanie roli komitetów na poziomie 3. poprzez harmonizację kompetencji ich członków w ramach procesu Lamfalussy'ego, tak aby uzupełnić europejskie ramy regulacyjne. Takie rozwiązanie pozwoliłoby odciążyć Komisję i zmniejszyć ryzyko „pozłacania”, praktykowanego przez państwa członkowskie lub organy nadzoru. |
| --- | --- |

4.2.1

Można z pewnością poprzeć cel polegający na zwiększeniu koordynacji między organami nadzoru rynków. Realizacji tego celu służyłoby stopniowe zwiększanie roli komitetów na poziomie 3. poprzez harmonizację kompetencji ich członków w ramach procesu Lamfalussy'ego, tak aby uzupełnić europejskie ramy regulacyjne. Takie rozwiązanie pozwoliłoby odciążyć Komisję i zmniejszyć ryzyko „pozłacania”, praktykowanego przez państwa członkowskie lub organy nadzoru.

| 4.2.2 | EKES uważa, że obecnie byłoby przedwcześnie przewidywać powstanie jednego europejskiego organu nadzoru, któremu powierzono by odpowiedzialność za koordynację działań nadzorczych. Jednakże w jego opinii krajowe organy nadzoru muszą czynnie i stale współpracować oraz podejmować wysiłki zmierzające do sporządzania wspólnych kodeksów zachowania i działania. Wzrost wzajemnego zaufania, który wynikałby z takiego rozwiązania, stanowiłby pierwszy krok w kierunku zapoczątkowania procesu prowadzącego w przyszłości do utworzenia europejskiego organu nadzoru dużych grup finansowych, bankowych i ubezpieczeniowych działających w wielu państwach członkowskich. Pierwsza ważna decyzja powinna dotyczyć wyłonienia głównego urzędu kontroli w państwie, w którym spółka macierzysta ma siedzibę, odpowiedzialnego za nadzorowanie oddziałów i spółek kontrolowanych obecnych w innych krajach europejskich. Firmy międzynarodowe i organy kontroli mogłyby rzeczywiście skorzystać na jednolitym rynku, gdyż nie musiałyby w ten sposób powielać czynności związanych ze sporządzaniem bilansu i dokumentów informacyjnych przy jednoczesnym uwzględnieniu różnych uregulowań na szczeblu krajowym. |
| --- | --- |

4.2.2

EKES uważa, że obecnie byłoby przedwcześnie przewidywać powstanie jednego europejskiego organu nadzoru, któremu powierzono by odpowiedzialność za koordynację działań nadzorczych. Jednakże w jego opinii krajowe organy nadzoru muszą czynnie i stale współpracować oraz podejmować wysiłki zmierzające do sporządzania wspólnych kodeksów zachowania i działania. Wzrost wzajemnego zaufania, który wynikałby z takiego rozwiązania, stanowiłby pierwszy krok w kierunku zapoczątkowania procesu prowadzącego w przyszłości do utworzenia europejskiego organu nadzoru dużych grup finansowych, bankowych i ubezpieczeniowych działających w wielu państwach członkowskich. Pierwsza ważna decyzja powinna dotyczyć wyłonienia głównego urzędu kontroli w państwie, w którym spółka macierzysta ma siedzibę, odpowiedzialnego za nadzorowanie oddziałów i spółek kontrolowanych obecnych w innych krajach europejskich. Firmy międzynarodowe i organy kontroli mogłyby rzeczywiście skorzystać na jednolitym rynku, gdyż nie musiałyby w ten sposób powielać czynności związanych ze sporządzaniem bilansu i dokumentów informacyjnych przy jednoczesnym uwzględnieniu różnych uregulowań na szczeblu krajowym.

| 4.2.3 | Należy zachęcać do stosowania metody, która została wykorzystana na przykład w dyrektywie w sprawie nadużyć na rynku. Przedstawienie bardzo szczegółowego projektu dyrektywy umożliwiło bardzo jednolitą transpozycję w państwach członkowskich, pozostawiając jednocześnie organom regulacyjnym znaczny zakres odpowiedzialności. Zakres ten został również zachowany na szczeblu europejskim poprzez określenie konkretnych zadań, które mają zostać przekazane różnym organom nadzoru. |
| --- | --- |

4.2.3

Należy zachęcać do stosowania metody, która została wykorzystana na przykład w dyrektywie w sprawie nadużyć na rynku. Przedstawienie bardzo szczegółowego projektu dyrektywy umożliwiło bardzo jednolitą transpozycję w państwach członkowskich, pozostawiając jednocześnie organom regulacyjnym znaczny zakres odpowiedzialności. Zakres ten został również zachowany na szczeblu europejskim poprzez określenie konkretnych zadań, które mają zostać przekazane różnym organom nadzoru.

| 4.2.4 | Przyjęcie międzynarodowych standardów sprawozdawczości finansowej (MSSF) stanowiło ważny etap na drodze do ujednolicenia sprawozdań finansowych kierownictwa przedsiębiorstw i dostosowania ich do nowoczesnych standardów. Może być ono również okazją do ujednolicenia na szczeblu europejskim typów danych, które muszą być dostarczane odpowiednim organom nadzoru przez pośredników. EKES uważa, że przyjęcie MSSF nie pozwala na dalsze odkładanie lub opóźnianie realizacji tego celu, która stanowi zasadniczy warunek wstępny skutecznej koordynacji i współpracy w dziedzinie nadzoru na szczeblu europejskim. Jakkolwiek musi tu istnieć zgodność z odpowiednimi celami projektu europejskiego Solvency II. W każdym wypadku przedsiębiorstwa, które nie zharmonizowały jeszcze swojego bilansu i bilansu skonsolidowanego z MSSF, nie powinny znajdować się w gorszej sytuacji niż przedsiębiorstwa, które mają taki obowiązek. |
| --- | --- |

4.2.4

Przyjęcie międzynarodowych standardów sprawozdawczości finansowej (MSSF) stanowiło ważny etap na drodze do ujednolicenia sprawozdań finansowych kierownictwa przedsiębiorstw i dostosowania ich do nowoczesnych standardów. Może być ono również okazją do ujednolicenia na szczeblu europejskim typów danych, które muszą być dostarczane odpowiednim organom nadzoru przez pośredników. EKES uważa, że przyjęcie MSSF nie pozwala na dalsze odkładanie lub opóźnianie realizacji tego celu, która stanowi zasadniczy warunek wstępny skutecznej koordynacji i współpracy w dziedzinie nadzoru na szczeblu europejskim. Jakkolwiek musi tu istnieć zgodność z odpowiednimi celami projektu europejskiego Solvency II. W każdym wypadku przedsiębiorstwa, które nie zharmonizowały jeszcze swojego bilansu i bilansu skonsolidowanego z MSSF, nie powinny znajdować się w gorszej sytuacji niż przedsiębiorstwa, które mają taki obowiązek.

4.3   Bieżące i przyszłe inicjatywy prawodawcze

4.3.1   Bieżące inicjatywy prawodawcze

| 4.3.1.1 | Usługi bankowe dla klientów indywidualnych są przedmiotem trzech bardzo ważnych inicjatyw. Jeżeli chodzi o inicjatywę dotyczącą kredytów hipotecznych, EKES (3) wyraził już uzasadnione obawy co do rzeczywistej możliwości integracji rynku ze względu na kwestie prawne i istotne trudności, które zostały podkreślone w niedawno wydanej opinii. EKES oczekuje na wytyczne Komisji i odpowiedzi, których udzieli ona na przedstawione zarzuty. |
| --- | --- |

4.3.1.1

Usługi bankowe dla klientów indywidualnych są przedmiotem trzech bardzo ważnych inicjatyw. Jeżeli chodzi o inicjatywę dotyczącą kredytów hipotecznych, EKES (3) wyraził już uzasadnione obawy co do rzeczywistej możliwości integracji rynku ze względu na kwestie prawne i istotne trudności, które zostały podkreślone w niedawno wydanej opinii. EKES oczekuje na wytyczne Komisji i odpowiedzi, których udzieli ona na przedstawione zarzuty.

| 4.3.1.2 | Poprawki zaproponowane przez Komisję w odniesieniu do dyrektywy w sprawie kredytów konsumpcyjnych, obecnie rozważane przez Parlament, są ulepszeniem wobec poprzedniej propozycji, chociaż nie zadawalają w pełni konsumentów. EKES oczekuje wyników tych rozważań i życzy sobie, by dyrektywa ta została wkrótce przyjęta. |
| --- | --- |

4.3.1.2

Poprawki zaproponowane przez Komisję w odniesieniu do dyrektywy w sprawie kredytów konsumpcyjnych, obecnie rozważane przez Parlament, są ulepszeniem wobec poprzedniej propozycji, chociaż nie zadawalają w pełni konsumentów. EKES oczekuje wyników tych rozważań i życzy sobie, by dyrektywa ta została wkrótce przyjęta.

| 4.3.1.3 | Dyrektywa w sprawie usług płatniczych również odgrywa ważną rolę. Brak jeszcze jasności w kwestii transgranicznych usług płatniczych. System finansowy powinien podlegać regułom konkurencji, przejrzystości i porównywalności, które sformułowała DG ds. Konkurencji. Utworzenie jednolitego europejskiego obszaru płatniczego (SEPA) do 2010 r. jest celem ambitnym, który warto poprzeć, gdyż w ten sposób płatności transgraniczne będą skuteczniejsze, a konsumenci — objęci ochroną. W każdym razie należy wziąć pod uwagę fakt, że skuteczne i niedrogie systemy (na przykład system debetu bezpośredniego) funkcjonują już w niektórych państwach członkowskich. Po utworzeniu jednolitego europejskiego obszaru płatniczego będzie trzeba uwzględnić interesy użytkowników i wnieść wartość dodaną. EKES sporządza obecnie osobną opinię dotyczącą usług płatniczych, w której przedstawiona zostanie szczegółowa ocena. |
| --- | --- |

4.3.1.3

Dyrektywa w sprawie usług płatniczych również odgrywa ważną rolę. Brak jeszcze jasności w kwestii transgranicznych usług płatniczych. System finansowy powinien podlegać regułom konkurencji, przejrzystości i porównywalności, które sformułowała DG ds. Konkurencji. Utworzenie jednolitego europejskiego obszaru płatniczego (SEPA) do 2010 r. jest celem ambitnym, który warto poprzeć, gdyż w ten sposób płatności transgraniczne będą skuteczniejsze, a konsumenci — objęci ochroną. W każdym razie należy wziąć pod uwagę fakt, że skuteczne i niedrogie systemy (na przykład system debetu bezpośredniego) funkcjonują już w niektórych państwach członkowskich. Po utworzeniu jednolitego europejskiego obszaru płatniczego będzie trzeba uwzględnić interesy użytkowników i wnieść wartość dodaną. EKES sporządza obecnie osobną opinię dotyczącą usług płatniczych, w której przedstawiona zostanie szczegółowa ocena.

| 4.3.1.4 | Przegląd koncepcji dopuszczalnej wielkości udziałów, przeprowadzony w art. 16 dyrektywy bankowej i art. 15 dyrektywy ubezpieczeniowej, stanowi ważną inicjatywę, dzięki której niektóre organy nadzoru nie będą mogły krępować zrównoważonego rozwoju rynku wewnętrznego, jako pretekst podając konieczność ostrożnego zarządzania systemami finansowymi. EKES uważa, że lepsza gwarancja stabilności systemu opiera się w większym stopniu na poprawie jego skuteczności niż na nakładaniu ograniczeń w transferze działań kontroli przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

4.3.1.4

Przegląd koncepcji dopuszczalnej wielkości udziałów, przeprowadzony w art. 16 dyrektywy bankowej i art. 15 dyrektywy ubezpieczeniowej, stanowi ważną inicjatywę, dzięki której niektóre organy nadzoru nie będą mogły krępować zrównoważonego rozwoju rynku wewnętrznego, jako pretekst podając konieczność ostrożnego zarządzania systemami finansowymi. EKES uważa, że lepsza gwarancja stabilności systemu opiera się w większym stopniu na poprawie jego skuteczności niż na nakładaniu ograniczeń w transferze działań kontroli przedsiębiorstw.

| 4.3.1.5 | Jeżeli chodzi o systemy clearingu i rozliczeń, brak służących za odniesienie ram regulacyjnych przyczynił się do utrzymania się znacznego spadku wydajności i prawdziwych nadużyć. Clearing i rozliczenia transgraniczne są droższe i mniej skuteczne niż ich odpowiedniki na poziomie krajowym. EKES przychylnie przyjąłby opublikowanie dyrektywy ramowej, której celem jest zwiększenie konkurencyjności europejskich podmiotów gospodarczych, również wobec ich konkurentów międzynarodowych. Skuteczny i dobrze zorganizowany rynek przyciąga inwestycje, a Europa potrzebuje inwestorów, jeżeli nadal chce rzeczywiście realizować cele wzrostu gospodarczego i zatrudnienia. |
| --- | --- |

4.3.1.5

Jeżeli chodzi o systemy clearingu i rozliczeń, brak służących za odniesienie ram regulacyjnych przyczynił się do utrzymania się znacznego spadku wydajności i prawdziwych nadużyć. Clearing i rozliczenia transgraniczne są droższe i mniej skuteczne niż ich odpowiedniki na poziomie krajowym. EKES przychylnie przyjąłby opublikowanie dyrektywy ramowej, której celem jest zwiększenie konkurencyjności europejskich podmiotów gospodarczych, również wobec ich konkurentów międzynarodowych. Skuteczny i dobrze zorganizowany rynek przyciąga inwestycje, a Europa potrzebuje inwestorów, jeżeli nadal chce rzeczywiście realizować cele wzrostu gospodarczego i zatrudnienia.

4.3.2   Bieżące rozważania

| 4.3.2.1 | EKES podziela opinię Komisji w sprawie analizy nieuzasadnionych przeszkód w pełnym wdrożeniu transgranicznego przepływu kapitałów i inwestycji. |
| --- | --- |

4.3.2.1

EKES podziela opinię Komisji w sprawie analizy nieuzasadnionych przeszkód w pełnym wdrożeniu transgranicznego przepływu kapitałów i inwestycji.

| 4.3.2.2 | Komisja wyraziła sceptycyzm w kwestii „regulacji nr 26” w dziedzinie usług finansowych. Ponadto zasada minimalnej harmonizacji doprowadziła do zbyt wielu rozbieżności. Zasada kraju pochodzenia była doskonałym narzędziem liberalizacji i konkurencji w UE. Im większe jest wzajemne zaufanie do jakości prawa wewnętrznego obowiązującego w każdym państwie członkowskim, tym bardziej ta zasada będzie faktycznie przez nie akceptowana. W związku z tym cel dotyczący pełnej harmonizacji przepisów jest istotną siłą, która żywi i umacnia relacje zaufania, o których mowa powyżej, a które stanowią podstawę stopniowego wprowadzania wspólnej kultury. Powinno to prowadzić do harmonizacji zasadniczych klauzul umów o świadczenie usług finansowych. EKES zwraca ponadto uwagę, że dotychczas nie dostarczono żadnego dowodu (rzeczywistej) stosowalności regulacji nr 26, a Komisja powinna w każdym razie zainicjować gruntowną analizę jej stosowania. W niedawno wydanej opinii EKES stwierdził, że „[regulacja nr 26] byłaby uzasadnioną opcją w momencie stwierdzenia, po dokładnym zbadaniu przepisów i umów wszystkich 25 państw członkowskich, że »równoległy« instrument nie narusza zasad i ustawodawstwa żadnego z nich. W każdym razie rysuje się konieczność zagwarantowania, że zasady normalizacji nie będą utrudniały wprowadzania nowej oferty produktowej, a zatem by nie stały się hamulcem dla innowacji
   (4)
  ”. |
| --- | --- |

4.3.2.2

Komisja wyraziła sceptycyzm w kwestii „regulacji nr 26” w dziedzinie usług finansowych. Ponadto zasada minimalnej harmonizacji doprowadziła do zbyt wielu rozbieżności. Zasada kraju pochodzenia była doskonałym narzędziem liberalizacji i konkurencji w UE. Im większe jest wzajemne zaufanie do jakości prawa wewnętrznego obowiązującego w każdym państwie członkowskim, tym bardziej ta zasada będzie faktycznie przez nie akceptowana. W związku z tym cel dotyczący pełnej harmonizacji przepisów jest istotną siłą, która żywi i umacnia relacje zaufania, o których mowa powyżej, a które stanowią podstawę stopniowego wprowadzania wspólnej kultury. Powinno to prowadzić do harmonizacji zasadniczych klauzul umów o świadczenie usług finansowych. EKES zwraca ponadto uwagę, że dotychczas nie dostarczono żadnego dowodu (rzeczywistej) stosowalności regulacji nr 26, a Komisja powinna w każdym razie zainicjować gruntowną analizę jej stosowania. W niedawno wydanej opinii EKES stwierdził, że „[regulacja nr 26] byłaby uzasadnioną opcją w momencie stwierdzenia, po dokładnym zbadaniu przepisów i umów wszystkich 25 państw członkowskich, że »równoległy« instrument nie narusza zasad i ustawodawstwa żadnego z nich. W każdym razie rysuje się konieczność zagwarantowania, że zasady normalizacji nie będą utrudniały wprowadzania nowej oferty produktowej, a zatem by nie stały się hamulcem dla innowacji
   (4)
  ”.

4.3.3   Przyszłe inicjatywy

| 4.3.3.1 | W jednej z niedawno wydanych opinii na temat zielonej księgi (lipiec 2005 r.) EKES położył nacisk na użyteczność interwencji w stosunku do UCITS
   (5). „Fundusze inwestycyjne konkurują z produktami finansowymi, takimi jak polisy związane z jednostkami, które postrzegane są przez inwestorów jako porównywalne, chociaż mają zupełnie odmienne ramy prawne. Może to powodować zakłócenie wyboru inwestorów, mając negatywny wpływ na koszty i ryzyko dokonanych inwestycji. Komitet uważa, że problemu tego nie można rozwiązać za pomocą mniejszej konkurencji czy łagodniejszych ograniczeń i gwarancji nałożonych na fundusze inwestycyjne. Zamiast tego należy dążyć do dostosowania standardów prawnych do wyższego poziomu, dzięki czemu produkty finansowe — w rzeczywistości postrzegane jako bezpośrednia alternatywa wobec inwestycji w fundusze — podlegają wymogom prawnym porównywalnym do wymogów w zakresie tychże inwestycji”. Brak symetrii w zakresie wymogów między funduszami a polisami związanymi z jednostkami funduszów inwestycyjnych, jedynie częściowa realizacja idei paszportu europejskiego z powodu trudności, które wciąż piętrzą niektóre organy nadzoru; niedostateczna przejrzystość w sprawie kosztów, zwłaszcza wyjściowych, rozdrobnienie rynku i dość wysokie koszty — to niektóre ze wskazanych problemów. W każdym wypadku EKES wyraża zaniepokojenie rozwojem — w niektórych państwach członkowskich — funduszy z kapitałem gwarantowanym, którym nie towarzyszy żaden obowiązek zdeponowania odpowiednich funduszy własnych przez spółki zarządzające, co sprawia, że w razie szczególnie niekorzystnych zmian na rynku ochrona konsumentów może być niewystarczająca. EKES zwraca się do Komisji o usunięcie tego niedociągnięcia poprzez ustanowienie dla spółek proponujących fundusze z gwarantowanym kapitałem odpowiednich wymogów w zakresie środków własnych oraz ustalenie konkretnego i odpowiedniego poziomu nadzoru. EKES dostrzega w szczególności wysiłki zmierzające do zwiększenia skuteczności UCITS, biorąc również pod uwagę fakt, że ponieważ jest to istotny składnik struktury funduszy emerytalnych, mogą one wnieść znaczny wkład w rozwiązanie kwestii — słusznie poruszonej na początku białej księgi — finansowania dużego deficytu systemów emerytalnych, który znacznie obciąża gospodarkę większości krajów europejskich. |
| --- | --- |

4.3.3.1

W jednej z niedawno wydanych opinii na temat zielonej księgi (lipiec 2005 r.) EKES położył nacisk na użyteczność interwencji w stosunku do UCITS
   (5). „Fundusze inwestycyjne konkurują z produktami finansowymi, takimi jak polisy związane z jednostkami, które postrzegane są przez inwestorów jako porównywalne, chociaż mają zupełnie odmienne ramy prawne. Może to powodować zakłócenie wyboru inwestorów, mając negatywny wpływ na koszty i ryzyko dokonanych inwestycji. Komitet uważa, że problemu tego nie można rozwiązać za pomocą mniejszej konkurencji czy łagodniejszych ograniczeń i gwarancji nałożonych na fundusze inwestycyjne. Zamiast tego należy dążyć do dostosowania standardów prawnych do wyższego poziomu, dzięki czemu produkty finansowe — w rzeczywistości postrzegane jako bezpośrednia alternatywa wobec inwestycji w fundusze — podlegają wymogom prawnym porównywalnym do wymogów w zakresie tychże inwestycji”. Brak symetrii w zakresie wymogów między funduszami a polisami związanymi z jednostkami funduszów inwestycyjnych, jedynie częściowa realizacja idei paszportu europejskiego z powodu trudności, które wciąż piętrzą niektóre organy nadzoru; niedostateczna przejrzystość w sprawie kosztów, zwłaszcza wyjściowych, rozdrobnienie rynku i dość wysokie koszty — to niektóre ze wskazanych problemów. W każdym wypadku EKES wyraża zaniepokojenie rozwojem — w niektórych państwach członkowskich — funduszy z kapitałem gwarantowanym, którym nie towarzyszy żaden obowiązek zdeponowania odpowiednich funduszy własnych przez spółki zarządzające, co sprawia, że w razie szczególnie niekorzystnych zmian na rynku ochrona konsumentów może być niewystarczająca. EKES zwraca się do Komisji o usunięcie tego niedociągnięcia poprzez ustanowienie dla spółek proponujących fundusze z gwarantowanym kapitałem odpowiednich wymogów w zakresie środków własnych oraz ustalenie konkretnego i odpowiedniego poziomu nadzoru. EKES dostrzega w szczególności wysiłki zmierzające do zwiększenia skuteczności UCITS, biorąc również pod uwagę fakt, że ponieważ jest to istotny składnik struktury funduszy emerytalnych, mogą one wnieść znaczny wkład w rozwiązanie kwestii — słusznie poruszonej na początku białej księgi — finansowania dużego deficytu systemów emerytalnych, który znacznie obciąża gospodarkę większości krajów europejskich.

| 4.3.3.2 | EKES zgadza się z Komisją co do tego, że duże znaczenie, nie tylko gospodarcze, ma dostęp do rachunku bankowego. W nowoczesnej gospodarce fakt posiadania rachunku bankowego nadaje w rzeczywistości obywatelowi pewien rodzaj obywatelstwa gospodarczego. W niektórych krajach Unii takie prawo obywatelstwa jest uznane przez ustawodawstwo, które zobowiązuje system finansowy do zagwarantowania możliwości korzystania z podstawowych usług po minimalnych kosztach dostępu. W innych państwach przedsiębiorstwa w coraz większym stopniu otwierają się na takie zapotrzebowanie i za kilka euro miesięcznie oferują pakiet usług związanych z rachunkiem bieżącym. |
| --- | --- |

4.3.3.2

EKES zgadza się z Komisją co do tego, że duże znaczenie, nie tylko gospodarcze, ma dostęp do rachunku bankowego. W nowoczesnej gospodarce fakt posiadania rachunku bankowego nadaje w rzeczywistości obywatelowi pewien rodzaj obywatelstwa gospodarczego. W niektórych krajach Unii takie prawo obywatelstwa jest uznane przez ustawodawstwo, które zobowiązuje system finansowy do zagwarantowania możliwości korzystania z podstawowych usług po minimalnych kosztach dostępu. W innych państwach przedsiębiorstwa w coraz większym stopniu otwierają się na takie zapotrzebowanie i za kilka euro miesięcznie oferują pakiet usług związanych z rachunkiem bieżącym.

| 4.3.3.3 | Projekt wyeliminowania przeszkód w mobilności rachunków transgranicznych jest godny pochwały i może przyczynić się do zmniejszenia cen stosowanych przez banki. Biorąc pod uwagę możliwość otwarcia rachunków on-line, projekt ten może sprawić, że osiągalny stanie się cel dotyczący zapewnienia wewnątrzeuropejskiej mobilności rachunków. Nie należy jednakże zapominać, że niektórzy konsumenci nie są w stanie korzystać z technologii informacyjnych. Komisja powinna przewidzieć rozwiązanie, które będzie satysfakcjonujące również dla tych użytkowników, którzy zazwyczaj pochodzą z najmniej uprzywilejowanych klas społecznych. Należy podkreślić, że jedynie utrwalenie rzeczywistej i konstruktywnej współpracy między organami nadzoru może sprawić, że założenie to stanie się realistyczne. Realizując propozycje zawarte w białej księdze, 16 maja 2006 r. (6) Komisja postanowiła powierzyć grupie ekspertów zadanie przeanalizowania kwestii mobilności klientów w zakresie rachunków bankowych. |
| --- | --- |

4.3.3.3

Projekt wyeliminowania przeszkód w mobilności rachunków transgranicznych jest godny pochwały i może przyczynić się do zmniejszenia cen stosowanych przez banki. Biorąc pod uwagę możliwość otwarcia rachunków on-line, projekt ten może sprawić, że osiągalny stanie się cel dotyczący zapewnienia wewnątrzeuropejskiej mobilności rachunków. Nie należy jednakże zapominać, że niektórzy konsumenci nie są w stanie korzystać z technologii informacyjnych. Komisja powinna przewidzieć rozwiązanie, które będzie satysfakcjonujące również dla tych użytkowników, którzy zazwyczaj pochodzą z najmniej uprzywilejowanych klas społecznych. Należy podkreślić, że jedynie utrwalenie rzeczywistej i konstruktywnej współpracy między organami nadzoru może sprawić, że założenie to stanie się realistyczne. Realizując propozycje zawarte w białej księdze, 16 maja 2006 r. (6) Komisja postanowiła powierzyć grupie ekspertów zadanie przeanalizowania kwestii mobilności klientów w zakresie rachunków bankowych.

4.4   Wymiar zewnętrzny

| 4.4.1 | Można z pewnością poprzeć obrany przez Komisję ambitny cel, polegający na tym, by Europa odgrywała pionierską rolę w wyznaczaniu norm na skalę światową. Zgodnie z zaleceniami wydanymi z okazji rundy z Dauhy EKES pragnie ponadto, aby Europa zachęcała kraje najbardziej rozwinięte do zaangażowania się w świadczenie odpowiedniej pomocy technicznej i finansowej na rzecz krajów najsłabiej rozwiniętych; pomoc powinna dotyczyć regulacji i stosowania przyjętych norm i porozumień. Postępy na drodze do integracji międzynarodowej muszą również uwzględniać wymogi najsłabszych gospodarek, którym potrzeba inwestycji. EKES wyraża nadzieję, że Komisja należycie uwzględni takie wymogi w negocjacjach i rozmowach z gospodarkami innych krajów bardziej rozwiniętych. |
| --- | --- |

4.4.1

Można z pewnością poprzeć obrany przez Komisję ambitny cel, polegający na tym, by Europa odgrywała pionierską rolę w wyznaczaniu norm na skalę światową. Zgodnie z zaleceniami wydanymi z okazji rundy z Dauhy EKES pragnie ponadto, aby Europa zachęcała kraje najbardziej rozwinięte do zaangażowania się w świadczenie odpowiedniej pomocy technicznej i finansowej na rzecz krajów najsłabiej rozwiniętych; pomoc powinna dotyczyć regulacji i stosowania przyjętych norm i porozumień. Postępy na drodze do integracji międzynarodowej muszą również uwzględniać wymogi najsłabszych gospodarek, którym potrzeba inwestycji. EKES wyraża nadzieję, że Komisja należycie uwzględni takie wymogi w negocjacjach i rozmowach z gospodarkami innych krajów bardziej rozwiniętych.

| 4.4.2 | EKES jest czynnie zaangażowany w walkę z wykorzystywaniem systemów finansowych do celów przestępczych; popiera Komisję i pozostałe instytucje europejskie w walce z wszystkimi przejawami przestępczości, często powiązanymi z międzynarodowym terroryzmem. Przestępczość gospodarcza przejawia się w wielu postaciach, takich jak: nadużycia przedsiębiorstw i oszustwa handlowe, pranie brudnych pieniędzy, uchylanie się od płacenia podatków, korupcja. Do przeprowadzenia nielegalnej operacji przestępcy często wykorzystują kanały, którymi świadczy się usługi finansowe. EKES wzywa instytucje finansowe, aby udzielały zdecydowanej pomocy właściwym organom. Te z kolei powinny w wystarczającym stopniu reagować na zgłoszenia napływające z instytucji finansowych. Jeżeli bowiem te ostatnie zostaną dostatecznie poinformowane o działaniach podjętych w wyniku dostarczonych odpowiednim organom informacji na temat podejrzanych transakcji, będą one bardziej skłonne do kontynuowania i zwiększenia niezbędnych wysiłków. |
| --- | --- |

4.4.2

EKES jest czynnie zaangażowany w walkę z wykorzystywaniem systemów finansowych do celów przestępczych; popiera Komisję i pozostałe instytucje europejskie w walce z wszystkimi przejawami przestępczości, często powiązanymi z międzynarodowym terroryzmem. Przestępczość gospodarcza przejawia się w wielu postaciach, takich jak: nadużycia przedsiębiorstw i oszustwa handlowe, pranie brudnych pieniędzy, uchylanie się od płacenia podatków, korupcja. Do przeprowadzenia nielegalnej operacji przestępcy często wykorzystują kanały, którymi świadczy się usługi finansowe. EKES wzywa instytucje finansowe, aby udzielały zdecydowanej pomocy właściwym organom. Te z kolei powinny w wystarczającym stopniu reagować na zgłoszenia napływające z instytucji finansowych. Jeżeli bowiem te ostatnie zostaną dostatecznie poinformowane o działaniach podjętych w wyniku dostarczonych odpowiednim organom informacji na temat podejrzanych transakcji, będą one bardziej skłonne do kontynuowania i zwiększenia niezbędnych wysiłków.

Bruksela, 5 lipca 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  DzU C 65 z 17.3.2006

1

(2)  DzU C 65 z 17.3.2006

2

(3)  DzU C 65 z 17.3.2006

3

(4)  DzU C 65 z 17.3.2006

4

(5)  DzU C 110 z 17.5.2006

5

(6)  Decyzja Komisji 2006/355/WE z dnia 16 maja 2006 r. powołująca grupę ekspertów ds. mobilności klientów w zakresie rachunków bankowych (DzU L 132 z 19.5.2006)

6

---

| 16.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 309/33 |
| --- | --- | --- | --- |

16.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 309/33

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Rady zatwierdzającej przystąpienie Wspólnoty Europejskiej do aktu genewskiego Porozumienia haskiego w sprawie międzynarodowej rejestracji wzorów przemysłowych, przyjętego w Genewie w dniu 2 lipca 1999 r.

COM(2005) 687 wersja ostateczna — 2005/0273 (CNS)

i

wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 6/2002 i (WE) nr 40/94 w celu nadania skuteczności przystąpieniu Wspólnoty Europejskiej do aktu genewskiego do Porozumienia haskiego dotyczącego międzynarodowej rejestracji wzorów przemysłowych

COM(2005) 689 wersja ostateczna — 2005/0274 (CNS)

(2006/C 309/07)

Dnia 17 lutego 2006 r. Rada, działając na mocy art. 308 i 300 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.

Dnia 14 lutego 2006 r. Rada, działając na podstawie art. 308 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 6/2002 i (WE) nr 40/94 w celu nadania skuteczności przystąpieniu Wspólnoty Europejskiej do aktu genewskiego do Porozumienia haskiego dotyczącego międzynarodowej rejestracji wzorów przemysłowych

COM(2005) 689 wersja ostateczna — 2005/0274 (CNS).

Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 31 maja 2006 r. Sprawozdawcą był Bryan CASSIDY.

Na 428. sesji plenarnej w dniach 5 — 6 lipca 2006 r. (posiedzenie z dn. 5 lipca 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 155 do 3 — 2 osoby wstrzymały się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Podsumowanie wniosków i zaleceń Komitetu

Dwa ww. wnioski Komisji są ze sobą powiązane i dlatego zostaną omówione przez Komitet w jednym dokumencie.

Komitet w pełni popiera propozycje Komisji.

2.   Główne aspekty wniosków Komisji

| 2.1 | Celem tych wniosków jest ustanowienie związku pomiędzy wspólnotowym systemem wzorów zastrzeżonych a haskim systemem międzynarodowej rejestracji wzorów przemysłowych poprzez przystąpienie do aktu genewskiego porozumienia haskiego. Pierwszy z nich dotyczy przystąpienia do aktu. Drugi ma umożliwić takie przystąpienie poprzez zmianę odpowiednich rozporządzeń. |
| --- | --- |

2.1

Celem tych wniosków jest ustanowienie związku pomiędzy wspólnotowym systemem wzorów zastrzeżonych a haskim systemem międzynarodowej rejestracji wzorów przemysłowych poprzez przystąpienie do aktu genewskiego porozumienia haskiego. Pierwszy z nich dotyczy przystąpienia do aktu. Drugi ma umożliwić takie przystąpienie poprzez zmianę odpowiednich rozporządzeń.

| 2.2 | System haski jest oparty na Porozumieniu haskim w sprawie międzynarodowej rejestracji wzorów przemysłowych. Porozumienie to tworzą trzy różne akty: Akt londyński z 1934 r., Akt haski z 1960 r. i Akt genewski z 1999 r. Wszystkie trzy akty są niezależne pod względem przepisów materialnych.Umawiające się strony mogą decydować o przystąpieniu do jednego, dwóch lub do wszystkich trzech aktów. Stają się wtedy automatycznie członkami Związku Haskiego, który obecnie zrzesza 42 umawiające się państwa, w tym 12 państw członkowskich UE (1). |
| --- | --- |

2.2

System haski jest oparty na Porozumieniu haskim w sprawie międzynarodowej rejestracji wzorów przemysłowych. Porozumienie to tworzą trzy różne akty: Akt londyński z 1934 r., Akt haski z 1960 r. i Akt genewski z 1999 r. Wszystkie trzy akty są niezależne pod względem przepisów materialnych.Umawiające się strony mogą decydować o przystąpieniu do jednego, dwóch lub do wszystkich trzech aktów. Stają się wtedy automatycznie członkami Związku Haskiego, który obecnie zrzesza 42 umawiające się państwa, w tym 12 państw członkowskich UE (1).

| 2.3 | Przystąpienie umożliwiłoby twórcom z całej WE uzyskanie za pomocą jednolitego zgłoszenia ochrony nowych i oryginalnych wzorów w dowolnym kraju będącym sygnatariuszem aktu genewskiego. Stworzyłoby to zgłaszającym kolejną drogę uzyskiwania ochrony swoich wzorów, gdyż uzyskanie jej byłoby możliwe na szczeblu krajowym, wspólnotowym (za pomocą zarejestrowanego wzoru zastrzeżonego) oraz międzynarodowym (poprzez system haski). |
| --- | --- |

2.3

Przystąpienie umożliwiłoby twórcom z całej WE uzyskanie za pomocą jednolitego zgłoszenia ochrony nowych i oryginalnych wzorów w dowolnym kraju będącym sygnatariuszem aktu genewskiego. Stworzyłoby to zgłaszającym kolejną drogę uzyskiwania ochrony swoich wzorów, gdyż uzyskanie jej byłoby możliwe na szczeblu krajowym, wspólnotowym (za pomocą zarejestrowanego wzoru zastrzeżonego) oraz międzynarodowym (poprzez system haski).

| 2.4 | Powstały w efekcie system byłby prostszy, efektywniejszy ekonomicznie i skuteczniejszy pod względem kosztów. W ramach systemu haskiego zgłaszający nie muszą dostarczać tłumaczeń dokumentów, wnosić odrębnych opłat dla urzędów i pośredników w różnych krajach ani pilnować różnych terminów odnowienia zgłoszeń krajowych. Zamiast tego składa się jedno zgłoszenie w jednym miejscu i za jedną opłatą, co prowadzi do powstania wielorakich międzynarodowych praw z rejestracji wzorów w wyznaczonych krajach będących sygnatariuszami aktu genewskiego. |
| --- | --- |

2.4

Powstały w efekcie system byłby prostszy, efektywniejszy ekonomicznie i skuteczniejszy pod względem kosztów. W ramach systemu haskiego zgłaszający nie muszą dostarczać tłumaczeń dokumentów, wnosić odrębnych opłat dla urzędów i pośredników w różnych krajach ani pilnować różnych terminów odnowienia zgłoszeń krajowych. Zamiast tego składa się jedno zgłoszenie w jednym miejscu i za jedną opłatą, co prowadzi do powstania wielorakich międzynarodowych praw z rejestracji wzorów w wyznaczonych krajach będących sygnatariuszami aktu genewskiego.

| 2.5 | Wspólnotowy system wzorów pozwala twórcom chronić nowe i oryginalne wzory, charakteryzujące się określonym wyglądem zewnętrznym, poprzez przyznanie indywidualnego monopolu na zarejestrowane wzory, które mają niepowtarzalny charakter i obowiązują na terenie całej WE. Prawa do zarejestrowanych wzorów istnieją także w każdym państwie członkowskim, jednak wzór wspólnotowy przedstawia ekonomiczny i praktyczny sposób uzyskania jednolitej ochrony na terenie całej Wspólnoty przez dowolne przedsiębiorstwo działające na rynku europejskim. |
| --- | --- |

2.5

Wspólnotowy system wzorów pozwala twórcom chronić nowe i oryginalne wzory, charakteryzujące się określonym wyglądem zewnętrznym, poprzez przyznanie indywidualnego monopolu na zarejestrowane wzory, które mają niepowtarzalny charakter i obowiązują na terenie całej WE. Prawa do zarejestrowanych wzorów istnieją także w każdym państwie członkowskim, jednak wzór wspólnotowy przedstawia ekonomiczny i praktyczny sposób uzyskania jednolitej ochrony na terenie całej Wspólnoty przez dowolne przedsiębiorstwo działające na rynku europejskim.

| 2.6 | Porozumienie haskie dotyczące międzynarodowej rejestracji wzorów przemysłowych ustanawia system, administrowany przez Światową Organizację Własności Intelektualnej (WIPO), w ramach którego wypełnienie jednego zgłoszenia wzoru wraz z wniesieniem jednej opłaty prowadzić będzie do powstania szeregu zarejestrowanych wzorów w wyznaczonych krajach będących stronami umowy. Z systemu haskiego może korzystać każdy obywatel i osoba zamieszkała, jak również przedsiębiorstwo założone w państwie będącym stroną przywołanego porozumienia. Obecnie żadne zgłoszenia do WIPO nie są składane za pośrednictwem krajowych urzędów. Składanie zgłoszeń bezpośrednio do WIPO pozwala uniknąć pomyłek, niepotrzebnego powielania pracy oraz ewentualnie wielokrotnego uiszczania tej samej opłaty za zgłoszenie do OHIM. |
| --- | --- |

2.6

Porozumienie haskie dotyczące międzynarodowej rejestracji wzorów przemysłowych ustanawia system, administrowany przez Światową Organizację Własności Intelektualnej (WIPO), w ramach którego wypełnienie jednego zgłoszenia wzoru wraz z wniesieniem jednej opłaty prowadzić będzie do powstania szeregu zarejestrowanych wzorów w wyznaczonych krajach będących stronami umowy. Z systemu haskiego może korzystać każdy obywatel i osoba zamieszkała, jak również przedsiębiorstwo założone w państwie będącym stroną przywołanego porozumienia. Obecnie żadne zgłoszenia do WIPO nie są składane za pośrednictwem krajowych urzędów. Składanie zgłoszeń bezpośrednio do WIPO pozwala uniknąć pomyłek, niepotrzebnego powielania pracy oraz ewentualnie wielokrotnego uiszczania tej samej opłaty za zgłoszenie do OHIM.

| 2.7 | Jedna z korzyści systemu haskiego polega na uproszczeniu procedur rejestrowania zmian oraz odnawiania ochrony wzorów przemysłowych. |
| --- | --- |

2.7

Jedna z korzyści systemu haskiego polega na uproszczeniu procedur rejestrowania zmian oraz odnawiania ochrony wzorów przemysłowych.

| 2.8 | Akt genewski porozumienia haskiego wszedł w życie z dniem 23 grudnia 2003 r. Pośród innych zmian mających na celu zwiększenie dostępności systemu, umożliwia on przystąpienie do systemu haskiego organizacji międzyrządowych, takich jak WE. Obecnie stronami aktu genewskiego jest 19 krajów, w tym Szwajcaria, Singapur i Turcja. Wiele państw członkowskich musi go jeszcze podpisać i/lub ratyfikować. |
| --- | --- |

2.8

Akt genewski porozumienia haskiego wszedł w życie z dniem 23 grudnia 2003 r. Pośród innych zmian mających na celu zwiększenie dostępności systemu, umożliwia on przystąpienie do systemu haskiego organizacji międzyrządowych, takich jak WE. Obecnie stronami aktu genewskiego jest 19 krajów, w tym Szwajcaria, Singapur i Turcja. Wiele państw członkowskich musi go jeszcze podpisać i/lub ratyfikować.

| 2.9 | Akt genewski dopuszcza zgłoszenia w tylko jednym spośród dwóch języków urzędowych — angielskim lub francuskim. |
| --- | --- |

2.9

Akt genewski dopuszcza zgłoszenia w tylko jednym spośród dwóch języków urzędowych — angielskim lub francuskim.

| 2.10 | Stany Zjednoczone mają przystąpić do aktu w listopadzie 2006 r.; przystąpienie zarówno UE, jak i USA, powinno zachęcić do takiego kroku innych ważnych partnerów handlowych (Chiny, Japonię, Koreę), dzięki czemu możliwa byłaby rejestracja w kilku znaczących krajach. |
| --- | --- |

2.10

Stany Zjednoczone mają przystąpić do aktu w listopadzie 2006 r.; przystąpienie zarówno UE, jak i USA, powinno zachęcić do takiego kroku innych ważnych partnerów handlowych (Chiny, Japonię, Koreę), dzięki czemu możliwa byłaby rejestracja w kilku znaczących krajach.

| 2.11 | Wniosek ustanawia związek Wspólnoty Europejskiej, rozpatrywanej w akcie genewskim jako odrębny kraj, z systemem haskim, który dzięki temu zyskuje na znaczeniu. |
| --- | --- |

2.11

Wniosek ustanawia związek Wspólnoty Europejskiej, rozpatrywanej w akcie genewskim jako odrębny kraj, z systemem haskim, który dzięki temu zyskuje na znaczeniu.

3.   Uwagi szczegółowe

| 3.1 | Wniosek dotyczący decyzji Rady (COM(2005) 687 wersja ostateczna) pozwala WE występować w ramach Związku Haskiego jako jednolity kraj w odniesieniu do wspólnotowego systemu wzorów. Zmiana rozporządzenia WE/6/2002 (rozporządzenie dotyczące wzorów wspólnotowych) nadaje moc obowiązującą przystąpieniu WE do aktu genewskiego. |
| --- | --- |

3.1

Wniosek dotyczący decyzji Rady (COM(2005) 687 wersja ostateczna) pozwala WE występować w ramach Związku Haskiego jako jednolity kraj w odniesieniu do wspólnotowego systemu wzorów. Zmiana rozporządzenia WE/6/2002 (rozporządzenie dotyczące wzorów wspólnotowych) nadaje moc obowiązującą przystąpieniu WE do aktu genewskiego.

| 3.2 | Zmiana rozporządzenia WE/40/94 (rozporządzenia w sprawie wspólnotowego znaku towarowego) pozwala Urzędowi Harmonizacji Rynku Wewnętrznego (OHIM) w Alicante pobierać opłaty za wzory zarejestrowane w ramach aktu genewskiego. |
| --- | --- |

3.2

Zmiana rozporządzenia WE/40/94 (rozporządzenia w sprawie wspólnotowego znaku towarowego) pozwala Urzędowi Harmonizacji Rynku Wewnętrznego (OHIM) w Alicante pobierać opłaty za wzory zarejestrowane w ramach aktu genewskiego.

| 3.3 | Podstawą prawną zmiany tych dwóch rozporządzeń wspólnotowych przez wniosek jest artykuł 308 Traktatu ustanawiającego WE. |
| --- | --- |

3.3

Podstawą prawną zmiany tych dwóch rozporządzeń wspólnotowych przez wniosek jest artykuł 308 Traktatu ustanawiającego WE.

| 3.4 | Procedura legislacyjna obejmuje konsultację z Parlamentem Europejskim. Przywołane dwa wnioski nie podlegają współdecyzji. |
| --- | --- |

3.4

Procedura legislacyjna obejmuje konsultację z Parlamentem Europejskim. Przywołane dwa wnioski nie podlegają współdecyzji.

| 3.5 | Głosowanie w Radzie wymaga jednomyślności. |
| --- | --- |

3.5

Głosowanie w Radzie wymaga jednomyślności.

4.   Koszty

| 4.1 | Nie oczekuje się, by wniosek ten miał doprowadzić do powstania dodatkowych kosztów, jako że dotyczy on zmian w rozporządzeniach, które mają bezpośrednie zastosowanie w państwach członkowskich. |
| --- | --- |

4.1

Nie oczekuje się, by wniosek ten miał doprowadzić do powstania dodatkowych kosztów, jako że dotyczy on zmian w rozporządzeniach, które mają bezpośrednie zastosowanie w państwach członkowskich.

| 4.2 | Obecnie rejestracja wzorów podlega opłatom związanym ze zgłoszeniem i odnowieniem w każdym kraju, w którym są zgłaszane. Typowe krajowe koszty zgłoszenia szacowane są na ogół na mniej niż 100 euro, jednak dodatkowo pojawiają się koszty i niedogodności związane z wymianą walut w wypadku zgłoszenia międzynarodowego. |
| --- | --- |

4.2

Obecnie rejestracja wzorów podlega opłatom związanym ze zgłoszeniem i odnowieniem w każdym kraju, w którym są zgłaszane. Typowe krajowe koszty zgłoszenia szacowane są na ogół na mniej niż 100 euro, jednak dodatkowo pojawiają się koszty i niedogodności związane z wymianą walut w wypadku zgłoszenia międzynarodowego.

Bruksela, 5 lipca 2006 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Są to: Belgia, Estonia, Francja, Niemcy, Grecja, Węgry, Włochy, Łotwa, Luksemburg, Holandia, Słowenia i Hiszpania. Obecnie sama UE nie należy do systemu haskiego.

1

---

| 16.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 309/35 |
| --- | --- | --- | --- |

16.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 309/35

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego zasady uczestnictwa przedsiębiorstw, ośrodków badawczych i uczelni wyższych w działaniach prowadzonych w ramach siódmego programu ramowego oraz zasady upowszechniania wyników badań (2007 — 2013)

COM(2005) 705 wersja ostateczna — 2005/0277 (COD)

(2006/C 309/08)

Dnia 1 marca 2006 r. Rada, działając na podstawie art. 167 i 172 ust. 2 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.

Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 31 maja 2006 r. Sprawozdawcą był Gerd WOLF.

Na 428. sesji plenarnej w dniach 5 — 6 lipca 2006 r. (posiedzenie z dnia 5 lipca 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 152 do 1 — 3 osoby wstrzymały się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Streszczenie

| 1.1 | Wniosek Komisji określa warunki, zasady i procedury, według których przedsiębiorstwa, uczelnie wyższe, ośrodki badawcze lub inne osoby prawne uzyskać mogą wsparcie z siódmego programu ramowego. |
| --- | --- |

1.1

Wniosek Komisji określa warunki, zasady i procedury, według których przedsiębiorstwa, uczelnie wyższe, ośrodki badawcze lub inne osoby prawne uzyskać mogą wsparcie z siódmego programu ramowego.

| 1.2 | Komitet przyjmuje z zadowoleniem większą część proponowanego instrumentu regulacyjnego i dostrzega w nim usprawnienia oraz potencjał znacznego uproszczenia procedur administracyjnych. Odnośnie jeszcze nie przedstawionych wewnętrznych zasad wykonawczych Komisji, Komitet zaleca, by w duchu uproszczenia także w ich przypadku zwrócić uwagę na większe ujednolicenie i konsekwentne wdrażanie — np. w zakresie stosowanych kryteriów. |
| --- | --- |

1.2

Komitet przyjmuje z zadowoleniem większą część proponowanego instrumentu regulacyjnego i dostrzega w nim usprawnienia oraz potencjał znacznego uproszczenia procedur administracyjnych. Odnośnie jeszcze nie przedstawionych wewnętrznych zasad wykonawczych Komisji, Komitet zaleca, by w duchu uproszczenia także w ich przypadku zwrócić uwagę na większe ujednolicenie i konsekwentne wdrażanie — np. w zakresie stosowanych kryteriów.

| 1.3 | Ponieważ wewnętrzne zasady wykonawcze Komisji nie są jeszcze dostępne, nie można na chwilę obecną ocenić niektórych szczególnych oddziaływań proponowanych uregulowań. W takich przypadkach (np. odnośnie zwrotu kosztów dodatkowych) Komitet zaleca zachowanie przynajmniej początkowo dotychczasowych rozwiązań, aby uniknąć ewentualnego pogorszenia się sytuacji zainteresowanych beneficjentów wsparcia. |
| --- | --- |

1.3

Ponieważ wewnętrzne zasady wykonawcze Komisji nie są jeszcze dostępne, nie można na chwilę obecną ocenić niektórych szczególnych oddziaływań proponowanych uregulowań. W takich przypadkach (np. odnośnie zwrotu kosztów dodatkowych) Komitet zaleca zachowanie przynajmniej początkowo dotychczasowych rozwiązań, aby uniknąć ewentualnego pogorszenia się sytuacji zainteresowanych beneficjentów wsparcia.

| 1.4 | Komitet przyjmuje z zadowoleniem nowe limity wsparcia przewidziane dla poszczególnych zakresów zadań i beneficjentów wsparcia. Szczególnie pozytywne jest jego zdaniem, że prowadzi to do poprawy wspierania MŚP. |
| --- | --- |

1.4

Komitet przyjmuje z zadowoleniem nowe limity wsparcia przewidziane dla poszczególnych zakresów zadań i beneficjentów wsparcia. Szczególnie pozytywne jest jego zdaniem, że prowadzi to do poprawy wspierania MŚP.

| 1.5 | Komitet zaleca równouprawnienie wszystkich instytucji badawczych finansowanych ze środków publicznych, niezależnie od ich formy prawnej. |
| --- | --- |

1.5

Komitet zaleca równouprawnienie wszystkich instytucji badawczych finansowanych ze środków publicznych, niezależnie od ich formy prawnej.

| 1.6 | Komitet zaleca, by w przyszłości zapewnić uczestnikom więcej swobody w zakresie ustalania postanowień umów, a także wyboru instrumentów. Dotyczy to w szczególności praw dostępu do nowej wiedzy (foreground) i/lub istniejącej wiedzy uczestnika (background). Tutaj należałoby zaoferować nieodpłatne prawa dostępu jako jedną z opcji, a nie — jak się proponuje we wniosku dla niektórych przypadków — zawsze bez wyjątku. |
| --- | --- |

1.6

Komitet zaleca, by w przyszłości zapewnić uczestnikom więcej swobody w zakresie ustalania postanowień umów, a także wyboru instrumentów. Dotyczy to w szczególności praw dostępu do nowej wiedzy (foreground) i/lub istniejącej wiedzy uczestnika (background). Tutaj należałoby zaoferować nieodpłatne prawa dostępu jako jedną z opcji, a nie — jak się proponuje we wniosku dla niektórych przypadków — zawsze bez wyjątku.

| 1.7 | Szczegóły opisano w punkcie 4. |
| --- | --- |

1.7

Szczegóły opisano w punkcie 4.

2.   Wstęp

| 2.1 | W swoim wniosku dotyczącym siódmego programu ramowego (2007–2013) (1), Komisja przedstawiła cele, treść, tematy oraz budżet przewidywanego wsparcia dla badań, rozwoju technologicznego i demonstracji we wspomnianym okresie. W sprawie tego programu ramowego, jak również w odniesieniu do przygotowawczych i uzupełniających wniosków Komisji dotyczących tzw. programów szczegółowych (2), Komitet wydał już opinie (3). |
| --- | --- |

2.1

W swoim wniosku dotyczącym siódmego programu ramowego (2007–2013) (1), Komisja przedstawiła cele, treść, tematy oraz budżet przewidywanego wsparcia dla badań, rozwoju technologicznego i demonstracji we wspomnianym okresie. W sprawie tego programu ramowego, jak również w odniesieniu do przygotowawczych i uzupełniających wniosków Komisji dotyczących tzw. programów szczegółowych (2), Komitet wydał już opinie (3).

| 2.2 | Analizowany tutaj wniosek Komisji określa warunki, zasady i procedury, według których przedsiębiorstwa, uczelnie wyższe, ośrodki badawcze lub inne osoby prawne uzyskać mogą środki z budżetu siódmego programu ramowego, tzn. otrzymać mogą wsparcie przewidziane w tym programie. |
| --- | --- |

2.2

Analizowany tutaj wniosek Komisji określa warunki, zasady i procedury, według których przedsiębiorstwa, uczelnie wyższe, ośrodki badawcze lub inne osoby prawne uzyskać mogą środki z budżetu siódmego programu ramowego, tzn. otrzymać mogą wsparcie przewidziane w tym programie.

| 2.3 | Istotną kwestią, na którą trzeba tutaj zwrócić uwagę, jest zamiar Komisji, by uprościć procedury administracyjne związane ze wsparciem udzielanym przez nią na badania naukowe. Komitet z zadowoleniem przyjmuje to zamierzenie, co podkreślił już w swoich dotychczasowych opiniach; ze swej strony zalecił on uproszczenie procedur administracyjnych, zmniejszenie powiązanych z nimi nakładów administracyjnych i tym samym zwiększenie efektywności europejskich programów na rzecz badań. Obecny nakład pracy i kosztów związany z procedurą składania i przyjmowania wniosków jest za duży i nastręcza trudności uczestnikom z kręgów nauki i przemysłu. Udział w Europejskim Programie Badawczym musi opłacać się uczestnikom, również po uwzględnieniu ryzyka związanego ze składaniem wniosku. Ma to znaczenie szczególnie dla mniejszych podmiotów, takich jak MŚP, czy niewielkie grupy badawcze z uniwersytetów i ośrodków badawczych
   (4). Zatem także proponowane zasady uczestnictwa powinny prowadzić w zdecydowany sposób do zamierzonego uproszczenia. |
| --- | --- |

2.3

Istotną kwestią, na którą trzeba tutaj zwrócić uwagę, jest zamiar Komisji, by uprościć procedury administracyjne związane ze wsparciem udzielanym przez nią na badania naukowe. Komitet z zadowoleniem przyjmuje to zamierzenie, co podkreślił już w swoich dotychczasowych opiniach; ze swej strony zalecił on uproszczenie procedur administracyjnych, zmniejszenie powiązanych z nimi nakładów administracyjnych i tym samym zwiększenie efektywności europejskich programów na rzecz badań. Obecny nakład pracy i kosztów związany z procedurą składania i przyjmowania wniosków jest za duży i nastręcza trudności uczestnikom z kręgów nauki i przemysłu. Udział w Europejskim Programie Badawczym musi opłacać się uczestnikom, również po uwzględnieniu ryzyka związanego ze składaniem wniosku. Ma to znaczenie szczególnie dla mniejszych podmiotów, takich jak MŚP, czy niewielkie grupy badawcze z uniwersytetów i ośrodków badawczych
   (4). Zatem także proponowane zasady uczestnictwa powinny prowadzić w zdecydowany sposób do zamierzonego uproszczenia.

| 2.4 | Omawiany wniosek Komisji opisuje zatem właściwe zasady, mające na celu zapewnienie możliwie najefektywniejszego, najskuteczniejszego i najbardziej sprawiedliwego finansowania badań i rozwoju ze środków wspólnotowych udostępnianych zgodnie z siódmym programem ramowym. |
| --- | --- |

2.4

Omawiany wniosek Komisji opisuje zatem właściwe zasady, mające na celu zapewnienie możliwie najefektywniejszego, najskuteczniejszego i najbardziej sprawiedliwego finansowania badań i rozwoju ze środków wspólnotowych udostępnianych zgodnie z siódmym programem ramowym.

| 2.5 | Proponowane zasady uczestnictwa przedsiębiorstw, ośrodków badawczych i uczelni wyższych powinny więc zapewniać spójny i przejrzysty system gwarantujący efektywną realizację siódmego programu ramowego oraz łatwy dostęp dla wszystkich uczestników. Szerokie spektrum przedsiębiorstw, ośrodków badawczych i uczelni wyższych ma dzięki nim uzyskać wsparcie, a także mają one umożliwiać udział podmiotów z peryferyjnych obszarów Wspólnoty. |
| --- | --- |

2.5

Proponowane zasady uczestnictwa przedsiębiorstw, ośrodków badawczych i uczelni wyższych powinny więc zapewniać spójny i przejrzysty system gwarantujący efektywną realizację siódmego programu ramowego oraz łatwy dostęp dla wszystkich uczestników. Szerokie spektrum przedsiębiorstw, ośrodków badawczych i uczelni wyższych ma dzięki nim uzyskać wsparcie, a także mają one umożliwiać udział podmiotów z peryferyjnych obszarów Wspólnoty.

3.   Treść dokumentu Komisji

| 3.1 | Proponowane przez Komisję zasady uczestnictwa w siódmym programie ramowym urzeczywistniać mają szereg aspektów zamierzonego uproszczenia, opierając się przy tym na założeniach szóstego programu ramowego (6PR). W tym rozdziale przedstawiono streszczenie najważniejszych zagadnień. |
| --- | --- |

3.1

Proponowane przez Komisję zasady uczestnictwa w siódmym programie ramowym urzeczywistniać mają szereg aspektów zamierzonego uproszczenia, opierając się przy tym na założeniach szóstego programu ramowego (6PR). W tym rozdziale przedstawiono streszczenie najważniejszych zagadnień.

| 3.2 | Wniosek Komisji obejmuje przepisy wstępne, warunki udziału w działaniach pośrednich i związane z tym procedury postępowania, wkład finansowy Wspólnoty, zasady upowszechniania i wykorzystania wyników badań oraz prawa dostępu do istniejącej i nowej wiedzy, a także określa rolę Europejskiego Banku Inwestycyjnego. |
| --- | --- |

3.2

Wniosek Komisji obejmuje przepisy wstępne, warunki udziału w działaniach pośrednich i związane z tym procedury postępowania, wkład finansowy Wspólnoty, zasady upowszechniania i wykorzystania wyników badań oraz prawa dostępu do istniejącej i nowej wiedzy, a także określa rolę Europejskiego Banku Inwestycyjnego.

3.3   Warunki udziału w działaniach pośrednich

| 3.3.1 | W przypadku działań pośrednich minimalna liczba uczestników wynosi trzy podmioty prawne, z których każdy ma siedzibę w państwie członkowskim lub państwie stowarzyszonym i z których żadne dwa podmioty nie mają siedziby w tym samym państwie członkowskim lub państwie stowarzyszonym. |
| --- | --- |

3.3.1

W przypadku działań pośrednich minimalna liczba uczestników wynosi trzy podmioty prawne, z których każdy ma siedzibę w państwie członkowskim lub państwie stowarzyszonym i z których żadne dwa podmioty nie mają siedziby w tym samym państwie członkowskim lub państwie stowarzyszonym.

| 3.3.2 | W przypadku działań koordynacyjnych i wspierających oraz działań na rzecz kształcenia zawodowego i rozwoju kariery naukowców minimalnym wymogiem jest udział przynajmniej jednego podmiotu prawnego. |
| --- | --- |

3.3.2

W przypadku działań koordynacyjnych i wspierających oraz działań na rzecz kształcenia zawodowego i rozwoju kariery naukowców minimalnym wymogiem jest udział przynajmniej jednego podmiotu prawnego.

| 3.3.3 | W przypadku działań pośrednich wspierających projekty badań pionierskich, finansowanych w ramach Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych, wymagany jest udział przynajmniej jednego podmiotu prawnego mającego siedzibę w państwie członkowskim lub w państwie stowarzyszonym. |
| --- | --- |

3.3.3

W przypadku działań pośrednich wspierających projekty badań pionierskich, finansowanych w ramach Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych, wymagany jest udział przynajmniej jednego podmiotu prawnego mającego siedzibę w państwie członkowskim lub w państwie stowarzyszonym.

3.4   Wkład finansowy Wspólnoty

| 3.4.1 | W przypadku działań w zakresie badań i rozwoju technologicznego wkład finansowy Wspólnoty może wynosić maksymalnie 50 % łącznych kosztów kwalifikowanych. |
| --- | --- |

3.4.1

W przypadku działań w zakresie badań i rozwoju technologicznego wkład finansowy Wspólnoty może wynosić maksymalnie 50 % łącznych kosztów kwalifikowanych.

| 3.4.1.1 | Jednakże w przypadku organów publicznych, szkół średnich i uczelni wyższych, organizacji badawczych (5) oraz MŚP wkład ten może wynosić maksymalnie 75 % łącznych kosztów kwalifikowanych. |
| --- | --- |

3.4.1.1

Jednakże w przypadku organów publicznych, szkół średnich i uczelni wyższych, organizacji badawczych (5) oraz MŚP wkład ten może wynosić maksymalnie 75 % łącznych kosztów kwalifikowanych.

| 3.4.2 | W przypadku działań w zakresie demonstracji wkład finansowy Wspólnoty może wynosić maksymalnie 50 % łącznych kosztów kwalifikowanych. |
| --- | --- |

3.4.2

W przypadku działań w zakresie demonstracji wkład finansowy Wspólnoty może wynosić maksymalnie 50 % łącznych kosztów kwalifikowanych.

| 3.4.3 | W przypadku działań w zakresie badań pionierskich, działań koordynacyjnych i wspierających oraz działań wspierających kształcenie zawodowe i rozwój kariery naukowców, wkład finansowy Wspólnoty może wynosić maksymalnie 100 % łącznych kosztów kwalifikowanych. |
| --- | --- |

3.4.3

W przypadku działań w zakresie badań pionierskich, działań koordynacyjnych i wspierających oraz działań wspierających kształcenie zawodowe i rozwój kariery naukowców, wkład finansowy Wspólnoty może wynosić maksymalnie 100 % łącznych kosztów kwalifikowanych.

| 3.4.4 | W przypadku kosztów administracyjnych, świadectw kontroli i pozostałych działań, które nie są uwzględnione w art. 33 ust. 1, 2 i 3, wkład finansowy Wspólnoty może wynosić maksymalnie 100 % łącznych kosztów kwalifikowanych. |
| --- | --- |

3.4.4

W przypadku kosztów administracyjnych, świadectw kontroli i pozostałych działań, które nie są uwzględnione w art. 33 ust. 1, 2 i 3, wkład finansowy Wspólnoty może wynosić maksymalnie 100 % łącznych kosztów kwalifikowanych.

| 3.4.5 | Dla sieci doskonałości proponuje się szczególny rodzaj stawki ryczałtowej. Kwota stawki ryczałtowej została określona w zasadach uczestnictwa jako stała kwota wyliczana na podstawie liczby naukowców, którzy mają zostać włączeni do sieci doskonałości oraz czasu trwania działania. |
| --- | --- |

3.4.5

Dla sieci doskonałości proponuje się szczególny rodzaj stawki ryczałtowej. Kwota stawki ryczałtowej została określona w zasadach uczestnictwa jako stała kwota wyliczana na podstawie liczby naukowców, którzy mają zostać włączeni do sieci doskonałości oraz czasu trwania działania.

3.5   Inne zasady

| — | Zasady określają procedury publikacji zaproszeń do składania wniosków oraz procedury składania, oceny, wyboru i przyznania pomocy. |
| --- | --- |

—

Zasady określają procedury publikacji zaproszeń do składania wniosków oraz procedury składania, oceny, wyboru i przyznania pomocy.

| — | Opracowana na potrzeby poprzednich programów ramowych procedura oceny stosowana będzie nadal bez istotniejszych zmian. Komisja przygotuje wzór umowy o grant, który będzie określał prawa i obowiązki uczestników między sobą oraz w stosunku do Wspólnoty. |
| --- | --- |

—

Opracowana na potrzeby poprzednich programów ramowych procedura oceny stosowana będzie nadal bez istotniejszych zmian. Komisja przygotuje wzór umowy o grant, który będzie określał prawa i obowiązki uczestników między sobą oraz w stosunku do Wspólnoty.

| — | Wkład finansowy Wspólnoty może przybrać jedną z trzech form: zwrot kosztów kwalifikowanych, stawki ryczałtowe oraz finansowanie według jednolitych stawek. W przypadku działań w zakresie badań pionierskich Rada Naukowa Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych zaproponuje właściwe sposoby i tryby finansowania. |
| --- | --- |

—

Wkład finansowy Wspólnoty może przybrać jedną z trzech form: zwrot kosztów kwalifikowanych, stawki ryczałtowe oraz finansowanie według jednolitych stawek. W przypadku działań w zakresie badań pionierskich Rada Naukowa Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych zaproponuje właściwe sposoby i tryby finansowania.

| 3.6 | W odniesieniu do upowszechniania i wykorzystania oraz praw dostępu (własność, ochrona, publikacja, upowszechnianie i wykorzystanie, prawa dostępu do istniejącej i nowej wiedzy) zachowana ma być możliwie największa ciągłość. Zmiany powinny zapewnić uczestnikom większą elastyczność w trakcie rozwijania projektu. Nadal istnieje możliwość wykluczenia istniejącej wiedzy oraz zdefiniowania warunków innych niż określone w zasadach uczestnictwa. Ulepszona została spójność wymogów w zakresie upowszechniania i publikacji. |
| --- | --- |

3.6

W odniesieniu do upowszechniania i wykorzystania oraz praw dostępu (własność, ochrona, publikacja, upowszechnianie i wykorzystanie, prawa dostępu do istniejącej i nowej wiedzy) zachowana ma być możliwie największa ciągłość. Zmiany powinny zapewnić uczestnikom większą elastyczność w trakcie rozwijania projektu. Nadal istnieje możliwość wykluczenia istniejącej wiedzy oraz zdefiniowania warunków innych niż określone w zasadach uczestnictwa. Ulepszona została spójność wymogów w zakresie upowszechniania i publikacji.

| 3.7 | Podobnie jak w szóstym programie ramowym, uczestnicy konsorcjum będą odpowiedzialni za pełne przeprowadzenie powierzonych im zadań, nawet jeśli jeden z uczestników nie zrealizuje przypisanych mu zadań. Jednakże zrezygnowano z dalszego stosowania zasady solidarnej odpowiedzialności finansowej, wprowadzonej w szóstym programie ramowym dla większości działań. W zależności od oceny ryzyka, które dla budżetu Wspólnoty niesie europejskie finansowanie badań, może zostać wprowadzony mechanizm, który zabezpieczy finansowe ryzyko niezwrócenia przez uczestnika kwot należnych Wspólnocie. W związku z powyższym gwarancje bankowe mają być wymagane jedynie w tych wyjątkowych przypadkach, w których finansowanie wstępne stanowi ponad 80 % grantu. |
| --- | --- |

3.7

Podobnie jak w szóstym programie ramowym, uczestnicy konsorcjum będą odpowiedzialni za pełne przeprowadzenie powierzonych im zadań, nawet jeśli jeden z uczestników nie zrealizuje przypisanych mu zadań. Jednakże zrezygnowano z dalszego stosowania zasady solidarnej odpowiedzialności finansowej, wprowadzonej w szóstym programie ramowym dla większości działań. W zależności od oceny ryzyka, które dla budżetu Wspólnoty niesie europejskie finansowanie badań, może zostać wprowadzony mechanizm, który zabezpieczy finansowe ryzyko niezwrócenia przez uczestnika kwot należnych Wspólnocie. W związku z powyższym gwarancje bankowe mają być wymagane jedynie w tych wyjątkowych przypadkach, w których finansowanie wstępne stanowi ponad 80 % grantu.

4.   Uwagi Komitetu

| 4.1 | Uproszczenie. Komitet popiera niezwykle ważny cel uproszczenia tych wszystkich procedur, które były do tej pory stosowane przez Komisję lub do których musiały się dostosowywać podmioty. Komitet postrzega swoje poniższe uwagi jako konstruktywny wkład na drodze do tego celu oraz zdaje sobie sprawę, że urzeczywistnienie wspomnianych celów nie będzie łatwym zadaniem, biorąc pod uwagę ogólne zasady budżetowe oraz żądania przejrzystości, które Komitet sam podziela. Byłoby zwłaszcza pożądane, by wypróbować na wybranych projektach pilotażowych procedury administracyjne jeszcze bardziej uproszczone w ramach istniejących możliwości prawnych. Zdobyte w ten sposób doświadczenia mogłyby dopomóc w podjęciu decyzji w sprawie przyszłych rozwiązań. |
| --- | --- |

4.1

Uproszczenie. Komitet popiera niezwykle ważny cel uproszczenia tych wszystkich procedur, które były do tej pory stosowane przez Komisję lub do których musiały się dostosowywać podmioty. Komitet postrzega swoje poniższe uwagi jako konstruktywny wkład na drodze do tego celu oraz zdaje sobie sprawę, że urzeczywistnienie wspomnianych celów nie będzie łatwym zadaniem, biorąc pod uwagę ogólne zasady budżetowe oraz żądania przejrzystości, które Komitet sam podziela. Byłoby zwłaszcza pożądane, by wypróbować na wybranych projektach pilotażowych procedury administracyjne jeszcze bardziej uproszczone w ramach istniejących możliwości prawnych. Zdobyte w ten sposób doświadczenia mogłyby dopomóc w podjęciu decyzji w sprawie przyszłych rozwiązań.

| 4.1.1 | Usprawnienie. Komitet uznaje starania Komisji zmierzające do osiągnięcia tego celu i zapewnienia możliwie najlepszego wspólnotowego wsparcia na rzecz badań. Stosownie do tego w wielu punktach przedstawionych propozycji dostrzega on wyraźną poprawę w stosunku do dotychczasowego sposobu postępowania, jak np. w przypadku zwrotu kosztów (art. 30 i 31), form grantów, czy też w przypadku umów o grant, umów i nominacji (art. 18 i 19); w tym ostatnim przypadku jednak nowe zasady przyniosą poprawę wyłącznie wówczas, jeśli uproszczone zostaną także reguły dokonywania wypłat i przede wszystkim sprawozdawczości. W tym kontekście Komitet odsyła także do swoich wcześniejszych zaleceń uproszczenia (6), polegającego na dostosowaniu pod względem treści i terminów procedur wymaganych przez Komisję z procedurami innych instytucji udzielających dotacji czy organów nadzorczych (7). |
| --- | --- |

4.1.1

Usprawnienie. Komitet uznaje starania Komisji zmierzające do osiągnięcia tego celu i zapewnienia możliwie najlepszego wspólnotowego wsparcia na rzecz badań. Stosownie do tego w wielu punktach przedstawionych propozycji dostrzega on wyraźną poprawę w stosunku do dotychczasowego sposobu postępowania, jak np. w przypadku zwrotu kosztów (art. 30 i 31), form grantów, czy też w przypadku umów o grant, umów i nominacji (art. 18 i 19); w tym ostatnim przypadku jednak nowe zasady przyniosą poprawę wyłącznie wówczas, jeśli uproszczone zostaną także reguły dokonywania wypłat i przede wszystkim sprawozdawczości. W tym kontekście Komitet odsyła także do swoich wcześniejszych zaleceń uproszczenia (6), polegającego na dostosowaniu pod względem treści i terminów procedur wymaganych przez Komisję z procedurami innych instytucji udzielających dotacji czy organów nadzorczych (7).

| 4.1.2 | Ujednolicenie. Cel uproszczenia przyczynia się do wysiłków zmierzających do większego ujednolicenia stosowanych lub wymaganych przez Komisję procedur (np. w zakresie kalkulacji kosztów czy oceny kondycji finansowej). Z perspektywy wspólnotowego jednolitego rynku oraz poprawy pewności prawa, z tak postawionym celem Komitet może się tylko zgodzić (8). Niestety pełne ujednolicenie się nie powiedzie, dopóki różnorodni odbiorcy grantów — np. wyższe uczelnie — w różnych państwach członkowskich nie będą posługiwać się ujednoliconym bądź odpowiednio dostosowanym systemem rachunkowym. |
| --- | --- |

4.1.2

Ujednolicenie. Cel uproszczenia przyczynia się do wysiłków zmierzających do większego ujednolicenia stosowanych lub wymaganych przez Komisję procedur (np. w zakresie kalkulacji kosztów czy oceny kondycji finansowej). Z perspektywy wspólnotowego jednolitego rynku oraz poprawy pewności prawa, z tak postawionym celem Komitet może się tylko zgodzić (8). Niestety pełne ujednolicenie się nie powiedzie, dopóki różnorodni odbiorcy grantów — np. wyższe uczelnie — w różnych państwach członkowskich nie będą posługiwać się ujednoliconym bądź odpowiednio dostosowanym systemem rachunkowym.

| 4.2 | Inne zasady i działania. Uproszczenie i ujednolicenie wymagać będą jednak dalszych działań ze strony Komisji, które jak dotąd omawiany wniosek dopiero sygnalizuje, np. w art. 16 ust. 4: Komisja przyjmuje oraz podaje do wiadomości publicznej zasady służące zapewnieniu jednolitej weryfikacji istnienia, statusu prawnego i kondycji finansowej uczestników działań pośrednich. Ponieważ te dalsze zasady, które będą dalej nazywane „wewnętrznymi zasadami wykonawczymi Komisji”, nie są jeszcze dostępne, nie można w niektórych przypadkach jeszcze ocenić, jaki będzie wpływ uzależnionych od nich propozycji Komisji. |
| --- | --- |

4.2

Inne zasady i działania. Uproszczenie i ujednolicenie wymagać będą jednak dalszych działań ze strony Komisji, które jak dotąd omawiany wniosek dopiero sygnalizuje, np. w art. 16 ust. 4: Komisja przyjmuje oraz podaje do wiadomości publicznej zasady służące zapewnieniu jednolitej weryfikacji istnienia, statusu prawnego i kondycji finansowej uczestników działań pośrednich. Ponieważ te dalsze zasady, które będą dalej nazywane „wewnętrznymi zasadami wykonawczymi Komisji”, nie są jeszcze dostępne, nie można w niektórych przypadkach jeszcze ocenić, jaki będzie wpływ uzależnionych od nich propozycji Komisji.

| 4.2.1 | Jednolita wykładnia i jednolite kryteria. Komitet oczekuje poza tym, że zapewniona zostanie jednolita wykładnia wewnętrznych zasad wykonawczych Komisji, a w szczególności postanowień prawnych i finansowych dotyczących projektów we wszystkich właściwych służbach Komisji, tak by zasady te stanowiły kolejny, ważny krok w kierunku uproszczenia i ujednolicenia procedur oraz nie prowadziły do pogorszenia się sytuacji podmiotów B+R w porównaniu do dotychczasowych sposobów postępowania. Ogólnie Komitet zaleca, aby w miejscach, gdzie w projekcie Komisji istnieje jeszcze margines interpretacji, wątpliwości rozstrzygnąć na rzecz pewności prawnej poprzez dalsze doprecyzowania w wewnętrznych zasadach wykonawczych Komisji. |
| --- | --- |

4.2.1

Jednolita wykładnia i jednolite kryteria. Komitet oczekuje poza tym, że zapewniona zostanie jednolita wykładnia wewnętrznych zasad wykonawczych Komisji, a w szczególności postanowień prawnych i finansowych dotyczących projektów we wszystkich właściwych służbach Komisji, tak by zasady te stanowiły kolejny, ważny krok w kierunku uproszczenia i ujednolicenia procedur oraz nie prowadziły do pogorszenia się sytuacji podmiotów B+R w porównaniu do dotychczasowych sposobów postępowania. Ogólnie Komitet zaleca, aby w miejscach, gdzie w projekcie Komisji istnieje jeszcze margines interpretacji, wątpliwości rozstrzygnąć na rzecz pewności prawnej poprzez dalsze doprecyzowania w wewnętrznych zasadach wykonawczych Komisji.

| 4.2.2 | Działania wspierające. Proponowane już przez Komisję punkty kontaktowe i instytucje koordynujące (ang. clearing houses) mają zagwarantować spójność i jednolitość informacji dostarczanych przez Komisję. Zdaniem Komitetu jest to ważne i przydatne rozwiązanie. Ponadto należy jednak zwrócić uwagę, by także w wewnętrznych procedurach postępowania w Komisji oraz w przypadku każdego wymogu lub decyzji ze strony urzędnika odpowiedzialnego za projekt (ang. project officer) zachowane były jednolite zasady postępowania. |
| --- | --- |

4.2.2

Działania wspierające. Proponowane już przez Komisję punkty kontaktowe i instytucje koordynujące (ang. clearing houses) mają zagwarantować spójność i jednolitość informacji dostarczanych przez Komisję. Zdaniem Komitetu jest to ważne i przydatne rozwiązanie. Ponadto należy jednak zwrócić uwagę, by także w wewnętrznych procedurach postępowania w Komisji oraz w przypadku każdego wymogu lub decyzji ze strony urzędnika odpowiedzialnego za projekt (ang. project officer) zachowane były jednolite zasady postępowania.

| 4.2.3 | Sprawozdawczość. Należy na przykład unikać sytuacji, w których — poza dobrze uzasadnionymi wyjątkowymi przypadkami — urzędnik odpowiedzialny za projekt oprócz sprawozdań przewidzianych w uregulowaniach wymagałby dodatkowych sprawozdań śródokresowych bądź też identyczne informacje trzeba by zamieszczać w różnej formie w większej licznie raportów (9). Ważne jest zatem, by ujednolicić wymogi w zakresie sprawozdawczości; chodzi mianowicie o treść, a nie o formalności. |
| --- | --- |

4.2.3

Sprawozdawczość. Należy na przykład unikać sytuacji, w których — poza dobrze uzasadnionymi wyjątkowymi przypadkami — urzędnik odpowiedzialny za projekt oprócz sprawozdań przewidzianych w uregulowaniach wymagałby dodatkowych sprawozdań śródokresowych bądź też identyczne informacje trzeba by zamieszczać w różnej formie w większej licznie raportów (9). Ważne jest zatem, by ujednolicić wymogi w zakresie sprawozdawczości; chodzi mianowicie o treść, a nie o formalności.

| 4.2.4 | Ocena śródokresowa. Mimo wszystko Komitet zaleca, z uwagi na przewidziany siedmioletni okres trwania siódmego programu ramowego, by po upływie połowy tego czasu przeprowadzić śródokresową ocenę zarówno samego programu, jak i zasad uczestnictwa, aby móc ewentualnie dokonać koniecznych dostosowań. |
| --- | --- |

4.2.4

Ocena śródokresowa. Mimo wszystko Komitet zaleca, z uwagi na przewidziany siedmioletni okres trwania siódmego programu ramowego, by po upływie połowy tego czasu przeprowadzić śródokresową ocenę zarówno samego programu, jak i zasad uczestnictwa, aby móc ewentualnie dokonać koniecznych dostosowań.

| 4.2.5 | Urzędnicy odpowiedzialni za projekt. Ważnym warunkiem koniecznym dla uproszczenia, ujednolicenia i ogólnie efektywności procedur administracyjnych jest przy tym, także z uwagi na zapewnienie ciągłości (patrz: następny punkt), aby urzędnik odpowiedzialny za projekt dysponował odpowiednią wiedzą specjalistyczną oraz znajomością zaangażowanych podmiotów; niewystarczające byłoby, gdyby urzędnik odpowiedzialny za projekt pełnił wyłącznie funkcję administracyjną i nie posiadał głębszej wiedzy rzeczowej i znajomości środowiska. Komitet odsyła tu (10) do swoich wielokrotnie ponawianych zaleceń (11). |
| --- | --- |

4.2.5

Urzędnicy odpowiedzialni za projekt. Ważnym warunkiem koniecznym dla uproszczenia, ujednolicenia i ogólnie efektywności procedur administracyjnych jest przy tym, także z uwagi na zapewnienie ciągłości (patrz: następny punkt), aby urzędnik odpowiedzialny za projekt dysponował odpowiednią wiedzą specjalistyczną oraz znajomością zaangażowanych podmiotów; niewystarczające byłoby, gdyby urzędnik odpowiedzialny za projekt pełnił wyłącznie funkcję administracyjną i nie posiadał głębszej wiedzy rzeczowej i znajomości środowiska. Komitet odsyła tu (10) do swoich wielokrotnie ponawianych zaleceń (11).

| 4.3 | Ciągłość. Jako że każde nowe uregulowanie powoduje zakłócenie ciągłości i dodatkowe koszty („dotarcia się”), należy starannie rozważyć, czy proponowane przez Komisję zmiany rzeczywiście przyniosą na tyle wyraźną poprawę efektywności, by przeważyć wspomniane wyżej utrudnienia, czy też może należałoby zachować dotychczasowe regulacje. Komitet uznaje, że wniosek Komisji przewiduje zachowanie licznych zasad, które okazały się skuteczne. Jednakże w przypadku niektórych proponowanych zmian nie jest jasne, czy rzeczywiście przyczynią się one do poprawy obowiązujących reguł. W takich wypadkach Komitet zaleca, by na względzie mieć przede wszystkim ciągłość. |
| --- | --- |

4.3

Ciągłość. Jako że każde nowe uregulowanie powoduje zakłócenie ciągłości i dodatkowe koszty („dotarcia się”), należy starannie rozważyć, czy proponowane przez Komisję zmiany rzeczywiście przyniosą na tyle wyraźną poprawę efektywności, by przeważyć wspomniane wyżej utrudnienia, czy też może należałoby zachować dotychczasowe regulacje. Komitet uznaje, że wniosek Komisji przewiduje zachowanie licznych zasad, które okazały się skuteczne. Jednakże w przypadku niektórych proponowanych zmian nie jest jasne, czy rzeczywiście przyczynią się one do poprawy obowiązujących reguł. W takich wypadkach Komitet zaleca, by na względzie mieć przede wszystkim ciągłość.

| 4.4 | Wkład finansowy Wspólnoty — kalkulacja kosztów i formy wsparcia. Pod warunkiem zadowalającego wyjaśnienia otwartych jeszcze kwestii, Komitet postrzega odpowiednie propozycje Komisji jako znaczącą poprawę i popiera je. |
| --- | --- |

4.4

Wkład finansowy Wspólnoty — kalkulacja kosztów i formy wsparcia. Pod warunkiem zadowalającego wyjaśnienia otwartych jeszcze kwestii, Komitet postrzega odpowiednie propozycje Komisji jako znaczącą poprawę i popiera je.

| 4.4.1 | MŚP. Komitet przyjmuje ze szczególnym zadowoleniem fakt, iż (art. 33 ust. 1, drugie zdanie) limity wsparcia np. dla MŚP (12) mają wzrosnąć z 50 % do 75 %. W zmianie tej dostrzega on efekt swoich wcześniejszych zaleceń, aby stworzyć liczniejsze i bardziej atrakcyjne zachęty do większego uczestnictwa MŚP w siódmym programie ramowym oraz by propagować nawiązywanie bliższych kontaktów między MŚP a ośrodkami badawczymi (13). |
| --- | --- |

4.4.1

MŚP. Komitet przyjmuje ze szczególnym zadowoleniem fakt, iż (art. 33 ust. 1, drugie zdanie) limity wsparcia np. dla MŚP (12) mają wzrosnąć z 50 % do 75 %. W zmianie tej dostrzega on efekt swoich wcześniejszych zaleceń, aby stworzyć liczniejsze i bardziej atrakcyjne zachęty do większego uczestnictwa MŚP w siódmym programie ramowym oraz by propagować nawiązywanie bliższych kontaktów między MŚP a ośrodkami badawczymi (13).

| 4.4.2 | Wyższe uczelnie itd. W tym kontekście Komitet przyjmuje z zadowoleniem fakt, że dopuszczalny poziom wsparcia finansowego w przypadku organów publicznych, szkół średnich i uczelni wyższych oraz organizacji badawczych ma wynosić 75 % (również art. 33 ust. 1, drugie zdanie). Zaleca wprowadzenie jaśniejszej struktury w art. 33, tak by można było lepiej rozgraniczyć uczestników nastawionych na osiąganie zysków od tych, których działalność ma charakter non profit. |
| --- | --- |

4.4.2

Wyższe uczelnie itd. W tym kontekście Komitet przyjmuje z zadowoleniem fakt, że dopuszczalny poziom wsparcia finansowego w przypadku organów publicznych, szkół średnich i uczelni wyższych oraz organizacji badawczych ma wynosić 75 % (również art. 33 ust. 1, drugie zdanie). Zaleca wprowadzenie jaśniejszej struktury w art. 33, tak by można było lepiej rozgraniczyć uczestników nastawionych na osiąganie zysków od tych, których działalność ma charakter non profit.

| 4.4.3 | Przeciętne koszty personelu. Możliwość wykorzystania przez uczestniczące przedsiębiorstwa przeciętnych kosztów personelu (art. 31 ust. 3 lit. a)) Komitet uważa za korzyść z punktu widzenia uproszczenia. |
| --- | --- |

4.4.3

Przeciętne koszty personelu. Możliwość wykorzystania przez uczestniczące przedsiębiorstwa przeciętnych kosztów personelu (art. 31 ust. 3 lit. a)) Komitet uważa za korzyść z punktu widzenia uproszczenia.

| 4.4.4 | Koszty administracyjne. Pozytywne jest także, również z punktu widzenia zachowania koniecznej ciągłości, utrzymanie 100 % zwrotu kosztów administracyjnych. Propozycja zniesienia obowiązującego dotychczas limitu dla tego rodzaju kosztów w wysokości 7 % wydaje się problematyczna, o ile kwestia niezbędnych kosztów administracyjnych nie zostanie ściśle uregulowana w inny sposób. Wprawdzie dotychczasowy limit w wysokości 7 % rzeczywiście okazał się zbyt niski i musiał zostać podniesiony, choćby z uwagi na fakt, że administracja, koordynacja itd. wymagały dotychczas wysokich nakładów. Z drugiej strony należy jednak zapobiec sytuacji, w której nieograniczony zwrot wszystkich kosztów administracyjnych prowadziłby do ich niepożądanego wzrostu zamiast redukcji. |
| --- | --- |

4.4.4

Koszty administracyjne. Pozytywne jest także, również z punktu widzenia zachowania koniecznej ciągłości, utrzymanie 100 % zwrotu kosztów administracyjnych. Propozycja zniesienia obowiązującego dotychczas limitu dla tego rodzaju kosztów w wysokości 7 % wydaje się problematyczna, o ile kwestia niezbędnych kosztów administracyjnych nie zostanie ściśle uregulowana w inny sposób. Wprawdzie dotychczasowy limit w wysokości 7 % rzeczywiście okazał się zbyt niski i musiał zostać podniesiony, choćby z uwagi na fakt, że administracja, koordynacja itd. wymagały dotychczas wysokich nakładów. Z drugiej strony należy jednak zapobiec sytuacji, w której nieograniczony zwrot wszystkich kosztów administracyjnych prowadziłby do ich niepożądanego wzrostu zamiast redukcji.

| 4.5 | Koszty dodatkowe uniwersytetów. Zgodnie z wnioskiem Komisji zniesiona powinna zostać istniejąca dotychczas możliwość naliczania przez uniwersytety i podobne organizacje badawcze 100 % tzw. kosztów dodatkowych (14). Jakkolwiek proponowane są w zamian inne modele rozliczania, Komitet uważa proponowaną zmianę za problematyczną. Instytucje te z reguły nie dysponują bowiem odpowiednią księgowością analityczną umożliwiającą kalkulację pełnych kosztów (FC) (15). Przy tym nie można teraz ocenić, czy wprowadzenie jednolitej stawki zaproponowanej przez Komisję jako jednej z alternatywnych możliwości nie spowoduje znacznego pogorszenia sytuacji uczestników, ponieważ nie istnieją jeszcze przewidziane w tym celu wewnętrzne zasady wykonawcze Komisji (patrz wyżej). Dla tego rodzaju organizacji Komitet zaleca zatem, o ile nie dysponują one pełną kalkulacją kosztów, zachowanie dotychczasowego stuprocentowego zwrotu kosztów dodatkowych — przynajmniej dopóki nie zostanie zagwarantowane, że inne metody wykazywania kosztów (16) nie doprowadzą do pogorszenia położenia w stosunku do sytuacji obecnej. |
| --- | --- |

4.5

Koszty dodatkowe uniwersytetów. Zgodnie z wnioskiem Komisji zniesiona powinna zostać istniejąca dotychczas możliwość naliczania przez uniwersytety i podobne organizacje badawcze 100 % tzw. kosztów dodatkowych (14). Jakkolwiek proponowane są w zamian inne modele rozliczania, Komitet uważa proponowaną zmianę za problematyczną. Instytucje te z reguły nie dysponują bowiem odpowiednią księgowością analityczną umożliwiającą kalkulację pełnych kosztów (FC) (15). Przy tym nie można teraz ocenić, czy wprowadzenie jednolitej stawki zaproponowanej przez Komisję jako jednej z alternatywnych możliwości nie spowoduje znacznego pogorszenia sytuacji uczestników, ponieważ nie istnieją jeszcze przewidziane w tym celu wewnętrzne zasady wykonawcze Komisji (patrz wyżej). Dla tego rodzaju organizacji Komitet zaleca zatem, o ile nie dysponują one pełną kalkulacją kosztów, zachowanie dotychczasowego stuprocentowego zwrotu kosztów dodatkowych — przynajmniej dopóki nie zostanie zagwarantowane, że inne metody wykazywania kosztów (16) nie doprowadzą do pogorszenia położenia w stosunku do sytuacji obecnej.

| 4.6 | Forma prawna instytucji badawczych. Zdaniem Komitetu organizacje badawcze, finansowane główne z budżetu państwa, należy traktować pod każdym względem (i we wszystkich artykułach jak np. w art. 33 ust. 1 i art. 38 ust. 2) jednakowo, bez względu na ich formę prawną. Oznacza to na przykład, że także organizacje czy ośrodki badawcze pożytku publicznego, założone zgodnie z przepisami prawa prywatnego, finansowane w głównej mierze z budżetu państwa (17), powinny być traktowane na takich samych zasadach jak organizacje prawa publicznego. Przecież wybór najodpowiedniejszej — zdaniem państwa członkowskiego — formy prawnej tego rodzaju instytucji badawczej leży w kompetencjach państw członkowskich i w żadnym wypadku nie powinien prowadzić do zróżnicowania w zakresie wkładu finansowego Wspólnoty. |
| --- | --- |

4.6

Forma prawna instytucji badawczych. Zdaniem Komitetu organizacje badawcze, finansowane główne z budżetu państwa, należy traktować pod każdym względem (i we wszystkich artykułach jak np. w art. 33 ust. 1 i art. 38 ust. 2) jednakowo, bez względu na ich formę prawną. Oznacza to na przykład, że także organizacje czy ośrodki badawcze pożytku publicznego, założone zgodnie z przepisami prawa prywatnego, finansowane w głównej mierze z budżetu państwa (17), powinny być traktowane na takich samych zasadach jak organizacje prawa publicznego. Przecież wybór najodpowiedniejszej — zdaniem państwa członkowskiego — formy prawnej tego rodzaju instytucji badawczej leży w kompetencjach państw członkowskich i w żadnym wypadku nie powinien prowadzić do zróżnicowania w zakresie wkładu finansowego Wspólnoty.

| 4.7 | Własność intelektualna. Proponowane uregulowania (art. od 39 do 43) mają gwarantować, iż niemożliwe będzie przenoszenie w niekontrolowany sposób praw do własności intelektualnej będącej wynikiem badań naukowych finansowanych z kieszeni unijnych podatników na firmy spoza Europy. |
| --- | --- |

4.7

Własność intelektualna. Proponowane uregulowania (art. od 39 do 43) mają gwarantować, iż niemożliwe będzie przenoszenie w niekontrolowany sposób praw do własności intelektualnej będącej wynikiem badań naukowych finansowanych z kieszeni unijnych podatników na firmy spoza Europy.

| 4.7.1 | Oprogramowanie otwarte (

  open source

  ). Oprogramowanie, które zostanie opracowane w ramach wspieranych przez Wspólnotę projektów badawczych, ma obecnie szanse na szerokie rozpowszechnienie i wykorzystanie, a tym samym stanowienie potencjału dla tworzenia na jego podstawie wersji komercyjnych czy usług, tylko wtedy gdy jest oferowane jako oprogramowanie otwarte. W tym celu należałoby przyznać konsorcjum jak największą swobodę w określaniu warunków licencji. |
| --- | --- |

4.7.1

Oprogramowanie otwarte (

  open source

  ). Oprogramowanie, które zostanie opracowane w ramach wspieranych przez Wspólnotę projektów badawczych, ma obecnie szanse na szerokie rozpowszechnienie i wykorzystanie, a tym samym stanowienie potencjału dla tworzenia na jego podstawie wersji komercyjnych czy usług, tylko wtedy gdy jest oferowane jako oprogramowanie otwarte. W tym celu należałoby przyznać konsorcjum jak największą swobodę w określaniu warunków licencji.

| 4.8 | Prawa dostępu. W odniesieniu do praw dostępu (art. 48 do 52) (18) do nowej wiedzy i/lub istniejącej wiedzy będącej w posiadaniu uczestnika chodzi nie o prawa dostępu do całej wiedzy uczestnika (np. uniwersytetu lub instytutu badawczego), lecz jedynie do tej wiedzy, która opiera się na pracach lub pracach przygotowawczych jednostek organizacyjnych lub grup uczestniczących w odpowiednich wspólnych projektach i która jest niezbędna dla innych uczestników do przeprowadzenia do końca ich prac w ramach działań pośrednich. Komitet z zadowoleniem przyjmuje zatem art. 48, który umożliwia oddzielne określenie stanu faktycznego w odniesieniu do każdego projektu i ustalenie go pomiędzy uczestnikami poprzez listę pozytywną i/lub negatywną
   (19)
  . Listy pozytywne pozwolą również uniknąć ujawniania takich danych, których tajność powinna być chroniona. Aby nie opóźniać niepotrzebnie rozpoczęcia projektu byłoby jednak zasadne dopuszczenie okresu, np. do 6 miesięcy od rozpoczęcia projektu, na poczynienie takich ustaleń. |
| --- | --- |

4.8

Prawa dostępu. W odniesieniu do praw dostępu (art. 48 do 52) (18) do nowej wiedzy i/lub istniejącej wiedzy będącej w posiadaniu uczestnika chodzi nie o prawa dostępu do całej wiedzy uczestnika (np. uniwersytetu lub instytutu badawczego), lecz jedynie do tej wiedzy, która opiera się na pracach lub pracach przygotowawczych jednostek organizacyjnych lub grup uczestniczących w odpowiednich wspólnych projektach i która jest niezbędna dla innych uczestników do przeprowadzenia do końca ich prac w ramach działań pośrednich. Komitet z zadowoleniem przyjmuje zatem art. 48, który umożliwia oddzielne określenie stanu faktycznego w odniesieniu do każdego projektu i ustalenie go pomiędzy uczestnikami poprzez listę pozytywną i/lub negatywną
   (19)
  . Listy pozytywne pozwolą również uniknąć ujawniania takich danych, których tajność powinna być chroniona. Aby nie opóźniać niepotrzebnie rozpoczęcia projektu byłoby jednak zasadne dopuszczenie okresu, np. do 6 miesięcy od rozpoczęcia projektu, na poczynienie takich ustaleń.

| 4.9 | Nieodpłatne prawa dostępu do wiedzy. Komitet wyraża zastrzeżenia do uregulowań, które przyznawałyby bez wyjątku nieodpłatny dostęp do wiedzy. Zaleca ogólnie przyznanie uczestnikom możliwe dużej swobody w zakresie ustalania najwłaściwszych porozumień. Może być na przykład zasadne, by także podmiotom B+R przyznawać nieodpłatne prawa dostępu. |
| --- | --- |

4.9

Nieodpłatne prawa dostępu do wiedzy. Komitet wyraża zastrzeżenia do uregulowań, które przyznawałyby bez wyjątku nieodpłatny dostęp do wiedzy. Zaleca ogólnie przyznanie uczestnikom możliwe dużej swobody w zakresie ustalania najwłaściwszych porozumień. Może być na przykład zasadne, by także podmiotom B+R przyznawać nieodpłatne prawa dostępu.

| 4.9.1 | Istniejąca wiedza potrzebna do realizacji działań. Propozycję przyznawania przez podmioty B+R zawsze nieodpłatnie dostępu do istniejącej wiedzy, o ile jest ona konieczna do przeprowadzenia działania pośredniego, Komitet uznaje zasadniczo za pozytywną. Jednak takie absolutne uregulowanie może w pojedynczych przypadkach spowodować trudności dla zainteresowanych podmiotów. Komitet zaleca zatem zmodyfikowanie ostatniego zdania w art. 50 ust. 2 (20). |
| --- | --- |

4.9.1

Istniejąca wiedza potrzebna do realizacji działań. Propozycję przyznawania przez podmioty B+R zawsze nieodpłatnie dostępu do istniejącej wiedzy, o ile jest ona konieczna do przeprowadzenia działania pośredniego, Komitet uznaje zasadniczo za pozytywną. Jednak takie absolutne uregulowanie może w pojedynczych przypadkach spowodować trudności dla zainteresowanych podmiotów. Komitet zaleca zatem zmodyfikowanie ostatniego zdania w art. 50 ust. 2 (20).

| 4.9.2 | Istniejąca wiedza na potrzeby wykorzystania nowej wiedzy. Propozycję przyznawania dostępu do istniejącej wiedzy przez podmioty B+R zawsze nieodpłatnie, o ile jest ona konieczna do wykorzystania nowej wiedzy, Komitet uznaje jednak za bardzo problematyczną. Istniejąca wiedza została zdobyta dzięki własnym środkom podmiotów B+R lub środkom wcześniejszych instytucji udzielających dotacji czy publicznym środkom danego państwa członkowskiego podlega powiązanym z tym obowiązkom i zobowiązaniom (21). Jeżeli zaproponowane przez Komisję rozwiązanie zaczęłoby być stosowane, powstałoby niebezpieczeństwo, że przede wszystkim szczególnie prężne podmioty B+R o wysokim potencjale know-how nie mogłyby lub nie chciałyby uczestniczyć i tym samym zostałyby wykluczone z uczestnictwa. Komitet zaleca zatem wykreślenie lub zmianę art. 51 ust. 5 (22). |
| --- | --- |

4.9.2

Istniejąca wiedza na potrzeby wykorzystania nowej wiedzy. Propozycję przyznawania dostępu do istniejącej wiedzy przez podmioty B+R zawsze nieodpłatnie, o ile jest ona konieczna do wykorzystania nowej wiedzy, Komitet uznaje jednak za bardzo problematyczną. Istniejąca wiedza została zdobyta dzięki własnym środkom podmiotów B+R lub środkom wcześniejszych instytucji udzielających dotacji czy publicznym środkom danego państwa członkowskiego podlega powiązanym z tym obowiązkom i zobowiązaniom (21). Jeżeli zaproponowane przez Komisję rozwiązanie zaczęłoby być stosowane, powstałoby niebezpieczeństwo, że przede wszystkim szczególnie prężne podmioty B+R o wysokim potencjale know-how nie mogłyby lub nie chciałyby uczestniczyć i tym samym zostałyby wykluczone z uczestnictwa. Komitet zaleca zatem wykreślenie lub zmianę art. 51 ust. 5 (22).

| 4.9.3 | Badania pionierskie. Chociaż w większości przypadków przy badaniach pionierskich chodzi o prace w dziedzinie B+R w obszarze badań podstawowych, Komitet wielokrotnie zwracał uwagę na fakt, że w wielu wypadkach (23) granice między badaniami podstawowymi a zastosowaniem są płynne. Dlatego też można oczekiwać negatywnych skutków, jak te opisane powyżej. Należy tego bezwzględnie unikać i odpowiednio uwzględnić to zagrożenie w uregulowaniach. Komitet zaleca zatem wykreślenie lub zmianę art. 52 ust. 1 (24). |
| --- | --- |

4.9.3

Badania pionierskie. Chociaż w większości przypadków przy badaniach pionierskich chodzi o prace w dziedzinie B+R w obszarze badań podstawowych, Komitet wielokrotnie zwracał uwagę na fakt, że w wielu wypadkach (23) granice między badaniami podstawowymi a zastosowaniem są płynne. Dlatego też można oczekiwać negatywnych skutków, jak te opisane powyżej. Należy tego bezwzględnie unikać i odpowiednio uwzględnić to zagrożenie w uregulowaniach. Komitet zaleca zatem wykreślenie lub zmianę art. 52 ust. 1 (24).

| 4.9.4 | Określone grupy. We wniosku Komisji brakuje definicji działań prowadzonych na rzecz określonych grup. Rozważania na ich temat nie powinny w żadnym wypadku być mylone lub zrównane z tymi dotyczącymi badań pionierskich. |
| --- | --- |

4.9.4

Określone grupy. We wniosku Komisji brakuje definicji działań prowadzonych na rzecz określonych grup. Rozważania na ich temat nie powinny w żadnym wypadku być mylone lub zrównane z tymi dotyczącymi badań pionierskich.

| 4.10 | Wolny wybór instrumentów. Komitet powtarza swoje zalecenie (25), że projekty nie powinny być z góry przyporządkowywane do konkretnych instrumentów, lecz że wnioskodawcy muszą być w stanie dopasować instrumenty do optymalnej struktury i wielkości projektu niezbędnej dla danego zadania. Tylko w ten sposób można uniknąć tworzenia projektów, których wielkość i struktura kieruje się przewidywanymi instrumentami wspierania badań, a nie optymalnymi wymogami naukowo-technicznymi. Instrumenty te muszą służyć warunkom pracy i celom badań i rozwoju i nie może być w żadnym wypadku odwrotnie. W szczególności udostępnione powinny być również projekty STREP (Specific Targeted Research Projects), gdyż są najodpowiedniejsze ze względu na uczestnictwo MŚP i mniejszych grup badawczych. |
| --- | --- |

4.10

Wolny wybór instrumentów. Komitet powtarza swoje zalecenie (25), że projekty nie powinny być z góry przyporządkowywane do konkretnych instrumentów, lecz że wnioskodawcy muszą być w stanie dopasować instrumenty do optymalnej struktury i wielkości projektu niezbędnej dla danego zadania. Tylko w ten sposób można uniknąć tworzenia projektów, których wielkość i struktura kieruje się przewidywanymi instrumentami wspierania badań, a nie optymalnymi wymogami naukowo-technicznymi. Instrumenty te muszą służyć warunkom pracy i celom badań i rozwoju i nie może być w żadnym wypadku odwrotnie. W szczególności udostępnione powinny być również projekty STREP (Specific Targeted Research Projects), gdyż są najodpowiedniejsze ze względu na uczestnictwo MŚP i mniejszych grup badawczych.

| 4.11 | Porzucenie zasady solidarnej odpowiedzialności finansowej. Komitet opowiada się za rezygnacją z zasady solidarnej odpowiedzialności finansowej; przypomina, że już w swoich zaleceniach (26) dotyczących szóstego programu ramowego zajął się tą problematyką. |
| --- | --- |

4.11

Porzucenie zasady solidarnej odpowiedzialności finansowej. Komitet opowiada się za rezygnacją z zasady solidarnej odpowiedzialności finansowej; przypomina, że już w swoich zaleceniach (26) dotyczących szóstego programu ramowego zajął się tą problematyką.

| 4.11.1 | Fundusz ryzyka. Komitet popiera również fundusz ryzyka, który ma zostać utworzony dla pokrycia możliwych wydatków, na który ma być wpłacany niewielki procent wkładu finansowego Wspólnoty przeznaczonego dla każdego uczestnika działania pośredniego (art. 38 ust. 1). Komitet zalecałby ponadto, aby Komisja podała przewidywane granice, w jakich może zmieniać się ten procent w zależności od oceny ryzyka, w momencie publikacji konkursu. Komitet opowiada się również za tym, aby wszelkie nadwyżki przewidzianych oszczędności były ponownie przypisywane programowi ramowemu i stanowiły dochód przeznaczony na określony cel. |
| --- | --- |

4.11.1

Fundusz ryzyka. Komitet popiera również fundusz ryzyka, który ma zostać utworzony dla pokrycia możliwych wydatków, na który ma być wpłacany niewielki procent wkładu finansowego Wspólnoty przeznaczonego dla każdego uczestnika działania pośredniego (art. 38 ust. 1). Komitet zalecałby ponadto, aby Komisja podała przewidywane granice, w jakich może zmieniać się ten procent w zależności od oceny ryzyka, w momencie publikacji konkursu. Komitet opowiada się również za tym, aby wszelkie nadwyżki przewidzianych oszczędności były ponownie przypisywane programowi ramowemu i stanowiły dochód przeznaczony na określony cel.

| 4.11.2 | Zwolnienie. Komitet zaleca jednakże, aby wszystkie instytucje badawcze, których koszt finansowania ponosi państwo (27), zostały z tego (zgodnie z art. 38 ust. 2) zwolnione, niezależnie od ich formy prawnej. |
| --- | --- |

4.11.2

Zwolnienie. Komitet zaleca jednakże, aby wszystkie instytucje badawcze, których koszt finansowania ponosi państwo (27), zostały z tego (zgodnie z art. 38 ust. 2) zwolnione, niezależnie od ich formy prawnej.

| 4.11.3 | Przerwanie projektu. Komitet zwraca jednocześnie uwagę na proponowaną techniczną solidarną odpowiedzialność finansową uczestników za projekt (art. 18 ust. 4). Zdaniem Komitetu należy przyznać konsorcjum prawo do decyzji o wycofaniu się z projektu na wypadek, gdyby jego kontynuacja nie była rozsądna albo uzasadniona ze względów naukowo-technicznych lub finansowych. Art. 18 ust. 4 i 5 powinien w związku z tym zostać odpowiednio zmieniony. |
| --- | --- |

4.11.3

Przerwanie projektu. Komitet zwraca jednocześnie uwagę na proponowaną techniczną solidarną odpowiedzialność finansową uczestników za projekt (art. 18 ust. 4). Zdaniem Komitetu należy przyznać konsorcjum prawo do decyzji o wycofaniu się z projektu na wypadek, gdyby jego kontynuacja nie była rozsądna albo uzasadniona ze względów naukowo-technicznych lub finansowych. Art. 18 ust. 4 i 5 powinien w związku z tym zostać odpowiednio zmieniony.

| 4.12 | Komitety programów. Zgodnie z wnioskiem Komisji rezygnuje się z udziału komitetów programów w zatwierdzaniu poszczególnych projektów. Zdaniem Komitetu powinno to następować jedynie wtedy, gdy Komisja będzie się opierać na opinii eksperta przy wyborze projektu. W innym przypadku, jak również przy zatwierdzaniu programu roboczego i podziale budżetu, odpowiedzialne komitety programów powinny w dalszym ciągu udzielać zgody. Rozwiązanie kompromisowe mogłoby wyglądać tak, że komitety programów po zakończeniu oceny otrzymywałyby „plan realizacji konkursu” (call implementation plan), który byłby przedmiotem obrad i formalnej decyzji komitetu programów. Nie pociągałoby to za sobą żadnej zwłoki, gdyż komitet programowy nie decydowałby już o poszczególnych projektach. |
| --- | --- |

4.12

Komitety programów. Zgodnie z wnioskiem Komisji rezygnuje się z udziału komitetów programów w zatwierdzaniu poszczególnych projektów. Zdaniem Komitetu powinno to następować jedynie wtedy, gdy Komisja będzie się opierać na opinii eksperta przy wyborze projektu. W innym przypadku, jak również przy zatwierdzaniu programu roboczego i podziale budżetu, odpowiedzialne komitety programów powinny w dalszym ciągu udzielać zgody. Rozwiązanie kompromisowe mogłoby wyglądać tak, że komitety programów po zakończeniu oceny otrzymywałyby „plan realizacji konkursu” (call implementation plan), który byłby przedmiotem obrad i formalnej decyzji komitetu programów. Nie pociągałoby to za sobą żadnej zwłoki, gdyż komitet programowy nie decydowałby już o poszczególnych projektach.

| 4.13 | Umowa o grant. Istotny tu art. 19 ust. 8 odwołuje się do Europejskiej Karty Naukowca oraz kodeksu postępowania przy rekrutacji pracowników naukowych. Komitet zwraca uwagę na fakt, że karta ma jedynie charakter zalecenia i nie może na tej drodze nabrać charakteru wiążącego. Przypomina przy tym, że wprawdzie zgadza się z wieloma elementami karty, ale jednocześnie ze względu na jej przeregulowanie i niektóre niezrozumiałe kryteria zaleca jej przeredagowanie (28). |
| --- | --- |

4.13

Umowa o grant. Istotny tu art. 19 ust. 8 odwołuje się do Europejskiej Karty Naukowca oraz kodeksu postępowania przy rekrutacji pracowników naukowych. Komitet zwraca uwagę na fakt, że karta ma jedynie charakter zalecenia i nie może na tej drodze nabrać charakteru wiążącego. Przypomina przy tym, że wprawdzie zgadza się z wieloma elementami karty, ale jednocześnie ze względu na jej przeregulowanie i niektóre niezrozumiałe kryteria zaleca jej przeredagowanie (28).

| 4.14 | Europejski Bank Inwestycyjny. Komitet popiera projekt (i proponowane szczegóły) udzielenia Europejskiemu Bankowi Inwestycyjnemu pomocy finansowej na rzecz pokrycia ryzyka kredytów służących celom badawczym siódmego programu ramowego. Takie pożyczki powinny być wykorzystywane w szczególności dla działań demonstracyjnych (np. w dziedzinie badań energetycznych lub badań dotyczących bezpieczeństwa). |
| --- | --- |

4.14

Europejski Bank Inwestycyjny. Komitet popiera projekt (i proponowane szczegóły) udzielenia Europejskiemu Bankowi Inwestycyjnemu pomocy finansowej na rzecz pokrycia ryzyka kredytów służących celom badawczym siódmego programu ramowego. Takie pożyczki powinny być wykorzystywane w szczególności dla działań demonstracyjnych (np. w dziedzinie badań energetycznych lub badań dotyczących bezpieczeństwa).

Bruksela, 5 lipca 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  COM(2005) 119 wersja ostateczna

1

(2)  COM(2005) 439, 440, 441,442, 443, 444, 445 wersje ostateczne

2

(3)  DzU C 65 z 17.3.2006 oraz CESE 583/2006

3

(4)  DzU C 65 z 17.3.2006

4

(5)  We wniosku Komisji termin „organizacja badawcza” został zdefiniowany w art. 2.3; terminy „instytucja badawcza” czy „ośrodek badawczy” są gdzie indziej używane jako synonimy.

5

(6)  DzU C 110 z 30.4.2004,

6

DzU C 157 z 28.6.2005,

DzU C 65 z 17.3.2006,

(7)  DzU C 157 z 28.6.2005: Unikanie nakładających się na siebie lub równoległych instancji.

7

Unikanie nakładających się na siebie lub równoległych instancji.

(8)  Wychodząc poza ramy analizowanego wniosku Komisji, byłoby wręcz pożądane bardziej ujednolicić procedury płatności obowiązujące w zakresie wszystkich działań wspierających, w tym w zakresie programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji oraz w ramach funduszy strukturalnych.

8

(9)  Patrz dwa poprzednie przypisy.

9

(10)  Patrz: przypis 6.

10

(11)  Np. pkt 9.8.4, DzU C 204 z 18.07.2000 r.

11

(12)  Podobnie jak w przypadku organów publicznych, szkół średnich, uczelni wyższych i organizacji badawczych.

12

(13)  W tym kontekście Komitet pragnie odwołać się do swojego zalecenia, by w prawie patentowym na nowo wprowadzić okres karencji (ang.: grace period), przy czym nie byłoby jednak wymagane powiązanie naukowej publikacji z roszczeniami co do priorytetytowości. Patrz CESE 319/2004 pkt 2.5 i nast., DzU C 110 z 30.4.2004 r.

13

(14)  Model AC: wykazywanie kwalifikowanych bezpośrednich kosztów dodatkowych uczestników, z ryczałtem za koszty pośrednie, zgodnie z modelem kosztów dodatkowych (AC). W szóstym programie ramowym (6PR) ryczałt odpowiada 20 % wszystkich bezpośrednich kosztów dodatkowych minus koszty podwykonawstwa.

14

(15)  Model kosztów FC: wykazywanie kwalifikowanych kosztów bezpośrednich i pośrednich uczestników zgodnie z modelem kosztów pełnych; przypadkiem szczególnym jest model FCF: wykazywanie kwalifikowanych kosztów bezpośrednich uczestników oraz ryczałt za koszty pośrednie, zgodnie z modelem pełnych kosztów wraz z ryczałtowymi kosztami pośrednimi (FCF). Ryczałt wynosi 20 % wszystkich kwalifikowanych kosztów bezpośrednich minus koszty podwykonawstwa. Ogólne koszty przy wszystkich trzech modelach kosztów w 6PR (FC, FCF i AC) wyliczane są po prostu jako suma kosztów bezpośrednich i pośrednich.

15

(16)  Możliwa jednolita stawka dla pokrycia kosztów pośrednich (overhead) w art. 32 powinna w każdym razie w odniesieniu do działalności B+R zostać ustalona w wysokości przynajmniej 20 % kwalifikowanych kosztów bezpośrednich pomniejszonych o koszty umów podwykonawstwa. Takie rozwiązanie obowiązywało już w 6. programie ramowym dla posługujących się modelami FCF i AC i powinno zostać utrzymane dla zachowania ciągłości oraz aby odpowiednio uwzględnić różnorodne systemy księgowości uczestniczących organizacji.

16

overhead

(17)  W Niemczech np. organizacje badawcze takie jak Helmholtz-Gemeinschaft, Fraunhofer-Gesellschaft, Leibniz-Gemeinschaft czy Max-Planck-Gesellschaft. W Holandii np. Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek — NWO (Niderlandzka Organizacja Badań Naukowych).

17

Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek

(18)  Komitet wskazuje na fakt, że poszczególne wersje językowe wniosku Komisji różnią się w odniesieniu do art. 50 ust. 1 do art. 51 ust. 1. Niniejsza opinia opiera się na poprawnej angielskiej wersji wniosku.

18

(19)  Lista pozytywna: wyliczenie tej wiedzy czy obszarów wiedzy, które powinny zostać udostępnione. Lista negatywna: wyliczenie tej wiedzy czy obszarów wiedzy, które NIE powinny zostać udostępnione.

19

(20)  Ostatnie zdanie w art. 50 ust. 2 mogłoby brzmieć na przykład tak: However, RTD Performers shall grant access rights to background on a royalty-free basis, unless for justified exceptions otherwise agreed by all participants before their accession to the grant agreement.

20

However, RTD Performers shall grant access rights to background on a royalty-free basis, unless for justified exceptions otherwise agreed by all participants before their accession to the grant agreement

(21)  Np. w Niemczech podlega pod ustawę o wynalazkach dokonywanych w ramach obowiązków wynikających ze stosunku pracy.

21

(22)  Mógłby on brzmieć: RTD-Performers shall grant access rights to background needed to use the foreground generated in the indirect action on a royalty-free basis unless otherwise agreed by all participants before their accession to the grant agreement.

22

RTD-Performers shall grant access rights to background needed to use the foreground generated in the indirect action on a royalty-free basis unless otherwise agreed by all participants before their accession to the grant agreement

(23)  Np. mikrobiologia, lasery, technologie ICT.

23

(24)  Art. 52 ust. 1 mógłby brzmieć np. następująco: In the case of frontier research actions, access rights to foreground for the implementation of the project shall be granted royalty-free. Access rights to foreground for use shall be under fair and reasonable conditions or royalty-free as agreed by all participants before their accession to the grant agreement.

24

In the case of frontier research actions, access rights to foreground for the implementation of the project shall be granted royalty-free. Access rights to foreground for use shall be under fair and reasonable conditions or royalty-free as agreed by all participants before their accession to the grant agreement.

(25)  pkt 3.4, DzU C 157 z 28.6.2005

25

(26)  DzU C 94 z 18.4.2002

26

(27)  Patrz wyżej: równouprawnienie wszystkich instytucji badawczych finansowanych ze środków publicznych.

27

(28)  DzU C 65 z 17.3.2006

28

---

| 16.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 309/41 |
| --- | --- | --- | --- |

16.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 309/41

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady (Euratom) ustanawiającego zasady uczestnictwa przedsiębiorstw, ośrodków badawczych i uczelni wyższych w działaniach prowadzonych w ramach siódmego programu ramowego Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej oraz zasady upowszechniania wyników badań (2007 — 2011)

COM(2006) 42 wersja ostateczna — 2006/0014 (CNS)

(2006/C 309/09)

Dnia 8 marca 2006 r. Rada, działając na podstawie art. 7 i 10 Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.

Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 31 maja 2006 r. Sprawozdawcą był Antonello PEZZINI.

Na 428. sesji plenarnej w dniach 5 — 6 lipca 2006 r. (posiedzenie z dnia 5 lipca 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 156 do 3 — 4 osoby wstrzymały się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | EKES przyjmuje z zadowoleniem propozycje Komisji w sprawie nowych zasad uczestnictwa przedsiębiorstw, ośrodków badawczych i uniwersytetów w realizacji siódmego programu ramowego badań, rozwoju i działań szkoleniowych w dziedzinie jądrowej oraz w sprawie upowszechnienia jego wyników w okresie pięcioletnim 2007 — 2011. |
| --- | --- |

1.1

EKES przyjmuje z zadowoleniem propozycje Komisji w sprawie nowych zasad uczestnictwa przedsiębiorstw, ośrodków badawczych i uniwersytetów w realizacji siódmego programu ramowego badań, rozwoju i działań szkoleniowych w dziedzinie jądrowej oraz w sprawie upowszechnienia jego wyników w okresie pięcioletnim 2007 — 2011.

| 1.2 | Propozycje te są ukierunkowane na uproszczenie oraz usprawnienie procedur i metod w celu praktycznej realizacji strategii lizbońskiej w formie, która została ponownie zdefiniowana przez Radę Europejską w 2005 r. i w marcu 2006 r., oraz w celu zaspokojenia potrzeb różnych podmiotów badawczych i użytkowników końcowych. Niemniej jednak skuteczność tych środków będzie można ostatecznie ocenić dopiero po sfinalizowaniu zasad wdrażania. |
| --- | --- |

1.2

Propozycje te są ukierunkowane na uproszczenie oraz usprawnienie procedur i metod w celu praktycznej realizacji strategii lizbońskiej w formie, która została ponownie zdefiniowana przez Radę Europejską w 2005 r. i w marcu 2006 r., oraz w celu zaspokojenia potrzeb różnych podmiotów badawczych i użytkowników końcowych. Niemniej jednak skuteczność tych środków będzie można ostatecznie ocenić dopiero po sfinalizowaniu zasad wdrażania.

| 1.3 | Do końca rozdziału III propozycje Komisji są prawie identyczne z propozycjami przedstawionymi w zakresie 7PR badań, rozwoju i działań szkoleniowych w dziedzinie pozajądrowej (1), chociaż numeracja jest inna (2). Komitet odsyła zatem do opinii przyjętej w tej sprawie, przywołując i podkreślając spostrzeżenia w niej zawarte (3), które mają znaczenie również w wypadku omawianego wniosku (do końca rozdziału III). |
| --- | --- |

1.3

Do końca rozdziału III propozycje Komisji są prawie identyczne z propozycjami przedstawionymi w zakresie 7PR badań, rozwoju i działań szkoleniowych w dziedzinie pozajądrowej (1), chociaż numeracja jest inna (2). Komitet odsyła zatem do opinii przyjętej w tej sprawie, przywołując i podkreślając spostrzeżenia w niej zawarte (3), które mają znaczenie również w wypadku omawianego wniosku (do końca rozdziału III).

| 1.4 | Komitet uważa w szczególności, że europejski program syntezy jądrowej powinien być uznawany za model prawdziwej integracji wysiłków wspólnotowych i pełnej koordynacji działań w ramach Europejskiego Porozumienia na rzecz Rozwoju Syntezy Jądrowej (European Fusion Development Agreement, EFDA) oraz umów stowarzyszeniowych. |
| --- | --- |

1.4

Komitet uważa w szczególności, że europejski program syntezy jądrowej powinien być uznawany za model prawdziwej integracji wysiłków wspólnotowych i pełnej koordynacji działań w ramach Europejskiego Porozumienia na rzecz Rozwoju Syntezy Jądrowej (European Fusion Development Agreement, EFDA) oraz umów stowarzyszeniowych.

| 1.4.1 | Program ten odgrywa dla UE kluczową rolę w zakresie badań energii syntezy jądrowej, jest źródłem stałego wsparcia wspólnotowego w postaci środków finansowych i kapitału ludzkiego, a do jego wzbogacenia przyczynia się wysoki poziom równowagi ekologicznej osiągnięty dzięki działaniom w ramach projektu ITER/DEMO (4). |
| --- | --- |

1.4.1

Program ten odgrywa dla UE kluczową rolę w zakresie badań energii syntezy jądrowej, jest źródłem stałego wsparcia wspólnotowego w postaci środków finansowych i kapitału ludzkiego, a do jego wzbogacenia przyczynia się wysoki poziom równowagi ekologicznej osiągnięty dzięki działaniom w ramach projektu ITER/DEMO (4).

| 1.5 | Komitet jest przekonany, że energia jądrowa (5), która generuje około jednej trzeciej energii elektrycznej produkowanej obecnie w Unii (6), przyczynia się do niezależności i bezpieczeństwa dostaw energii (7) oraz do zrównoważenia europejskiego rozwoju gospodarczego przy poszanowaniu protokołu z Kioto. Warunkiem tego jest jednak zastosowanie coraz lepszych, skuteczniejszych i bezpieczniejszych standardów utylizacji odpadów radioaktywnych oraz możliwość rozwinięcia konkurencyjnych badań i przemysłu europejskiego w obszarze technologii jądrowej i usług. |
| --- | --- |

1.5

Komitet jest przekonany, że energia jądrowa (5), która generuje około jednej trzeciej energii elektrycznej produkowanej obecnie w Unii (6), przyczynia się do niezależności i bezpieczeństwa dostaw energii (7) oraz do zrównoważenia europejskiego rozwoju gospodarczego przy poszanowaniu protokołu z Kioto. Warunkiem tego jest jednak zastosowanie coraz lepszych, skuteczniejszych i bezpieczniejszych standardów utylizacji odpadów radioaktywnych oraz możliwość rozwinięcia konkurencyjnych badań i przemysłu europejskiego w obszarze technologii jądrowej i usług.

| 1.6 | Komitet uważa za stosowną wysokość wspólnotowych środków finansowych zaplanowanych na działania w zakresie badań, kształcenia zawodowego, demonstracji, koordynacji i wsparcia, a także sieci doskonałości i finansowania badań nad energią syntezy jądrowej. |
| --- | --- |

1.6

Komitet uważa za stosowną wysokość wspólnotowych środków finansowych zaplanowanych na działania w zakresie badań, kształcenia zawodowego, demonstracji, koordynacji i wsparcia, a także sieci doskonałości i finansowania badań nad energią syntezy jądrowej.

| 1.6.1 | Komitet podkreśla konieczność propagowania badań oraz stosowania czystych i bezpiecznych technologii, w zależności od wymagań i specyfiki poszczególnych państw, jak również pragnie, by szanowane były decyzje różnych państw członkowskich, które nie widzą w energii jądrowej rozwiązania pokrywającego ich przyszłe zapotrzebowanie na energię i które uwzględniają to w swoich programach badawczych. |
| --- | --- |

1.6.1

Komitet podkreśla konieczność propagowania badań oraz stosowania czystych i bezpiecznych technologii, w zależności od wymagań i specyfiki poszczególnych państw, jak również pragnie, by szanowane były decyzje różnych państw członkowskich, które nie widzą w energii jądrowej rozwiązania pokrywającego ich przyszłe zapotrzebowanie na energię i które uwzględniają to w swoich programach badawczych.

| 1.7 | Komitet podkreśla znaczenie działań oraz programów szkoleniowych przewidzianych w ramach rozwoju kariery naukowców i zwraca uwagę, że działania te mają szczególną wagę dla sektora prywatnego, społeczeństwa obywatelskiego i obywateli. |
| --- | --- |

1.7

Komitet podkreśla znaczenie działań oraz programów szkoleniowych przewidzianych w ramach rozwoju kariery naukowców i zwraca uwagę, że działania te mają szczególną wagę dla sektora prywatnego, społeczeństwa obywatelskiego i obywateli.

| 1.8 | Komitet uważa, że dla udziału w 7PR EURATOM oraz w jego programach szczegółowych fundamentalne znaczenie ma zapewnienie prostych, czytelnych, zrozumiałych, jasnych i przejrzystych przepisów, które mogą przede wszystkim dać potencjalnym uczestnikom (szczególnie mniejszym podmiotom) poczucie pewności co do zasad i kryteriów regulujących dostęp do umów, ich ocenę, selekcję i sporządzanie, a także zarządzanie projektami. |
| --- | --- |

1.8

Komitet uważa, że dla udziału w 7PR EURATOM oraz w jego programach szczegółowych fundamentalne znaczenie ma zapewnienie prostych, czytelnych, zrozumiałych, jasnych i przejrzystych przepisów, które mogą przede wszystkim dać potencjalnym uczestnikom (szczególnie mniejszym podmiotom) poczucie pewności co do zasad i kryteriów regulujących dostęp do umów, ich ocenę, selekcję i sporządzanie, a także zarządzanie projektami.

| 1.8.1 | Komitet ubolewa, że nie zawsze znajduje to potwierdzenie we wniosku dotyczącym rozporządzenia. Uważa, że skuteczność tych przepisów należy poddawać po odpowiednim czasie monitoringowi przez niezależnych ekspertów i że raport z monitoringu powinien być przekazywany Radzie i Komitetowi. |
| --- | --- |

1.8.1

Komitet ubolewa, że nie zawsze znajduje to potwierdzenie we wniosku dotyczącym rozporządzenia. Uważa, że skuteczność tych przepisów należy poddawać po odpowiednim czasie monitoringowi przez niezależnych ekspertów i że raport z monitoringu powinien być przekazywany Radzie i Komitetowi.

| 1.9 | Komitet jest zdania, że wykorzystywanie i upowszechnianie wyników badań jest niezbędne dla poszanowania zasady „value for money” („towaru wartego swej ceny”) dotyczącej europejskich podatników. W związku z tym przypomina, że należy zawsze znaleźć właściwą równowagę między — z jednej strony — ochroną interesów wspólnotowych, specyficznych interesów państw członkowskich (również w dziedzinie obrony) oraz praw do własności intelektualnej i przemysłowej a — z drugiej strony — zagrożeniami, które mają równie dużą wagę i mogą się pojawić w wyniku niedostatecznego rozpowszechnienia informacji naukowo-technicznych w tym sektorze. |
| --- | --- |

1.9

Komitet jest zdania, że wykorzystywanie i upowszechnianie wyników badań jest niezbędne dla poszanowania zasady „value for money” („towaru wartego swej ceny”) dotyczącej europejskich podatników. W związku z tym przypomina, że należy zawsze znaleźć właściwą równowagę między — z jednej strony — ochroną interesów wspólnotowych, specyficznych interesów państw członkowskich (również w dziedzinie obrony) oraz praw do własności intelektualnej i przemysłowej a — z drugiej strony — zagrożeniami, które mają równie dużą wagę i mogą się pojawić w wyniku niedostatecznego rozpowszechnienia informacji naukowo-technicznych w tym sektorze.

| 1.9.1 | Wreszcie, Komitet uważa, że należy wzmocnić „IPR-helpdesk” (punkt informacyjny udzielający pomocy w sprawie ochrony praw własności intelektualnej) w celu proaktywnej pomocy udzielanej na czas potencjalnym uczestnikom umów o grant, działań pośrednich na rzecz kształcenia zawodowego i rozwoju naukowców oraz przygotowywania i podpisywania umów konsorcyjnych. |
| --- | --- |

1.9.1

Wreszcie, Komitet uważa, że należy wzmocnić „IPR-helpdesk” (punkt informacyjny udzielający pomocy w sprawie ochrony praw własności intelektualnej) w celu proaktywnej pomocy udzielanej na czas potencjalnym uczestnikom umów o grant, działań pośrednich na rzecz kształcenia zawodowego i rozwoju naukowców oraz przygotowywania i podpisywania umów konsorcyjnych.

2.   Uzasadnienie

| 2.1 | Komitet wyraża zadowolenie, że wniosek o konsultację skierowano do niego w odpowiednim czasie i jest w pełni świadomy swych wyłącznych kompetencji w zakresie konsultacji związanych z traktatem EURATOM. Komitet przywiązuje dużą wagę do tych kompetencji ze względu na niezwykle delikatny charakter, jaki w oczach społeczeństwa ma energia jądrowa i na potrzebę odpowiednich informacji oraz konsultacji. |
| --- | --- |

2.1

Komitet wyraża zadowolenie, że wniosek o konsultację skierowano do niego w odpowiednim czasie i jest w pełni świadomy swych wyłącznych kompetencji w zakresie konsultacji związanych z traktatem EURATOM. Komitet przywiązuje dużą wagę do tych kompetencji ze względu na niezwykle delikatny charakter, jaki w oczach społeczeństwa ma energia jądrowa i na potrzebę odpowiednich informacji oraz konsultacji.

| 2.2 | Energia atomowa wiąże się w istocie z niezwykle trudnymi problemami w zakresie zaangażowania obywateli, ze względu na poważne zagrożenia i trudności z utylizacją odpadów. |
| --- | --- |

2.2

Energia atomowa wiąże się w istocie z niezwykle trudnymi problemami w zakresie zaangażowania obywateli, ze względu na poważne zagrożenia i trudności z utylizacją odpadów.

| 2.2.1 | Komitet wzywa, by troska o wzmocnienie modeli oceniających wydajność i bezpieczeństwo/niezawodność w tym sektorze znalazła swój wyraz w stworzeniu stałych mechanizmów informacji, konsultacji i szkolenia. |
| --- | --- |

2.2.1

Komitet wzywa, by troska o wzmocnienie modeli oceniających wydajność i bezpieczeństwo/niezawodność w tym sektorze znalazła swój wyraz w stworzeniu stałych mechanizmów informacji, konsultacji i szkolenia.

| 2.2.2 | Należy lepiej zorganizować proces zarządzania w celu określenia optymalnych opcji strategicznych i odpowiedzenia na obawy obywateli związane z energią atomową oraz jej długofalowymi konsekwencjami. |
| --- | --- |

2.2.2

Należy lepiej zorganizować proces zarządzania w celu określenia optymalnych opcji strategicznych i odpowiedzenia na obawy obywateli związane z energią atomową oraz jej długofalowymi konsekwencjami.

| 2.3 | Komitet miał już okazję wypowiedzieć się (8) na temat rozwiązań zaproponowanych przez Komisję odnośnie do uproszczenia (9) procedur administracyjnych oraz ograniczenia związanych z nimi obciążeń w związku z przyjętymi 6 kwietnia 2005 r. wnioskami dotyczącymi decyzji w sprawie — odpowiednio — siódmego programu ramowego UE oraz siódmego programu ramowego EURATOM. |
| --- | --- |

2.3

Komitet miał już okazję wypowiedzieć się (8) na temat rozwiązań zaproponowanych przez Komisję odnośnie do uproszczenia (9) procedur administracyjnych oraz ograniczenia związanych z nimi obciążeń w związku z przyjętymi 6 kwietnia 2005 r. wnioskami dotyczącymi decyzji w sprawie — odpowiednio — siódmego programu ramowego UE oraz siódmego programu ramowego EURATOM.

| 2.3.1 | Komisja wskazała jako „krytyczne czynniki sukcesu” dziesięć podstawowych środków, które należy przedsięwziąć w celu uproszczenia procedur dostępu, uczestnictwa i zarządzania 7PR. W odniesieniu do tej kwestii Komitet podkreślił, że: „Obecny nakład pracy i kosztów związany z procedurą składania i przyjmowania wniosków jest za duży i nastręcza trudności uczestnikom z kręgów nauki i przemysłu. Udział w Europejskim Programie Badawczym musi opłacać się uczestnikom, również po uwzględnieniu ryzyka związanego ze składaniem wniosku” (10). |
| --- | --- |

2.3.1

Komisja wskazała jako „krytyczne czynniki sukcesu” dziesięć podstawowych środków, które należy przedsięwziąć w celu uproszczenia procedur dostępu, uczestnictwa i zarządzania 7PR. W odniesieniu do tej kwestii Komitet podkreślił, że: „Obecny nakład pracy i kosztów związany z procedurą składania i przyjmowania wniosków jest za duży i nastręcza trudności uczestnikom z kręgów nauki i przemysłu. Udział w Europejskim Programie Badawczym musi opłacać się uczestnikom, również po uwzględnieniu ryzyka związanego ze składaniem wniosku” (10).

| 2.3.2 | Komitet zaakcentował również znaczenie „silniejszego włączenia MŚP w procesy badawcze, rozwojowe i innowacyjne” oraz podkreślił, że „MŚP, które zostały założone dla rozwinięcia i wprowadzenia na rynek nowych produktów zaawansowanych technologii, potrzebują przede wszystkim wystarczającego kapitału na start oraz venture capital [...]”, jednakże, żeby to osiągnąć „i tu procedury powinny być dostosowane do wielkości i możliwości MŚP” (11). |
| --- | --- |

2.3.2

Komitet zaakcentował również znaczenie „silniejszego włączenia MŚP w procesy badawcze, rozwojowe i innowacyjne” oraz podkreślił, że „MŚP, które zostały założone dla rozwinięcia i wprowadzenia na rynek nowych produktów zaawansowanych technologii, potrzebują przede wszystkim wystarczającego kapitału na start oraz venture capital [...]”, jednakże, żeby to osiągnąć „i tu procedury powinny być dostosowane do wielkości i możliwości MŚP” (11).

| 2.3.3 | Aspekty wskazane przez służby Komisji odnośnie do uproszczenia procedur regulacyjnych dotyczą:






  — | ograniczonej gamy programów finansowania, które gwarantowałyby ciągłość z instrumentami 6PR i zapewniały dużą elastyczność wykorzystania, |
| --- | --- | --- |

2.3.3

Aspekty wskazane przez służby Komisji odnośnie do uproszczenia procedur regulacyjnych dotyczą:

—

ograniczonej gamy programów finansowania, które gwarantowałyby ciągłość z instrumentami 6PR i zapewniały dużą elastyczność wykorzystania,

| — | skutecznej, całościowej i odbywającej się na czas komunikacji, zapewniającej jednoznaczną i spójną interpretację celów oraz procedur zastosowania zarówno w wypadku 7PR WE, jak i 7PR Euratom, |
| --- | --- |

—

skutecznej, całościowej i odbywającej się na czas komunikacji, zapewniającej jednoznaczną i spójną interpretację celów oraz procedur zastosowania zarówno w wypadku 7PR WE, jak i 7PR Euratom,

| — | udoskonalenia informacji wymaganych od uczestników i poszerzenia procedury dwuetapowego składania wniosków, oprócz systematycznego wykorzystania informatycznych narzędzi komunikacyjnych, |
| --- | --- |

—

udoskonalenia informacji wymaganych od uczestników i poszerzenia procedury dwuetapowego składania wniosków, oprócz systematycznego wykorzystania informatycznych narzędzi komunikacyjnych,

| — | ochrony interesów finansowych UE, niemniej bez nakładania nadmiernych obciążeń na uczestników, poprzez ograniczenie do minimum kontroli a priori i oparcie jej o jeden wykaz uprzednio określonych kryteriów, |
| --- | --- |

—

ochrony interesów finansowych UE, niemniej bez nakładania nadmiernych obciążeń na uczestników, poprzez ograniczenie do minimum kontroli a priori i oparcie jej o jeden wykaz uprzednio określonych kryteriów,

| — | autonomii działania konsorcjów, dzięki umowom umożliwiającym dużą elastyczność i szerszemu wykorzystaniu zaliczek ryczałtowych w oparciu o poniesione, wcześniej ustalone koszty oraz niezależny audyt zewnętrzny, |
| --- | --- |

—

autonomii działania konsorcjów, dzięki umowom umożliwiającym dużą elastyczność i szerszemu wykorzystaniu zaliczek ryczałtowych w oparciu o poniesione, wcześniej ustalone koszty oraz niezależny audyt zewnętrzny,

| — | szybszych procesów selekcji poprzez zastąpienie procedury opartej na zasadach komitetu prostszą procedurą informacyjną, |
| --- | --- |

—

szybszych procesów selekcji poprzez zastąpienie procedury opartej na zasadach komitetu prostszą procedurą informacyjną,

| — | bardziej wydajnego wykorzystania środków budżetowych przeznaczonych na B+R poprzez ściślejszą koordynację ze środkami finansowymi dla innych dziedzin polityki przewidzianych przez strategię lizbońską oraz obniżenie kosztów administracyjnych/zarządzania wspólnotowego projektami realizowanymi w ramach działalności B+R, |
| --- | --- |

—

bardziej wydajnego wykorzystania środków budżetowych przeznaczonych na B+R poprzez ściślejszą koordynację ze środkami finansowymi dla innych dziedzin polityki przewidzianych przez strategię lizbońską oraz obniżenie kosztów administracyjnych/zarządzania wspólnotowego projektami realizowanymi w ramach działalności B+R,

| — | szerokiego wykorzystania finansowania według jednolitych stawek przy pomocy uproszczonego modelu finansowania wspólnotowego, |
| --- | --- |

—

szerokiego wykorzystania finansowania według jednolitych stawek przy pomocy uproszczonego modelu finansowania wspólnotowego,

| — | wyeliminowania obecnych modeli raportowania na temat kosztów projektu — które okazały się zbyt skomplikowane — wraz z jasnym zdefiniowaniem kosztów kwalifikowanych, |
| --- | --- |

—

wyeliminowania obecnych modeli raportowania na temat kosztów projektu — które okazały się zbyt skomplikowane — wraz z jasnym zdefiniowaniem kosztów kwalifikowanych,

| — | określenia poziomu wkładu wspólnotowego zgodnie z typem działania (badania naukowe, rozwój, demonstracje, szkolenia, upowszechnienie i wykorzystanie wyników, przekazywanie wiedzy itd.), skorelowanego jedynie z pojedynczymi działaniami, wraz z podaniem — zgodnie z typem działania — dopuszczalnego poziomu finansowania, który dotyczyłby konsorcjum, a nie indywidualnych uczestników. |
| --- | --- |

—

określenia poziomu wkładu wspólnotowego zgodnie z typem działania (badania naukowe, rozwój, demonstracje, szkolenia, upowszechnienie i wykorzystanie wyników, przekazywanie wiedzy itd.), skorelowanego jedynie z pojedynczymi działaniami, wraz z podaniem — zgodnie z typem działania — dopuszczalnego poziomu finansowania, który dotyczyłby konsorcjum, a nie indywidualnych uczestników.

| 2.4 | Omawiane rozporządzenie wprowadza ponadto różne zmiany w stosunku do poprzedniego rozporządzenia (12), co się tyczy szczególnie: celu wniosku, definicji, poufności, oceny, selekcji i przydzielania wniosków, form dofinansowania, zwrotu kosztów kwalifikowanych, limitu wkładu finansowego Wspólnoty, czynników ryzyka związanych z konsorcjum, upowszechniania, wykorzystania i praw dostępu, przepisów szczególnych dotyczących Europejskiego Porozumienia na rzecz Rozwoju Syntezy Jądrowej, Porozumienia w sprawie Mobilności Pracowników. |
| --- | --- |

2.4

Omawiane rozporządzenie wprowadza ponadto różne zmiany w stosunku do poprzedniego rozporządzenia (12), co się tyczy szczególnie: celu wniosku, definicji, poufności, oceny, selekcji i przydzielania wniosków, form dofinansowania, zwrotu kosztów kwalifikowanych, limitu wkładu finansowego Wspólnoty, czynników ryzyka związanych z konsorcjum, upowszechniania, wykorzystania i praw dostępu, przepisów szczególnych dotyczących Europejskiego Porozumienia na rzecz Rozwoju Syntezy Jądrowej, Porozumienia w sprawie Mobilności Pracowników.

| 2.4.1 | W wypadku tych części omawianego wniosku, które pokrywają się z podobnym wnioskiem dotyczącym siódmego programu ramowego WE [wnioskiem dotyczącym rozporządzenia Parlamentu i Rady ustanawiającego zasady uczestnictwa przedsiębiorstw, ośrodków badawczych i uczelni wyższych w działaniach prowadzonych w ramach siódmego programu ramowego oraz zasady upowszechniania wyników badań (2007 — 2013)] (13) Komitet odsyła do swej obecnie sporządzanej opinii w sprawie tegoż wniosku (14). |
| --- | --- |

2.4.1

W wypadku tych części omawianego wniosku, które pokrywają się z podobnym wnioskiem dotyczącym siódmego programu ramowego WE [wnioskiem dotyczącym rozporządzenia Parlamentu i Rady ustanawiającego zasady uczestnictwa przedsiębiorstw, ośrodków badawczych i uczelni wyższych w działaniach prowadzonych w ramach siódmego programu ramowego oraz zasady upowszechniania wyników badań (2007 — 2013)] (13) Komitet odsyła do swej obecnie sporządzanej opinii w sprawie tegoż wniosku (14).

| 2.5 | Komitet zgadza się z poziomem wsparcia finansowego przeznaczonego na badania jądrowe i szkolenia. Wyraża szczególnie zadowolenie, że w wypadku MŚP, instytucji publicznych, szkół, uniwersytetów oraz organizacji badawczych (15) dopuszczalny poziom wkładu wzrośnie z 50 % do 75 %, a także, iż w wypadku działań koordynacyjnych i wspierających oraz działań w zakresie kształcenia zawodowego i rozwoju kariery naukowców będzie można uzyskać zwrot kosztów do wysokości 100 % całkowitych kosztów kwalifikowanych. |
| --- | --- |

2.5

Komitet zgadza się z poziomem wsparcia finansowego przeznaczonego na badania jądrowe i szkolenia. Wyraża szczególnie zadowolenie, że w wypadku MŚP, instytucji publicznych, szkół, uniwersytetów oraz organizacji badawczych (15) dopuszczalny poziom wkładu wzrośnie z 50 % do 75 %, a także, iż w wypadku działań koordynacyjnych i wspierających oraz działań w zakresie kształcenia zawodowego i rozwoju kariery naukowców będzie można uzyskać zwrot kosztów do wysokości 100 % całkowitych kosztów kwalifikowanych.

| 2.5.1 | Komitet zaleca ponadto ujęcie w tabeli dołączonej do wniosku różnych typów działań i przewidzianego w ich wypadku dopuszczalnego poziomu wkładu, a także ewentualnej możliwości kumulacji, zwłaszcza w wypadku infrastruktury badawczej, za pomocą wkładów wspólnotowych innego typu (fundusze strukturalne itp.). |
| --- | --- |

2.5.1

Komitet zaleca ponadto ujęcie w tabeli dołączonej do wniosku różnych typów działań i przewidzianego w ich wypadku dopuszczalnego poziomu wkładu, a także ewentualnej możliwości kumulacji, zwłaszcza w wypadku infrastruktury badawczej, za pomocą wkładów wspólnotowych innego typu (fundusze strukturalne itp.).

3.   Ogólne uwagi na temat zasad udziału w 7PR EURATOM

| 3.1 | EKES uważa, że fundamentalne znaczenie ma zapewnienie dla zasad udziału w 7PR EURATOM i jego programach szczegółowych prostych, czytelnych, zrozumiałych, jasnych i przejrzystych ram, które byłyby dostępne we wszystkich językach wspólnotowych. Ramy te powinny w szczególności dawać poczucie pewności potencjalnym uczestnikom, w tym zwłaszcza mniejszym podmiotom, co do zasad i kryteriów regulujących dostępność, warunki udziału, składanie i ocenę proponowanych projektów, typy umów oraz obowiązki wynikające z umowy, stawki i systemy podziału współfinansowania wspólnotowego, ochronę własności przemysłowej i intelektualnej oraz wykorzystanie i upowszechnianie wiedzy, bez naruszania przy tym przepisów szczególnych w zakresie priorytetów tematycznych dotyczących energii syntezy jądrowej. |
| --- | --- |

3.1

EKES uważa, że fundamentalne znaczenie ma zapewnienie dla zasad udziału w 7PR EURATOM i jego programach szczegółowych prostych, czytelnych, zrozumiałych, jasnych i przejrzystych ram, które byłyby dostępne we wszystkich językach wspólnotowych. Ramy te powinny w szczególności dawać poczucie pewności potencjalnym uczestnikom, w tym zwłaszcza mniejszym podmiotom, co do zasad i kryteriów regulujących dostępność, warunki udziału, składanie i ocenę proponowanych projektów, typy umów oraz obowiązki wynikające z umowy, stawki i systemy podziału współfinansowania wspólnotowego, ochronę własności przemysłowej i intelektualnej oraz wykorzystanie i upowszechnianie wiedzy, bez naruszania przy tym przepisów szczególnych w zakresie priorytetów tematycznych dotyczących energii syntezy jądrowej.

| 3.1.1 | Komitet zaleca w szczególności ponowne, wyraźne uwzględnienie kryteriów wyboru i przyznania pomocy w wypadku działań pośrednich omówionych w art. 14, z wyjątkiem ewentualnych kryteriów szczegółowych. Kryteria ogólne to:






  — | doskonałość naukowo-technologiczna i stopień innowacji, |
| --- | --- | --- |

3.1.1

Komitet zaleca w szczególności ponowne, wyraźne uwzględnienie kryteriów wyboru i przyznania pomocy w wypadku działań pośrednich omówionych w art. 14, z wyjątkiem ewentualnych kryteriów szczegółowych. Kryteria ogólne to:

—

doskonałość naukowo-technologiczna i stopień innowacji,

| — | zdolność pomyślnej realizacji działań pośrednich i skutecznego zarządzania zasobami oraz kompetencjami, |
| --- | --- |

—

zdolność pomyślnej realizacji działań pośrednich i skutecznego zarządzania zasobami oraz kompetencjami,

| — | związek z celami programu szczegółowego i programu pracy, |
| --- | --- |

—

związek z celami programu szczegółowego i programu pracy,

| — | europejska wartość dodana, masa krytyczna uruchomionych zasobów i wkład w obszarze polityki wspólnotowej, |
| --- | --- |

—

europejska wartość dodana, masa krytyczna uruchomionych zasobów i wkład w obszarze polityki wspólnotowej,

| — | jakość planu wykorzystania i upowszechnienia wiedzy, potencjał promowania innowacji oraz jasność planu w zakresie zarządzania własnością intelektualną, |
| --- | --- |

—

jakość planu wykorzystania i upowszechnienia wiedzy, potencjał promowania innowacji oraz jasność planu w zakresie zarządzania własnością intelektualną,

| — | poszanowanie zasad etycznych i równouprawnienia. |
| --- | --- |

—

poszanowanie zasad etycznych i równouprawnienia.

| 3.2 | Komitet zajął już stanowisko w sprawie ogólnych zagadnień dotyczących uproszczenia i ulepszenia programów ramowych w zakresie wspólnotowych badań jądrowych w swych opiniach w sprawie 7PR EURATOM oraz w sprawie dwóch programów szczegółowych dotyczących odpowiednio: energii jądrowej, ze szczególnym uwzględnieniem badań nad energią syntezy jądrowej, oraz badań jądrowych prowadzonych przez Wspólne Centrum Badawcze. Obecnie Komitet sporządza również opinię w sprawie wniosku dotyczącego zasad uczestnictwa w 7PR w dziedzinie badań wspólnotowych niezwiązanych z energią jądrową (16). |
| --- | --- |

3.2

Komitet zajął już stanowisko w sprawie ogólnych zagadnień dotyczących uproszczenia i ulepszenia programów ramowych w zakresie wspólnotowych badań jądrowych w swych opiniach w sprawie 7PR EURATOM oraz w sprawie dwóch programów szczegółowych dotyczących odpowiednio: energii jądrowej, ze szczególnym uwzględnieniem badań nad energią syntezy jądrowej, oraz badań jądrowych prowadzonych przez Wspólne Centrum Badawcze. Obecnie Komitet sporządza również opinię w sprawie wniosku dotyczącego zasad uczestnictwa w 7PR w dziedzinie badań wspólnotowych niezwiązanych z energią jądrową (16).

| 3.3 | Co się tyczy przepisów dotyczących programu EURATOM Komitet pragnie szczególnie podkreślić potrzebę bardziej radykalnego uproszczenia formalności związanych ze składaniem wniosków. |
| --- | --- |

3.3

Co się tyczy przepisów dotyczących programu EURATOM Komitet pragnie szczególnie podkreślić potrzebę bardziej radykalnego uproszczenia formalności związanych ze składaniem wniosków.

| 3.3.1 | Komitet wyraża zadowolenie, że współodpowiedzialność — swego czasu przewidziana w szóstym programie ramowym Euratom, mogąca stanowić znaczną przeszkodę w uczestnictwie podmiotów małej i średniej wielkości (przedsiębiorstw, uniwersytetów itp.) — została usunięta z omawianego wniosku i zastąpiona kwotą, która zostanie określona, a która powinna wynosić ok. 1 % wkładu wspólnotowego (17), będącą gwarancją wobec ryzyka braku pokrycia w konsorcjach (art. 37). W sektorze Euratom spora część działalności badawczej może zostać w istocie powierzona również podmiotom małej i średniej wielkości, w których wypadku takie przepisy mogłyby stanowić poważną przeszkodę w udziale. |
| --- | --- |

3.3.1

Komitet wyraża zadowolenie, że współodpowiedzialność — swego czasu przewidziana w szóstym programie ramowym Euratom, mogąca stanowić znaczną przeszkodę w uczestnictwie podmiotów małej i średniej wielkości (przedsiębiorstw, uniwersytetów itp.) — została usunięta z omawianego wniosku i zastąpiona kwotą, która zostanie określona, a która powinna wynosić ok. 1 % wkładu wspólnotowego (17), będącą gwarancją wobec ryzyka braku pokrycia w konsorcjach (art. 37). W sektorze Euratom spora część działalności badawczej może zostać w istocie powierzona również podmiotom małej i średniej wielkości, w których wypadku takie przepisy mogłyby stanowić poważną przeszkodę w udziale.

| 3.4 | EKES wysuwa zastrzeżenia co do mnogości możliwych odstępstw od zasad uczestnictwa przewidzianych w ponad 50 zaproponowanych artykułach, a także co do szerokich możliwości zastosowania różnych kryteriów i przepisów ustalanych w programach prac rocznych, programach szczegółowych oraz w zaproszeniach do składania wniosków. Odstępstwa te dotyczą w szczególności: liczby uczestników i dodatkowych warunków dostępu (art. 11), zasad oceny, wyboru i przyznania pomocy (art. 14 ust. 1), wyjątków dotyczących publikowania zaproszeń do składania wniosków (art. 13), kryteriów oceny wraz z możliwością ustalenia dodatkowych kryteriów szczegółowych (art. 14 ust. 2) oraz wkładu finansowego Wspólnoty na rzecz sieci doskonałości (art. 34 ust 1 i 3). |
| --- | --- |

3.4

EKES wysuwa zastrzeżenia co do mnogości możliwych odstępstw od zasad uczestnictwa przewidzianych w ponad 50 zaproponowanych artykułach, a także co do szerokich możliwości zastosowania różnych kryteriów i przepisów ustalanych w programach prac rocznych, programach szczegółowych oraz w zaproszeniach do składania wniosków. Odstępstwa te dotyczą w szczególności: liczby uczestników i dodatkowych warunków dostępu (art. 11), zasad oceny, wyboru i przyznania pomocy (art. 14 ust. 1), wyjątków dotyczących publikowania zaproszeń do składania wniosków (art. 13), kryteriów oceny wraz z możliwością ustalenia dodatkowych kryteriów szczegółowych (art. 14 ust. 2) oraz wkładu finansowego Wspólnoty na rzecz sieci doskonałości (art. 34 ust 1 i 3).

| 3.4.1 | Co się tyczy sieci doskonałości, Komitet podkreśla szczególnie swoje zaniepokojenie z powodu ustalenia ryczałtowej formy wkładu, ponieważ może się ona okazać fikcyjna i rozmijać się z rzeczywistością. Sytuacja taka mogłaby zaszkodzić rozwojowi sieci doskonałości, które są konieczne dla osiągnięcia konkretnych celów programu. |
| --- | --- |

3.4.1

Co się tyczy sieci doskonałości, Komitet podkreśla szczególnie swoje zaniepokojenie z powodu ustalenia ryczałtowej formy wkładu, ponieważ może się ona okazać fikcyjna i rozmijać się z rzeczywistością. Sytuacja taka mogłaby zaszkodzić rozwojowi sieci doskonałości, które są konieczne dla osiągnięcia konkretnych celów programu.

| 3.5 | Komitet podkreśla, że konieczność elastyczności zarządzania i określania potrzeb związanych z poszczególnymi działaniami nie może wpływać niekorzystnie na jasność, pewność i przejrzystość wymogów dotyczących udziału, uprzednio określonych kryteriów oceny i selekcji oraz pewnych ram zaproponowanego finansowania i współfinansowania. |
| --- | --- |

3.5

Komitet podkreśla, że konieczność elastyczności zarządzania i określania potrzeb związanych z poszczególnymi działaniami nie może wpływać niekorzystnie na jasność, pewność i przejrzystość wymogów dotyczących udziału, uprzednio określonych kryteriów oceny i selekcji oraz pewnych ram zaproponowanego finansowania i współfinansowania.

| 3.6 | Komitet uważa, że w sytuacji, gdy umowa o grant przewiduje możliwość skorzystania przez konsorcjum badawcze z zaproszeń do składania ofert w celu wykonania niektórych prac bądź poszerzenia niektórych działań, przetargi te powinny być organizowane zgodnie z przepisami ustalonymi przez Komisję, tak by zagwarantować jak największą przejrzystość i jak najszerszy dostęp do informacji. |
| --- | --- |

3.6

Komitet uważa, że w sytuacji, gdy umowa o grant przewiduje możliwość skorzystania przez konsorcjum badawcze z zaproszeń do składania ofert w celu wykonania niektórych prac bądź poszerzenia niektórych działań, przetargi te powinny być organizowane zgodnie z przepisami ustalonymi przez Komisję, tak by zagwarantować jak największą przejrzystość i jak najszerszy dostęp do informacji.

| 3.7 | Komitet podkreśla znaczenie przepisów dotyczących monitoringu oraz kontroli programów i działań pośrednich w zakresie badań, demonstracji, koordynacji i kształcenia zawodowego w dziedzinie jądrowej. Sugeruje również ustalenie, że w wypadku tychże działań oraz działań związanych z zarządzaniem zaproszeniami do składania ofert, oceną, selekcją, monitoringiem umów oraz kontrolą finansowanych projektów, dopuszczalny poziom wydatków nie może przewyższać łącznie kwoty sięgającej 7 — 10 % całkowitych środków wspólnotowych wyasygnowanych w ramach 7PR EURATOM. Celem powinno być zarezerwowanie maksymalnej ilości środków na prawdziwe działania podstawowe w zakresie badań, demonstracji i kształcenia zawodowego oraz na osiąganie praktycznych rezultatów, które mogłyby zostać przełożone na zastosowania rynkowe, czyli ostateczny cel wspólnotowego programu ramowego w dziedzinie badań. |
| --- | --- |

3.7

Komitet podkreśla znaczenie przepisów dotyczących monitoringu oraz kontroli programów i działań pośrednich w zakresie badań, demonstracji, koordynacji i kształcenia zawodowego w dziedzinie jądrowej. Sugeruje również ustalenie, że w wypadku tychże działań oraz działań związanych z zarządzaniem zaproszeniami do składania ofert, oceną, selekcją, monitoringiem umów oraz kontrolą finansowanych projektów, dopuszczalny poziom wydatków nie może przewyższać łącznie kwoty sięgającej 7 — 10 % całkowitych środków wspólnotowych wyasygnowanych w ramach 7PR EURATOM. Celem powinno być zarezerwowanie maksymalnej ilości środków na prawdziwe działania podstawowe w zakresie badań, demonstracji i kształcenia zawodowego oraz na osiąganie praktycznych rezultatów, które mogłyby zostać przełożone na zastosowania rynkowe, czyli ostateczny cel wspólnotowego programu ramowego w dziedzinie badań.

| 3.7.1 | W tym względzie Komitet zaleca, by zestawienie, archiwizacja i zarządzanie danymi takiego monitoringu były włączone do zintegrowanego banku danych w ramach IDABC (18). |
| --- | --- |

3.7.1

W tym względzie Komitet zaleca, by zestawienie, archiwizacja i zarządzanie danymi takiego monitoringu były włączone do zintegrowanego banku danych w ramach IDABC (18).

| 3.8 | Komitet z zadowoleniem przyjmuje wskazówki Komisji odnośnie do zaproponowanych typów grantów na zwrot kosztów kwalifikowanych: stawki ryczałtowej oraz finansowania według jednolitych stawek. Proponuje niemniej jednak objaśnienie najbardziej odpowiednich metod, m.in. w odniesieniu do uproszczenia kosztów kwalifikowanych, oraz dołączenie do wniosku dotyczącego rozporządzenia wykazu różnych wariantów, tak by ułatwić ich zrozumienie wśród potencjalnych użytkowników. |
| --- | --- |

3.8

Komitet z zadowoleniem przyjmuje wskazówki Komisji odnośnie do zaproponowanych typów grantów na zwrot kosztów kwalifikowanych: stawki ryczałtowej oraz finansowania według jednolitych stawek. Proponuje niemniej jednak objaśnienie najbardziej odpowiednich metod, m.in. w odniesieniu do uproszczenia kosztów kwalifikowanych, oraz dołączenie do wniosku dotyczącego rozporządzenia wykazu różnych wariantów, tak by ułatwić ich zrozumienie wśród potencjalnych użytkowników.

| 3.9 | Co się tyczy różnych typów wkładu finansowego Wspólnoty, które zostały opisane w art. 32 i 34, Komitet zaleca ich streszczenie w tabeli dołączonej do wniosku, wraz z podaniem ich przewidzianego dopuszczalnego poziomu oraz ewentualnej możliwości kumulacji — zwłaszcza w wypadku infrastruktury badawczej — przy pomocy wkładu pochodzącego z funduszy strukturalnych, Funduszu Spójności, Europejskiego Banku Inwestycyjnego i Europejskiego Funduszu Inwestycyjnego, bez pominięcia ustaleń poczynionych w ramach inicjatywy JEREMIE (19), która powinna ułatwić udział mniejszych podmiotów w 7PR EURATOM. |
| --- | --- |

3.9

Co się tyczy różnych typów wkładu finansowego Wspólnoty, które zostały opisane w art. 32 i 34, Komitet zaleca ich streszczenie w tabeli dołączonej do wniosku, wraz z podaniem ich przewidzianego dopuszczalnego poziomu oraz ewentualnej możliwości kumulacji — zwłaszcza w wypadku infrastruktury badawczej — przy pomocy wkładu pochodzącego z funduszy strukturalnych, Funduszu Spójności, Europejskiego Banku Inwestycyjnego i Europejskiego Funduszu Inwestycyjnego, bez pominięcia ustaleń poczynionych w ramach inicjatywy JEREMIE (19), która powinna ułatwić udział mniejszych podmiotów w 7PR EURATOM.

| 3.10 | Co się tyczy zasad zaproponowanych odnośnie do upowszechniania, wykorzystania i praw dostępu do wiedzy Komitet uważa, że należy — pomimo rozróżnienia między wcześniejszą a nową wiedzą oraz wyjątków w dziedzinie wojskowej i bezpieczeństwa — wzmocnić „IPR-helpdesk” (punkt informacyjny udzielający pomocy w sprawie ochrony praw własności intelektualnej) w celu zagwarantowania proaktywnej pomocy udzielanej na czas potencjalnym uczestnikom umów o grant (por. art. 18 ust. 5 i 6, a także art. 19 i art. 21) oraz działań pośrednich na rzecz kształcenia zawodowego i rozwoju naukowców, a także przygotowywania i podpisywania umów konsorcyjnych ustalających dodatkowe zasady (art. 23) dotyczące upowszechnienia i wykorzystania wyników oraz praw do własności intelektualnej. |
| --- | --- |

3.10

Co się tyczy zasad zaproponowanych odnośnie do upowszechniania, wykorzystania i praw dostępu do wiedzy Komitet uważa, że należy — pomimo rozróżnienia między wcześniejszą a nową wiedzą oraz wyjątków w dziedzinie wojskowej i bezpieczeństwa — wzmocnić „IPR-helpdesk” (punkt informacyjny udzielający pomocy w sprawie ochrony praw własności intelektualnej) w celu zagwarantowania proaktywnej pomocy udzielanej na czas potencjalnym uczestnikom umów o grant (por. art. 18 ust. 5 i 6, a także art. 19 i art. 21) oraz działań pośrednich na rzecz kształcenia zawodowego i rozwoju naukowców, a także przygotowywania i podpisywania umów konsorcyjnych ustalających dodatkowe zasady (art. 23) dotyczące upowszechnienia i wykorzystania wyników oraz praw do własności intelektualnej.

| 3.11 | Wreszcie, co się tyczy obszaru tematycznego „Badania nad energią syntezy jądrowej” Komitet dobitnie zaakcentował w dwóch cytowanych opiniach wagę badań nad kontrolowaną syntezą termojądrową, projektu ITER, programu przygotowawczego DEMO oraz badań nad utrzymaniem plazmy (20). |
| --- | --- |

3.11

Wreszcie, co się tyczy obszaru tematycznego „Badania nad energią syntezy jądrowej” Komitet dobitnie zaakcentował w dwóch cytowanych opiniach wagę badań nad kontrolowaną syntezą termojądrową, projektu ITER, programu przygotowawczego DEMO oraz badań nad utrzymaniem plazmy (20).

| 3.11.1 | Komitet odnotowuje, że podstawowa roczna stawka zaproponowana na wkład finansowy Wspólnoty w wyżej wspomniany obszar tematyczny nie powinna przekraczać 20 % w czasie całego okresu realizacji 7PR Euratom. Komitet uważa, że stawka ta jest koniecznym bodźcem do tego, by państwa członkowskie przyczyniły się w niezbędny sposób do dobrze skoordynowanego (por. pkt 1.4) programu wspólnotowego, dostarczając potrzebnej podstawy, punktu oparcia i wkładu do wspólnego przedsięwzięcia ITER i do DEMO. O ile wysokość tej stawki może być odpowiednia na początek, jest wątpliwe, czy będzie ona wystarczała w czasie całego okresu realizacji programu jako bodziec zachęcający państwa członkowskie do wniesienia zadowalającego i koniecznego wkładu finansowego. Komitet zaleca zatem, by — jako środek ostrożności — podwyższyć tę stawkę do 25 %, co nadal byłoby jedynie połową bądź jedną trzecią (w odniesieniu do art. 32 ust. 1) wkładu wnoszonego poza tym przez Wspólnotę. Co więcej, Komitet jest zdania, że należy z reguły stosować te dopuszczalne poziomy wsparcia finansowego. |
| --- | --- |

3.11.1

Komitet odnotowuje, że podstawowa roczna stawka zaproponowana na wkład finansowy Wspólnoty w wyżej wspomniany obszar tematyczny nie powinna przekraczać 20 % w czasie całego okresu realizacji 7PR Euratom. Komitet uważa, że stawka ta jest koniecznym bodźcem do tego, by państwa członkowskie przyczyniły się w niezbędny sposób do dobrze skoordynowanego (por. pkt 1.4) programu wspólnotowego, dostarczając potrzebnej podstawy, punktu oparcia i wkładu do wspólnego przedsięwzięcia ITER i do DEMO. O ile wysokość tej stawki może być odpowiednia na początek, jest wątpliwe, czy będzie ona wystarczała w czasie całego okresu realizacji programu jako bodziec zachęcający państwa członkowskie do wniesienia zadowalającego i koniecznego wkładu finansowego. Komitet zaleca zatem, by — jako środek ostrożności — podwyższyć tę stawkę do 25 %, co nadal byłoby jedynie połową bądź jedną trzecią (w odniesieniu do art. 32 ust. 1) wkładu wnoszonego poza tym przez Wspólnotę. Co więcej, Komitet jest zdania, że należy z reguły stosować te dopuszczalne poziomy wsparcia finansowego.

| 3.11.2 | W odniesieniu do zaproponowanego dopuszczalnego poziomu wsparcia finansowego w wysokości 40 % na szczególne projekty współpracy w zakresie umów stowarzyszeniowych, z priorytetowym wsparciem dla inicjatyw ITER/DEMO oraz inicjatyw podejmowanych w ramach Porozumienia w sprawie Mobilności Pracowników, Komitet zastanawia się, czy na dłuższą metę stawka ta będzie wystarczająca, by pożądane projekty bądź działania przyciągały wymagany wkład ze strony państw członkowskich. Uwagi te dotyczą art. 52 ust. 2. |
| --- | --- |

3.11.2

W odniesieniu do zaproponowanego dopuszczalnego poziomu wsparcia finansowego w wysokości 40 % na szczególne projekty współpracy w zakresie umów stowarzyszeniowych, z priorytetowym wsparciem dla inicjatyw ITER/DEMO oraz inicjatyw podejmowanych w ramach Porozumienia w sprawie Mobilności Pracowników, Komitet zastanawia się, czy na dłuższą metę stawka ta będzie wystarczająca, by pożądane projekty bądź działania przyciągały wymagany wkład ze strony państw członkowskich. Uwagi te dotyczą art. 52 ust. 2.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1 | Komitet zastanawia się, dlaczego usunięto z podczęści 1 pt. „Zaproszenia do składania wniosków” przepis dotyczący możliwości uprzedniego wydania zaproszeń do zgłoszenia zainteresowania w celu umożliwienia precyzyjnego określenia i ocenienia celów oraz potrzeb związanych z danym działaniem, a także uniknięcia niepotrzebnych kosztów administracyjnych związanych zarówno z przygotowaniem wniosków, które nie mogą zostać przyjęte, jak i z wyborem oraz oceną wniosków przez Komisję oraz niezależnych ekspertów oceniających. |
| --- | --- |

4.1

Komitet zastanawia się, dlaczego usunięto z podczęści 1 pt. „Zaproszenia do składania wniosków” przepis dotyczący możliwości uprzedniego wydania zaproszeń do zgłoszenia zainteresowania w celu umożliwienia precyzyjnego określenia i ocenienia celów oraz potrzeb związanych z danym działaniem, a także uniknięcia niepotrzebnych kosztów administracyjnych związanych zarówno z przygotowaniem wniosków, które nie mogą zostać przyjęte, jak i z wyborem oraz oceną wniosków przez Komisję oraz niezależnych ekspertów oceniających.

| 4.2 | Zaproszeniom do zgłoszenia zainteresowania może towarzyszyć zorganizowanie „Proposers Information Days” („Dni Otwartych dla Wnioskodawców”), których celem byłoby zbliżenie i pobudzenie ogółu potencjalnych użytkowników naukowych i przemysłowych do udziału w określaniu działań podejmowanych w ramach polityki wspólnotowej w zakresie badań jądrowych. |
| --- | --- |

4.2

Zaproszeniom do zgłoszenia zainteresowania może towarzyszyć zorganizowanie „Proposers Information Days” („Dni Otwartych dla Wnioskodawców”), których celem byłoby zbliżenie i pobudzenie ogółu potencjalnych użytkowników naukowych i przemysłowych do udziału w określaniu działań podejmowanych w ramach polityki wspólnotowej w zakresie badań jądrowych.

| 4.3 | Komitet zwraca uwagę na zagrożenia, które mogą powstać w wyniku niewystarczającego rozpowszechnienia informacji naukowo-technicznych w tym sektorze. Chociaż uznaje konieczność wyrażenia pewnych zastrzeżeń w tym względzie, uważa, że nie ma potrzeby całkowicie tego wykluczać. W praktyce może to oznaczać opracowanie bardzo dokładnego protokołu technicznego dotyczącego treści oraz sposobów upowszechniania informacji, który uwzględniałby wymogi bezpieczeństwa i niezawodności przy zachowaniu jak największej przejrzystości. |
| --- | --- |

4.3

Komitet zwraca uwagę na zagrożenia, które mogą powstać w wyniku niewystarczającego rozpowszechnienia informacji naukowo-technicznych w tym sektorze. Chociaż uznaje konieczność wyrażenia pewnych zastrzeżeń w tym względzie, uważa, że nie ma potrzeby całkowicie tego wykluczać. W praktyce może to oznaczać opracowanie bardzo dokładnego protokołu technicznego dotyczącego treści oraz sposobów upowszechniania informacji, który uwzględniałby wymogi bezpieczeństwa i niezawodności przy zachowaniu jak największej przejrzystości.

| 4.4 | Zdaniem Komitetu istotne jest przekazanie obszernych informacji oraz rozpowszechnienie zasad regulujących, z jednej strony, kontrolę, czy konieczne warunki zostały spełnione, a z drugiej strony — status prawny uczestników. W ten sam sposób należy przygotować dla wszystkich podmiotów badawczych jasne i zrozumiałe zasady dotyczące uproszczonych procedur, które przewidziano w zakresie dwuetapowego składania wniosków, kryteriów oraz wymogów związanych z dwoma etapami oceny. |
| --- | --- |

4.4

Zdaniem Komitetu istotne jest przekazanie obszernych informacji oraz rozpowszechnienie zasad regulujących, z jednej strony, kontrolę, czy konieczne warunki zostały spełnione, a z drugiej strony — status prawny uczestników. W ten sam sposób należy przygotować dla wszystkich podmiotów badawczych jasne i zrozumiałe zasady dotyczące uproszczonych procedur, które przewidziano w zakresie dwuetapowego składania wniosków, kryteriów oraz wymogów związanych z dwoma etapami oceny.

| 4.4.1 | Wspomniane zasady powinny zostać udostępnione nie tylko ekspertom dokonującym oceny, ale również osobom składającym wniosek, zgodnie z jednoznacznymi, spójnymi kryteriami i tokiem myślenia. |
| --- | --- |

4.4.1

Wspomniane zasady powinny zostać udostępnione nie tylko ekspertom dokonującym oceny, ale również osobom składającym wniosek, zgodnie z jednoznacznymi, spójnymi kryteriami i tokiem myślenia.

| 4.5 | Komitet pragnie ponadto podkreślić, że należy przedsięwziąć inicjatywy szkoleniowe i informacyjne w zakresie bezpieczeństwa/niezawodności energii jądrowej nie tylko dla naukowców, ale również dla przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego i wszystkich obywateli, a także wzmocnić instrumenty i procedury opracowywania wiarygodnych i bezspornych modeli oceny niezawodności i bezpieczeństwa energii atomowej. |
| --- | --- |

4.5

Komitet pragnie ponadto podkreślić, że należy przedsięwziąć inicjatywy szkoleniowe i informacyjne w zakresie bezpieczeństwa/niezawodności energii jądrowej nie tylko dla naukowców, ale również dla przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego i wszystkich obywateli, a także wzmocnić instrumenty i procedury opracowywania wiarygodnych i bezspornych modeli oceny niezawodności i bezpieczeństwa energii atomowej.

| 4.6 | Co się tyczy wykorzystywania i upowszechniania wyników badań oraz ochrony własności intelektualnej i przemysłowej, oprócz regulacji prawnych i ochrony przewidzianych przez wniosek dotyczący rozporządzenia, umowy o grant, umowy konsorcyjne, art. 24 i inne postanowienia traktatu EURATOM
   (21)
  , umowy stowarzyszeniowe, Europejskie Porozumienie na rzecz Rozwoju Syntezy Jądrowej, wspólne przedsięwzięcie ITER i odnośne umowy międzynarodowe, a także — wreszcie — porozumienia wielostronne, takie jak Porozumienie w sprawie Mobilności Pracowników, należy zdaniem Komitetu zaplanować jak najszersze rozpowszechnienie poprawionego „Poradnika dla składającego wniosek IPR-EURATOM”, który streszczałby w jasny i przejrzysty sposób zobowiązania oraz możliwości potencjalnych uczestników związane z działaniami w zakresie badań, demonstracji, kształcenia zawodowego i rozwoju w ramach 7PR EURATOM. |
| --- | --- |

4.6

Co się tyczy wykorzystywania i upowszechniania wyników badań oraz ochrony własności intelektualnej i przemysłowej, oprócz regulacji prawnych i ochrony przewidzianych przez wniosek dotyczący rozporządzenia, umowy o grant, umowy konsorcyjne, art. 24 i inne postanowienia traktatu EURATOM
   (21)
  , umowy stowarzyszeniowe, Europejskie Porozumienie na rzecz Rozwoju Syntezy Jądrowej, wspólne przedsięwzięcie ITER i odnośne umowy międzynarodowe, a także — wreszcie — porozumienia wielostronne, takie jak Porozumienie w sprawie Mobilności Pracowników, należy zdaniem Komitetu zaplanować jak najszersze rozpowszechnienie poprawionego „Poradnika dla składającego wniosek IPR-EURATOM”, który streszczałby w jasny i przejrzysty sposób zobowiązania oraz możliwości potencjalnych uczestników związane z działaniami w zakresie badań, demonstracji, kształcenia zawodowego i rozwoju w ramach 7PR EURATOM.

Bruksela, 5 lipca 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  COM(2005) 705 wersja ostateczna

1

(2)  Są jednak pewne wyjątki, np. postanowienia dotyczące badań pionierskich.

2

(3)  Np. spostrzeżenia na temat statusu prawnego organizacji badawczych, praw dostępu do wiedzy, praw własności intelektualnej, zwrotu kosztów, form finansowania, uproszczenia, rodzajów grantów, ogólnych zasad rządzących Europejską Kartą Naukowca i statusu prawnego instytutów badawczych.

3

(4)  Por. również pkt 3.11

4

(5)  Por. Dz.U. C 110 z 30.4.2004 — sprawozdawca: CAMBUS

5

(6)  Energia wyprodukowana w UE-25 w 2004 r.: energia jądrowa 31,2 %, gaz naturalny 24,3 %, ropa naftowa 17,1 %, węgiel kamienny 13,1 %, węgiel brunatny 10,2 %, energia pierwotna 4,1 %. Energia zużyta w tym samym okresie: ropa naftowa 39,2 %, gaz naturalny 25,4 %, energia jądrowa 14,8 %, olej 13,7 %, węgiel brunatny 4,9 %, energia pierwotna 2,0 %, (Eurostat, Energia, 5/2006).

6

(7)  W 2004 r. import brutto — wskaźnik zależności energetycznej — w UE-25 stanowił 53,8 %, z czego 33,2 % stanowiła ropa naftowa i produkty naftowe. Zależność energetyczna czterech głównych krajów UE: IT — 87,7 %, DE — 64,6 %, FR — 54,3 %, UK — 5,2 %. Jedynym krajem UE niezależnym energetycznie jest Dania, która ma nadwyżkę w wysokości 53,5 %. (Eurostat, Energia, 5/2006).

7

(8)  Por. Dz.U. C 65 z 17.3.2006 — sprawozdawca: WOLF

8

(9)  COM(2005) 119 końcowy — SEC(2005) 430/431 z 6 kwietnia 2005 r.

9

(10)  Por. Dz.U. C 65 z 17.3.2006, pkt 1.11 — sprawozdawca: WOLF

10

(11)  Por. Dz.U. C 65 z 17.3.2006, pkt 1.12 i 4.15.2 — sprawozdawca: WOLF

11

(12)  Rozporządzenie Rady Euratom 2322/2002

12

(13)  COM (2005) 705 wersja ostateczna z 23.12.2005 r.

13

(14)  Por. CESE 557/2006 (INT/309) — sprawozdawca: WOLF

14

(15)  Por. CESE 557/2006, pkt 4.6 (INT/309) — sprawozdawca: WOLF

15

(16)  Ibidem przypis 9

16

(17)  Por. CESE 557/2006, pkt 4.11.2 (INT/309) — sprawozdawca: WOLF

17

(18)  Por. Dz.U. C 80 z 30.3.2004 w sprawie IDABC (interoperacyjnego dostarczania ogólnoeuropejskich usług e-administracji dla administracji publicznej, przedsiębiorstw i obywateli)

18

(19)  Por. Dz.U. C 110 z 9.5.2006 — sprawozdawca: PEZZINI

19

(20)  Por. Dz.U. C 65 z 17.3.2006 — sprawozdawca: WOLF, ust. 6.1 i kolejne

20

(21)  Por. przypis 10

21

---

| 16.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 309/46 |
| --- | --- | --- | --- |

16.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 309/46

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku w sprawie rozporządzenia Rady uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 4056/86 określające szczegółowe zasady stosowania art. 85 i 86 do transportu morskiego oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1/2003 w zakresie rozszerzenia jego zakresu na usługi kabotażu i międzynarodowe usługi trampowe

COM(2005) 651 wersja ostateczna/2 — 2005/0264 (COD)

(2006/C 309/10)

Dnia 10 lutego 2006 r. Rada Unii Europejskiej, działając na podstawie art. 83, ust. 2 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.

Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 30 maja 2006 r. Sprawozdawcą była Anna BREDIMA-SAVOPOULOU.

Na 428 sesji plenarnej w dniach 5-6 lipca 2006 r. (posiedzenie z dn. 5 lipca) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 156 do 1 — 7 osób wstrzymało się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Podsumowanie i wnioski końcowe

| 1.1 | Komitet wyraża aprobatę dla zaproponowanego podejścia do rozszerzenia zakresu rozporządzenia nr 1/2003 (1) (przepisy proceduralne dotyczące reguł konkurencji) na usługi kabotażowe i trampowe. Przyjmuje z zadowoleniem trwającą dyskusję między Komisją a branżą żeglugi liniowej w odniesieniu do zastosowania art. 81 i 82 do usług trampowych. Wobec braku skarg i precedensów prawnych w usługach trampowych potrzebne będzie więcej informacji o ich działaniu i zawartych porozumieniach. Z tego względu EKES przyjmuje z zadowoleniem inicjatywę Komisji, aby przeprowadzić badania nad gospodarczą i prawną charakterystyką tej branży. Mając na uwadze pewność prawną, Komitet wzywa Komisję do dostarczenia wskazówek (przed zniesieniem wyłączenia z rozporządzenia nr 1/2003) w odniesieniu do samooceny zgodności różnych form porozumień o współpracy w sektorze usług trampowych z unijnym prawem o konkurencji. |
| --- | --- |

1.1

Komitet wyraża aprobatę dla zaproponowanego podejścia do rozszerzenia zakresu rozporządzenia nr 1/2003 (1) (przepisy proceduralne dotyczące reguł konkurencji) na usługi kabotażowe i trampowe. Przyjmuje z zadowoleniem trwającą dyskusję między Komisją a branżą żeglugi liniowej w odniesieniu do zastosowania art. 81 i 82 do usług trampowych. Wobec braku skarg i precedensów prawnych w usługach trampowych potrzebne będzie więcej informacji o ich działaniu i zawartych porozumieniach. Z tego względu EKES przyjmuje z zadowoleniem inicjatywę Komisji, aby przeprowadzić badania nad gospodarczą i prawną charakterystyką tej branży. Mając na uwadze pewność prawną, Komitet wzywa Komisję do dostarczenia wskazówek (przed zniesieniem wyłączenia z rozporządzenia nr 1/2003) w odniesieniu do samooceny zgodności różnych form porozumień o współpracy w sektorze usług trampowych z unijnym prawem o konkurencji.

| 1.2 | Jeśli chodzi o sektor przewozów w żegludze liniowej, Komitet przyjmuje do wiadomości wniosek Komisji w sprawie uchylenia wyłączenia grupowego dla konferencji żeglugi liniowej z zasad konkurencji zawartych w Traktacie WE na podstawie faktu, że cztery zbiorcze warunki art. 81 par. 3 Traktatu WE nie są już spełnione. Komisja jest zdania, że uchylenie pociągnie za sobą obniżenie kosztów transportu, przy jednoczesnym zachowaniu stabilności usług wszystkich branż i zwiększy konkurencyjność przemysłu europejskiego. Komitet wstrzymuje się od zajmowania stanowiska w tej kwestii, aby sprawdzić, czy proponowane uchylenie będzie miało trwały skutek. |
| --- | --- |

1.2

Jeśli chodzi o sektor przewozów w żegludze liniowej, Komitet przyjmuje do wiadomości wniosek Komisji w sprawie uchylenia wyłączenia grupowego dla konferencji żeglugi liniowej z zasad konkurencji zawartych w Traktacie WE na podstawie faktu, że cztery zbiorcze warunki art. 81 par. 3 Traktatu WE nie są już spełnione. Komisja jest zdania, że uchylenie pociągnie za sobą obniżenie kosztów transportu, przy jednoczesnym zachowaniu stabilności usług wszystkich branż i zwiększy konkurencyjność przemysłu europejskiego. Komitet wstrzymuje się od zajmowania stanowiska w tej kwestii, aby sprawdzić, czy proponowane uchylenie będzie miało trwały skutek.

| 1.3 | Komitet zaleca, aby Komisja przy uchylaniu wyłączenia grupowego dla konferencji żeglugi liniowej uwzględniła — oprócz czynników związanych bezpośrednio z konkurencją — również aspekt bezpieczeństwa (utrata jakości transportu morskiego w związku z rezygnacją z bander Unii Europejskiej). |
| --- | --- |

1.3

Komitet zaleca, aby Komisja przy uchylaniu wyłączenia grupowego dla konferencji żeglugi liniowej uwzględniła — oprócz czynników związanych bezpośrednio z konkurencją — również aspekt bezpieczeństwa (utrata jakości transportu morskiego w związku z rezygnacją z bander Unii Europejskiej).

| 1.4 | Komitet zaleca, aby Komisja przy uchylaniu wyłączenia grupowego dla konferencji żeglugi liniowej oprócz aspektów związanych bezpośrednio z konkurencją uwzględniła również aspekt zasobów ludzkich (wpływ na zatrudnienie marynarzy). |
| --- | --- |

1.4

Komitet zaleca, aby Komisja przy uchylaniu wyłączenia grupowego dla konferencji żeglugi liniowej oprócz aspektów związanych bezpośrednio z konkurencją uwzględniła również aspekt zasobów ludzkich (wpływ na zatrudnienie marynarzy).

| 1.5 | Komitet przyjmuje do wiadomości zamiar Komisji wystosowywania odpowiednich wytycznych w sprawie konkurencji w sektorze morskim w celu ułatwienia przejścia do zasad pełnej konkurencji. Komisja zamierza ogłosić wytyczne do końca 2007 r. Przed tym ogłoszeniem, etapem pośrednim w opracowaniu wytycznych będzie ogłoszenie dokumentu z opisem zagadnień dotyczących przewozów w żegludze liniowej we wrześniu 2006 r. Komitet wzywa Komisję do sporządzenia wytycznych w ścisłej współpracy z odpowiednimi zainteresowanymi stronami i do poinformowania o tym odpowiednich instytucji UE. |
| --- | --- |

1.5

Komitet przyjmuje do wiadomości zamiar Komisji wystosowywania odpowiednich wytycznych w sprawie konkurencji w sektorze morskim w celu ułatwienia przejścia do zasad pełnej konkurencji. Komisja zamierza ogłosić wytyczne do końca 2007 r. Przed tym ogłoszeniem, etapem pośrednim w opracowaniu wytycznych będzie ogłoszenie dokumentu z opisem zagadnień dotyczących przewozów w żegludze liniowej we wrześniu 2006 r. Komitet wzywa Komisję do sporządzenia wytycznych w ścisłej współpracy z odpowiednimi zainteresowanymi stronami i do poinformowania o tym odpowiednich instytucji UE.

| 1.6 | Wniosek Komisji jest rezultatem procesu przeglądu, który rozpoczął się w 2003 r. i objął wszystkie zainteresowane instytucje UE i inne zainteresowane podmioty. Komisja zamówiła również trzy analizy u niezależnych konsultantów. Analizy dotyczyły zagadnień wynikających z uchylenia grupowego wyłączenia, a ustalenia są opublikowane na stronie internetowej Dyrekcji Generalnej ds. Konkurencji. |
| --- | --- |

1.6

Wniosek Komisji jest rezultatem procesu przeglądu, który rozpoczął się w 2003 r. i objął wszystkie zainteresowane instytucje UE i inne zainteresowane podmioty. Komisja zamówiła również trzy analizy u niezależnych konsultantów. Analizy dotyczyły zagadnień wynikających z uchylenia grupowego wyłączenia, a ustalenia są opublikowane na stronie internetowej Dyrekcji Generalnej ds. Konkurencji.

| 1.7 | Komitet odnotował również fakt, że wniosek Komisji w sprawie uchylenia wyłączenia grupowego dla żeglugi liniowej opiera się jedynie na art. 83 Traktatu WE (przepisy o konkurencji), podczas gdy podstawą prawną rozporządzenia nr 4056/86 był art. 83 (przepisy o konkurencji) w połączeniu z art. 80 par. 2 (polityka transportowa) Traktatu WE. Komitet byłby wdzięczny za informacje od Służb Prawnych Parlamentu Europejskiego, czy względy transportowe pełnią rolę pomocniczą w stosunku do względów konkurencji i czy Służby Prawne podtrzymują swoje stanowisko w sprawie podwójnej podstawy prawnej, jak to było przedstawione w ich poprzedniej opinii (2). |
| --- | --- |

1.7

Komitet odnotował również fakt, że wniosek Komisji w sprawie uchylenia wyłączenia grupowego dla żeglugi liniowej opiera się jedynie na art. 83 Traktatu WE (przepisy o konkurencji), podczas gdy podstawą prawną rozporządzenia nr 4056/86 był art. 83 (przepisy o konkurencji) w połączeniu z art. 80 par. 2 (polityka transportowa) Traktatu WE. Komitet byłby wdzięczny za informacje od Służb Prawnych Parlamentu Europejskiego, czy względy transportowe pełnią rolę pomocniczą w stosunku do względów konkurencji i czy Służby Prawne podtrzymują swoje stanowisko w sprawie podwójnej podstawy prawnej, jak to było przedstawione w ich poprzedniej opinii (2).

| 1.8 | Przewidując możliwość pojawienia się w przyszłości kolizji prawa wynikającej z dokumentów prawnych przyjętych w innych jurysdykcjach, Komitet zachęca Komisję do opracowania w wytycznych przepisu zajmującego się takimi problemami. Taki przepis dotyczący konsultacji zminimalizuje zatargi i doprowadzi do znalezienia rozwiązań możliwych do zaakceptowania na szczeblu międzynarodowym. |
| --- | --- |

1.8

Przewidując możliwość pojawienia się w przyszłości kolizji prawa wynikającej z dokumentów prawnych przyjętych w innych jurysdykcjach, Komitet zachęca Komisję do opracowania w wytycznych przepisu zajmującego się takimi problemami. Taki przepis dotyczący konsultacji zminimalizuje zatargi i doprowadzi do znalezienia rozwiązań możliwych do zaakceptowania na szczeblu międzynarodowym.

| 1.9 | Komitet odnotowuje, że Komisja uznaje, iż prawo dotyczące konkurencji nie ma zastosowania w ten sam sposób we wszystkich jurysdykcjach na świecie i że istnieją rozbieżności. Komisja uznaje również wzrastającą wagę współpracy międzynarodowej pomiędzy organami czuwającymi nad stosowaniem tego prawa. |
| --- | --- |

1.9

Komitet odnotowuje, że Komisja uznaje, iż prawo dotyczące konkurencji nie ma zastosowania w ten sam sposób we wszystkich jurysdykcjach na świecie i że istnieją rozbieżności. Komisja uznaje również wzrastającą wagę współpracy międzynarodowej pomiędzy organami czuwającymi nad stosowaniem tego prawa.

| 1.10 | Komitet z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja prowadzi podwójną politykę rozwijania rozszerzonej współpracy dwustronnej z głównymi partnerami handlowymi UE i ustalania sposobów rozszerzania wielostronnej w dziedzinie konkurencji. Komitet zachęca wiec Komisję do wzmożenia wysiłków, aby taka współpraca i dialog mogły pomóc w ustaleniu potencjalnych problemów wynikających z uchylenia rozporządzenia nr 4056/86 w UE i w rozwiązaniu takich problemów w sposób konstruktywny, przy poszanowaniu odrębności systemów prawnych partnerów. Spójność traktowania żeglugi liniowej w różnych krajach jest rzeczywiście bardzo istotna dla handlu zagranicznego. |
| --- | --- |

1.10

Komitet z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja prowadzi podwójną politykę rozwijania rozszerzonej współpracy dwustronnej z głównymi partnerami handlowymi UE i ustalania sposobów rozszerzania wielostronnej w dziedzinie konkurencji. Komitet zachęca wiec Komisję do wzmożenia wysiłków, aby taka współpraca i dialog mogły pomóc w ustaleniu potencjalnych problemów wynikających z uchylenia rozporządzenia nr 4056/86 w UE i w rozwiązaniu takich problemów w sposób konstruktywny, przy poszanowaniu odrębności systemów prawnych partnerów. Spójność traktowania żeglugi liniowej w różnych krajach jest rzeczywiście bardzo istotna dla handlu zagranicznego.

| 1.11 | Komitet wzywa Komisję do uwzględnienia wyniku dialogu i współpracy między Komisją a jej głównymi partnerami handlowymi przy sporządzaniu wytycznych w sprawie konkurencji w sektorze morskim. |
| --- | --- |

1.11

Komitet wzywa Komisję do uwzględnienia wyniku dialogu i współpracy między Komisją a jej głównymi partnerami handlowymi przy sporządzaniu wytycznych w sprawie konkurencji w sektorze morskim.

| 1.12 | Komitet przyjmuje do wiadomości, że następujące elementy zostały uwzględnione w uzasadnieniu do wniosku Komisji i utrzymuje, że powinny zostać uwzględnione również przy sporządzaniu wytycznych w sprawie konkurencji w sektorze morskim:






  — | Usługi transportu morskiego mają kluczowe znaczenie dla gospodarki UE; transport morski odpowiada za 90 % handlu zewnętrznego i 43 % handlu wewnętrznego UE. |
| --- | --- | --- |

1.12

Komitet przyjmuje do wiadomości, że następujące elementy zostały uwzględnione w uzasadnieniu do wniosku Komisji i utrzymuje, że powinny zostać uwzględnione również przy sporządzaniu wytycznych w sprawie konkurencji w sektorze morskim:

—

Usługi transportu morskiego mają kluczowe znaczenie dla gospodarki UE; transport morski odpowiada za 90 % handlu zewnętrznego i 43 % handlu wewnętrznego UE.

| — | Utrzymujący się trend w kierunku konteneryzacji całkowicie odmienił oblicze transportu z wykorzystaniem żeglugi liniowej od momentu przyjęcia rozporządzenia nr 4056/86. Spowodował wzrost liczby i wielkości kontenerowców komorowych oraz wzrost znaczenia szlaków na świecie. Przyczyniło się to do popularności nowych porozumień operacyjnych i do spadku znaczenia konferencji żeglugi liniowej. |
| --- | --- |

—

Utrzymujący się trend w kierunku konteneryzacji całkowicie odmienił oblicze transportu z wykorzystaniem żeglugi liniowej od momentu przyjęcia rozporządzenia nr 4056/86. Spowodował wzrost liczby i wielkości kontenerowców komorowych oraz wzrost znaczenia szlaków na świecie. Przyczyniło się to do popularności nowych porozumień operacyjnych i do spadku znaczenia konferencji żeglugi liniowej.

| — | System konferencji — działający od 150 lat — podlega wciąż porozumieniom wielostronnym i dwustronnym, w których stronami są państwa członkowskie UE i Wspólnota. Komitet odnotowuje, że Komisja uznaje, iż w wyniku tych porozumień data uchylenia następujących zapisów rozporządzenia nr 4056/86 (art. 1 par. 3, punkty (b) i (c), art. 3-8 i 26) powinna być przesunięta o dwa lata w celu wypowiedzenia lub rewizji tych porozumień w krajami trzecimi. |
| --- | --- |

—

System konferencji — działający od 150 lat — podlega wciąż porozumieniom wielostronnym i dwustronnym, w których stronami są państwa członkowskie UE i Wspólnota. Komitet odnotowuje, że Komisja uznaje, iż w wyniku tych porozumień data uchylenia następujących zapisów rozporządzenia nr 4056/86 (art. 1 par. 3, punkty (b) i (c), art. 3-8 i 26) powinna być przesunięta o dwa lata w celu wypowiedzenia lub rewizji tych porozumień w krajami trzecimi.

| 1.13 | Komitet uważa, że Komisja powinna również uwzględnić interesy małych i średnich przedsiębiorstw przy uchyleniu rozporządzenia nr 4056/86. Małe i średnie przedsiębiorstwa stanowią istotną część gospodarki UE i odgrywają ważną rolę w kontekście zmienionej strategii lizbońskiej. Rynki powinny pozostać otwarte dla obecnej i potencjalnej konkurencji, włączając w to małych i średnich operatorów żeglugi liniowej. |
| --- | --- |

1.13

Komitet uważa, że Komisja powinna również uwzględnić interesy małych i średnich przedsiębiorstw przy uchyleniu rozporządzenia nr 4056/86. Małe i średnie przedsiębiorstwa stanowią istotną część gospodarki UE i odgrywają ważną rolę w kontekście zmienionej strategii lizbońskiej. Rynki powinny pozostać otwarte dla obecnej i potencjalnej konkurencji, włączając w to małych i średnich operatorów żeglugi liniowej.

| 1.14 | Komitet utrzymuje, że chociaż konsolidacja może mieć pozytywny efekt dla przemysłu UE (zyski z wydajności, ekonomia skali, obniżenie kosztów), wskazana jest ostrożność, aby konsolidacja — która może nastąpić po uchyleniu rozporządzenia nr 4056/86 — nie zmniejszyła liczby podmiotów na odpowiednich rynkach, czyli aby nie ograniczyła konkurencji. |
| --- | --- |

1.14

Komitet utrzymuje, że chociaż konsolidacja może mieć pozytywny efekt dla przemysłu UE (zyski z wydajności, ekonomia skali, obniżenie kosztów), wskazana jest ostrożność, aby konsolidacja — która może nastąpić po uchyleniu rozporządzenia nr 4056/86 — nie zmniejszyła liczby podmiotów na odpowiednich rynkach, czyli aby nie ograniczyła konkurencji.

| 1.15 | W nowym systemie Komitet zachęca dwie zainteresowane strony na szczeblu europejskim — załadowców i przewoźników — do angażowania się w dyskusje na tematy ich dotyczące i dla nich ważne. |
| --- | --- |

1.15

W nowym systemie Komitet zachęca dwie zainteresowane strony na szczeblu europejskim — załadowców i przewoźników — do angażowania się w dyskusje na tematy ich dotyczące i dla nich ważne.

2.   Wstęp

2.1   Obecne trendy i prawodawstwo

| 2.1.1 | Usługi transportu morskiego mają kluczowe znaczenie dla gospodarki UE; transport morski odpowiada za 90 % handlu zewnętrznego i 43 % handlu wewnętrznego UE. Od czasów antycznych jest to działalność międzynarodowa i zglobalizowana. Zasadniczo świadczone są dwa typy usług: liniowe i kabotażowe, które świadczone są na zasadach podobnych do zasad działania odpowiednio autobusów i taksówek. Flota UE stanowi 25 % floty światowej i armatorzy z UE kontrolują ponad 40 % floty światowej. Kolejne 40 % floty światowej należy do krajów basenu Pacyfiku. Transport morski UE i jego klienci (podmioty czarterujące/ załadowcy) działają w warunkach wysokiej konkurencji na rynkach światowych i zagranicznych. |
| --- | --- |

2.1.1

Usługi transportu morskiego mają kluczowe znaczenie dla gospodarki UE; transport morski odpowiada za 90 % handlu zewnętrznego i 43 % handlu wewnętrznego UE. Od czasów antycznych jest to działalność międzynarodowa i zglobalizowana. Zasadniczo świadczone są dwa typy usług: liniowe i kabotażowe, które świadczone są na zasadach podobnych do zasad działania odpowiednio autobusów i taksówek. Flota UE stanowi 25 % floty światowej i armatorzy z UE kontrolują ponad 40 % floty światowej. Kolejne 40 % floty światowej należy do krajów basenu Pacyfiku. Transport morski UE i jego klienci (podmioty czarterujące/ załadowcy) działają w warunkach wysokiej konkurencji na rynkach światowych i zagranicznych.

| 2.1.2 | Rozporządzenie nr 4056/86 ustanawia szczegółowe zasady stosowania reguł konkurencji (art. 81 i 82 Traktatu) do usług żeglugi liniowej z portów Wspólnoty i do nich. Jednak usługi trampowe zostały wyłączone z zakresu rozporządzenia nr 4056/86. Pierwotnie rozporządzenie spełniało dwie funkcje. Zawierało przepisy proceduralne dotyczące stosowania reguł konkurencji WE w sektorze transportu morskiego. Funkcja ta stała się zbędna po dniu 1 maja 2004 r., kiedy to transport morski zaczął podlegać ogólnym zasadom stosowania reguł konkurencji określonym w rozporządzeniu nr 1/2003. Jednak rozporządzenie nr 1/2003 nie stosuje się do międzynarodowych usług trampowych i kabotażowych. Ponadto rozporządzenie nr 4056/86 zawiera pewne istotne szczegółowe przepisy dotyczące konkurencji w sektorze morskim, a w szczególności wyłączenie grupowe dla konferencji żeglugi liniowej, zezwalające konferencjom na ustalanie cen oraz regulowanie zdolności przewozowych. |
| --- | --- |

2.1.2

Rozporządzenie nr 4056/86 ustanawia szczegółowe zasady stosowania reguł konkurencji (art. 81 i 82 Traktatu) do usług żeglugi liniowej z portów Wspólnoty i do nich. Jednak usługi trampowe zostały wyłączone z zakresu rozporządzenia nr 4056/86. Pierwotnie rozporządzenie spełniało dwie funkcje. Zawierało przepisy proceduralne dotyczące stosowania reguł konkurencji WE w sektorze transportu morskiego. Funkcja ta stała się zbędna po dniu 1 maja 2004 r., kiedy to transport morski zaczął podlegać ogólnym zasadom stosowania reguł konkurencji określonym w rozporządzeniu nr 1/2003. Jednak rozporządzenie nr 1/2003 nie stosuje się do międzynarodowych usług trampowych i kabotażowych. Ponadto rozporządzenie nr 4056/86 zawiera pewne istotne szczegółowe przepisy dotyczące konkurencji w sektorze morskim, a w szczególności wyłączenie grupowe dla konferencji żeglugi liniowej, zezwalające konferencjom na ustalanie cen oraz regulowanie zdolności przewozowych.

2.2   Sektor przewozów liniowych

| 2.2.1 | Rynek przewozów w żegludze liniowej uległ znacznym zmianom od czasu przyjęcia rozporządzenia nr 4056/86. Systematyczne zwiększanie się stopnia konteneryzacji spowodowało wzrost liczby i wielkości kontenerowców oraz wzrost znaczenia sieci szlaków na świecie w odpowiedzi na zmiany w strukturze handlu światowego. To z kolei przyczyniło się to do wzrostu popularności nowych rozwiązań operacyjnych i spadku znaczenia konferencji i do znacznego wzrostu liczby silnych przewoźników niezależnych. W innych częściach świata, jak w Stanach Zjednoczonych, wprowadzenie Aktu o Reformie Żeglugi Oceanicznej (OSRA) w 1999 r. zmieniło przepisy o konferencjach obsługujących szlaki USA, zezwalając na poufne umowy na usługi. Obecnie światowi przewoźnicy liniowi działają głównie na szlakach wschód-zachód, jak również północ-południe, podczas gdy mali i średni przewoźnicy działają gównie na szlakach północ-południe i w europejskiej żegludze bliskiego zasięgu. |
| --- | --- |

2.2.1

Rynek przewozów w żegludze liniowej uległ znacznym zmianom od czasu przyjęcia rozporządzenia nr 4056/86. Systematyczne zwiększanie się stopnia konteneryzacji spowodowało wzrost liczby i wielkości kontenerowców oraz wzrost znaczenia sieci szlaków na świecie w odpowiedzi na zmiany w strukturze handlu światowego. To z kolei przyczyniło się to do wzrostu popularności nowych rozwiązań operacyjnych i spadku znaczenia konferencji i do znacznego wzrostu liczby silnych przewoźników niezależnych. W innych częściach świata, jak w Stanach Zjednoczonych, wprowadzenie Aktu o Reformie Żeglugi Oceanicznej (OSRA) w 1999 r. zmieniło przepisy o konferencjach obsługujących szlaki USA, zezwalając na poufne umowy na usługi. Obecnie światowi przewoźnicy liniowi działają głównie na szlakach wschód-zachód, jak również północ-południe, podczas gdy mali i średni przewoźnicy działają gównie na szlakach północ-południe i w europejskiej żegludze bliskiego zasięgu.

| 2.2.2 | Kodeks Postępowania dla Konferencji Linii Żeglugowych UNCTAD był pierwotnie przeznaczony do regulowania systemu konferencji żeglugi liniowej pomiędzy krajami rozwiniętymi a rozwijającymi się (3). Trzynaście państw członkowskich UE oraz Norwegia ratyfikowały, zaakceptowały lub przystały na ten kodeks, a Malta go podpisała lecz nie ratyfikowała. Kodeks ten wymienia się (4) w kilku umowach z krajami trzecimi i w acquis communautaire (rozporządzenia nr 954/79, 4055/86, 4056/86, 4056/86). Pomimo faktu, że jest zupełnie zbędny na szlakach żeglugi dalekomorskiej, z prawnego punktu widzenia Kodeks UNCTAD wciąż istnieje. |
| --- | --- |

2.2.2

Kodeks Postępowania dla Konferencji Linii Żeglugowych UNCTAD był pierwotnie przeznaczony do regulowania systemu konferencji żeglugi liniowej pomiędzy krajami rozwiniętymi a rozwijającymi się (3). Trzynaście państw członkowskich UE oraz Norwegia ratyfikowały, zaakceptowały lub przystały na ten kodeks, a Malta go podpisała lecz nie ratyfikowała. Kodeks ten wymienia się (4) w kilku umowach z krajami trzecimi i w acquis communautaire (rozporządzenia nr 954/79, 4055/86, 4056/86, 4056/86). Pomimo faktu, że jest zupełnie zbędny na szlakach żeglugi dalekomorskiej, z prawnego punktu widzenia Kodeks UNCTAD wciąż istnieje.

| 2.2.3 | Użytkownicy transportu (załadowcy i spedytorzy frachtowi) regularnie kwestionowali system konferencji, który ich zdaniem nie zapewnia odpowiedniego poziomu usług, świadczonych w sposób sprawny i niezawodny, które byłyby dostosowane do ich potrzeb. W szczególności ESC (5) uważa, że usunięcie wyłączenia grupowego konferencji pozwoli na usprawnienie partnerstw między klientami a dostawcami dzięki skupieniu się na rozwiązaniach logistycznych, które pomogą przedsiębiorstwom europejskim w międzynarodowej konkurencji. Podobnie konsumenci skorzystaliby z nieznacznie obniżonych cen, jeśli stawki na produkty przywożone do UE by spadły. Z drugiej strony armatorzy są zdania, że konferencje żeglugi liniowej przyczyniły się do stabilności usług i że system konferencji umożliwił im — zarówno globalnie, jak i regionalnie — radzenie sobie ze stanami nierównowagi (sezonowymi, geograficznymi lub wynikającymi z klimatu) na większości szlaków. Tymczasem przewoźnicy działający na skalę światową (członkowie ELAA (6)) i ESC nawiązali z Komisją dialog mający dopomóc w opracowaniu alternatywnego systemu zgodnego z przepisami UE w zakresie konkurencji. |
| --- | --- |

2.2.3

Użytkownicy transportu (załadowcy i spedytorzy frachtowi) regularnie kwestionowali system konferencji, który ich zdaniem nie zapewnia odpowiedniego poziomu usług, świadczonych w sposób sprawny i niezawodny, które byłyby dostosowane do ich potrzeb. W szczególności ESC (5) uważa, że usunięcie wyłączenia grupowego konferencji pozwoli na usprawnienie partnerstw między klientami a dostawcami dzięki skupieniu się na rozwiązaniach logistycznych, które pomogą przedsiębiorstwom europejskim w międzynarodowej konkurencji. Podobnie konsumenci skorzystaliby z nieznacznie obniżonych cen, jeśli stawki na produkty przywożone do UE by spadły. Z drugiej strony armatorzy są zdania, że konferencje żeglugi liniowej przyczyniły się do stabilności usług i że system konferencji umożliwił im — zarówno globalnie, jak i regionalnie — radzenie sobie ze stanami nierównowagi (sezonowymi, geograficznymi lub wynikającymi z klimatu) na większości szlaków. Tymczasem przewoźnicy działający na skalę światową (członkowie ELAA (6)) i ESC nawiązali z Komisją dialog mający dopomóc w opracowaniu alternatywnego systemu zgodnego z przepisami UE w zakresie konkurencji.

| 2.2.4 | W 2003 r. Komisja rozpoczęła przegląd rozporządzenia nr 4056/86. Ma on na celu określenie, czy niezawodność liniowych usług transportu morskiego może być zagwarantowana przy pomocy mniej restrykcyjnych środków niż horyzontalne ustalanie cen i regulacja zdolności przewozowych. W tym celu Komisja wydała dokument konsultacyjny w marcu 2003 r. i zorganizowała publiczne przesłuchanie z odpowiednimi zainteresowanymi podmiotami w grudniu 2003 r. Ponadto Komisja opublikowała materiał do dyskusji w czerwcu 2004 r. i Białą księgę w październiku 2004 r., po czym nastąpiły intensywne konsultacje z zainteresowanymi stronami. Parlament Europejski (7) oraz EKES (8) przedstawiły swoje opinie w sprawie Białej księgi odpowiednio w dniu 1 grudnia 2005 r. i 16 grudnia 2004 r. i zgodnie stwierdziły, że wskazana byłaby raczej rewizja niż uchylenie. W grudniu 2005 r. Komisja ostatecznie wystosowała wniosek w sprawie rozporządzenia uchylającego rozporządzenie nr 4056/86. |
| --- | --- |

2.2.4

W 2003 r. Komisja rozpoczęła przegląd rozporządzenia nr 4056/86. Ma on na celu określenie, czy niezawodność liniowych usług transportu morskiego może być zagwarantowana przy pomocy mniej restrykcyjnych środków niż horyzontalne ustalanie cen i regulacja zdolności przewozowych. W tym celu Komisja wydała dokument konsultacyjny w marcu 2003 r. i zorganizowała publiczne przesłuchanie z odpowiednimi zainteresowanymi podmiotami w grudniu 2003 r. Ponadto Komisja opublikowała materiał do dyskusji w czerwcu 2004 r. i Białą księgę w październiku 2004 r., po czym nastąpiły intensywne konsultacje z zainteresowanymi stronami. Parlament Europejski (7) oraz EKES (8) przedstawiły swoje opinie w sprawie Białej księgi odpowiednio w dniu 1 grudnia 2005 r. i 16 grudnia 2004 r. i zgodnie stwierdziły, że wskazana byłaby raczej rewizja niż uchylenie. W grudniu 2005 r. Komisja ostatecznie wystosowała wniosek w sprawie rozporządzenia uchylającego rozporządzenie nr 4056/86.

2.3   Sektor usług trampowych

| 2.3.1 | Mimo iż prawie 80 % całego transportu morskiego suchych i płynnych towarów luzem odbywa się poprzez usługi trampowe, to dla większości ten ogromny sektor to ziemia nieznana. Podstawowe cechy usług trampowych to: konkurencyjny światowy rynek, bliski ideału model konkurencji, zmienny i nieprzewidywalny popyt, obecność wielu małych przedsiębiorstw, trendy odpowiadające strukturze handlu światowego, łatwość wejścia i wyjścia z rynku, efektywność kosztowa, reagowanie na rozwój nowych rynków i potrzeby przewoźników. Rynek usług żeglugi trampowej jest bardzo rozdrobniony i zasadniczo funkcjonuje ku zadowoleniu czarterujących oraz nadawców, nie tworząc większych problemów związanych z zasadami konkurencji, ani na skalę międzynarodową, ani w kontekście UE. Brak skarg dotyczących tego sektora jest kolejnym dowodem świadczącym o jego wysokiej konkurencyjności. W związku z powyższym rozporządzenie nr 4056/86 stanowi, że usługi trampowe to usługi, do których rozporządzenie to się nie stosuje. Art. 81-82 Traktatu ustanawiającego WE mają bezpośrednie zastosowanie do tego sektora. Ponadto międzynarodowe usługi trampowe (i kabotażowe) nie są objęte zakresem rozporządzenia nr 1/2003 (przepisy proceduralne dotyczące zasad konkurencji). |
| --- | --- |

2.3.1

Mimo iż prawie 80 % całego transportu morskiego suchych i płynnych towarów luzem odbywa się poprzez usługi trampowe, to dla większości ten ogromny sektor to ziemia nieznana. Podstawowe cechy usług trampowych to: konkurencyjny światowy rynek, bliski ideału model konkurencji, zmienny i nieprzewidywalny popyt, obecność wielu małych przedsiębiorstw, trendy odpowiadające strukturze handlu światowego, łatwość wejścia i wyjścia z rynku, efektywność kosztowa, reagowanie na rozwój nowych rynków i potrzeby przewoźników. Rynek usług żeglugi trampowej jest bardzo rozdrobniony i zasadniczo funkcjonuje ku zadowoleniu czarterujących oraz nadawców, nie tworząc większych problemów związanych z zasadami konkurencji, ani na skalę międzynarodową, ani w kontekście UE. Brak skarg dotyczących tego sektora jest kolejnym dowodem świadczącym o jego wysokiej konkurencyjności. W związku z powyższym rozporządzenie nr 4056/86 stanowi, że usługi trampowe to usługi, do których rozporządzenie to się nie stosuje. Art. 81-82 Traktatu ustanawiającego WE mają bezpośrednie zastosowanie do tego sektora. Ponadto międzynarodowe usługi trampowe (i kabotażowe) nie są objęte zakresem rozporządzenia nr 1/2003 (przepisy proceduralne dotyczące zasad konkurencji).

2.4   Wniosek Komisji

| 2.4.1 | Mając na uwadze strukturę rynku i przemysłu po roku 1986, Komisja Europejska stwierdziła, że cztery kryteria zbiorcze uzyskania wyłączenia grupowego dla konferencji żeglugi liniowej, przedstawione w art. 81 par. 3 Traktatu WE, nie zostały spełnione. Z tego powodu Komisja zaproponowała uchylenie rozporządzenia nr 4056/86 w całości, a w szczególności wyłączenie grupowe dla porozumień żeglugi liniowej (art. 3-8, 13 i 26). Niektóre przepisy uznane za zbędne również zostaną uchylone zgodnie z ogólnym dążeniem WE do ograniczenia prawa wspólnotowego (art. 2 i 9). Komisja jest zdania, że uchylenie pociągnie za sobą obniżenie kosztów transportu, przy jednoczesnym zachowaniu stabilności usług wszystkich branż i zwiększy konkurencyjność przemysłu europejskiego. |
| --- | --- |

2.4.1

Mając na uwadze strukturę rynku i przemysłu po roku 1986, Komisja Europejska stwierdziła, że cztery kryteria zbiorcze uzyskania wyłączenia grupowego dla konferencji żeglugi liniowej, przedstawione w art. 81 par. 3 Traktatu WE, nie zostały spełnione. Z tego powodu Komisja zaproponowała uchylenie rozporządzenia nr 4056/86 w całości, a w szczególności wyłączenie grupowe dla porozumień żeglugi liniowej (art. 3-8, 13 i 26). Niektóre przepisy uznane za zbędne również zostaną uchylone zgodnie z ogólnym dążeniem WE do ograniczenia prawa wspólnotowego (art. 2 i 9). Komisja jest zdania, że uchylenie pociągnie za sobą obniżenie kosztów transportu, przy jednoczesnym zachowaniu stabilności usług wszystkich branż i zwiększy konkurencyjność przemysłu europejskiego.

| 2.4.2 | Przed uchyleniem wyłączenia grupowego dla konferencji żeglugi liniowej Komisja zamierza wystosować odpowiednie wskazówki w sprawie konkurencji w sektorze morskim w celu ułatwienia przejścia do zasad pełnej konkurencji. Komisja zamierza ogłosić te wytyczne do końca 2007 r. Przed tym ogłoszeniem etapem pośrednim w opracowaniu wytycznych będzie ogłoszenie dokumentu z opisem zagadnień dotyczących przewozów w żegludze liniowej we wrześniu 2006 r. |
| --- | --- |

2.4.2

Przed uchyleniem wyłączenia grupowego dla konferencji żeglugi liniowej Komisja zamierza wystosować odpowiednie wskazówki w sprawie konkurencji w sektorze morskim w celu ułatwienia przejścia do zasad pełnej konkurencji. Komisja zamierza ogłosić te wytyczne do końca 2007 r. Przed tym ogłoszeniem etapem pośrednim w opracowaniu wytycznych będzie ogłoszenie dokumentu z opisem zagadnień dotyczących przewozów w żegludze liniowej we wrześniu 2006 r.

| 2.4.3 | Wniosek Komisji w sprawie uchylenia rozporządzenia nr 4056/86 zawiera również propozycję zmiany rozporządzenia nr 1/2003 w celu objęcia międzynarodowych usług trampowych i kabotażowych zakresem tego rozporządzenia. |
| --- | --- |

2.4.3

Wniosek Komisji w sprawie uchylenia rozporządzenia nr 4056/86 zawiera również propozycję zmiany rozporządzenia nr 1/2003 w celu objęcia międzynarodowych usług trampowych i kabotażowych zakresem tego rozporządzenia.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1 | Komitet jest zdania, że omawiane zagadnienie wymaga przyjęcia wyważonego podejścia uwzględniającego następujące czynniki: korzyści konkurencji dla konkurencyjności przemysłu UE, zmieniająca się struktura handlu światowego i jej wpływ na świadczenie usług transportowych, konsekwencje transportu międzynarodowego dla głównych partnerów handlowych UE oraz dla krajów rozwijających się, poglądy załadowców i przewoźników działających na skalę światową, a także małych i średnich załadowców i przewoźników. |
| --- | --- |

3.1

Komitet jest zdania, że omawiane zagadnienie wymaga przyjęcia wyważonego podejścia uwzględniającego następujące czynniki: korzyści konkurencji dla konkurencyjności przemysłu UE, zmieniająca się struktura handlu światowego i jej wpływ na świadczenie usług transportowych, konsekwencje transportu międzynarodowego dla głównych partnerów handlowych UE oraz dla krajów rozwijających się, poglądy załadowców i przewoźników działających na skalę światową, a także małych i średnich załadowców i przewoźników.

3.2   Sektory usług trampowych i kabotażowych

| 3.2.1 | Sektor usług trampowych działa na rynku światowym w warunkach doskonałej konkurencji. Ta unikalna cecha tego sektora, uznawana przez podmioty z tego sektora oraz naukowców, została także dostrzeżona przez UE w rozporządzeniu nr 4056/86. EKES rozumie potrzebę, by sektor ten podlegał przepisom proceduralnym w zakresie reguł konkurencji zapisanym w rozporządzeniu nr 1/2003 i popiera w związku z tym proponowane podejście. Z tego względu Komitet przyjmuje z zadowoleniem inicjatywę Komisji, aby przeprowadzić badania nad gospodarczymi i prawnymi cechami tej branży. Mając na uwadze pewność prawną, Komitet wzywa Komisję do dostarczenia wskazówek (przed zniesieniem wyłączenia z rozporządzenia nr 1/2003) w odniesieniu do samooceny zgodności różnorodnych form porozumień o współpracy w sektorze usług trampowych z unijnym prawem o konkurencji. Brak skarg i precedensów prawnych w sektorze usług trampowych jest dowodem na to, że funkcjonuje on w warunkach doskonałej konkurencji. W celu zapewnienia wytycznych prawnych dla dokonania przez sektor samooceny w zakresie zgodności z regułami konkurencji UE potrzebne będzie więcej informacji o jego funkcjonowaniu i zawieranych w nim umowach. Komitet docenia także trwającą dyskusję między Komisją a branżą żeglugi morskiej w odniesieniu do zastosowania art. 81 i 81 do usług trampowych. |
| --- | --- |

3.2.1

Sektor usług trampowych działa na rynku światowym w warunkach doskonałej konkurencji. Ta unikalna cecha tego sektora, uznawana przez podmioty z tego sektora oraz naukowców, została także dostrzeżona przez UE w rozporządzeniu nr 4056/86. EKES rozumie potrzebę, by sektor ten podlegał przepisom proceduralnym w zakresie reguł konkurencji zapisanym w rozporządzeniu nr 1/2003 i popiera w związku z tym proponowane podejście. Z tego względu Komitet przyjmuje z zadowoleniem inicjatywę Komisji, aby przeprowadzić badania nad gospodarczymi i prawnymi cechami tej branży. Mając na uwadze pewność prawną, Komitet wzywa Komisję do dostarczenia wskazówek (przed zniesieniem wyłączenia z rozporządzenia nr 1/2003) w odniesieniu do samooceny zgodności różnorodnych form porozumień o współpracy w sektorze usług trampowych z unijnym prawem o konkurencji. Brak skarg i precedensów prawnych w sektorze usług trampowych jest dowodem na to, że funkcjonuje on w warunkach doskonałej konkurencji. W celu zapewnienia wytycznych prawnych dla dokonania przez sektor samooceny w zakresie zgodności z regułami konkurencji UE potrzebne będzie więcej informacji o jego funkcjonowaniu i zawieranych w nim umowach. Komitet docenia także trwającą dyskusję między Komisją a branżą żeglugi morskiej w odniesieniu do zastosowania art. 81 i 81 do usług trampowych.

| 3.2.2 | W odniesieniu do kabotażu morskiego EKES zgadza się z zaproponowanym ich traktowaniem, tzn. poddaniem kabotażu przepisom proceduralnym zawartym w rozporządzeniu nr 1/2003. Znaczna większość porozumień w tym sektorze nie wpływa na handel wewnątrzunijny ani nie ogranicza konkurencji. |
| --- | --- |

3.2.2

W odniesieniu do kabotażu morskiego EKES zgadza się z zaproponowanym ich traktowaniem, tzn. poddaniem kabotażu przepisom proceduralnym zawartym w rozporządzeniu nr 1/2003. Znaczna większość porozumień w tym sektorze nie wpływa na handel wewnątrzunijny ani nie ogranicza konkurencji.

| 3.2.3 | W związku z powyższym Komitet zgadza się z podejściem Komisji do traktowania w przyszłości sektorów usług trampowych i kabotażowych. |
| --- | --- |

3.2.3

W związku z powyższym Komitet zgadza się z podejściem Komisji do traktowania w przyszłości sektorów usług trampowych i kabotażowych.

3.3   Sektor przewozów liniowych

| 3.3.1 | Jeśli chodzi o sektor przewozów liniowych, EKES odnotowuje wniosek Komisji w sprawie uchylenia wyłączenia grupowego dla konferencji żeglugi liniowej z zasad konkurencji zawartych w Traktacie WE na podstawie faktu, że cztery zbiorcze warunki art. 81 ust. 3 Traktatu WE nie są już spełnione. Komisja jest zdania, że uchylenie pociągnie za sobą obniżenie kosztów transportu, przy jednoczesnym zachowaniu stabilności usług wszystkich branż i zwiększy konkurencyjność przemysłu europejskiego. Komitet wstrzymuje się od zajmowania stanowiska w tej kwestii, aby sprawdzić, czy proponowane uchylenie będzie miało trwały skutek. |
| --- | --- |

3.3.1

Jeśli chodzi o sektor przewozów liniowych, EKES odnotowuje wniosek Komisji w sprawie uchylenia wyłączenia grupowego dla konferencji żeglugi liniowej z zasad konkurencji zawartych w Traktacie WE na podstawie faktu, że cztery zbiorcze warunki art. 81 ust. 3 Traktatu WE nie są już spełnione. Komisja jest zdania, że uchylenie pociągnie za sobą obniżenie kosztów transportu, przy jednoczesnym zachowaniu stabilności usług wszystkich branż i zwiększy konkurencyjność przemysłu europejskiego. Komitet wstrzymuje się od zajmowania stanowiska w tej kwestii, aby sprawdzić, czy proponowane uchylenie będzie miało trwały skutek.

| 3.3.2 | Komitet przyjmuje do wiadomości zamiar Komisji wystosowywania odpowiednich wskazówek w sprawie konkurencji w sektorze morskim w celu ułatwienia przejścia do zasad pełnej konkurencji. Komitet wzywa Komisję do sporządzenia wytycznych w ścisłej współpracy z odpowiednimi zainteresowanymi stronami i do poinformowania o tym odpowiednich instytucji UE. |
| --- | --- |

3.3.2

Komitet przyjmuje do wiadomości zamiar Komisji wystosowywania odpowiednich wskazówek w sprawie konkurencji w sektorze morskim w celu ułatwienia przejścia do zasad pełnej konkurencji. Komitet wzywa Komisję do sporządzenia wytycznych w ścisłej współpracy z odpowiednimi zainteresowanymi stronami i do poinformowania o tym odpowiednich instytucji UE.

| 3.3.3 | Wniosek Komisji jest rezultatem procesu przeglądu, który rozpoczął się w 2003 r. i objął wszystkie zainteresowane instytucje UE i inne zainteresowane podmioty. Komisja zamówiła również trzy analizy u niezależnych konsultantów. Analizy dotyczyły zagadnień wynikających z uchylenia wyłączenia grupowego, a ich ustalenia są opublikowane na stronie internetowej Dyrekcji Generalnej ds. Konkurencji. |
| --- | --- |

3.3.3

Wniosek Komisji jest rezultatem procesu przeglądu, który rozpoczął się w 2003 r. i objął wszystkie zainteresowane instytucje UE i inne zainteresowane podmioty. Komisja zamówiła również trzy analizy u niezależnych konsultantów. Analizy dotyczyły zagadnień wynikających z uchylenia wyłączenia grupowego, a ich ustalenia są opublikowane na stronie internetowej Dyrekcji Generalnej ds. Konkurencji.

| 3.3.4 | Komitet odnotował również fakt, że wniosek Komisji w sprawie uchylenia wyłączenia grupowego dla żeglugi liniowej opiera się jedynie na art. 83 Traktatu WE (przepisy o konkurencji), podczas gdy podstawą prawną rozporządzenia nr 4056/86 był art. 83 (przepisy o konkurencji) w połączeniu z art. 80 ust. 2 (polityka transportowa) Traktatu WE. |
| --- | --- |

3.3.4

Komitet odnotował również fakt, że wniosek Komisji w sprawie uchylenia wyłączenia grupowego dla żeglugi liniowej opiera się jedynie na art. 83 Traktatu WE (przepisy o konkurencji), podczas gdy podstawą prawną rozporządzenia nr 4056/86 był art. 83 (przepisy o konkurencji) w połączeniu z art. 80 ust. 2 (polityka transportowa) Traktatu WE.

| 3.3.5 | Komitet odnotowuje, że Komisja uznaje, iż prawo o konkurencji nie ma zastosowania w ten sam sposób we wszystkich jurysdykcjach na świecie i że istnieją rozbieżności. Komisja uznaje również wzrastającą wagę współpracy międzynarodowej pomiędzy organami czuwającymi nad stosowaniem tego prawa. |
| --- | --- |

3.3.5

Komitet odnotowuje, że Komisja uznaje, iż prawo o konkurencji nie ma zastosowania w ten sam sposób we wszystkich jurysdykcjach na świecie i że istnieją rozbieżności. Komisja uznaje również wzrastającą wagę współpracy międzynarodowej pomiędzy organami czuwającymi nad stosowaniem tego prawa.

| 3.3.6 | Komitet z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja prowadzi dwutorową politykę, która z jednej strony polega na zacieśnianiu współpracy dwustronnej z głównymi partnerami handlowymi UE, a z drugiej na badaniu możliwości poszerzania współpracy wielostronnej w dziedzinie konkurencji. Komitet zachęca więc Komisję do wzmożenia wysiłków, aby taka współpraca i dialog mogły pomóc w ustaleniu potencjalnych problemów wynikających z uchylenia rozporządzenia nr 4056/86 w UE i w rozwiązaniu takich problemów w sposób konstruktywny, przy poszanowaniu odrębności systemów prawnych partnerów. Spójność traktowania żeglugi liniowej w różnych krajach jest rzeczywiście bardzo istotna dla międzynarodowego handlu. |
| --- | --- |

3.3.6

Komitet z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja prowadzi dwutorową politykę, która z jednej strony polega na zacieśnianiu współpracy dwustronnej z głównymi partnerami handlowymi UE, a z drugiej na badaniu możliwości poszerzania współpracy wielostronnej w dziedzinie konkurencji. Komitet zachęca więc Komisję do wzmożenia wysiłków, aby taka współpraca i dialog mogły pomóc w ustaleniu potencjalnych problemów wynikających z uchylenia rozporządzenia nr 4056/86 w UE i w rozwiązaniu takich problemów w sposób konstruktywny, przy poszanowaniu odrębności systemów prawnych partnerów. Spójność traktowania żeglugi liniowej w różnych krajach jest rzeczywiście bardzo istotna dla międzynarodowego handlu.

| 3.3.7 | Komitet wzywa Komisję do uwzględnienia wyników dialogu i współpracy między Komisją a jej głównymi partnerami handlowymi przy sporządzaniu wytycznych w sprawie konkurencji w sektorze morskim. |
| --- | --- |

3.3.7

Komitet wzywa Komisję do uwzględnienia wyników dialogu i współpracy między Komisją a jej głównymi partnerami handlowymi przy sporządzaniu wytycznych w sprawie konkurencji w sektorze morskim.

| 3.3.8 | Komitet przyjmuje do wiadomości, że następujące elementy zostały uwzględnione w uzasadnieniu do wniosku Komisji i utrzymuje, że powinny zostać uwzględnione również przy sporządzaniu wytycznych w sprawie konkurencji w sektorze morskim:






  — | Usługi transportu morskiego mają kluczowe znaczenie dla gospodarki UE; transport morski odpowiada za 90 % handlu zewnętrznego i 43 % handlu wewnętrznego UE. |
| --- | --- | --- |

3.3.8

Komitet przyjmuje do wiadomości, że następujące elementy zostały uwzględnione w uzasadnieniu do wniosku Komisji i utrzymuje, że powinny zostać uwzględnione również przy sporządzaniu wytycznych w sprawie konkurencji w sektorze morskim:

—

Usługi transportu morskiego mają kluczowe znaczenie dla gospodarki UE; transport morski odpowiada za 90 % handlu zewnętrznego i 43 % handlu wewnętrznego UE.

| — | Utrzymujący się trend wzrostu stopnia konteneryzacji w znaczący sposób zmienił rynek przewozów w żegludze liniowej od czasu przyjęcia rozporządzenia nr 4056/86. Spowodowało to wzrost liczby i wielkości kontenerowców komorowych oraz wzrost znaczenia szlaków na świecie. To z kolei przyczyniło się to do wzrostu popularności nowych rozwiązań operacyjnych i spadku znaczenia konferencji. |
| --- | --- |

—

Utrzymujący się trend wzrostu stopnia konteneryzacji w znaczący sposób zmienił rynek przewozów w żegludze liniowej od czasu przyjęcia rozporządzenia nr 4056/86. Spowodowało to wzrost liczby i wielkości kontenerowców komorowych oraz wzrost znaczenia szlaków na świecie. To z kolei przyczyniło się to do wzrostu popularności nowych rozwiązań operacyjnych i spadku znaczenia konferencji.

| — | System konferencji — działający od 150 lat — podlega wciąż porozumieniom wielostronnym i dwustronnym, w których stronami są państwa członkowskie UE i/lub Wspólnota. Komitet odnotowuje, że Komisja uznaje, iż w wyniku tych porozumień data uchylenia następujących zapisów rozporządzenia nr 4056/86 (art. 1 ust. 3 lit. b) i c), art. 3-8 i art. 26) powinna być przesunięta o dwa lata w celu wypowiedzenia lub rewizji tych porozumień w krajami trzecimi. |
| --- | --- |

—

System konferencji — działający od 150 lat — podlega wciąż porozumieniom wielostronnym i dwustronnym, w których stronami są państwa członkowskie UE i/lub Wspólnota. Komitet odnotowuje, że Komisja uznaje, iż w wyniku tych porozumień data uchylenia następujących zapisów rozporządzenia nr 4056/86 (art. 1 ust. 3 lit. b) i c), art. 3-8 i art. 26) powinna być przesunięta o dwa lata w celu wypowiedzenia lub rewizji tych porozumień w krajami trzecimi.

| 3.3.9 | Komitet zaleca, aby Komisja przy uchylaniu wyłączenia grupowego dla konferencji żeglugi liniowej oprócz aspektów związanych bezpośrednio z konkurencją uwzględniła również czynnik ludzki (wpływ na zatrudnienie dla europejskich marynarzy). Komitet zwraca się także do Komisji z prośbą o ocenę zakresu tego oddziaływania, zwłaszcza poprzez konsultacje z Sektorowym Komitetem Dialogu Społecznego ds. Transportu Morskiego. |
| --- | --- |

3.3.9

Komitet zaleca, aby Komisja przy uchylaniu wyłączenia grupowego dla konferencji żeglugi liniowej oprócz aspektów związanych bezpośrednio z konkurencją uwzględniła również czynnik ludzki (wpływ na zatrudnienie dla europejskich marynarzy). Komitet zwraca się także do Komisji z prośbą o ocenę zakresu tego oddziaływania, zwłaszcza poprzez konsultacje z Sektorowym Komitetem Dialogu Społecznego ds. Transportu Morskiego.

| 3.3.10 | Komitet zaleca Komisji, by przy uchylaniu wyłączeń grupowych dla konferencji żeglugi liniowej uwzględniła — oprócz czynników związanych bezpośrednio z konkurencją — również aspekt bezpieczeństwa (utrata jakości transportu morskiego w związku z rezygnacją z bander Unii Europejskiej). |
| --- | --- |

3.3.10

Komitet zaleca Komisji, by przy uchylaniu wyłączeń grupowych dla konferencji żeglugi liniowej uwzględniła — oprócz czynników związanych bezpośrednio z konkurencją — również aspekt bezpieczeństwa (utrata jakości transportu morskiego w związku z rezygnacją z bander Unii Europejskiej).

| 3.3.11 | Komitet uważa, że Komisja powinna również uwzględnić interesy małych i średnich przedsiębiorstw przy uchyleniu rozporządzenia nr 4056/86. Małe i średnie przedsiębiorstwa stanowią istotną część gospodarki UE i odgrywają ważną rolę w kontekście zrewidowanej strategii lizbońskiej. Rynki powinny pozostać otwarte dla obecnej i potencjalnej konkurencji, włączając w to małych i średnich operatorów żeglugi liniowej i załadowców. |
| --- | --- |

3.3.11

Komitet uważa, że Komisja powinna również uwzględnić interesy małych i średnich przedsiębiorstw przy uchyleniu rozporządzenia nr 4056/86. Małe i średnie przedsiębiorstwa stanowią istotną część gospodarki UE i odgrywają ważną rolę w kontekście zrewidowanej strategii lizbońskiej. Rynki powinny pozostać otwarte dla obecnej i potencjalnej konkurencji, włączając w to małych i średnich operatorów żeglugi liniowej i załadowców.

| 3.3.12 | Komitet jest zdania, że aczkolwiek konsolidacja może mieć pozytywny wpływ na przemysł UE (większa wydajność, korzyści skali, oszczędność kosztów), konieczne jest jednak działanie ostrożne tak, by uniknąć sytuacji — która może się pojawić po uchyleniu rozporządzenia nr 4056/86 — gdzie konsolidacja oznacza istnienie mniejszej ilości podmiotów na odnośnych rynkach, a tym samym mniejszą konkurencję. |
| --- | --- |

3.3.12

Komitet jest zdania, że aczkolwiek konsolidacja może mieć pozytywny wpływ na przemysł UE (większa wydajność, korzyści skali, oszczędność kosztów), konieczne jest jednak działanie ostrożne tak, by uniknąć sytuacji — która może się pojawić po uchyleniu rozporządzenia nr 4056/86 — gdzie konsolidacja oznacza istnienie mniejszej ilości podmiotów na odnośnych rynkach, a tym samym mniejszą konkurencję.

| 3.3.13 | W nowym systemie Komitet zachęca dwie zainteresowane strony na szczeblu europejskim — załadowców i przewoźników — do angażowania się w dyskusje na tematy ich dotyczące i dla nich ważne. |
| --- | --- |

3.3.13

W nowym systemie Komitet zachęca dwie zainteresowane strony na szczeblu europejskim — załadowców i przewoźników — do angażowania się w dyskusje na tematy ich dotyczące i dla nich ważne.

4.   Uwagi szczegółowe

4.1   Podstawa prawna

| 4.1.1 | Komitet zauważa, że rozporządzenie nr 4056/86 posiada podwójną podstawę prawną (art. 80 ust. 2 oraz art. 81-82 i 83 odnoszące się odpowiednio do polityki transportowej i reguł konkurencji), podczas gdy proponowane rozporządzenie ma tylko jedną podstawę (art. 81-82). Komitet stwierdza także, że ta pojedyncza podstawa prawna została podtrzymana przez Służbę Prawną Rady. Komitet byłby wdzięczny za informacje od Służb Prawnych Parlamentu Europejskiego, czy względy transportowe pełnią rolę pomocniczą w stosunku do względów konkurencji i czy Służby Prawne PE podtrzymują swoje stanowisko w sprawie podwójnej podstawy prawnej, jak to było przedstawione w ich poprzedniej opinii (grudzień 2005 r.). |
| --- | --- |

4.1.1

Komitet zauważa, że rozporządzenie nr 4056/86 posiada podwójną podstawę prawną (art. 80 ust. 2 oraz art. 81-82 i 83 odnoszące się odpowiednio do polityki transportowej i reguł konkurencji), podczas gdy proponowane rozporządzenie ma tylko jedną podstawę (art. 81-82). Komitet stwierdza także, że ta pojedyncza podstawa prawna została podtrzymana przez Służbę Prawną Rady. Komitet byłby wdzięczny za informacje od Służb Prawnych Parlamentu Europejskiego, czy względy transportowe pełnią rolę pomocniczą w stosunku do względów konkurencji i czy Służby Prawne PE podtrzymują swoje stanowisko w sprawie podwójnej podstawy prawnej, jak to było przedstawione w ich poprzedniej opinii (grudzień 2005 r.).

4.2   Kolizja prawa

| 4.2.1 | Komisja proponuje zniesienie art. 9 rozporządzenia nr 4056/86, ponieważ jest zdania, że uchylenie wyłączenia grupowego dla konferencji linii żeglugowych nie stworzyłoby ryzyka kolizji z prawem międzynarodowym. Zgodnie z rozumowaniem Komisji taka kolizja prawa miałaby miejsce wyłącznie w przypadku, gdy w jednej jurysdykcji zabrania się czegoś, co jest w innej wymagane. Komisja nie posiada informacji o tym, by jakakolwiek jurysdykcja nakładała taki obowiązek na operatorów żeglugi liniowej. |
| --- | --- |

4.2.1

Komisja proponuje zniesienie art. 9 rozporządzenia nr 4056/86, ponieważ jest zdania, że uchylenie wyłączenia grupowego dla konferencji linii żeglugowych nie stworzyłoby ryzyka kolizji z prawem międzynarodowym. Zgodnie z rozumowaniem Komisji taka kolizja prawa miałaby miejsce wyłącznie w przypadku, gdy w jednej jurysdykcji zabrania się czegoś, co jest w innej wymagane. Komisja nie posiada informacji o tym, by jakakolwiek jurysdykcja nakładała taki obowiązek na operatorów żeglugi liniowej.

| 4.3 | Komitet, przewidując możliwość pojawienia się w przyszłości kolizji prawa wynikającej z dokumentów prawnych przyjętych w innych jurysdykcjach, wzywa Komisję do opracowania w wytycznych przepisu dotyczącego takich problemów. Taki przepis dotyczący konsultacji zminimalizuje zatargi i doprowadzi do znalezienia rozwiązań możliwych do zaakceptowania na szczeblu międzynarodowym. |
| --- | --- |

4.3

Komitet, przewidując możliwość pojawienia się w przyszłości kolizji prawa wynikającej z dokumentów prawnych przyjętych w innych jurysdykcjach, wzywa Komisję do opracowania w wytycznych przepisu dotyczącego takich problemów. Taki przepis dotyczący konsultacji zminimalizuje zatargi i doprowadzi do znalezienia rozwiązań możliwych do zaakceptowania na szczeblu międzynarodowym.

Bruksela, 5 lipca 2006 r.

Przewodniczący

Europejskiego KomitetuEkonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Rozporządzenie Rady (WE) nr 1/2003 z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie wprowadzenia w życie reguł konkurencji ustanowionych w art. 81 i 82 Traktatu (Dz.U. L 1 z 4.1.2003, str. 1). Opinia EKES-u: Dz. U. C 15/2001, str. 73

1

(2)  A6-0314/2005 z 1.12.2005

2

(3)  Więcej informacji o Kodeksie Postępowania dla Konferencji Linii Żeglugowych UNCTAD patrz 954/79, por. opinia EKES-u Dz.U. C 157 z 28.6.2005, str. 130

3

(4)  Patrz str. 4 dokumentu w sprawie statusu traktatów wielostronnych, opublikowanego przez sekretariat UNCTAD

4

http://www.unctad.org/en/docs/tbinf192.en.pdf

(5)  ESC = Europejska Rada Załadowców (European Shippers' Council)

5

(6)  ELAA = Stowarzyszenie ds. Europejskiej Żeglugi Liniowej (European Liner Affairs Association)

6

(7)  A6-0314/2005 z 01.12.2005 r.

7

(8)  Opinia EKES-u: Dz. U. C 15/2001, str. 130

8

---

| 16.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 309/51 |
| --- | --- | --- | --- |

16.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 309/51

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie bezpieczeństwa ruchu lotniczego

(2006/C 309/11)

Dnia 19 stycznia 2006 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, działając na podstawie art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, postanowił sporządzić opinię w sprawie bezpieczeństwa ruchu lotniczego

Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 30 maja 2006 r. Sprawozdawcą był Thomas McDONOGH.

Na 428. sesji plenarnej w dniach 5-6 lipca r. (posiedzenie z dnia 5 lipca 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 155 do 2, 3 osób wstrzymało się od głosu –przyjął następującą opinię:

1.   Zalecenia

| 1.1 | Członkowie personelu kabinowego powinni otrzymać od właściwych władz licencję lub certyfikację mającą zagwarantować, że posiadają oni kompetencje niezbędne do pełnienia swoich funkcji (w kontekście bezpieczeństwa, ochrony, aspektów medycznych, zarządzania pasażerami, itp.) oraz kwalifikacje techniczne odpowiadające każdemu typowi samolotu, na którym pracują. |
| --- | --- |

1.1

Członkowie personelu kabinowego powinni otrzymać od właściwych władz licencję lub certyfikację mającą zagwarantować, że posiadają oni kompetencje niezbędne do pełnienia swoich funkcji (w kontekście bezpieczeństwa, ochrony, aspektów medycznych, zarządzania pasażerami, itp.) oraz kwalifikacje techniczne odpowiadające każdemu typowi samolotu, na którym pracują.

| 1.2 | Europejska Agencja Bezpieczeństwa Lotniczego (EASA) musi z rozwagą podjąć decyzję, czy należy pozostawić dostawcom sprzętu swobodę zatwierdzania wzorów części bez konsultowania się z EASA lub producentami samolotów. |
| --- | --- |

1.2

Europejska Agencja Bezpieczeństwa Lotniczego (EASA) musi z rozwagą podjąć decyzję, czy należy pozostawić dostawcom sprzętu swobodę zatwierdzania wzorów części bez konsultowania się z EASA lub producentami samolotów.

| 1.3 | Linie lotnicze spoza Europy powinny uzyskać od EASA zgodę przed otrzymaniem zezwolenia na wejście w przestrzeń powietrzną UE lub przelot nad nią. |
| --- | --- |

1.3

Linie lotnicze spoza Europy powinny uzyskać od EASA zgodę przed otrzymaniem zezwolenia na wejście w przestrzeń powietrzną UE lub przelot nad nią.

| 1.4 | Powinien istnieć tylko jeden organ wydający przepisy i musi być nim EASA, co w przyszłości pozwoli na harmonizację przepisów dotyczących lotnisk i — na ile to możliwe — uniknięcie zniekształcenia konkurencji pomiędzy portami lotniczymi Unii Europejskiej i krajów trzecich. EASA powinna zostać wzmocniona i należy jej przyznać więcej kompetencji, takich jakie posiada Europejska Konferencja Lotnictwa Cywilnego (ECAC). |
| --- | --- |

1.4

Powinien istnieć tylko jeden organ wydający przepisy i musi być nim EASA, co w przyszłości pozwoli na harmonizację przepisów dotyczących lotnisk i — na ile to możliwe — uniknięcie zniekształcenia konkurencji pomiędzy portami lotniczymi Unii Europejskiej i krajów trzecich. EASA powinna zostać wzmocniona i należy jej przyznać więcej kompetencji, takich jakie posiada Europejska Konferencja Lotnictwa Cywilnego (ECAC).

| 1.5 | EASA powinna zbadać, w jaki sposób branża mogłaby najlepiej zapewnić bezpieczeństwo i integralność systemów komunikacyjnych, transmisji danych i awioniki pokładowej, takich jak np. system EFB (electronic flight bag) i obronić je przed piractwem informatycznym. |
| --- | --- |

1.5

EASA powinna zbadać, w jaki sposób branża mogłaby najlepiej zapewnić bezpieczeństwo i integralność systemów komunikacyjnych, transmisji danych i awioniki pokładowej, takich jak np. system EFB (electronic flight bag) i obronić je przed piractwem informatycznym.

| 1.6 | EASA musi czuwać nad tym, aby przyszły rozwój konstrukcji takich jak małe samoloty biznesowe (Light Business Jets — LBJ) podlegał regulacjom, które zapewnią, że przed uzyskaniem zgody na rozpoczęcie działalności właściciele i piloci będą mieli odpowiednią liczbę wylatanych godzin. LBJ będą osiągały pułap co najmniej 25 tys. stóp (7612 m) i będą musiały spełniać normy obsługi serwisowej oraz normy eksploatacyjne przewidziane dla dużych odrzutowców komercyjnych. |
| --- | --- |

1.6

EASA musi czuwać nad tym, aby przyszły rozwój konstrukcji takich jak małe samoloty biznesowe (Light Business Jets — LBJ) podlegał regulacjom, które zapewnią, że przed uzyskaniem zgody na rozpoczęcie działalności właściciele i piloci będą mieli odpowiednią liczbę wylatanych godzin. LBJ będą osiągały pułap co najmniej 25 tys. stóp (7612 m) i będą musiały spełniać normy obsługi serwisowej oraz normy eksploatacyjne przewidziane dla dużych odrzutowców komercyjnych.

| 1.7 | EASA będzie musiała dysponować wszelkimi niezbędnymi protokołami przed rozważeniem udzielania zgody na loty bezpilotowych aparatów latających (unmanned aerial vehicle — UAV) poza wydzieloną przestrzenią powietrzną. |
| --- | --- |

1.7

EASA będzie musiała dysponować wszelkimi niezbędnymi protokołami przed rozważeniem udzielania zgody na loty bezpilotowych aparatów latających (unmanned aerial vehicle — UAV) poza wydzieloną przestrzenią powietrzną.

| 1.8 | Członkowie załogi pilotującej oraz personelu kabinowego będą poddawani wyrywkowym testom na obecność alkoholu i narkotyków. |
| --- | --- |

1.8

Członkowie załogi pilotującej oraz personelu kabinowego będą poddawani wyrywkowym testom na obecność alkoholu i narkotyków.

| 1.9 | EASA powinna czuwać nad tym, aby lokalne organy regulacyjne były właściwie przygotowane do tego zadania oraz dysponowały odpowiednimi zasobami kadrowymi i finansowymi. |
| --- | --- |

1.9

EASA powinna czuwać nad tym, aby lokalne organy regulacyjne były właściwie przygotowane do tego zadania oraz dysponowały odpowiednimi zasobami kadrowymi i finansowymi.

| 1.10 | EASA powinna przeprowadzić szczegółowe badania naukowe poświęcone wpływowi, jaki na załogę pilotującą oraz personel kabinowy wywiera zmęczenie, stres i zakrzepica żył głębokich (deep vein thrombosis — DVT). |
| --- | --- |

1.10

EASA powinna przeprowadzić szczegółowe badania naukowe poświęcone wpływowi, jaki na załogę pilotującą oraz personel kabinowy wywiera zmęczenie, stres i zakrzepica żył głębokich (deep vein thrombosis — DVT).

| 1.11 | Należy dokonać przeglądu polityki i procedur przyznawania licencji pilotom lotnictwa ogólnego i certyfikacji samolotów używanych w lotnictwie ogólnym. |
| --- | --- |

1.11

Należy dokonać przeglądu polityki i procedur przyznawania licencji pilotom lotnictwa ogólnego i certyfikacji samolotów używanych w lotnictwie ogólnym.

| 1.12 | EASA powinna zapewnić wprowadzenie europejskiej licencji lotnictwa ogólnego, określającej uprawnienia (endorsements) i uprawnienia uzupełniające (ratings) odnoszące się do statku powietrznego, który ma być pilotowany. |
| --- | --- |

1.12

EASA powinna zapewnić wprowadzenie europejskiej licencji lotnictwa ogólnego, określającej uprawnienia (endorsements) i uprawnienia uzupełniające (ratings) odnoszące się do statku powietrznego, który ma być pilotowany.

| 1.13 | Bezpieczeństwo załogi, pasażerów i mieszkańców regionów położonych w pobliżu korytarzy powietrznych powinno mieć pierwszeństwo przed względami politycznymi w sytuacji, gdy mamy do czynienia z zakazaniem pewnym liniom lotniczym użytkowania europejskiej przestrzeni powietrznej. |
| --- | --- |

1.13

Bezpieczeństwo załogi, pasażerów i mieszkańców regionów położonych w pobliżu korytarzy powietrznych powinno mieć pierwszeństwo przed względami politycznymi w sytuacji, gdy mamy do czynienia z zakazaniem pewnym liniom lotniczym użytkowania europejskiej przestrzeni powietrznej.

2.   Wstęp

| 2.1 | Dzięki współpracy państw członkowskich i ich ekspertów opublikowano czarną listę 96 linii lotniczych. Z tej liczby 93 linie mają zostać objęte całkowitym zakazem, zaś trzy ograniczeniami zakresu działalności. Francja rozważa ze swej strony wprowadzenie nowego systemu „nalepek bezpieczeństwa”, które można by wykorzystywać w reklamie. |
| --- | --- |

2.1

Dzięki współpracy państw członkowskich i ich ekspertów opublikowano czarną listę 96 linii lotniczych. Z tej liczby 93 linie mają zostać objęte całkowitym zakazem, zaś trzy ograniczeniami zakresu działalności. Francja rozważa ze swej strony wprowadzenie nowego systemu „nalepek bezpieczeństwa”, które można by wykorzystywać w reklamie.

| 2.2 | Od początku 2004 r., kiedy na Morzu Czerwonym zatonął samolot czarterowy linii Flash Airlines, w którym zginęło 148 osób, w większości turystów francuskich, Europa znajduje się pod presją poprawy bezpieczeństwa ruchu lotniczego. Wypadek ten uwydatnił brak koordynacji między rządami w zakresie dzielenia się informacjami dotyczącymi bezpieczeństwa. Okazało się bowiem, że linie Flash Airlines nie zostały dopuszczone do ruchu przez szwajcarskie władze lotnicze. |
| --- | --- |

2.2

Od początku 2004 r., kiedy na Morzu Czerwonym zatonął samolot czarterowy linii Flash Airlines, w którym zginęło 148 osób, w większości turystów francuskich, Europa znajduje się pod presją poprawy bezpieczeństwa ruchu lotniczego. Wypadek ten uwydatnił brak koordynacji między rządami w zakresie dzielenia się informacjami dotyczącymi bezpieczeństwa. Okazało się bowiem, że linie Flash Airlines nie zostały dopuszczone do ruchu przez szwajcarskie władze lotnicze.

| 2.3 | Aby czarna lista przyniosła oczekiwany skutek, niezwykle ważne jest przyjęcie przez państwa członkowskie spójnego i zharmonizowanego podejścia do norm funkcjonowania linii lotniczych. Państwa członkowskie muszą unikać sytuacji, w której ze względów ekonomicznych i społecznych jedno państwo uznaje, że dana linia lotnicza „w minimalnym stopniu spełnia standardy” pozwalające jej działać na lotniskach tego państwa, podczas gdy inne państwo członkowskie uważa, że standardy reprezentowane przez tę linię są nie do przyjęcia. |
| --- | --- |

2.3

Aby czarna lista przyniosła oczekiwany skutek, niezwykle ważne jest przyjęcie przez państwa członkowskie spójnego i zharmonizowanego podejścia do norm funkcjonowania linii lotniczych. Państwa członkowskie muszą unikać sytuacji, w której ze względów ekonomicznych i społecznych jedno państwo uznaje, że dana linia lotnicza „w minimalnym stopniu spełnia standardy” pozwalające jej działać na lotniskach tego państwa, podczas gdy inne państwo członkowskie uważa, że standardy reprezentowane przez tę linię są nie do przyjęcia.

| 2.4 | Niemniej jednak Bruksela została poproszona o interwencję w kilku sporach, w szczególności kiedy Turcja wyraziła swoje niezadowolenie z powodu decyzji rządów kilku państw europejskich, na czele z Holandią, w sprawie czasowego zawieszenia ze względów bezpieczeństwa praw lądowania dla Anur Air, niskobudżetowych linii tureckich. Z kolei od Grecji wymaga się postępów w dochodzeniu w sprawie katastrofy samolotu linii Helios Airways lecącego z Larnaki na Cyprze. |
| --- | --- |

2.4

Niemniej jednak Bruksela została poproszona o interwencję w kilku sporach, w szczególności kiedy Turcja wyraziła swoje niezadowolenie z powodu decyzji rządów kilku państw europejskich, na czele z Holandią, w sprawie czasowego zawieszenia ze względów bezpieczeństwa praw lądowania dla Anur Air, niskobudżetowych linii tureckich. Z kolei od Grecji wymaga się postępów w dochodzeniu w sprawie katastrofy samolotu linii Helios Airways lecącego z Larnaki na Cyprze.

| 2.5 | Obszarami pozostającymi przedmiotem troski są ogólne normy obsługi serwisowej, szkolenie załóg, liczba godzin wylatanych przez załogi, okresy odpoczynku, metody oszczędzania paliwa, ograniczenie hałasu, a także kontrola ruchu lotniczego. |
| --- | --- |

2.5

Obszarami pozostającymi przedmiotem troski są ogólne normy obsługi serwisowej, szkolenie załóg, liczba godzin wylatanych przez załogi, okresy odpoczynku, metody oszczędzania paliwa, ograniczenie hałasu, a także kontrola ruchu lotniczego.

| 2.6 | W związku ze nasileniem się konkurencji w sektorze lotnictwa i trudną sytuacją finansową wielu linii lotniczych coraz bardziej nalega się, żeby załogi startowały w warunkach, w których normalnie nie miałoby to miejsca, a także na latanie samolotami, które nie są całkowicie zdatne do lotu. Załogi znajdują się pod rosnąca presją startów, ponieważ zgodnie z przepisami UE linie lotnicze muszą albo zapewnić pasażerom nocleg albo wypłacić im odszkodowanie z tytułu opóźnienia. Wszystko to wpływa negatywnie na bezpieczeństwo. Dodatkowy problem wynika z faktu, że zarządy lotnictwa państw członkowskich często przymykają oczy na egzekwowanie wielu przepisów, jeśli w grę wchodzi krajowa linia lotnicza. |
| --- | --- |

2.6

W związku ze nasileniem się konkurencji w sektorze lotnictwa i trudną sytuacją finansową wielu linii lotniczych coraz bardziej nalega się, żeby załogi startowały w warunkach, w których normalnie nie miałoby to miejsca, a także na latanie samolotami, które nie są całkowicie zdatne do lotu. Załogi znajdują się pod rosnąca presją startów, ponieważ zgodnie z przepisami UE linie lotnicze muszą albo zapewnić pasażerom nocleg albo wypłacić im odszkodowanie z tytułu opóźnienia. Wszystko to wpływa negatywnie na bezpieczeństwo. Dodatkowy problem wynika z faktu, że zarządy lotnictwa państw członkowskich często przymykają oczy na egzekwowanie wielu przepisów, jeśli w grę wchodzi krajowa linia lotnicza.

| 2.7 | Pomimo zakazu wprowadzonego w kilku krajach ze względów bezpieczeństwa, pewna linia lotnicza nadal obsługuje połączenia z Brukselą i Paryżem. Z kolei Szwajcaria, będąca krajem, w którego kulturze przywiązuje się wielką wagę do zachowania tajemnicy handlowej, zakazała 23 samolotom przelotu przez swoją przestrzeń powietrzną, jakkolwiek nie ujawniono ani nazw, ani nawet numerów linii lotniczych, których dotyczył ten zakaz. |
| --- | --- |

2.7

Pomimo zakazu wprowadzonego w kilku krajach ze względów bezpieczeństwa, pewna linia lotnicza nadal obsługuje połączenia z Brukselą i Paryżem. Z kolei Szwajcaria, będąca krajem, w którego kulturze przywiązuje się wielką wagę do zachowania tajemnicy handlowej, zakazała 23 samolotom przelotu przez swoją przestrzeń powietrzną, jakkolwiek nie ujawniono ani nazw, ani nawet numerów linii lotniczych, których dotyczył ten zakaz.

3.   Skutki zmęczenia a bezpieczeństwo świadczonych usług

| 3.1 | Od lat zmęczeniu uważa się za przyczynę wielu wypadków lotniczych i jest ono stałym problemem dotyczącym załóg samolotów wszystkich typów. Ale w jaki sposób piloci mogą się zorientować się, że są zbyt zmęczeni, aby lecieć? Jaką rolę odgrywa cykl snu, odwodnienie, odżywianie i choroby w odczuwaniu zmęczenia i reagowaniu na nie? |
| --- | --- |

3.1

Od lat zmęczeniu uważa się za przyczynę wielu wypadków lotniczych i jest ono stałym problemem dotyczącym załóg samolotów wszystkich typów. Ale w jaki sposób piloci mogą się zorientować się, że są zbyt zmęczeni, aby lecieć? Jaką rolę odgrywa cykl snu, odwodnienie, odżywianie i choroby w odczuwaniu zmęczenia i reagowaniu na nie?

| 3.2 | Piloci przekraczający różne strefy czasowe są narażeni na zmęczenie i upośledzenie zdolności oceny. Zakłada się, że będą oni mieli możliwości odpoczynku podczas długich lotów, ale w tym celu powinni dysponować odpowiednimi urządzeniami, takimi jak łóżka zapewniające pozycję horyzontalna itp. |
| --- | --- |

3.2

Piloci przekraczający różne strefy czasowe są narażeni na zmęczenie i upośledzenie zdolności oceny. Zakłada się, że będą oni mieli możliwości odpoczynku podczas długich lotów, ale w tym celu powinni dysponować odpowiednimi urządzeniami, takimi jak łóżka zapewniające pozycję horyzontalna itp.

| 3.3 | Istnieje szereg dowodów na to, że zmęczenie jest jednym z czynników bezpieczeństwa. W ostatnim sprawozdaniu Krajowego Zarządu Bezpieczeństwa Transportu (NTSB) w sprawie tragicznej katastrofy w Kirksville w stanie Missouri w dniu 19 października 2004 r. napisano, że „z uwagi na krótszy od optymalnego czas odpoczynku z dnia na dzień, wczesną godzinę rozpoczęcia służby, długość dni pracy, liczbę wykonanych lotów, trudne warunki — nieprecyzyjne podejścia wykonane ręcznie w warunkach niskiego pułapu chmur i zmniejszonej widoczności — napotkane podczas długich dni służby, prawdopodobne jest, że zmęczenie przyczyniło się do obniżenia sprawności pilota i jego zdolności podejmowania decyzji”. |
| --- | --- |

3.3

Istnieje szereg dowodów na to, że zmęczenie jest jednym z czynników bezpieczeństwa. W ostatnim sprawozdaniu Krajowego Zarządu Bezpieczeństwa Transportu (NTSB) w sprawie tragicznej katastrofy w Kirksville w stanie Missouri w dniu 19 października 2004 r. napisano, że „z uwagi na krótszy od optymalnego czas odpoczynku z dnia na dzień, wczesną godzinę rozpoczęcia służby, długość dni pracy, liczbę wykonanych lotów, trudne warunki — nieprecyzyjne podejścia wykonane ręcznie w warunkach niskiego pułapu chmur i zmniejszonej widoczności — napotkane podczas długich dni służby, prawdopodobne jest, że zmęczenie przyczyniło się do obniżenia sprawności pilota i jego zdolności podejmowania decyzji”.

| 3.4 | Tak czy inaczej, żaden pilot mający choćby minimum doświadczenia nie może zaprzeczyć, że od czasu do czasu musiał walczyć z ogarniającym go zmęczeniem lub że w jakiś sposób wpłynęło ono na jego sprawność. Bardzo ważna jest jakość snu podczas okresów odpoczynku. |
| --- | --- |

3.4

Tak czy inaczej, żaden pilot mający choćby minimum doświadczenia nie może zaprzeczyć, że od czasu do czasu musiał walczyć z ogarniającym go zmęczeniem lub że w jakiś sposób wpłynęło ono na jego sprawność. Bardzo ważna jest jakość snu podczas okresów odpoczynku.

| 3.5 | Dieta i odżywianie także odgrywają ważną rolę. Przykładowo, każdy pilot, poczynając od studenta, a kończąc na kapitanie mającym przejść na emeryturę, powie nam, że dla pilotów napojem „z wyboru” jest kawa. Jednakże — chociaż kawa jest substancją pobudzająca i powoduje czasowe zwiększenie poziomu czujności — zmęczenie daje znać o sobie w przypadku jej odstawienia. Ponadto kawa ma działanie moczopędne, co powoduje, że organizm wydala więcej płynów, niż przyjmuje, czego wynikiem jest odwodnienie, a to z kolei może powodować zmęczenie. |
| --- | --- |

3.5

Dieta i odżywianie także odgrywają ważną rolę. Przykładowo, każdy pilot, poczynając od studenta, a kończąc na kapitanie mającym przejść na emeryturę, powie nam, że dla pilotów napojem „z wyboru” jest kawa. Jednakże — chociaż kawa jest substancją pobudzająca i powoduje czasowe zwiększenie poziomu czujności — zmęczenie daje znać o sobie w przypadku jej odstawienia. Ponadto kawa ma działanie moczopędne, co powoduje, że organizm wydala więcej płynów, niż przyjmuje, czego wynikiem jest odwodnienie, a to z kolei może powodować zmęczenie.

| 3.6 | W przypadku długich lotów, podczas których pilotowanie samolotu jest prawie całkowicie zautomatyzowane, zmęczeniu towarzyszy inny poważny problem, jakim jest znużenie. Aby utrzymać czujność załogi, niektóre linie lotnicze, zwłaszcza wykonujące loty transsyberyjskie, nalegają na przełączanie automatycznego pilota co godzinę. |
| --- | --- |

3.6

W przypadku długich lotów, podczas których pilotowanie samolotu jest prawie całkowicie zautomatyzowane, zmęczeniu towarzyszy inny poważny problem, jakim jest znużenie. Aby utrzymać czujność załogi, niektóre linie lotnicze, zwłaszcza wykonujące loty transsyberyjskie, nalegają na przełączanie automatycznego pilota co godzinę.

| 3.7 | Do wielu wypadków w lotnictwie dochodzi w wyniku błędu pilota, zaś zmęczenie jest główną przyczyną tych błędów. |
| --- | --- |

3.7

Do wielu wypadków w lotnictwie dochodzi w wyniku błędu pilota, zaś zmęczenie jest główną przyczyną tych błędów.

| 3.8 | Przewiduje się, że EASA przejmie proces licencjonowania i zastąpi w pełnieniu tej funkcji Wspólne Władze Lotnicze (JAA). Jednak zmiana ta może nie mieć wpływu na korzystanie w Europie z licencji Międzynarodowej Organizacji Lotnictwa Cywilnego (ICAO) uzyskanych przez pilotów w USA. |
| --- | --- |

3.8

Przewiduje się, że EASA przejmie proces licencjonowania i zastąpi w pełnieniu tej funkcji Wspólne Władze Lotnicze (JAA). Jednak zmiana ta może nie mieć wpływu na korzystanie w Europie z licencji Międzynarodowej Organizacji Lotnictwa Cywilnego (ICAO) uzyskanych przez pilotów w USA.

4.   Personel kabinowy

| 4.1 | Wszelkie usprawnienia dotyczące wymogów odnośnie wypoczynku załogi pilotującej powinny odnosić się także — w miarę możliwości — do personelu kabinowego, który musi zachować pełną czujność, aby móc zapobiec jakimkolwiek incydentom naruszającym bezpieczeństwo i/lub kwestie ochrony, a także zachować czujność w razie zagrożenia. |
| --- | --- |

4.1

Wszelkie usprawnienia dotyczące wymogów odnośnie wypoczynku załogi pilotującej powinny odnosić się także — w miarę możliwości — do personelu kabinowego, który musi zachować pełną czujność, aby móc zapobiec jakimkolwiek incydentom naruszającym bezpieczeństwo i/lub kwestie ochrony, a także zachować czujność w razie zagrożenia.

| 4.2 | Personel kabinowy powinien przejść odpowiednie przeszkolenie w zakresie reanimacji i zawsze być w stanie posługiwać się swoim językiem ojczystym oraz językiem angielskim (co najmniej na poziomie 4. według ICAO), a także umieć ułatwić porozumiewanie się z pasażerami w sytuacji zagrożenia. |
| --- | --- |

4.2

Personel kabinowy powinien przejść odpowiednie przeszkolenie w zakresie reanimacji i zawsze być w stanie posługiwać się swoim językiem ojczystym oraz językiem angielskim (co najmniej na poziomie 4. według ICAO), a także umieć ułatwić porozumiewanie się z pasażerami w sytuacji zagrożenia.

5.   Kontrola ruchu lotniczego

| 5.1 | EKES przedstawił już swój punkt widzenia w kwestii kontroli ruchu lotniczego (ATC) i związanych z nią problemów (1). Proponuje się utworzenie systemu SESAR, którego wprowadzenie, o ile dojdzie do skutku, powinno poprawić bezpieczeństwo. Zagadnienie to jest tematem odrębnego dokumentu EKES-u (2), ale dotyczy ono tego samego faktu, a mianowicie uznania, że Europie potrzebny jest ujednolicony system ATC, który wykraczałby poza granice wszystkich krajów. W systemie tym Eurocontrol byłby uznawany za „federalny organ regulacyjny”, podobny do np. Federalnego Zarządu Lotnictwa Cywilnego (FAA) w USA. Należy powitać z zadowoleniem przyznanie pierwszego kontraktu w ramach programu Eurocontrol TMA2010+. |
| --- | --- |

5.1

EKES przedstawił już swój punkt widzenia w kwestii kontroli ruchu lotniczego (ATC) i związanych z nią problemów (1). Proponuje się utworzenie systemu SESAR, którego wprowadzenie, o ile dojdzie do skutku, powinno poprawić bezpieczeństwo. Zagadnienie to jest tematem odrębnego dokumentu EKES-u (2), ale dotyczy ono tego samego faktu, a mianowicie uznania, że Europie potrzebny jest ujednolicony system ATC, który wykraczałby poza granice wszystkich krajów. W systemie tym Eurocontrol byłby uznawany za „federalny organ regulacyjny”, podobny do np. Federalnego Zarządu Lotnictwa Cywilnego (FAA) w USA. Należy powitać z zadowoleniem przyznanie pierwszego kontraktu w ramach programu Eurocontrol TMA2010+.

| 5.2 | W trosce o bezpieczeństwo istotne jest wprowadzenie w całej Europie standaryzacji i zintegrowanych systemów. |
| --- | --- |

5.2

W trosce o bezpieczeństwo istotne jest wprowadzenie w całej Europie standaryzacji i zintegrowanych systemów.

| 5.1 | Należy również wprowadzić odpowiednia certyfikację dla personelu zajmującego się elektronicznymi systemami bezpieczeństwa lotniczego (ATSEP). |
| --- | --- |

5.1

Należy również wprowadzić odpowiednia certyfikację dla personelu zajmującego się elektronicznymi systemami bezpieczeństwa lotniczego (ATSEP).

6.   Obsługa serwisowa sprzętu latającego

| 6.1 | Niektóre państwa członkowskie mają, jak się wydaje, trudności z konwersją przepisów krajowych do europejskich przepisów Part 66. Licencje na obsługę serwisową są wydawane przez poszczególne państwa w oparciu o wymogi ustanowione przez Wspólne Władze Lotnicze (JAA) i transponowane do prawa krajowego w celu zapewnienia im skuteczności prawnej. Jednak w ramach systemu EASA zasady udzielania licencji podlegają prawu Unii Europejskiej. Ich egzekwowanie wydaje się długim procesem i podlega procedurze odwoławczej. |
| --- | --- |

6.1

Niektóre państwa członkowskie mają, jak się wydaje, trudności z konwersją przepisów krajowych do europejskich przepisów Part 66. Licencje na obsługę serwisową są wydawane przez poszczególne państwa w oparciu o wymogi ustanowione przez Wspólne Władze Lotnicze (JAA) i transponowane do prawa krajowego w celu zapewnienia im skuteczności prawnej. Jednak w ramach systemu EASA zasady udzielania licencji podlegają prawu Unii Europejskiej. Ich egzekwowanie wydaje się długim procesem i podlega procedurze odwoławczej.

| 6.2 | W 2005 r. wszystkie 25 państw członkowskich UE skorzystało z możliwości derogacji, na podstawie której otrzymały do września 2005 r. czas na dostosowanie się do przepisów Part 66. Należy przestrzegać terminów, jakie EASA wyznaczyła państwom na dostosowanie się do przepisów bezpieczeństwa lub przynajmniej ustalić daty wspólnie ze wszystkimi zainteresowanymi stronami w celu uniknięcia wydłużania terminów lub wprowadzania okresów przejściowych. |
| --- | --- |

6.2

W 2005 r. wszystkie 25 państw członkowskich UE skorzystało z możliwości derogacji, na podstawie której otrzymały do września 2005 r. czas na dostosowanie się do przepisów Part 66. Należy przestrzegać terminów, jakie EASA wyznaczyła państwom na dostosowanie się do przepisów bezpieczeństwa lub przynajmniej ustalić daty wspólnie ze wszystkimi zainteresowanymi stronami w celu uniknięcia wydłużania terminów lub wprowadzania okresów przejściowych.

| 6.3 | EKES zastanawia się, czy istnieje przepis, na podstawie którego EASA miałaby w razie potrzeby monitorować zlecanie przez przewoźników niskokosztowych (LCC) wykonania obsługi serwisowej w krajach trzecich. |
| --- | --- |

6.3

EKES zastanawia się, czy istnieje przepis, na podstawie którego EASA miałaby w razie potrzeby monitorować zlecanie przez przewoźników niskokosztowych (LCC) wykonania obsługi serwisowej w krajach trzecich.

| 6.4 | Należy przeznaczyć wystarczająco dużo czasu na inspekcję naziemną, w szczególności w trakcie obsługi samolotu pomiędzy rejsami. Dwudziestu pięciu minut, jakie średnio poświęca się na te czynności, w przypadku lotów wykonywanych na niewielkich dystansach z pewnością nie można uznać za czas wystarczający we wszystkich przypadkach. |
| --- | --- |

6.4

Należy przeznaczyć wystarczająco dużo czasu na inspekcję naziemną, w szczególności w trakcie obsługi samolotu pomiędzy rejsami. Dwudziestu pięciu minut, jakie średnio poświęca się na te czynności, w przypadku lotów wykonywanych na niewielkich dystansach z pewnością nie można uznać za czas wystarczający we wszystkich przypadkach.

| 6.5 | Należy także przyznać odpowiednie środki i zapewnić wykwalifikowany personel, który w czynnościach serwisowych wykorzystuje jedynie części posiadające certyfikat. |
| --- | --- |

6.5

Należy także przyznać odpowiednie środki i zapewnić wykwalifikowany personel, który w czynnościach serwisowych wykorzystuje jedynie części posiadające certyfikat.

| 6.6 | Krajowe zarządy lotnictwa powinny przeprowadzać wyrywkowe inspekcje i kontrole w celu sprawdzenia, czy przestrzegane są normy. |
| --- | --- |

6.6

Krajowe zarządy lotnictwa powinny przeprowadzać wyrywkowe inspekcje i kontrole w celu sprawdzenia, czy przestrzegane są normy.

7.   Linie lotnicze

| 7.1 | Przed otrzymaniem licencji na rozpoczęcie działalności linie lotnicze muszą mieć dobrą kondycję finansową i otrzymywać właściwe finansowanie. Ponadto państwa członkowskie powinny regularnie monitorować wyniki finansowe w celu zapewnienia, że nie dochodzi do „naginania przepisów”. |
| --- | --- |

7.1

Przed otrzymaniem licencji na rozpoczęcie działalności linie lotnicze muszą mieć dobrą kondycję finansową i otrzymywać właściwe finansowanie. Ponadto państwa członkowskie powinny regularnie monitorować wyniki finansowe w celu zapewnienia, że nie dochodzi do „naginania przepisów”.

| 7.2 | Linie lotnicze muszą mieć doświadczenie i kompetentny zarząd. |
| --- | --- |

7.2

Linie lotnicze muszą mieć doświadczenie i kompetentny zarząd.

8.   Kompetencje Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego

| 8.1 | Zamiarem Komisji Europejskiej jest obecnie dalsze rozszerzenie kompetencji EASA w zakresie regulacji dotyczących lotnisk (w tym pod względem bezpieczeństwa i interoperacyjności), zarządzania ruchem lotniczym i usług nawigacji lotniczej. |
| --- | --- |

8.1

Zamiarem Komisji Europejskiej jest obecnie dalsze rozszerzenie kompetencji EASA w zakresie regulacji dotyczących lotnisk (w tym pod względem bezpieczeństwa i interoperacyjności), zarządzania ruchem lotniczym i usług nawigacji lotniczej.

| 8.2 | Popieramy utworzenie EASA na mocy rozporządzenia 1592/2002/WE i uważamy, że europejski system procedur i wydawania zezwoleń dotyczących samolotu i urządzeń przez jedyny organ zdecydowanie poprawią bezpieczeństwo i efektywność lotnictwa w Europie. |
| --- | --- |

8.2

Popieramy utworzenie EASA na mocy rozporządzenia 1592/2002/WE i uważamy, że europejski system procedur i wydawania zezwoleń dotyczących samolotu i urządzeń przez jedyny organ zdecydowanie poprawią bezpieczeństwo i efektywność lotnictwa w Europie.

| 8.3 | EASA ma możliwość zajęcia się kwestią norm i zalecanych praktyk (standards and recommended practices — SARPS) oraz anomaliami wynikającymi z „zalecanych praktyk” i „norm”, które znajdują się w aneksach do konwencji (ICAO) w sprawie międzynarodowego lotnictwa cywilnego. |
| --- | --- |

8.3

EASA ma możliwość zajęcia się kwestią norm i zalecanych praktyk (standards and recommended practices — SARPS) oraz anomaliami wynikającymi z „zalecanych praktyk” i „norm”, które znajdują się w aneksach do konwencji (ICAO) w sprawie międzynarodowego lotnictwa cywilnego.

9.   System licencji w lotnictwie ogólnym

| 9.1 | Licencjonowani piloci prywatni (PPL) latający w europejskiej przestrzeni powietrznej na podstawie licencji FAA powinni mieć obowiązek zgłoszenia do EASA swoich licencji w celu ich zatwierdzenia. |
| --- | --- |

9.1

Licencjonowani piloci prywatni (PPL) latający w europejskiej przestrzeni powietrznej na podstawie licencji FAA powinni mieć obowiązek zgłoszenia do EASA swoich licencji w celu ich zatwierdzenia.

| 9.2 | Wszystkie samoloty lotnictwa ogólnego (GA) muszą spełniać normy unijne ustalone przez EASA, zanim otrzymają zezwolenie na latanie w europejskiej przestrzeni powietrznej. |
| --- | --- |

9.2

Wszystkie samoloty lotnictwa ogólnego (GA) muszą spełniać normy unijne ustalone przez EASA, zanim otrzymają zezwolenie na latanie w europejskiej przestrzeni powietrznej.

10.   Bezpieczeństwo systemów awioniki

| 10.1 | EASA powinna opracować wytyczne/przepisy dotyczące ochrony określonego sprzętu lub sieci przed aktami bezprawnej ingerencji, jak to definiuje ICAO. |
| --- | --- |

10.1

EASA powinna opracować wytyczne/przepisy dotyczące ochrony określonego sprzętu lub sieci przed aktami bezprawnej ingerencji, jak to definiuje ICAO.

| 10.2 | Poza zwiększonym użytkowaniem sieci Ethernet (LAN) i protokołu IP, pozostałe newralgiczne obszary, to:






  — | częstsze wykorzystywanie przez pasażerów, linie lotnicze i ATC powietrzno-naziemnych łącz danych i związanych z nimi technologii do komunikowania się; |
| --- | --- | --- |

10.2

Poza zwiększonym użytkowaniem sieci Ethernet (LAN) i protokołu IP, pozostałe newralgiczne obszary, to:

—

częstsze wykorzystywanie przez pasażerów, linie lotnicze i ATC powietrzno-naziemnych łącz danych i związanych z nimi technologii do komunikowania się;

| — | bardziej powszechne stosowanie transferu danych i oprogramowania za pośrednictwem sieci pokładowej samolotu i pomiędzy ośrodkami naziemnymi do celów produkcji, dostaw, obsługi serwisowej lub aktualizacji; |
| --- | --- |

—

bardziej powszechne stosowanie transferu danych i oprogramowania za pośrednictwem sieci pokładowej samolotu i pomiędzy ośrodkami naziemnymi do celów produkcji, dostaw, obsługi serwisowej lub aktualizacji;

| — | rozprzestrzenianie się wirusów komputerowych, ataki hakerów oraz poszukiwanie poufnych danych poprzez wzajemnie powiązane ze sobą sieci. |
| --- | --- |

—

rozprzestrzenianie się wirusów komputerowych, ataki hakerów oraz poszukiwanie poufnych danych poprzez wzajemnie powiązane ze sobą sieci.

11.   Bezpilotowe aparaty latające (UAV)

| 11.1 | EASA musi posiadać niezbędne kompetencje do regulowania tego sektora branży nie tylko pod kątem zdatności do lotu i konstrukcji, lecz także certyfikacji operatorów naziemnych, systemów wystrzeliwania itp. |
| --- | --- |

11.1

EASA musi posiadać niezbędne kompetencje do regulowania tego sektora branży nie tylko pod kątem zdatności do lotu i konstrukcji, lecz także certyfikacji operatorów naziemnych, systemów wystrzeliwania itp.

| 11.2 | Wszelkie regulacje odnoszące się do samolotów konwencjonalnych muszą zostać uznane za obowiązujące dla UAV i powinno się przeprowadzać konsultacje z użytkownikami przestrzeni powietrznej, na których ten rodzaj działalności mógłby mieć wpływ. |
| --- | --- |

11.2

Wszelkie regulacje odnoszące się do samolotów konwencjonalnych muszą zostać uznane za obowiązujące dla UAV i powinno się przeprowadzać konsultacje z użytkownikami przestrzeni powietrznej, na których ten rodzaj działalności mógłby mieć wpływ.

12.   EASA

| 12.1 | EASA jest generalnym organem regulacyjnym w Unii Europejskiej. Ustala ona zasady i przepisy dotyczące bezpieczeństwa linii lotniczych w UE. Jest ona niedofinansowana, ma za mało personelu i nie posiada kompetencji wykonawczych. |
| --- | --- |

12.1

EASA jest generalnym organem regulacyjnym w Unii Europejskiej. Ustala ona zasady i przepisy dotyczące bezpieczeństwa linii lotniczych w UE. Jest ona niedofinansowana, ma za mało personelu i nie posiada kompetencji wykonawczych.

| 12.2 | W zakresie egzekwowania przepisów i regulacji musi ona polegać na różnych krajowych organach regulacyjnych. |
| --- | --- |

12.2

W zakresie egzekwowania przepisów i regulacji musi ona polegać na różnych krajowych organach regulacyjnych.

| 12.3 | Prowadzi to do samoregulacji. Żaden krajowy organ regulacyjny nie podjąłby zdecydowanych kroków w stosunku do linii lotniczej podlegającej jego jurysdykcji, chyba że chodziłoby o wyjątkowo poważny problem. |
| --- | --- |

12.3

Prowadzi to do samoregulacji. Żaden krajowy organ regulacyjny nie podjąłby zdecydowanych kroków w stosunku do linii lotniczej podlegającej jego jurysdykcji, chyba że chodziłoby o wyjątkowo poważny problem.

| 12.4 | Krajowe organy regulacyjne są także odpowiedzialne za wszystkie samoloty zarejestrowane w ich kraju i przedsiębiorstwa posiadające tam swoje biura. Te samoloty i załogi bardzo często mają swoje bazy w innych krajach UE i z nich właśnie wykonują loty. Sprawia to, że ustanowienie odpowiednich regulacji staje się bardziej problematyczne. |
| --- | --- |

12.4

Krajowe organy regulacyjne są także odpowiedzialne za wszystkie samoloty zarejestrowane w ich kraju i przedsiębiorstwa posiadające tam swoje biura. Te samoloty i załogi bardzo często mają swoje bazy w innych krajach UE i z nich właśnie wykonują loty. Sprawia to, że ustanowienie odpowiednich regulacji staje się bardziej problematyczne.

| 12.5 | Powierzenie przez EASA krajowym organom regulacyjnym egzekwowania jej decyzji mogłoby prowadzić do nierównomiernego wdrażania reguł i przepisów w UE w wyniku różnic interpretacyjnych. W branży transportu lotniczego mogliby pojawić się przewodnicy taniej bandery, gdyby któryś kraj interpretował przepisy w sposób bardziej swobodny niż pozostałe kraje. |
| --- | --- |

12.5

Powierzenie przez EASA krajowym organom regulacyjnym egzekwowania jej decyzji mogłoby prowadzić do nierównomiernego wdrażania reguł i przepisów w UE w wyniku różnic interpretacyjnych. W branży transportu lotniczego mogliby pojawić się przewodnicy taniej bandery, gdyby któryś kraj interpretował przepisy w sposób bardziej swobodny niż pozostałe kraje.

| 12.6 | Tymczasem ECAC, organ regulacyjny zajmujący się bezpieczeństwem lotnisk, ma uprawnienia do przeprowadzania kontroli zgodności szczebli lokalnych. Takie kompetencje powinna posiadać EASA. |
| --- | --- |

12.6

Tymczasem ECAC, organ regulacyjny zajmujący się bezpieczeństwem lotnisk, ma uprawnienia do przeprowadzania kontroli zgodności szczebli lokalnych. Takie kompetencje powinna posiadać EASA.

| 12.7 | EASA jest obecnie finansowana z wpływów z certyfikacji. Na rok 2006 przewiduje się deficyt w wysokości 15 milionów euro, dlatego też sprawą niezmiernie ważną jest zapewnienie niezbędnego finansowania ze środków budżetu centralnego, co pozwoli na funkcjonowanie EASA w przyszłości. |
| --- | --- |

12.7

EASA jest obecnie finansowana z wpływów z certyfikacji. Na rok 2006 przewiduje się deficyt w wysokości 15 milionów euro, dlatego też sprawą niezmiernie ważną jest zapewnienie niezbędnego finansowania ze środków budżetu centralnego, co pozwoli na funkcjonowanie EASA w przyszłości.

Bruksela, 5 lipca 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Transport lotniczy: wspólnotowa licencja kontrolera ruchu lotniczego, pakiet jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej sprawozdawca: Thomas McDonogh, DzU C 234 z 22.9.2005, s. 0017-0019 (brak urzędowej wersji polskiej)

1

(2)  Wspólne przedsiębiorstwo — SESAR, CESE 379/2006, sprawozdawca: Thomas McDonogh

2

---

| 16.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 309/55 |
| --- | --- | --- | --- |

16.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 309/55

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie odpadów

COM (2005) 667 końcowy 2005/0281 (COD)

(2006/C 309/12)

Dnia 24 lutego 2006 r. Rada, działając na podstawie art. 175 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.

Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Obszarów Wiejskich i Środowiska, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 24 maja 2006 r. Sprawozdawcą był Stephane BUFFETAUT.

Na 428. sesji plenarnej w dniach 5-6 lipca 2006 r. (posiedzenie z dn. 5 lipca) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął następującą opinię większością 114 głosów, przy 4 osobach wstrzymujących się od głosu.

1.   Wnioski

| 1.1 | EKES aprobuje wyrażony przez Komisję zamiar zmodernizowania, uproszczenia i dostosowania aktów prawnych w dziedzinie odpadów. Komitet popiera zwłaszcza przyjęte podejście i ducha strategii dla zapobiegania powstawaniu odpadów i ich recyklingu. Należy popierać wolę doprowadzenia do powszechnego i jednolitego stosowania prawa, aby uniknąć zakłóceń w dziedzinie środowiska, zdrowia publicznego i konkurencji na rynku odpadów. Komitet podkreśla, jakie znaczenie dla uniknięcia apelacji i postępowań sądowych ma jasność i precyzja definicji i załączników. Wyraża jednak żal z powodu widocznego w dokumencie braku ambicji co do zapobiegania powstawaniu odpadów. Komitet podkreśla, że pragnienie osiągnięcia prawdziwego rozwoju zrównoważonego pociąga za sobą konieczność prowadzenia skutecznej polityki zapobiegania powstawaniu odpadów i ich odzyskiwania, mamy bowiem do czynienia z niedoborem i ciągłym drożeniem surowców, zaleca jednak, by rozwinięto narzędzia na szczeblu europejskim, żeby osiągnąć zamierzone cele zarówno jakościowe, jak i ilościowe. Pod tym względem widać prawdziwą słabość dokumentu. Ponadto wydaje się, że zdaniem Komisji uproszczenie procedur przyznawania zezwoleń na eksploatację instalacji do przetwarzania odpadów zachęci do recyklingu. Jest to błędne podejście, które przyniesie negatywne skutki dla środowiska i zagrożenie dla zdrowia. Ponadto jest to niezgodne z zasadami konwencji z Aarhus odnośnie do informowania opinii publicznej o odpadach. Zezwolenie bowiem zawiera warunki techniczne związane z ochroną środowiska: jest natury publicznej i opatrzone jest zobowiązaniami dotyczącymi przekazywania informacji i sprawowania nadzoru. W żadnym razie nie hamuje rozwoju w dziedzinie przetwarzania i recyklingu odpadów, lecz przeciwnie — dodaje koniecznych gwarancji w nadzorze nad przestrzeganiem norm i stosowaniem najlepszych dostępnych technologii sprawowanym przez administrację. |
| --- | --- |

1.1

EKES aprobuje wyrażony przez Komisję zamiar zmodernizowania, uproszczenia i dostosowania aktów prawnych w dziedzinie odpadów. Komitet popiera zwłaszcza przyjęte podejście i ducha strategii dla zapobiegania powstawaniu odpadów i ich recyklingu. Należy popierać wolę doprowadzenia do powszechnego i jednolitego stosowania prawa, aby uniknąć zakłóceń w dziedzinie środowiska, zdrowia publicznego i konkurencji na rynku odpadów. Komitet podkreśla, jakie znaczenie dla uniknięcia apelacji i postępowań sądowych ma jasność i precyzja definicji i załączników. Wyraża jednak żal z powodu widocznego w dokumencie braku ambicji co do zapobiegania powstawaniu odpadów. Komitet podkreśla, że pragnienie osiągnięcia prawdziwego rozwoju zrównoważonego pociąga za sobą konieczność prowadzenia skutecznej polityki zapobiegania powstawaniu odpadów i ich odzyskiwania, mamy bowiem do czynienia z niedoborem i ciągłym drożeniem surowców, zaleca jednak, by rozwinięto narzędzia na szczeblu europejskim, żeby osiągnąć zamierzone cele zarówno jakościowe, jak i ilościowe. Pod tym względem widać prawdziwą słabość dokumentu. Ponadto wydaje się, że zdaniem Komisji uproszczenie procedur przyznawania zezwoleń na eksploatację instalacji do przetwarzania odpadów zachęci do recyklingu. Jest to błędne podejście, które przyniesie negatywne skutki dla środowiska i zagrożenie dla zdrowia. Ponadto jest to niezgodne z zasadami konwencji z Aarhus odnośnie do informowania opinii publicznej o odpadach. Zezwolenie bowiem zawiera warunki techniczne związane z ochroną środowiska: jest natury publicznej i opatrzone jest zobowiązaniami dotyczącymi przekazywania informacji i sprawowania nadzoru. W żadnym razie nie hamuje rozwoju w dziedzinie przetwarzania i recyklingu odpadów, lecz przeciwnie — dodaje koniecznych gwarancji w nadzorze nad przestrzeganiem norm i stosowaniem najlepszych dostępnych technologii sprawowanym przez administrację.

| 1.2 | Również wprowadzenie pojęcia cyklu życia w polityce dotyczącej odpadów wydaje się Komitetowi w pełni trafne, podobnie jak podejście w zakresie zmniejszenia składowisk, odzyskiwania kompostu i energii, czystego recyklingu i zapobiegania powstawaniu odpadów. |
| --- | --- |

1.2

Również wprowadzenie pojęcia cyklu życia w polityce dotyczącej odpadów wydaje się Komitetowi w pełni trafne, podobnie jak podejście w zakresie zmniejszenia składowisk, odzyskiwania kompostu i energii, czystego recyklingu i zapobiegania powstawaniu odpadów.

| 1.3 | Jeżeli chodzi o wniosek dotyczący dyrektywy, EKES uważa, że jeżeli chęć odwołania się do pomocniczości będzie deklarowana w zbyt absolutny sposób, pojawi się ryzyko jej sprzeczności z wolą posiadania prawa stosowanego powszechnie i w sposób zharmonizowany w całej Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

1.3

Jeżeli chodzi o wniosek dotyczący dyrektywy, EKES uważa, że jeżeli chęć odwołania się do pomocniczości będzie deklarowana w zbyt absolutny sposób, pojawi się ryzyko jej sprzeczności z wolą posiadania prawa stosowanego powszechnie i w sposób zharmonizowany w całej Unii Europejskiej.

| 1.4 | Komitet usilnie zaleca dopilnowanie, aby połączenie/uchylenie dyrektywy w sprawie odpadów niebezpiecznych nie doprowadziło do zmniejszenia nadzoru i ochrony zdrowia publicznego i uważa, że w swej obecnej formie dokument nie dostarcza w tym względzie wystarczających gwarancji. Należałoby przynajmniej sprecyzować, że mieszanki odpadów niebezpiecznych, jak i zwolnienia z obowiązku uzyskania zezwolenia nie są dozwolone dla tego rodzaju odpadów. To w istocie klasyfikacja na „niebezpieczne” lub „nie niebezpieczne” określa w szczególności konkretne środki ostrożności i zobowiązania w zakresie transportu i przetwarzania odpadów. Zbytnie uproszczenie w tej dziedzinie nie może być traktowane jako postęp w zakresie ochrony środowiska naturalnego. |
| --- | --- |

1.4

Komitet usilnie zaleca dopilnowanie, aby połączenie/uchylenie dyrektywy w sprawie odpadów niebezpiecznych nie doprowadziło do zmniejszenia nadzoru i ochrony zdrowia publicznego i uważa, że w swej obecnej formie dokument nie dostarcza w tym względzie wystarczających gwarancji. Należałoby przynajmniej sprecyzować, że mieszanki odpadów niebezpiecznych, jak i zwolnienia z obowiązku uzyskania zezwolenia nie są dozwolone dla tego rodzaju odpadów. To w istocie klasyfikacja na „niebezpieczne” lub „nie niebezpieczne” określa w szczególności konkretne środki ostrożności i zobowiązania w zakresie transportu i przetwarzania odpadów. Zbytnie uproszczenie w tej dziedzinie nie może być traktowane jako postęp w zakresie ochrony środowiska naturalnego.

| 1.5 | EKES podkreśla, że recykling, który należy wspierać, nie wpływa negatywnie na środowisko i umożliwia skuteczne odzyskiwanie materiałów. |
| --- | --- |

1.5

EKES podkreśla, że recykling, który należy wspierać, nie wpływa negatywnie na środowisko i umożliwia skuteczne odzyskiwanie materiałów.

| 1.6 | Wyraża on poważną wątpliwość co do trafności procedury komitologii, stosowanej, aby określić niektóre specjalne kryteria pozwalające stwierdzić, kiedy odpady przestają być odpadami. |
| --- | --- |

1.6

Wyraża on poważną wątpliwość co do trafności procedury komitologii, stosowanej, aby określić niektóre specjalne kryteria pozwalające stwierdzić, kiedy odpady przestają być odpadami.

| 1.7 | W jego opinii niektóre definicje są nieprecyzyjne (zwłaszcza definicja producenta i waloryzacji). Należałoby bowiem zdefiniować z jednej strony odzyskiwanie „materiałów” prowadzące do „recyklingu materiałowego”, z możliwością utraty statusu odpadów dla pewnych kategorii, z drugiej zaś — „odzyskiwanie energii”, bez możliwości utraty statusu odpadów, tak aby doprowadzić do jednolitego stosowania dyrektywy o spalaniu odpadów do wszystkich sposobów termicznego odzyskiwania energii z odpadów, zarówno za pomocą spalania, jak i współspalania. W przypadku spalania odpadów dobrze jest zachęcać do wysokiej wydajności w odzyskiwaniu energii jako warunku zakwalifikowania spalania jako odzyskiwania; zadziwia jednak to, że przepis ten miałby zastosowanie wyłącznie do spalania odpadów, z pominięciem innych sposobów odzyskiwania energii. W takim wypadku spalanie odpadów należy postrzegać jako odzyskiwanie tylko w sytuacji, gdy prowadzi ono do wysokiej wydajności energetycznej. |
| --- | --- |

1.7

W jego opinii niektóre definicje są nieprecyzyjne (zwłaszcza definicja producenta i waloryzacji). Należałoby bowiem zdefiniować z jednej strony odzyskiwanie „materiałów” prowadzące do „recyklingu materiałowego”, z możliwością utraty statusu odpadów dla pewnych kategorii, z drugiej zaś — „odzyskiwanie energii”, bez możliwości utraty statusu odpadów, tak aby doprowadzić do jednolitego stosowania dyrektywy o spalaniu odpadów do wszystkich sposobów termicznego odzyskiwania energii z odpadów, zarówno za pomocą spalania, jak i współspalania. W przypadku spalania odpadów dobrze jest zachęcać do wysokiej wydajności w odzyskiwaniu energii jako warunku zakwalifikowania spalania jako odzyskiwania; zadziwia jednak to, że przepis ten miałby zastosowanie wyłącznie do spalania odpadów, z pominięciem innych sposobów odzyskiwania energii. W takim wypadku spalanie odpadów należy postrzegać jako odzyskiwanie tylko w sytuacji, gdy prowadzi ono do wysokiej wydajności energetycznej.

| 1.8 | Komitet zdecydowanie żałuje, że nie zaproponowano w tej kwestii instrumentów finansowych jednolitych dla całej Unii. |
| --- | --- |

1.8

Komitet zdecydowanie żałuje, że nie zaproponowano w tej kwestii instrumentów finansowych jednolitych dla całej Unii.

| 1.9 | Wyraża również ubolewanie, że tekst nie zawiera żadnego zobowiązania w kwestii warunków pracy i zdrowia pracowników w tym sektorze. |
| --- | --- |

1.9

Wyraża również ubolewanie, że tekst nie zawiera żadnego zobowiązania w kwestii warunków pracy i zdrowia pracowników w tym sektorze.

2.   Wprowadzenie

| 2.1 | Polityka dotycząca odpadów jest jedną z najstarszych polityk Unii Europejskiej w dziedzinie środowiska naturalnego, ponieważ obecna dyrektywa ramowa pochodzi z 1975 r. W ciągu trzydziestu lat znacznej zmianie uległy jednak ogólny kontekst gospodarczy i społeczny, praktyki, technologie, polityki na szczeblu krajowym i lokalnym, a także świadomość zbiorowa w kwestii problemu odpadów. Tworzenie prawa europejskiego w dziedzinie odpadów, realizowane stale od 1975 r., uległo przyspieszeniu w latach dziewięćdziesiątych, wraz ze zmianą dyrektywy ramowej w 1991 r., a następnie przyjęciem szeregu dyrektyw w sprawie niektórych procesów przetwarzania niektórych strumieni odpadów i gospodarowania nimi. |
| --- | --- |

2.1

Polityka dotycząca odpadów jest jedną z najstarszych polityk Unii Europejskiej w dziedzinie środowiska naturalnego, ponieważ obecna dyrektywa ramowa pochodzi z 1975 r. W ciągu trzydziestu lat znacznej zmianie uległy jednak ogólny kontekst gospodarczy i społeczny, praktyki, technologie, polityki na szczeblu krajowym i lokalnym, a także świadomość zbiorowa w kwestii problemu odpadów. Tworzenie prawa europejskiego w dziedzinie odpadów, realizowane stale od 1975 r., uległo przyspieszeniu w latach dziewięćdziesiątych, wraz ze zmianą dyrektywy ramowej w 1991 r., a następnie przyjęciem szeregu dyrektyw w sprawie niektórych procesów przetwarzania niektórych strumieni odpadów i gospodarowania nimi.

| 2.2 | Obowiązujące prawodawstwo zostało poddane próbie czasu, ujawniły się braki lub nieścisłości, spory i orzecznictwo uwidoczniły trudności w interpretacji i kompleksowość legislacyjną po części wynikające z rozdrobnienia przepisów w różnych tekstach, które odwołują się do siebie nawzajem. |
| --- | --- |

2.2

Obowiązujące prawodawstwo zostało poddane próbie czasu, ujawniły się braki lub nieścisłości, spory i orzecznictwo uwidoczniły trudności w interpretacji i kompleksowość legislacyjną po części wynikające z rozdrobnienia przepisów w różnych tekstach, które odwołują się do siebie nawzajem.

| 2.3 | Równocześnie rozwinęła się prawdziwa gospodarka odpadami. Działania w zakresie gospodarowania odpadami i recyklingu stały się odrębnymi sektorami gospodarczymi odnotowującymi wysoki wzrost i generującymi obroty szacowane na ponad 100 miliardów euro w Europie liczącej dwadzieścia pięć państw. |
| --- | --- |

2.3

Równocześnie rozwinęła się prawdziwa gospodarka odpadami. Działania w zakresie gospodarowania odpadami i recyklingu stały się odrębnymi sektorami gospodarczymi odnotowującymi wysoki wzrost i generującymi obroty szacowane na ponad 100 miliardów euro w Europie liczącej dwadzieścia pięć państw.

| 2.4 | Wreszcie nastąpiło i nastąpi ponownie rozszerzenie Unii Europejskiej. Tymczasem w nowych państwach członkowskich sytuacja w przedmiotowej dziedzinie jest dość trudna, przede wszystkim ze względu na znaczenie składowania. Należy zatem uznać za naturalne, że Komisja Europejska chciała ponownie rozważyć kwestię odpadów, nie porzucając przy tym ducha obowiązujących przepisów i unikając całkowitej zmiany ich struktury. |
| --- | --- |

2.4

Wreszcie nastąpiło i nastąpi ponownie rozszerzenie Unii Europejskiej. Tymczasem w nowych państwach członkowskich sytuacja w przedmiotowej dziedzinie jest dość trudna, przede wszystkim ze względu na znaczenie składowania. Należy zatem uznać za naturalne, że Komisja Europejska chciała ponownie rozważyć kwestię odpadów, nie porzucając przy tym ducha obowiązujących przepisów i unikając całkowitej zmiany ich struktury.

| 2.5 | Dlatego też opublikowała komunikat dotyczący strategii tematycznej w sprawie zapobiegania powstawaniu odpadów i ich recyklingu (1) i zaproponowała nową dyrektywę w sprawie odpadów (2). Pierwszy dokument określa kierunki polityczne i ogólną filozofię Komisji, drugi wyraża je w konkretnych przepisach prawnych. |
| --- | --- |

2.5

Dlatego też opublikowała komunikat dotyczący strategii tematycznej w sprawie zapobiegania powstawaniu odpadów i ich recyklingu (1) i zaproponowała nową dyrektywę w sprawie odpadów (2). Pierwszy dokument określa kierunki polityczne i ogólną filozofię Komisji, drugi wyraża je w konkretnych przepisach prawnych.

3.   Odnowiona polityka

| 3.1 | Punktem wyjścia dla rozważań Komisji, na których opiera się strategia tematyczna, jest stwierdzenie, że w ciągu trzydziestu lat osiągnięto znaczny postęp w dziedzinie odpadów, lecz ilość odpadów wciąż rośnie, zakres recyklingu i odzyskiwania odpadów jest niewystarczający, a powiązane rynki z trudem się rozwijają. Zresztą poza konkretnymi tekstami dotyczącymi odpadów pewną pozytywną rolę odegrały dyrektywy IPPC. |
| --- | --- |

3.1

Punktem wyjścia dla rozważań Komisji, na których opiera się strategia tematyczna, jest stwierdzenie, że w ciągu trzydziestu lat osiągnięto znaczny postęp w dziedzinie odpadów, lecz ilość odpadów wciąż rośnie, zakres recyklingu i odzyskiwania odpadów jest niewystarczający, a powiązane rynki z trudem się rozwijają. Zresztą poza konkretnymi tekstami dotyczącymi odpadów pewną pozytywną rolę odegrały dyrektywy IPPC.

| 3.2 | Ponadto przetwarzanie odpadów przyczynia się w pewnym stopniu do problemów związanych ze środowiskiem i wywołuje dodatkowe koszty gospodarcze. |
| --- | --- |

3.2

Ponadto przetwarzanie odpadów przyczynia się w pewnym stopniu do problemów związanych ze środowiskiem i wywołuje dodatkowe koszty gospodarcze.

| 3.3 | Wreszcie, w prawodawstwie europejskim brakuje precyzji w niektórych kwestiach, co prowadzi do sporów i rozbieżności w jego stosowaniu w różnych krajach. |
| --- | --- |

3.3

Wreszcie, w prawodawstwie europejskim brakuje precyzji w niektórych kwestiach, co prowadzi do sporów i rozbieżności w jego stosowaniu w różnych krajach.

| 3.4 | W jaki sposób przetwarza się dziś odpady komunalne? Najlepsze statystyki dotyczą odpadów komunalnych, które stanowią około 14 % wszystkich wytworzonych odpadów. 49 % umieszcza się na składowisku, 18 % poddaje się spaleniu, 33 % jest przedmiotem recyklingu i kompostowania. Dodatkowo występują duże rozbieżności między niektórymi państwami członkowskimi, gdzie 90 % odpadów umieszcza się na składowiskach a tymi, w których trafia tam tylko 10 % odpadów. Należy podkreślić, że podobne trudności pojawiają się również w przypadku innych kategorii odpadów. |
| --- | --- |

3.4

W jaki sposób przetwarza się dziś odpady komunalne? Najlepsze statystyki dotyczą odpadów komunalnych, które stanowią około 14 % wszystkich wytworzonych odpadów. 49 % umieszcza się na składowisku, 18 % poddaje się spaleniu, 33 % jest przedmiotem recyklingu i kompostowania. Dodatkowo występują duże rozbieżności między niektórymi państwami członkowskimi, gdzie 90 % odpadów umieszcza się na składowiskach a tymi, w których trafia tam tylko 10 % odpadów. Należy podkreślić, że podobne trudności pojawiają się również w przypadku innych kategorii odpadów.

| 3.5 | Ogólnie rzecz ujmując, Unia Europejska znajduje się w sytuacji, w której, pomimo niewątpliwych postępów, ogólna ilość odpadów rośnie, a całkowita ilość odpadów umieszczanych na składowiskach nie zmniejsza się lub zmniejsza w niewielkim stopniu, pomimo coraz częstszego stosowania recyklingu i spalania. Jeżeli chodzi o zapobieganie powstawaniu odpadów, można stwierdzić, że prowadzona polityka nie doprowadziła do konkretnych wyników. |
| --- | --- |

3.5

Ogólnie rzecz ujmując, Unia Europejska znajduje się w sytuacji, w której, pomimo niewątpliwych postępów, ogólna ilość odpadów rośnie, a całkowita ilość odpadów umieszczanych na składowiskach nie zmniejsza się lub zmniejsza w niewielkim stopniu, pomimo coraz częstszego stosowania recyklingu i spalania. Jeżeli chodzi o zapobieganie powstawaniu odpadów, można stwierdzić, że prowadzona polityka nie doprowadziła do konkretnych wyników.

| 3.6 | Jest zatem jasne, że cele prowadzonej obecnie polityki wspólnotowej nie straciły na znaczeniu. Obejmują one ograniczenie ilości śmieci, promowanie ich ponownego wykorzystania, ich recyklingu i ich odzyskiwania, aby zmniejszyć negatywny wpływ na środowisko naturalne i przyczynić się do lepszego wykorzystania zasobów.. Niemniej jednak stosowane mechanizmy muszą być bardziej wydajne. |
| --- | --- |

3.6

Jest zatem jasne, że cele prowadzonej obecnie polityki wspólnotowej nie straciły na znaczeniu. Obejmują one ograniczenie ilości śmieci, promowanie ich ponownego wykorzystania, ich recyklingu i ich odzyskiwania, aby zmniejszyć negatywny wpływ na środowisko naturalne i przyczynić się do lepszego wykorzystania zasobów.. Niemniej jednak stosowane mechanizmy muszą być bardziej wydajne.

| 3.7 | W tym celu Komisja proponuje kierunki działania, które są związane z techniką prawodawczą, refleksją i samym pojęciem tego, czym powinna być polityka dotycząca odpadów, a także poprawą przekazywania informacji i określeniem wspólnych norm. W strategii w sprawie zapobiegania powstawaniu odpadów i ich recyklingu Komisja przewiduje zatem:






  — | obranie kierunku na społeczeństwo stosujące recykling, które w miarę możliwości unika wytwarzania odpadów i w pełni wykorzystujące zasoby materialne i energetyczne znajdujące się w odpadach, |
| --- | --- | --- |

3.7

W tym celu Komisja proponuje kierunki działania, które są związane z techniką prawodawczą, refleksją i samym pojęciem tego, czym powinna być polityka dotycząca odpadów, a także poprawą przekazywania informacji i określeniem wspólnych norm. W strategii w sprawie zapobiegania powstawaniu odpadów i ich recyklingu Komisja przewiduje zatem:

—

obranie kierunku na społeczeństwo stosujące recykling, które w miarę możliwości unika wytwarzania odpadów i w pełni wykorzystujące zasoby materialne i energetyczne znajdujące się w odpadach,

| — | położenie nacisku na ogólne stosowanie prawodawstwa, aby uniknąć rozbieżności w wykładni i stosowaniu przepisów prawnych i zapewnić osiągnięcie przez państwa członkowskie celów określonych w obowiązujących aktach prawnych w odpowiednim czasie, |
| --- | --- |

—

położenie nacisku na ogólne stosowanie prawodawstwa, aby uniknąć rozbieżności w wykładni i stosowaniu przepisów prawnych i zapewnić osiągnięcie przez państwa członkowskie celów określonych w obowiązujących aktach prawnych w odpowiednim czasie,

| — | uproszczenie i modernizację obowiązujących aktów prawnych, |
| --- | --- |

—

uproszczenie i modernizację obowiązujących aktów prawnych,

| — | wprowadzenie pojęcia cyklu życia w polityce dotyczącej odpadów w sposób pozwalający uwzględnić jej ewentualny wkład w zmniejszenie wpływu, jaki wykorzystywanie zasobów ma na środowisko naturalne, |
| --- | --- |

—

wprowadzenie pojęcia cyklu życia w polityce dotyczącej odpadów w sposób pozwalający uwzględnić jej ewentualny wkład w zmniejszenie wpływu, jaki wykorzystywanie zasobów ma na środowisko naturalne,

| — | wdrożenie ambitniejszej i skuteczniejszej polityki zapobiegania powstawaniu odpadów, |
| --- | --- |

—

wdrożenie ambitniejszej i skuteczniejszej polityki zapobiegania powstawaniu odpadów,

| — | poprawę przekazywania informacji i rozpowszechniania wiedzy w zakresie zapobiegania, |
| --- | --- |

—

poprawę przekazywania informacji i rozpowszechniania wiedzy w zakresie zapobiegania,

| — | opracowanie wspólnych norm referencyjnych w celu nadzorowania europejskiego rynku recyklingu, |
| --- | --- |

—

opracowanie wspólnych norm referencyjnych w celu nadzorowania europejskiego rynku recyklingu,

| — | pogłębienia polityki recyklingu. |
| --- | --- |

—

pogłębienia polityki recyklingu.

| 3.8 | W oczekiwaniu Komisji zmiany w prawodawstwie i koncepcji polityki dotyczącej odpadów mają doprowadzić do zmniejszenia wielkości odpadów umieszczanych na składowiskach, lepszego pozyskiwania kompostu i energii z odpadów oraz poprawy recyklingu pod względem jakościowym i ilościowym. Oczekuje się zatem większej skali odzyskiwania odpadów prowadzącej do większej „hierarchii odpadów” i większego wkładu polityki gospodarowania odpadami w poprawę wykorzystania zasobów.
  W jaki sposób cele zapowiedziane w strategii tematycznej przekładają się na pierwsze przepisy prawne? |
| --- | --- |

3.8

W oczekiwaniu Komisji zmiany w prawodawstwie i koncepcji polityki dotyczącej odpadów mają doprowadzić do zmniejszenia wielkości odpadów umieszczanych na składowiskach, lepszego pozyskiwania kompostu i energii z odpadów oraz poprawy recyklingu pod względem jakościowym i ilościowym. Oczekuje się zatem większej skali odzyskiwania odpadów prowadzącej do większej „hierarchii odpadów” i większego wkładu polityki gospodarowania odpadami w poprawę wykorzystania zasobów.

W jaki sposób cele zapowiedziane w strategii tematycznej przekładają się na pierwsze przepisy prawne?

4.   Wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie odpadów: nie rewolucja, lecz zmiana

| 4.1 | W art. 1 wniosku Komisja przedstawia swoje cele. Mają one podwójny charakter i są współzależne:






  — | z jednej strony „zmniejszenie ogólnego wpływu na środowisko naturalne, jaki mają wytwarzanie odpadów i gospodarka nimi, a który jest związany z wykorzystaniem zasobów”, |
| --- | --- | --- |

4.1

W art. 1 wniosku Komisja przedstawia swoje cele. Mają one podwójny charakter i są współzależne:

—

z jednej strony „zmniejszenie ogólnego wpływu na środowisko naturalne, jaki mają wytwarzanie odpadów i gospodarka nimi, a który jest związany z wykorzystaniem zasobów”,

| — | z drugiej strony i z tych samych powodów wyznaczenie w każdym państwie członkowskim priorytetowego celu „w zakresie zapobiegania lub redukcji powstawania odpadów i ich szkodliwości oraz, w drugiej kolejności, w zakresie odzyskiwania odpadów poprzez ponowne ich wykorzystanie, recykling lub inne operacje odzyskiwania”. |
| --- | --- |

—

z drugiej strony i z tych samych powodów wyznaczenie w każdym państwie członkowskim priorytetowego celu „w zakresie zapobiegania lub redukcji powstawania odpadów i ich szkodliwości oraz, w drugiej kolejności, w zakresie odzyskiwania odpadów poprzez ponowne ich wykorzystanie, recykling lub inne operacje odzyskiwania”.

| 4.2 | Komisja uważa, że aby osiągnąć ten cel, nie należy zmieniać dogłębnie wszystkich obowiązujących ram prawnych, lecz wystarczy wprowadzić zmiany poprawiające aktualne przepisy i uzupełnić istniejące luki. Wniosek dotyczący dyrektywy stanowi jedynie aspekt wdrażania strategii, w ramach której przedstawione zostaną również inne wnioski. Bez względu na okoliczności polityka europejska w dziedzinie odpadów opiera się w sposób konieczny na pomocniczości. Aby mogła być skuteczna, należy podjąć szereg działań począwszy od szczebla Unii Europejskiej, a kończąc na szczeblu gminnym, gdzie wiele dzieje się w praktyce. Komisja uważa, że przestrzeganie zasady pomocniczości nie oznacza spadku ambicji w dziedzinie ochrony środowiska. |
| --- | --- |

4.2

Komisja uważa, że aby osiągnąć ten cel, nie należy zmieniać dogłębnie wszystkich obowiązujących ram prawnych, lecz wystarczy wprowadzić zmiany poprawiające aktualne przepisy i uzupełnić istniejące luki. Wniosek dotyczący dyrektywy stanowi jedynie aspekt wdrażania strategii, w ramach której przedstawione zostaną również inne wnioski. Bez względu na okoliczności polityka europejska w dziedzinie odpadów opiera się w sposób konieczny na pomocniczości. Aby mogła być skuteczna, należy podjąć szereg działań począwszy od szczebla Unii Europejskiej, a kończąc na szczeblu gminnym, gdzie wiele dzieje się w praktyce. Komisja uważa, że przestrzeganie zasady pomocniczości nie oznacza spadku ambicji w dziedzinie ochrony środowiska.

| 4.3 | Zatem wniosek jest rodzajem przeglądu dyrektywy (75/442/EWG). Łączy on w całość dyrektywę w sprawie odpadów niebezpiecznych (91/689/EWG) z dyrektywą ramową, uchylając jednocześnie tę ostatnią. Wniosek uchyla również dyrektywę w sprawie unieszkodliwiania olejów odpadowych (75/439/EWG), lecz włącza do dyrektywy ramowej specjalny obowiązek gromadzenia. |
| --- | --- |

4.3

Zatem wniosek jest rodzajem przeglądu dyrektywy (75/442/EWG). Łączy on w całość dyrektywę w sprawie odpadów niebezpiecznych (91/689/EWG) z dyrektywą ramową, uchylając jednocześnie tę ostatnią. Wniosek uchyla również dyrektywę w sprawie unieszkodliwiania olejów odpadowych (75/439/EWG), lecz włącza do dyrektywy ramowej specjalny obowiązek gromadzenia.

| 4.4 | Główne zmiany obejmują:






  — | wprowadzenie celu z zakresu środowiska, |
| --- | --- | --- |

4.4

Główne zmiany obejmują:

—

wprowadzenie celu z zakresu środowiska,

| — | sprecyzowanie pojęcia odzyskiwania i unieszkodliwiania, |
| --- | --- |

—

sprecyzowanie pojęcia odzyskiwania i unieszkodliwiania,

| — | wyjaśnienie warunków mieszania odpadów niebezpiecznych, |
| --- | --- |

—

wyjaśnienie warunków mieszania odpadów niebezpiecznych,

| — | wprowadzenie procedury objaśniającej, dla wybranych strumieni odpadów, kiedy odpady przestają być odpadami, |
| --- | --- |

—

wprowadzenie procedury objaśniającej, dla wybranych strumieni odpadów, kiedy odpady przestają być odpadami,

| — | wprowadzenie norm minimalnych lub procedury ustanawiania norm minimalnych dla szeregu operacji związanych z gospodarką odpadami, |
| --- | --- |

—

wprowadzenie norm minimalnych lub procedury ustanawiania norm minimalnych dla szeregu operacji związanych z gospodarką odpadami,

| — | wprowadzenie wymogu opracowania krajowych programów zapobiegania powstawaniu odpadów. |
| --- | --- |

—

wprowadzenie wymogu opracowania krajowych programów zapobiegania powstawaniu odpadów.

| 4.5 | Należy zatem odpowiedzieć na pytanie, czy propozycje zmian legislacyjnych pozwolą osiągnąć cele ogólne określone w strategii i poprawić obecne braki i niejasności. |
| --- | --- |

4.5

Należy zatem odpowiedzieć na pytanie, czy propozycje zmian legislacyjnych pozwolą osiągnąć cele ogólne określone w strategii i poprawić obecne braki i niejasności.

5.   Uwagi ogólne na temat wniosku dotyczącego dyrektywy w sprawie odpadów

| 5.1 | Nowego wniosku oczekiwano od dawna. Dla wszystkich zainteresowanych stron: państw członkowskich, organizacji pozarządowych, obywateli i specjalistów powinien on stać się podstawą europejskiej polityki gospodarowania odpadami w kontekście ochrony środowiska. Zgodnie z propozycją analiza EKES-u powinna obrać ten kierunek. Od nowego tekstu oczekiwano, że poprawi istniejącą sytuację, uwzględniając doświadczenie zdobyte od 1991 r., słabości poprzedniego tekstu i strategii, która ma zostać przyjęta w Europie w dziedzinie zrównoważonego rozwoju — strategii zakładającej politykę gospodarowania odpadami, ich odzyskiwania, recyklingu i wykorzystania w związku z niedoborem surowców i zasobów energetycznych. |
| --- | --- |

5.1

Nowego wniosku oczekiwano od dawna. Dla wszystkich zainteresowanych stron: państw członkowskich, organizacji pozarządowych, obywateli i specjalistów powinien on stać się podstawą europejskiej polityki gospodarowania odpadami w kontekście ochrony środowiska. Zgodnie z propozycją analiza EKES-u powinna obrać ten kierunek. Od nowego tekstu oczekiwano, że poprawi istniejącą sytuację, uwzględniając doświadczenie zdobyte od 1991 r., słabości poprzedniego tekstu i strategii, która ma zostać przyjęta w Europie w dziedzinie zrównoważonego rozwoju — strategii zakładającej politykę gospodarowania odpadami, ich odzyskiwania, recyklingu i wykorzystania w związku z niedoborem surowców i zasobów energetycznych.

| 5.2 | Często zarzucano obowiązującym przepisom brak precyzji i jasności (dotyczy to w szczególności załączników i definicji). Podobnie często ubolewano nad brakiem jednolitego wdrażania dyrektyw i rozporządzeń w Unii i rozbieżnym podejściem stosowanym w różnych państwach członkowskich. Przegląd rozporządzenia w sprawie przesyłania odpadów uwidocznił ostatnio problem wynikający z tej sytuacji. |
| --- | --- |

5.2

Często zarzucano obowiązującym przepisom brak precyzji i jasności (dotyczy to w szczególności załączników i definicji). Podobnie często ubolewano nad brakiem jednolitego wdrażania dyrektyw i rozporządzeń w Unii i rozbieżnym podejściem stosowanym w różnych państwach członkowskich. Przegląd rozporządzenia w sprawie przesyłania odpadów uwidocznił ostatnio problem wynikający z tej sytuacji.

| 5.3 | W jaki sposób EKES może odczytać i przeanalizować proponowany tekst dyrektywy ramowej? Można się zastanawiać, czy poziom ambicji Komisji nie obniżył się w stosunku do komunikatu z 2003 r. zatytułowanego „W kierunku strategii tematycznej w sprawie zapobiegania powstawaniu odpadów i ich recyklingu” (3). Podejście przyjęte w dziedzinie subsydiarności wydaje się dość minimalistyczne i może prowadzić do rozbieżności w stosowaniu przepisów. Ponadto pomija się milczeniem działania, które mogą być prowadzone w tej dziedzinie przez podmioty gospodarcze i społeczne. |
| --- | --- |

5.3

W jaki sposób EKES może odczytać i przeanalizować proponowany tekst dyrektywy ramowej? Można się zastanawiać, czy poziom ambicji Komisji nie obniżył się w stosunku do komunikatu z 2003 r. zatytułowanego „W kierunku strategii tematycznej w sprawie zapobiegania powstawaniu odpadów i ich recyklingu” (3). Podejście przyjęte w dziedzinie subsydiarności wydaje się dość minimalistyczne i może prowadzić do rozbieżności w stosowaniu przepisów. Ponadto pomija się milczeniem działania, które mogą być prowadzone w tej dziedzinie przez podmioty gospodarcze i społeczne.

5.4   Uproszczenie przepisów:

| 5.4.1 | Zaproponowano połączenie dyrektywy w sprawie odpadów niebezpiecznych z dyrektywą ramową. W tej kwestii należy upewnić się, że odpady niebezpieczne będą nadzorowane o wiele bardziej rygorystycznie niż inne odpady, przede wszystkim jeżeli przepisy REACH będą stosowane równocześnie do wszystkich substancji wprowadzanych na rynek. Natomiast dyrektywa w sprawie olejów odpadowych została po prostu uchylona, gdyż w praktyce nie stwierdzono wynikających z tego tekstu korzyści ekologicznych w zakresie przetwarzania tych olejów. Utrzymano za to postanowienia dotyczące ich zbierania. |
| --- | --- |

5.4.1

Zaproponowano połączenie dyrektywy w sprawie odpadów niebezpiecznych z dyrektywą ramową. W tej kwestii należy upewnić się, że odpady niebezpieczne będą nadzorowane o wiele bardziej rygorystycznie niż inne odpady, przede wszystkim jeżeli przepisy REACH będą stosowane równocześnie do wszystkich substancji wprowadzanych na rynek. Natomiast dyrektywa w sprawie olejów odpadowych została po prostu uchylona, gdyż w praktyce nie stwierdzono wynikających z tego tekstu korzyści ekologicznych w zakresie przetwarzania tych olejów. Utrzymano za to postanowienia dotyczące ich zbierania.

| 5.4.2 | Można również zauważyć, że od momentu określenia kryteriów niebezpieczeństwa Komisja wciąż nie opublikowała niezbędnych dokumentów uzupełniających: tekstów normalizacyjnych i progów stężenia niezbędnych do prawidłowego używania wykazu odpadów. |
| --- | --- |

5.4.2

Można również zauważyć, że od momentu określenia kryteriów niebezpieczeństwa Komisja wciąż nie opublikowała niezbędnych dokumentów uzupełniających: tekstów normalizacyjnych i progów stężenia niezbędnych do prawidłowego używania wykazu odpadów.

| 5.4.3 | Znajdujące się w tekście propozycje uchylenia operacji odzyskiwania wydają się ryzykowne i powinny zostać podważone w niektórych sektorach. W rzeczywistości każdy pamięta wypadki pomieszania odpadów niebezpiecznych z naturalnymi substancjami wykorzystywanymi do produkcji środków żywienia zwierząt, które mogłyby się upowszechnić, jeżeli identyfikowalność i kontrole, które są niezbędne do prawidłowej gospodarki tymi odpadami, zostałyby porzucone. Wreszcie, Komisja powinna zbadać, czy proponowane zwolnienia (podsekcja 2 „Zwolnienia”) nie stoją w sprzeczności z postanowieniami konwencji z Aarhus dotyczącej informowania opinii publicznej i jej udziału w zakresie przetwarzania odpadów. |
| --- | --- |

5.4.3

Znajdujące się w tekście propozycje uchylenia operacji odzyskiwania wydają się ryzykowne i powinny zostać podważone w niektórych sektorach. W rzeczywistości każdy pamięta wypadki pomieszania odpadów niebezpiecznych z naturalnymi substancjami wykorzystywanymi do produkcji środków żywienia zwierząt, które mogłyby się upowszechnić, jeżeli identyfikowalność i kontrole, które są niezbędne do prawidłowej gospodarki tymi odpadami, zostałyby porzucone. Wreszcie, Komisja powinna zbadać, czy proponowane zwolnienia (podsekcja 2 „Zwolnienia”) nie stoją w sprzeczności z postanowieniami konwencji z Aarhus dotyczącej informowania opinii publicznej i jej udziału w zakresie przetwarzania odpadów.

6.   Uwagi szczegółowe

6.1   Lepsze definicje

| 6.1.1 | W obecnej dyrektywie brakuje dobrych definicji niektórych pojęć. Liczba skarg kierowanych do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości jest w tej kwestii znacząca. Czy nowy tekst jest pod tym względem lepszy? W niektórych przypadkach można w to wątpić. |
| --- | --- |

6.1.1

W obecnej dyrektywie brakuje dobrych definicji niektórych pojęć. Liczba skarg kierowanych do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości jest w tej kwestii znacząca. Czy nowy tekst jest pod tym względem lepszy? W niektórych przypadkach można w to wątpić.

| 6.1.2 | Przejęta z poprzedniego tekstu (4) definicja producenta musi zostać zmieniona. W rzeczywistości nie można dopuścić, aby osoba zmieniająca charakter odpadu stawała się nowym „producentem”. W takim przypadku jest to po prostu „przetwórca”, który w konsekwencji musi zostać uwzględniony w łańcuchu identyfikowalności. W przeciwnym przypadku jest to otwarta droga do zmiany kategorii odpadów i rozmycia odpowiedzialności faktycznego producenta odpadów. Ponadto należałoby zamieścić przynajmniej wzmiankę o zwiększonej odpowiedzialności producenta (towarów wprowadzonych na rynek). |
| --- | --- |

6.1.2

Przejęta z poprzedniego tekstu (4) definicja producenta musi zostać zmieniona. W rzeczywistości nie można dopuścić, aby osoba zmieniająca charakter odpadu stawała się nowym „producentem”. W takim przypadku jest to po prostu „przetwórca”, który w konsekwencji musi zostać uwzględniony w łańcuchu identyfikowalności. W przeciwnym przypadku jest to otwarta droga do zmiany kategorii odpadów i rozmycia odpowiedzialności faktycznego producenta odpadów. Ponadto należałoby zamieścić przynajmniej wzmiankę o zwiększonej odpowiedzialności producenta (towarów wprowadzonych na rynek).

| 6.1.3 | W ramach rozporządzenia w sprawie przesyłania odpadów (5), które ma na celu utrzymanie wywozu w przypadku „operacji tymczasowych”, które nie są określone, podobnie jak „kupcy i pośrednicy” z tego samego rozporządzenia. |
| --- | --- |

6.1.3

W ramach rozporządzenia w sprawie przesyłania odpadów (5), które ma na celu utrzymanie wywozu w przypadku „operacji tymczasowych”, które nie są określone, podobnie jak „kupcy i pośrednicy” z tego samego rozporządzenia.

| 6.1.4 | Recykling jest zdefiniowany, lecz definicja odzyskiwania nie jest jasna. Należałoby określić odzyskiwanie surowców prowadzące do recyklingu surowców i odzyskiwanie energii. W rzeczywistości w pierwszym przypadku koniec cyklu przetwarzania może prowadzić do wyjścia z kategorii odpadu, natomiast nie stosuje się tego w przypadku odzyskiwania energii. Odzyskiwanie energii z odpadów jest bowiem normowane — co się tyczy ochrony środowiska — przez dyrektywę dotyczącą spalania odpadów. Jeśli odpady tracą status odpadów, przepisy w zakresie ochrony środowiska nie mają już do nich zastosowania. |
| --- | --- |

6.1.4

Recykling jest zdefiniowany, lecz definicja odzyskiwania nie jest jasna. Należałoby określić odzyskiwanie surowców prowadzące do recyklingu surowców i odzyskiwanie energii. W rzeczywistości w pierwszym przypadku koniec cyklu przetwarzania może prowadzić do wyjścia z kategorii odpadu, natomiast nie stosuje się tego w przypadku odzyskiwania energii. Odzyskiwanie energii z odpadów jest bowiem normowane — co się tyczy ochrony środowiska — przez dyrektywę dotyczącą spalania odpadów. Jeśli odpady tracą status odpadów, przepisy w zakresie ochrony środowiska nie mają już do nich zastosowania.

6.2   Cel dyrektywy

| 6.2.1 | Celem dyrektywy jest i musi pozostać ochrona środowiska naturalnego i zdrowia. |
| --- | --- |

6.2.1

Celem dyrektywy jest i musi pozostać ochrona środowiska naturalnego i zdrowia.

| 6.2.2 | Komisja ma ogólną tendencję do nadawania dużego znaczenia otwarciu rynku, które jest tylko jednym z aspektów polityki w zakresie odpadów. |
| --- | --- |

6.2.2

Komisja ma ogólną tendencję do nadawania dużego znaczenia otwarciu rynku, które jest tylko jednym z aspektów polityki w zakresie odpadów.

| 6.2.3 | EKES uważa, że trzeba wyraźnie rozstrzygnąć debatę na temat określenia ram normatywnych, które pozwoliłyby mechanizmom rynkowym na ukierunkowanie gospodarki odpadami na poprawę stanu środowiska, poprzez rozwinięcie koncepcji ekowydajności i ekozarządzania w odniesieniu do naszej działalności wytwórczej i usługowej. Gospodarka odpadami jest bowiem rynkiem regulowanym, którego pierwszym celem jest ochrona środowiska, zdrowia i zasobów przy uwzględnieniu oddziaływania gospodarki, społeczeństwa i środowiska. Ochrona środowiska naturalnego jest zasadniczym elementem, który sprzyja tworzeniu miejsc pracy i konkurencyjności, niosąc jednocześnie możliwości innowacji i powstania nowych rynków. Należy zastanowić się, czy pomocniczość jest w tym przypadku podejściem idealnym. Ponadto znamienne jest, że sama Komisja w komunikacie w sprawie strategii tematycznej zgodziła się, że niektóre operacje recyklingu mogą być szkodliwe dla środowiska, lecz zaproponowała, aby państwa członkowskie poddawały procesowi odzyskiwania wszystkie odpady. Trzeba zatem sprecyzować, że należy zachęcać do tworzenia rynku czystego recyklingu poprzez określanie wspólnych wymogów na szczeblu europejskim. |
| --- | --- |

6.2.3

EKES uważa, że trzeba wyraźnie rozstrzygnąć debatę na temat określenia ram normatywnych, które pozwoliłyby mechanizmom rynkowym na ukierunkowanie gospodarki odpadami na poprawę stanu środowiska, poprzez rozwinięcie koncepcji ekowydajności i ekozarządzania w odniesieniu do naszej działalności wytwórczej i usługowej. Gospodarka odpadami jest bowiem rynkiem regulowanym, którego pierwszym celem jest ochrona środowiska, zdrowia i zasobów przy uwzględnieniu oddziaływania gospodarki, społeczeństwa i środowiska. Ochrona środowiska naturalnego jest zasadniczym elementem, który sprzyja tworzeniu miejsc pracy i konkurencyjności, niosąc jednocześnie możliwości innowacji i powstania nowych rynków. Należy zastanowić się, czy pomocniczość jest w tym przypadku podejściem idealnym. Ponadto znamienne jest, że sama Komisja w komunikacie w sprawie strategii tematycznej zgodziła się, że niektóre operacje recyklingu mogą być szkodliwe dla środowiska, lecz zaproponowała, aby państwa członkowskie poddawały procesowi odzyskiwania wszystkie odpady. Trzeba zatem sprecyzować, że należy zachęcać do tworzenia rynku czystego recyklingu poprzez określanie wspólnych wymogów na szczeblu europejskim.

| 6.2.4 | Komisja pominęła również w „hierarchii”, jak to miało miejsce we wcześniejszym tekście, że unieszkodliwianie w prawidłowych warunkach może być korzystne dla środowiska, chociaż utrzymała przepisy wykonawcze zmierzające do tego celu. Z powyższego wynika, że nowy tekst jest w tej kwestii mniej precyzyjny niż poprzedni. |
| --- | --- |

6.2.4

Komisja pominęła również w „hierarchii”, jak to miało miejsce we wcześniejszym tekście, że unieszkodliwianie w prawidłowych warunkach może być korzystne dla środowiska, chociaż utrzymała przepisy wykonawcze zmierzające do tego celu. Z powyższego wynika, że nowy tekst jest w tej kwestii mniej precyzyjny niż poprzedni.

| 6.2.4.1 | Dyrektywa ramowa musi pozostać podstawą dla skutecznej i właściwej gospodarki odpadami we wszystkich sektorach. Jej wdrożenie i środki wzmacniające strategię recyklingu pozostają zatem do określenia. |
| --- | --- |

6.2.4.1

Dyrektywa ramowa musi pozostać podstawą dla skutecznej i właściwej gospodarki odpadami we wszystkich sektorach. Jej wdrożenie i środki wzmacniające strategię recyklingu pozostają zatem do określenia.

| 6.2.5 | W dokumencie zaproponowano jako przedmiot rozważań wprowadzenie instrumentów finansowych na rzecz wspierania skutecznej gospodarki odpadami, ich recyklingiem i wykorzystaniem. Można rzeczywiście skutecznie wspierać wprowadzanie takich instrumentów w skali europejskiej, jednakże z zastrzeżeniem jednolitości. Nie zaproponowano żadnych rozwiązań w tej kwestii z powodu trudności w osiągnięciu jednogłośności w Radzie dla takiej propozycji. Brak propozycji jest prawdopodobnie rozwiązaniem realistycznym, niemniej jednak jest zarazem przejawem braku stanowczości Komisji, która mogłaby zaproponować wypracowanie otwartej metody koordynacji. |
| --- | --- |

6.2.5

W dokumencie zaproponowano jako przedmiot rozważań wprowadzenie instrumentów finansowych na rzecz wspierania skutecznej gospodarki odpadami, ich recyklingiem i wykorzystaniem. Można rzeczywiście skutecznie wspierać wprowadzanie takich instrumentów w skali europejskiej, jednakże z zastrzeżeniem jednolitości. Nie zaproponowano żadnych rozwiązań w tej kwestii z powodu trudności w osiągnięciu jednogłośności w Radzie dla takiej propozycji. Brak propozycji jest prawdopodobnie rozwiązaniem realistycznym, niemniej jednak jest zarazem przejawem braku stanowczości Komisji, która mogłaby zaproponować wypracowanie otwartej metody koordynacji.

6.3   Odpady niebezpieczne

| 6.3.1 | W ujęciu ogólnym kwestia połączenia/uchylenia została przedstawiona w uwagach ogólnych powyżej. |
| --- | --- |

6.3.1

W ujęciu ogólnym kwestia połączenia/uchylenia została przedstawiona w uwagach ogólnych powyżej.

| 6.3.2 | Ciekawe jest, że w artykule dotyczącym rozdzielania odpadów poruszona została jedynie kwestia mieszania. |
| --- | --- |

6.3.2

Ciekawe jest, że w artykule dotyczącym rozdzielania odpadów poruszona została jedynie kwestia mieszania.

| 6.3.3 | Takie odpady, bardziej niż jakiekolwiek inne, powinny być monitorowane za pomocą skutecznych przepisów i procedur identyfikacji. Przepisy powinny wyraźnie uniemożliwiać przedostanie się takich odpadów do środowiska naturalnego. Ponadto należy dopilnować, aby połączenie/uchylenie dyrektywy w sprawie odpadów niebezpiecznych nie obniżyło poziomu ochrony zdrowia publicznego. Należałoby co najmniej wyraźnie powiedzieć, że zgodnie z definicją wszelkie „mieszanie odpadów niebezpiecznych” będzie uznawane za niebezpieczne, z wyjątkiem sytuacji, w których rezultatem będzie rzeczywista detoksykacja chemiczna. Wszelkie formy rozcieńczania odpadów muszą być uznane za bezprawne. |
| --- | --- |

6.3.3

Takie odpady, bardziej niż jakiekolwiek inne, powinny być monitorowane za pomocą skutecznych przepisów i procedur identyfikacji. Przepisy powinny wyraźnie uniemożliwiać przedostanie się takich odpadów do środowiska naturalnego. Ponadto należy dopilnować, aby połączenie/uchylenie dyrektywy w sprawie odpadów niebezpiecznych nie obniżyło poziomu ochrony zdrowia publicznego. Należałoby co najmniej wyraźnie powiedzieć, że zgodnie z definicją wszelkie „mieszanie odpadów niebezpiecznych” będzie uznawane za niebezpieczne, z wyjątkiem sytuacji, w których rezultatem będzie rzeczywista detoksykacja chemiczna. Wszelkie formy rozcieńczania odpadów muszą być uznane za bezprawne.

6.4   Sieć instalacji do unieszkodliwiania odpadów

| 6.4.1 | Tekst proponuje, aby państwa członkowskie skoordynowały działania na rzecz utworzenia sieci instalacji do unieszkodliwiania odpadów. Jak można domagać się inwestycji w tej dziedzinie, jeżeli państwa członkowskie nie mogą wprowadzić narzędzi niezbędnych do utrzymania funkcjonowania instalacji? W rzeczywistości przedsiębiorcy mogliby „wywozić” odpady do celów odzyskiwania w innym kraju. Przepisy w tej dziedzinie powinny być szczególnie precyzyjne. Nie mogą one wprowadzać odwrotnych skutków. |
| --- | --- |

6.4.1

Tekst proponuje, aby państwa członkowskie skoordynowały działania na rzecz utworzenia sieci instalacji do unieszkodliwiania odpadów. Jak można domagać się inwestycji w tej dziedzinie, jeżeli państwa członkowskie nie mogą wprowadzić narzędzi niezbędnych do utrzymania funkcjonowania instalacji? W rzeczywistości przedsiębiorcy mogliby „wywozić” odpady do celów odzyskiwania w innym kraju. Przepisy w tej dziedzinie powinny być szczególnie precyzyjne. Nie mogą one wprowadzać odwrotnych skutków.

| 6.4.2 | Zasada bliskości musi zostać przeanalizowana i wytłumaczona w świetle zasady samowystarczalności. W rzeczywistości obydwie zasady są nierozdzielne, jeżeli chodzi o zrównoważoną gospodarkę odpadami. |
| --- | --- |

6.4.2

Zasada bliskości musi zostać przeanalizowana i wytłumaczona w świetle zasady samowystarczalności. W rzeczywistości obydwie zasady są nierozdzielne, jeżeli chodzi o zrównoważoną gospodarkę odpadami.

6.5   Zapobieganie

| 6.5.1 | Dyrektywa nie nakłada na państwa członkowskie żadnego obowiązku w aspekcie społecznym zapobiegania. Zakładałby on uwzględnienie ewentualnego oddziaływania na warunki pracy i zdrowia pracowników i przeprowadzenie rzeczywistych kampanii informacyjnych. Zapobieganie to także sprawa obywateli. Byłoby również pożądane, by posunęła się dyskusja na temat dwóch osi problemu: jakościowej i ilościowej, gdyż w gospodarce kwestie jakościowe, z pewnością mniej podległe dogmatyzmowi niż ilościowe, są generatorem postępu i wydajności. |
| --- | --- |

6.5.1

Dyrektywa nie nakłada na państwa członkowskie żadnego obowiązku w aspekcie społecznym zapobiegania. Zakładałby on uwzględnienie ewentualnego oddziaływania na warunki pracy i zdrowia pracowników i przeprowadzenie rzeczywistych kampanii informacyjnych. Zapobieganie to także sprawa obywateli. Byłoby również pożądane, by posunęła się dyskusja na temat dwóch osi problemu: jakościowej i ilościowej, gdyż w gospodarce kwestie jakościowe, z pewnością mniej podległe dogmatyzmowi niż ilościowe, są generatorem postępu i wydajności.

6.6   załączniki

| 6.6.1 | Wprowadzono niewiele zmian, z wyjątkiem wydajności energetycznej spalarni odpadów komunalnych. Co ciekawe, nie ma żadnych informacji na temat obowiązku „wspólnych spalarni”. Co więcej, spalanie odpadów komunalnych można uznać za odzyskiwanie tylko w wypadku, gdy osiąga ono wysoki poziom wydajności energetycznej. W istocie, jeżeli niektóre odpady nie mogą zostać odzyskane, należy unikać tego, by prymitywne spalarnie odpadów o niskim poziomie efektywności w zakresie odzyskiwania użytecznej energii korzystały z przepisów dotyczących odzyskiwania. Spalanie stałoby się wtedy wygodnym rozwiązaniem i mogłoby doprowadzić do eksportu odpadów, którego należy przecież unikać. |
| --- | --- |

6.6.1

Wprowadzono niewiele zmian, z wyjątkiem wydajności energetycznej spalarni odpadów komunalnych. Co ciekawe, nie ma żadnych informacji na temat obowiązku „wspólnych spalarni”. Co więcej, spalanie odpadów komunalnych można uznać za odzyskiwanie tylko w wypadku, gdy osiąga ono wysoki poziom wydajności energetycznej. W istocie, jeżeli niektóre odpady nie mogą zostać odzyskane, należy unikać tego, by prymitywne spalarnie odpadów o niskim poziomie efektywności w zakresie odzyskiwania użytecznej energii korzystały z przepisów dotyczących odzyskiwania. Spalanie stałoby się wtedy wygodnym rozwiązaniem i mogłoby doprowadzić do eksportu odpadów, którego należy przecież unikać.

Bruksela, 5 lipca 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  COM(2005) 666 końcowy.

1

(2)  COM(2005) 667 końcowy.

2

(3)  COM(2003) 301 końcowy.

3

(4)  Dyrektywa Rady 91/156/EWG z 18 marca 1991 r. zmieniająca dyrektywę 75/442/EWG w sprawie odpadów.

4

(5)  Rozporządzenie Rady (EWG) nr 259/93 z 1 lutego 1993 r. w sprawie nadzoru i kontroli przesyłania odpadów w obrębie, do Wspólnoty Europejskiej i poza jej obszar.

5

---

| 16.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 309/60 |
| --- | --- | --- | --- |

16.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 309/60

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego – Plan działania 2006-2008 w sprawie uproszczenia i udoskonalenia Wspólnej Polityki Rybołówstwa

COM(2005) 647 wersja ostateczna

(2006/C 309/13)

Dnia 23 stycznia 2006 r. Komisja Europejska, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.

Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię w dniu 24 maja 2006 r. Sprawozdawcą był Gabriel SARRÓ IPARRAGUIRRE.

Na 428. sesji plenarnej w dniach 5-6 lipca 2006 r. (posiedzenie z dnia 5 lipca 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 164 głosami za — 1 osoba wstrzymała się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | EKES popiera proces uproszczenia prawodawstwa wspólnotowego, co wyraził już niejednokrotnie w poprzednich opiniach kierowanych do Komisji, oraz wyraża zadowolenie z opublikowania Planu działania 2006–2008 w sprawie uproszczenia i udoskonalenia Wspólnej Polityki Rybołówstwa. Niniejsza opinia ma stanowić przyczynek do tych nadzwyczaj istotnych prac Komisji, które mają ogromne znaczenie dla udoskonalenia prawodawstwa wspólnotowego w dziedzinie rybołówstwa. |
| --- | --- |

1.1

EKES popiera proces uproszczenia prawodawstwa wspólnotowego, co wyraził już niejednokrotnie w poprzednich opiniach kierowanych do Komisji, oraz wyraża zadowolenie z opublikowania Planu działania 2006–2008 w sprawie uproszczenia i udoskonalenia Wspólnej Polityki Rybołówstwa. Niniejsza opinia ma stanowić przyczynek do tych nadzwyczaj istotnych prac Komisji, które mają ogromne znaczenie dla udoskonalenia prawodawstwa wspólnotowego w dziedzinie rybołówstwa.

| 1.2 | Komitet jest zdania, że aby proces upraszczania mógł się zakończyć sukcesem, konieczne jest nawiązanie ścisłej współpracy z sektorem rybołówstwa, za pośrednictwem organów doradczych Komisji, tj. regionalnych komitetów doradczych (RKD), Komitetu Doradczego ds. Rybołówstwa i Akwakultury UE (KDRA) oraz Komitetu Dialogu Społecznego Branży Rybołówstwa. |
| --- | --- |

1.2

Komitet jest zdania, że aby proces upraszczania mógł się zakończyć sukcesem, konieczne jest nawiązanie ścisłej współpracy z sektorem rybołówstwa, za pośrednictwem organów doradczych Komisji, tj. regionalnych komitetów doradczych (RKD), Komitetu Doradczego ds. Rybołówstwa i Akwakultury UE (KDRA) oraz Komitetu Dialogu Społecznego Branży Rybołówstwa.

| 1.3 | EKES uważa, że pierwszym zadaniem, które Komisja musi zrealizować, jest konsolidacja obowiązującego prawodawstwa. Następnie Komisja powinna starać się osiągnąć przedstawione w komunikacie cele, które Komitet w pełni popiera. Przedstawiają się one następująco:






  a) | zwiększyć przejrzystość obowiązujących aktów, dokonując ich uproszczenia i czyniąc je bardziej przystępnymi; |
| --- | --- | --- |

1.3

EKES uważa, że pierwszym zadaniem, które Komisja musi zrealizować, jest konsolidacja obowiązującego prawodawstwa. Następnie Komisja powinna starać się osiągnąć przedstawione w komunikacie cele, które Komitet w pełni popiera. Przedstawiają się one następująco:

a)

zwiększyć przejrzystość obowiązujących aktów, dokonując ich uproszczenia i czyniąc je bardziej przystępnymi;

| b) | ograniczyć obciążenia i koszty administracyjne administracji publicznej; |
| --- | --- |

b)

ograniczyć obciążenia i koszty administracyjne administracji publicznej;

| c) | ograniczyć koszty administracyjne i inne obowiązki rybaków. |
| --- | --- |

c)

ograniczyć koszty administracyjne i inne obowiązki rybaków.

| 1.4 | EKES uważa za słuszny wybór dwóch dziedzin i aktów prawnych, których głównie dotyczy plan działania, tj.: ochrony zasobów i zarządzania zasobami połowowymi oraz kontroli działalności połowowej. Na późniejszym etapie Komisja powinna kontynuować proces upraszczania i udoskonalania pozostałych elementów WPRyb. |
| --- | --- |

1.4

EKES uważa za słuszny wybór dwóch dziedzin i aktów prawnych, których głównie dotyczy plan działania, tj.: ochrony zasobów i zarządzania zasobami połowowymi oraz kontroli działalności połowowej. Na późniejszym etapie Komisja powinna kontynuować proces upraszczania i udoskonalania pozostałych elementów WPRyb.

| 1.5 | EKES uważa za właściwe środki upraszczające przedstawione w arkuszu 1, dotyczące TAC, kwot i nakładu połowowego, gdzie odmiennie potraktowano różne aspekty polityki ochrony zasobów, przygotowywanie regulacji w oparciu o jednorodne grupy oraz wdrażanie na podstawie wieloletnich planów zarządzania. Jednakże uważa, że okres czasu między wejściem w życie opinii naukowych a datą grudniowego szczytu Rady Europejskiej, podczas którego ustalone zostaną zarówno ogólne dopuszczalne połowy (TAC), kwoty, jak i pozostałe istotne środki zarządzania, jest znacznie ograniczony i niewystarczający dla przeprowadzenia wszystkich koniecznych konsultacji i uzgodnień. Dlatego też Komitet domaga się zwiększenia odstępu czasu między publikacją opinii a ostatecznym podjęciem decyzji. |
| --- | --- |

1.5

EKES uważa za właściwe środki upraszczające przedstawione w arkuszu 1, dotyczące TAC, kwot i nakładu połowowego, gdzie odmiennie potraktowano różne aspekty polityki ochrony zasobów, przygotowywanie regulacji w oparciu o jednorodne grupy oraz wdrażanie na podstawie wieloletnich planów zarządzania. Jednakże uważa, że okres czasu między wejściem w życie opinii naukowych a datą grudniowego szczytu Rady Europejskiej, podczas którego ustalone zostaną zarówno ogólne dopuszczalne połowy (TAC), kwoty, jak i pozostałe istotne środki zarządzania, jest znacznie ograniczony i niewystarczający dla przeprowadzenia wszystkich koniecznych konsultacji i uzgodnień. Dlatego też Komitet domaga się zwiększenia odstępu czasu między publikacją opinii a ostatecznym podjęciem decyzji.

| 1.6 | Odnosząc się do przewidzianego w arkuszu 2 uproszczenia środków technicznych, EKES wyraża zaniepokojenie ze względu na możliwe przejęcie przez Komisję kompetencji przysługujących obecnie Radzie. |
| --- | --- |

1.6

Odnosząc się do przewidzianego w arkuszu 2 uproszczenia środków technicznych, EKES wyraża zaniepokojenie ze względu na możliwe przejęcie przez Komisję kompetencji przysługujących obecnie Radzie.

| 1.7 | W związku z przewidzianą w arkuszu 2 możliwością zezwolenia państwom członkowskim na przyjmowanie lokalnych środków technicznych, Komitet jest zdania, że Rada powinna również zatwierdzać wnioski składane przez państwa członkowskie w celu uniknięcia sytuacji nierówności i dyskryminacji pomiędzy rybakami z różnych krajów. |
| --- | --- |

1.7

W związku z przewidzianą w arkuszu 2 możliwością zezwolenia państwom członkowskim na przyjmowanie lokalnych środków technicznych, Komitet jest zdania, że Rada powinna również zatwierdzać wnioski składane przez państwa członkowskie w celu uniknięcia sytuacji nierówności i dyskryminacji pomiędzy rybakami z różnych krajów.

| 1.8 | Komitet zgadza się z Komisją co do rozwiązań zaproponowanych w arkuszach 3, 4 i 5, dotyczących uproszczenia procesu gromadzenia danych i zarządzania nimi, w celu usprawnienia środków kontroli. Przy sporządzaniu przepisów dotyczących kontroli bardzo istotne znaczenie ma koordynacja między Komisją a Europejską Agencją Kontroli Rybołówstwa. Co się tyczy wprowadzenia technologii informatycznych, EKES jest zdania, że należy ustanowić okres przejściowy na ich wdrożenie, niezbędny w celu omówienia procesu z technikami, innymi specjalistami oraz państwami członkowskimi, zapewnienia wszelkich gwarancji poufności handlowej, uzyskania zaufania i poparcia ze strony zainteresowanych stron, przetestowania procesu w praktyce oraz zapewnienia współudziału w dodatkowych kosztach narzuconych przez konieczność użycia nowych materiałów, przyczyniając się w ten sposób do powodzenia reformy uproszczenia WPRyb. |
| --- | --- |

1.8

Komitet zgadza się z Komisją co do rozwiązań zaproponowanych w arkuszach 3, 4 i 5, dotyczących uproszczenia procesu gromadzenia danych i zarządzania nimi, w celu usprawnienia środków kontroli. Przy sporządzaniu przepisów dotyczących kontroli bardzo istotne znaczenie ma koordynacja między Komisją a Europejską Agencją Kontroli Rybołówstwa. Co się tyczy wprowadzenia technologii informatycznych, EKES jest zdania, że należy ustanowić okres przejściowy na ich wdrożenie, niezbędny w celu omówienia procesu z technikami, innymi specjalistami oraz państwami członkowskimi, zapewnienia wszelkich gwarancji poufności handlowej, uzyskania zaufania i poparcia ze strony zainteresowanych stron, przetestowania procesu w praktyce oraz zapewnienia współudziału w dodatkowych kosztach narzuconych przez konieczność użycia nowych materiałów, przyczyniając się w ten sposób do powodzenia reformy uproszczenia WPRyb.

| 1.9 | EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji zawarty w arkuszu 6, gdyż zdaniem Komitetu, konieczne jest usunięcie wszelkich przepisów ustanawiających obowiązek sprawozdań mało przydatnych lub bezużytecznych, jeśli dąży się do ograniczenia obciążeń rybaków i państw członkowskich. |
| --- | --- |

1.9

EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji zawarty w arkuszu 6, gdyż zdaniem Komitetu, konieczne jest usunięcie wszelkich przepisów ustanawiających obowiązek sprawozdań mało przydatnych lub bezużytecznych, jeśli dąży się do ograniczenia obciążeń rybaków i państw członkowskich.

| 1.10 | Komitet uważa środki upraszczające przedstawione w arkuszu 7 za niezbędne oraz wzywa Komisję do rozważenia możliwości opracowania umowy wzorcowej, na podstawie której można by negocjować umowy połowowe ze wszelkimi państwami trzecimi oraz możliwości przyznawania i wydawania zezwoleń połowowych drogą elektroniczną. |
| --- | --- |

1.10

Komitet uważa środki upraszczające przedstawione w arkuszu 7 za niezbędne oraz wzywa Komisję do rozważenia możliwości opracowania umowy wzorcowej, na podstawie której można by negocjować umowy połowowe ze wszelkimi państwami trzecimi oraz możliwości przyznawania i wydawania zezwoleń połowowych drogą elektroniczną.

| 1.11 | EKES uważa, że walka z nielegalnymi, nieraportowanymi i nieuregulowanymi połowami, która jest jednym z celów WPRyb, również zasługuje na uwzględnienie w planie działania w formie celu zmierzającego do jak najprostszego i najskuteczniejszego zwalczania takiego rybołówstwa. EKES sądzi, że procedura taka powinna skupić się na dostępie do rynków konsumenckich, wzmocnieniu władzy właściwego państwa portu oraz zakazaniu przeładunków na pełnym morzu. |
| --- | --- |

1.11

EKES uważa, że walka z nielegalnymi, nieraportowanymi i nieuregulowanymi połowami, która jest jednym z celów WPRyb, również zasługuje na uwzględnienie w planie działania w formie celu zmierzającego do jak najprostszego i najskuteczniejszego zwalczania takiego rybołówstwa. EKES sądzi, że procedura taka powinna skupić się na dostępie do rynków konsumenckich, wzmocnieniu władzy właściwego państwa portu oraz zakazaniu przeładunków na pełnym morzu.

| 1.12 | Na koniec, Komitet uważa, że zakres prac, jakie pociąga za sobą Plan działania 2006-2008, jest bardzo duży; dlatego istnieje możliwość, że nie uda się go wykonać w zaplanowanym terminie trzech lat. Z tego względu Komitet zaleca Komisji przeprowadzenie przeglądu planu przed zakończeniem 2007 r. |
| --- | --- |

1.12

Na koniec, Komitet uważa, że zakres prac, jakie pociąga za sobą Plan działania 2006-2008, jest bardzo duży; dlatego istnieje możliwość, że nie uda się go wykonać w zaplanowanym terminie trzech lat. Z tego względu Komitet zaleca Komisji przeprowadzenie przeglądu planu przed zakończeniem 2007 r.

2.   Uzasadnienie

| 2.1 | Od początku XXI wieku Unia Europejska realizuje ambitną misję udoskonalenia całego swego otoczenia prawnego z zamiarem uczynienia go bardziej efektywnym i przejrzystym. |
| --- | --- |

2.1

Od początku XXI wieku Unia Europejska realizuje ambitną misję udoskonalenia całego swego otoczenia prawnego z zamiarem uczynienia go bardziej efektywnym i przejrzystym.

| 2.2 | Wraz z rozwojem Unii Europejskiej w drugiej połowie ubiegłego stulecia otoczenie to przekształciło się w obszerny zbiór przepisów wspólnotowych składających się na wspólnotowy dorobek prawny (tzw. acquis). |
| --- | --- |

2.2

Wraz z rozwojem Unii Europejskiej w drugiej połowie ubiegłego stulecia otoczenie to przekształciło się w obszerny zbiór przepisów wspólnotowych składających się na wspólnotowy dorobek prawny (tzw. acquis).

| 2.3 | Dorobek ten rozrastał się w miarę przyjmowania nowych przepisów dotyczących różnych polityk wspólnotowych, stanowiąc łącznie otoczenie regulacyjne polityki wspólnotowej. |
| --- | --- |

2.3

Dorobek ten rozrastał się w miarę przyjmowania nowych przepisów dotyczących różnych polityk wspólnotowych, stanowiąc łącznie otoczenie regulacyjne polityki wspólnotowej.

| 2.4 | Obecnie, zgodnie z zaleceniami Rady Europejskiej, Komisja wraz z pozostałymi instytucjami wspólnotowymi realizuje skoordynowane działania na rzecz uproszczenia i udoskonalenia ram regulacyjnych prawodawstwa wspólnotowego. |
| --- | --- |

2.4

Obecnie, zgodnie z zaleceniami Rady Europejskiej, Komisja wraz z pozostałymi instytucjami wspólnotowymi realizuje skoordynowane działania na rzecz uproszczenia i udoskonalenia ram regulacyjnych prawodawstwa wspólnotowego.

| 2.5 | Prace na rzecz uproszczenia i udoskonalenia prawodawstwa UE stanowią integralny element odnowionej strategii lizbońskiej na rzecz wzrostu i zatrudnienia w Europie, dlatego koncentrują się na tych aspektach dorobku prawnego Wspólnoty, które wpływają na konkurencyjność unijnych przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

2.5

Prace na rzecz uproszczenia i udoskonalenia prawodawstwa UE stanowią integralny element odnowionej strategii lizbońskiej na rzecz wzrostu i zatrudnienia w Europie, dlatego koncentrują się na tych aspektach dorobku prawnego Wspólnoty, które wpływają na konkurencyjność unijnych przedsiębiorstw.

| 2.6 | Biorąc pod uwagę, że małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) stanowią 99 % wszystkich przedsiębiorstw w UE oraz że zapewniają one 2/3 wszystkich miejsc pracy, działania na rzecz uproszczenia i udoskonalenia prawodawstwa Unii Europejskiej mają dla nich kluczowe znaczenie, pozwalając ograniczyć obecne obciążenia administracyjno-prawne. |
| --- | --- |

2.6

Biorąc pod uwagę, że małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) stanowią 99 % wszystkich przedsiębiorstw w UE oraz że zapewniają one 2/3 wszystkich miejsc pracy, działania na rzecz uproszczenia i udoskonalenia prawodawstwa Unii Europejskiej mają dla nich kluczowe znaczenie, pozwalając ograniczyć obecne obciążenia administracyjno-prawne.

| 2.7 | W ramach strategii upraszczania i udoskonalania prawodawstwa wspólnotowego Komisja zaplanowała ustanowienie programu stałego, stopniowego upraszczania, obejmującego swym zasięgiem rolnictwo, ochronę środowiska naturalnego, bezpieczeństwo i higienę pracy, rybołówstwo, opodatkowanie, cła, dane statystyczne i prawo pracy. |
| --- | --- |

2.7

W ramach strategii upraszczania i udoskonalania prawodawstwa wspólnotowego Komisja zaplanowała ustanowienie programu stałego, stopniowego upraszczania, obejmującego swym zasięgiem rolnictwo, ochronę środowiska naturalnego, bezpieczeństwo i higienę pracy, rybołówstwo, opodatkowanie, cła, dane statystyczne i prawo pracy.

| 2.8 | Komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego — Plan działania 2006-2008 w sprawie uproszczenia i udoskonalenia Wspólnej Polityki Rybołówstwa, będący przedmiotem niniejszej opinii, proponuje ustanowienie dla sektora rybołówstwa wieloletniego programu stopniowych działań na lata 2006-2008, mającego na celu uproszczenie i udoskonalenie WPRyb. |
| --- | --- |

2.8

Komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego — Plan działania 2006-2008 w sprawie uproszczenia i udoskonalenia Wspólnej Polityki Rybołówstwa, będący przedmiotem niniejszej opinii, proponuje ustanowienie dla sektora rybołówstwa wieloletniego programu stopniowych działań na lata 2006-2008, mającego na celu uproszczenie i udoskonalenie WPRyb.

| 2.9 | EKES, jako instytucjonalny przedstawiciel zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego, który w swoich poprzednich opiniach udzielał już poparcia dla działań Komisji służących uproszczeniu prawodawstwa europejskiego, z zadowoleniem przyjmuje opublikowanie przedmiotowego planu działania. Niniejsza opinia ma stanowić przyczynek do tych nadzwyczaj istotnych prac Komisji oraz zachęcić ją do dalszej realizacji strategii wieloletniej. |
| --- | --- |

2.9

EKES, jako instytucjonalny przedstawiciel zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego, który w swoich poprzednich opiniach udzielał już poparcia dla działań Komisji służących uproszczeniu prawodawstwa europejskiego, z zadowoleniem przyjmuje opublikowanie przedmiotowego planu działania. Niniejsza opinia ma stanowić przyczynek do tych nadzwyczaj istotnych prac Komisji oraz zachęcić ją do dalszej realizacji strategii wieloletniej.

3.   Kontekst

| 3.1 | Podczas obrad w dniach 23-24 marca 2000 r. w Lizbonie Rada Europejska wezwała Komisję do opracowania planu działania „na potrzeby dalszych skoordynowanych działań na rzecz uproszczenia otoczenia regulacyjnego”. Zadanie to zostało następnie potwierdzone na szczytach Rady Europejskiej w Sztokholmie (23-24 marca 2001 r.), w Laeken (8-9 grudnia 2001 r.) oraz w Barcelonie (15-16 marca 2002 r.). |
| --- | --- |

3.1

Podczas obrad w dniach 23-24 marca 2000 r. w Lizbonie Rada Europejska wezwała Komisję do opracowania planu działania „na potrzeby dalszych skoordynowanych działań na rzecz uproszczenia otoczenia regulacyjnego”. Zadanie to zostało następnie potwierdzone na szczytach Rady Europejskiej w Sztokholmie (23-24 marca 2001 r.), w Laeken (8-9 grudnia 2001 r.) oraz w Barcelonie (15-16 marca 2002 r.).

| 3.2 | W odpowiedzi Komisja przedstawiła białą księgę na temat sprawowania rządów w Europie (White Paper on European Governance), przyjętą w lipcu 2001 r. (1), w której zawarto rozdział poświęcony poprawie jakości regulacji. Białą księgę poddano pod szeroko zakrojone konsultacje, które zakończyły się 31 marca 2002 r. |
| --- | --- |

3.2

W odpowiedzi Komisja przedstawiła białą księgę na temat sprawowania rządów w Europie (White Paper on European Governance), przyjętą w lipcu 2001 r. (1), w której zawarto rozdział poświęcony poprawie jakości regulacji. Białą księgę poddano pod szeroko zakrojone konsultacje, które zakończyły się 31 marca 2002 r.

| 3.3 | W opinii poświęconej białej księdze Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny zaznaczył, że „Komitet popiera zawarte w białej księdze propozycje uproszczenia i przyśpieszenia europejskiego procesu legislacyjnego, ponieważ przepisy wspólnotowe są coraz bardziej skomplikowane i niekiedy powiększają jedynie zbiór obowiązujących przepisów krajowych, zamiast faktycznie je upraszczać i ujednolicać” (2). |
| --- | --- |

3.3

W opinii poświęconej białej księdze Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny zaznaczył, że „Komitet popiera zawarte w białej księdze propozycje uproszczenia i przyśpieszenia europejskiego procesu legislacyjnego, ponieważ przepisy wspólnotowe są coraz bardziej skomplikowane i niekiedy powiększają jedynie zbiór obowiązujących przepisów krajowych, zamiast faktycznie je upraszczać i ujednolicać” (2).

| 3.4 | Zgodnie ze strategią przedstawioną w księdze, w czerwcu 2002 r. Komisja opracowała projekt planu działania na rzecz uproszczenia i udoskonalenia otoczenia regulacyjnego, który poddała debacie z udziałem pozostałych instytucji wspólnotowych (3). |
| --- | --- |

3.4

Zgodnie ze strategią przedstawioną w księdze, w czerwcu 2002 r. Komisja opracowała projekt planu działania na rzecz uproszczenia i udoskonalenia otoczenia regulacyjnego, który poddała debacie z udziałem pozostałych instytucji wspólnotowych (3).

| 3.5 | Plan działania zawiera wyraźne wezwanie do zawarcia międzyinstytucjonalnego porozumienia na rzecz poprawy jakości prawodawstwa wspólnotowego, w trakcie realizacji trzech głównych etapów procesu legislacyjnego — przedstawieniu wniosku legislacyjnego przez Komisję, omówieniu go przez Parlament Europejski i Radę oraz wprowadzeniu w życie instrumentu prawnego przez państwa członkowskie. |
| --- | --- |

3.5

Plan działania zawiera wyraźne wezwanie do zawarcia międzyinstytucjonalnego porozumienia na rzecz poprawy jakości prawodawstwa wspólnotowego, w trakcie realizacji trzech głównych etapów procesu legislacyjnego — przedstawieniu wniosku legislacyjnego przez Komisję, omówieniu go przez Parlament Europejski i Radę oraz wprowadzeniu w życie instrumentu prawnego przez państwa członkowskie.

| 3.6 | Rozpoczęty w latach ubiegłych proces uproszczenia unijnego prawodawstwa nabrał tempa od lutego 2003 r., kiedy to Komisja przedstawiła komunikat w sprawie aktualizacji i uproszczenia wspólnotowego dorobku prawnego (Updating and simplifying the Community acquis)
   (4). Przyjmując powyższy komunikat za punkt wyjścia, Komisja uruchomiła szeroko zakrojony program mający doprowadzić do ustalenia, które akty prawne można uprościć, scalić i skodyfikować. Realizacja tego programu nadal trwa. |
| --- | --- |

3.6

Rozpoczęty w latach ubiegłych proces uproszczenia unijnego prawodawstwa nabrał tempa od lutego 2003 r., kiedy to Komisja przedstawiła komunikat w sprawie aktualizacji i uproszczenia wspólnotowego dorobku prawnego (Updating and simplifying the Community acquis)
   (4). Przyjmując powyższy komunikat za punkt wyjścia, Komisja uruchomiła szeroko zakrojony program mający doprowadzić do ustalenia, które akty prawne można uprościć, scalić i skodyfikować. Realizacja tego programu nadal trwa.

| 3.7 | Komunikat Komisji — Poprawa otoczenia regulacyjnego w dziedzinie wzrostu gospodarczego i zatrudnienia w Unii Europejskiej
   (5), opublikowany w marcu 2005 r. nadał nowy impuls realizacji Porozumienia międzyinstytucjonalnego w sprawie lepszego stanowienia prawa, podpisanego w dniu 16 grudnia 2003 r. przez Parlament Europejski, Radę i Komisję. Porozumienie to ma na celu głównie poprawę jakości prawodawstwa wspólnotowego oraz jego transpozycji do prawa krajowego (6). |
| --- | --- |

3.7

Komunikat Komisji — Poprawa otoczenia regulacyjnego w dziedzinie wzrostu gospodarczego i zatrudnienia w Unii Europejskiej
   (5), opublikowany w marcu 2005 r. nadał nowy impuls realizacji Porozumienia międzyinstytucjonalnego w sprawie lepszego stanowienia prawa, podpisanego w dniu 16 grudnia 2003 r. przez Parlament Europejski, Radę i Komisję. Porozumienie to ma na celu głównie poprawę jakości prawodawstwa wspólnotowego oraz jego transpozycji do prawa krajowego (6).

| 3.8 | W ostatnim okresie, w październiku 2005 r., Komisja opublikowała komunikat w sprawie: Realizacja wspólnotowego programu lizbońskiego: Strategia w zakresie uproszczenia otoczenia regulacyjnego
   (7), który doprowadził do uruchomienia planów działania dotyczących różnych polityk wspólnotowych za pomocą kroczących programów uproszczenia. |
| --- | --- |

3.8

W ostatnim okresie, w październiku 2005 r., Komisja opublikowała komunikat w sprawie: Realizacja wspólnotowego programu lizbońskiego: Strategia w zakresie uproszczenia otoczenia regulacyjnego
   (7), który doprowadził do uruchomienia planów działania dotyczących różnych polityk wspólnotowych za pomocą kroczących programów uproszczenia.

| 3.9 | Prowadząc intensywne prace nad ukierunkowaniem procesu uproszczenia i udoskonalenia pełnego zakresu prawodawstwa wspólnotowego i wspólnotowych ram regulacyjnych, Komisja przedłożyła równocześnie komunikat do Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie: Perspektywy uproszczenia i poprawy środowiska regulacyjnego Wspólnej Polityki Rybołówstwa
   (8). |
| --- | --- |

3.9

Prowadząc intensywne prace nad ukierunkowaniem procesu uproszczenia i udoskonalenia pełnego zakresu prawodawstwa wspólnotowego i wspólnotowych ram regulacyjnych, Komisja przedłożyła równocześnie komunikat do Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie: Perspektywy uproszczenia i poprawy środowiska regulacyjnego Wspólnej Polityki Rybołówstwa
   (8).

| 3.10 | To właśnie ten komunikat wraz z nowym, obecnie omawianym komunikatem w sprawie planu działania w latach 2006-2008, stanowią podstawę niniejszej opinii. |
| --- | --- |

3.10

To właśnie ten komunikat wraz z nowym, obecnie omawianym komunikatem w sprawie planu działania w latach 2006-2008, stanowią podstawę niniejszej opinii.

| 3.11 | Mając świadomość tego, jak złożony jest proces upraszczania i udoskonalania całego prawodawstwa wspólnotowego, EKES wzywa Komisję do utrzymania obecnego kierunku działań oraz dążenia do ścisłego przestrzegania terminów realizacji wyznaczonych celów. |
| --- | --- |

3.11

Mając świadomość tego, jak złożony jest proces upraszczania i udoskonalania całego prawodawstwa wspólnotowego, EKES wzywa Komisję do utrzymania obecnego kierunku działań oraz dążenia do ścisłego przestrzegania terminów realizacji wyznaczonych celów.

4.   Uwagi ogólne

4.1   Prawodawstwo wspólnotowe w dziedzinie rybołówstwa w latach 1983-2002

| 4.1.1 | Prawodawstwo wspólnotowe w dziedzinie rybołówstwa zostało zebrane w ramach wspólnej polityki rybołówstwa z 1983 r. Przepisy regulujące tę politykę okazały się nieodpowiednie, gdyż zasady gospodarki rybackiej stworzono poprzez przełożenie wyników badań naukowych na przepisy prawne, przy prawie zupełnym braku konsultacji ze wspólnotowym sektorem rybołówstwa; natomiast w wyniku żmudnej procedury decyzyjnej realizowanej z udziałem Komisji, Rady i Parlamentu powstające prawodawstwo okazało się nadmiernie skomplikowane. |
| --- | --- |

4.1.1

Prawodawstwo wspólnotowe w dziedzinie rybołówstwa zostało zebrane w ramach wspólnej polityki rybołówstwa z 1983 r. Przepisy regulujące tę politykę okazały się nieodpowiednie, gdyż zasady gospodarki rybackiej stworzono poprzez przełożenie wyników badań naukowych na przepisy prawne, przy prawie zupełnym braku konsultacji ze wspólnotowym sektorem rybołówstwa; natomiast w wyniku żmudnej procedury decyzyjnej realizowanej z udziałem Komisji, Rady i Parlamentu powstające prawodawstwo okazało się nadmiernie skomplikowane.

| 4.1.2 | Przy ocenie dawnego i obecnego stanu rzeczy należy mieć na uwadze fakt, że prawodawstwo w tym sektorze obejmuje zróżnicowany zestaw łowisk i dotyczy szeregu dziedzin: struktur, ochrony zasobów i środowiska naturalnego, zasobów zewnętrznych, rynków i kontroli. Różnorodność ta oznacza konieczność przyjmowania licznych lub — w niektórych przypadkach — rozległych rozporządzeń sprawiających trudności interpretacyjne. |
| --- | --- |

4.1.2

Przy ocenie dawnego i obecnego stanu rzeczy należy mieć na uwadze fakt, że prawodawstwo w tym sektorze obejmuje zróżnicowany zestaw łowisk i dotyczy szeregu dziedzin: struktur, ochrony zasobów i środowiska naturalnego, zasobów zewnętrznych, rynków i kontroli. Różnorodność ta oznacza konieczność przyjmowania licznych lub — w niektórych przypadkach — rozległych rozporządzeń sprawiających trudności interpretacyjne.

| 4.1.3 | Ponadto fakt, że Rada dopiero na koniec każdego roku ustala poziom dopuszczalnych połowów (TAC) i kwot na kolejny rok, utrudnia przeprowadzenie niezbędnych konsultacji oraz zachowanie odpowiednich terminów między podjęciem decyzji a wprowadzeniem ich w życie, co z kolei powoduje konieczność wprowadzania wielu zmian do opublikowanych już dokumentów. |
| --- | --- |

4.1.3

Ponadto fakt, że Rada dopiero na koniec każdego roku ustala poziom dopuszczalnych połowów (TAC) i kwot na kolejny rok, utrudnia przeprowadzenie niezbędnych konsultacji oraz zachowanie odpowiednich terminów między podjęciem decyzji a wprowadzeniem ich w życie, co z kolei powoduje konieczność wprowadzania wielu zmian do opublikowanych już dokumentów.

| 4.1.4 | Nieuniknione nagromadzenie zmian do różnych rozporządzeń regulujących WPRyb sprawia, że zwykli obywatele i rybacy mają trudności ze zrozumieniem tekstów przygotowanych przez ekspertów, którzy często sporządzają przepisy prawne w oparciu o skomplikowane opracowania naukowe. |
| --- | --- |

4.1.4

Nieuniknione nagromadzenie zmian do różnych rozporządzeń regulujących WPRyb sprawia, że zwykli obywatele i rybacy mają trudności ze zrozumieniem tekstów przygotowanych przez ekspertów, którzy często sporządzają przepisy prawne w oparciu o skomplikowane opracowania naukowe.

| 4.1.5 | W dodatku końcowe wersje dokumentów, powstałe w wyniku negocjacji między Radą a Parlamentem, są niekiedy jeszcze bardziej skomplikowane niż pierwotne wnioski. |
| --- | --- |

4.1.5

W dodatku końcowe wersje dokumentów, powstałe w wyniku negocjacji między Radą a Parlamentem, są niekiedy jeszcze bardziej skomplikowane niż pierwotne wnioski.

| 4.1.6 | Wreszcie, niektórym przepisom nadano wyższą rangę prawną i polityczną niż było to bezwzględnie koniecznie, co utrudnia ich zmianę i uproszczenie. |
| --- | --- |

4.1.6

Wreszcie, niektórym przepisom nadano wyższą rangę prawną i polityczną niż było to bezwzględnie koniecznie, co utrudnia ich zmianę i uproszczenie.

| 4.1.7 | EKES uznaje, że chociaż przyczyny tych zjawisk nadal występują, Komisja jest ich świadoma i podejmuje niezbędne środki naprawcze, tak jak zrobiła to już w 1992 r. zmieniając WPRyb z 1983 r., czy jak czyni obecnie prezentując plan działania na lata 2006-2008 wynikający z reformy WPRyb z 31 grudnia 2002 r. |
| --- | --- |

4.1.7

EKES uznaje, że chociaż przyczyny tych zjawisk nadal występują, Komisja jest ich świadoma i podejmuje niezbędne środki naprawcze, tak jak zrobiła to już w 1992 r. zmieniając WPRyb z 1983 r., czy jak czyni obecnie prezentując plan działania na lata 2006-2008 wynikający z reformy WPRyb z 31 grudnia 2002 r.

4.2   Obecnie obowiązujące prawodawstwo wspólnotowe w dziedzinie rybołówstwa

| 4.2.1 | Uproszczenie stanowi naturalny element reformy wspólnej polityki rybołówstwa z 31 grudnia 2002 r. (9) Podjęto już szereg działań w tym kierunku — uchylanie aktów prawnych, deklaracje o utracie mocy oraz systematyczny przegląd otoczenia prawnego. |
| --- | --- |

4.2.1

Uproszczenie stanowi naturalny element reformy wspólnej polityki rybołówstwa z 31 grudnia 2002 r. (9) Podjęto już szereg działań w tym kierunku — uchylanie aktów prawnych, deklaracje o utracie mocy oraz systematyczny przegląd otoczenia prawnego.

| 4.2.2 | Wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie ustanowienia nowego Europejskiego Funduszu Rybołówstwa (10), na temat którego Komitet wydał już pozytywną opinię, jest dobrym przykładem rozplanowania inicjatywy w zakresie uproszczenia, polegającej na zastąpieniu lub modyfikacji i ujęciu w jednym rozporządzeniu postanowień czterech rozporządzeń dotyczących wieloletnich programów orientacyjnych oraz Instrumentu Finansowego Orientacji Rybołówstwa (IFOR). |
| --- | --- |

4.2.2

Wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie ustanowienia nowego Europejskiego Funduszu Rybołówstwa (10), na temat którego Komitet wydał już pozytywną opinię, jest dobrym przykładem rozplanowania inicjatywy w zakresie uproszczenia, polegającej na zastąpieniu lub modyfikacji i ujęciu w jednym rozporządzeniu postanowień czterech rozporządzeń dotyczących wieloletnich programów orientacyjnych oraz Instrumentu Finansowego Orientacji Rybołówstwa (IFOR).

| 4.2.3 | W latach 2004-2005 Komisja opracowała szereg aktów prawnych, które mają ułatwić reformę i uproszczenie WPRyb. Należą do nich akty dotyczące:






  — | Europejskiego Funduszu Rybołówstwa, |
| --- | --- | --- |

4.2.3

W latach 2004-2005 Komisja opracowała szereg aktów prawnych, które mają ułatwić reformę i uproszczenie WPRyb. Należą do nich akty dotyczące:

—

Europejskiego Funduszu Rybołówstwa,

| — | Europejskiej Agencji Kontroli Rybołówstwa, |
| --- | --- |

—

Europejskiej Agencji Kontroli Rybołówstwa,

| — | ustanowienia regionalnych komitetów doradczych (RKD), |
| --- | --- |

—

ustanowienia regionalnych komitetów doradczych (RKD),

| — | wspólnotowych środków finansowych na rzecz wdrażania wspólnej polityki rybołówstwa i w obszarze prawa morza. |
| --- | --- |

—

wspólnotowych środków finansowych na rzecz wdrażania wspólnej polityki rybołówstwa i w obszarze prawa morza.

Przeprowadzono również szeroko zakrojone debaty i dyskusje z wieloma podmiotami, których owocem było przedstawienie wspomnianego już komunikatu w sprawie: Perspektywy uproszczenia i poprawy środowiska regulacyjnego Wspólnej Polityki Rybołówstwa.

| 4.2.4 | Komunikat ten wskazuje, że samo ograniczenie liczby rozporządzeń nie wystarczy do udoskonalenia otoczenia regulacyjnego WPRyb, należy bowiem jednocześnie:






  — | zwiększyć przejrzystość obowiązujących aktów, dokonując ich uproszczenia i czyniąc je bardziej przystępnymi, |
| --- | --- | --- |

4.2.4

Komunikat ten wskazuje, że samo ograniczenie liczby rozporządzeń nie wystarczy do udoskonalenia otoczenia regulacyjnego WPRyb, należy bowiem jednocześnie:

—

zwiększyć przejrzystość obowiązujących aktów, dokonując ich uproszczenia i czyniąc je bardziej przystępnymi,

| — | ograniczyć obciążenia i koszty administracyjne administracji publicznej, |
| --- | --- |

—

ograniczyć obciążenia i koszty administracyjne administracji publicznej,

| — | ograniczyć koszty administracyjne i inne obowiązki dla rybaków. |
| --- | --- |

—

ograniczyć koszty administracyjne i inne obowiązki dla rybaków.

| 4.2.5 | EKES jest zdania, że podejmując działania na rzecz większej przejrzystości aktów, należy w szczególności dążyć do ich scalenia. Konieczność stałego sięgania do innych przepisów z poprzednich lat bardzo utrudnia zrozumienie tych dokumentów. |
| --- | --- |

4.2.5

EKES jest zdania, że podejmując działania na rzecz większej przejrzystości aktów, należy w szczególności dążyć do ich scalenia. Konieczność stałego sięgania do innych przepisów z poprzednich lat bardzo utrudnia zrozumienie tych dokumentów.

| 4.2.6 | We wspomnianym komunikacie podkreślono fakt, że niektóre aspekty wspólnej polityki rybołówstwa są szczególnie trudne w realizacji: przykładem jest kontrola działalności połowowej, ze względu na różnice w zakresie wdrażania przepisów występujące między państwami członkowskimi czy środki na rzecz ochrony zasobów, ze względu na konieczność łącznego wdrażania zróżnicowanych instrumentów zarządzania. |
| --- | --- |

4.2.6

We wspomnianym komunikacie podkreślono fakt, że niektóre aspekty wspólnej polityki rybołówstwa są szczególnie trudne w realizacji: przykładem jest kontrola działalności połowowej, ze względu na różnice w zakresie wdrażania przepisów występujące między państwami członkowskimi czy środki na rzecz ochrony zasobów, ze względu na konieczność łącznego wdrażania zróżnicowanych instrumentów zarządzania.

| 4.2.7 | Z ogólnej analizy wynika, że choć niewątpliwie zarządzanie rybołówstwem na szczeblu wspólnotowym jest procesem złożonym, należy uznać, że obecnie obowiązujące prawodawstwo stopniowo doszło do stadium nadmiernego skomplikowania. |
| --- | --- |

4.2.7

Z ogólnej analizy wynika, że choć niewątpliwie zarządzanie rybołówstwem na szczeblu wspólnotowym jest procesem złożonym, należy uznać, że obecnie obowiązujące prawodawstwo stopniowo doszło do stadium nadmiernego skomplikowania.

| 4.2.8 | Zdaniem Komitetu, Komisja powinna zająć się udoskonaleniem i uproszczeniem prawodawstwa w dziedzinie WPRyb kładąc szczególny nacisk na kontrolę działalności połowowej oraz środki ochrony zasobów. W związku z tym należy także zintensyfikować działania niedawno utworzonej Europejskiej Agencji Kontroli Rybołówstwa. |
| --- | --- |

4.2.8

Zdaniem Komitetu, Komisja powinna zająć się udoskonaleniem i uproszczeniem prawodawstwa w dziedzinie WPRyb kładąc szczególny nacisk na kontrolę działalności połowowej oraz środki ochrony zasobów. W związku z tym należy także zintensyfikować działania niedawno utworzonej Europejskiej Agencji Kontroli Rybołówstwa.

4.3   Plan działania 2006-2008 w sprawie uproszczenia i udoskonalenia wspólnej polityki rybołówstwa

| 4.3.1 | Na podstawie wszystkich prac przeprowadzonych w oparciu o ww. komunikaty, Rada wezwała Komisję do opracowania wieloletniego planu działania spełniającego wszystkie wymogi niezbędne do uproszczenia i udoskonalenia WPRyb. W odpowiedzi, w grudniu 2005 r. Komisja opublikowała komunikat Plan działania 2006-2008 w sprawie uproszczenia i udoskonalenia Wspólnej Polityki Rybołówstwa
   (11). |
| --- | --- |

4.3.1

Na podstawie wszystkich prac przeprowadzonych w oparciu o ww. komunikaty, Rada wezwała Komisję do opracowania wieloletniego planu działania spełniającego wszystkie wymogi niezbędne do uproszczenia i udoskonalenia WPRyb. W odpowiedzi, w grudniu 2005 r. Komisja opublikowała komunikat Plan działania 2006-2008 w sprawie uproszczenia i udoskonalenia Wspólnej Polityki Rybołówstwa
   (11).

| 4.3.2 | Przedstawiony przez Komisję plan działania na lata 2006-2008 zawiera:






  — | metodologię uproszczenia i udoskonalenia WPRyb, |
| --- | --- | --- |

4.3.2

Przedstawiony przez Komisję plan działania na lata 2006-2008 zawiera:

—

metodologię uproszczenia i udoskonalenia WPRyb,

| — | wskazanie tych inicjatyw, które powinny zostać uproszczone i udoskonalone w pierwszej kolejności. |
| --- | --- |

—

wskazanie tych inicjatyw, które powinny zostać uproszczone i udoskonalone w pierwszej kolejności.

| 4.3.3 | Konstrukcja planu działania jest prosta — przedstawiono ogólny obraz dziedzin (kontrola, nakład połowowy, finansowanie itd.), w których należy podjąć działania na rzecz uproszczenia i udoskonalenia aktów prawnych. W przypadku każdej dziedziny przedstawiono rozwiązania, jakie należy zastosować w procesie uproszczenia oraz odpowiednie terminy w ramach okresu 2006-2008. Co więcej, dokonano podziału aktów prawnych w tych dziedzinach na trzy kategorie:






  — | akty prawne, których przegląd już się rozpoczął, |
| --- | --- | --- |

4.3.3

Konstrukcja planu działania jest prosta — przedstawiono ogólny obraz dziedzin (kontrola, nakład połowowy, finansowanie itd.), w których należy podjąć działania na rzecz uproszczenia i udoskonalenia aktów prawnych. W przypadku każdej dziedziny przedstawiono rozwiązania, jakie należy zastosować w procesie uproszczenia oraz odpowiednie terminy w ramach okresu 2006-2008. Co więcej, dokonano podziału aktów prawnych w tych dziedzinach na trzy kategorie:

—

akty prawne, których przegląd już się rozpoczął,

| — | nowe akty prawne, które mają być sporządzone w najbliższych latach, |
| --- | --- |

—

nowe akty prawne, które mają być sporządzone w najbliższych latach,

| — | obecnie obowiązujące akty prawne, które powinny zostać uproszczone w pierwszej kolejności. |
| --- | --- |

—

obecnie obowiązujące akty prawne, które powinny zostać uproszczone w pierwszej kolejności.

| 4.3.4 | Początkowa faza planu uproszczenia WPRyb w latach 2006-2008 koncentruje się właśnie na obecnie obowiązujących aktach prawnych. Wszystkie one dotyczą środków zarządzania działalnością połowową oraz jej kontroli. |
| --- | --- |

4.3.4

Początkowa faza planu uproszczenia WPRyb w latach 2006-2008 koncentruje się właśnie na obecnie obowiązujących aktach prawnych. Wszystkie one dotyczą środków zarządzania działalnością połowową oraz jej kontroli.

| 4.3.5 | EKES popiera wybór tych priorytetowych obszarów działania w ramach planu, ponieważ to właśnie one odpowiadają w dużym stopniu za poziom złożoności obowiązującego prawodawstwa. Na późniejszym etapie Komisja powinna kontynuować proces upraszczania i udoskonalania pozostałych elementów WPRyb. |
| --- | --- |

4.3.5

EKES popiera wybór tych priorytetowych obszarów działania w ramach planu, ponieważ to właśnie one odpowiadają w dużym stopniu za poziom złożoności obowiązującego prawodawstwa. Na późniejszym etapie Komisja powinna kontynuować proces upraszczania i udoskonalania pozostałych elementów WPRyb.

| 4.3.6 | Akty prawne, których przegląd już rozpoczęto i wobec których zastosowano zasady uproszczenia, będą w dalszym ciągu poddawane zmianom zgodnie z planem udoskonalania prawodawstwa. Przykładem jest rozporządzenie w sprawie Europejskiego Funduszu Rybołówstwa oraz rozporządzenie ustanawiające przepisy ogólne dotyczące zezwolenia na połowy na wodach państwa trzeciego w ramach umowy w dziedzinie rybołówstwa. Oba instrumenty prawne zostały już poddane przez Komisję uproszczeniu i uzyskały pozytywną ocenę w opiniach Komitetu. |
| --- | --- |

4.3.6

Akty prawne, których przegląd już rozpoczęto i wobec których zastosowano zasady uproszczenia, będą w dalszym ciągu poddawane zmianom zgodnie z planem udoskonalania prawodawstwa. Przykładem jest rozporządzenie w sprawie Europejskiego Funduszu Rybołówstwa oraz rozporządzenie ustanawiające przepisy ogólne dotyczące zezwolenia na połowy na wodach państwa trzeciego w ramach umowy w dziedzinie rybołówstwa. Oba instrumenty prawne zostały już poddane przez Komisję uproszczeniu i uzyskały pozytywną ocenę w opiniach Komitetu.

| 4.3.7 | Plan działania przewiduje, że w nowych aktach prawnych, które zostaną opracowane w nadchodzących latach, systematycznie realizowane będą ustalone cele dotyczące uproszczenia. |
| --- | --- |

4.3.7

Plan działania przewiduje, że w nowych aktach prawnych, które zostaną opracowane w nadchodzących latach, systematycznie realizowane będą ustalone cele dotyczące uproszczenia.

| 4.3.8 | EKES popiera ogólną strategię przyjętą w planie działania na lata 2006-2008, uważając ją za odpowiednią. Jednakże realizacja planu w wyznaczonych terminach i zgodnie z dołączonym doń załącznikiem będzie wymagać znacznych wysiłków na rzecz uproszczenia. Zasadnicze znaczenie ma połączenie działań i strategii państw członkowskich, Parlamentu Europejskiego, i sektora rybołówstwa, działającego za pośrednictwem swoich Regionalnych Komitetów Doradczych, a także Komitetu Doradczego ds. Rybołówstwa i Akwakultury (KDRA) i Komitetu Dialogu Społecznego Branży Rybołówstwa. |
| --- | --- |

4.3.8

EKES popiera ogólną strategię przyjętą w planie działania na lata 2006-2008, uważając ją za odpowiednią. Jednakże realizacja planu w wyznaczonych terminach i zgodnie z dołączonym doń załącznikiem będzie wymagać znacznych wysiłków na rzecz uproszczenia. Zasadnicze znaczenie ma połączenie działań i strategii państw członkowskich, Parlamentu Europejskiego, i sektora rybołówstwa, działającego za pośrednictwem swoich Regionalnych Komitetów Doradczych, a także Komitetu Doradczego ds. Rybołówstwa i Akwakultury (KDRA) i Komitetu Dialogu Społecznego Branży Rybołówstwa.

| 4.3.9 | Realizacja planu działania koncentruje się w pierwszej kolejności na następujących dziedzinach i aktach prawnych:
  ochrona zasobów rybnych:






  — | TAC/kwoty, nakład połowowy, |
| --- | --- | --- |

4.3.9

Realizacja planu działania koncentruje się w pierwszej kolejności na następujących dziedzinach i aktach prawnych:

ochrona zasobów rybnych:

—

TAC/kwoty, nakład połowowy,

| — | środki techniczne na rzecz ochrony niedojrzałych organizmów morskich, |
| --- | --- |

—

środki techniczne na rzecz ochrony niedojrzałych organizmów morskich,

| — | gromadzenie i zarządzanie danymi dla WPRyb; |
| --- | --- |

—

gromadzenie i zarządzanie danymi dla WPRyb;

kontrolowanie działalności połowowej:

| — | kontrola — ogół aktów prawnych, |
| --- | --- |

—

kontrola — ogół aktów prawnych,

| — | kontrola — informatyzacja, |
| --- | --- |

—

kontrola — informatyzacja,

| — | obowiązki sprawozdawcze, |
| --- | --- |

—

obowiązki sprawozdawcze,

| — | zezwolenia na połowy poza wodami wspólnotowymi. |
| --- | --- |

—

zezwolenia na połowy poza wodami wspólnotowymi.

| 4.3.10 | Każdy z powyższych siedmiu instrumentów prawnych został szczegółowo przedstawiony w załączniku do planu działania w formie arkusza, w którym określono planowane środki upraszczające na rzecz udoskonalenia obowiązujących ram regulacyjnych oraz stworzenia właściwego otoczenia administracyjnego. W przypadku każdego środka przedstawiono przewidywany program działań, z określeniem różnych podmiotów biorących udział w realizacji danego środka oraz wykazem instrumentów prawnych podlegających uproszczeniu wraz z dokumentami pomocniczymi niezbędnymi do przeprowadzenia uproszczenia. |
| --- | --- |

4.3.10

Każdy z powyższych siedmiu instrumentów prawnych został szczegółowo przedstawiony w załączniku do planu działania w formie arkusza, w którym określono planowane środki upraszczające na rzecz udoskonalenia obowiązujących ram regulacyjnych oraz stworzenia właściwego otoczenia administracyjnego. W przypadku każdego środka przedstawiono przewidywany program działań, z określeniem różnych podmiotów biorących udział w realizacji danego środka oraz wykazem instrumentów prawnych podlegających uproszczeniu wraz z dokumentami pomocniczymi niezbędnymi do przeprowadzenia uproszczenia.

| 4.3.11 | Po szczegółowym zapoznaniu się z tymi siedmioma arkuszami, Komitet pragnie zapewnić Komisję, że uważa wybraną przez nią metodę reformy i uproszczenia za właściwą, jak również, że pod warunkiem realizacji wszystkich działań określonych w każdym z tych arkuszy w wyznaczonych terminach, plan działania na lata 2006-2008 doprowadzi do bardzo istotnego udoskonalenia wspólnotowego prawodawstwa w dziedzinie rybołówstwa. |
| --- | --- |

4.3.11

Po szczegółowym zapoznaniu się z tymi siedmioma arkuszami, Komitet pragnie zapewnić Komisję, że uważa wybraną przez nią metodę reformy i uproszczenia za właściwą, jak również, że pod warunkiem realizacji wszystkich działań określonych w każdym z tych arkuszy w wyznaczonych terminach, plan działania na lata 2006-2008 doprowadzi do bardzo istotnego udoskonalenia wspólnotowego prawodawstwa w dziedzinie rybołówstwa.

| 4.3.12 | W arkuszu 1 plan działania przewiduje środki upraszczające dotyczące TAC/kwot i nakładu połowowego. Zasadniczo ich przedmiotem są coroczne rozporządzenia Rady, w których ustanawiane są wielkości dopuszczalnych połowów na kolejny rok. Reforma ma na celu zmianę struktury przepisów ustanawiających warunki eksploatacji zasobów połowowych, ukierunkowanie decyzji na jednorodne grupy oraz sporządzanie wieloletnich planów zarządzania. |
| --- | --- |

4.3.12

W arkuszu 1 plan działania przewiduje środki upraszczające dotyczące TAC/kwot i nakładu połowowego. Zasadniczo ich przedmiotem są coroczne rozporządzenia Rady, w których ustanawiane są wielkości dopuszczalnych połowów na kolejny rok. Reforma ma na celu zmianę struktury przepisów ustanawiających warunki eksploatacji zasobów połowowych, ukierunkowanie decyzji na jednorodne grupy oraz sporządzanie wieloletnich planów zarządzania.

| 4.3.13 | EKES uważa środki upraszczające przedstawione w arkuszu 1 za właściwe, przy czym zasadnicze znaczenie ma odmienne traktowanie różnych aspektów polityki ochrony zasobów, przygotowywanie regulacji w oparciu o jednorodne grupy oraz wdrażanie na podstawie wieloletnich planów zarządzania. |
| --- | --- |

4.3.13

EKES uważa środki upraszczające przedstawione w arkuszu 1 za właściwe, przy czym zasadnicze znaczenie ma odmienne traktowanie różnych aspektów polityki ochrony zasobów, przygotowywanie regulacji w oparciu o jednorodne grupy oraz wdrażanie na podstawie wieloletnich planów zarządzania.

| 4.3.13.1 | Jednakże Komitet jest zdania, że niewystarczający okres czasu między wejściem w życie opinii naukowych a datą grudniowego szczytu Rady Europejskiej, podczas którego ustalone zostaną zarówno ogólne dopuszczalne połowy (TAC), kwoty, jak i pozostałe istotne środki zarządzania, takie jak ograniczenie nakładów połowowych, stanowi przeszkodę w przeprowadzeniu wszystkich niezbędnych konsultacji i uzgodnień. Przepisy powstałe w wyniku tego pospiesznego a złożonego procesu decyzyjnego mogą zawierać niedociągnięcia techniczne czy prawne, które wymagać będą modyfikacji, komplikując w ten sposób same przepisy oraz ich wdrażanie. Niedostateczne konsultacje ze specjalistami i pozostałymi zainteresowanymi stronami wpływają w wysokim stopniu niekorzystnie na zrozumienie, akceptację i wdrożenie tych przepisów, a tym samym na ich skuteczność. |
| --- | --- |

4.3.13.1

Jednakże Komitet jest zdania, że niewystarczający okres czasu między wejściem w życie opinii naukowych a datą grudniowego szczytu Rady Europejskiej, podczas którego ustalone zostaną zarówno ogólne dopuszczalne połowy (TAC), kwoty, jak i pozostałe istotne środki zarządzania, takie jak ograniczenie nakładów połowowych, stanowi przeszkodę w przeprowadzeniu wszystkich niezbędnych konsultacji i uzgodnień. Przepisy powstałe w wyniku tego pospiesznego a złożonego procesu decyzyjnego mogą zawierać niedociągnięcia techniczne czy prawne, które wymagać będą modyfikacji, komplikując w ten sposób same przepisy oraz ich wdrażanie. Niedostateczne konsultacje ze specjalistami i pozostałymi zainteresowanymi stronami wpływają w wysokim stopniu niekorzystnie na zrozumienie, akceptację i wdrożenie tych przepisów, a tym samym na ich skuteczność.

| 4.3.13.2 | EKES jest również zdania, że proces decyzyjny w ramach zarządzania w przypadku regionalnych organizacji rybołówstwa również charakteryzuje się niewystarczającym odstępem czasu pomiędzy zaprezentowaniem opinii naukowych a datą spotkania organu decyzyjnego. Powoduje to skutki podobne do tych wymienionych w poprzednim punkcie. |
| --- | --- |

4.3.13.2

EKES jest również zdania, że proces decyzyjny w ramach zarządzania w przypadku regionalnych organizacji rybołówstwa również charakteryzuje się niewystarczającym odstępem czasu pomiędzy zaprezentowaniem opinii naukowych a datą spotkania organu decyzyjnego. Powoduje to skutki podobne do tych wymienionych w poprzednim punkcie.

| 4.3.13.3 | Co się tyczy zaproponowanego przez Komisję podejścia ukierunkowanego na jednorodne grupy, EKES uważa je za słuszne, zwłaszcza jeśli oznacza ono, jak ma nadzieję Komitet, ukierunkowanie na jednorodne rybołówstwo oraz dwustopniowe przepisy — horyzontalne rozporządzenie ramowe i rozporządzenie wykonawcze dla każdego łowiska. |
| --- | --- |

4.3.13.3

Co się tyczy zaproponowanego przez Komisję podejścia ukierunkowanego na jednorodne grupy, EKES uważa je za słuszne, zwłaszcza jeśli oznacza ono, jak ma nadzieję Komitet, ukierunkowanie na jednorodne rybołówstwo oraz dwustopniowe przepisy — horyzontalne rozporządzenie ramowe i rozporządzenie wykonawcze dla każdego łowiska.

| 4.3.13.4 | Z drugiej strony, zdaniem Komitetu, doświadczenie pokazuje, że plany odnowy zasobów oraz wieloletnie plany zarządzania doprowadziły do szeroko zakrojonych konsultacji oraz znacznego porozumienia. Plany te, po ich przyjęciu, uproszczą proces podejmowania decyzji w okresie realizacji. EKES uważa jednakże, że muszą one uwzględniać rzeczywisty podział władzy między Radą a Komisją, oraz iż powinny zakładać możliwość weryfikacji, mając na uwadze zmiany kryteriów pozwalających na oszacowanie stanu właściwych zasobów ryb. |
| --- | --- |

4.3.13.4

Z drugiej strony, zdaniem Komitetu, doświadczenie pokazuje, że plany odnowy zasobów oraz wieloletnie plany zarządzania doprowadziły do szeroko zakrojonych konsultacji oraz znacznego porozumienia. Plany te, po ich przyjęciu, uproszczą proces podejmowania decyzji w okresie realizacji. EKES uważa jednakże, że muszą one uwzględniać rzeczywisty podział władzy między Radą a Komisją, oraz iż powinny zakładać możliwość weryfikacji, mając na uwadze zmiany kryteriów pozwalających na oszacowanie stanu właściwych zasobów ryb.

| 4.3.14 | Według EKES-u, reforma procesu decyzyjnego sposobów zarządzania zasobami, gwarantująca uproszczenie przepisów i poprawę skuteczności, wymaga uwzględnienia na wcześniejszym etapie opinii i zaleceń naukowych (ze strony ICES-ACFM w przypadku wód wspólnotowych oraz ze strony komitetów naukowych regionalnych organizacji rybołówstwa dla pozostałych wód), umożliwiając rzeczywiste konsultacje z RKD i KDRA. Może to również wymagać rozdzielenia pakietu TAC i kwot pomiędzy kilka rad oraz zmiany roku zarządzania tak, aby zbliżyć go do roku biologicznego i w lepszy sposób uwzględnić dopasowanie rynków. Proces ten jest całościowy — nie ogranicza się jedynie do tzw. front-loading. EKES ocenia, iż należy dokładnie przestudiować wszystkie aspekty, zapewniając jak najszersze porozumienie z państwami członkowskimi, specjalistami oraz pozostałymi zainteresowanymi stronami. |
| --- | --- |

4.3.14

Według EKES-u, reforma procesu decyzyjnego sposobów zarządzania zasobami, gwarantująca uproszczenie przepisów i poprawę skuteczności, wymaga uwzględnienia na wcześniejszym etapie opinii i zaleceń naukowych (ze strony ICES-ACFM w przypadku wód wspólnotowych oraz ze strony komitetów naukowych regionalnych organizacji rybołówstwa dla pozostałych wód), umożliwiając rzeczywiste konsultacje z RKD i KDRA. Może to również wymagać rozdzielenia pakietu TAC i kwot pomiędzy kilka rad oraz zmiany roku zarządzania tak, aby zbliżyć go do roku biologicznego i w lepszy sposób uwzględnić dopasowanie rynków. Proces ten jest całościowy — nie ogranicza się jedynie do tzw. front-loading. EKES ocenia, iż należy dokładnie przestudiować wszystkie aspekty, zapewniając jak najszersze porozumienie z państwami członkowskimi, specjalistami oraz pozostałymi zainteresowanymi stronami.

| 4.3.15 | Arkusz 2 ma służyć zreformowaniu obowiązujących przepisów dotyczących ochrony niedojrzałych organizmów morskich poprzez stopniowe łączenie w grupy środków technicznych według połowów. EKES z zadowoleniem przyjmuje to podejście, sądzi jednak, iż można je zastosować przede wszystkim do środków technicznych. System zaproponowany przez Komisję opiera się na dostosowaniu struktury przepisów prawnych dotyczących środków technicznych i na założeniu, że Rada powinna ustanawiać jedynie zwięzłe wytyczne ogólne, podczas gdy zadanie bardziej szczegółowego określenia aspektów technicznych powinno spoczywać na Komisji. EKES wyraża zaniepokojenie przyjęciem takiej metody uproszczenia, która doprowadziłaby do przejęcia przez Komisję kompetencji w zakresie tworzenia przepisów przysługujących obecnie Radzie Ministrów. Dlatego EKES uważa, że choć przepisy powinny być opracowywane na zasadach zaproponowanych w instrumencie upraszczającym, ostateczna decyzja powinna należeć do Rady. |
| --- | --- |

4.3.15

Arkusz 2 ma służyć zreformowaniu obowiązujących przepisów dotyczących ochrony niedojrzałych organizmów morskich poprzez stopniowe łączenie w grupy środków technicznych według połowów. EKES z zadowoleniem przyjmuje to podejście, sądzi jednak, iż można je zastosować przede wszystkim do środków technicznych. System zaproponowany przez Komisję opiera się na dostosowaniu struktury przepisów prawnych dotyczących środków technicznych i na założeniu, że Rada powinna ustanawiać jedynie zwięzłe wytyczne ogólne, podczas gdy zadanie bardziej szczegółowego określenia aspektów technicznych powinno spoczywać na Komisji. EKES wyraża zaniepokojenie przyjęciem takiej metody uproszczenia, która doprowadziłaby do przejęcia przez Komisję kompetencji w zakresie tworzenia przepisów przysługujących obecnie Radzie Ministrów. Dlatego EKES uważa, że choć przepisy powinny być opracowywane na zasadach zaproponowanych w instrumencie upraszczającym, ostateczna decyzja powinna należeć do Rady.

| 4.3.16 | Odnosząc się do przewidzianej w arkuszu 2 możliwości zezwolenia państwom członkowskim na stosowanie lokalnych środków technicznych, EKES stwierdza, że takie zezwolenia mogą stać się przyczyną nierównego traktowania oraz przypadków dyskryminacji rybaków pochodzących z różnych państw członkowskich, jeżeli środek ten będzie wykorzystywany w sposób niewłaściwy lub nie zostanie poddany dostatecznej kontroli. Taka sytuacja utrudniłaby niezbędną harmonizację przepisów WPRyb. Dlatego odpowiednie wnioski państw członkowskich powinny podlegać zatwierdzeniu przez Radę. |
| --- | --- |

4.3.16

Odnosząc się do przewidzianej w arkuszu 2 możliwości zezwolenia państwom członkowskim na stosowanie lokalnych środków technicznych, EKES stwierdza, że takie zezwolenia mogą stać się przyczyną nierównego traktowania oraz przypadków dyskryminacji rybaków pochodzących z różnych państw członkowskich, jeżeli środek ten będzie wykorzystywany w sposób niewłaściwy lub nie zostanie poddany dostatecznej kontroli. Taka sytuacja utrudniłaby niezbędną harmonizację przepisów WPRyb. Dlatego odpowiednie wnioski państw członkowskich powinny podlegać zatwierdzeniu przez Radę.

| 4.3.17 | Komisja uważa, że w celu wdrożenia zaproponowanych środków należałoby poszerzyć zakres uprzednich konsultacji z przedstawicielami sektora, ocenić funkcjonowanie stosowanych środków technicznych, lepiej zdefiniować niektóre terminy i dane techniczne, opracować broszury i dokumenty informacyjne, zastosować technologie informacyjne oraz ograniczyć obowiązki sprawozdawcze rybaków. EKES jest przekonany o potrzebie realizacji wszystkich tych działań, równocześnie jednak pragnie zwrócić uwagę Komisji, że wykorzystanie technologii informacyjnych w celu gromadzenia danych i zarządzania nimi wymaga wprowadzenia dostosowań i wsparcia finansowego umożliwiającego wdrożenie tych nowych technologii na statkach rybackich. Dlatego niezbędne jest ustanowienie rozsądnego okresu przejściowego, niezbędnego w celu omówienia procesu z technikami, innymi specjalistami oraz państwami członkowskimi, zapewnienia wszelkich gwarancji poufności handlowej, uzyskania zaufania i poparcia ze strony zainteresowanych stron, przetestowania procesu w praktyce oraz zapewnienia współudziału w dodatkowych kosztach narzuconych przez konieczność użycia nowych urządzeń, przyczyniając się w ten sposób do powodzenia reformy uproszczenia WPRyb. |
| --- | --- |

4.3.17

Komisja uważa, że w celu wdrożenia zaproponowanych środków należałoby poszerzyć zakres uprzednich konsultacji z przedstawicielami sektora, ocenić funkcjonowanie stosowanych środków technicznych, lepiej zdefiniować niektóre terminy i dane techniczne, opracować broszury i dokumenty informacyjne, zastosować technologie informacyjne oraz ograniczyć obowiązki sprawozdawcze rybaków. EKES jest przekonany o potrzebie realizacji wszystkich tych działań, równocześnie jednak pragnie zwrócić uwagę Komisji, że wykorzystanie technologii informacyjnych w celu gromadzenia danych i zarządzania nimi wymaga wprowadzenia dostosowań i wsparcia finansowego umożliwiającego wdrożenie tych nowych technologii na statkach rybackich. Dlatego niezbędne jest ustanowienie rozsądnego okresu przejściowego, niezbędnego w celu omówienia procesu z technikami, innymi specjalistami oraz państwami członkowskimi, zapewnienia wszelkich gwarancji poufności handlowej, uzyskania zaufania i poparcia ze strony zainteresowanych stron, przetestowania procesu w praktyce oraz zapewnienia współudziału w dodatkowych kosztach narzuconych przez konieczność użycia nowych urządzeń, przyczyniając się w ten sposób do powodzenia reformy uproszczenia WPRyb.

| 4.3.18 | W arkuszu 3 zaproponowano ograniczenie liczby aktów prawnych dotyczących gromadzenia danych i zarządzania nimi w ramach WPRyb. Podobnie jak w arkuszu 2, uproszczenie wiąże się z dostosowaniem obecnej struktury prawnej, które zakłada wydanie przez Radę rozporządzenia określającego ogólną strategię, podczas gdy rozporządzenie wykonawcze określające aspekty techniczne i administracyjne zostałoby wydane przez Komisję. Podobnie jak w przypadku opisanym powyżej w punkcie 4.3.15, EKES wyraża zaniepokojenie z powodu planowanego przejęcia kompetencji przez Komisję. |
| --- | --- |

4.3.18

W arkuszu 3 zaproponowano ograniczenie liczby aktów prawnych dotyczących gromadzenia danych i zarządzania nimi w ramach WPRyb. Podobnie jak w arkuszu 2, uproszczenie wiąże się z dostosowaniem obecnej struktury prawnej, które zakłada wydanie przez Radę rozporządzenia określającego ogólną strategię, podczas gdy rozporządzenie wykonawcze określające aspekty techniczne i administracyjne zostałoby wydane przez Komisję. Podobnie jak w przypadku opisanym powyżej w punkcie 4.3.15, EKES wyraża zaniepokojenie z powodu planowanego przejęcia kompetencji przez Komisję.

| 4.3.19 | W ramach przyjętej strategii uproszczenia w arkuszu 3 Komisja proponuje ustanowienie wieloletniego programu gromadzenia danych i zarządzania nimi w celu zmniejszenia obciążeń administracyjnych przypadających na państwa członkowskie. Komitet uważa, że propozycja Komisji jest potrzebna i została przedstawiona w odpowiednim momencie, z zastrzeżeniem uwag poczynionych w punkcie 4.3.17. |
| --- | --- |

4.3.19

W ramach przyjętej strategii uproszczenia w arkuszu 3 Komisja proponuje ustanowienie wieloletniego programu gromadzenia danych i zarządzania nimi w celu zmniejszenia obciążeń administracyjnych przypadających na państwa członkowskie. Komitet uważa, że propozycja Komisji jest potrzebna i została przedstawiona w odpowiednim momencie, z zastrzeżeniem uwag poczynionych w punkcie 4.3.17.

| 4.3.20 | Arkusz 4 zawiera propozycję reformy aktualnych aktów prawnych dotyczących kontroli poprzez rewizję obowiązujących rozporządzeń i dostosowanie ich do zasad reformy WPRyb. Komitet uznaje rewizję rozporządzeń dotyczących kontroli za kwestię o pierwszorzędnym znaczeniu dla harmonizacji różnych przepisów, mającej zapobiec niespójnej ich wykładni. Wszystkie przepisy dotyczące inspekcji i kontrolowania muszą bardzo wyraźnie określać pojęcie inspekcji, metody ich realizacji oraz konkretne formy. EKES wzywa Komisję do zadbania o to, by w procesie upraszczania przepisów dotyczących kontroli zawsze brano pod uwagę istnienie Europejskiej Agencji Kontroli Rybołówstwa. |
| --- | --- |

4.3.20

Arkusz 4 zawiera propozycję reformy aktualnych aktów prawnych dotyczących kontroli poprzez rewizję obowiązujących rozporządzeń i dostosowanie ich do zasad reformy WPRyb. Komitet uznaje rewizję rozporządzeń dotyczących kontroli za kwestię o pierwszorzędnym znaczeniu dla harmonizacji różnych przepisów, mającej zapobiec niespójnej ich wykładni. Wszystkie przepisy dotyczące inspekcji i kontrolowania muszą bardzo wyraźnie określać pojęcie inspekcji, metody ich realizacji oraz konkretne formy. EKES wzywa Komisję do zadbania o to, by w procesie upraszczania przepisów dotyczących kontroli zawsze brano pod uwagę istnienie Europejskiej Agencji Kontroli Rybołówstwa.

| 4.3.21 | W arkuszu 5 Komisja zaproponowała dokonanie przeglądu wszystkich przepisów dotyczących kontroli i wykorzystania w niej informatyki. Przewidziano opracowanie odpowiednich rozporządzeń, po podjęciu przez Radę decyzji w sprawie wniosku Komisji dotyczącego rejestrowania i komunikowania danych dotyczących działalności połowowej i systemów teledetekcji (12). Komisja przewiduje również informatyzację zarządzania umowami połowowymi z państwami trzecimi w aspektach dotyczących zezwoleń połowowych oraz danych o połowach i nakładach związanych z tymi umowami. EKES jest zgodny z Komisją co do potrzeby informatyzacji systemów kontroli, równocześnie jednak pragnie powtórzyć stanowisko przedstawione powyżej w punkcie 4.3.17 dotyczące potrzeby ustanowienia okresu przejściowego na wdrożenie technologii informacyjnych. |
| --- | --- |

4.3.21

W arkuszu 5 Komisja zaproponowała dokonanie przeglądu wszystkich przepisów dotyczących kontroli i wykorzystania w niej informatyki. Przewidziano opracowanie odpowiednich rozporządzeń, po podjęciu przez Radę decyzji w sprawie wniosku Komisji dotyczącego rejestrowania i komunikowania danych dotyczących działalności połowowej i systemów teledetekcji (12). Komisja przewiduje również informatyzację zarządzania umowami połowowymi z państwami trzecimi w aspektach dotyczących zezwoleń połowowych oraz danych o połowach i nakładach związanych z tymi umowami. EKES jest zgodny z Komisją co do potrzeby informatyzacji systemów kontroli, równocześnie jednak pragnie powtórzyć stanowisko przedstawione powyżej w punkcie 4.3.17 dotyczące potrzeby ustanowienia okresu przejściowego na wdrożenie technologii informacyjnych.

| 4.3.22 | W arkuszu 6 przewidziano uproszczenie ogółu prawodawstwa w dziedzinie WPRyb w celu usunięcia przepisów ustanawiających obowiązek sprawozdań mało przydatnych lub bezużytecznych dla właściwej realizacji WPRyb. EKES uznaje usunięcie takich przepisów za niezbędny element procesu uproszczenia, ograniczający obciążenia przypadające na zainteresowane podmioty i państwa członkowskie. |
| --- | --- |

4.3.22

W arkuszu 6 przewidziano uproszczenie ogółu prawodawstwa w dziedzinie WPRyb w celu usunięcia przepisów ustanawiających obowiązek sprawozdań mało przydatnych lub bezużytecznych dla właściwej realizacji WPRyb. EKES uznaje usunięcie takich przepisów za niezbędny element procesu uproszczenia, ograniczający obciążenia przypadające na zainteresowane podmioty i państwa członkowskie.

| 4.3.23 | Wreszcie w arkuszu 7 przewidziano uproszczenie procedury udzielania zezwoleń na połowy poza wodami wspólnotowymi poprzez reformę zasad zarządzania umowami połowowymi z państwami trzecimi. W ramach uproszczenia obecna struktura prawna ma zostać dostosowana tak, aby Rada odpowiadała za podstawowe zasady, a Komisja za aspekty techniczne i administracyjne. Komitet uważa takie uproszczenie za niezbędne oraz wzywa Komisję do rozważenia możliwości opracowania umowy wzorcowej, na podstawie której można by negocjować umowy połowowe ze wszelkimi państwami trzecimi oraz możliwości przyznawania i wydawania zezwoleń połowowych drogą elektroniczną. |
| --- | --- |

4.3.23

Wreszcie w arkuszu 7 przewidziano uproszczenie procedury udzielania zezwoleń na połowy poza wodami wspólnotowymi poprzez reformę zasad zarządzania umowami połowowymi z państwami trzecimi. W ramach uproszczenia obecna struktura prawna ma zostać dostosowana tak, aby Rada odpowiadała za podstawowe zasady, a Komisja za aspekty techniczne i administracyjne. Komitet uważa takie uproszczenie za niezbędne oraz wzywa Komisję do rozważenia możliwości opracowania umowy wzorcowej, na podstawie której można by negocjować umowy połowowe ze wszelkimi państwami trzecimi oraz możliwości przyznawania i wydawania zezwoleń połowowych drogą elektroniczną.

| 4.3.24 | EKES uważa, że uproszczenie i poprawa WPRyb w przypadku flot działających poza wodami wspólnotowymi wymaga dodatkowo podejścia opartego na połowach oraz szczególnego traktowania na wszystkich szczeblach — floty, autoryzacji, licencji, pozwoleń, deklaracji itp. EKES sądzi więc, że statki pływające pod banderą państwa członkowskiego UE i działające poza granicami wód wspólnotowych powinny podlegać prawom i obowiązkom dostosowanym do lokalnych zasobów oraz do strefy, w której działają. EKES wzywa Komisję, aby uwzględniła ten cel w planie działania, który nie powinien się ograniczać jedynie do rozdziału „umowy połowowe” (lub umowy o partnerstwie). W tym kontekście Komitet podkreśla konieczność wypełnienia klauzuli socjalnej przyjętej przez partnerów społecznych ze Wspólnoty. |
| --- | --- |

4.3.24

EKES uważa, że uproszczenie i poprawa WPRyb w przypadku flot działających poza wodami wspólnotowymi wymaga dodatkowo podejścia opartego na połowach oraz szczególnego traktowania na wszystkich szczeblach — floty, autoryzacji, licencji, pozwoleń, deklaracji itp. EKES sądzi więc, że statki pływające pod banderą państwa członkowskiego UE i działające poza granicami wód wspólnotowych powinny podlegać prawom i obowiązkom dostosowanym do lokalnych zasobów oraz do strefy, w której działają. EKES wzywa Komisję, aby uwzględniła ten cel w planie działania, który nie powinien się ograniczać jedynie do rozdziału „umowy połowowe” (lub umowy o partnerstwie). W tym kontekście Komitet podkreśla konieczność wypełnienia klauzuli socjalnej przyjętej przez partnerów społecznych ze Wspólnoty.

| 4.3.25 | Na koniec, Komitet uważa, że walka z nielegalnymi, nieraportowanymi i nieuregulowanymi połowami, która jest jednym z celów WPRyb, również zasługuje na uwzględnienie w planie działania w formie celu zmierzającego do jak najprostszego i najskuteczniejszego zwalczania takiego rybołówstwa. EKES sądzi, że procedura taka powinna skupić się na dostępie do rynków konsumenckich, wzmocnieniu władzy właściwego państwa portu oraz zakazaniu przeładunków na pełnym morzu. |
| --- | --- |

4.3.25

Na koniec, Komitet uważa, że walka z nielegalnymi, nieraportowanymi i nieuregulowanymi połowami, która jest jednym z celów WPRyb, również zasługuje na uwzględnienie w planie działania w formie celu zmierzającego do jak najprostszego i najskuteczniejszego zwalczania takiego rybołówstwa. EKES sądzi, że procedura taka powinna skupić się na dostępie do rynków konsumenckich, wzmocnieniu władzy właściwego państwa portu oraz zakazaniu przeładunków na pełnym morzu.

5.   Uwagi szczegółowe

| 5.1 | Plan działania na lata 2006-2008 przedstawiony w komunikacie Komisji ma kluczowe znaczenie dla udoskonalenia wspólnotowego prawodawstwa w dziedzinie rybołówstwa. Nie stwierdzono, by w dziedzinie kontroli oraz zarządzania zasobami połowowymi istniały inne jeszcze regulacje, które należałoby dodać do listy aktów prawnych zaproponowanej przez Komisję. Dlatego Komitet wzywa Komisję do niezwłocznego wprowadzenia ich w życie. |
| --- | --- |

5.1

Plan działania na lata 2006-2008 przedstawiony w komunikacie Komisji ma kluczowe znaczenie dla udoskonalenia wspólnotowego prawodawstwa w dziedzinie rybołówstwa. Nie stwierdzono, by w dziedzinie kontroli oraz zarządzania zasobami połowowymi istniały inne jeszcze regulacje, które należałoby dodać do listy aktów prawnych zaproponowanej przez Komisję. Dlatego Komitet wzywa Komisję do niezwłocznego wprowadzenia ich w życie.

| 5.2 | Komitet uważa, że spośród wszystkich aktów prawnych, które mają zostać udoskonalone i uproszczone, szczególne znaczenie dla realizacji wieloletnich planów zarządzania mają instrumenty dotyczące TAC/kwot oraz nakładów połowowych. |
| --- | --- |

5.2

Komitet uważa, że spośród wszystkich aktów prawnych, które mają zostać udoskonalone i uproszczone, szczególne znaczenie dla realizacji wieloletnich planów zarządzania mają instrumenty dotyczące TAC/kwot oraz nakładów połowowych.

| 5.3 | Realizacja planu działania na lata 2006-2008 może wiązać się dla Komisji z koniecznością opracowania nowych rozporządzeń wykonawczych. EKES nie uważa, by dodatkowe rozporządzenia mogły być źródłem jakichkolwiek problemów. Istotne znaczenie ma natomiast zagwarantowanie, nawet kosztem dodatkowej rozbudowy wspólnotowego dorobku prawnego, by rozporządzenia były jaśniejsze, koncentrowały się na właściwych rodzajach połowów oraz by były łatwe w interpretacji i możliwie najbardziej skonsolidowane. |
| --- | --- |

5.3

Realizacja planu działania na lata 2006-2008 może wiązać się dla Komisji z koniecznością opracowania nowych rozporządzeń wykonawczych. EKES nie uważa, by dodatkowe rozporządzenia mogły być źródłem jakichkolwiek problemów. Istotne znaczenie ma natomiast zagwarantowanie, nawet kosztem dodatkowej rozbudowy wspólnotowego dorobku prawnego, by rozporządzenia były jaśniejsze, koncentrowały się na właściwych rodzajach połowów oraz by były łatwe w interpretacji i możliwie najbardziej skonsolidowane.

| 5.4 | Odnosząc się do tej ostatniej kwestii, Komitet pragnie zwrócić uwagę Komisji na trudności związane z wykładnią obecnie obowiązującego prawodawstwa w dziedzinie rybołówstwa, w którym powtarzają się odwołania do innych rozporządzeń, dyrektyw i komunikatów. Scalenie ma zasadnicze znaczenie dla czytelności i łatwej interpretacji dokumentów. |
| --- | --- |

5.4

Odnosząc się do tej ostatniej kwestii, Komitet pragnie zwrócić uwagę Komisji na trudności związane z wykładnią obecnie obowiązującego prawodawstwa w dziedzinie rybołówstwa, w którym powtarzają się odwołania do innych rozporządzeń, dyrektyw i komunikatów. Scalenie ma zasadnicze znaczenie dla czytelności i łatwej interpretacji dokumentów.

| 5.5 | Bardzo istotne znaczenie przy wdrażaniu przepisów dotyczących kontroli ma koordynacja między Komisją a Europejską Agencją Kontroli Rybołówstwa. Aby zapobiec zróżnicowanej wykładni przepisów dotyczących kontroli rybołówstwa przez państwa członkowskie, na co często skarżą się rybacy, agencja ta będzie musiała ustalić jednolite kryteria w tym zakresie. |
| --- | --- |

5.5

Bardzo istotne znaczenie przy wdrażaniu przepisów dotyczących kontroli ma koordynacja między Komisją a Europejską Agencją Kontroli Rybołówstwa. Aby zapobiec zróżnicowanej wykładni przepisów dotyczących kontroli rybołówstwa przez państwa członkowskie, na co często skarżą się rybacy, agencja ta będzie musiała ustalić jednolite kryteria w tym zakresie.

| 5.6 | Wreszcie, Komitet uznaje informatyzację wspólnotowych przepisów dotyczących rybołówstwa za istotny czynnik umożliwiający dostęp drogą elektroniczną do dokumentów wspólnotowych. Wdrażanie nowych technologii informacyjnych na statkach rybackich powinno jednak następować stopniowo, bez obciążania dodatkowymi kosztami rybaków, ponieważ niektóre zastosowania informatyki mogą okazać się nieodpowiednie w przypadku statków. |
| --- | --- |

5.6

Wreszcie, Komitet uznaje informatyzację wspólnotowych przepisów dotyczących rybołówstwa za istotny czynnik umożliwiający dostęp drogą elektroniczną do dokumentów wspólnotowych. Wdrażanie nowych technologii informacyjnych na statkach rybackich powinno jednak następować stopniowo, bez obciążania dodatkowymi kosztami rybaków, ponieważ niektóre zastosowania informatyki mogą okazać się nieodpowiednie w przypadku statków.

| 5.7 | Komitet wzywa Komisję do przezwyciężenia wszelkich ewentualnych trudności w realizacji planu działania na lata 2006-2008, pozostając w przekonaniu, że jest on niezbędny i przyniesie korzyści wspólnotowemu sektorowi rybołówstwa. |
| --- | --- |

5.7

Komitet wzywa Komisję do przezwyciężenia wszelkich ewentualnych trudności w realizacji planu działania na lata 2006-2008, pozostając w przekonaniu, że jest on niezbędny i przyniesie korzyści wspólnotowemu sektorowi rybołówstwa.

Bruksela, 5 lipca 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  COM(2001) 428 wersja ostateczna z 30.7.2001

1

(2)  DzU C 125 z 27.5.2002, s. 61 (COM(2001) 428 wersja ostateczna, Biała księga — sprawowanie rządów w Europie

2

(3)  COM(2002) 278 wersja ostateczna z 5.6.2002, Plan działania „Uproszczenie i udoskonalenie otoczenia regulacyjnego”

3

(4)  COM(2003) 71 wersja ostateczna z 11.2.2003

4

(5)  COM(2005) 97 z 16.3.2005

5

(6)  DzU C 321 z 31.12.2003 i sprostowanie DzU C 4 z 8.1.2004

6

(7)  COM(2005) 535 z 25.10.2005

7

(8)  COM(2004) 820 z 15.12.2004

8

(9)  Rozporządzenie Rady (WE) nr 2371/2002

9

(10)  COM(2004) 497 wersja ostateczna

10

(11)  COM(2005) 647 wersja ostateczna z 8.12.2005

11

(12)  COM(2004) 724 wersja ostateczna

12

---

| 16.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 309/67 |
| --- | --- | --- | --- |

16.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 309/67

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów „Strategia tematyczna w sprawie zrównoważonego wykorzystywania zasobów naturalnych”

COM(2005) 670 końcowy — [SEC(2005) 1683 + SEC(2005) 1684]

(2006/C 309/14)

Dnia 21 grudnia 2005 r., działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, Komisja Europejska postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnainej powyżej.

Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 24 maja 2006 r. Sprawozdawcą był Lutz RIBBE.

Na 428. sesji plenarnej w dniach 5-6 lipca 2006 r. (posiedzenie z dnia 5 lipca 2006 r.) Europejski Komitet Społeczno-Ekonomiczny, stosunkiem głosów 157 do 2 — 6 osób wstrzymało się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

| 1.1 | EKES generalnie wyraża zadowolenie, że Komisja przedłożyła komunikat o strategii tematycznej w sprawie zrównoważonego wykorzystywania zasobów naturalnych i popiera opisany w nim cel poprawy skuteczności i wydajności korzystania z zasobów naturalnych, tzn. większego rozdzielenia wzrostu gospodarczego od zużycia zasobów przy jednoczesnym zmniejszeniu skutków tego zużycia dla środowiska naturalnego. |
| --- | --- |

1.1

EKES generalnie wyraża zadowolenie, że Komisja przedłożyła komunikat o strategii tematycznej w sprawie zrównoważonego wykorzystywania zasobów naturalnych i popiera opisany w nim cel poprawy skuteczności i wydajności korzystania z zasobów naturalnych, tzn. większego rozdzielenia wzrostu gospodarczego od zużycia zasobów przy jednoczesnym zmniejszeniu skutków tego zużycia dla środowiska naturalnego.

| 1.2 | EKES ponownie powołuje się na swoje stanowisko, przekazane Komisji już przed dwoma laty, zgodnie z którym odpowiednia strategia Komisji musi obejmować także zagadnienie surowców nieodnawialnych. Dokument przedłożony przez Komisję nie spełnia tego warunku i w tym EKES dopatruje się jego zasadniczego braku. |
| --- | --- |

1.2

EKES ponownie powołuje się na swoje stanowisko, przekazane Komisji już przed dwoma laty, zgodnie z którym odpowiednia strategia Komisji musi obejmować także zagadnienie surowców nieodnawialnych. Dokument przedłożony przez Komisję nie spełnia tego warunku i w tym EKES dopatruje się jego zasadniczego braku.

| 1.3 | Zdaniem EKES-u, strategia powinna również zawierać jednoznaczne stwierdzenia dotyczące zasobów nieodnawialnych, wykraczające poza planowany horyzont czasowy (25 lat). Z tego powodu EKES uważa za wskazane uzupełnienie strategii i przedłużenie okresu jej obowiązywania do 50–100 lat, przy czym trzeba wówczas naturalnie wyznaczyć okresy pośrednie. |
| --- | --- |

1.3

Zdaniem EKES-u, strategia powinna również zawierać jednoznaczne stwierdzenia dotyczące zasobów nieodnawialnych, wykraczające poza planowany horyzont czasowy (25 lat). Z tego powodu EKES uważa za wskazane uzupełnienie strategii i przedłużenie okresu jej obowiązywania do 50–100 lat, przy czym trzeba wówczas naturalnie wyznaczyć okresy pośrednie.

| 1.4 | Z drugiej strony oczywiste jest, że w przypadku określonych zasobów (np. ryb) absolutnie nie wolno tracić więcej czasu — trzeba natychmiast podjąć konkretne działania. |
| --- | --- |

1.4

Z drugiej strony oczywiste jest, że w przypadku określonych zasobów (np. ryb) absolutnie nie wolno tracić więcej czasu — trzeba natychmiast podjąć konkretne działania.

| 1.5 | Dla powodzenia strategii niezbędne jest, aby na wstępie zdefiniować jasne i precyzyjne cele, które będzie można osiągnąć za pomocą konkretnych i również jasno określonych instrumentów (na tym właśnie polega strategia). Jednakże w dokumencie Komisji nie można doszukać się ani jasnych celów, ani konkretnych instrumentów, co wynika z pewnością z faktu, że nie da się opracować jednej tylko uniwersalnej strategii dla wszystkich rodzajów zasobów naturalnych. Trzeba raczej sporządzić kilka strategii sektorowych, nad czym Komisja częściowo także pracuje. |
| --- | --- |

1.5

Dla powodzenia strategii niezbędne jest, aby na wstępie zdefiniować jasne i precyzyjne cele, które będzie można osiągnąć za pomocą konkretnych i również jasno określonych instrumentów (na tym właśnie polega strategia). Jednakże w dokumencie Komisji nie można doszukać się ani jasnych celów, ani konkretnych instrumentów, co wynika z pewnością z faktu, że nie da się opracować jednej tylko uniwersalnej strategii dla wszystkich rodzajów zasobów naturalnych. Trzeba raczej sporządzić kilka strategii sektorowych, nad czym Komisja częściowo także pracuje.

| 1.6 | W związku z tym EKES postrzega komunikat Komisji nie tyle jako rzeczywistą strategię, ile raczej jako bardzo pożądany i właściwy zbiór zasad, których jednak nie da się urzeczywistnić za pomocą proponowanych baz danych i zespołów ekspertów. |
| --- | --- |

1.6

W związku z tym EKES postrzega komunikat Komisji nie tyle jako rzeczywistą strategię, ile raczej jako bardzo pożądany i właściwy zbiór zasad, których jednak nie da się urzeczywistnić za pomocą proponowanych baz danych i zespołów ekspertów.

2.   Główne elementy i kontekst opinii

| 2.1 | Dnia 1 października 2003 r. Komisja Europejska opublikowała komunikat do Rady i Parlamentu Europejskiego zatytułowany O strategię tematyczną na rzecz zrównoważonej eksploatacji zasobów naturalnych
   (1). Wyjaśniono w nim zasady odpowiedniej strategii i zainicjowano pierwszy proces konsultacji z zainteresowanymi kręgami gospodarczymi. |
| --- | --- |

2.1

Dnia 1 października 2003 r. Komisja Europejska opublikowała komunikat do Rady i Parlamentu Europejskiego zatytułowany O strategię tematyczną na rzecz zrównoważonej eksploatacji zasobów naturalnych
   (1). Wyjaśniono w nim zasady odpowiedniej strategii i zainicjowano pierwszy proces konsultacji z zainteresowanymi kręgami gospodarczymi.

| 2.2 | W swojej opinii z 28 kwietnia 2004 r. w sprawie zrównoważonego wykorzystania zasobów naturalnych (2) EKES generalnie z zadowoleniem przyjął projekt Komisji dotyczący opracowania odpowiedniej strategii. |
| --- | --- |

2.2

W swojej opinii z 28 kwietnia 2004 r. w sprawie zrównoważonego wykorzystania zasobów naturalnych (2) EKES generalnie z zadowoleniem przyjął projekt Komisji dotyczący opracowania odpowiedniej strategii.

| 2.3 | Dnia 21 grudnia 2005 r. Komisja przedłożyła wspomnianą strategię tematyczną w sprawie zrównoważonego wykorzystywania zasobów naturalnych Radzie, Parlamentowi Europejskiemu, Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu oraz Komitetowi Regionów. Odpowiedni dokument Komisji (3) stanowi przedmiot niniejszej opinii. |
| --- | --- |

2.3

Dnia 21 grudnia 2005 r. Komisja przedłożyła wspomnianą strategię tematyczną w sprawie zrównoważonego wykorzystywania zasobów naturalnych Radzie, Parlamentowi Europejskiemu, Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu oraz Komitetowi Regionów. Odpowiedni dokument Komisji (3) stanowi przedmiot niniejszej opinii.

| 2.4 | Oczywiście EKES również tym razem wyraża zadowolenie z przedłożenia strategii, którą postrzega w powiązaniu ze strategią zrównoważonego rozwoju. Zdaniem EKES-u opracowanie europejskiej strategii ochrony różnych odnawialnych i nieodnawialnych zasobów naturalnych jest konieczne, by skutecznie sprostać pojawiającym się wyzwaniom. Komunikat wyraźnie idzie we właściwym kierunku, niemniej w ocenie EKES-u opisane środki i działania nie są wystarczające. |
| --- | --- |

2.4

Oczywiście EKES również tym razem wyraża zadowolenie z przedłożenia strategii, którą postrzega w powiązaniu ze strategią zrównoważonego rozwoju. Zdaniem EKES-u opracowanie europejskiej strategii ochrony różnych odnawialnych i nieodnawialnych zasobów naturalnych jest konieczne, by skutecznie sprostać pojawiającym się wyzwaniom. Komunikat wyraźnie idzie we właściwym kierunku, niemniej w ocenie EKES-u opisane środki i działania nie są wystarczające.

3.   Uwagi do treści komunikatu Komisji

| 3.1 | Oba komunikaty Komisji nie różnią się między sobą, jeśli chodzi o podjętą w nich analizę problemów, co jest zrozumiałe. Stwierdzono, że:






  — | funkcjonowanie naszej gospodarki zależy od występowania, a tym samym dostępności zasobów naturalnych — zarówno odnawialnych, jak i nieodnawialnych, |
| --- | --- | --- |

3.1

Oba komunikaty Komisji nie różnią się między sobą, jeśli chodzi o podjętą w nich analizę problemów, co jest zrozumiałe. Stwierdzono, że:

—

funkcjonowanie naszej gospodarki zależy od występowania, a tym samym dostępności zasobów naturalnych — zarówno odnawialnych, jak i nieodnawialnych,

| — | zasoby naturalne mają zasadnicze znaczenie dla jakości naszego życia, |
| --- | --- |

—

zasoby naturalne mają zasadnicze znaczenie dla jakości naszego życia,

| — | nie można utrzymywać wzorców wykorzystywania zasobów w ich obecnej formie, nawet jeśli „Europie udało się znacząco poprawić wydajność materiałową”, |
| --- | --- |

—

nie można utrzymywać wzorców wykorzystywania zasobów w ich obecnej formie, nawet jeśli „Europie udało się znacząco poprawić wydajność materiałową”,

| — | trzeba bezwzględnie doprowadzić do jeszcze większego rozdzielenia wzrostu gospodarczego i wykorzystywania lub zużycia zasobów naturalnych, |
| --- | --- |

—

trzeba bezwzględnie doprowadzić do jeszcze większego rozdzielenia wzrostu gospodarczego i wykorzystywania lub zużycia zasobów naturalnych,

| — | nieefektywne wykorzystywanie zasobów naturalnych i nadmierna eksploatacja zasobów odnawialnych hamują wzrost gospodarczy w perspektywie długofalowej. |
| --- | --- |

—

nieefektywne wykorzystywanie zasobów naturalnych i nadmierna eksploatacja zasobów odnawialnych hamują wzrost gospodarczy w perspektywie długofalowej.

| 3.2 | W przedłożonym dokumencie o wiele silniej podkreślono, że chodzi nie tylko o rozdzielenie wzrostu gospodarczego i zużycia zasobów naturalnych, ale też dodatkowo o zmniejszenie skutków tego zużycia (zmniejszonego lub przewidzianego do zmniejszenia) dla środowiska naturalnego. Jest to więc pewnego rodzaju podwójna strategia, którą już przed kilku laty, przed przyjęciem strategii zrównoważonego rozwoju, Komisja opisała jako koncepcję „czynnika 10”. |
| --- | --- |

3.2

W przedłożonym dokumencie o wiele silniej podkreślono, że chodzi nie tylko o rozdzielenie wzrostu gospodarczego i zużycia zasobów naturalnych, ale też dodatkowo o zmniejszenie skutków tego zużycia (zmniejszonego lub przewidzianego do zmniejszenia) dla środowiska naturalnego. Jest to więc pewnego rodzaju podwójna strategia, którą już przed kilku laty, przed przyjęciem strategii zrównoważonego rozwoju, Komisja opisała jako koncepcję „czynnika 10”.

| 3.3 | Przykładowo: dzięki większej sprawności nowoczesne elektrownie węglowe wytwarzają jedną kilowatogodzinę energii niższym nakładem surowców. Aby jednak jeszcze bardziej zmniejszyć obciążenie środowiska, dąży się np. do tego, by każda zużyta tona węgla mniej oddziaływała na klimat, np. poprzez budowę tzw. elektrowni „neutralnych klimatycznie”, w których następuje związanie produkowanego CO2 i składowanie go pod ziemią. |
| --- | --- |

3.3

Przykładowo: dzięki większej sprawności nowoczesne elektrownie węglowe wytwarzają jedną kilowatogodzinę energii niższym nakładem surowców. Aby jednak jeszcze bardziej zmniejszyć obciążenie środowiska, dąży się np. do tego, by każda zużyta tona węgla mniej oddziaływała na klimat, np. poprzez budowę tzw. elektrowni „neutralnych klimatycznie”, w których następuje związanie produkowanego CO2 i składowanie go pod ziemią.

| 3.4 | W przedstawionej strategii stwierdzono, że taki wzrost efektywności eksploatacji powinien stać się regułą w odniesieniu do wszystkich zasobów naturalnych, co EKES przyjmuje z dużym zadowoleniem. |
| --- | --- |

3.4

W przedstawionej strategii stwierdzono, że taki wzrost efektywności eksploatacji powinien stać się regułą w odniesieniu do wszystkich zasobów naturalnych, co EKES przyjmuje z dużym zadowoleniem.

Krytyczne uwagi EKES-u

| 3.5 | EKES w pełni popiera takie stanowisko Komisji, musi jednak zgłosić kilka zdecydowanie krytycznych uwag do przedłożonej strategii. |
| --- | --- |

3.5

EKES w pełni popiera takie stanowisko Komisji, musi jednak zgłosić kilka zdecydowanie krytycznych uwag do przedłożonej strategii.

| 3.6 | W swoim komunikacie Komisja stwierdza, że należy wprowadzić rozróżnienie między zasobami odnawialnymi i nieodnawialnymi oraz że poważniejszym problemem są raczej zasoby odnawialne (np. ryby, woda słodka). |
| --- | --- |

3.6

W swoim komunikacie Komisja stwierdza, że należy wprowadzić rozróżnienie między zasobami odnawialnymi i nieodnawialnymi oraz że poważniejszym problemem są raczej zasoby odnawialne (np. ryby, woda słodka).

| 3.7 | Komisja podkreśla, że kwestia wykorzystywania zasobów naturalnych stanowiła już (i nadal stanowi) zasadniczy przedmiot europejskich dyskusji na temat środowiska naturalnego w ciągu ostatnich trzydziestu lat oraz że poważną obawę w latach siedemdziesiątych, w obliczu pierwszych kryzysów naftowych, stanowił niedostatek zasobów naturalnych oraz ograniczenia wzrostu. Jednakże niedostatek nie okazał się tak problematyczny pod względem środowiskowym, jak wówczas przewidywano. Na świecie nie wyczerpały się zasoby paliw kopalnych, a rynek uregulował problem niedostatku za pomocą mechanizmu cenowego. |
| --- | --- |

3.7

Komisja podkreśla, że kwestia wykorzystywania zasobów naturalnych stanowiła już (i nadal stanowi) zasadniczy przedmiot europejskich dyskusji na temat środowiska naturalnego w ciągu ostatnich trzydziestu lat oraz że poważną obawę w latach siedemdziesiątych, w obliczu pierwszych kryzysów naftowych, stanowił niedostatek zasobów naturalnych oraz ograniczenia wzrostu. Jednakże niedostatek nie okazał się tak problematyczny pod względem środowiskowym, jak wówczas przewidywano. Na świecie nie wyczerpały się zasoby paliw kopalnych, a rynek uregulował problem niedostatku za pomocą mechanizmu cenowego.

| 3.8 | W rzeczywistości problem ekologiczny nie polega w pierwszej kolejności na tym, czy surowiec nieodnawialny występuje w znikomych ilościach, jest jeszcze dostępny, czy w ogóle go już nie ma. Problem ekologiczny wynika — i dokładnie tak samo uważa Komisja — ze skutków wykorzystywania lub nadmiernej eksploatacji zasobów (np. dla naszego klimatu). Z ekologicznego punktu widzenia zużycie energii słonecznej zmagazynowanej w postaci ropy naftowej, węgla lub gazu nie powinno być traktowane jako problem. EKES zwraca jednak uwagę na to, że bliskie wyczerpanie zasobów nieodnawialnych okaże się dramatycznym ciosem dla naszej gospodarki, a przez to i problemem społecznym o poważnych następstwach dla poziomu życia ludzi. Nie chodzi tu tylko o zagadnienie ekologicznych konsekwencji wykorzystania zasobów, ale także o potencjalny dostęp obecnych i przyszłych pokoleń do tych zasobów. Stąd też w ramach debaty na temat zrównoważonego wykorzystywania zasobów zasadniczym wyzwaniem w następnych dziesięcioleciach stanie się zagwarantowanie dostępności zasobów także przyszłym pokoleniom. Tym samym rosnący niedobór zasobów nie jest, zdaniem EKES-u, kwestią wyłącznie ekologiczną, ale stanowi problem stabilności ekologicznej, społecznej i ekonomicznej. |
| --- | --- |

3.8

W rzeczywistości problem ekologiczny nie polega w pierwszej kolejności na tym, czy surowiec nieodnawialny występuje w znikomych ilościach, jest jeszcze dostępny, czy w ogóle go już nie ma. Problem ekologiczny wynika — i dokładnie tak samo uważa Komisja — ze skutków wykorzystywania lub nadmiernej eksploatacji zasobów (np. dla naszego klimatu). Z ekologicznego punktu widzenia zużycie energii słonecznej zmagazynowanej w postaci ropy naftowej, węgla lub gazu nie powinno być traktowane jako problem. EKES zwraca jednak uwagę na to, że bliskie wyczerpanie zasobów nieodnawialnych okaże się dramatycznym ciosem dla naszej gospodarki, a przez to i problemem społecznym o poważnych następstwach dla poziomu życia ludzi. Nie chodzi tu tylko o zagadnienie ekologicznych konsekwencji wykorzystania zasobów, ale także o potencjalny dostęp obecnych i przyszłych pokoleń do tych zasobów. Stąd też w ramach debaty na temat zrównoważonego wykorzystywania zasobów zasadniczym wyzwaniem w następnych dziesięcioleciach stanie się zagwarantowanie dostępności zasobów także przyszłym pokoleniom. Tym samym rosnący niedobór zasobów nie jest, zdaniem EKES-u, kwestią wyłącznie ekologiczną, ale stanowi problem stabilności ekologicznej, społecznej i ekonomicznej.

| 3.9 | Wskazanie Komisji na rynek, reagujący zwyżką cen na coraz bardziej ograniczoną podaż, jest jak najbardziej właściwe. Nie można oczywiście uzasadniać dramatycznego wzrostu cen ropy w ostatnich miesiącach, który ciężko dotknął także gospodarkę europejską, wyłącznie przewidywanym w dłuższej perspektywie ograniczeniem dostępności pewnych zasobów nieodnawialnych. Wiąże się to również z silną pozycją rynkową dostawców, którzy po części stosują praktyki monopolistyczne, oraz z brakiem politycznej stabilizacji w krajach, w których zasoby te występują w największych ilościach. |
| --- | --- |

3.9

Wskazanie Komisji na rynek, reagujący zwyżką cen na coraz bardziej ograniczoną podaż, jest jak najbardziej właściwe. Nie można oczywiście uzasadniać dramatycznego wzrostu cen ropy w ostatnich miesiącach, który ciężko dotknął także gospodarkę europejską, wyłącznie przewidywanym w dłuższej perspektywie ograniczeniem dostępności pewnych zasobów nieodnawialnych. Wiąże się to również z silną pozycją rynkową dostawców, którzy po części stosują praktyki monopolistyczne, oraz z brakiem politycznej stabilizacji w krajach, w których zasoby te występują w największych ilościach.

| 3.10 | EKES chciałby odnieść się do swoich uwag, sformułowanych już przed dwoma laty w opinii do projektu: przedstawiając w tym momencie strategię na zaledwie 25 najbliższych lat, w której wyczerpanie się niektórych nieodnawialnych zasobów naturalnych o kluczowym znaczeniu (np. paliw kopalnych) nie jest w ogóle albo jest nie dość brane pod uwagę, Komisja wysyła społeczeństwu fałszywy sygnał. Zdaniem EKES-u dostępność zasobów nieodnawialnych stanowi decydujące kryterium przejęcia odpowiedzialności wobec stawianych kryteriów stabilności. |
| --- | --- |

3.10

EKES chciałby odnieść się do swoich uwag, sformułowanych już przed dwoma laty w opinii do projektu: przedstawiając w tym momencie strategię na zaledwie 25 najbliższych lat, w której wyczerpanie się niektórych nieodnawialnych zasobów naturalnych o kluczowym znaczeniu (np. paliw kopalnych) nie jest w ogóle albo jest nie dość brane pod uwagę, Komisja wysyła społeczeństwu fałszywy sygnał. Zdaniem EKES-u dostępność zasobów nieodnawialnych stanowi decydujące kryterium przejęcia odpowiedzialności wobec stawianych kryteriów stabilności.

| 3.11 | W tym kontekście EKES przypomina, że liczne sektory gospodarki uzależnione są generalnie nie tylko od dostępności kopalnych źródeł energii, ale też od ich „tanich” dostaw. W taki sposób zbudowane gospodarki narodowe staną w przyszłości w obliczu największych problemów dostosowawczych. I w tej mierze EKES bez zastrzeżeń podpisuje się pod stwierdzeniem Komisji, iż nieracjonalne wykorzystywanie zasobów naturalnych [...] stanowi hamulec wzrostu. |
| --- | --- |

3.11

W tym kontekście EKES przypomina, że liczne sektory gospodarki uzależnione są generalnie nie tylko od dostępności kopalnych źródeł energii, ale też od ich „tanich” dostaw. W taki sposób zbudowane gospodarki narodowe staną w przyszłości w obliczu największych problemów dostosowawczych. I w tej mierze EKES bez zastrzeżeń podpisuje się pod stwierdzeniem Komisji, iż nieracjonalne wykorzystywanie zasobów naturalnych [...] stanowi hamulec wzrostu.

| 3.12 | Rosnące ceny surowców można początkowo w jakiejś mierze zrekompensować zwiększaniem efektywności. Jednak w wielu sektorach, np. w branży transportowej i energetycznej, braki surowców i/lub ich ekstremalnie wysokie ceny mogą pociągnąć za sobą konieczność przeprowadzenia ogromnych zmian strukturalnych. Ponieważ może się to wiązać z niezwykle wysokimi nakładami inwestycyjnymi, niezbędne zmiany powinny nastąpić możliwie najwcześniej, aby nie nastąpiła niewłaściwa alokacja zasobów. |
| --- | --- |

3.12

Rosnące ceny surowców można początkowo w jakiejś mierze zrekompensować zwiększaniem efektywności. Jednak w wielu sektorach, np. w branży transportowej i energetycznej, braki surowców i/lub ich ekstremalnie wysokie ceny mogą pociągnąć za sobą konieczność przeprowadzenia ogromnych zmian strukturalnych. Ponieważ może się to wiązać z niezwykle wysokimi nakładami inwestycyjnymi, niezbędne zmiany powinny nastąpić możliwie najwcześniej, aby nie nastąpiła niewłaściwa alokacja zasobów.

| 3.13 | Przykładem właściwego strategicznego myślenia długofalowego jest zapowiedź rządu szwedzkiego o odejściu zarówno od energii jądrowej, jak i od ropy naftowej. Oczywiście, tego rodzaju drogę można wyobrazić sobie tylko w perspektywie długookresowej, ale trzeba na nią wkroczyć odpowiednio wcześnie, aby później uniknąć kryzysów gospodarczych i społecznych. |
| --- | --- |

3.13

Przykładem właściwego strategicznego myślenia długofalowego jest zapowiedź rządu szwedzkiego o odejściu zarówno od energii jądrowej, jak i od ropy naftowej. Oczywiście, tego rodzaju drogę można wyobrazić sobie tylko w perspektywie długookresowej, ale trzeba na nią wkroczyć odpowiednio wcześnie, aby później uniknąć kryzysów gospodarczych i społecznych.

| 3.14 | Dlatego zdaniem EKES-u strategia UE powinna aktywnie podejmować pewne zagadnienia, a tak się niestety nie dzieje. EKES stawia sobie pytanie, czy nie wynika to stąd, iż przewidziany przez Komisję Europejską 25-letni okres realizacji strategii jest jednak (o wiele) za krótki. EKES nie może zaakceptować stanowiska Komisji, że w tym czasie prawdopodobnie nie należy liczyć się ze znaczącym ograniczeniem nieodnawialnych zasobów naturalnych, wobec czego problem ten jak gdyby znika z pola widzenia. Potrzebne jest jasne stanowisko Komisji w sprawie zasobów nieodnawialnych, wychodzące poza obecny horyzont czasowy strategii. Konieczne byłoby już teraz przedłużenie okresu jej obowiązywania np. do 50 a nawet 100 lat, co w kontekście zużycia zasobów stanowi okres stosunkowo krótki. Oczywiście, w tak długim horyzoncie czasowym trzeba wyznaczyć okresy pośrednie. EKES przypomina, że tego rodzaju postępowanie Komisja zapowiedziała w komunikacie w roku 2005 (4). |
| --- | --- |

3.14

Dlatego zdaniem EKES-u strategia UE powinna aktywnie podejmować pewne zagadnienia, a tak się niestety nie dzieje. EKES stawia sobie pytanie, czy nie wynika to stąd, iż przewidziany przez Komisję Europejską 25-letni okres realizacji strategii jest jednak (o wiele) za krótki. EKES nie może zaakceptować stanowiska Komisji, że w tym czasie prawdopodobnie nie należy liczyć się ze znaczącym ograniczeniem nieodnawialnych zasobów naturalnych, wobec czego problem ten jak gdyby znika z pola widzenia. Potrzebne jest jasne stanowisko Komisji w sprawie zasobów nieodnawialnych, wychodzące poza obecny horyzont czasowy strategii. Konieczne byłoby już teraz przedłużenie okresu jej obowiązywania np. do 50 a nawet 100 lat, co w kontekście zużycia zasobów stanowi okres stosunkowo krótki. Oczywiście, w tak długim horyzoncie czasowym trzeba wyznaczyć okresy pośrednie. EKES przypomina, że tego rodzaju postępowanie Komisja zapowiedziała w komunikacie w roku 2005 (4).

| 3.15 | Jako nadrzędny cel strategii Komisja wymienia w swoim dokumencie zredukowanie negatywnego oddziaływania na środowisko spowodowanego wykorzystywaniem zasobów w sytuacji wzrostu gospodarczego. Chyba nie znajdzie się w Europie nikt, kto by zanegował cel tak ogólny, a jednocześnie tak niekonkretny. |
| --- | --- |

3.15

Jako nadrzędny cel strategii Komisja wymienia w swoim dokumencie zredukowanie negatywnego oddziaływania na środowisko spowodowanego wykorzystywaniem zasobów w sytuacji wzrostu gospodarczego. Chyba nie znajdzie się w Europie nikt, kto by zanegował cel tak ogólny, a jednocześnie tak niekonkretny.

| 3.16 | Komisja świadomie rezygnuje z ustalenia na tym początkowym etapie strategii [...] celów ilościowych. Takie podejście EKES uważa za z gruntu fałszywe. Po pierwsze, nie jesteśmy na etapie początkowym — problemy znane są od lat, a nawet od dziesięcioleci. Po drugie, EKES już niejednokrotnie podkreślał przy innych okazjach, że naprawdę skuteczna strategia bezwzględnie wymaga określenia jasnych celów. Strategia to przecież plan osiągnięcia założonych celów. Gdy tych celów brakuje, są sformułowane całkowicie niewiążąco lub traktowane w sposób ogólnikowy, decydenci polityczni również tracą orientację, w jakim miejscu i jakie instrumenty należy zastosować. |
| --- | --- |

3.16

Komisja świadomie rezygnuje z ustalenia na tym początkowym etapie strategii [...] celów ilościowych. Takie podejście EKES uważa za z gruntu fałszywe. Po pierwsze, nie jesteśmy na etapie początkowym — problemy znane są od lat, a nawet od dziesięcioleci. Po drugie, EKES już niejednokrotnie podkreślał przy innych okazjach, że naprawdę skuteczna strategia bezwzględnie wymaga określenia jasnych celów. Strategia to przecież plan osiągnięcia założonych celów. Gdy tych celów brakuje, są sformułowane całkowicie niewiążąco lub traktowane w sposób ogólnikowy, decydenci polityczni również tracą orientację, w jakim miejscu i jakie instrumenty należy zastosować.

| 3.17 | Dlatego zdaniem EKES-u przedłożona strategia tematyczna w sprawie zrównoważonego wykorzystywania zasobów naturalnych w rzeczywistości nie jest strategią, ale raczej — co należy stanowczo podkreślić — jak najbardziej słusznym zbiorem zasad, dla których dopiero trzeba opracować odrębne strategie dotyczące określonych zasobów naturalnych. |
| --- | --- |

3.17

Dlatego zdaniem EKES-u przedłożona strategia tematyczna w sprawie zrównoważonego wykorzystywania zasobów naturalnych w rzeczywistości nie jest strategią, ale raczej — co należy stanowczo podkreślić — jak najbardziej słusznym zbiorem zasad, dla których dopiero trzeba opracować odrębne strategie dotyczące określonych zasobów naturalnych.

| 3.18 | EKES zgadza się z opinią, że w jednej strategii trudno jest kompleksowo i wyczerpująco przeanalizować wszystkie zasoby naturalne. Zagadnienie to jest zbyt złożone. Dlatego też niezbędne jest włączenie tego zbioru podstawowych zasad do poszczególnych strategii i do ogólnej polityki. Z tego właśnie powodu Komisja, niemal równolegle z niniejszą strategią, przedłożyła strategię tematyczną w sprawie zapobiegania powstawaniu odpadów i ich recyklingu
   (5) (są to pośrednio również zasoby naturalne) oraz zapowiedziała strategię tematyczną w sprawie ochrony gleby. Skuteczne decyzje strategiczne muszą być odpowiednio powiązane z właściwymi politykami sektorowymi. |
| --- | --- |

3.18

EKES zgadza się z opinią, że w jednej strategii trudno jest kompleksowo i wyczerpująco przeanalizować wszystkie zasoby naturalne. Zagadnienie to jest zbyt złożone. Dlatego też niezbędne jest włączenie tego zbioru podstawowych zasad do poszczególnych strategii i do ogólnej polityki. Z tego właśnie powodu Komisja, niemal równolegle z niniejszą strategią, przedłożyła strategię tematyczną w sprawie zapobiegania powstawaniu odpadów i ich recyklingu
   (5) (są to pośrednio również zasoby naturalne) oraz zapowiedziała strategię tematyczną w sprawie ochrony gleby. Skuteczne decyzje strategiczne muszą być odpowiednio powiązane z właściwymi politykami sektorowymi.

| 3.19 | Dzięki temu wszyscy zainteresowani będą lepiej zorientowani, gdzie i jaka strategia ma być realizowana. Dzięki konkretnym przykładom powstaną powiązania z innymi strategiami i obszarami polityki na szczeblu unijnym i krajowym, przez co wyraźnie określi się kompetencje, a to w większym stopniu zagwarantuje wdrożenie strategicznych kierunków działania. |
| --- | --- |

3.19

Dzięki temu wszyscy zainteresowani będą lepiej zorientowani, gdzie i jaka strategia ma być realizowana. Dzięki konkretnym przykładom powstaną powiązania z innymi strategiami i obszarami polityki na szczeblu unijnym i krajowym, przez co wyraźnie określi się kompetencje, a to w większym stopniu zagwarantuje wdrożenie strategicznych kierunków działania.

3.20   Cztery inicjatywy prowadzące do realizacji celów

Komisja wymienia w komunikacie cztery nowe inicjatywy, będące podstawą dla strategii na najbliższe 25 lat:

| — | „budowanie podstaw wiedzy”, co obejmuje utworzenie „centrum danych dla decydentów”, |
| --- | --- |

—

„budowanie podstaw wiedzy”, co obejmuje utworzenie „centrum danych dla decydentów”,

| — | „mierzenie postępu”, przez co rozumie się opracowanie zróżnicowanych wskaźników do roku 2008, |
| --- | --- |

—

„mierzenie postępu”, przez co rozumie się opracowanie zróżnicowanych wskaźników do roku 2008,

| — | „wymiar wewnętrzny”, w przypadku którego Komisja proponuje, aby z jednej strony poszczególne państwa członkowskie przygotowały krajowe działania i programy zrównoważonego wykorzystywania zasobów naturalnych, z drugiej zaś strony zaplanowano powołanie forum wysokiego szczebla [...] wyższych rangą urzędników, które w państwach członkowskich będzie odpowiedzialne za opracowanie polityki dotyczącej zasobów naturalnych; forum to powinno składać się z przedstawicieli Komisji i w stosownych przypadkach (cokolwiek by przez to rozumieć) organizacji konsumenckich, organizacji pozarządowych zajmujących się środowiskiem, przemysłem, środowisk akademickich itd., |
| --- | --- |

—

„wymiar wewnętrzny”, w przypadku którego Komisja proponuje, aby z jednej strony poszczególne państwa członkowskie przygotowały krajowe działania i programy zrównoważonego wykorzystywania zasobów naturalnych, z drugiej zaś strony zaplanowano powołanie forum wysokiego szczebla [...] wyższych rangą urzędników, które w państwach członkowskich będzie odpowiedzialne za opracowanie polityki dotyczącej zasobów naturalnych; forum to powinno składać się z przedstawicieli Komisji i w stosownych przypadkach (cokolwiek by przez to rozumieć) organizacji konsumenckich, organizacji pozarządowych zajmujących się środowiskiem, przemysłem, środowisk akademickich itd.,

| — | „wymiar globalny”, który przewiduje „powołanie panelu międzynarodowego”. |
| --- | --- |

—

„wymiar globalny”, który przewiduje „powołanie panelu międzynarodowego”.

| 3.21 | EKES nie poddaje w wątpliwość sensu ani przydatności odpowiednich baz danych czy nowych paneli. Im więcej wiemy i im więcej osób, zwłaszcza odpowiedzialnych politycznie, zajmuje się tymi kwestiami, tym lepiej. |
| --- | --- |

3.21

EKES nie poddaje w wątpliwość sensu ani przydatności odpowiednich baz danych czy nowych paneli. Im więcej wiemy i im więcej osób, zwłaszcza odpowiedzialnych politycznie, zajmuje się tymi kwestiami, tym lepiej.

| 3.22 | Jednakże EKES musi zadać Komisji pytanie, czy naprawdę wierzy, iż opracowała strategię faktycznie kształtującą politykę. Opisane działania w żaden sposób nie rozwiążą bowiem przedstawionych problemów. |
| --- | --- |

3.22

Jednakże EKES musi zadać Komisji pytanie, czy naprawdę wierzy, iż opracowała strategię faktycznie kształtującą politykę. Opisane działania w żaden sposób nie rozwiążą bowiem przedstawionych problemów.

| 3.23 | Tego rodzaju stwierdzenia wywołują raczej wrażenie, iż najpierw należałoby poszerzyć naszą wiedzę, aby w efekcie stworzyć podstawę działań politycznych. EKES widzi w tym nie tyle strategię konsekwentnego działania, ile raczej strategię odwlekania politycznych decyzji. Komisja powinna uczynić wszystko, aby takiemu wrażeniu zapobiec. |
| --- | --- |

3.23

Tego rodzaju stwierdzenia wywołują raczej wrażenie, iż najpierw należałoby poszerzyć naszą wiedzę, aby w efekcie stworzyć podstawę działań politycznych. EKES widzi w tym nie tyle strategię konsekwentnego działania, ile raczej strategię odwlekania politycznych decyzji. Komisja powinna uczynić wszystko, aby takiemu wrażeniu zapobiec.

| 3.24 | Na przykład od lat wiadomo, że naturalne zasoby ryb eksploatuje się bez jakiegokolwiek umiaru. Na tę groźną sytuację Komisja rok w rok reaguje całkowicie uzasadnionym żądaniem przyznawania mniejszych kwot połowowych, aby np. odwrócić tendencję przełowienia łowisk dorsza (6), ale bezskutecznie. Problemu tego nie rozwiąże ani nowa baza danych, ani nowe panele. |
| --- | --- |

3.24

Na przykład od lat wiadomo, że naturalne zasoby ryb eksploatuje się bez jakiegokolwiek umiaru. Na tę groźną sytuację Komisja rok w rok reaguje całkowicie uzasadnionym żądaniem przyznawania mniejszych kwot połowowych, aby np. odwrócić tendencję przełowienia łowisk dorsza (6), ale bezskutecznie. Problemu tego nie rozwiąże ani nowa baza danych, ani nowe panele.

| 3.25 | Dlatego też EKES oczekuje, że w przypadku pewnych zasobów naturalnych przejdzie się wreszcie od słów do czynów, np. jeśli chodzi o ochronę zasobów ryb. |
| --- | --- |

3.25

Dlatego też EKES oczekuje, że w przypadku pewnych zasobów naturalnych przejdzie się wreszcie od słów do czynów, np. jeśli chodzi o ochronę zasobów ryb.

| 3.26 | Powyższym stwierdzeniem EKES pragnie jeszcze raz jasno podkreślić, że w żadnym wypadku nie uważa proponowanych przez Komisję w ramach strategii tak zwanych „instrumentów” za wystarczające. |
| --- | --- |

3.26

Powyższym stwierdzeniem EKES pragnie jeszcze raz jasno podkreślić, że w żadnym wypadku nie uważa proponowanych przez Komisję w ramach strategii tak zwanych „instrumentów” za wystarczające.

| 3.27 | Już w opinii do przygotowanego dokumentu Komisji, jak i w różnych innych opiniach, np. w kwestiach zrównoważonego rozwoju czy też polityki energetycznej i transportowej, EKES wzywał Komisję do:






  — | wymienienia, z jednej strony, jasnych, tzn. wymiernych celów, jakie polityka ma osiągnąć, |
| --- | --- | --- |

3.27

Już w opinii do przygotowanego dokumentu Komisji, jak i w różnych innych opiniach, np. w kwestiach zrównoważonego rozwoju czy też polityki energetycznej i transportowej, EKES wzywał Komisję do:

—

wymienienia, z jednej strony, jasnych, tzn. wymiernych celów, jakie polityka ma osiągnąć,

| — | wyraźnego określenia, z drugiej strony, instrumentów, zwłaszcza tych o skutkach podatkowych, które mają umożliwić realizację tych celów; przykładowo, EKES nieraz zwracał się do Komisji z pytaniem, jak chce osiągnąć wielokrotnie wymienianą internalizację kosztów zewnętrznych. |
| --- | --- |

—

wyraźnego określenia, z drugiej strony, instrumentów, zwłaszcza tych o skutkach podatkowych, które mają umożliwić realizację tych celów; przykładowo, EKES nieraz zwracał się do Komisji z pytaniem, jak chce osiągnąć wielokrotnie wymienianą internalizację kosztów zewnętrznych.

| 3.28 | Również na ten temat Komisja nie powiedziała dotychczas ani słowa. Zrezygnowano zarówno z konkretnych celów, np. z koncepcji „czynnika 10” (7), jak i opisu i objaśnienia instrumentów. |
| --- | --- |

3.28

Również na ten temat Komisja nie powiedziała dotychczas ani słowa. Zrezygnowano zarówno z konkretnych celów, np. z koncepcji „czynnika 10” (7), jak i opisu i objaśnienia instrumentów.

| 3.29 | Dlatego też EKES uważa za niezbędne, aby mówiąc o „strategii”, Komisja wyraźnie określiła, jakie instrumenty polityczne zamierza zastosować i jakie podjąć działania, by osiągnąć jasno zdefiniowane cele. |
| --- | --- |

3.29

Dlatego też EKES uważa za niezbędne, aby mówiąc o „strategii”, Komisja wyraźnie określiła, jakie instrumenty polityczne zamierza zastosować i jakie podjąć działania, by osiągnąć jasno zdefiniowane cele.

| 3.30 | EKES odwołuje się przy tym do swojej opinii przyjętej w maju 2006 r. w sprawie przeglądu strategii zrównoważonego rozwoju — platformy działania, w której także porusza ten problem (8). |
| --- | --- |

3.30

EKES odwołuje się przy tym do swojej opinii przyjętej w maju 2006 r. w sprawie przeglądu strategii zrównoważonego rozwoju — platformy działania, w której także porusza ten problem (8).

Bruksela, 5 lipca 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  COM(2003) 572 wersja ostateczna z 1.10.2003

1

(2)  DzU C 117 z 30.4.2004

2

(3)  COM(2005) 670 końcowy z 21.12.2005

3

(4)  COM(2005) 37 końcowy; por. odpowiednie zalecenia w opinii EKES-u w sprawie komunikatu Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego „Przegląd strategii zrównoważonego rozwoju — platforma działania” (CESE 361/2006)

4

(5)  COM(2005) 666 końcowy

5

(6)  Nie spowodowało to jednak usunięcia tego zagrożonego gatunku z menu stołówek instytucji europejskich.

6

(7)  Por. COM(1999) 543 z 24.11.1999, s. 16 pkt 4.4: Efektywne wykorzystywanie i zagospodarowanie zasobów oraz opinia EKES-u w sprawie komunikatu Komisji „Środowisko naturalne Europy: kierunki na przyszłość — łączna ocena programu Wspólnoty Europejskiej dla polityki ochrony środowiska naturalnego i działań w kontekście zrównoważonego i przyjaznego dla środowiska rozwoju — dla zrównoważonego rozwoju przyjaznego dla środowiska”, DzU C 204 z 18.7.2000, s. 59-67.

7

(8)  COM(2005) 658 końcowy, NAT/304 — Projekt opinii w sprawie komunikatu Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego „Przegląd strategii zrównoważonego rozwoju — platforma działania” (CESE 361/2006)

8

---

| 16.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 309/71 |
| --- | --- | --- | --- |

16.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 309/71

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Rady w sprawie zwalczania tarcznika niszczyciela

COM(2006) 123 wersja ostateczna — 2006/0040 (CNS)

(2006/C 309/15)

Dnia 2 maja 2006 r. Rada, działając na mocy art. 37 i 94 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.

Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Ochrony Środowiska, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię w dniu 24 maja 2006 r. Sprawozdawcą był Martin SIECKER.

Na 428. sesji plenarnej w dniach 5 — 6 lipca 2006 r. (posiedzenie z dnia 5 lipca 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 166 do 2, 1 osoba wstrzymała się od głosu, przyjął następującą opinię:

1.   Wstęp

| 1.1 | Celem niniejszego wniosku jest skodyfikowanie dyrektywy Rady 69/466/EWG z dnia 8 grudnia 1969 r. w sprawie zwalczania tarcznika niszczyciela. Nowa dyrektywa zastąpi włączone do niej akty; wniosek całkowicie zachowuje treść kodyfikowanych aktów, zbiera je więc jedynie razem, dokonując tylko takich formalnych zmian, jakie wynikają z samego zadania kodyfikacji. |
| --- | --- |

1.1

Celem niniejszego wniosku jest skodyfikowanie dyrektywy Rady 69/466/EWG z dnia 8 grudnia 1969 r. w sprawie zwalczania tarcznika niszczyciela. Nowa dyrektywa zastąpi włączone do niej akty; wniosek całkowicie zachowuje treść kodyfikowanych aktów, zbiera je więc jedynie razem, dokonując tylko takich formalnych zmian, jakie wynikają z samego zadania kodyfikacji.

2.   Uwagi ogólne

| 2.1 | Komitet uważa za bardzo przydatne zintegrowanie wszystkich tekstów prawnych w jedną dyrektywę. W kontekście Europy obywateli, Komitet, podobnie jak Komisja, przywiązuje ogromną wagę do upraszczania i precyzowania prawa wspólnotowego, tak aby uczynić je bardziej przejrzystym i dostępniejszym dla zwykłych obywateli, dając im tym samym nowe możliwości i szansę wykorzystania szczególnych uprawnień, jakie prawo to im przyznaje. |
| --- | --- |

2.1

Komitet uważa za bardzo przydatne zintegrowanie wszystkich tekstów prawnych w jedną dyrektywę. W kontekście Europy obywateli, Komitet, podobnie jak Komisja, przywiązuje ogromną wagę do upraszczania i precyzowania prawa wspólnotowego, tak aby uczynić je bardziej przejrzystym i dostępniejszym dla zwykłych obywateli, dając im tym samym nowe możliwości i szansę wykorzystania szczególnych uprawnień, jakie prawo to im przyznaje.

| 2.2 | Upewniono się, iż taka kompilacja przepisów nie zawiera żadnych zmian treści, służąc jedynie prezentacji prawa wspólnotowego w sposób jasny i przejrzysty. Komitet wyraża swoje pełne poparcie dla tego celu i w świetle tychże zapewnień z zadowoleniem przyjmuje przedłożony wniosek. |
| --- | --- |

2.2

Upewniono się, iż taka kompilacja przepisów nie zawiera żadnych zmian treści, służąc jedynie prezentacji prawa wspólnotowego w sposób jasny i przejrzysty. Komitet wyraża swoje pełne poparcie dla tego celu i w świetle tychże zapewnień z zadowoleniem przyjmuje przedłożony wniosek.

Bruksela, 5 lipca 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

| 16.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 309/72 |
| --- | --- | --- | --- |

16.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 309/72

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie zagrożeń i problemów związanych z zaopatrzeniem przemysłu europejskiego w surowce

(2006/C 309/16)

Dnia 14 lipca 2005 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię w sprawie zagrożeń i problemów związanych z zaopatrzeniem przemysłu europejskiego w surowce.

Komisja Konsultacyjna ds. Przemian w Przemyśle, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 22 maja 2006 r. Sprawozdawcą był Bernd VOSS, współsprawozdawcą był Enrico GIBELLIERI.

Na 428. sesji plenarnej w dniach 5-6 lipca 2006 r. (posiedzenie z dnia 5 lipca 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 157 głosami za — 7 osób wstrzymało się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Streszczenie i zalecenia

| 1.1 | Zalecenia powinny stanowić polityczne wskazówki dla decyzji w zakresie wdrażania dalekowzrocznej polityki wykorzystania zasobów, badań i rozwoju zarówno na szczeblu UE i na szczeblu krajowym. Realizacja celów lizbońskich, według których do 2010 r. Unia Europejska ma stać się najbardziej konkurencyjnym i dynamicznym obszarem gospodarczym, wymaga innowacyjnej polityki przemysłowej, zgodnej z celami społecznymi i ekologicznymi, zakładającej gotowość do zmian strukturalnych. Do niezbędnych przemian przemysłowych należy podejść aktywnie i kształtować je jako integralny element strategii rozwoju zrównoważonego. Oznacza to zarówno, że proces tworzenia wartości dodanej musi być wydajniejszy, jeśli chodzi o wykorzystanie materiałów i oszczędniejszy w odniesieniu do surowców, jak i to, że należy stopniowo dążyć do zastępowania wyczerpywalnych zasobów zasobami odnawialnymi. W wyniku obu tych strategii wytworzy się nowa perspektywa przemysłowa, opierająca się na innowacjach technologicznych. W efekcie zaczną powstawać stabilne miejsca pracy wysokiej jakości w przemyśle i w usługach związanych z przemysłem. |
| --- | --- |

1.1

Zalecenia powinny stanowić polityczne wskazówki dla decyzji w zakresie wdrażania dalekowzrocznej polityki wykorzystania zasobów, badań i rozwoju zarówno na szczeblu UE i na szczeblu krajowym. Realizacja celów lizbońskich, według których do 2010 r. Unia Europejska ma stać się najbardziej konkurencyjnym i dynamicznym obszarem gospodarczym, wymaga innowacyjnej polityki przemysłowej, zgodnej z celami społecznymi i ekologicznymi, zakładającej gotowość do zmian strukturalnych. Do niezbędnych przemian przemysłowych należy podejść aktywnie i kształtować je jako integralny element strategii rozwoju zrównoważonego. Oznacza to zarówno, że proces tworzenia wartości dodanej musi być wydajniejszy, jeśli chodzi o wykorzystanie materiałów i oszczędniejszy w odniesieniu do surowców, jak i to, że należy stopniowo dążyć do zastępowania wyczerpywalnych zasobów zasobami odnawialnymi. W wyniku obu tych strategii wytworzy się nowa perspektywa przemysłowa, opierająca się na innowacjach technologicznych. W efekcie zaczną powstawać stabilne miejsca pracy wysokiej jakości w przemyśle i w usługach związanych z przemysłem.

| 1.2 | Zapewnienie zaopatrzenia w surowce w gospodarce rynkowej jest przede wszystkim zadaniem gospodarki. Jednocześnie jednak sferze polityki przypada zadanie współtworzenia warunków ramowych dla wysokiego bezpieczeństwa dostaw oraz podejmowania na polu polityki dotyczącej przemysłu, badań, rynku pracy oraz ochrony środowiska starań o zrównoważone zaopatrzenie w surowce. Poprzez wspieranie nowych technologii nie tylko poprawia się sytuacja, jeśli chodzi o konkurencyjność i miejsca pracy, lecz również następuje przestawienie na zrównoważony rozwój w gospodarce. |
| --- | --- |

1.2

Zapewnienie zaopatrzenia w surowce w gospodarce rynkowej jest przede wszystkim zadaniem gospodarki. Jednocześnie jednak sferze polityki przypada zadanie współtworzenia warunków ramowych dla wysokiego bezpieczeństwa dostaw oraz podejmowania na polu polityki dotyczącej przemysłu, badań, rynku pracy oraz ochrony środowiska starań o zrównoważone zaopatrzenie w surowce. Poprzez wspieranie nowych technologii nie tylko poprawia się sytuacja, jeśli chodzi o konkurencyjność i miejsca pracy, lecz również następuje przestawienie na zrównoważony rozwój w gospodarce.

| 1.3 | Analizy cyklu życia, jako podstawa zrównoważonej polityki surowcowej, przyczyniają się do wydajniejszego wydobywania i ekologicznego przetwarzania surowców mineralnych i metali oraz do dalszego rozwoju procesów recyklingu. Ponadto, dzięki analizom cyklu życia, surowce, których dostępność jest ograniczona i które zwiększają efekt cieplarniany, są — o ile jest to możliwe technicznie — stopniowo zastępowane przez zwiększone zastosowanie ubogich w węgiel, odnawialnych i neutralnych dla klimatu surowców, lub też są wykorzystywane przy zastosowaniu efektywnych technologii, zapewniających niski poziom emisji węgla. Można to osiągnąć przede wszystkim poprzez konsekwentną politykę Unii Europejskiej oraz rządów państw członkowskich. Komitet jest zdania, że obie strategie — wydajności i zastępowania — dają szanse na zmniejszenie zależności od importu w zaopatrzeniu w surowce. |
| --- | --- |

1.3

Analizy cyklu życia, jako podstawa zrównoważonej polityki surowcowej, przyczyniają się do wydajniejszego wydobywania i ekologicznego przetwarzania surowców mineralnych i metali oraz do dalszego rozwoju procesów recyklingu. Ponadto, dzięki analizom cyklu życia, surowce, których dostępność jest ograniczona i które zwiększają efekt cieplarniany, są — o ile jest to możliwe technicznie — stopniowo zastępowane przez zwiększone zastosowanie ubogich w węgiel, odnawialnych i neutralnych dla klimatu surowców, lub też są wykorzystywane przy zastosowaniu efektywnych technologii, zapewniających niski poziom emisji węgla. Można to osiągnąć przede wszystkim poprzez konsekwentną politykę Unii Europejskiej oraz rządów państw członkowskich. Komitet jest zdania, że obie strategie — wydajności i zastępowania — dają szanse na zmniejszenie zależności od importu w zaopatrzeniu w surowce.

| 1.4 | Biorąc pod uwagę znaczący wzrost światowego zużycia surowców, w przyszłości mogą wystąpić „wąskie gardła” w zaopatrzeniu w surowce, przynajmniej jeśli chodzi o niektóre z nich. Zmiany na rynku światowym wymagają proaktywnej polityki ze strony sektora gospodarki, UE i jej państw członkowskich. Choć gwarancja zaopatrzenia w surowce jest przede wszystkim zadaniem przemysłu, to i instytucje UE — poprzez aktywną politykę handlową, badań oraz zewnętrzną, i państwa członkowskie — poprzez krajową politykę surowcową i energetyczną, mogą zapobiegać delokalizacji produkcji. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wzywa państwa członkowskie UE do wspólnego sformułowania podstawowych zasad europejskiej polityki surowcowej i energetycznej i do przyjęcia odpowiedzialności za zrównoważoną politykę surowcową w Europie. |
| --- | --- |

1.4

Biorąc pod uwagę znaczący wzrost światowego zużycia surowców, w przyszłości mogą wystąpić „wąskie gardła” w zaopatrzeniu w surowce, przynajmniej jeśli chodzi o niektóre z nich. Zmiany na rynku światowym wymagają proaktywnej polityki ze strony sektora gospodarki, UE i jej państw członkowskich. Choć gwarancja zaopatrzenia w surowce jest przede wszystkim zadaniem przemysłu, to i instytucje UE — poprzez aktywną politykę handlową, badań oraz zewnętrzną, i państwa członkowskie — poprzez krajową politykę surowcową i energetyczną, mogą zapobiegać delokalizacji produkcji. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wzywa państwa członkowskie UE do wspólnego sformułowania podstawowych zasad europejskiej polityki surowcowej i energetycznej i do przyjęcia odpowiedzialności za zrównoważoną politykę surowcową w Europie.

| 1.5 | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny jest zdania, że UE musi, w ścisłej współpracy z państwami członkowskimi i wszystkimi grupami interesów, zatroszczyć się o to, aby zaopatrzenie europejskiego przemysłu w surowce nie było zagrożone i aby surowce były dostępne na rynkach światowych po rozsądnych cenach. Aby osiągnąć te cele, Unia Europejska powinna podejmować odpowiednie kroki w przypadku nieuczciwej konkurencji i działań protekcjonistycznych zarówno poprzez organizacje wielostronne jak WTO, OECD i MOP, jak i w kontaktach bilateralnych. Podstawowym instrumentem do osiągnięcia tych celów jest intensywny dialog z podmiotami politycznymi i przemysłowymi, które mają wpływ na rynki surowców. |
| --- | --- |

1.5

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny jest zdania, że UE musi, w ścisłej współpracy z państwami członkowskimi i wszystkimi grupami interesów, zatroszczyć się o to, aby zaopatrzenie europejskiego przemysłu w surowce nie było zagrożone i aby surowce były dostępne na rynkach światowych po rozsądnych cenach. Aby osiągnąć te cele, Unia Europejska powinna podejmować odpowiednie kroki w przypadku nieuczciwej konkurencji i działań protekcjonistycznych zarówno poprzez organizacje wielostronne jak WTO, OECD i MOP, jak i w kontaktach bilateralnych. Podstawowym instrumentem do osiągnięcia tych celów jest intensywny dialog z podmiotami politycznymi i przemysłowymi, które mają wpływ na rynki surowców.

| 1.6 | Komitet jest przekonany o tym, że przemysł europejski spełnia wszystkie warunki niezbędne do stawienia czoła obecnym i przyszłym wyzwaniom wynikającym ze zmian strukturalnych w konkurencji światowej. Europa jest konkurencyjnym regionem przemysłowym i takim pozostanie; jednocześnie będzie się rozwijać w kierunku zrównoważonego obszaru gospodarczego, o ile prowadzona będzie kompleksowa polityka innowacyjna, biorąca w równym stopniu pod uwagę rentowność, jak i aspekty społeczne i ekologiczne. |
| --- | --- |

1.6

Komitet jest przekonany o tym, że przemysł europejski spełnia wszystkie warunki niezbędne do stawienia czoła obecnym i przyszłym wyzwaniom wynikającym ze zmian strukturalnych w konkurencji światowej. Europa jest konkurencyjnym regionem przemysłowym i takim pozostanie; jednocześnie będzie się rozwijać w kierunku zrównoważonego obszaru gospodarczego, o ile prowadzona będzie kompleksowa polityka innowacyjna, biorąca w równym stopniu pod uwagę rentowność, jak i aspekty społeczne i ekologiczne.

| 1.7 | Na koniec należy jeszcze podkreślić, że ze względu na wysoki stopień uprzemysłowienia Europy zaopatrzenie w surowce ma duże znaczenie dla osiągnięcia celów lizbońskich. Stosunkowo wysokie uzależnienie Europy od importu surowców kopalnych, metali i surowców mineralnych kryje w sobie ryzyko związane nie tylko z bezpieczeństwem dostaw, ale także rozwojem cen surowców wobec ich globalnego zużycia. Gospodarka i polityka mogą zapobiec takiej sytuacji poprzez aktywne zwiększanie wydajności wykorzystania zasobów, wspieranie innowacji technologicznych w dziedzinie surowców i recyklingu, zastąpienie surowców nieodnawialnych odnawialnymi, dywersyfikacje dostaw i intensywniejsze czerpanie z europejskich źródeł surowców. W przypadku węgla istotne jest, czy realistyczne jest stosowanie neutralnej ekologicznie technologii „czystego węgla”. Poprzestanie na zapewnieniu wystarczającej ilości surowców po konkurencyjnych cenach nie byłoby wystarczające. Istotne ograniczenie rosnącego zapotrzebowania na kopalne źródła energii powinno stać się globalnym priorytetem politycznym. W tym procesie UE musi w najbliższych miesiącach wypracować swoje stanowisko. |
| --- | --- |

1.7

Na koniec należy jeszcze podkreślić, że ze względu na wysoki stopień uprzemysłowienia Europy zaopatrzenie w surowce ma duże znaczenie dla osiągnięcia celów lizbońskich. Stosunkowo wysokie uzależnienie Europy od importu surowców kopalnych, metali i surowców mineralnych kryje w sobie ryzyko związane nie tylko z bezpieczeństwem dostaw, ale także rozwojem cen surowców wobec ich globalnego zużycia. Gospodarka i polityka mogą zapobiec takiej sytuacji poprzez aktywne zwiększanie wydajności wykorzystania zasobów, wspieranie innowacji technologicznych w dziedzinie surowców i recyklingu, zastąpienie surowców nieodnawialnych odnawialnymi, dywersyfikacje dostaw i intensywniejsze czerpanie z europejskich źródeł surowców. W przypadku węgla istotne jest, czy realistyczne jest stosowanie neutralnej ekologicznie technologii „czystego węgla”. Poprzestanie na zapewnieniu wystarczającej ilości surowców po konkurencyjnych cenach nie byłoby wystarczające. Istotne ograniczenie rosnącego zapotrzebowania na kopalne źródła energii powinno stać się globalnym priorytetem politycznym. W tym procesie UE musi w najbliższych miesiącach wypracować swoje stanowisko.

2.   Opis zagadnienia

| 2.1 | Surowce znajdują się na początku rozgałęzionego łańcucha tworzenia wartości. W czasach rosnącej globalizacji stanowią one warunek wstępny dla funkcjonowania oraz rozwoju i wzrostu gospodarki narodowej. Dotyczy to nośników energii oraz wielu metali, surowców mineralnych i biologicznych, które stanowią nieodzowny materiał wyjściowy dla przemysłu. Europa jest uzależniona od importu wielu surowców, na co dotąd zwracano za mało uwagi, ale wraz z rosnącymi cenami surowców fakt ten coraz bardziej się dostrzega. Nagłe skoki cen kopalnych nośników energii oraz koksu i stali stanowią tego dobitny przykład. |
| --- | --- |

2.1

Surowce znajdują się na początku rozgałęzionego łańcucha tworzenia wartości. W czasach rosnącej globalizacji stanowią one warunek wstępny dla funkcjonowania oraz rozwoju i wzrostu gospodarki narodowej. Dotyczy to nośników energii oraz wielu metali, surowców mineralnych i biologicznych, które stanowią nieodzowny materiał wyjściowy dla przemysłu. Europa jest uzależniona od importu wielu surowców, na co dotąd zwracano za mało uwagi, ale wraz z rosnącymi cenami surowców fakt ten coraz bardziej się dostrzega. Nagłe skoki cen kopalnych nośników energii oraz koksu i stali stanowią tego dobitny przykład.

| 2.2 | Często istnieją jedynie mgliste wyobrażenia co do znaczenia poszczególnych surowców. Może to być spowodowane tym, że w porównaniu do całości czynników surowce mają jedynie podrzędne znaczenie. Jednak w przeciwieństwie do innych czynników produkcji, krótkoterminowo surowców z reguły nie da się zastąpić. Tym samym deficyty w dostawach lub całkowite ustanie dostaw często prowadzą do odpowiedniego zmniejszenia produkcji. Zmiany cen na rynkach surowców praktycznie bez ograniczeń przekładają się na koszty sektora produkcji i przez to wpływają na całą gospodarkę. Przy tym nie wolno ignorować aspektów społecznych. |
| --- | --- |

2.2

Często istnieją jedynie mgliste wyobrażenia co do znaczenia poszczególnych surowców. Może to być spowodowane tym, że w porównaniu do całości czynników surowce mają jedynie podrzędne znaczenie. Jednak w przeciwieństwie do innych czynników produkcji, krótkoterminowo surowców z reguły nie da się zastąpić. Tym samym deficyty w dostawach lub całkowite ustanie dostaw często prowadzą do odpowiedniego zmniejszenia produkcji. Zmiany cen na rynkach surowców praktycznie bez ograniczeń przekładają się na koszty sektora produkcji i przez to wpływają na całą gospodarkę. Przy tym nie wolno ignorować aspektów społecznych.

| 2.3 | W wyniku szybkiego wzrostu gospodarczego w innych regionach świata (w Chinach, Indiach, itd.) w ostatniej dekadzie gwałtownie zwiększyło się zużycie nośników energii i surowców przemysłowych. |
| --- | --- |

2.3

W wyniku szybkiego wzrostu gospodarczego w innych regionach świata (w Chinach, Indiach, itd.) w ostatniej dekadzie gwałtownie zwiększyło się zużycie nośników energii i surowców przemysłowych.

| 2.4 | Należy przy tym wspomnieć także o geograficznym podziale surowców i o dystansie pomiędzy miejscem występowania surowców a miejscem ich użycia. W tym kontekście zwłaszcza Europę można uznać za region, w którym już teraz panuje wysokie zapotrzebowanie na import surowców i kopalnych źródeł energii i którego uzależnienie od importu w przyszłości jeszcze bardziej wzrośnie. |
| --- | --- |

2.4

Należy przy tym wspomnieć także o geograficznym podziale surowców i o dystansie pomiędzy miejscem występowania surowców a miejscem ich użycia. W tym kontekście zwłaszcza Europę można uznać za region, w którym już teraz panuje wysokie zapotrzebowanie na import surowców i kopalnych źródeł energii i którego uzależnienie od importu w przyszłości jeszcze bardziej wzrośnie.

| 2.5 | Dostawy energii są paliwem dla europejskiej gospodarki. Tymczasem wobec wyczerpania wielu źródeł energii, wobec gwałtownych skoków cen, wobec wpływu wydarzeń wojennych lub politycznych na bezpieczeństwo dostaw i przy nieskutecznej w kontekście globalnym „polityce energetycznej” poszczególnych krajów, europejskie dostawy energii są obarczone bardzo wysokim ryzykiem. |
| --- | --- |

2.5

Dostawy energii są paliwem dla europejskiej gospodarki. Tymczasem wobec wyczerpania wielu źródeł energii, wobec gwałtownych skoków cen, wobec wpływu wydarzeń wojennych lub politycznych na bezpieczeństwo dostaw i przy nieskutecznej w kontekście globalnym „polityce energetycznej” poszczególnych krajów, europejskie dostawy energii są obarczone bardzo wysokim ryzykiem.

3.   Sytuacja na świecie

| 3.1 | W opinii, jako przykład, przedstawiona i przeanalizowana zostanie przede wszystkim sytuacja w zakresie surowców energetycznych, ponieważ sytuacja w tej dziedzinie rozwija się obecnie dość niepokojąco (wahania cen ropy, blokowanie dostaw rosyjskiego gazu ziemnego) i zgromadzone zostały szczególnie dokładne dane i dyskutuje się już o podejmowaniu środków politycznych. Niemniej analizę te równie dobrze można odnieść do wielu innych surowców. |
| --- | --- |

3.1

W opinii, jako przykład, przedstawiona i przeanalizowana zostanie przede wszystkim sytuacja w zakresie surowców energetycznych, ponieważ sytuacja w tej dziedzinie rozwija się obecnie dość niepokojąco (wahania cen ropy, blokowanie dostaw rosyjskiego gazu ziemnego) i zgromadzone zostały szczególnie dokładne dane i dyskutuje się już o podejmowaniu środków politycznych. Niemniej analizę te równie dobrze można odnieść do wielu innych surowców.

| 3.2 | Globalne wydobycie ropy naftowej w roku 2004 wyniosło 3 847 megaton. Od początku przemysłowego wydobycia ropy naftowej do końca 2004 r. na całym świecie wydobyto w sumie ok. 139 gigaton ropy, z czego połowa przypada na ostatnie 22 lata. To oznacza, że pozyskano już ponad 46 % z udokumentowanych dotąd rezerw konwencjonalnej ropy naftowej. |
| --- | --- |

3.2

Globalne wydobycie ropy naftowej w roku 2004 wyniosło 3 847 megaton. Od początku przemysłowego wydobycia ropy naftowej do końca 2004 r. na całym świecie wydobyto w sumie ok. 139 gigaton ropy, z czego połowa przypada na ostatnie 22 lata. To oznacza, że pozyskano już ponad 46 % z udokumentowanych dotąd rezerw konwencjonalnej ropy naftowej.

| 3.3 | W tym kontekście podkreślić należy rolę Chin, które w ciągu ostatnich 20 lat z eksportera netto ropy naftowej stały się importerem netto i także w przyszłości wskutek dynamicznego wzrostu gospodarczego w jeszcze większym stopniu sięgną po dostępne na świecie zasoby. |
| --- | --- |

3.3

W tym kontekście podkreślić należy rolę Chin, które w ciągu ostatnich 20 lat z eksportera netto ropy naftowej stały się importerem netto i także w przyszłości wskutek dynamicznego wzrostu gospodarczego w jeszcze większym stopniu sięgną po dostępne na świecie zasoby.

| 3.4 | Oprócz tego również inne wydarzenia, takie jak wojna w Iraku, huragany w Ameryce, zastoje w inwestycjach zmniejszające moce wydobywcze i przewozowe, strajki powodujące przerwy w dostawach oraz spekulacje przyczyniają się do wyraźnego wzrostu cen ropy i — z pewnym opóźnieniem — także gazu ziemnego. Mimo to obecne ceny realne — po odjęciu stopy inflacji — wciąż są niższe niż na początku lat 80-tych. |
| --- | --- |

3.4

Oprócz tego również inne wydarzenia, takie jak wojna w Iraku, huragany w Ameryce, zastoje w inwestycjach zmniejszające moce wydobywcze i przewozowe, strajki powodujące przerwy w dostawach oraz spekulacje przyczyniają się do wyraźnego wzrostu cen ropy i — z pewnym opóźnieniem — także gazu ziemnego. Mimo to obecne ceny realne — po odjęciu stopy inflacji — wciąż są niższe niż na początku lat 80-tych.

| 3.5 | Poza kształtowaniem się cen należy uwzględnić też kwestię dostępności kopalnych źródeł energii. Pod koniec 2004 roku całkowity potencjał konwencjonalnej ropy naftowej wynosił ok. 381 gigaton. Na kraje Bliskiego Wschodu przypada ok. 62 % rezerw światowych, na obszar Ameryki ok. 13 % i niecałe 10 % na kraje Wspólnoty Niepodległych Państw. Należy przy tym pamiętać, że o ile w Ameryce Północnej wydobyto już niemal 2/3 przypuszczalnego potencjału całkowitego, o tyle w krajach WNP udział wydobytego potencjału wynosi 1/3, a na Bliskim Wschodzie tylko niecałą ćwierć. |
| --- | --- |

3.5

Poza kształtowaniem się cen należy uwzględnić też kwestię dostępności kopalnych źródeł energii. Pod koniec 2004 roku całkowity potencjał konwencjonalnej ropy naftowej wynosił ok. 381 gigaton. Na kraje Bliskiego Wschodu przypada ok. 62 % rezerw światowych, na obszar Ameryki ok. 13 % i niecałe 10 % na kraje Wspólnoty Niepodległych Państw. Należy przy tym pamiętać, że o ile w Ameryce Północnej wydobyto już niemal 2/3 przypuszczalnego potencjału całkowitego, o tyle w krajach WNP udział wydobytego potencjału wynosi 1/3, a na Bliskim Wschodzie tylko niecałą ćwierć.

| 3.6 | Sytuacja wygląda podobnie w przypadku gazu ziemnego. Na świecie całkowity potencjał konwencjonalnego gazu ziemnego wynosi ok. 461 bilionów metrów sześciennych, co pod względem zawartości energii odpowiada mniej więcej całkowitemu potencjałowi ropy naftowej. Ponad połowa tych rezerw gazu znajduje się w trzech krajach (w Rosji, Iranie i Katarze). Można spodziewać się ok. 207 bilionów metrów sześciennych dodatkowych zasobów gazu ziemnego. Do dziś wydobyto już niemal 18 % udokumentowanych dotąd jego rezerw. Zużycie gazu w 2004 r. wyniosło ok. 2,8 bilionów metrów sześciennych i osiągnęło najwyższą wartość w historii. Kraje zużywające najwięcej gazu ziemnego to: Stany Zjednoczone, Rosja, Niemcy, Wielka Brytania, Kanada, Iran i Włochy. |
| --- | --- |

3.6

Sytuacja wygląda podobnie w przypadku gazu ziemnego. Na świecie całkowity potencjał konwencjonalnego gazu ziemnego wynosi ok. 461 bilionów metrów sześciennych, co pod względem zawartości energii odpowiada mniej więcej całkowitemu potencjałowi ropy naftowej. Ponad połowa tych rezerw gazu znajduje się w trzech krajach (w Rosji, Iranie i Katarze). Można spodziewać się ok. 207 bilionów metrów sześciennych dodatkowych zasobów gazu ziemnego. Do dziś wydobyto już niemal 18 % udokumentowanych dotąd jego rezerw. Zużycie gazu w 2004 r. wyniosło ok. 2,8 bilionów metrów sześciennych i osiągnęło najwyższą wartość w historii. Kraje zużywające najwięcej gazu ziemnego to: Stany Zjednoczone, Rosja, Niemcy, Wielka Brytania, Kanada, Iran i Włochy.

| 3.7 | Żaden inny kopalny surowiec energetyczny nie występuje jeszcze tak obficie jak węgiel. Kierując się światowym zużyciem węgla w roku 2004, ocenia się, że od początku roku 2005 dostępne rezerwy węgla kamiennego wystarczą jeszcze na 172 lata, a węgla brunatnego na 218 lat. W 2004 r. węgiel miał 27 % udziału w światowym zużyciu energii pierwotnej. Wyższe było tylko zużycie ropy naftowej. Z tego 24 % przypada na węgiel kamienny, a 3 % na węgiel brunatny. Węgiel jest również najważniejszym surowcem energetycznym na świecie, jeśli chodzi o wytwarzanie elektryczności — w 2004 r. jego udział wyniósł ok. 37 %. |
| --- | --- |

3.7

Żaden inny kopalny surowiec energetyczny nie występuje jeszcze tak obficie jak węgiel. Kierując się światowym zużyciem węgla w roku 2004, ocenia się, że od początku roku 2005 dostępne rezerwy węgla kamiennego wystarczą jeszcze na 172 lata, a węgla brunatnego na 218 lat. W 2004 r. węgiel miał 27 % udziału w światowym zużyciu energii pierwotnej. Wyższe było tylko zużycie ropy naftowej. Z tego 24 % przypada na węgiel kamienny, a 3 % na węgiel brunatny. Węgiel jest również najważniejszym surowcem energetycznym na świecie, jeśli chodzi o wytwarzanie elektryczności — w 2004 r. jego udział wyniósł ok. 37 %.

| 3.8 | Występowanie węgla kamiennego jest bardziej równomierne niż rozłożenie zasobów ropy naftowej i gazu ziemnego. Wprawdzie i tu Rosja dysponuje potężną częścią światowych zasobów, jednak także regiony Ameryki Północnej, Azji, Australii i Afryki Południowej, znacznie uboższe w ropę i gaz, mają dostęp do sporych złóż węgla kamiennego. Znaczna część zasobów światowych koncentruje się w kilku krajach. Prawie trzy czwarte rezerw przypada na jedynie 4 kraje: USA, Rosję, Chiny i Indie. Jeżeli chodzi o węgiel także UE — inaczej niż w przypadku ropy naftowej i gazu — dysponuje znacznymi złożami. Przy tym trzeba jednak pamiętać o znaczących różnicach w jakości złóż węgla. Węgiel koksujący wydobywa się w niewielu regionach, natomiast zapotrzebowanie na niego jest mniej więcej podobne na całym świecie i z całej produkcji ok. 35 % trafia na rynek międzynarodowy. Ogólnie rzecz biorąc obecnie jedynie 16 % całkowitego wydobycia węgla trafia na rynki międzynarodowe. W zakresie eksportu również istnieje kilka państw eksportujących duże ilości surowca, i przypada on także na coraz mniejszą liczbę przedsiębiorstw. Sam eksportowany węgiel koksujący w ponad 60 % pochodzi z Australii, a w przypadku koksu 50 % eksportu pochodzi z Chin. |
| --- | --- |

3.8

Występowanie węgla kamiennego jest bardziej równomierne niż rozłożenie zasobów ropy naftowej i gazu ziemnego. Wprawdzie i tu Rosja dysponuje potężną częścią światowych zasobów, jednak także regiony Ameryki Północnej, Azji, Australii i Afryki Południowej, znacznie uboższe w ropę i gaz, mają dostęp do sporych złóż węgla kamiennego. Znaczna część zasobów światowych koncentruje się w kilku krajach. Prawie trzy czwarte rezerw przypada na jedynie 4 kraje: USA, Rosję, Chiny i Indie. Jeżeli chodzi o węgiel także UE — inaczej niż w przypadku ropy naftowej i gazu — dysponuje znacznymi złożami. Przy tym trzeba jednak pamiętać o znaczących różnicach w jakości złóż węgla. Węgiel koksujący wydobywa się w niewielu regionach, natomiast zapotrzebowanie na niego jest mniej więcej podobne na całym świecie i z całej produkcji ok. 35 % trafia na rynek międzynarodowy. Ogólnie rzecz biorąc obecnie jedynie 16 % całkowitego wydobycia węgla trafia na rynki międzynarodowe. W zakresie eksportu również istnieje kilka państw eksportujących duże ilości surowca, i przypada on także na coraz mniejszą liczbę przedsiębiorstw. Sam eksportowany węgiel koksujący w ponad 60 % pochodzi z Australii, a w przypadku koksu 50 % eksportu pochodzi z Chin.

| 3.9 | Ceny węgla w ciągu ostatnich dekad kształtowały się podobnie jak ceny ropy naftowej i gazu ziemnego, jednak cena za zawartość energetyczną była zawsze na znacznie niższym poziomie. Szczególnie z punktu widzenia surowców nie wolno zapominać, że węgiel to nie tylko nośnik energii i konieczny reduktor przy produkcji surówki żelaza, ale może być też wykorzystywany wszechstronnie — jako paliwo, w wielu zastosowaniach chemicznych oraz w produkcji materiałów budowlanych. Należy przy tym uwzględnić fakt, że ze względu na ochronę środowiska węgiel powinno się wykorzystywać tylko za pomocą nowoczesnych, czystych i efektywnych technologii, do których zaliczyć należy także technologie wytrącania i składowania CO2, zapobiegające wysokiej emisji gazów cieplarnianych. |
| --- | --- |

3.9

Ceny węgla w ciągu ostatnich dekad kształtowały się podobnie jak ceny ropy naftowej i gazu ziemnego, jednak cena za zawartość energetyczną była zawsze na znacznie niższym poziomie. Szczególnie z punktu widzenia surowców nie wolno zapominać, że węgiel to nie tylko nośnik energii i konieczny reduktor przy produkcji surówki żelaza, ale może być też wykorzystywany wszechstronnie — jako paliwo, w wielu zastosowaniach chemicznych oraz w produkcji materiałów budowlanych. Należy przy tym uwzględnić fakt, że ze względu na ochronę środowiska węgiel powinno się wykorzystywać tylko za pomocą nowoczesnych, czystych i efektywnych technologii, do których zaliczyć należy także technologie wytrącania i składowania CO2, zapobiegające wysokiej emisji gazów cieplarnianych.

| 3.10 | Aby jeszcze bardziej podkreślić palący problem bezpieczeństwa dostaw, należy zwrócić uwagę na wypowiedzi Międzynarodowej Agencji Energii (IEA) zawarte w raporcie „World Energy Outlook” z listopada 2005 r., zgodnie z którym nadal należy oczekiwać szybkiego wzrostu światowego zużycia energii. Oznacza to, że jeśli nie nastąpi żadna zmiana w postawie konsumentów, do 2030 r. światowy popyt na energię skoczy o ponad połowę i wyniesie 16,3 miliarda ton jednostek ropy naftowej. Wydarzenia z przełomu lat 2005 i 2006, kiedy z uwagi na zatrzymanie przez Rosję dostaw gazu na Ukrainę zmniejszyły się dostawy gazu dla Europy Środkowej i Zachodniej, mogą być pierwszą wskazówką, jaki może być przyszły scenariusz zaopatrzenia, jeżeli nadal wzrastało będzie uzależnienie Europy od importu energii. Z tego tez względu priorytetowo należy traktować realizację zielonych ksiąg Komisji, dotyczących bezpieczeństwa dostaw i efektywności energetycznej oraz szeroką i konstruktywną debatę na temat nowej Zielonej księgi w sprawie europejskiej strategii energetycznej. |
| --- | --- |

3.10

Aby jeszcze bardziej podkreślić palący problem bezpieczeństwa dostaw, należy zwrócić uwagę na wypowiedzi Międzynarodowej Agencji Energii (IEA) zawarte w raporcie „World Energy Outlook” z listopada 2005 r., zgodnie z którym nadal należy oczekiwać szybkiego wzrostu światowego zużycia energii. Oznacza to, że jeśli nie nastąpi żadna zmiana w postawie konsumentów, do 2030 r. światowy popyt na energię skoczy o ponad połowę i wyniesie 16,3 miliarda ton jednostek ropy naftowej. Wydarzenia z przełomu lat 2005 i 2006, kiedy z uwagi na zatrzymanie przez Rosję dostaw gazu na Ukrainę zmniejszyły się dostawy gazu dla Europy Środkowej i Zachodniej, mogą być pierwszą wskazówką, jaki może być przyszły scenariusz zaopatrzenia, jeżeli nadal wzrastało będzie uzależnienie Europy od importu energii. Z tego tez względu priorytetowo należy traktować realizację zielonych ksiąg Komisji, dotyczących bezpieczeństwa dostaw i efektywności energetycznej oraz szeroką i konstruktywną debatę na temat nowej Zielonej księgi w sprawie europejskiej strategii energetycznej.

| 3.11 | W związku z tym trzeba też pamiętać, że prognoza IEA nie idzie bynajmniej w parze z postulatami ochrony klimatu. Zamiast redukcji emisji gazów cieplarnianych, koniecznej dla przeciwdziałania zmianie klimatu, do 2030 r. IEA przewiduje wzrost emisji CO2 o przynajmniej 52 %. Z tego powodu istotne ograniczenie emisji węgla pochodzących z rosnącego zapotrzebowania na kopalne źródła energii powinno stać się globalnym priorytetem politycznym. W tym procesie UE musi w najbliższych miesiącach wypracować swoje stanowisko. |
| --- | --- |

3.11

W związku z tym trzeba też pamiętać, że prognoza IEA nie idzie bynajmniej w parze z postulatami ochrony klimatu. Zamiast redukcji emisji gazów cieplarnianych, koniecznej dla przeciwdziałania zmianie klimatu, do 2030 r. IEA przewiduje wzrost emisji CO2 o przynajmniej 52 %. Z tego powodu istotne ograniczenie emisji węgla pochodzących z rosnącego zapotrzebowania na kopalne źródła energii powinno stać się globalnym priorytetem politycznym. W tym procesie UE musi w najbliższych miesiącach wypracować swoje stanowisko.

| 3.12 | Jako możliwe rozwiązanie problemu emisji gazów cieplarnianych w wielu różnych kręgach proponuje się energię jądrową. Oprócz związanego z nią ryzyka należy zbadać także kwestię bezpieczeństwa dostaw. Rezerwy uranu występują jedynie w kilku państwach świata. Najważniejsze regiony wydobycia uranu znajdują się obecnie w Australii, Ameryce Północnej, kilku państwach Afryki oraz w państwach WNP. Przypuszcza się, że pewne zasoby tego pierwiastka mogą występować także na obszarze Chin i Mongolii. Rozwój pokojowego wykorzystania energii atomowej, szczególnie w Chinach, mógłby w ciągu 30 lat doprowadzić do niedoboru uranu. |
| --- | --- |

3.12

Jako możliwe rozwiązanie problemu emisji gazów cieplarnianych w wielu różnych kręgach proponuje się energię jądrową. Oprócz związanego z nią ryzyka należy zbadać także kwestię bezpieczeństwa dostaw. Rezerwy uranu występują jedynie w kilku państwach świata. Najważniejsze regiony wydobycia uranu znajdują się obecnie w Australii, Ameryce Północnej, kilku państwach Afryki oraz w państwach WNP. Przypuszcza się, że pewne zasoby tego pierwiastka mogą występować także na obszarze Chin i Mongolii. Rozwój pokojowego wykorzystania energii atomowej, szczególnie w Chinach, mógłby w ciągu 30 lat doprowadzić do niedoboru uranu.

| 3.13 | Około 12 % ropy naftowej wykorzystuje się do wytwarzania produktów ropopochodnych. Istotną grupę tych produktów stanowią tworzywa sztuczne. W 2004 r. na całym świecie wyprodukowano 224 miliony ton tworzyw sztucznych. 23,6 % z tego pochodziło z Europy Zachodniej. Zgodnie z aktualnymi prognozami, światowe wykorzystanie tworzyw sztucznych jeszcze się zwiększy — do 2010 r. należy liczyć się z rocznym wzrostem o 4,5 % na jednego mieszkańca. Europa Wschodnia i południowa Azja to rynki o największym wzroście. |
| --- | --- |

3.13

Około 12 % ropy naftowej wykorzystuje się do wytwarzania produktów ropopochodnych. Istotną grupę tych produktów stanowią tworzywa sztuczne. W 2004 r. na całym świecie wyprodukowano 224 miliony ton tworzyw sztucznych. 23,6 % z tego pochodziło z Europy Zachodniej. Zgodnie z aktualnymi prognozami, światowe wykorzystanie tworzyw sztucznych jeszcze się zwiększy — do 2010 r. należy liczyć się z rocznym wzrostem o 4,5 % na jednego mieszkańca. Europa Wschodnia i południowa Azja to rynki o największym wzroście.

| 3.14 | Oprócz kopalnych źródeł energii istotnymi surowcami dla europejskiej gospodarki są także rudy. Szczególnie należy tu podkreślić rudy żelaza. W 2004 r. wyprodukowano na świecie ponad miliard ton stali. W porównaniu z innymi surowcami produkcja stali zdecydowanie dominuje. Jeżeli chodzi o rudy, w 2004 r. zużyto 1,25 mld ton rudy żelaza, natomiast zużycie innych najpowszechniej wykorzystywanych rud, wynoszące 146 mln ton w przypadku boksytu, 15,5 mln ton w przypadku rudy chromu, 9 mln ton w przypadku rudy cynku i 8,2 mln ton w przypadku rudy manganu, było o 1 czy 2 rzędy wielkości niższe. |
| --- | --- |

3.14

Oprócz kopalnych źródeł energii istotnymi surowcami dla europejskiej gospodarki są także rudy. Szczególnie należy tu podkreślić rudy żelaza. W 2004 r. wyprodukowano na świecie ponad miliard ton stali. W porównaniu z innymi surowcami produkcja stali zdecydowanie dominuje. Jeżeli chodzi o rudy, w 2004 r. zużyto 1,25 mld ton rudy żelaza, natomiast zużycie innych najpowszechniej wykorzystywanych rud, wynoszące 146 mln ton w przypadku boksytu, 15,5 mln ton w przypadku rudy chromu, 9 mln ton w przypadku rudy cynku i 8,2 mln ton w przypadku rudy manganu, było o 1 czy 2 rzędy wielkości niższe.

| 3.15 | Amerykańskie Towarzystwo Geologiczne w 2005 r. oceniło rezerwy rudy żelaza, których wydobycie byłoby opłacalne, na ok. 80 mld ton, co stanowi stukrotność obecnego zapotrzebowania. Nie mniej, jeśli doliczyć jeszcze zasoby rud żelaza, których wydobycie nie byłoby na razie ekonomiczne, wówczas rezerwy żelaza zwiększyłyby się do 180 mld ton. Mimo ogromnych ilości rezerw można zakładać, że także w przyszłości ceny rudy żelaza osiągną wysoki poziom. Jedną z przyczyn tego jest z pewnością kontrolowanie tego rynku przez trzy duże firmy (CVRD, BHP i Rio Tinto) o udziale w rynku wynoszącym dobrze ponad 75 % całej produkcji rudy żelaza na świecie. Ponadto należy liczyć się także z ograniczonymi możliwościami transportu drogą morską, co prowadzi do większych kosztów transportu i tym samym wyższych cen rudy dla europejskiego przemysłu stalowego. |
| --- | --- |

3.15

Amerykańskie Towarzystwo Geologiczne w 2005 r. oceniło rezerwy rudy żelaza, których wydobycie byłoby opłacalne, na ok. 80 mld ton, co stanowi stukrotność obecnego zapotrzebowania. Nie mniej, jeśli doliczyć jeszcze zasoby rud żelaza, których wydobycie nie byłoby na razie ekonomiczne, wówczas rezerwy żelaza zwiększyłyby się do 180 mld ton. Mimo ogromnych ilości rezerw można zakładać, że także w przyszłości ceny rudy żelaza osiągną wysoki poziom. Jedną z przyczyn tego jest z pewnością kontrolowanie tego rynku przez trzy duże firmy (CVRD, BHP i Rio Tinto) o udziale w rynku wynoszącym dobrze ponad 75 % całej produkcji rudy żelaza na świecie. Ponadto należy liczyć się także z ograniczonymi możliwościami transportu drogą morską, co prowadzi do większych kosztów transportu i tym samym wyższych cen rudy dla europejskiego przemysłu stalowego.

| 3.16 | Przy zabezpieczaniu dostaw dla europejskiej produkcji żelaza i stali należy wziąć pod uwagę także dostępność koksu i węgla koksującego. Eksport węgla koksującego z USA się zmniejszy, co poprawi pozycję rynkową Kanady i Australii. Zapewnienie odpowiedniego zaopatrzenia na całym świecie wymaga jednak stałego zwiększania wydajności w tych krajach. Jeżeli Chiny rozbudują swoje koksownie, to staną się bardziej znaczącym dostawcą koksu, choć także w innych krajach zwiększa się wydajność sektora koksowniczego na potrzeby rynku wewnętrznego. |
| --- | --- |

3.16

Przy zabezpieczaniu dostaw dla europejskiej produkcji żelaza i stali należy wziąć pod uwagę także dostępność koksu i węgla koksującego. Eksport węgla koksującego z USA się zmniejszy, co poprawi pozycję rynkową Kanady i Australii. Zapewnienie odpowiedniego zaopatrzenia na całym świecie wymaga jednak stałego zwiększania wydajności w tych krajach. Jeżeli Chiny rozbudują swoje koksownie, to staną się bardziej znaczącym dostawcą koksu, choć także w innych krajach zwiększa się wydajność sektora koksowniczego na potrzeby rynku wewnętrznego.

| 3.17 | Dla produkcji stali równie istotnym surowcem jest złom. W ostatnich latach światowy handel złomem bardzo się rozwinął. Jednakże z powodu dużej trwałości produktów ze stali podaż złomu nie jest w stanie pokryć popytu, co powiększy rynek złomu, gdzie sytuacja już i tak jest napięta. Można też zakładać, że pomimo iż w ostatnich miesiącach sytuacja na rynku nieco się poprawiła, ceny złomu, które od 2002 do 2004 r. wzrosły trzykrotnie, w dłuższej perspektywie dalej będą rosnąć. |
| --- | --- |

3.17

Dla produkcji stali równie istotnym surowcem jest złom. W ostatnich latach światowy handel złomem bardzo się rozwinął. Jednakże z powodu dużej trwałości produktów ze stali podaż złomu nie jest w stanie pokryć popytu, co powiększy rynek złomu, gdzie sytuacja już i tak jest napięta. Można też zakładać, że pomimo iż w ostatnich miesiącach sytuacja na rynku nieco się poprawiła, ceny złomu, które od 2002 do 2004 r. wzrosły trzykrotnie, w dłuższej perspektywie dalej będą rosnąć.

| 3.18 | Inne surowce metalowe, takie jak mangan, chrom, nikiel, miedź, tytan czy wanad, to ważne składniki stopów, które znacznie wpływają na cechy podstawowego materiału. Metale te, podobnie jak pallad będący ważnym surowcem wykorzystywanym w nowoczesnych technologiach, muszą być importowane do Europy. |
| --- | --- |

3.18

Inne surowce metalowe, takie jak mangan, chrom, nikiel, miedź, tytan czy wanad, to ważne składniki stopów, które znacznie wpływają na cechy podstawowego materiału. Metale te, podobnie jak pallad będący ważnym surowcem wykorzystywanym w nowoczesnych technologiach, muszą być importowane do Europy.

| 3.19 | W przypadku surowców przetworzonych oraz wielu innych uważa się, że dysponujemy wystarczającą ich ilością i obserwowany obecnie wzrost cen nie oznacza zatem w średnim okresie wyczerpania się surowców. Nie oznacza to jednak, że wykluczone są zmiany podaży i popytu, a wahania cen to jedynie kwestia przypadku. W krótkim okresie podaż surowców jest bowiem mało elastyczna z uwagi na długi czas realizacji projektów wydobywczych, wymagających dużych nakładów finansowych. W sytuacji dużego popytu jak najbardziej możliwe są zatem niedobory surowców oraz podwyżki ich cen. Podobnie jest w przypadku wydajności transportu, co również zmniejsza dostępność (czy import) surowców. Światowe rezerwy i zasoby ograniczają wprawdzie ryzyko ilościowych zakłóceń w dostawach, ale nie stanowią ochrony przed odczuwanymi w krótkim i średnim okresie podwyżkami cen. Przy kompleksowej ocenie ryzyka związanego ze zmianami dostaw i cen na międzynarodowych rynkach surowców nie można ignorować również politycznych czynników interwencji oraz zachowań monopolistycznych czy oligopolistycznych przedsiębiorców posiadających duże wpływy na rynku. |
| --- | --- |

3.19

W przypadku surowców przetworzonych oraz wielu innych uważa się, że dysponujemy wystarczającą ich ilością i obserwowany obecnie wzrost cen nie oznacza zatem w średnim okresie wyczerpania się surowców. Nie oznacza to jednak, że wykluczone są zmiany podaży i popytu, a wahania cen to jedynie kwestia przypadku. W krótkim okresie podaż surowców jest bowiem mało elastyczna z uwagi na długi czas realizacji projektów wydobywczych, wymagających dużych nakładów finansowych. W sytuacji dużego popytu jak najbardziej możliwe są zatem niedobory surowców oraz podwyżki ich cen. Podobnie jest w przypadku wydajności transportu, co również zmniejsza dostępność (czy import) surowców. Światowe rezerwy i zasoby ograniczają wprawdzie ryzyko ilościowych zakłóceń w dostawach, ale nie stanowią ochrony przed odczuwanymi w krótkim i średnim okresie podwyżkami cen. Przy kompleksowej ocenie ryzyka związanego ze zmianami dostaw i cen na międzynarodowych rynkach surowców nie można ignorować również politycznych czynników interwencji oraz zachowań monopolistycznych czy oligopolistycznych przedsiębiorców posiadających duże wpływy na rynku.

| 3.20 | Ma to tym większe znaczenie, że znaczna część wydobycia nie tylko ważnych nośników energetycznych, ale także surowców metalicznych koncentruje się w określonych regionach Ziemi i w rękach określonych przedsiębiorstw, a zjawisko to znacznie przybrało na sile od początku lat dziewięćdziesiątych, przynajmniej w odniesieniu do surowców metalicznych. Tak też Chile zdołały prawie potroić swój udział w produkcji miedzi w porównaniu do roku 1990, a prawie 40 % całego wydobycia boksytu ma miejsce w Australii. Także Brazylia znacznie zwiększyła swoje znaczenie jako dostawca boksytu, wysunęła się na drugie miejsce pod względem wielkości wydobycia i tym samym podkreśliła istotną pozycję Ameryki Południowej w zakresie wydobycia rud metali. Dotyczy to także rudy żelaza, której 30 % wydobywa się w Brazylii. Jedynie Szwecja jako jedyne Państwo Członkowskie UE może się wykazać wartym wspomnienia wydobyciem rud żelaza, które stanowi jednak jedynie ok. 1,6 % całkowitej produkcji światowej. |
| --- | --- |

3.20

Ma to tym większe znaczenie, że znaczna część wydobycia nie tylko ważnych nośników energetycznych, ale także surowców metalicznych koncentruje się w określonych regionach Ziemi i w rękach określonych przedsiębiorstw, a zjawisko to znacznie przybrało na sile od początku lat dziewięćdziesiątych, przynajmniej w odniesieniu do surowców metalicznych. Tak też Chile zdołały prawie potroić swój udział w produkcji miedzi w porównaniu do roku 1990, a prawie 40 % całego wydobycia boksytu ma miejsce w Australii. Także Brazylia znacznie zwiększyła swoje znaczenie jako dostawca boksytu, wysunęła się na drugie miejsce pod względem wielkości wydobycia i tym samym podkreśliła istotną pozycję Ameryki Południowej w zakresie wydobycia rud metali. Dotyczy to także rudy żelaza, której 30 % wydobywa się w Brazylii. Jedynie Szwecja jako jedyne Państwo Członkowskie UE może się wykazać wartym wspomnienia wydobyciem rud żelaza, które stanowi jednak jedynie ok. 1,6 % całkowitej produkcji światowej.

4.   Przemysł europejski

| 4.1 | Przemysł, poprzez wkład w zatrudnienie i tworzenie wartości, w dalszym ciągu odgrywa znaczącą rolę w gospodarce UE. W procesie produkcji dóbr rzeczowych stanowi on najistotniejszy element w łańcuchu tworzenia wartości. Bez dóbr wytwarzanych przemysłowo wiele usług nie miałoby sensu. Dlatego produkcja przemysłowa jako źródło dobrobytu nie straci na znaczeniu. Z tego powodu nieodzowne jest zagwarantowanie dostaw surowców dla przemysłu. W przypadku wielu surowców metalicznych istnieją rozbieżności pomiędzy ilością złóż a zużyciem. Z uwagi na oligopolistyczne struktury występujące w państwach dostarczających surowce może to także w Europie prowadzić do zakłóceń na rynku. Aby zmniejszyć w przyszłości uzależnienie Europy od importu, konieczne jest podjęcie odpowiednich kroków w odniesieniu do wszystkich surowców, zgodnie z postulatami zielonej księgi w sprawie bezpieczeństwa dostaw energii. |
| --- | --- |

4.1

Przemysł, poprzez wkład w zatrudnienie i tworzenie wartości, w dalszym ciągu odgrywa znaczącą rolę w gospodarce UE. W procesie produkcji dóbr rzeczowych stanowi on najistotniejszy element w łańcuchu tworzenia wartości. Bez dóbr wytwarzanych przemysłowo wiele usług nie miałoby sensu. Dlatego produkcja przemysłowa jako źródło dobrobytu nie straci na znaczeniu. Z tego powodu nieodzowne jest zagwarantowanie dostaw surowców dla przemysłu. W przypadku wielu surowców metalicznych istnieją rozbieżności pomiędzy ilością złóż a zużyciem. Z uwagi na oligopolistyczne struktury występujące w państwach dostarczających surowce może to także w Europie prowadzić do zakłóceń na rynku. Aby zmniejszyć w przyszłości uzależnienie Europy od importu, konieczne jest podjęcie odpowiednich kroków w odniesieniu do wszystkich surowców, zgodnie z postulatami zielonej księgi w sprawie bezpieczeństwa dostaw energii.

| 4.2 | Statystyki dotyczące efektywnego użytkowania surowców i energii wskazują na znaczne różnice pomiędzy poszczególnymi europejskimi zakładami przemysłowymi. Można więc stwierdzić, że w Europie istnieje potencjał dla większych oszczędności, który powinno się wykorzystać w pierwszej kolejności, aby zmniejszyć całkowitą zależność oraz wzmocnić działania rozwojowe. |
| --- | --- |

4.2

Statystyki dotyczące efektywnego użytkowania surowców i energii wskazują na znaczne różnice pomiędzy poszczególnymi europejskimi zakładami przemysłowymi. Można więc stwierdzić, że w Europie istnieje potencjał dla większych oszczędności, który powinno się wykorzystać w pierwszej kolejności, aby zmniejszyć całkowitą zależność oraz wzmocnić działania rozwojowe.

| 4.3 | Jednak mimo zależności od importu surowca branża stalowa z optymizmem patrzy w przyszłość. Europejski przemysł stalowy jest konkurencyjny na rynku światowym, gdyż ma już za sobą przemiany strukturalne i wyciągnął z nich właściwe wnioski. Dzięki procesowi konsolidacji wypracowano strukturę, umożliwiającą przedsiębiorstwom osiąganie odpowiednich zysków nawet w okresie trudniejszym gospodarczo. Natomiast takie kraje jak Chiny czy Indie musza się dopiero zmierzyć z nieuniknionymi przemianami strukturalnymi. |
| --- | --- |

4.3

Jednak mimo zależności od importu surowca branża stalowa z optymizmem patrzy w przyszłość. Europejski przemysł stalowy jest konkurencyjny na rynku światowym, gdyż ma już za sobą przemiany strukturalne i wyciągnął z nich właściwe wnioski. Dzięki procesowi konsolidacji wypracowano strukturę, umożliwiającą przedsiębiorstwom osiąganie odpowiednich zysków nawet w okresie trudniejszym gospodarczo. Natomiast takie kraje jak Chiny czy Indie musza się dopiero zmierzyć z nieuniknionymi przemianami strukturalnymi.

| 4.4 | Właśnie w UE w przemyśle stalowym funkcjonują sprawne, wydajne łańcuchy tworzenia wartości, w których główną rolę odgrywa stal. Do tego trzeba jeszcze dodać atuty związane z infrastrukturą i logistyką. Na stosunkowo niewielkim obszarze o dobrze rozwiniętej sieci transportu kolejowego, wodnego i drogowego spotykają się dostawcy i odbiorcy rynku stali, co tworzy dodatkowe korzyści pod względem konkurencyjności. |
| --- | --- |

4.4

Właśnie w UE w przemyśle stalowym funkcjonują sprawne, wydajne łańcuchy tworzenia wartości, w których główną rolę odgrywa stal. Do tego trzeba jeszcze dodać atuty związane z infrastrukturą i logistyką. Na stosunkowo niewielkim obszarze o dobrze rozwiniętej sieci transportu kolejowego, wodnego i drogowego spotykają się dostawcy i odbiorcy rynku stali, co tworzy dodatkowe korzyści pod względem konkurencyjności.

| 4.5 | Ponadto europejskie przedsiębiorstwa przemysłu stalowego podjęły liczne wysiłki i poczyniły ogromne inwestycje na rzecz ochrony środowiska i efektywności energetycznej. Odnotowują one najwyższy po Stanach Zjednoczonych odsetek recyklingu, czyli w swej produkcji wykorzystują dużo złomu i dzięki temu oszczędzają surowce. Także zużycie środków redukujących w procesie wielkopiecowym w jest wyraźnie niższe niż w wielu innych krajach i regionach świata. |
| --- | --- |

4.5

Ponadto europejskie przedsiębiorstwa przemysłu stalowego podjęły liczne wysiłki i poczyniły ogromne inwestycje na rzecz ochrony środowiska i efektywności energetycznej. Odnotowują one najwyższy po Stanach Zjednoczonych odsetek recyklingu, czyli w swej produkcji wykorzystują dużo złomu i dzięki temu oszczędzają surowce. Także zużycie środków redukujących w procesie wielkopiecowym w jest wyraźnie niższe niż w wielu innych krajach i regionach świata.

| 4.6 | Pomimo pozytywnego nastroju w europejskim przemyśle stalowym należy pamiętać, że wskutek m.in. zależności od importu surowców, wysokich cen energii oraz ostrzejszych norm w zakresie ochrony środowiska, zwłaszcza etap fazy ciekłej w średnim okresie nie będzie już realizowany w Europie, lecz może zostać przeniesiony w regiony, które mogą zabezpieczyć dostawy surowców i niedrogiej energii. Ponieważ sytuacja ta dotyczy nie tylko żelaza, lecz także aluminium i innych metali, może ona oznaczać utratę znacznej liczby miejsc pracy w Europie, którą skompensować można jedynie poprzez badania i rozwój w dziedzinie efektywności surowcowo-energetycznej, poprzez innowacyjność produktów, jak również usługi przemysłowe. Przeniesienie fazy ciekłej do krajów o mniej ostrych wymogach w zakresie ochrony środowiska i niższych cenach energii nie przyczynia się mianowicie do zrównoważonego rozwoju na świecie, pogarsza tylko pozycję Europy. |
| --- | --- |

4.6

Pomimo pozytywnego nastroju w europejskim przemyśle stalowym należy pamiętać, że wskutek m.in. zależności od importu surowców, wysokich cen energii oraz ostrzejszych norm w zakresie ochrony środowiska, zwłaszcza etap fazy ciekłej w średnim okresie nie będzie już realizowany w Europie, lecz może zostać przeniesiony w regiony, które mogą zabezpieczyć dostawy surowców i niedrogiej energii. Ponieważ sytuacja ta dotyczy nie tylko żelaza, lecz także aluminium i innych metali, może ona oznaczać utratę znacznej liczby miejsc pracy w Europie, którą skompensować można jedynie poprzez badania i rozwój w dziedzinie efektywności surowcowo-energetycznej, poprzez innowacyjność produktów, jak również usługi przemysłowe. Przeniesienie fazy ciekłej do krajów o mniej ostrych wymogach w zakresie ochrony środowiska i niższych cenach energii nie przyczynia się mianowicie do zrównoważonego rozwoju na świecie, pogarsza tylko pozycję Europy.

5.   Alternatywne scenariusze zaopatrzenia w surowce oraz trendy technologiczne

| 5.1 | Jeśli jak dotychczas gospodarka światowa będzie się rozwijać przede wszystkim w oparciu o eksploatację surowców kopalnych, wówczas przed wyczerpaniem się źródeł surowców należy oczekiwać nasilających się problemów klimatycznych powodowanych zwiększoną emisją gazów cieplarnianych. W związku z tym w swoim opracowaniu „World Energy Outlook 2006” IEA przewiduje, że na całym świecie emisje dwutlenku węgla do atmosfery wzrosną do 2030 r. o ponad 52 % w porównaniu do poziomu z 2004 r. Drugą stroną medalu są szacunki, zgodnie z którymi do 2050 r. globalną emisję CO2 w krajach uprzemysłowionych trzeba obniżyć o 80 %, aby móc trwale zahamować zmiany klimatu na poziomie służącym człowiekowi i przyrodzie. Potrzeba więc technologii umożliwiających znacznie mniejsze emisje gazów cieplarnianych. |
| --- | --- |

5.1

Jeśli jak dotychczas gospodarka światowa będzie się rozwijać przede wszystkim w oparciu o eksploatację surowców kopalnych, wówczas przed wyczerpaniem się źródeł surowców należy oczekiwać nasilających się problemów klimatycznych powodowanych zwiększoną emisją gazów cieplarnianych. W związku z tym w swoim opracowaniu „World Energy Outlook 2006” IEA przewiduje, że na całym świecie emisje dwutlenku węgla do atmosfery wzrosną do 2030 r. o ponad 52 % w porównaniu do poziomu z 2004 r. Drugą stroną medalu są szacunki, zgodnie z którymi do 2050 r. globalną emisję CO2 w krajach uprzemysłowionych trzeba obniżyć o 80 %, aby móc trwale zahamować zmiany klimatu na poziomie służącym człowiekowi i przyrodzie. Potrzeba więc technologii umożliwiających znacznie mniejsze emisje gazów cieplarnianych.

| 5.2 | Często stosowanie odnawialnych źródeł energii postrzega się jako pierwszy wybór dla ograniczenia emisji gazów cieplarnianych. Unię Europejską jest w tym względzie przodownikiem, po tym jak w białej księdze w sprawie energii odnawialnych (1) jako cel na rok 2010 wyznaczyła 12 % udziału odnawialnych źródeł w dostawach energii pierwotnej. Aby jednak ten cel osiągnąć, potrzebna jest nie tylko nowa infrastruktura w zakresie pozyskiwania energii z biomasy, energii wiatru i energii słonecznej, ale także spowolnienie wzrostu zużycia energii. Należy wykorzystać możliwości oszczędności na wszystkich poziomach tworzenia wartości, zużycia oraz usuwania odpadów. Ukierunkowane wsparcie postępu technicznego daje więc szansę zmniejszenia w przyszłości poziomu emisji gazów cieplarnianych, zwiększając przy tym konkurencyjność przemysłu europejskiego. |
| --- | --- |

5.2

Często stosowanie odnawialnych źródeł energii postrzega się jako pierwszy wybór dla ograniczenia emisji gazów cieplarnianych. Unię Europejską jest w tym względzie przodownikiem, po tym jak w białej księdze w sprawie energii odnawialnych (1) jako cel na rok 2010 wyznaczyła 12 % udziału odnawialnych źródeł w dostawach energii pierwotnej. Aby jednak ten cel osiągnąć, potrzebna jest nie tylko nowa infrastruktura w zakresie pozyskiwania energii z biomasy, energii wiatru i energii słonecznej, ale także spowolnienie wzrostu zużycia energii. Należy wykorzystać możliwości oszczędności na wszystkich poziomach tworzenia wartości, zużycia oraz usuwania odpadów. Ukierunkowane wsparcie postępu technicznego daje więc szansę zmniejszenia w przyszłości poziomu emisji gazów cieplarnianych, zwiększając przy tym konkurencyjność przemysłu europejskiego.

| 5.3 | W roku 2005 Europejska Agencja Środowiska (EEA) oceniła, że w roku 2030 możliwe będą dostawy 230-300 Mtoe na rok (co odpowiada 9,6 lub 12,6x1019 dżuli), bez negatywnego wpływu na środowisko oraz przy daleko idącej samowystarczalności UE pod względem produkcji rolnej. Odpowiadałoby to ok. 20 % obecnego zużycia energii pierwotnej w UE 25. Przy czym 100 Mtoe rocznie pozyskiwane byłoby z odpadów, 40 do 60 Mtoe z produktów leśnych a 90 do 140 Mtoe z produktów rolnych. Obok pozyskiwania energii z surowców biologicznych można także wytwarzać szeroki zakres produktów, które dziś ze względu na cenę stanowią jedynie produkty niszowe. Dzięki inteligentnym kombinacjom surowców, procesów przetwarzania i nowych strategii zastosowań choćby biologiczne tworzywa sztuczne mogą już wkrótce stać się konkurencyjnymi produktami. |
| --- | --- |

5.3

W roku 2005 Europejska Agencja Środowiska (EEA) oceniła, że w roku 2030 możliwe będą dostawy 230-300 Mtoe na rok (co odpowiada 9,6 lub 12,6x1019 dżuli), bez negatywnego wpływu na środowisko oraz przy daleko idącej samowystarczalności UE pod względem produkcji rolnej. Odpowiadałoby to ok. 20 % obecnego zużycia energii pierwotnej w UE 25. Przy czym 100 Mtoe rocznie pozyskiwane byłoby z odpadów, 40 do 60 Mtoe z produktów leśnych a 90 do 140 Mtoe z produktów rolnych. Obok pozyskiwania energii z surowców biologicznych można także wytwarzać szeroki zakres produktów, które dziś ze względu na cenę stanowią jedynie produkty niszowe. Dzięki inteligentnym kombinacjom surowców, procesów przetwarzania i nowych strategii zastosowań choćby biologiczne tworzywa sztuczne mogą już wkrótce stać się konkurencyjnymi produktami.

| 5.4 | Wykorzystanie surowców odnawialnych musi wzrosnąć w skali globalnej. Dotąd we wspieraniu badań i technologii nie dość brano pod uwagę odnawialne surowce i nośniki energii. W obecnych relacjach cen i kosztów trzeba poprzez różnorodne działania wprowadzania na rynek zapewnić kompleksowy rozwój branży i technologii. |
| --- | --- |

5.4

Wykorzystanie surowców odnawialnych musi wzrosnąć w skali globalnej. Dotąd we wspieraniu badań i technologii nie dość brano pod uwagę odnawialne surowce i nośniki energii. W obecnych relacjach cen i kosztów trzeba poprzez różnorodne działania wprowadzania na rynek zapewnić kompleksowy rozwój branży i technologii.

| 5.5 | Mówiąc o potencjale biomasy z produktów rolnych należy uwzględnić fakt, że dostępny obszar ziemi uprawnej na mieszkańca Ziemi dramatycznie się kurczy. Obecnie pod uprawę zboża przeznaczony jest dokładnie taki sam obszar jak w roku 1970 — jednak wówczas ludzi było prawie trzy miliardy mniej, co oznacza, że w 1970 r. uprawiane było ok. 0,18 ha ziemi uprawnej na mieszkańca, natomiast dziś jest to tylko niecałe 0,11 ha. Trend ten będzie się zwiększał, ponieważ na skutek erozji, zasolenia lub suszy traci się rocznie około siedmiu milionów hektarów użytków rolnych i ponad jedna czwarta całej użytkowanej powierzchni uznawana jest za zagrożoną. |
| --- | --- |

5.5

Mówiąc o potencjale biomasy z produktów rolnych należy uwzględnić fakt, że dostępny obszar ziemi uprawnej na mieszkańca Ziemi dramatycznie się kurczy. Obecnie pod uprawę zboża przeznaczony jest dokładnie taki sam obszar jak w roku 1970 — jednak wówczas ludzi było prawie trzy miliardy mniej, co oznacza, że w 1970 r. uprawiane było ok. 0,18 ha ziemi uprawnej na mieszkańca, natomiast dziś jest to tylko niecałe 0,11 ha. Trend ten będzie się zwiększał, ponieważ na skutek erozji, zasolenia lub suszy traci się rocznie około siedmiu milionów hektarów użytków rolnych i ponad jedna czwarta całej użytkowanej powierzchni uznawana jest za zagrożoną.

| 5.6 | Według szacunków FAO państwa rozwijające się będą musiały w nadchodzących 20 latach podwoić import zboża. Z tego powodu w przyszłości zboża będzie brakowało i będzie ono droższe. Dlatego zapotrzebowanie na paszę dla zwierząt użytkowych oraz popyt na surowce odnawialne w państwach najbogatszych może stanowić coraz większą konkurencję dla zapotrzebowania krajów rozwijających się na żywność. Zapotrzebowanie na paszę dla zwierząt użytkowych można byłoby zmniejszyć poprzez redukcję wysokiego spożycia mięsa, co prowadziłoby do większej dostępności kalorii pochodzących z żywności, ponieważ przy zużyciu ich na paszę traci się ok. 90 % zawartości energii. |
| --- | --- |

5.6

Według szacunków FAO państwa rozwijające się będą musiały w nadchodzących 20 latach podwoić import zboża. Z tego powodu w przyszłości zboża będzie brakowało i będzie ono droższe. Dlatego zapotrzebowanie na paszę dla zwierząt użytkowych oraz popyt na surowce odnawialne w państwach najbogatszych może stanowić coraz większą konkurencję dla zapotrzebowania krajów rozwijających się na żywność. Zapotrzebowanie na paszę dla zwierząt użytkowych można byłoby zmniejszyć poprzez redukcję wysokiego spożycia mięsa, co prowadziłoby do większej dostępności kalorii pochodzących z żywności, ponieważ przy zużyciu ich na paszę traci się ok. 90 % zawartości energii.

| 5.7 | Na tym tle staje się zrozumiałe, że przestawienie się na odnawialne źródła energii i surowce dla przemysłu może stanowić jedynie częściowe rozwiązanie problemu. Konieczne będzie zastosowanie technologii, które wykorzystują wyraźnie mniej energii i surowców niż obecnie, a zapewniają takie same usługi. W ten sposób w przemyśle stalowym w ostatnich czterech dekadach udało się obniżyć zużycie energii oraz emisje CO2 o około 50 %. Aby umożliwić dalsze oszczędności, konsorcjum ULCOS (Ultra Low CO2 Steelmaking), powołane przez europejski przemysł stalowy we współpracy z instytutami badawczymi, planuje znaczącą redukcję emisji, a przez to przełom w kierunku efektywniejszego energetycznie procesu produkcji stali. Opracowana w latach 80-tych technologia redukcji już dziś pozwala na niższą jakość węgla i zmniejszenie o nawet 30 % emisji CO2 w porównaniu z technologią wielkopiecową. |
| --- | --- |

5.7

Na tym tle staje się zrozumiałe, że przestawienie się na odnawialne źródła energii i surowce dla przemysłu może stanowić jedynie częściowe rozwiązanie problemu. Konieczne będzie zastosowanie technologii, które wykorzystują wyraźnie mniej energii i surowców niż obecnie, a zapewniają takie same usługi. W ten sposób w przemyśle stalowym w ostatnich czterech dekadach udało się obniżyć zużycie energii oraz emisje CO2 o około 50 %. Aby umożliwić dalsze oszczędności, konsorcjum ULCOS (Ultra Low CO2 Steelmaking), powołane przez europejski przemysł stalowy we współpracy z instytutami badawczymi, planuje znaczącą redukcję emisji, a przez to przełom w kierunku efektywniejszego energetycznie procesu produkcji stali. Opracowana w latach 80-tych technologia redukcji już dziś pozwala na niższą jakość węgla i zmniejszenie o nawet 30 % emisji CO2 w porównaniu z technologią wielkopiecową.

| 5.8 | Zwiększenie wydajności wynika z pomyślnego zastosowania odpowiedniej strategii obniżenia kosztów, ochrony zasobów i zabezpieczenia miejsc pracy, ponieważ w przemyśle przetwórczym koszty materiału, odpowiadając przeciętnie 40 % kosztów całkowitych, stanowią największy czynnik kosztowy. Wydajne wykorzystanie surowców przy stałej wydajności gospodarki prowadzi zarówno do obniżenia kosztów, jak i, poprzez mniejsze zużycie zasobów, do mniejszego obciążenia dla środowiska naturalnego. Przedsiębiorstwa, poprzez inicjatywy i programy państwowe zachęcające do poprawiania wydajności, jak na przykład projekty badawcze i konkursy, można skłonić do wykorzystania tego potencjału. Zwłaszcza w przypadku małych i średnich przedsiębiorstw należy rozbudzić świadomość co do możliwego potencjału zwiększenia wydajności i oszczędności poprzez wspieranie odpowiednich metod zarządzania jak EMAS czy ISO 14001. |
| --- | --- |

5.8

Zwiększenie wydajności wynika z pomyślnego zastosowania odpowiedniej strategii obniżenia kosztów, ochrony zasobów i zabezpieczenia miejsc pracy, ponieważ w przemyśle przetwórczym koszty materiału, odpowiadając przeciętnie 40 % kosztów całkowitych, stanowią największy czynnik kosztowy. Wydajne wykorzystanie surowców przy stałej wydajności gospodarki prowadzi zarówno do obniżenia kosztów, jak i, poprzez mniejsze zużycie zasobów, do mniejszego obciążenia dla środowiska naturalnego. Przedsiębiorstwa, poprzez inicjatywy i programy państwowe zachęcające do poprawiania wydajności, jak na przykład projekty badawcze i konkursy, można skłonić do wykorzystania tego potencjału. Zwłaszcza w przypadku małych i średnich przedsiębiorstw należy rozbudzić świadomość co do możliwego potencjału zwiększenia wydajności i oszczędności poprzez wspieranie odpowiednich metod zarządzania jak EMAS czy ISO 14001.

| 5.9 | Wykorzystanie dostępnych w Unii złóż surowców, w szczególności węgla, musi odbywać się na wysokim poziomie technicznym. Dalsze rozbudowywanie mocy przerobowych także ze względu na ochronę klimatu można popierać tylko wtedy, gdy będzie przy tym realizowany projekt „czysty węgiel”. |
| --- | --- |

5.9

Wykorzystanie dostępnych w Unii złóż surowców, w szczególności węgla, musi odbywać się na wysokim poziomie technicznym. Dalsze rozbudowywanie mocy przerobowych także ze względu na ochronę klimatu można popierać tylko wtedy, gdy będzie przy tym realizowany projekt „czysty węgiel”.

| 5.10 | Innowacje technologiczne przy opracowywaniu nowych surowców o lepszych właściwościach w zakresie produkcji, przetwarzania i wykorzystania oraz rosnący udział recyklingu oferują kolejne wyjście z sytuacji uzależnienia od importu surowców. W tej dziedzinie należy połączyć znaczne zwiększenie wydajności w zużyciu surowców z innowacjami zakresie opracowywania produktów. Perspektywa ta prowadzi do zmian w zapotrzebowaniu rynku na różnorodne surowce. W ten sposób dzięki inicjatywom badawczym może powstać potencjał wzrostu w przemyśle, który w porównaniu do tradycyjnych procesów oferuje korzyści dla przemysłu, zatrudnienia i środowiska. |
| --- | --- |

5.10

Innowacje technologiczne przy opracowywaniu nowych surowców o lepszych właściwościach w zakresie produkcji, przetwarzania i wykorzystania oraz rosnący udział recyklingu oferują kolejne wyjście z sytuacji uzależnienia od importu surowców. W tej dziedzinie należy połączyć znaczne zwiększenie wydajności w zużyciu surowców z innowacjami zakresie opracowywania produktów. Perspektywa ta prowadzi do zmian w zapotrzebowaniu rynku na różnorodne surowce. W ten sposób dzięki inicjatywom badawczym może powstać potencjał wzrostu w przemyśle, który w porównaniu do tradycyjnych procesów oferuje korzyści dla przemysłu, zatrudnienia i środowiska.

| 5.11 | Należy pamiętać, że oprócz bezpośrednich oszczędności energii w przemyśle istnieje poważny potencjał oszczędności w gospodarstwach domowych i komunikacji publicznej. Domy o niskim zużyciu energii i wykorzystujące energię pasywną umożliwiają znaczne oszczędności energii pierwotnej zarówno w ogrzewnictwie, jak i chłodnictwie. Dzięki połączeniu tego z wydajnymi technologiami udostępniania jak bomba kalorymetryczna czy pompy grzewcze można osiągnąć oszczędność rzędu nawet 90 % w stosunku do obecnego średniego zużycia energii. Także w transporcie indywidualnym możliwe jest osiągnięcie czterokrotnych oszczędności poprzez optymalizację technologii napędu oraz zachowań użytkowników. |
| --- | --- |

5.11

Należy pamiętać, że oprócz bezpośrednich oszczędności energii w przemyśle istnieje poważny potencjał oszczędności w gospodarstwach domowych i komunikacji publicznej. Domy o niskim zużyciu energii i wykorzystujące energię pasywną umożliwiają znaczne oszczędności energii pierwotnej zarówno w ogrzewnictwie, jak i chłodnictwie. Dzięki połączeniu tego z wydajnymi technologiami udostępniania jak bomba kalorymetryczna czy pompy grzewcze można osiągnąć oszczędność rzędu nawet 90 % w stosunku do obecnego średniego zużycia energii. Także w transporcie indywidualnym możliwe jest osiągnięcie czterokrotnych oszczędności poprzez optymalizację technologii napędu oraz zachowań użytkowników.

Bruksela, 5 lipca 2006 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Komunikat Komisji: „Energia dla przyszłości: odnawialne źródła energii — Biała Księga strategii i planu działania Wspólnoty”

1

---

| 16.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 309/78 |
| --- | --- | --- | --- |

16.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 309/78

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie europejskiego systemu zintegrowanych statystyk na temat zabezpieczenia społecznego (ESSPROS)

COM(2006) 11 wersja ostateczna — 2006/0004 (COD)

(2006/C 309/17)

Dnia 10 lutego 2006 roku Rada, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.

Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 2 czerwca 2006 r. Sprawozdawcą była Sylvia SCIBERRAS.

Na 428. sesji plenarnej w dniach 5 — 6 lipca 2006 r. (posiedzenie z dnia 5 lipca 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 162 głosami za — 5 osób wstrzymało się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Zalecenia

| 1.1 | Komitet zauważa, że w celu wzmocnienia wymiaru społecznego strategii lizbońskiej, państwa członkowskie powinny za pomocą nowych ram przyznać wyższy priorytet polityczny modernizacji i usprawnieniu zabezpieczenia społecznego. Jeżeli mamy sprostać wyzwaniom związanym z globalizacją i starzeniem się społeczeństwa, konieczne jest zwiększenie roli wymiaru społecznego. Konieczne jest wspieranie i propagowanie poszczególnych celów strategii lizbońskiej, w szczególności trwałego wzrostu gospodarczego, tworzenia większej liczby lepszej jakości miejsc pracy oraz zwiększenia spójności społecznej (1). |
| --- | --- |

1.1

Komitet zauważa, że w celu wzmocnienia wymiaru społecznego strategii lizbońskiej, państwa członkowskie powinny za pomocą nowych ram przyznać wyższy priorytet polityczny modernizacji i usprawnieniu zabezpieczenia społecznego. Jeżeli mamy sprostać wyzwaniom związanym z globalizacją i starzeniem się społeczeństwa, konieczne jest zwiększenie roli wymiaru społecznego. Konieczne jest wspieranie i propagowanie poszczególnych celów strategii lizbońskiej, w szczególności trwałego wzrostu gospodarczego, tworzenia większej liczby lepszej jakości miejsc pracy oraz zwiększenia spójności społecznej (1).

| 1.2 | Komitet jest przekonany, że europejski system zintegrowanych statystyk na temat zabezpieczenia społecznego (ESSPROS) jest ważny w kontekście otwartej metody koordynacji w sferze integracji społecznej oraz rent i emerytur. |
| --- | --- |

1.2

Komitet jest przekonany, że europejski system zintegrowanych statystyk na temat zabezpieczenia społecznego (ESSPROS) jest ważny w kontekście otwartej metody koordynacji w sferze integracji społecznej oraz rent i emerytur.

| 1.3 | Istnieje potrzeba analitycznego podejścia opartego na wiarygodnych i porównywalnych wskaźnikach. Jest to niezbędne dla stworzenia wiarygodnego obrazu postępów poczynionych na drodze do realizacji celów, lub też braku takich postępów. Komitet sądzi także, że oprócz usprawnienia sporządzania statystyk wymagane jest także opracowanie wskaźników ilościowych. Państwa członkowskie mogą mieć trudności ze znalezieniem funduszy na gromadzenie potrzebnych danych statystycznych. Należy zatem wziąć pod uwagę zdolność wszystkich państw członkowskich do zbierania informacji. Ponadto koszty takiego niefinansowanego przez UE przedsięwzięcia, chociaż są one minimalne, powinny zostać oszacowane z góry dla każdego państwa członkowskiego. EKES wyraża zadowolenie z faktu, że Komisja przewiduje pomoc finansową dla państw członkowskich w celu wprowadzenia ulepszeń do istniejącego systemu. |
| --- | --- |

1.3

Istnieje potrzeba analitycznego podejścia opartego na wiarygodnych i porównywalnych wskaźnikach. Jest to niezbędne dla stworzenia wiarygodnego obrazu postępów poczynionych na drodze do realizacji celów, lub też braku takich postępów. Komitet sądzi także, że oprócz usprawnienia sporządzania statystyk wymagane jest także opracowanie wskaźników ilościowych. Państwa członkowskie mogą mieć trudności ze znalezieniem funduszy na gromadzenie potrzebnych danych statystycznych. Należy zatem wziąć pod uwagę zdolność wszystkich państw członkowskich do zbierania informacji. Ponadto koszty takiego niefinansowanego przez UE przedsięwzięcia, chociaż są one minimalne, powinny zostać oszacowane z góry dla każdego państwa członkowskiego. EKES wyraża zadowolenie z faktu, że Komisja przewiduje pomoc finansową dla państw członkowskich w celu wprowadzenia ulepszeń do istniejącego systemu.

| 1.4 | Ważne jest także, by wybór wskaźników odzwierciedlał kryteria niemonetarne, oparte na potrzebach ludzi, takie jak dostęp, jakość i udział (2). |
| --- | --- |

1.4

Ważne jest także, by wybór wskaźników odzwierciedlał kryteria niemonetarne, oparte na potrzebach ludzi, takie jak dostęp, jakość i udział (2).

| 1.5 | Precyzyjne zbieranie danych statystycznych jest ważne także dla rządów państw członkowskich, aby mogły dostosować obecne systemy zabezpieczenia społecznego do potrzeb społeczeństwa i zająć się problemami tych kręgów społecznych, które nie są objęte obecnymi systemami zabezpieczenia społecznego. |
| --- | --- |

1.5

Precyzyjne zbieranie danych statystycznych jest ważne także dla rządów państw członkowskich, aby mogły dostosować obecne systemy zabezpieczenia społecznego do potrzeb społeczeństwa i zająć się problemami tych kręgów społecznych, które nie są objęte obecnymi systemami zabezpieczenia społecznego.

| 1.6 | Przyczynia się to także do ukształtowania i podniesienia świadomości istnienia ukierunkowanych programów dla szczególnie wrażliwych i wykluczonych grup społecznych, mających na celu w szczególności zlikwidowanie ubóstwa dzieci. |
| --- | --- |

1.6

Przyczynia się to także do ukształtowania i podniesienia świadomości istnienia ukierunkowanych programów dla szczególnie wrażliwych i wykluczonych grup społecznych, mających na celu w szczególności zlikwidowanie ubóstwa dzieci.

| 1.7 | Współpraca polityczna w dziedzinie zabezpieczenia społecznego we wszystkich państwach członkowskich w ostatnich latach niezmiernie się poprawiła. Cel proponowanego działania, czyli tworzenie zharmonizowanych danych z zakresu wspólnotowych statystyk na temat zabezpieczenia społecznego, może być w wystarczającym stopniu zrealizowany wyłącznie na poziomie Wspólnoty, a nie przez państwa członkowskie działające indywidualnie. |
| --- | --- |

1.7

Współpraca polityczna w dziedzinie zabezpieczenia społecznego we wszystkich państwach członkowskich w ostatnich latach niezmiernie się poprawiła. Cel proponowanego działania, czyli tworzenie zharmonizowanych danych z zakresu wspólnotowych statystyk na temat zabezpieczenia społecznego, może być w wystarczającym stopniu zrealizowany wyłącznie na poziomie Wspólnoty, a nie przez państwa członkowskie działające indywidualnie.

| 1.8 | Rezultaty strategii lizbońskiej można ocenić przy pomocy wskaźników i poprzez ocenę wydajności gospodarczej oraz programu na rzecz wzrostu i zatrudnienia. Istnieje potrzeba powiązania tych wskaźników ze wskaźnikami z zakresu zabezpieczenia społecznego. Jest to najlepszy sposób oceny wyników całej strategii lizbońskiej. |
| --- | --- |

1.8

Rezultaty strategii lizbońskiej można ocenić przy pomocy wskaźników i poprzez ocenę wydajności gospodarczej oraz programu na rzecz wzrostu i zatrudnienia. Istnieje potrzeba powiązania tych wskaźników ze wskaźnikami z zakresu zabezpieczenia społecznego. Jest to najlepszy sposób oceny wyników całej strategii lizbońskiej.

2.   Wstęp

| 2.1 | Dla realizacji celów ustanowionych w strategii lizbońskiej konieczne jest przeanalizowanie wymiaru zabezpieczenia społecznego, a jego różnorodne wartości docelowe i elementy muszą stać się widoczne i porównywalne. Przedstawione przez Komisję nowe ramy otwartej koordynacji polityk ochrony socjalnej stanowią dla państw członkowskich i UE narzędzie, które można wykorzystać w tym procesie. Komitet, w swojej opinii dotyczącej strategii otwartej koordynacji polityk ochrony socjalnej (3), stwierdza, że istnieje potrzeba stworzenia odpowiednich wskaźników dla tego narzędzia. |
| --- | --- |

2.1

Dla realizacji celów ustanowionych w strategii lizbońskiej konieczne jest przeanalizowanie wymiaru zabezpieczenia społecznego, a jego różnorodne wartości docelowe i elementy muszą stać się widoczne i porównywalne. Przedstawione przez Komisję nowe ramy otwartej koordynacji polityk ochrony socjalnej stanowią dla państw członkowskich i UE narzędzie, które można wykorzystać w tym procesie. Komitet, w swojej opinii dotyczącej strategii otwartej koordynacji polityk ochrony socjalnej (3), stwierdza, że istnieje potrzeba stworzenia odpowiednich wskaźników dla tego narzędzia.

| 2.2 | Systemy zabezpieczenia społecznego we wszystkich państwach członkowskich ewoluowały w uzależnieniu od historii danego państwa i wszelkich szczególnych okoliczności, co spowodowało wykształcenie się różnych systemów. |
| --- | --- |

2.2

Systemy zabezpieczenia społecznego we wszystkich państwach członkowskich ewoluowały w uzależnieniu od historii danego państwa i wszelkich szczególnych okoliczności, co spowodowało wykształcenie się różnych systemów.

| 2.3 | Zabezpieczenie społeczne obejmuje całokształt działań organów publicznych lub prywatnych, mających na celu pomoc społeczności — gospodarstwom domowym i jednostkom — w zakresie określonych rodzajów ryzyka lub potrzeb (4). |
| --- | --- |

2.3

Zabezpieczenie społeczne obejmuje całokształt działań organów publicznych lub prywatnych, mających na celu pomoc społeczności — gospodarstwom domowym i jednostkom — w zakresie określonych rodzajów ryzyka lub potrzeb (4).

| 2.4 | Zabezpieczenie społeczne znacznie się rozwinęło od początku lat dziewięćdziesiątych, kiedy pojawiło się zamieszanie w wyniku dwóch zaleceń Rady; pierwsze (92/442) miało na celu osiągnięcie zbieżności celów i polityk ochrony socjalnej, drugie (92/441) określenie wspólnych kryteriów w zakresie wystarczających zasobów w systemach ochrony socjalnej wszystkich państw członkowskich UE (5). |
| --- | --- |

2.4

Zabezpieczenie społeczne znacznie się rozwinęło od początku lat dziewięćdziesiątych, kiedy pojawiło się zamieszanie w wyniku dwóch zaleceń Rady; pierwsze (92/442) miało na celu osiągnięcie zbieżności celów i polityk ochrony socjalnej, drugie (92/441) określenie wspólnych kryteriów w zakresie wystarczających zasobów w systemach ochrony socjalnej wszystkich państw członkowskich UE (5).

| 2.5 | Kolejne komunikaty dotyczące zabezpieczenia społecznego sprawiły, że urosła jego ranga w polityce europejskiej i przyczyniły się pozytywnie do jednolitego rozumienia istoty europejskiej ochrony socjalnej (de la Porte 1999 a) (6). |
| --- | --- |

2.5

Kolejne komunikaty dotyczące zabezpieczenia społecznego sprawiły, że urosła jego ranga w polityce europejskiej i przyczyniły się pozytywnie do jednolitego rozumienia istoty europejskiej ochrony socjalnej (de la Porte 1999 a) (6).

| 2.6 | Doprowadziło to do pojawienia się potrzeby istnienia skutecznych narzędzi porównawczych, bazujących na współpracy (już obowiązują) oraz koordynacji, polegających przede wszystkim na wymianie poglądów i zaleceń w oparciu o najlepsze praktyki. |
| --- | --- |

2.6

Doprowadziło to do pojawienia się potrzeby istnienia skutecznych narzędzi porównawczych, bazujących na współpracy (już obowiązują) oraz koordynacji, polegających przede wszystkim na wymianie poglądów i zaleceń w oparciu o najlepsze praktyki.

| 2.7 | Najbardziej drażliwą kwestią pozostaje ustalenie wspólnych wskaźników. Konieczne było dokonanie rewizji systemów statystyk porównawczych. Trzeba było przeprowadzić analizę cech, przyczyn i rozwoju wykluczenia społecznego oraz poprawić jakość danych. |
| --- | --- |

2.7

Najbardziej drażliwą kwestią pozostaje ustalenie wspólnych wskaźników. Konieczne było dokonanie rewizji systemów statystyk porównawczych. Trzeba było przeprowadzić analizę cech, przyczyn i rozwoju wykluczenia społecznego oraz poprawić jakość danych.

| 2.8 | Rezultaty strategii lizbońskiej można ocenić przy pomocy wskaźników i poprzez ocenę wydajności gospodarczej oraz programu na rzecz wzrostu i zatrudnienia. Istnieje potrzeba powiązania tych wskaźników ze wskaźnikami z zakresu zabezpieczenia społecznego. Jest to najlepszy sposób oceny wyników całej strategii lizbońskiej. |
| --- | --- |

2.8

Rezultaty strategii lizbońskiej można ocenić przy pomocy wskaźników i poprzez ocenę wydajności gospodarczej oraz programu na rzecz wzrostu i zatrudnienia. Istnieje potrzeba powiązania tych wskaźników ze wskaźnikami z zakresu zabezpieczenia społecznego. Jest to najlepszy sposób oceny wyników całej strategii lizbońskiej.

3.   Streszczenie dokumentu Komisji

| 3.1 | Systemy zabezpieczenia społecznego w UE są bardzo rozwinięte. Organizacja i finansowanie takich systemów pozostaje odpowiedzialnością państw członkowskich. |
| --- | --- |

3.1

Systemy zabezpieczenia społecznego w UE są bardzo rozwinięte. Organizacja i finansowanie takich systemów pozostaje odpowiedzialnością państw członkowskich.

| 3.2 | UE odgrywa odrębną rolę, polegającą na zapewnieniu ochrony obywatelom w każdym państwie członkowskim oraz obywatelom przekraczającym granice państw na podstawie prawodawstwa UE koordynującego krajowe systemy zabezpieczenia społecznego. |
| --- | --- |

3.2

UE odgrywa odrębną rolę, polegającą na zapewnieniu ochrony obywatelom w każdym państwie członkowskim oraz obywatelom przekraczającym granice państw na podstawie prawodawstwa UE koordynującego krajowe systemy zabezpieczenia społecznego.

| 3.3 | Niezbędne jest zatem utworzenie uzgodnionego zestawu wspólnych wskaźników, co wymaga zobowiązania się państw członkowskich do wypracowania kluczowych instrumentów takich jak ESSPROS. Zgodnie z treścią wniosku Komisji ramy prawne dla ESSPROS „poprawią przydatność istniejących zbiorów danych pod względem aktualności, zakresu oraz porównywalności”. |
| --- | --- |

3.3

Niezbędne jest zatem utworzenie uzgodnionego zestawu wspólnych wskaźników, co wymaga zobowiązania się państw członkowskich do wypracowania kluczowych instrumentów takich jak ESSPROS. Zgodnie z treścią wniosku Komisji ramy prawne dla ESSPROS „poprawią przydatność istniejących zbiorów danych pod względem aktualności, zakresu oraz porównywalności”.

| 3.4 | Jak zostało uzgodnione podczas szczytu Rady Europejskiej w październiku 2003 r. (7) głównym instrumentem sprawozdawczym w odniesieniu do usprawnienia otwartej metody koordynacji (OMK) (8) stanie się coroczne wspólne sprawozdanie na temat integracji społecznej i zabezpieczenia społecznego. |
| --- | --- |

3.4

Jak zostało uzgodnione podczas szczytu Rady Europejskiej w październiku 2003 r. (7) głównym instrumentem sprawozdawczym w odniesieniu do usprawnienia otwartej metody koordynacji (OMK) (8) stanie się coroczne wspólne sprawozdanie na temat integracji społecznej i zabezpieczenia społecznego.

| 3.5 | Komunikat Komisji dotyczący nowych ram otwartej koordynacji polityk ochrony socjalnej i integracji społecznej w Unii Europejskiej mówił o potrzebie ustanowienia nowych ram umożliwiających przekształcenie OMK w proces silniejszy i bardziej widoczny (9). |
| --- | --- |

3.5

Komunikat Komisji dotyczący nowych ram otwartej koordynacji polityk ochrony socjalnej i integracji społecznej w Unii Europejskiej mówił o potrzebie ustanowienia nowych ram umożliwiających przekształcenie OMK w proces silniejszy i bardziej widoczny (9).

| 3.6 | Wniosek Komisji dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ESSPROS podkreśla znaczenie wymiaru społecznego jako jednego z filarów strategii lizbońskiej. |
| --- | --- |

3.6

Wniosek Komisji dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ESSPROS podkreśla znaczenie wymiaru społecznego jako jednego z filarów strategii lizbońskiej.

| 3.7 | Celem rozporządzenia jest ustanowienie ram dla zestawiania danych w zakresie zabezpieczenia społecznego przez państwa członkowskie, co obecnie dokonywane jest przy wykorzystaniu innych metod i definicji w każdym państwie, co uniemożliwia porównywanie danych. Ten brak porównywalności zmniejsza przydatność danych, jeżeli chodzi o analizę systemów zabezpieczenia społecznego w UE. |
| --- | --- |

3.7

Celem rozporządzenia jest ustanowienie ram dla zestawiania danych w zakresie zabezpieczenia społecznego przez państwa członkowskie, co obecnie dokonywane jest przy wykorzystaniu innych metod i definicji w każdym państwie, co uniemożliwia porównywanie danych. Ten brak porównywalności zmniejsza przydatność danych, jeżeli chodzi o analizę systemów zabezpieczenia społecznego w UE.

| 3.8 | Cel wniosku Komisji łatwiej będzie osiągnąć, jeżeli zestawienia i analiza danych będą podejmowane na szczeblu UE na podstawie danych gromadzonych w zharmonizowany sposób w państwach członkowskich. |
| --- | --- |

3.8

Cel wniosku Komisji łatwiej będzie osiągnąć, jeżeli zestawienia i analiza danych będą podejmowane na szczeblu UE na podstawie danych gromadzonych w zharmonizowany sposób w państwach członkowskich.

| 3.9 | Komitet zgadza się, że istnienie ram prawnych dla ESSPROS przyczyni się do osiągnięcia celów konkurencyjności, zatrudnienia i integracji społecznej ustanowionych w strategii lizbońskiej i w rezultacie dopomoże w poprawieniu systemów zabezpieczenia społecznego w poszczególnych państwach członkowskich. |
| --- | --- |

3.9

Komitet zgadza się, że istnienie ram prawnych dla ESSPROS przyczyni się do osiągnięcia celów konkurencyjności, zatrudnienia i integracji społecznej ustanowionych w strategii lizbońskiej i w rezultacie dopomoże w poprawieniu systemów zabezpieczenia społecznego w poszczególnych państwach członkowskich.

| 3.10 | Otwarta metoda koordynacji (OMK), która ułatwi prace nad zabezpieczeniem społecznym, zakłada także konieczność istnienia porównywalnych, aktualnych i rzetelnych statystyk w dziedzinie polityki społecznej (10). |
| --- | --- |

3.10

Otwarta metoda koordynacji (OMK), która ułatwi prace nad zabezpieczeniem społecznym, zakłada także konieczność istnienia porównywalnych, aktualnych i rzetelnych statystyk w dziedzinie polityki społecznej (10).

| 3.11 | Główne elementy regulacji proponowanych przez Komisję to:






  — | system podstawowy ESSPROS obejmujący przepływy finansowe dochodów i wydatków w zakresie zabezpieczenia społecznego; |
| --- | --- | --- |

3.11

Główne elementy regulacji proponowanych przez Komisję to:

—

system podstawowy ESSPROS obejmujący przepływy finansowe dochodów i wydatków w zakresie zabezpieczenia społecznego;

| — | oprócz systemów podstawowych dodane zostaną moduły dotyczące osób pobierających renty i emerytury oraz moduły dotyczące osób pobierających świadczenia netto z tytułu zabezpieczenia społecznego. |
| --- | --- |

—

oprócz systemów podstawowych dodane zostaną moduły dotyczące osób pobierających renty i emerytury oraz moduły dotyczące osób pobierających świadczenia netto z tytułu zabezpieczenia społecznego.

4.   Metodologia ESSPROS

| 4.1 | Opracowana pod koniec lat siedemdziesiątych metodologia ESSPROS stanowiła reakcję na potrzebę istnienia szczególnego instrumentu statystycznego dla monitorowania zabezpieczenia społecznego w państwach członkowskich UE (11). |
| --- | --- |

4.1

Opracowana pod koniec lat siedemdziesiątych metodologia ESSPROS stanowiła reakcję na potrzebę istnienia szczególnego instrumentu statystycznego dla monitorowania zabezpieczenia społecznego w państwach członkowskich UE (11).

| 4.2 | Podręcznik ESSPROS z 1996 r. ustanowił bardzo szczegółowy system klasyfikacji świadczeń społecznych. |
| --- | --- |

4.2

Podręcznik ESSPROS z 1996 r. ustanowił bardzo szczegółowy system klasyfikacji świadczeń społecznych.

| 4.3 | Zrewidowana metodologia zawarta w podręczniku ESSPROS zwiększa elastyczność, której w pewnym stopniu brak w sposobie gromadzenia danych przez Eurostat. |
| --- | --- |

4.3

Zrewidowana metodologia zawarta w podręczniku ESSPROS zwiększa elastyczność, której w pewnym stopniu brak w sposobie gromadzenia danych przez Eurostat.

| 4.4 | Jednym ze sposobów zwiększenia elastyczności jest przejście od systemu podstawowego do modułów (12). |
| --- | --- |

4.4

Jednym ze sposobów zwiększenia elastyczności jest przejście od systemu podstawowego do modułów (12).

| 4.5 | System podstawowy odpowiada standardowym informacjom dotyczącym dochodów w zakresie zabezpieczenia społecznego publikowanym co roku przez Eurostat. |
| --- | --- |

4.5

System podstawowy odpowiada standardowym informacjom dotyczącym dochodów w zakresie zabezpieczenia społecznego publikowanym co roku przez Eurostat.

| 4.6 | Moduły obejmują uzupełniające informacje statystyczne w zakresie szczególnych aspektów zabezpieczenia społecznego. Zagadnienia objęte modułami są ustalane odpowiednio do wymagań Komisji i poszczególnych państw członkowskich (13). |
| --- | --- |

4.6

Moduły obejmują uzupełniające informacje statystyczne w zakresie szczególnych aspektów zabezpieczenia społecznego. Zagadnienia objęte modułami są ustalane odpowiednio do wymagań Komisji i poszczególnych państw członkowskich (13).

| 4.7 | Jakkolwiek cele ESSPROS zapewniają wszechstronny opis zabezpieczenia społecznego w państwach członkowskich UE, metodologia ESSPROS nie obejmuje statystyk dotyczących takich ważnych zagadnień, jak służba zdrowia, mieszkalnictwo, ubóstwo, wykluczenie społeczne i imigracja. Znaczącego zestawienia tych statystyk dokonuje Eurostat, a wszechstronna wymiana informacji dotyczących zabezpieczenia społecznego pomiędzy państwami członkowskimi UE ma miejsce na bazie MISSOC-u (14). Jednakże ramy prawne dla ESSPROS powinny dostarczać bardziej wszechstronny i realistyczny opis zabezpieczenia społecznego w państwach członkowskich. |
| --- | --- |

4.7

Jakkolwiek cele ESSPROS zapewniają wszechstronny opis zabezpieczenia społecznego w państwach członkowskich UE, metodologia ESSPROS nie obejmuje statystyk dotyczących takich ważnych zagadnień, jak służba zdrowia, mieszkalnictwo, ubóstwo, wykluczenie społeczne i imigracja. Znaczącego zestawienia tych statystyk dokonuje Eurostat, a wszechstronna wymiana informacji dotyczących zabezpieczenia społecznego pomiędzy państwami członkowskimi UE ma miejsce na bazie MISSOC-u (14). Jednakże ramy prawne dla ESSPROS powinny dostarczać bardziej wszechstronny i realistyczny opis zabezpieczenia społecznego w państwach członkowskich.

5.   Trendy w dziedzinie zabezpieczenia społecznego

5.1   Mieszkalnictwo

| 5.1.1 | Przystępność cen mieszkań to zagadnienie, które wymaga oceny. Pomiar faktycznego stopnia przystępności cen mieszkań musi być dość wszechstronny. |
| --- | --- |

5.1.1

Przystępność cen mieszkań to zagadnienie, które wymaga oceny. Pomiar faktycznego stopnia przystępności cen mieszkań musi być dość wszechstronny.

| 5.1.2 | Kwestie, takie jak ta, jeszcze bardziej podkreślają znaczenie zestawiania statystyk społecznych i gospodarczych w państwach członkowskich dla dobra społeczności; wskaźniki stabilności należy mieć na uwadze jako ostrzeżenie. |
| --- | --- |

5.1.2

Kwestie, takie jak ta, jeszcze bardziej podkreślają znaczenie zestawiania statystyk społecznych i gospodarczych w państwach członkowskich dla dobra społeczności; wskaźniki stabilności należy mieć na uwadze jako ostrzeżenie.

5.2   Renty i emerytury

| 5.2.1 | Wiele państw UE prowadzi statystyki w tej dziedzinie. |
| --- | --- |

5.2.1

Wiele państw UE prowadzi statystyki w tej dziedzinie.

| 5.2.2 | Jednakże problem określenia ilości imigrantów utrudnia szacowanie przewidywanych zmian w strukturze ludności. Ważne może być włączenie szacunków co do wielkości imigracji oraz prawdopodobnego wpływu na stabilność funduszy emerytalnych finansowanych ze środków publicznych. W konsekwencji im bardziej dokładne są dane dotyczące przepływów imigracyjnych, tym lepszy wkład wnoszą statystyki we właściwe podejmowanie decyzji. |
| --- | --- |

5.2.2

Jednakże problem określenia ilości imigrantów utrudnia szacowanie przewidywanych zmian w strukturze ludności. Ważne może być włączenie szacunków co do wielkości imigracji oraz prawdopodobnego wpływu na stabilność funduszy emerytalnych finansowanych ze środków publicznych. W konsekwencji im bardziej dokładne są dane dotyczące przepływów imigracyjnych, tym lepszy wkład wnoszą statystyki we właściwe podejmowanie decyzji.

Bruksela, 5 lipca 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Opinia EKES-u z 20 kwietnia 2006 r. w sprawie komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów — Pracując razem, pracując lepiej: Nowe ramy otwartej koordynacji polityk ochrony socjalnej i integracji społecznej w Unii Europejskiej. Sprawozdawca: Jan OLSSON. Dz.U. C 185 z 8.8.2006.

1

(2)  Patrz przypis 1.

2

(3)  Opinia EKES-u z 20 kwietnia 2006 r. w sprawie komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: Pracując razem, pracując lepiej: Nowe ramy otwartej koordynacji polityk ochrony socjalnej i integracji społecznej w Unii Europejskiej. Sprawozdawca: Jan OLSSON Dz.U. C 185 z 8.8.2006.

3

(4)  Social Benchmarking policy making, Caroline de la Porte.

4

Social Benchmarking policy making

(5)  Definicja pochodzi z ESSPROS Manual (1996).

5

(6)  Social Benchmarking policy making, Caroline de la Porte.

6

Social Benchmarking policy making

(7)  Konkluzje prezydencji, Rada Europejska w Brukseli, 16 — 17 października 2003 r.

7

(8)  COM(2006) 11 wersja ostateczna — 2006/2004 (COD).

8

(9)  COM(2005) 706 wersja ostateczna.

9

(10)  COM(2003) 261 wersja ostateczna.

10

(11)  COM(2003) 261 wersja ostateczna.

11

(12)  ESSPROS Manual z 1996 r.

12

(13)  ESSPROS Manual z 1996 r.

13

(14)  MISSOC 2004 Manual.

14

---

| 16.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 309/81 |
| --- | --- | --- | --- |

16.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 309/81

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie stosunków między UE a Andyjską Wspólnotą Narodów

(2006/C 309/18)

Dnia 14 czerwca 2005 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię w sprawie stosunków między UE a Andyjską Wspólnotą Narodów.

Sekcja ds. Stosunków Zewnętrznych, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 1 czerwca 2006 r. Sprawozdawcą był Juan MORENO PRECIADOS.

Na 428 sesji plenarnej w dniach 5 i 6 lipca 2006 r. (posiedzenie z dnia 5 lipca 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 156 do 2 — 10 osób wstrzymało się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wstęp

| 1.1 | W deklaracji końcowej przyjętej na trzecim zjeździe organizacji społeczeństwa obywatelskiego Unii Europejskiej, Ameryki Łacińskiej i Karaibów zaproponowano „ustanowienie prawdziwego partnerstwa opartego na sieci porozumień między Unią Europejską (UE) a różnymi instytucjami regionalnymi” oraz wezwano do rozpoczęcia negocjacji ze Wspólnotą Andyjską (CAN) (1). |
| --- | --- |

1.1

W deklaracji końcowej przyjętej na trzecim zjeździe organizacji społeczeństwa obywatelskiego Unii Europejskiej, Ameryki Łacińskiej i Karaibów zaproponowano „ustanowienie prawdziwego partnerstwa opartego na sieci porozumień między Unią Europejską (UE) a różnymi instytucjami regionalnymi” oraz wezwano do rozpoczęcia negocjacji ze Wspólnotą Andyjską (CAN) (1).

| 1.2 | W deklaracji z Guadalajary przyjętej na trzecim szczycie szefów państw i rządów Ameryki Łacińskiej, Karaibów i Unii Europejskiej (2) stwierdzono, że ich „wspólnym celem strategicznym” jest doprowadzenie do zawarcia umowy stowarzyszeniowej między UE a Wspólnotą Andyjską (na podobieństwo umów zawartych uprzednio z Meksykiem i Chile oraz obecnie negocjowanej z organizacją MERCOSUR), przewidującej m.in. utworzenie strefy wolnego handlu. |
| --- | --- |

1.2

W deklaracji z Guadalajary przyjętej na trzecim szczycie szefów państw i rządów Ameryki Łacińskiej, Karaibów i Unii Europejskiej (2) stwierdzono, że ich „wspólnym celem strategicznym” jest doprowadzenie do zawarcia umowy stowarzyszeniowej między UE a Wspólnotą Andyjską (na podobieństwo umów zawartych uprzednio z Meksykiem i Chile oraz obecnie negocjowanej z organizacją MERCOSUR), przewidującej m.in. utworzenie strefy wolnego handlu.

| 1.3 | Na wspomnianym szczycie UE — Ameryka Łacińska i Karaiby zdecydowano również o dokonaniu wspólnej oceny stanu integracji gospodarczej we Wspólnocie Andyjskiej, które to zadanie zaczęto realizować w styczniu 2005 r. |
| --- | --- |

1.3

Na wspomnianym szczycie UE — Ameryka Łacińska i Karaiby zdecydowano również o dokonaniu wspólnej oceny stanu integracji gospodarczej we Wspólnocie Andyjskiej, które to zadanie zaczęto realizować w styczniu 2005 r.

| 1.4 | Jak dotychczas państwa członkowskie UE nie wykorzystywały potencjału gospodarczego ani handlowego Wspólnoty Andyjskiej i mimo że UE jest jej drugim co do wielkości partnerem handlowym (po USA), wymiana handlowa nie osiągnęła znaczących rozmiarów. Działania instytucji Wspólnoty Andyjskiej na rzecz pogłębienia jej integracji (mimo trudności i ograniczeń wspomnianych w niniejszym dokumencie) zwiększają szanse na zawarcie umowy stowarzyszeniowej, która mogłaby w sposób bardzo znaczący przyczynić się do zwiększenia obrotów handlowych między UE a Wspólnotą Andyjską, podobnie jak miało to już miejsce w innych regionach. |
| --- | --- |

1.4

Jak dotychczas państwa członkowskie UE nie wykorzystywały potencjału gospodarczego ani handlowego Wspólnoty Andyjskiej i mimo że UE jest jej drugim co do wielkości partnerem handlowym (po USA), wymiana handlowa nie osiągnęła znaczących rozmiarów. Działania instytucji Wspólnoty Andyjskiej na rzecz pogłębienia jej integracji (mimo trudności i ograniczeń wspomnianych w niniejszym dokumencie) zwiększają szanse na zawarcie umowy stowarzyszeniowej, która mogłaby w sposób bardzo znaczący przyczynić się do zwiększenia obrotów handlowych między UE a Wspólnotą Andyjską, podobnie jak miało to już miejsce w innych regionach.

| 1.5 | Ponadto, w ramach swoich stosunków z andyjskim społeczeństwem obywatelskim, EKES utrzymuje regularne kontakty z dwiema instytucjami reprezentującymi partnerów społecznych z całego regionu: Andyjską Radą Konsultacyjną Pracowników (Consejo Consultivo Laboral Andino — CCLA) oraz Andyjską Radą Konsultacyjną Przedsiębiorców (Consejo Consultivo Empresarial Andino — CCEA). |
| --- | --- |

1.5

Ponadto, w ramach swoich stosunków z andyjskim społeczeństwem obywatelskim, EKES utrzymuje regularne kontakty z dwiema instytucjami reprezentującymi partnerów społecznych z całego regionu: Andyjską Radą Konsultacyjną Pracowników (Consejo Consultivo Laboral Andino — CCLA) oraz Andyjską Radą Konsultacyjną Przedsiębiorców (Consejo Consultivo Empresarial Andino — CCEA).

| 1.6 | W dniach 6-7 lutego 2006 r. EKES zorganizował w Limie, we współpracy z Sekretariatem Generalnym Wspólnoty Andyjskiej, przesłuchania publiczne, w których uczestniczyły Andyjska Rada Konsultacyjna Pracowników i Andyjska Rada Konsultacyjna Przedsiębiorców oraz inne andyjskie zrzeszenia społeczeństwa obywatelskiego. Ich wartościowe wypowiedzi zostały włączone do niniejszego dokumentu. Uczestnicy odnieśli się przychylnie do kwestii otwarcia negocjacji z UE, ale zwrócili uwagę, że partnerstwo z UE powinno uwzględniać asymetrie pomiędzy oboma regionami, unikać modeli rozwoju uzależnionego, przyczyniać się do ograniczania długu społecznego w Ameryce Łacińskiej i wspierać faktyczną spójność społeczną. |
| --- | --- |

1.6

W dniach 6-7 lutego 2006 r. EKES zorganizował w Limie, we współpracy z Sekretariatem Generalnym Wspólnoty Andyjskiej, przesłuchania publiczne, w których uczestniczyły Andyjska Rada Konsultacyjna Pracowników i Andyjska Rada Konsultacyjna Przedsiębiorców oraz inne andyjskie zrzeszenia społeczeństwa obywatelskiego. Ich wartościowe wypowiedzi zostały włączone do niniejszego dokumentu. Uczestnicy odnieśli się przychylnie do kwestii otwarcia negocjacji z UE, ale zwrócili uwagę, że partnerstwo z UE powinno uwzględniać asymetrie pomiędzy oboma regionami, unikać modeli rozwoju uzależnionego, przyczyniać się do ograniczania długu społecznego w Ameryce Łacińskiej i wspierać faktyczną spójność społeczną.

| 1.7 | Niniejsza opinia pozwoli przedstawić władzom stanowisko zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego wobec stosunków ze Wspólnotą Andyjską, zgodnie z propozycjami zawartymi w deklaracji końcowej z Czwartego Zjazdu Organizacji Społeczeństwa Obywatelskiego UE, Ameryki Łacińskiej i Karaibów, który odbył się w Wiedniu w kwietniu 2006 r. (w deklaracji tej ponownie położono nacisk na potrzebę wkładu Unii Europejskiej we wzmacnianie procesów integracyjnych w Ameryce Łacińskiej) oraz zaleceniami końcowymi ze szczytu szefów państw i rządów UE — Ameryka Łacińska i Karaiby (maj 2006 r.) dotyczącymi możliwości zawarcia umowy stowarzyszeniowej między UE a Wspólnotą Andyjską — w deklaracji końcowej z tego szczytu stwierdza się, iż:
  „mając na uwadze wspólny cel strategiczny określony w deklaracji z Guadalajary, zadowolenie budzi decyzja Unii Europejskiej i Wspólnoty Andyjskiej co do rozpoczęcia w 2006 r. procesu prowadzącego do negocjacji na temat umowy stowarzyszeniowej, z uwzględnieniem dialogu politycznego, programów współpracy i umowy handlowej”. |
| --- | --- |

1.7

Niniejsza opinia pozwoli przedstawić władzom stanowisko zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego wobec stosunków ze Wspólnotą Andyjską, zgodnie z propozycjami zawartymi w deklaracji końcowej z Czwartego Zjazdu Organizacji Społeczeństwa Obywatelskiego UE, Ameryki Łacińskiej i Karaibów, który odbył się w Wiedniu w kwietniu 2006 r. (w deklaracji tej ponownie położono nacisk na potrzebę wkładu Unii Europejskiej we wzmacnianie procesów integracyjnych w Ameryce Łacińskiej) oraz zaleceniami końcowymi ze szczytu szefów państw i rządów UE — Ameryka Łacińska i Karaiby (maj 2006 r.) dotyczącymi możliwości zawarcia umowy stowarzyszeniowej między UE a Wspólnotą Andyjską — w deklaracji końcowej z tego szczytu stwierdza się, iż:

„mając na uwadze wspólny cel strategiczny określony w deklaracji z Guadalajary, zadowolenie budzi decyzja Unii Europejskiej i Wspólnoty Andyjskiej co do rozpoczęcia w 2006 r. procesu prowadzącego do negocjacji na temat umowy stowarzyszeniowej, z uwzględnieniem dialogu politycznego, programów współpracy i umowy handlowej”.

2.   Sytuacja w pięciu państwach andyjskich

| 2.1 | Niełatwo jest w sposób zwięzły podsumować sytuację pięciu państw, między którymi, mimo wspólnego położenia geograficznego (Kordyliera Andyjska), występują znaczne różnice pod względem poziomu rozwoju gospodarczego, sytuacji demograficznej, tendencji politycznych itd. Dlatego w niniejszym dokumencie ograniczymy się do przedstawienia zaledwie kilku najistotniejszych aspektów bieżącej sytuacji każdego państwa. |
| --- | --- |

2.1

Niełatwo jest w sposób zwięzły podsumować sytuację pięciu państw, między którymi, mimo wspólnego położenia geograficznego (Kordyliera Andyjska), występują znaczne różnice pod względem poziomu rozwoju gospodarczego, sytuacji demograficznej, tendencji politycznych itd. Dlatego w niniejszym dokumencie ograniczymy się do przedstawienia zaledwie kilku najistotniejszych aspektów bieżącej sytuacji każdego państwa.

| 2.2 | Boliwia jest najbiedniejszym z pięciu członków Wspólnoty Andyjskiej, należącym do grona najsłabiej rozwiniętych państw w całej Ameryce Łacińskiej. Jest to po części spowodowane brakiem bezpośredniego dostępu do morza, choć do takiego stanu przyczyniają się także inne czynniki, takie jak słabe zaludnienie (przy narastającej emigracji), brak ziem uprawnych nadających się do prowadzenia konkurencyjnej działalności rolniczej, tradycyjne uzależnienie od niezdywersyfikowanych zasobów naturalnych, wykluczenie ludności autochtonicznej (stanowiącej ponad połowę ludności kraju) oraz narastający konflikt między tradycyjnym ośrodkiem władzy politycznej na płaskowyżu Altiplano a rosnącymi w siłę gospodarczą strefami na obszarze wschodnich równin. Boliwia zdołała wprawdzie wypracować rozwiązania demokratyczne, jednak przedłużający się stan niepewności zahamował jej rozwój gospodarczy. Nowy rząd, który przejął władzę w styczniu 2006 r., podejmuje szeroko zakrojone reformy w dążeniu do odnalezienia odpowiedniego kierunku rozwoju, co nie musi mieć negatywnego wpływu na bezpieczeństwo prawne inwestycji oraz na przestrzeganie obowiązujących porozumień międzynarodowych i umów dwustronnych. |
| --- | --- |

2.2

Boliwia jest najbiedniejszym z pięciu członków Wspólnoty Andyjskiej, należącym do grona najsłabiej rozwiniętych państw w całej Ameryce Łacińskiej. Jest to po części spowodowane brakiem bezpośredniego dostępu do morza, choć do takiego stanu przyczyniają się także inne czynniki, takie jak słabe zaludnienie (przy narastającej emigracji), brak ziem uprawnych nadających się do prowadzenia konkurencyjnej działalności rolniczej, tradycyjne uzależnienie od niezdywersyfikowanych zasobów naturalnych, wykluczenie ludności autochtonicznej (stanowiącej ponad połowę ludności kraju) oraz narastający konflikt między tradycyjnym ośrodkiem władzy politycznej na płaskowyżu Altiplano a rosnącymi w siłę gospodarczą strefami na obszarze wschodnich równin. Boliwia zdołała wprawdzie wypracować rozwiązania demokratyczne, jednak przedłużający się stan niepewności zahamował jej rozwój gospodarczy. Nowy rząd, który przejął władzę w styczniu 2006 r., podejmuje szeroko zakrojone reformy w dążeniu do odnalezienia odpowiedniego kierunku rozwoju, co nie musi mieć negatywnego wpływu na bezpieczeństwo prawne inwestycji oraz na przestrzeganie obowiązujących porozumień międzynarodowych i umów dwustronnych.

| 2.3 | Sytuacja w Ekwadorze jest pod wieloma względami podobna do tej w Boliwii, ponieważ także w tym przypadku mamy do czynienia z dużą grupą ludności autochtonicznej oraz znacznym zróżnicowaniem politycznym i kulturalnym między nadbrzeżnymi równinami a górskim płaskowyżem. Chociaż w ostatnich latach nie doszło tam do równie poważnego otwartego konfliktu społecznego, brak stabilizacji politycznej był odczuwalny w jeszcze większym stopniu. 49 % ludności (3) żyje poniżej progu ubóstwa. Kryzysy gospodarcze w ostatniej dekadzie, „dolaryzacja” gospodarki oraz emigracja 10 % ludności w wieku produkcyjnym, doprowadziły do wysokich wskaźników ubóstwa. Zagraniczne przekazy pieniężne, których wartość w 2004 r. wyniosła 1,74 mld USD, stanowiły drugie co do wielkości, po sprzedaży ropy naftowej, źródło walut zagranicznych. |
| --- | --- |

2.3

Sytuacja w Ekwadorze jest pod wieloma względami podobna do tej w Boliwii, ponieważ także w tym przypadku mamy do czynienia z dużą grupą ludności autochtonicznej oraz znacznym zróżnicowaniem politycznym i kulturalnym między nadbrzeżnymi równinami a górskim płaskowyżem. Chociaż w ostatnich latach nie doszło tam do równie poważnego otwartego konfliktu społecznego, brak stabilizacji politycznej był odczuwalny w jeszcze większym stopniu. 49 % ludności (3) żyje poniżej progu ubóstwa. Kryzysy gospodarcze w ostatniej dekadzie, „dolaryzacja” gospodarki oraz emigracja 10 % ludności w wieku produkcyjnym, doprowadziły do wysokich wskaźników ubóstwa. Zagraniczne przekazy pieniężne, których wartość w 2004 r. wyniosła 1,74 mld USD, stanowiły drugie co do wielkości, po sprzedaży ropy naftowej, źródło walut zagranicznych.

| 2.4 | Inną drogą podążyło Peru, które najpierw przeżyło okres terroryzmu (w latach osiemdziesiątych i na początku lat dziewięćdziesiątych); następnie sprawujący władzę rząd (za prezydentury Fujimoriego) popadł w autorytaryzm i korupcję. Pomimo że gospodarka rozwija się stosunkowo szybko, obecny rząd nie zdołał ustanowić solidnego programu reform politycznych i społecznych i cieszy się bardzo niewielkim poparciem społeczeństwa. Co do Wspólnoty Andyjskiej, której Sekretariat Generalny ma zresztą siedzibę w Limie, to Peru wykazywało pewne opory wobec niektórych aspektów integracji subregionalnej. |
| --- | --- |

2.4

Inną drogą podążyło Peru, które najpierw przeżyło okres terroryzmu (w latach osiemdziesiątych i na początku lat dziewięćdziesiątych); następnie sprawujący władzę rząd (za prezydentury Fujimoriego) popadł w autorytaryzm i korupcję. Pomimo że gospodarka rozwija się stosunkowo szybko, obecny rząd nie zdołał ustanowić solidnego programu reform politycznych i społecznych i cieszy się bardzo niewielkim poparciem społeczeństwa. Co do Wspólnoty Andyjskiej, której Sekretariat Generalny ma zresztą siedzibę w Limie, to Peru wykazywało pewne opory wobec niektórych aspektów integracji subregionalnej.

| 2.5 | Sytuacja w Wenezueli (4) jest uważnie obserwowana w regionie oraz na całym świecie: w ostatnich latach kraj ten był areną poważnych napięć społecznych i politycznych oraz intensywnej rywalizacji między zwolennikami a przeciwnikami prezydenta Cháveza. Gospodarka Wenezueli jest w coraz większym stopniu uzależniona od eksportu ropy naftowej, której wysoka cena na rynku międzynarodowym umożliwia rządowi prowadzenie aktywnej polityki międzynarodowej oraz dysponowanie znacznymi środkami na działania w ramach polityki wewnętrznej. |
| --- | --- |

2.5

Sytuacja w Wenezueli (4) jest uważnie obserwowana w regionie oraz na całym świecie: w ostatnich latach kraj ten był areną poważnych napięć społecznych i politycznych oraz intensywnej rywalizacji między zwolennikami a przeciwnikami prezydenta Cháveza. Gospodarka Wenezueli jest w coraz większym stopniu uzależniona od eksportu ropy naftowej, której wysoka cena na rynku międzynarodowym umożliwia rządowi prowadzenie aktywnej polityki międzynarodowej oraz dysponowanie znacznymi środkami na działania w ramach polityki wewnętrznej.

| 2.6 | Mimo zjawiska przemocy na tle politycznym i społecznym, nasilonej jeszcze w związku z handlem narkotykami, Kolumbia zdołała zachować nienaruszone struktury demokratyczne, co nie jest zjawiskiem powszechnym w skali Ameryki Łacińskiej. Oprócz wysiłków politycznych godne odnotowania są również jej znaczne postępy gospodarcze. Jednak mimo względnego ograniczenia przemocy w Kolumbii, nadal mają miejsce morderstwa i porwania działaczy związków zawodowych, dziennikarzy, przedsiębiorców i członków innych organizacji obrony praw człowieka. |
| --- | --- |

2.6

Mimo zjawiska przemocy na tle politycznym i społecznym, nasilonej jeszcze w związku z handlem narkotykami, Kolumbia zdołała zachować nienaruszone struktury demokratyczne, co nie jest zjawiskiem powszechnym w skali Ameryki Łacińskiej. Oprócz wysiłków politycznych godne odnotowania są również jej znaczne postępy gospodarcze. Jednak mimo względnego ograniczenia przemocy w Kolumbii, nadal mają miejsce morderstwa i porwania działaczy związków zawodowych, dziennikarzy, przedsiębiorców i członków innych organizacji obrony praw człowieka.

3.   Integracja andyjska

3.1   Rozwój instytucjonalny

| 3.1.1 | Wspólnota Andyjska stanowi najstarszy system integracji w Ameryce Południowej. Jej państwa założycielskie (Boliwia, Kolumbia, Chile, Ekwador i Peru) podpisały w 1969 r. porozumienie z Cartageny, ustanawiające organizację nazwaną wtedy Paktem Andyjskim. Trzy lata później do paktu przystąpiła Wenezuela, z kolei w roku 1976 wystąpiło z niego Chile. Obecne państwa członkowskie (Boliwia, Kolumbia, Ekwador, Peru i Wenezuela) zamieszkuje łącznie 120 mln osób, a ich łączny PKB wynosi ok. 265 mld USD. Wartość rynku wewnętrznego wynosi ok. 8,6 mld USD. |
| --- | --- |

3.1.1

Wspólnota Andyjska stanowi najstarszy system integracji w Ameryce Południowej. Jej państwa założycielskie (Boliwia, Kolumbia, Chile, Ekwador i Peru) podpisały w 1969 r. porozumienie z Cartageny, ustanawiające organizację nazwaną wtedy Paktem Andyjskim. Trzy lata później do paktu przystąpiła Wenezuela, z kolei w roku 1976 wystąpiło z niego Chile. Obecne państwa członkowskie (Boliwia, Kolumbia, Ekwador, Peru i Wenezuela) zamieszkuje łącznie 120 mln osób, a ich łączny PKB wynosi ok. 265 mld USD. Wartość rynku wewnętrznego wynosi ok. 8,6 mld USD.

| 3.1.2 | W ciągu 35 lat swego istnienia grupa ewoluowała z typowego dla lat 60. i 70. ubiegłego wieku modelu protekcjonistycznego (opartego na zastępowaniu importu) do modelu ukierunkowanego na „otwarty regionalizm”. W międzyczasie w grupie miały miejsce liczne reformy instytucjonalne, mające przyczynić się do realizacji koncepcji coraz większej integracji, których kulminacją było stworzenie Wspólnoty Andyjskiej w roku 1997. Dzięki temu Wspólnota Andyjska zyskała wysoce rozwiniętą strukturę instytucjonalną i ustanowiła dość kompleksowe wewnętrzne prawodawstwo. |
| --- | --- |

3.1.2

W ciągu 35 lat swego istnienia grupa ewoluowała z typowego dla lat 60. i 70. ubiegłego wieku modelu protekcjonistycznego (opartego na zastępowaniu importu) do modelu ukierunkowanego na „otwarty regionalizm”. W międzyczasie w grupie miały miejsce liczne reformy instytucjonalne, mające przyczynić się do realizacji koncepcji coraz większej integracji, których kulminacją było stworzenie Wspólnoty Andyjskiej w roku 1997. Dzięki temu Wspólnota Andyjska zyskała wysoce rozwiniętą strukturę instytucjonalną i ustanowiła dość kompleksowe wewnętrzne prawodawstwo.

| 3.1.3 | Zgodnie z celem ustanowionym w protokole z Trujillo z 1996 r., Andyjski System Integracji (Sistema Andino de Integración — SAI) (5) ma zapewnić koordynację między instytucjami Wspólnoty Andyjskiej, umożliwiając tym samym pogłębienie i wzmocnienie integracji andyjskiej. System tworzą międzyrządowe organy wspólnotowe, dysponujące kompetencjami wykonawczymi, legislacyjnymi, sądowymi, decyzyjnymi i kontrolnymi. |
| --- | --- |

3.1.3

Zgodnie z celem ustanowionym w protokole z Trujillo z 1996 r., Andyjski System Integracji (Sistema Andino de Integración — SAI) (5) ma zapewnić koordynację między instytucjami Wspólnoty Andyjskiej, umożliwiając tym samym pogłębienie i wzmocnienie integracji andyjskiej. System tworzą międzyrządowe organy wspólnotowe, dysponujące kompetencjami wykonawczymi, legislacyjnymi, sądowymi, decyzyjnymi i kontrolnymi.

| 3.1.4 | W SAI funkcjonują dwa główne organy decyzyjne: Andyjska Rada Ministrów Spraw Zagranicznych oraz Komisja Wspólnoty Andyjskiej, obie mające charakter międzyrządowy. Rolą Komisji jest opracowywanie przepisów w dziedzinie gospodarki, handlu i inwestycji. Natomiast Andyjska Rada Ministrów Spraw Zagranicznych zajmuje się wszystkimi sprawami, które nie należą do kompetencji Komisji, czyli w szczególności kwestiami politycznymi, społecznymi, dotyczącymi ochrony środowiska naturalnego, polityką migracyjną, swobodnym przepływem osób i koordynacją działań zewnętrznych różnych organów wspólnotowych. |
| --- | --- |

3.1.4

W SAI funkcjonują dwa główne organy decyzyjne: Andyjska Rada Ministrów Spraw Zagranicznych oraz Komisja Wspólnoty Andyjskiej, obie mające charakter międzyrządowy. Rolą Komisji jest opracowywanie przepisów w dziedzinie gospodarki, handlu i inwestycji. Natomiast Andyjska Rada Ministrów Spraw Zagranicznych zajmuje się wszystkimi sprawami, które nie należą do kompetencji Komisji, czyli w szczególności kwestiami politycznymi, społecznymi, dotyczącymi ochrony środowiska naturalnego, polityką migracyjną, swobodnym przepływem osób i koordynacją działań zewnętrznych różnych organów wspólnotowych.

| 3.1.5 | Najwyższym organem politycznym Andyjskiego Systemu Integracji jest Andyjska Rada Prezydencka, w której zasiadają głowy państw członkowskich. Rada wyraża swoje opinie w formie deklaracji lub wytycznych określających kierunek działania innych organów i instytucji Systemu. Przewodnictwo w Andyjskiej Radzie Prezydenckiej zmienia się co pół roku, zgodnie z porządkiem alfabetycznym — system ten obowiązuje także w innych organach międzyrządowych. |
| --- | --- |

3.1.5

Najwyższym organem politycznym Andyjskiego Systemu Integracji jest Andyjska Rada Prezydencka, w której zasiadają głowy państw członkowskich. Rada wyraża swoje opinie w formie deklaracji lub wytycznych określających kierunek działania innych organów i instytucji Systemu. Przewodnictwo w Andyjskiej Radzie Prezydenckiej zmienia się co pół roku, zgodnie z porządkiem alfabetycznym — system ten obowiązuje także w innych organach międzyrządowych.

| 3.1.6 | Wśród organów i instytucji Andyjskiego Systemu Integracji na uwagę zasługuje Sekretariat Generalny Wspólnoty Andyjskiej (SG-CAN). Jego siedzibą jest Lima (Peru) (6) i pełni on funkcję organu udzielającego wsparcia technicznego instytucjom międzyrządowym. Sekretariat został wyposażony w kompetencje legislacyjne w niektórych dziedzinach (przyjmowanie rezolucji) i prawo inicjatywy legislacyjnej. Powierzono mu również inne szczególne zadania. |
| --- | --- |

3.1.6

Wśród organów i instytucji Andyjskiego Systemu Integracji na uwagę zasługuje Sekretariat Generalny Wspólnoty Andyjskiej (SG-CAN). Jego siedzibą jest Lima (Peru) (6) i pełni on funkcję organu udzielającego wsparcia technicznego instytucjom międzyrządowym. Sekretariat został wyposażony w kompetencje legislacyjne w niektórych dziedzinach (przyjmowanie rezolucji) i prawo inicjatywy legislacyjnej. Powierzono mu również inne szczególne zadania.

| 3.1.7 | Do pozostałych instytucji wspólnotowych należą Trybunał Sprawiedliwości Wspólnoty Andyjskiej oraz Parlament Andyjski, natomiast rolę oficjalnych instytucji uzupełniających pełnią: Andyjska Rada Konsultacyjna Przedsiębiorców i Andyjska Rada Konsultacyjna Pracowników, Andyjska Korporacja Rozwojowa (Corporación Andina de Fomento — CAF), Fundusz Rezerw Ameryki Łacińskiej (Fondo Latinoamericano de Reservas — FLAR), Porozumienia im. Simóna Rodrígueza i Hipólita Unanuego oraz Uniwersytet Andyjski im. Simóna Bolívara. |
| --- | --- |

3.1.7

Do pozostałych instytucji wspólnotowych należą Trybunał Sprawiedliwości Wspólnoty Andyjskiej oraz Parlament Andyjski, natomiast rolę oficjalnych instytucji uzupełniających pełnią: Andyjska Rada Konsultacyjna Przedsiębiorców i Andyjska Rada Konsultacyjna Pracowników, Andyjska Korporacja Rozwojowa (Corporación Andina de Fomento — CAF), Fundusz Rezerw Ameryki Łacińskiej (Fondo Latinoamericano de Reservas — FLAR), Porozumienia im. Simóna Rodrígueza i Hipólita Unanuego oraz Uniwersytet Andyjski im. Simóna Bolívara.

3.2   Obecny stan integracji andyjskiej

| 3.2.1 | W ocenie integracji andyjskiej należy mieć na uwadze dwie kwestie. Po pierwsze, Wspólnota Andyjska istnieje wprawdzie już od przeszło 30 lat, jednak od samego początku tworzyło ją pięć państw rozwijających się (o średnich dochodach per capita wynoszących 2.364 EUR wobec 20.420 EUR w UE-25), ze wszystkimi konsekwencjami tego zjawiska w sferze instytucjonalnej i gospodarczej. |
| --- | --- |

3.2.1

W ocenie integracji andyjskiej należy mieć na uwadze dwie kwestie. Po pierwsze, Wspólnota Andyjska istnieje wprawdzie już od przeszło 30 lat, jednak od samego początku tworzyło ją pięć państw rozwijających się (o średnich dochodach per capita wynoszących 2.364 EUR wobec 20.420 EUR w UE-25), ze wszystkimi konsekwencjami tego zjawiska w sferze instytucjonalnej i gospodarczej.

| 3.2.2 | Po drugie, a zarazem w nawiązaniu do powyższego punktu, chociaż wydaje się, że w wielu konwencjonalnych aspektach integracji (tzn. dotyczących stworzenia wspólnego rynku) Wspólnota Andyjska nie osiągnęła znacznych postępów, w innych dziedzinach współpraca rozwinęła się całkiem dobrze. Mimo trudności powstrzymujących integrację handlową, udało się wzmocnić pozostałe wymiary Wspólnoty Andyjskiej (kulturalny, społeczny, finansowy itd.). |
| --- | --- |

3.2.2

Po drugie, a zarazem w nawiązaniu do powyższego punktu, chociaż wydaje się, że w wielu konwencjonalnych aspektach integracji (tzn. dotyczących stworzenia wspólnego rynku) Wspólnota Andyjska nie osiągnęła znacznych postępów, w innych dziedzinach współpraca rozwinęła się całkiem dobrze. Mimo trudności powstrzymujących integrację handlową, udało się wzmocnić pozostałe wymiary Wspólnoty Andyjskiej (kulturalny, społeczny, finansowy itd.).

| 3.2.3 | Analizę mającą wyjaśnić tryb funkcjonowania Wspólnoty Andyjskiej wypada rozpocząć od kwestii integracji gospodarczej. W tym zakresie w historii Wspólnoty sukcesy przeplatają się z porażkami. Dopiero w 1993 r. Wspólnota zdołała utworzyć strefę wolnego handlu, ale zaraz po jej ustanowieniu wycofało się z niej Peru. Nie zrealizowano również planu wprowadzenia wspólnych ceł zewnętrznych dla wszystkich państw członkowskich, chociaż osiągnięto pewne postępy na drodze do harmonizacji handlu. W związku z tym i w kontekście przyszłej umowy stowarzyszeniowej, dla osiągnięcia jak największych korzyści dla obu stron bardzo ważne jest, aby państwa Wspólnoty Andyjskiej stworzyły faktyczną unię celną. |
| --- | --- |

3.2.3

Analizę mającą wyjaśnić tryb funkcjonowania Wspólnoty Andyjskiej wypada rozpocząć od kwestii integracji gospodarczej. W tym zakresie w historii Wspólnoty sukcesy przeplatają się z porażkami. Dopiero w 1993 r. Wspólnota zdołała utworzyć strefę wolnego handlu, ale zaraz po jej ustanowieniu wycofało się z niej Peru. Nie zrealizowano również planu wprowadzenia wspólnych ceł zewnętrznych dla wszystkich państw członkowskich, chociaż osiągnięto pewne postępy na drodze do harmonizacji handlu. W związku z tym i w kontekście przyszłej umowy stowarzyszeniowej, dla osiągnięcia jak największych korzyści dla obu stron bardzo ważne jest, aby państwa Wspólnoty Andyjskiej stworzyły faktyczną unię celną.

| 3.2.4 | Te ograniczone postępy w zakresie struktury regulacyjnej doprowadziły do niskiego poziomu wymiany wewnątrzwspólnotowej, podlegającego dodatkowo znacznym wahaniom z roku na rok. W latach 90. obroty handlowe między członkami Wspólnoty Andyjskiej uległy znacznemu zwiększeniu, z 4,1 % łącznych obrotów w roku 1990 do 14,2 % w roku 1998 (7). Jednakże w porównaniu z poziomem wymiany handlowej w ramach grupy odnotowywanym w latach 70. wskaźnik ten pozostaje niski i sytuuje się poniżej średniej dla Ameryki Łacińskiej (20,2 %). Od 1998 r. wymiana handlowa w ramach Wspólnoty Andyjskiej zmniejszała się (10,4 % w roku 2004), choć z drugiej strony należy zaznaczyć, że w roku 2005 r. odnotowano tendencję odwrotną. |
| --- | --- |

3.2.4

Te ograniczone postępy w zakresie struktury regulacyjnej doprowadziły do niskiego poziomu wymiany wewnątrzwspólnotowej, podlegającego dodatkowo znacznym wahaniom z roku na rok. W latach 90. obroty handlowe między członkami Wspólnoty Andyjskiej uległy znacznemu zwiększeniu, z 4,1 % łącznych obrotów w roku 1990 do 14,2 % w roku 1998 (7). Jednakże w porównaniu z poziomem wymiany handlowej w ramach grupy odnotowywanym w latach 70. wskaźnik ten pozostaje niski i sytuuje się poniżej średniej dla Ameryki Łacińskiej (20,2 %). Od 1998 r. wymiana handlowa w ramach Wspólnoty Andyjskiej zmniejszała się (10,4 % w roku 2004), choć z drugiej strony należy zaznaczyć, że w roku 2005 r. odnotowano tendencję odwrotną.

| 3.2.5 | Poziom handlu wewnętrznego w ramach Wspólnoty Andyjskiej był niższy niż poziom wymiany handlowej z USA (46,6 % łącznych obrotów handlowych w roku 2004) i prawie odpowiadał poziomowi wymiany z Unią Europejską (11 % w roku 2004). Trzech z pięciu obecnych członków Wspólnoty Andyjskiej kieruje poniżej 12 % swojego eksportu na rynek subregionalny. |
| --- | --- |

3.2.5

Poziom handlu wewnętrznego w ramach Wspólnoty Andyjskiej był niższy niż poziom wymiany handlowej z USA (46,6 % łącznych obrotów handlowych w roku 2004) i prawie odpowiadał poziomowi wymiany z Unią Europejską (11 % w roku 2004). Trzech z pięciu obecnych członków Wspólnoty Andyjskiej kieruje poniżej 12 % swojego eksportu na rynek subregionalny.

| 3.2.6 | Chociaż odnotowano pewien postęp w zakresie integracji, napotkała ona liczne trudności, spowodowane częściowo brakiem woli politycznej, wespół z innymi czynnikami, takimi jak struktura rynków, zróżnicowane modele gospodarcze i poziom rozwoju gospodarczego, położenie geograficzne (utrudniające handel wewnątrzwspólnotowy) oraz wewnętrzne problemy polityczne. Pomimo wszystkich tych trudności, Wspólnota Andyjska zdołała utrzymać się na ścieżce integracji przez przeszło 30 lat. Braki w nowoczesnej infrastrukturze komunikacyjnej i transportowej pomiędzy pięcioma państwami andyjskimi są jedną z największych przeszkód dla realizacji rynku wewnątrzwspólnotowego i, ogólnie rzecz biorąc, dla dalszego rozwoju Wspólnoty. |
| --- | --- |

3.2.6

Chociaż odnotowano pewien postęp w zakresie integracji, napotkała ona liczne trudności, spowodowane częściowo brakiem woli politycznej, wespół z innymi czynnikami, takimi jak struktura rynków, zróżnicowane modele gospodarcze i poziom rozwoju gospodarczego, położenie geograficzne (utrudniające handel wewnątrzwspólnotowy) oraz wewnętrzne problemy polityczne. Pomimo wszystkich tych trudności, Wspólnota Andyjska zdołała utrzymać się na ścieżce integracji przez przeszło 30 lat. Braki w nowoczesnej infrastrukturze komunikacyjnej i transportowej pomiędzy pięcioma państwami andyjskimi są jedną z największych przeszkód dla realizacji rynku wewnątrzwspólnotowego i, ogólnie rzecz biorąc, dla dalszego rozwoju Wspólnoty.

| 3.2.7 | Należy zaznaczyć, że państwa należące do Wspólnoty Andyjskiej nie wykazują szczególnej skłonności do praktycznej koordynacji swoich stosunków zewnętrznych. Ostatnio miało miejsce zbliżenie Boliwii i Wenezueli do organizacji MERCOSUR oraz podpisanie przez Peru i Kolumbię umów o wolnym handlu z USA. |
| --- | --- |

3.2.7

Należy zaznaczyć, że państwa należące do Wspólnoty Andyjskiej nie wykazują szczególnej skłonności do praktycznej koordynacji swoich stosunków zewnętrznych. Ostatnio miało miejsce zbliżenie Boliwii i Wenezueli do organizacji MERCOSUR oraz podpisanie przez Peru i Kolumbię umów o wolnym handlu z USA.

| 3.2.8 | Zróżnicowanie to stało się szczególnie widoczne w momencie ogłoszenia przez Wenezuelę w dniu 22 kwietnia 2006 r. zamiaru opuszczenia Wspólnoty Andyjskiej. Fakt ten, a także podpisanie układu NAFTA, wywołało głęboki kryzys polityczny we Wspólnocie Andyjskiej, któremu poświęcony będzie nadzwyczajny szczyt tej organizacji. |
| --- | --- |

3.2.8

Zróżnicowanie to stało się szczególnie widoczne w momencie ogłoszenia przez Wenezuelę w dniu 22 kwietnia 2006 r. zamiaru opuszczenia Wspólnoty Andyjskiej. Fakt ten, a także podpisanie układu NAFTA, wywołało głęboki kryzys polityczny we Wspólnocie Andyjskiej, któremu poświęcony będzie nadzwyczajny szczyt tej organizacji.

3.3   Wyzwania w dziedzinie spójności społecznej

| 3.3.1 | Jak już podkreślano w niniejszej opinii, Andyjska Wspólnota Narodów nie poprzestaje na integracji gospodarczej. Od samego początku istnieją bowiem aspiracje do włączenia wymiaru politycznego i społecznego w ramy procesu integracji andyjskiej. Stanowi to zarówno echo niedawnej walki o demokrację, do której doszło w wielu z tych krajów, jak również odzwierciedlenie potrzeby wzmocnienia pozycji państw andyjskich, nie tylko w skali Ameryki Łacińskiej. Wynika to również z uwarunkowań społeczno-gospodarczych w tym regionie. |
| --- | --- |

3.3.1

Jak już podkreślano w niniejszej opinii, Andyjska Wspólnota Narodów nie poprzestaje na integracji gospodarczej. Od samego początku istnieją bowiem aspiracje do włączenia wymiaru politycznego i społecznego w ramy procesu integracji andyjskiej. Stanowi to zarówno echo niedawnej walki o demokrację, do której doszło w wielu z tych krajów, jak również odzwierciedlenie potrzeby wzmocnienia pozycji państw andyjskich, nie tylko w skali Ameryki Łacińskiej. Wynika to również z uwarunkowań społeczno-gospodarczych w tym regionie.

| 3.3.2 | Dane dotyczące braku spójności społecznej są miażdżące: 50 % mieszkańców regionu, czyli ok. 60 mln osób, żyje poniżej granicy ubóstwa. Wszystkich pięciu członków Wspólnoty Andyjskiej zaliczanych jest do tych państw świata, w których (zgodnie z indeksem Gini) występują największe nierówności społeczne, nie tylko pod względem dochodów, lecz także innych form wykluczenia, ze względu na pochodzenie etniczne, rasę, miejsce pochodzenia, itd. |
| --- | --- |

3.3.2

Dane dotyczące braku spójności społecznej są miażdżące: 50 % mieszkańców regionu, czyli ok. 60 mln osób, żyje poniżej granicy ubóstwa. Wszystkich pięciu członków Wspólnoty Andyjskiej zaliczanych jest do tych państw świata, w których (zgodnie z indeksem Gini) występują największe nierówności społeczne, nie tylko pod względem dochodów, lecz także innych form wykluczenia, ze względu na pochodzenie etniczne, rasę, miejsce pochodzenia, itd.

| 3.3.3 | Należy w tym miejscu podkreślić znaczenie takich zjawisk jak wysoki poziom zatrudnienia w szarej strefie, poziom migracji wewnętrznych i zewnętrznych (dotyczących przeważnie kobiet) czy też marginalizacja ludności autochtonicznej tworzącej duże mniejszości (Ekwador i Peru) lub nawet większość (Boliwia) w państwach regionu. Jest to również region, w którym wytwarzana jest większość światowej produkcji kokainy, co przyczynia się do rozwoju nielegalnej gospodarki oraz wysokiego poziomu migracji wewnętrznych, przemocy i korupcji — zjawisk, które w przypadku Kolumbii składają się na długą historię konfliktów zbrojnych. |
| --- | --- |

3.3.3

Należy w tym miejscu podkreślić znaczenie takich zjawisk jak wysoki poziom zatrudnienia w szarej strefie, poziom migracji wewnętrznych i zewnętrznych (dotyczących przeważnie kobiet) czy też marginalizacja ludności autochtonicznej tworzącej duże mniejszości (Ekwador i Peru) lub nawet większość (Boliwia) w państwach regionu. Jest to również region, w którym wytwarzana jest większość światowej produkcji kokainy, co przyczynia się do rozwoju nielegalnej gospodarki oraz wysokiego poziomu migracji wewnętrznych, przemocy i korupcji — zjawisk, które w przypadku Kolumbii składają się na długą historię konfliktów zbrojnych.

| 3.3.4 | Ze względu na te uwarunkowania, liberalizacja handlu nie może stanowić jedynego instrumentu zwiększania spójności między państwami andyjskimi. Dlatego w nowym projekcie strategicznym zainicjowanym przez Sekretariat Generalny Wspólnoty Andyjskiej (8) większy nacisk niż na likwidację ceł położono na inne wyzwania, takie jak poprawa konkurencyjności, własność intelektualna, likwidacja barier pozataryfowych, infrastruktura, swobodny przepływ osób, energia, środowisko naturalne i bezpieczeństwo. |
| --- | --- |

3.3.4

Ze względu na te uwarunkowania, liberalizacja handlu nie może stanowić jedynego instrumentu zwiększania spójności między państwami andyjskimi. Dlatego w nowym projekcie strategicznym zainicjowanym przez Sekretariat Generalny Wspólnoty Andyjskiej (8) większy nacisk niż na likwidację ceł położono na inne wyzwania, takie jak poprawa konkurencyjności, własność intelektualna, likwidacja barier pozataryfowych, infrastruktura, swobodny przepływ osób, energia, środowisko naturalne i bezpieczeństwo.

| 3.3.5 | Jednym z głównych elementów nowego planu strategicznego, przewidującego integrację na rzecz rozwoju i globalizacji, jest rozwój społeczny. W związku z tym za jedną z najbardziej istotnych inicjatyw wysuniętych ostatnio przez Wspólnotę Andyjską należy uznać jej Zintegrowany plan rozwoju społecznego (9) (Plan Integrado de Desarrollo Social — PIDS), przyjęty we wrześniu 2004 r. i mający na celu przeciwdziałanie ubóstwu, wykluczeniu i nierównościom społecznym w regionie. W perspektywie średnioterminowej, PIDS mógłby stanowić podstawę ogólnej strategii na rzecz spójności społecznej (i gospodarczej). Dużym zainteresowaniem Wspólnoty Andyjskiej cieszy się otwarta metoda koordynacji wykorzystywana przez UE w kontekście społecznym, za atrakcyjną uważana jest także opcja stworzenia tam funduszu społecznego na podobieństwo funduszy strukturalnych UE. Oznacza to, że Wspólnota Andyjska jest pierwszym subregionem, który pragnie zastosować niektóre elementy europejskiego modelu społecznego. |
| --- | --- |

3.3.5

Jednym z głównych elementów nowego planu strategicznego, przewidującego integrację na rzecz rozwoju i globalizacji, jest rozwój społeczny. W związku z tym za jedną z najbardziej istotnych inicjatyw wysuniętych ostatnio przez Wspólnotę Andyjską należy uznać jej Zintegrowany plan rozwoju społecznego (9) (Plan Integrado de Desarrollo Social — PIDS), przyjęty we wrześniu 2004 r. i mający na celu przeciwdziałanie ubóstwu, wykluczeniu i nierównościom społecznym w regionie. W perspektywie średnioterminowej, PIDS mógłby stanowić podstawę ogólnej strategii na rzecz spójności społecznej (i gospodarczej). Dużym zainteresowaniem Wspólnoty Andyjskiej cieszy się otwarta metoda koordynacji wykorzystywana przez UE w kontekście społecznym, za atrakcyjną uważana jest także opcja stworzenia tam funduszu społecznego na podobieństwo funduszy strukturalnych UE. Oznacza to, że Wspólnota Andyjska jest pierwszym subregionem, który pragnie zastosować niektóre elementy europejskiego modelu społecznego.

| 3.3.6 | Od 1999 r. kwestia wymiaru społecznego jest coraz częściej poruszana w deklaracjach politycznych i decyzjach Wspólnoty Andyjskiej (10), a w ostatnich pięciu latach pojawiły się pewne konkretne inicjatywy w tym zakresie. |
| --- | --- |

3.3.6

Od 1999 r. kwestia wymiaru społecznego jest coraz częściej poruszana w deklaracjach politycznych i decyzjach Wspólnoty Andyjskiej (10), a w ostatnich pięciu latach pojawiły się pewne konkretne inicjatywy w tym zakresie.

| 3.3.7 | W Andyjskim dialogu prezydenckim w sprawie integracji, rozwoju i spójności społecznej uznano, że andyjskie gospodarki, w ramach działań na rzecz ich umiędzynarodowienia, powinny dążyć do dywersyfikacji produkcji oraz do konkurencyjności uwzględniającej integrację. Proces ten powinien być realizowany z udziałem mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw; w jego ramach powinno się propagować działania zbiorowe i wspólnotowe oraz tworzyć dogodne warunki dla rozwoju lokalnego i regionalizacji, przy wykorzystaniu strategii rozwoju terytorialnego. |
| --- | --- |

3.3.7

W Andyjskim dialogu prezydenckim w sprawie integracji, rozwoju i spójności społecznej uznano, że andyjskie gospodarki, w ramach działań na rzecz ich umiędzynarodowienia, powinny dążyć do dywersyfikacji produkcji oraz do konkurencyjności uwzględniającej integrację. Proces ten powinien być realizowany z udziałem mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw; w jego ramach powinno się propagować działania zbiorowe i wspólnotowe oraz tworzyć dogodne warunki dla rozwoju lokalnego i regionalizacji, przy wykorzystaniu strategii rozwoju terytorialnego.

| 3.3.8 | Według Sekretariatu Generalnego Wspólnoty Andyjskiej, głównymi celami Wspólnoty są: globalizacja wraz z integracją, rozwój wraz z konkurencyjnością i integracją społeczną oraz spójność społeczna wraz ze wzmocnieniem demokratycznego systemu rządów. Oczekująca na wprowadzenie w życie agenda społeczna obejmuje wszystkie te kwestie, przy czym jej realizacja będzie możliwa pod warunkiem, że blok andyjski potraktuje ją priorytetowo podczas prowadzonych z innymi podmiotami negocjacji na temat liberalizacji handlu, a zwłaszcza tych negocjacji, które mogłyby, z samej definicji, doprowadzić do jeszcze większych nierówności w regionie i w ramach społeczeństw andyjskich (które charakteryzuje zjawisko wykluczenia pewnych segmentów społeczeństwa ze względu na pochodzenie etniczne lub płeć). |
| --- | --- |

3.3.8

Według Sekretariatu Generalnego Wspólnoty Andyjskiej, głównymi celami Wspólnoty są: globalizacja wraz z integracją, rozwój wraz z konkurencyjnością i integracją społeczną oraz spójność społeczna wraz ze wzmocnieniem demokratycznego systemu rządów. Oczekująca na wprowadzenie w życie agenda społeczna obejmuje wszystkie te kwestie, przy czym jej realizacja będzie możliwa pod warunkiem, że blok andyjski potraktuje ją priorytetowo podczas prowadzonych z innymi podmiotami negocjacji na temat liberalizacji handlu, a zwłaszcza tych negocjacji, które mogłyby, z samej definicji, doprowadzić do jeszcze większych nierówności w regionie i w ramach społeczeństw andyjskich (które charakteryzuje zjawisko wykluczenia pewnych segmentów społeczeństwa ze względu na pochodzenie etniczne lub płeć).

4.   Zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego w ramach instytucji andyjskich

4.1   Andyjskie Rady Konsultacyjne Pracowników i Przedsiębiorców

| 4.1.1 | Chociaż historia procesu integracji andyjskiej liczona jest w dziesiątkach lat, dopiero w najnowszej fazie funkcjonowania Wspólnoty Andyjskiej doszło do sformalizowania udziału w niej społeczeństwa obywatelskiego poprzez stworzenie Andyjskiej Rady Konsultacyjnej Pracowników i Przedsiębiorców. Wcześniej pracodawcy i związki zawodowe, jako uczestnicy integracji andyjskiej, mieli niewielkie możliwości odgrywania jakiejkolwiek roli na szczeblu regionalnym, choć byli zaangażowani w integrację andyjską za pośrednictwem rządów krajowych. |
| --- | --- |

4.1.1

Chociaż historia procesu integracji andyjskiej liczona jest w dziesiątkach lat, dopiero w najnowszej fazie funkcjonowania Wspólnoty Andyjskiej doszło do sformalizowania udziału w niej społeczeństwa obywatelskiego poprzez stworzenie Andyjskiej Rady Konsultacyjnej Pracowników i Przedsiębiorców. Wcześniej pracodawcy i związki zawodowe, jako uczestnicy integracji andyjskiej, mieli niewielkie możliwości odgrywania jakiejkolwiek roli na szczeblu regionalnym, choć byli zaangażowani w integrację andyjską za pośrednictwem rządów krajowych.

| 4.1.2 | Andyjska Rada Konsultacyjna Pracowników (CCLA) została utworzona na mocy decyzji nr 441 (11), a w jej skład wchodzi po czterech delegatów z każdego z państw andyjskich. Są to delegaci najwyższego szczebla i zarówno oni, jak i ich zastępcy wybierani są spośród członków zarządów reprezentatywnych organizacji pracowniczych wyznaczanych przez każde państwo. Swoich przedstawicieli w Andyjskiej Radzie Konsultacyjnej Pracowników mają najbardziej reprezentatywne federacje i konfederacje związków zawodowych z każdego państwa. Obecnie reprezentowanych jest w niej 16 federacji z pięciu państw (12). |
| --- | --- |

4.1.2

Andyjska Rada Konsultacyjna Pracowników (CCLA) została utworzona na mocy decyzji nr 441 (11), a w jej skład wchodzi po czterech delegatów z każdego z państw andyjskich. Są to delegaci najwyższego szczebla i zarówno oni, jak i ich zastępcy wybierani są spośród członków zarządów reprezentatywnych organizacji pracowniczych wyznaczanych przez każde państwo. Swoich przedstawicieli w Andyjskiej Radzie Konsultacyjnej Pracowników mają najbardziej reprezentatywne federacje i konfederacje związków zawodowych z każdego państwa. Obecnie reprezentowanych jest w niej 16 federacji z pięciu państw (12).

| 4.1.3 | Andyjska Rada Konsultacyjna Przedsiębiorców (CCEA) została utworzona na mocy decyzji nr 442, a w jej skład wchodzą przedstawiciele organizacji pracodawców prowadzących działalność w regionie andyjskim. W Radzie zasiada po czterech delegatów najwyższego szczebla wybieranych spośród członków zarządów reprezentatywnych organizacji pracodawców z każdego z państw andyjskich. |
| --- | --- |

4.1.3

Andyjska Rada Konsultacyjna Przedsiębiorców (CCEA) została utworzona na mocy decyzji nr 442, a w jej skład wchodzą przedstawiciele organizacji pracodawców prowadzących działalność w regionie andyjskim. W Radzie zasiada po czterech delegatów najwyższego szczebla wybieranych spośród członków zarządów reprezentatywnych organizacji pracodawców z każdego z państw andyjskich.

| 4.1.4 | Zadania obu rad konsultacyjnych zostały ponownie określone w decyzji nr 464 (13), zgodnie z którą mogą one przekazywać swoje opinie Andyjskiej Radzie Ministrów Spraw Zagranicznych, Komisji i Sekretariatowi Generalnemu Wspólnoty Andyjskiej, uczestniczyć w posiedzeniach Andyjskiej Rady Ministrów Spraw Zagranicznych i Komisji, jak również w posiedzeniach ekspertów rządowych lub grup roboczych związanych z procesem integracji andyjskiej i zabierać na nich głos. |
| --- | --- |

4.1.4

Zadania obu rad konsultacyjnych zostały ponownie określone w decyzji nr 464 (13), zgodnie z którą mogą one przekazywać swoje opinie Andyjskiej Radzie Ministrów Spraw Zagranicznych, Komisji i Sekretariatowi Generalnemu Wspólnoty Andyjskiej, uczestniczyć w posiedzeniach Andyjskiej Rady Ministrów Spraw Zagranicznych i Komisji, jak również w posiedzeniach ekspertów rządowych lub grup roboczych związanych z procesem integracji andyjskiej i zabierać na nich głos.

| 4.1.5 | Andyjska Rada Konsultacyjna Pracowników ma w swoim dorobku szereg opinii, przy czym niektóre z nich odnoszą się do agendy społecznej lub agendy stosunków zewnętrznych Wspólnoty Andyjskiej. Należy tutaj w szczególności wymienić wydaną ostatnio opinię nr 27 (14) w sprawie działań związanych z ewentualnym zawarciem umowy stowarzyszeniowej między Unią Europejską a Wspólnotą Andyjską, w której CCLA podkreśliła, że podziela oczekiwania odnośnie do zacieśnienia sojuszu politycznego, gospodarczego i społecznego z UE. |
| --- | --- |

4.1.5

Andyjska Rada Konsultacyjna Pracowników ma w swoim dorobku szereg opinii, przy czym niektóre z nich odnoszą się do agendy społecznej lub agendy stosunków zewnętrznych Wspólnoty Andyjskiej. Należy tutaj w szczególności wymienić wydaną ostatnio opinię nr 27 (14) w sprawie działań związanych z ewentualnym zawarciem umowy stowarzyszeniowej między Unią Europejską a Wspólnotą Andyjską, w której CCLA podkreśliła, że podziela oczekiwania odnośnie do zacieśnienia sojuszu politycznego, gospodarczego i społecznego z UE.

| 4.1.6 | CCEA w jednej ze swych deklaracji (15) podkreśliła zaś, że stowarzyszenie z UE jest kwestią o zasadniczym znaczeniu i należy zachować dużą staranność w publicznym relacjonowaniu przebiegu tych negocjacji, by nie zagrozić ich powodzeniu. |
| --- | --- |

4.1.6

CCEA w jednej ze swych deklaracji (15) podkreśliła zaś, że stowarzyszenie z UE jest kwestią o zasadniczym znaczeniu i należy zachować dużą staranność w publicznym relacjonowaniu przebiegu tych negocjacji, by nie zagrozić ich powodzeniu.

| 4.1.7 | CCLA i CCEA podkreślają potrzebę wzmocnienia współpracy zarówno z innymi przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego w regionie andyjskim, jak i z Europejskim Komitetem Ekonomiczno-Społecznym (EKES), w celu zapewnienia koordynacji wspólnych stanowisk oraz pobudzania inicjatyw na rzecz zagwarantowania podstawowych standardów pracowniczych we wszystkich porozumieniach między UE a Wspólnotą Andyjską. |
| --- | --- |

4.1.7

CCLA i CCEA podkreślają potrzebę wzmocnienia współpracy zarówno z innymi przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego w regionie andyjskim, jak i z Europejskim Komitetem Ekonomiczno-Społecznym (EKES), w celu zapewnienia koordynacji wspólnych stanowisk oraz pobudzania inicjatyw na rzecz zagwarantowania podstawowych standardów pracowniczych we wszystkich porozumieniach między UE a Wspólnotą Andyjską.

4.2   Inne formy uczestnictwa

| 4.2.1 | Poza wymienionymi instytucjonalnymi forami przedstawicielskimi społeczeństwa obywatelskiego, we Wspólnocie Andyjskiej istnieją też inne formy uczestnictwa dotyczące polityki społecznej. Za przykład może tu posłużyć Porozumienie im. Simóna Rodrígueza (z roku 1973, jedno z tzw. porozumień społecznych (16)), stanowiące trójstronne forum debaty, udziału i koordynacji dla ministrów właściwych w sprawach pracy oraz dla pracodawców i pracowników. Polem działalności tego forum jest polityka socjalno-pracownicza na szczeblu regionalnym. |
| --- | --- |

4.2.1

Poza wymienionymi instytucjonalnymi forami przedstawicielskimi społeczeństwa obywatelskiego, we Wspólnocie Andyjskiej istnieją też inne formy uczestnictwa dotyczące polityki społecznej. Za przykład może tu posłużyć Porozumienie im. Simóna Rodrígueza (z roku 1973, jedno z tzw. porozumień społecznych (16)), stanowiące trójstronne forum debaty, udziału i koordynacji dla ministrów właściwych w sprawach pracy oraz dla pracodawców i pracowników. Polem działalności tego forum jest polityka socjalno-pracownicza na szczeblu regionalnym.

| 4.2.2 | Porozumienie to było jednym z pierwszych instrumentów na rzecz andyjskiej integracji społeczno-zawodowej oraz dotyczyło bezpośrednio kwestii rozwoju społecznego i pracowniczego. Realizacja tego porozumienia przyniosła pewne sukcesy, cieszyło się ono bowiem stałym zainteresowaniem wszystkich sektorów zaangażowanych w postęp w dziedzinie społeczno-zawodowej. Równocześnie jednak należy stwierdzić, że niekorzystne okoliczności, głównie natury instytucjonalnej, miały istotny wpływ na proces integracji i w 1983 r. porozumienie utknęło w martwym punkcie. |
| --- | --- |

4.2.2

Porozumienie to było jednym z pierwszych instrumentów na rzecz andyjskiej integracji społeczno-zawodowej oraz dotyczyło bezpośrednio kwestii rozwoju społecznego i pracowniczego. Realizacja tego porozumienia przyniosła pewne sukcesy, cieszyło się ono bowiem stałym zainteresowaniem wszystkich sektorów zaangażowanych w postęp w dziedzinie społeczno-zawodowej. Równocześnie jednak należy stwierdzić, że niekorzystne okoliczności, głównie natury instytucjonalnej, miały istotny wpływ na proces integracji i w 1983 r. porozumienie utknęło w martwym punkcie.

| 4.2.3 | Obecny kształt nadał porozumieniu Protokół zastępujący Porozumienie im. Simóna Rodrígueza, przyjęty przez Andyjską Radę Prezydencką w dniu 24 czerwca 2001 r. Oficjalne cele porozumienia przedstawiają się następująco:






  a) | przedstawianie i omawianie propozycji dotyczących spraw związanych z otoczeniem socjalnym i pracowniczym, mogących wnieść rzeczywisty wkład w rozwój subregionalnej agendy społecznej i wspierających działalność innych organów Andyjskiego Systemu Integracji; |
| --- | --- | --- |

4.2.3

Obecny kształt nadał porozumieniu Protokół zastępujący Porozumienie im. Simóna Rodrígueza, przyjęty przez Andyjską Radę Prezydencką w dniu 24 czerwca 2001 r. Oficjalne cele porozumienia przedstawiają się następująco:

a)

przedstawianie i omawianie propozycji dotyczących spraw związanych z otoczeniem socjalnym i pracowniczym, mogących wnieść rzeczywisty wkład w rozwój subregionalnej agendy społecznej i wspierających działalność innych organów Andyjskiego Systemu Integracji;

| b) | ustalenie i koordynacja wspólnotowych polityk w dziedzinie wspierania zatrudnienia, kształcenia i doskonalenia zawodowego, bezpieczeństwa i higieny pracy, zabezpieczeń społecznych, migracji na tle zarobkowym, jak również innych kwestii, które państwa członkowskie mogą uznać za właściwe; |
| --- | --- |

b)

ustalenie i koordynacja wspólnotowych polityk w dziedzinie wspierania zatrudnienia, kształcenia i doskonalenia zawodowego, bezpieczeństwa i higieny pracy, zabezpieczeń społecznych, migracji na tle zarobkowym, jak również innych kwestii, które państwa członkowskie mogą uznać za właściwe;

| c) | wysuwanie propozycji i kształtowanie działań na rzecz współpracy i koordynacji państw członkowskich w dziedzinie kwestii społecznych i pracowniczych w regionie andyjskim. |
| --- | --- |

c)

wysuwanie propozycji i kształtowanie działań na rzecz współpracy i koordynacji państw członkowskich w dziedzinie kwestii społecznych i pracowniczych w regionie andyjskim.

4.3   Rola organizacji pozarządowych i organizacji społeczeństwa obywatelskiego

| 4.3.1 | Organizacja andyjska uwzględnia także przemiany zachodzące w stosunkach społecznych na szczeblu krajowym i globalnym: obok dziedziny pracowniczej, interesy społeczeństwa reprezentowane są również w innych formach, odpowiadających takim dziedzinom jak prawa człowieka, prawa ludności autochtonicznej, prawa kobiet, kultura, środowisko naturalne, konsumenci, rodzinne i małe gospodarstwa rolne itd. |
| --- | --- |

4.3.1

Organizacja andyjska uwzględnia także przemiany zachodzące w stosunkach społecznych na szczeblu krajowym i globalnym: obok dziedziny pracowniczej, interesy społeczeństwa reprezentowane są również w innych formach, odpowiadających takim dziedzinom jak prawa człowieka, prawa ludności autochtonicznej, prawa kobiet, kultura, środowisko naturalne, konsumenci, rodzinne i małe gospodarstwa rolne itd.

| 4.3.2 | Te konkretne interesy reprezentowane są przez szereg organizacji zajmujących się różnorodną działalnością. Już teraz odgrywają one bardzo aktywną rolę w procesie integracji regionalnej, a rola ta będzie coraz większa w obliczu mającego nastąpić stowarzyszenia między UE a CAN. |
| --- | --- |

4.3.2

Te konkretne interesy reprezentowane są przez szereg organizacji zajmujących się różnorodną działalnością. Już teraz odgrywają one bardzo aktywną rolę w procesie integracji regionalnej, a rola ta będzie coraz większa w obliczu mającego nastąpić stowarzyszenia między UE a CAN.

| 4.3.3 | Należy w tym miejscu podkreślić także znaczenie innych typów organizacji społeczeństwa obywatelskiego, niezależnie od tego, czy mają one formę zrzeszeń lub ruchów (przykładowo, ludności autochtonicznej), organizacji pozarządowych (NGO), platform i sieci takich organizacji, czy też koalicji i platform działania, ośrodków badawczych, uniwersytetów itd. |
| --- | --- |

4.3.3

Należy w tym miejscu podkreślić także znaczenie innych typów organizacji społeczeństwa obywatelskiego, niezależnie od tego, czy mają one formę zrzeszeń lub ruchów (przykładowo, ludności autochtonicznej), organizacji pozarządowych (NGO), platform i sieci takich organizacji, czy też koalicji i platform działania, ośrodków badawczych, uniwersytetów itd.

| 4.3.4 | Powyższe ruchy i „niezorganizowane” społeczeństwo obywatelskie prowadzą bardzo aktywną działalność społeczną w regionie andyjskim — choć ich organizacja i działania ograniczone są często do skali jednego kraju — lub też nie mogą znaleźć sposobu na dostęp do formalnego systemu integracji andyjskiej i uczestnictwo w nim. W tym kontekście Sekretariat Generalny CAN ogłosił powołanie w najbliższym czasie subregionalnej andyjskiej sieci instytucji akademickich i organizacji pozarządowych. |
| --- | --- |

4.3.4

Powyższe ruchy i „niezorganizowane” społeczeństwo obywatelskie prowadzą bardzo aktywną działalność społeczną w regionie andyjskim — choć ich organizacja i działania ograniczone są często do skali jednego kraju — lub też nie mogą znaleźć sposobu na dostęp do formalnego systemu integracji andyjskiej i uczestnictwo w nim. W tym kontekście Sekretariat Generalny CAN ogłosił powołanie w najbliższym czasie subregionalnej andyjskiej sieci instytucji akademickich i organizacji pozarządowych.

| 4.3.5 | W celu ułatwienia tym pozostałym podmiotom udziału w formalnym wymiarze procesu integracji andyjskiej, Wspólnota Andyjska utworzyła różne grupy robocze. Jedną z nich jest Grupa Robocza ds. Praw Ludności Autochtonicznej (17), ustanowiona jako organ doradczy w ramach Andyjskiego Systemu Integracji w celu wspierania aktywnego udziału ludności autochtonicznej w gospodarczej, społecznej, kulturalnej i politycznej sferze integracji subregionalnej. Do tematów poruszanych w ramach Grupy należą tak delikatne sprawy jak zajmowanie terenów stanowiących własność zbiorową lub należących do ludności autochtonicznej, wspólnoty wiejskie i ich działalność produkcyjna, rozwój gospodarczy, równość społeczna i zaangażowanie polityczne, tożsamość kulturowa i instytucjonalizacja itp. |
| --- | --- |

4.3.5

W celu ułatwienia tym pozostałym podmiotom udziału w formalnym wymiarze procesu integracji andyjskiej, Wspólnota Andyjska utworzyła różne grupy robocze. Jedną z nich jest Grupa Robocza ds. Praw Ludności Autochtonicznej (17), ustanowiona jako organ doradczy w ramach Andyjskiego Systemu Integracji w celu wspierania aktywnego udziału ludności autochtonicznej w gospodarczej, społecznej, kulturalnej i politycznej sferze integracji subregionalnej. Do tematów poruszanych w ramach Grupy należą tak delikatne sprawy jak zajmowanie terenów stanowiących własność zbiorową lub należących do ludności autochtonicznej, wspólnoty wiejskie i ich działalność produkcyjna, rozwój gospodarczy, równość społeczna i zaangażowanie polityczne, tożsamość kulturowa i instytucjonalizacja itp.

| 4.3.6 | Innym organem doradczym w ramach Andyjskiego Systemu Integracji jest Andyjskie Forum Robocze ds. Praw Konsumenta (18). Jego celem jest propagowanie aktywnego zaangażowania instytucji publicznych i prywatnych działających w dziedzinie obrony praw konsumenta w państwach członkowskich Wspólnoty Andyjskiej w procesy konsultacji społecznych i w procesy decyzyjne dotyczące integracji regionalnej w ich dziedzinie zainteresowania. |
| --- | --- |

4.3.6

Innym organem doradczym w ramach Andyjskiego Systemu Integracji jest Andyjskie Forum Robocze ds. Praw Konsumenta (18). Jego celem jest propagowanie aktywnego zaangażowania instytucji publicznych i prywatnych działających w dziedzinie obrony praw konsumenta w państwach członkowskich Wspólnoty Andyjskiej w procesy konsultacji społecznych i w procesy decyzyjne dotyczące integracji regionalnej w ich dziedzinie zainteresowania.

| 4.3.7 | Powyższe organy doradcze (19) nie otrzymują na swoją działalność żadnego wsparcia z budżetu Wspólnoty Andyjskiej. Dlatego uczestniczyć mogą w nich jedynie te organizacje, które zdołają zmobilizować własny personel i zasoby, by móc brać udział w posiedzeniach grup i organów roboczych Wspólnoty Andyjskiej. |
| --- | --- |

4.3.7

Powyższe organy doradcze (19) nie otrzymują na swoją działalność żadnego wsparcia z budżetu Wspólnoty Andyjskiej. Dlatego uczestniczyć mogą w nich jedynie te organizacje, które zdołają zmobilizować własny personel i zasoby, by móc brać udział w posiedzeniach grup i organów roboczych Wspólnoty Andyjskiej.

5.   Stosunki Unia Europejska — Wspólnota Andyjska

5.1   Pierwsze umowy między UE a Wspólnotą Andyjską

| 5.1.1 | Pierwsze porozumienie o współpracy między Wspólnotą Europejską a Ameryką Łacińską zostało podpisane wraz z Paktem Andyjskim w roku 1983, czyli 14 lat po utworzeniu tego ugrupowania integracyjnego. |
| --- | --- |

5.1.1

Pierwsze porozumienie o współpracy między Wspólnotą Europejską a Ameryką Łacińską zostało podpisane wraz z Paktem Andyjskim w roku 1983, czyli 14 lat po utworzeniu tego ugrupowania integracyjnego.

| 5.1.2 | Porozumienie to należało do tzw. „porozumień o współpracy drugiej generacji”. W przeciwieństwie do umów pierwszej generacji, skoncentrowanych zasadniczo na kwestiach (niepreferencyjnej) wymiany handlowej, porozumienia drugiej generacji miały bardziej złożony charakter, obejmując m.in. kwestie dotyczące polityki i współpracy, które nabrały zasadniczego znaczenia w kolejnych umowach. Porozumienia te w wyraźny sposób świadczyły również o znaczeniu, jakie Wspólnota Europejska przywiązuje do kwestii integracji regionalnej w Ameryce Łacińskiej. |
| --- | --- |

5.1.2

Porozumienie to należało do tzw. „porozumień o współpracy drugiej generacji”. W przeciwieństwie do umów pierwszej generacji, skoncentrowanych zasadniczo na kwestiach (niepreferencyjnej) wymiany handlowej, porozumienia drugiej generacji miały bardziej złożony charakter, obejmując m.in. kwestie dotyczące polityki i współpracy, które nabrały zasadniczego znaczenia w kolejnych umowach. Porozumienia te w wyraźny sposób świadczyły również o znaczeniu, jakie Wspólnota Europejska przywiązuje do kwestii integracji regionalnej w Ameryce Łacińskiej.

| 5.1.3 | Dynamika stosunków między UE a Ameryką Łacińską w latach 80. ubiegłego wieku sprawiła, że niezbędne stało się zawarcie porozumień nowej generacji, do czego doszło po roku 1991. W 1993 r. UE podpisała porozumienie ramowe trzeciej generacji z Grupą Andyjską. Jednym z nowych elementów tego porozumienia było włączenie „klauzuli demokratycznej”, wyrażającej wspólne przywiązanie do zasad demokracji, oraz „klauzuli rozwojowej”, umożliwiającej rozszerzenie dziedzin współpracy. |
| --- | --- |

5.1.3

Dynamika stosunków między UE a Ameryką Łacińską w latach 80. ubiegłego wieku sprawiła, że niezbędne stało się zawarcie porozumień nowej generacji, do czego doszło po roku 1991. W 1993 r. UE podpisała porozumienie ramowe trzeciej generacji z Grupą Andyjską. Jednym z nowych elementów tego porozumienia było włączenie „klauzuli demokratycznej”, wyrażającej wspólne przywiązanie do zasad demokracji, oraz „klauzuli rozwojowej”, umożliwiającej rozszerzenie dziedzin współpracy.

| 5.1.4 | Jednocześnie kwestią, która sprawiała, że stosunki ze Wspólnotą Andyjską zaczęły w latach 90. nabierać coraz większej wagi, była kampania przeciwko handlowi narkotykami. UE pragnęła zaproponować inne podejście niż strategia realizowana przez USA, kładąca nacisk na instrumenty represyjne. Strategia UE opierała się na dwóch elementach: po pierwsze, w odpowiedzi na wniosek samych państw andyjskich uzgodniono rozszerzenie Systemu Ogólnych Preferencji Taryfowych (GSP) na państwa andyjskie, za pośrednictwem specjalnego systemu, tzw. GSP-Narkotyki, który umożliwił zwolnienie z opłat celnych 90 % produktów andyjskich eksportowanych do UE. Po drugie, powołano Specjalistyczny Dialog Wysokiego Szczebla ds. Narkotyków. |
| --- | --- |

5.1.4

Jednocześnie kwestią, która sprawiała, że stosunki ze Wspólnotą Andyjską zaczęły w latach 90. nabierać coraz większej wagi, była kampania przeciwko handlowi narkotykami. UE pragnęła zaproponować inne podejście niż strategia realizowana przez USA, kładąca nacisk na instrumenty represyjne. Strategia UE opierała się na dwóch elementach: po pierwsze, w odpowiedzi na wniosek samych państw andyjskich uzgodniono rozszerzenie Systemu Ogólnych Preferencji Taryfowych (GSP) na państwa andyjskie, za pośrednictwem specjalnego systemu, tzw. GSP-Narkotyki, który umożliwił zwolnienie z opłat celnych 90 % produktów andyjskich eksportowanych do UE. Po drugie, powołano Specjalistyczny Dialog Wysokiego Szczebla ds. Narkotyków.

| 5.1.5 | Porozumienie z 1993 r. zostało szybko zastąpione nowymi ramami stosunków, które UE zaczęła promować w połowie lat 90. przy okazji negocjacji porozumień czwartej generacji z państwami członkowskimi MERCOSUR-u oraz z Chile i Meksykiem. Teksty te zostały opracowane jako pierwszy krok w kierunku zawarcia umów stowarzyszeniowych, obejmujących porozumienie o wolnym handlu. Wspólnota Andyjska liczyła na zawarcie podobnej umowy, jednakże UE uznała, że lepiej jest dążyć do realizacji tego celu stopniowo i na początek doprowadzić do zawarcia porozumienia przejściowego. Propozycja UE została przyjęta podczas Drugiego Szczytu UE, Ameryki Łacińskiej i Karaibów w Madrycie, w maju 2002 r. |
| --- | --- |

5.1.5

Porozumienie z 1993 r. zostało szybko zastąpione nowymi ramami stosunków, które UE zaczęła promować w połowie lat 90. przy okazji negocjacji porozumień czwartej generacji z państwami członkowskimi MERCOSUR-u oraz z Chile i Meksykiem. Teksty te zostały opracowane jako pierwszy krok w kierunku zawarcia umów stowarzyszeniowych, obejmujących porozumienie o wolnym handlu. Wspólnota Andyjska liczyła na zawarcie podobnej umowy, jednakże UE uznała, że lepiej jest dążyć do realizacji tego celu stopniowo i na początek doprowadzić do zawarcia porozumienia przejściowego. Propozycja UE została przyjęta podczas Drugiego Szczytu UE, Ameryki Łacińskiej i Karaibów w Madrycie, w maju 2002 r.

5.2   Porozumienie z 2003 r.: postęp „pośredni”

| 5.2.1 | W dniu 15 grudnia 2003 r. podpisano umowę o dialogu politycznym i współpracy między UE a Wspólnotą Andyjską. Umowa ta, choć oznaczała postęp w porównaniu z poprzednim porozumieniem, nie spełniała oczekiwań państw andyjskich (20). Jedno z zastrzeżeń przez nie wysuwanych dotyczyło faktu, że nie poprawia ona dostępu do rynku UE. Równocześnie jednak porozumienie to zawiera jeden istotny nowy element: instytucjonalizację dialogu politycznego. Obejmuje ono również nowe dziedziny współpracy międzyregionalnej (migracja, terroryzm itd.), jak również zwiększa zakres zaangażowania w nią społeczeństwa obywatelskiego (21). |
| --- | --- |

5.2.1

W dniu 15 grudnia 2003 r. podpisano umowę o dialogu politycznym i współpracy między UE a Wspólnotą Andyjską. Umowa ta, choć oznaczała postęp w porównaniu z poprzednim porozumieniem, nie spełniała oczekiwań państw andyjskich (20). Jedno z zastrzeżeń przez nie wysuwanych dotyczyło faktu, że nie poprawia ona dostępu do rynku UE. Równocześnie jednak porozumienie to zawiera jeden istotny nowy element: instytucjonalizację dialogu politycznego. Obejmuje ono również nowe dziedziny współpracy międzyregionalnej (migracja, terroryzm itd.), jak również zwiększa zakres zaangażowania w nią społeczeństwa obywatelskiego (21).

5.3   Wymiana handlowa między UE a Wspólnotą Andyjską

| 5.3.1 | Jak ukazano w poniższej tabeli, w stosunkach handlowych między UE a Wspólnotą Andyjską wystąpiła pewna stagnacja. Chociaż UE jest obecnie drugim co do wielkości partnerem handlowym Wspólnoty Andyjskiej, jej udział w handlu zewnętrznym regionu wynosi jedynie 12-13 %, wobec 40 % przypadających na USA. Udział eksportu do UE w ogólnym eksporcie państw andyjskich obniżył się z 19 % w 1994 r. do 12 % w roku 2004. Z kolei import z UE stanowił 19 % łącznego importu Wspólnoty Andyjskiej w 1994 r. i 13 % w roku 2004.
  WYMIANA HANDLOWA MIĘDZY UE A WSPÓLNOTĄ ANDYJSKĄ













  (mln EUR) |
| --- | --- |
| | Import (Imp.) | Eksport (Eksp.) | Bilans

  (dla UE) | Imp. + Eksp. |
| Wartość | Roczna zmiana
  % | Udział w łącznym imporcie UE | Wartość | Roczna zmiana
  % | Udział w łącznym eksporcie UE |
| 2000 | 8.153 | | 0,82 | 7.020 | | 0,82 | -1.134 | 15173 |
| 2001 | 8.863 | 8,7 | 0,90 | 7.908 | 12,6 | 0,89 | -955 | 16771 |
| 2002 | 8.853 | -0,1 | 0,94 | 7.085 | -10,4 | 0,79 | -1.768 | 15938 |
| 2003 | 7.911 | -10,6 | 0,84 | 5.586 | -21,2 | 0,64 | -2.325 | 13497 |
| 2004 | 8.904 | 12,6 | 0,87 | 5.988 | 7,2 | 0,62 | -2.916 | 14892 |
| Średni roczny wzrost (%) | | 2,2 | | | -3,9 | | | -0,5 |
| Źródło: Eurostat |

5.3.1

Jak ukazano w poniższej tabeli, w stosunkach handlowych między UE a Wspólnotą Andyjską wystąpiła pewna stagnacja. Chociaż UE jest obecnie drugim co do wielkości partnerem handlowym Wspólnoty Andyjskiej, jej udział w handlu zewnętrznym regionu wynosi jedynie 12-13 %, wobec 40 % przypadających na USA. Udział eksportu do UE w ogólnym eksporcie państw andyjskich obniżył się z 19 % w 1994 r. do 12 % w roku 2004. Z kolei import z UE stanowił 19 % łącznego importu Wspólnoty Andyjskiej w 1994 r. i 13 % w roku 2004.

WYMIANA HANDLOWA MIĘDZY UE A WSPÓLNOTĄ ANDYJSKĄ

(mln EUR)

Import (Imp.)

Eksport (Eksp.)

Bilans

(dla UE)

Imp. + Eksp.

Wartość

Roczna zmiana

%

Udział w łącznym imporcie UE

Wartość

Roczna zmiana

%

Udział w łącznym eksporcie UE

2000

8.153

0,82

7.020

0,82

-1.134

15173

2001

8.863

8,7

0,90

7.908

12,6

0,89

-955

16771

2002

8.853

-0,1

0,94

7.085

-10,4

0,79

-1.768

15938

2003

7.911

-10,6

0,84

5.586

-21,2

0,64

-2.325

13497

2004

8.904

12,6

0,87

5.988

7,2

0,62

-2.916

14892

Średni roczny wzrost (%)

2,2

-3,9

-0,5

Źródło: Eurostat

| 5.3.2 | Unia Europejska jest pierwszym źródłem inwestycji bezpośrednich w państwach Wspólnoty Andyjskiej, ale przepływy stale się zmniejszają — od 2000 r., kiedy wynosiły 3,3 mld USD, spadły do zaledwie 1 mld USD w roku 2003. |
| --- | --- |

5.3.2

Unia Europejska jest pierwszym źródłem inwestycji bezpośrednich w państwach Wspólnoty Andyjskiej, ale przepływy stale się zmniejszają — od 2000 r., kiedy wynosiły 3,3 mld USD, spadły do zaledwie 1 mld USD w roku 2003.

| 5.3.3 | Perspektywy stosunków handlowych są niepewne. Nowy system GSP, który wszedł w życie w 2006 r., wydaje się nie zapewniać znaczącego zwiększenia dostępu do rynku UE, chociaż istotnie zwiększono ilość produktów objętych systemem; podobnie przedłużenie jego obowiązywania do dziesięciu lat zapewnia większą przewidywalność (co może napędzać inwestycje). W tym kontekście należy stwierdzić, że umowa stowarzyszeniowa pomogłaby ukształtować dużo silniejsze więzi gospodarcze między UE a Wspólnotą Andyjską. |
| --- | --- |

5.3.3

Perspektywy stosunków handlowych są niepewne. Nowy system GSP, który wszedł w życie w 2006 r., wydaje się nie zapewniać znaczącego zwiększenia dostępu do rynku UE, chociaż istotnie zwiększono ilość produktów objętych systemem; podobnie przedłużenie jego obowiązywania do dziesięciu lat zapewnia większą przewidywalność (co może napędzać inwestycje). W tym kontekście należy stwierdzić, że umowa stowarzyszeniowa pomogłaby ukształtować dużo silniejsze więzi gospodarcze między UE a Wspólnotą Andyjską.

5.4   W kierunku umowy stowarzyszeniowej

| 5.4.1 | Mimo znaczących postępów w stosunkach między UE a Wspólnotą Andyjską, w obecnej sytuacji grozi im impas, gdyż stosunkowo dobrze rozwiniętej współpracy towarzyszy zastój w dziedzinie gospodarczej, a dialog polityczny zyskał wprawdzie ramy instytucjonalne, ale brakuje wspólnej agendy. Dlatego, pomimo obecnych trudności, EKES zaleca jak najszybsze podjęcie działań na rzecz zawarcia umowy stowarzyszeniowej, na podobieństwo umów podpisanych z Chile i Meksykiem oraz negocjowanej obecnie umowy z państwami należącymi do MERCOSUR-u. |
| --- | --- |

5.4.1

Mimo znaczących postępów w stosunkach między UE a Wspólnotą Andyjską, w obecnej sytuacji grozi im impas, gdyż stosunkowo dobrze rozwiniętej współpracy towarzyszy zastój w dziedzinie gospodarczej, a dialog polityczny zyskał wprawdzie ramy instytucjonalne, ale brakuje wspólnej agendy. Dlatego, pomimo obecnych trudności, EKES zaleca jak najszybsze podjęcie działań na rzecz zawarcia umowy stowarzyszeniowej, na podobieństwo umów podpisanych z Chile i Meksykiem oraz negocjowanej obecnie umowy z państwami należącymi do MERCOSUR-u.

| 5.4.2 | Umowa ta powinna zawierać postanowienia o porozumieniu w sprawie wolnego handlu, szerszym dialogu politycznym oraz nowych możliwościach w zakresie współpracy. Powinna ona również mieć bardziej ambitny wymiar społeczny, z zapewnieniem większych możliwości udziału partnerów społecznych i społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

5.4.2

Umowa ta powinna zawierać postanowienia o porozumieniu w sprawie wolnego handlu, szerszym dialogu politycznym oraz nowych możliwościach w zakresie współpracy. Powinna ona również mieć bardziej ambitny wymiar społeczny, z zapewnieniem większych możliwości udziału partnerów społecznych i społeczeństwa obywatelskiego.

| 5.4.3 | Powinna ponadto obejmować takie nie mniej istotne aspekty jak wspieranie konkurencyjności, bezpieczeństwa prawnego inwestycji i rozwijania faktycznego andyjskiego rynku wewnętrznego, w ramach którego przedsiębiorstwa mogłyby działać pod osłoną gwarancji. |
| --- | --- |

5.4.3

Powinna ponadto obejmować takie nie mniej istotne aspekty jak wspieranie konkurencyjności, bezpieczeństwa prawnego inwestycji i rozwijania faktycznego andyjskiego rynku wewnętrznego, w ramach którego przedsiębiorstwa mogłyby działać pod osłoną gwarancji.

| 5.4.4 | Unia Europejska ostatecznie zgodziła się rozważyć tę możliwość podczas trzeciego szczytu przedstawicieli obu regionów w Guadalajarze (Meksyk) w maju 2004 r., wyznaczając jednak zarazem szereg warunków wstępnych (przykładowo: zawarcie umowy o wolnym handlu miałoby uwzględniać wyniki Programu Rozwoju z Doha oraz zależeć od osiągnięcia dostatecznego stopnia regionalnej integracji gospodarczej w regionie andyjskim), których spełnienie podlegałoby wspólnej ocenie UE i Wspólnoty Andyjskiej. |
| --- | --- |

5.4.4

Unia Europejska ostatecznie zgodziła się rozważyć tę możliwość podczas trzeciego szczytu przedstawicieli obu regionów w Guadalajarze (Meksyk) w maju 2004 r., wyznaczając jednak zarazem szereg warunków wstępnych (przykładowo: zawarcie umowy o wolnym handlu miałoby uwzględniać wyniki Programu Rozwoju z Doha oraz zależeć od osiągnięcia dostatecznego stopnia regionalnej integracji gospodarczej w regionie andyjskim), których spełnienie podlegałoby wspólnej ocenie UE i Wspólnoty Andyjskiej.

5.5   Społeczny wymiar partnerstwa UE i Wspólnoty Andyjskiej

| 5.5.1 | W ramach dążenia do pełnego partnerstwa, strony negocjujące muszą skoncentrować się na zasadach przestrzegania podstawowych praw socjalno-pracowniczych, obronie demokracji i praw człowieka oraz ustanowieniu mechanizmów służących propagowaniu wszystkich tych praw, wykazując wyraźnie swoją determinację w walce z handlem narkotykami i korupcją oraz działaniach na rzecz osiągania rozwoju gospodarczego w warunkach sprawiedliwości i spójności społecznej. |
| --- | --- |

5.5.1

W ramach dążenia do pełnego partnerstwa, strony negocjujące muszą skoncentrować się na zasadach przestrzegania podstawowych praw socjalno-pracowniczych, obronie demokracji i praw człowieka oraz ustanowieniu mechanizmów służących propagowaniu wszystkich tych praw, wykazując wyraźnie swoją determinację w walce z handlem narkotykami i korupcją oraz działaniach na rzecz osiągania rozwoju gospodarczego w warunkach sprawiedliwości i spójności społecznej.

| 5.5.2 | Przyszła umowa powinna zostać opracowana w sposób odpowiadający deklarowanemu celowi partnerstwa politycznego, gospodarczego i społecznego. Dlatego należy w niej zamieścić rozdział poświęcony kwestiom społecznym, stanowiący uzupełnienie i przeciwwagę dla postanowień dotyczących stosunków handlowych i dialogu politycznego. |
| --- | --- |

5.5.2

Przyszła umowa powinna zostać opracowana w sposób odpowiadający deklarowanemu celowi partnerstwa politycznego, gospodarczego i społecznego. Dlatego należy w niej zamieścić rozdział poświęcony kwestiom społecznym, stanowiący uzupełnienie i przeciwwagę dla postanowień dotyczących stosunków handlowych i dialogu politycznego.

| 5.5.3 | Ten rozdział społeczny powinien dotyczyć praw pracowników i pracodawców i opierać się na kryteriach wskazanych powyżej, a także zawierać wyraźne zapisy dotyczące swobody zrzeszania się, dialogu społecznego i konsultacji społecznych (22). |
| --- | --- |

5.5.3

Ten rozdział społeczny powinien dotyczyć praw pracowników i pracodawców i opierać się na kryteriach wskazanych powyżej, a także zawierać wyraźne zapisy dotyczące swobody zrzeszania się, dialogu społecznego i konsultacji społecznych (22).

| 5.5.4 | Większe zaangażowanie ze strony UE potrzebne jest tym bardziej, że w niektórych państwach andyjskich wyraźnie nie udaje się zapewnić bezpieczeństwa, co negatywnie wpływa na przestrzeganie praw człowieka oraz wolności prasy i wolności działalności związkowej. |
| --- | --- |

5.5.4

Większe zaangażowanie ze strony UE potrzebne jest tym bardziej, że w niektórych państwach andyjskich wyraźnie nie udaje się zapewnić bezpieczeństwa, co negatywnie wpływa na przestrzeganie praw człowieka oraz wolności prasy i wolności działalności związkowej.

| 5.5.5 | Umowa powinna zobowiązywać sygnatariuszy do zapewnienia współdziałania obu regionów w propagowaniu praw socjalnych poprzez współpracę techniczną i inne programy pomocowe. |
| --- | --- |

5.5.5

Umowa powinna zobowiązywać sygnatariuszy do zapewnienia współdziałania obu regionów w propagowaniu praw socjalnych poprzez współpracę techniczną i inne programy pomocowe.

5.6   Współpraca

| 5.6.1 | UE jest niekwestionowanym liderem w dziedzinie współpracy rozwojowej z państwami andyjskimi. Nieco ponad jedna trzecia środków UE przeznaczonych na współpracę z Ameryką Łacińską przeznaczona została na Wspólnotę Andyjską i jej państwa członkowskie. Wśród trzech największych odbiorców oficjalnej pomocy UE w latach 1994-2002 znalazły się Peru i Boliwia. |
| --- | --- |

5.6.1

UE jest niekwestionowanym liderem w dziedzinie współpracy rozwojowej z państwami andyjskimi. Nieco ponad jedna trzecia środków UE przeznaczonych na współpracę z Ameryką Łacińską przeznaczona została na Wspólnotę Andyjską i jej państwa członkowskie. Wśród trzech największych odbiorców oficjalnej pomocy UE w latach 1994-2002 znalazły się Peru i Boliwia.

| 5.6.2 | Komisja Europejska opracowuje obecnie nową strategię współpracy subregionalnej dla całej Wspólnoty Andyjskiej oraz specyficzną strategię dla każdego z pięciu państw andyjskich, co ma służyć ukierunkowaniu jej działań w latach 2007-2013. |
| --- | --- |

5.6.2

Komisja Europejska opracowuje obecnie nową strategię współpracy subregionalnej dla całej Wspólnoty Andyjskiej oraz specyficzną strategię dla każdego z pięciu państw andyjskich, co ma służyć ukierunkowaniu jej działań w latach 2007-2013.

| 5.6.3 | Opracowany przez Komisję Europejską projekt Regionalnego dokumentu strategicznego dla Wspólnoty Andyjskiej (na lata 2007-2013) opiera się na trzech dziedzinach: integracji regionalnej, spójności społecznej i zwalczaniu handlu narkotykami. |
| --- | --- |

5.6.3

Opracowany przez Komisję Europejską projekt Regionalnego dokumentu strategicznego dla Wspólnoty Andyjskiej (na lata 2007-2013) opiera się na trzech dziedzinach: integracji regionalnej, spójności społecznej i zwalczaniu handlu narkotykami.

6.   Udział zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego w stosunkach UE — Wspólnota Andyjska

| 6.1 | Niniejsza opinia ma służyć przedstawieniu instytucjom UE podstawowych kryteriów dotyczących wymiaru społecznego i zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego, które, zdaniem Komitetu, powinny być brane pod uwagę w obecnych stosunkach ze Wspólnotą Andyjską i które powinna rozpatrzyć przyszła komisja negocjacyjna ds. umowy stowarzyszeniowej. |
| --- | --- |

6.1

Niniejsza opinia ma służyć przedstawieniu instytucjom UE podstawowych kryteriów dotyczących wymiaru społecznego i zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego, które, zdaniem Komitetu, powinny być brane pod uwagę w obecnych stosunkach ze Wspólnotą Andyjską i które powinna rozpatrzyć przyszła komisja negocjacyjna ds. umowy stowarzyszeniowej.

| 6.2 | Choć EKES nie przedstawiał wcześniej opinii ani rezolucji na temat stosunków ze Wspólnotą Andyjską, kryteria te mogłyby opierać się na następujących elementach:






  a) | odpowiednich postanowieniach w tej dziedzinie zawartych w Umowie o dialogu politycznym i współpracy, w szczególności w art. 42 (współpraca społeczna), art. 43 (udział zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego we współpracy) oraz art. 44 (współpraca na rzecz przeciwdziałania dyskryminacji płci), które powinny zostać dostosowane do celów przyszłej umowy stowarzyszeniowej; |
| --- | --- | --- |

6.2

Choć EKES nie przedstawiał wcześniej opinii ani rezolucji na temat stosunków ze Wspólnotą Andyjską, kryteria te mogłyby opierać się na następujących elementach:

a)

odpowiednich postanowieniach w tej dziedzinie zawartych w Umowie o dialogu politycznym i współpracy, w szczególności w art. 42 (współpraca społeczna), art. 43 (udział zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego we współpracy) oraz art. 44 (współpraca na rzecz przeciwdziałania dyskryminacji płci), które powinny zostać dostosowane do celów przyszłej umowy stowarzyszeniowej;

| b) | niektórych dokumentach i deklaracjach odnoszących się do bardziej ogólnego kontekstu stosunków z Ameryką Łacińską, przedstawionych przez EKES lub społeczeństwo obywatelskie obu regionów. |
| --- | --- |

b)

niektórych dokumentach i deklaracjach odnoszących się do bardziej ogólnego kontekstu stosunków z Ameryką Łacińską, przedstawionych przez EKES lub społeczeństwo obywatelskie obu regionów.

| 6.3 | W tym kontekście należy pamiętać o wyraźnym zobowiązaniu uczestników Trzeciego Zjazdu Społeczeństwa Obywatelskiego UE i regionu AŁK, którzy wezwali, by „porozumienia zawierane z UE wyraźnie uwzględniały wymiar społeczny oraz przewidywały propagowanie i wzmacnianie roli organizacji społecznych oraz organów uczestnictwa i konsultacji reprezentujących zorganizowane społeczeństwo obywatelskie” oraz potwierdzili „swoją determinację na rzecz ożywienia stosunków pomiędzy regionalnymi organami konsultacyjnymi w Ameryce Łacińskiej oraz między EKES-em a tymi organami” (23). |
| --- | --- |

6.3

W tym kontekście należy pamiętać o wyraźnym zobowiązaniu uczestników Trzeciego Zjazdu Społeczeństwa Obywatelskiego UE i regionu AŁK, którzy wezwali, by „porozumienia zawierane z UE wyraźnie uwzględniały wymiar społeczny oraz przewidywały propagowanie i wzmacnianie roli organizacji społecznych oraz organów uczestnictwa i konsultacji reprezentujących zorganizowane społeczeństwo obywatelskie” oraz potwierdzili „swoją determinację na rzecz ożywienia stosunków pomiędzy regionalnymi organami konsultacyjnymi w Ameryce Łacińskiej oraz między EKES-em a tymi organami” (23).

| 6.4 | Ponadto państwa członkowskie UE i CAN przyjęły zasady i wartości wyrażone w Konstytucji Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP) oraz jej podstawowych instrumentach dotyczących kwestii społecznych, takich jak Deklaracja dotycząca podstawowych zasad i praw pracy (1998 r.), Trójstronna deklaracja zasad dotyczących przedsiębiorstw wielonarodowych i polityki społecznej (1977 r., zmieniona w 2000 r.) oraz rezolucja z Międzynarodowej Konferencji Pracy w sprawie praw związków zawodowych oraz ich stosunku do wolności obywatelskich (1970 r.). Należą one również do sygnatariuszy Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka (1948 r.) oraz Międzynarodowego Paktu Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych (1976 r.). |
| --- | --- |

6.4

Ponadto państwa członkowskie UE i CAN przyjęły zasady i wartości wyrażone w Konstytucji Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP) oraz jej podstawowych instrumentach dotyczących kwestii społecznych, takich jak Deklaracja dotycząca podstawowych zasad i praw pracy (1998 r.), Trójstronna deklaracja zasad dotyczących przedsiębiorstw wielonarodowych i polityki społecznej (1977 r., zmieniona w 2000 r.) oraz rezolucja z Międzynarodowej Konferencji Pracy w sprawie praw związków zawodowych oraz ich stosunku do wolności obywatelskich (1970 r.). Należą one również do sygnatariuszy Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka (1948 r.) oraz Międzynarodowego Paktu Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych (1976 r.).

| 6.5 | EKES i andyjskie rady konsultacyjne powinny stanowić filary tychże wspólnych działań andyjskiego i europejskiego społeczeństwa obywatelskiego i jego udziału w negocjacjach między oboma blokami oraz zaangażowania w przyszłe struktury konsultacji i uczestnictwa, które, zdaniem Komitetu, powinny zostać ustanowione w przyszłej umowie stowarzyszeniowej. |
| --- | --- |

6.5

EKES i andyjskie rady konsultacyjne powinny stanowić filary tychże wspólnych działań andyjskiego i europejskiego społeczeństwa obywatelskiego i jego udziału w negocjacjach między oboma blokami oraz zaangażowania w przyszłe struktury konsultacji i uczestnictwa, które, zdaniem Komitetu, powinny zostać ustanowione w przyszłej umowie stowarzyszeniowej.

| 6.6 | Wszystkie trzy organy podjęły pierwsze istotne kroki w kierunku instytucjonalizacji wzajemnych stosunków poprzez podpisanie planu współpracy międzyinstytucjonalnej. Plan ten pozwoli zapewnić wyższą jakość porozumienia między EKES-em a radami konsultacyjnymi w celu zacieśnienia i ustabilizowania wzajemnej współpracy. |
| --- | --- |

6.6

Wszystkie trzy organy podjęły pierwsze istotne kroki w kierunku instytucjonalizacji wzajemnych stosunków poprzez podpisanie planu współpracy międzyinstytucjonalnej. Plan ten pozwoli zapewnić wyższą jakość porozumienia między EKES-em a radami konsultacyjnymi w celu zacieśnienia i ustabilizowania wzajemnej współpracy.

6.7   Plan współpracy międzyinstytucjonalnej przewiduje:

| 1) | wspieranie organów uczestnictwa społeczeństwa obywatelskiego Wspólnoty Andyjskiej; |
| --- | --- |

1)

wspieranie organów uczestnictwa społeczeństwa obywatelskiego Wspólnoty Andyjskiej;

| 2) | przyczynianie się do dialogu społeczeństwa obywatelskiego Wspólnoty Andyjskiej i Unii Europejskiej; |
| --- | --- |

2)

przyczynianie się do dialogu społeczeństwa obywatelskiego Wspólnoty Andyjskiej i Unii Europejskiej;

| 3) | propagowanie włączenia wymiaru społecznego do przyszłej umowy stowarzyszeniowej między UE a CAN; |
| --- | --- |

3)

propagowanie włączenia wymiaru społecznego do przyszłej umowy stowarzyszeniowej między UE a CAN;

| 4) | wspieranie inicjatywy CCEA i CCLA dotyczącej prac nad propozycją stworzenia Andyjskiej Rady Społeczno-Gospodarczej (CESA); |
| --- | --- |

4)

wspieranie inicjatywy CCEA i CCLA dotyczącej prac nad propozycją stworzenia Andyjskiej Rady Społeczno-Gospodarczej (CESA);

| 5) | doprowadzenie do większego zaangażowania ze strony andyjskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego odpowiadających organizacjom wchodzącym w skład Grupy III w EKES-ie; |
| --- | --- |

5)

doprowadzenie do większego zaangażowania ze strony andyjskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego odpowiadających organizacjom wchodzącym w skład Grupy III w EKES-ie;

| 6) | pogłębienie powiązań gospodarczych między oboma regionami. |
| --- | --- |

6)

pogłębienie powiązań gospodarczych między oboma regionami.

| 6.8 | Obie andyjskie rady konsultacyjne przedstawiły władzom Wspólnoty Andyjskiej wspólną propozycję (24) zainicjowania dyskusji, która umożliwi stworzenie, w jak najkrótszym czasie, Andyjskiej Rady Społeczno-Gospodarczej (CESA). |
| --- | --- |

6.8

Obie andyjskie rady konsultacyjne przedstawiły władzom Wspólnoty Andyjskiej wspólną propozycję (24) zainicjowania dyskusji, która umożliwi stworzenie, w jak najkrótszym czasie, Andyjskiej Rady Społeczno-Gospodarczej (CESA).

| 6.9 | EKES z zadowoleniem przyjmuje zarówno tę inicjatywę, jak i towarzyszący jej konsens oraz uważa, że oparcie Andyjskiej Rady Społeczno-Gospodarczej na pluralistycznym składzie, z udziałem pracodawców, pracowników i innych podmiotów zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego, ułatwiłoby uznanie i stworzenie bardzo potrzebnego wspólnego komitetu konsultacyjnego na rzecz uczestnictwa organizacji społeczeństwa obywatelskiego z UE i Wspólnoty Andyjskiej w ramach instytucjonalnych przyszłej umowy stowarzyszeniowej. |
| --- | --- |

6.9

EKES z zadowoleniem przyjmuje zarówno tę inicjatywę, jak i towarzyszący jej konsens oraz uważa, że oparcie Andyjskiej Rady Społeczno-Gospodarczej na pluralistycznym składzie, z udziałem pracodawców, pracowników i innych podmiotów zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego, ułatwiłoby uznanie i stworzenie bardzo potrzebnego wspólnego komitetu konsultacyjnego na rzecz uczestnictwa organizacji społeczeństwa obywatelskiego z UE i Wspólnoty Andyjskiej w ramach instytucjonalnych przyszłej umowy stowarzyszeniowej.

| 6.10 | W dniu 3 marca 2005 r. Komisja Europejska zorganizowała wstępną konferencję w sprawie przyszłości stosunków UE ze Wspólnotą Andyjską, w której uczestniczyły różne organizacje społeczne oraz przedstawiciele EKES-u. W związku z możliwością rozpoczęcia negocjacji konferencję tego rodzaju należałoby zorganizować ponownie oraz poszerzyć zakres jej uczestników tak, by w przyszłości brali w niej udział przedstawiciele istniejących andyjskich organów reprezentujących społeczeństwo obywatelskie (CCLA, CCEA oraz andyjskich grup roboczych ds. konsumentów i ludności autochtonicznej). |
| --- | --- |

6.10

W dniu 3 marca 2005 r. Komisja Europejska zorganizowała wstępną konferencję w sprawie przyszłości stosunków UE ze Wspólnotą Andyjską, w której uczestniczyły różne organizacje społeczne oraz przedstawiciele EKES-u. W związku z możliwością rozpoczęcia negocjacji konferencję tego rodzaju należałoby zorganizować ponownie oraz poszerzyć zakres jej uczestników tak, by w przyszłości brali w niej udział przedstawiciele istniejących andyjskich organów reprezentujących społeczeństwo obywatelskie (CCLA, CCEA oraz andyjskich grup roboczych ds. konsumentów i ludności autochtonicznej).

| 6.11 | EKES uważa, że w celu rozwoju partnerstwa międzyregionalnego, organizacje reprezentujące różne segmenty społeczeństwa obywatelskiego w UE i Wspólnocie Andyjskiej powinny zintensyfikować wzajemne stosunki i wspólne działania, opierając się na dotychczasowym dorobku w realizacji tego celu (25). |
| --- | --- |

6.11

EKES uważa, że w celu rozwoju partnerstwa międzyregionalnego, organizacje reprezentujące różne segmenty społeczeństwa obywatelskiego w UE i Wspólnocie Andyjskiej powinny zintensyfikować wzajemne stosunki i wspólne działania, opierając się na dotychczasowym dorobku w realizacji tego celu (25).

7.   Wnioski i propozycje o charakterze gospodarczym i społecznym

| 7.1 | Należy podkreślić, zgodnie ze stanowiskiem wyrażanym w poprzednich opiniach EKES-u, że warunkiem silniejszej stabilizacji demokratycznej będzie wzmocnienie instytucji państwowych oraz stosunków między państwem a społeczeństwem, zwiększenie dobrobytu społecznego, ograniczenie nierówności, wspieranie rozwoju i wzrostu gospodarczego, integracja społeczna długo wykluczanych segmentów społeczeństwa oraz stworzenie platform szerszego dialogu politycznego na szczeblu lokalnym, krajowym i regionalnym. |
| --- | --- |

7.1

Należy podkreślić, zgodnie ze stanowiskiem wyrażanym w poprzednich opiniach EKES-u, że warunkiem silniejszej stabilizacji demokratycznej będzie wzmocnienie instytucji państwowych oraz stosunków między państwem a społeczeństwem, zwiększenie dobrobytu społecznego, ograniczenie nierówności, wspieranie rozwoju i wzrostu gospodarczego, integracja społeczna długo wykluczanych segmentów społeczeństwa oraz stworzenie platform szerszego dialogu politycznego na szczeblu lokalnym, krajowym i regionalnym.

| 7.2 | EKES uważa, że we wspólnym interesie UE i Wspólnoty Andyjskiej leży rozpoczęcie negocjacji (które wcale nie muszą być uzależnione od wyników Rundy z Doha) dotyczących zawarcia umowy stowarzyszeniowej między oboma regionami oraz wzywa strony do dalszych działań w tym kierunku. |
| --- | --- |

7.2

EKES uważa, że we wspólnym interesie UE i Wspólnoty Andyjskiej leży rozpoczęcie negocjacji (które wcale nie muszą być uzależnione od wyników Rundy z Doha) dotyczących zawarcia umowy stowarzyszeniowej między oboma regionami oraz wzywa strony do dalszych działań w tym kierunku.

| 7.3 | EKES uważa, że umowa ta powinna stworzyć fundamenty dla pełnego i zrównoważonego partnerstwa, z ustanowieniem strefy wolnego handlu i stworzeniem możliwości dla prowadzenia dialogu politycznego oraz na tematy związane ze współpracą. W tekście przyszłej umowy należy wyraźnie uwzględnić wymiar społeczny tego partnerstwa, opierając się na zobowiązania do przestrzegania konwencji MOP w sprawie podstawowych praw oraz innych aktów prawnych wymienionych w niniejszej opinii. |
| --- | --- |

7.3

EKES uważa, że umowa ta powinna stworzyć fundamenty dla pełnego i zrównoważonego partnerstwa, z ustanowieniem strefy wolnego handlu i stworzeniem możliwości dla prowadzenia dialogu politycznego oraz na tematy związane ze współpracą. W tekście przyszłej umowy należy wyraźnie uwzględnić wymiar społeczny tego partnerstwa, opierając się na zobowiązania do przestrzegania konwencji MOP w sprawie podstawowych praw oraz innych aktów prawnych wymienionych w niniejszej opinii.

| 7.4 | W dziedzinie gospodarki umowa stowarzyszeniowa powinna:






  a) | podkreślić i wzmocnić rolę przedsiębiorstw w społeczeństwie państw andyjskich, jako decydującego czynnika rozwoju gospodarczego i społecznego; |
| --- | --- | --- |

7.4

W dziedzinie gospodarki umowa stowarzyszeniowa powinna:

a)

podkreślić i wzmocnić rolę przedsiębiorstw w społeczeństwie państw andyjskich, jako decydującego czynnika rozwoju gospodarczego i społecznego;

| b) | wspierać konkurencyjność za pomocą programów badań naukowych i rozwoju oraz rozbudowy infrastruktury; |
| --- | --- |

b)

wspierać konkurencyjność za pomocą programów badań naukowych i rozwoju oraz rozbudowy infrastruktury;

| c) | wspierać inwestycje i chronić ich bezpieczeństwo prawne; |
| --- | --- |

c)

wspierać inwestycje i chronić ich bezpieczeństwo prawne;

| d) | ułatwić dostęp do środków finansowania, zwłaszcza dla małych i średnich przedsiębiorstw, oraz do innych środków wspomagających wzrost gospodarczy; |
| --- | --- |

d)

ułatwić dostęp do środków finansowania, zwłaszcza dla małych i średnich przedsiębiorstw, oraz do innych środków wspomagających wzrost gospodarczy;

| e) | wspierać rozwój sektora gospodarki społecznej; |
| --- | --- |

e)

wspierać rozwój sektora gospodarki społecznej;

| f) | pobudzać stworzenie faktycznej unii celnej w regionie andyjskim. |
| --- | --- |

f)

pobudzać stworzenie faktycznej unii celnej w regionie andyjskim.

| 7.5 | W dziedzinie społecznej umowa powinna w szczególności wspierać i chronić:






  a) | edukację i kształcenie zawodowe oraz współpracę pomiędzy uniwersytetami, jako instrument służący rozwojowi badań naukowych i szkolnictwa wyższego; |
| --- | --- | --- |

7.5

W dziedzinie społecznej umowa powinna w szczególności wspierać i chronić:

a)

edukację i kształcenie zawodowe oraz współpracę pomiędzy uniwersytetami, jako instrument służący rozwojowi badań naukowych i szkolnictwa wyższego;

| b) | równość i zwalczanie dyskryminacji ze względu na płeć, rasę, pochodzenie etniczne, religię, niepełnosprawność itd.; |
| --- | --- |

b)

równość i zwalczanie dyskryminacji ze względu na płeć, rasę, pochodzenie etniczne, religię, niepełnosprawność itd.;

| c) | równouprawnienie płci w miejscu pracy, za pomocą planów wyrównywania poziomu płac i innych aspektów socjalno-pracowniczych; |
| --- | --- |

c)

równouprawnienie płci w miejscu pracy, za pomocą planów wyrównywania poziomu płac i innych aspektów socjalno-pracowniczych;

| d) | integrację imigrantów i poszanowanie ich praw, włącznie z gwarancjami obejmującymi przesyłanie środków finansowych do krajów pochodzenia — na tej podstawie UE i CAN powinny uzgodnić wspólną politykę migracyjną; |
| --- | --- |

d)

integrację imigrantów i poszanowanie ich praw, włącznie z gwarancjami obejmującymi przesyłanie środków finansowych do krajów pochodzenia — na tej podstawie UE i CAN powinny uzgodnić wspólną politykę migracyjną;

| e) | plany likwidacji zatrudnienia dzieci; |
| --- | --- |

e)

plany likwidacji zatrudnienia dzieci;

| f) | dialog społeczny między pracodawcami a pracownikami oraz wzmacnianie ich organizacji; |
| --- | --- |

f)

dialog społeczny między pracodawcami a pracownikami oraz wzmacnianie ich organizacji;

| g) | inne rodzaje zrzeszeń zawodowych lub społecznych (pracowników rolnych, konsumentów, itd.) oraz wszystkie organizacje społeczeństwa obywatelskiego; |
| --- | --- |

g)

inne rodzaje zrzeszeń zawodowych lub społecznych (pracowników rolnych, konsumentów, itd.) oraz wszystkie organizacje społeczeństwa obywatelskiego;

| h) | godne warunki pracy w zakresie zdrowia i środowiska oraz stopniową likwidację nieformalnego zatrudnienia. |
| --- | --- |

h)

godne warunki pracy w zakresie zdrowia i środowiska oraz stopniową likwidację nieformalnego zatrudnienia.

| 7.6 | Unia Europejska powinna wzmocnić swoje — już teraz znaczne — działania w zakresie współpracy z państwami andyjskimi, które są czynnikiem o kluczowym znaczeniu dla poprawy warunków w tych państwach, sprzyjającym zawarciu umowy stowarzyszeniowej, ze względu na priorytetowe znaczenie spójności społecznej, na jakie wskazała w niedawnym komunikacie Komisja (26). EKES popiera propozycję Europejskiego Banku Inwestycyjnego dotyczącą zwiększenia zakresu finansowania przeznaczonego dla Ameryki Łacińskiej i skierowanie znacznej części tych środków na rzecz małych i średnich przedsiębiorstw. W realizacji tego i pozostałych celów przydatnym partnerem może być Andyjska Korporacja Rozwojowa. EKES wzywa także Komisję do uważnego przeanalizowania wniosku Parlamentu Europejskiego dotyczącego ustanowienia międzyregionalnego funduszu solidarności, korzystnego szczególnie dla państw andyjskich (i państw Ameryki Środkowej). |
| --- | --- |

7.6

Unia Europejska powinna wzmocnić swoje — już teraz znaczne — działania w zakresie współpracy z państwami andyjskimi, które są czynnikiem o kluczowym znaczeniu dla poprawy warunków w tych państwach, sprzyjającym zawarciu umowy stowarzyszeniowej, ze względu na priorytetowe znaczenie spójności społecznej, na jakie wskazała w niedawnym komunikacie Komisja (26). EKES popiera propozycję Europejskiego Banku Inwestycyjnego dotyczącą zwiększenia zakresu finansowania przeznaczonego dla Ameryki Łacińskiej i skierowanie znacznej części tych środków na rzecz małych i średnich przedsiębiorstw. W realizacji tego i pozostałych celów przydatnym partnerem może być Andyjska Korporacja Rozwojowa. EKES wzywa także Komisję do uważnego przeanalizowania wniosku Parlamentu Europejskiego dotyczącego ustanowienia międzyregionalnego funduszu solidarności, korzystnego szczególnie dla państw andyjskich (i państw Ameryki Środkowej).

| 7.7 | Komitet wzywa ponadto Komisję do dogłębnego przeanalizowania wniosku Parlamentu Europejskiego w sprawie utworzenia Międzyregionalnego Funduszu Solidarności, który od momentu stworzenia przynosiłby korzyści krajom regionu andyjskiego (i Ameryki Środkowej). Jednocześnie jest zdania, że Iberoamerykański Program Współpracy Instytucjonalnej na rzecz Rozwoju MŚP (IBERPYME) stanowi odpowiedni przykład wspierania przedsiębiorczości i że uzyskane doświadczenia mogłyby być zastosowane do projektu o podobnym charakterze pomiędzy UE a CAN. |
| --- | --- |

7.7

Komitet wzywa ponadto Komisję do dogłębnego przeanalizowania wniosku Parlamentu Europejskiego w sprawie utworzenia Międzyregionalnego Funduszu Solidarności, który od momentu stworzenia przynosiłby korzyści krajom regionu andyjskiego (i Ameryki Środkowej). Jednocześnie jest zdania, że Iberoamerykański Program Współpracy Instytucjonalnej na rzecz Rozwoju MŚP (IBERPYME) stanowi odpowiedni przykład wspierania przedsiębiorczości i że uzyskane doświadczenia mogłyby być zastosowane do projektu o podobnym charakterze pomiędzy UE a CAN.

| 7.8 | Mając na uwadze trudności napotykane przez Wspólnotę Andyjską w realizacji dwudziestu projektów składających się na zintegrowany plan rozwoju społecznego, Komisja Europejska powinna udzielić jej wsparcia technicznego lub finansowego, zwłaszcza że unijni ministrowie gratulowali Wspólnocie Andyjskiej przyjęcia planu, nazywając go „bardzo użytecznym narzędziem budowania spójności społecznej we Wspólnocie Andyjskiej” (27). |
| --- | --- |

7.8

Mając na uwadze trudności napotykane przez Wspólnotę Andyjską w realizacji dwudziestu projektów składających się na zintegrowany plan rozwoju społecznego, Komisja Europejska powinna udzielić jej wsparcia technicznego lub finansowego, zwłaszcza że unijni ministrowie gratulowali Wspólnocie Andyjskiej przyjęcia planu, nazywając go „bardzo użytecznym narzędziem budowania spójności społecznej we Wspólnocie Andyjskiej” (27).

| 7.9 | EKES podkreśla znaczenie podjętej przez CCLA i CCEA decyzji o ustanowieniu zbliżonej do modelu europejskiego Andyjskiej Rady Społeczno-Gospodarczej. Komitet będzie wspierał realizację tej koncepcji poprzez środki uzgodnione w ramach planu współpracy międzyinstytucjonalnej. |
| --- | --- |

7.9

EKES podkreśla znaczenie podjętej przez CCLA i CCEA decyzji o ustanowieniu zbliżonej do modelu europejskiego Andyjskiej Rady Społeczno-Gospodarczej. Komitet będzie wspierał realizację tej koncepcji poprzez środki uzgodnione w ramach planu współpracy międzyinstytucjonalnej.

| 7.10 | Komitet uważa, że należy ustanowić Wspólny Komitet EKES-u i andyjskich rad konsultacyjnych (oraz docelowo EKES-u i Andyjskiej Rady Społeczno-Gospodarczej), jeszcze przed podpisaniem umowy stowarzyszeniowej, na warunkach przewidzianych w porozumieniu w sprawie dialogu politycznego i społecznego z 2003 r., kiedy już zostanie ono ratyfikowane. |
| --- | --- |

7.10

Komitet uważa, że należy ustanowić Wspólny Komitet EKES-u i andyjskich rad konsultacyjnych (oraz docelowo EKES-u i Andyjskiej Rady Społeczno-Gospodarczej), jeszcze przed podpisaniem umowy stowarzyszeniowej, na warunkach przewidzianych w porozumieniu w sprawie dialogu politycznego i społecznego z 2003 r., kiedy już zostanie ono ratyfikowane.

| 7.11 | Komisja Europejska oraz Sekretariat Generalny Wspólnoty Andyjskiej powinny wspólnie wspierać — w koordynacji z EKES-em i andyjskimi radami konsultacyjnymi — regularne zjazdy andyjsko-unijnego forum społeczeństwa obywatelskiego, w ramach którego organizacje i zrzeszenia społeczne z obu regionów mogłyby prezentować swoje stanowisko w sprawie stosunków między Unią Europejską a Wspólnotą Andyjską. |
| --- | --- |

7.11

Komisja Europejska oraz Sekretariat Generalny Wspólnoty Andyjskiej powinny wspólnie wspierać — w koordynacji z EKES-em i andyjskimi radami konsultacyjnymi — regularne zjazdy andyjsko-unijnego forum społeczeństwa obywatelskiego, w ramach którego organizacje i zrzeszenia społeczne z obu regionów mogłyby prezentować swoje stanowisko w sprawie stosunków między Unią Europejską a Wspólnotą Andyjską.

Bruksela, 5 lipca 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Meksyk, 13-15 kwietnia 2004 r. Organizacja ta znana jest także pod rzadziej używaną nazwą Andyjskiej Wspólnoty Narodów (Comunidad Andina de Naciones — CAN).

1

(2)  Guadalajara (Meksyk), 28-29 maja 2004 r.

2

(3)  Źródło: United Nations Statistic Division Millenium Indicators (Wskaźniki milenijne wydziału statystycznego ONZ) z 15.10.2003 r.

3

(4)  Niniejszy dokument (i zawarte w nim wskaźniki) został opracowany jeszcze z uwzględnieniem Wenezueli jako członka Wspólnoty Andyjskiej.

4

(5)  Zasadniczo Wspólnota Andyjska dotyczy grupy instytucji i organów, w tym państw członkowskich, natomiast System Integracji Andyjskiej — stosunków między tymi organami. Jednakże w praktyce brakuje wyraźnego rozróżnienia między SAI a CAN.

5

(6)  Art. 30 lit. a) umowy z Cartageny

6

(7)  Dane Komisji Gospodarczej Ameryki Łacińskiej i Karaibów (ECLAC), Ameryka Łacińska i Karaiby w światowej gospodarce w roku 2004. (Panorama de la Inserción Internacional de América Latina y el Caribe 2004.) Tendencias 2005. Santiago de Chile, 2005

7

Ameryka Łacińska i Karaiby w światowej gospodarce w roku 2004.

Panorama de la Inserción Internacional de América Latina y el Caribe 2004

(8)  Zob. przykładowo Globalizacja poprzez integrację (Globalization through Integration), przemówienie sekretarza generalnego Wspólnoty Andyjskiej, ambasadora Allana Wagnera Tizóna, podczas ceremonii oficjalnego zaprzysiężenia w Limie, 15 stycznia 2004 r., (dostępne do adresem:

8

Globalizacja poprzez integrację

http://www.comunidadandina.org/index.asp).

(9)  Zob. dokument dostępny pod adresem:

9

http://www.comunidadandina.org/normativa/dec/DEC601.pdf.

(10)  Art. 1 i rozdział XVI Umowy z Cartageny w sprawie integracji oraz współpracy gospodarczej i społecznej; Andyjska karta społeczna, przyjęta przez Parlament Andyjski w 1994 r., jednak dotychczas nie ratyfikowana przez rządy; deklaracja z Cartageny XI Rady Prezydenckiej, w której powierzono Radzie Ministrów Spraw Zagranicznych zadanie przedstawienia propozycji zapewnienia udziału społeczeństwa obywatelskiego, obok udziału przedsiębiorców i pracowników, przewidzianego w decyzjach nr 441 i 442; Andyjski dialog prezydencki w sprawie integracji, rozwoju i spójności społecznej, Cuzco, 2004.

10

(11)  Cartagena de Indias, Kolumbia, 26 lipca 1998 r.

11

(12)  Marcos-Sánchez, José, La experiencia de participación de la sociedad civil en el proceso de integración andino (Doświadczenia w zakresie udziału społeczeństwa obywatelskiego w procesie integracji andyjskiej), Pierwsze Forum Społeczeństwa Obywatelskiego Unii Europejskiej i Meksyku, Bruksela, Belgia, marzec 2005 r.

12

La experiencia de participación de la sociedad civil en el proceso de integración andino

http://europa.eu.int/comm/external_relations/andean/conf_en/docs/jose_marcos-sanchez.pdf

(13)  Cartagena de Indias, Kolumbia, 25 maja 1999 r.

13

(14)  CCLA, Lima, Peru, 7 kwietnia 2005 r.

14

(15)  Siódmy zwyczajny zjazd CCEA (Lima, kwiecień 2005 r.)

15

(16)  Pozostałe to: Porozumienie im. Andrésa Bello, dotyczące polityki w dziedzinie edukacji w regionie andyjskim, oraz Porozumienie im. Hipólita Unanue, dotyczące polityki zdrowotnej.

16

(17)  Decyzja nr 524, 7 lipca 2002 r.

17

(18)  Decyzja nr 539: Andyjska Grupa Robocza ds. Udziału Społeczeństwa Obywatelskiego w Obronie Praw Konsumenta, Bogota, Kolumbia, 11 marca 2003 r.

18

(19)  Powstała także Grupa Robocza Władz Lokalnych, o charakterze konsultacyjnym.

19

(20)  Niektórzy autorzy nazywają to porozumienie „porozumieniem trzeciej generacji plus lub czwartej generacji minus”, wskazując na jego pośredni charakter między umowami z 1993 r. a porozumieniami zawartymi z organizacją MERCOSUR oraz z Chile i Meksykiem. Javier Fernández i Ana Gordon, „Un nuevo marco para el refuerzo de las relaciones entre la Unión Europea y la Comunidad Andina” („Nowe ramy zacieśniania stosunków między Unią Europejską a Wspólnotą Andyjską”), Revista de Derecho Comunitario Europeo, rok 89, nr 17, styczeń-kwiecień 2004.

20

plus

minus

Un nuevo marco para el refuerzo de las relaciones entre la Unión Europea y la Comunidad Andina

Revista de Derecho Comunitario Europeo

(21)  Artykuł 52 ust. 3 porozumienia przewiduje stworzenie Wspólnego Komitetu Konsultacyjnego w celu „wspierania dialogu z gospodarczymi i społecznymi organizacjami zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego”.

21

(22)  Kwestia ta została już poruszona w pkcie 6.8.3 opinii EKES-u w sprawie spójności społecznej w Ameryce Łacińskiej i na Karaibach: „Wzmocnienie niezależnych reprezentatywnych organizacji gospodarczych i społecznych zdolnych do osiągania kompromisu stanowi podstawowy warunek doprowadzenia do owocnego dialogu społecznego i obywatelskiego, a wobec tego samego rozwoju państw Ameryki Łacińskiej;” (DzU C 110 z 30.4.2004, s. 55).

22

(23)  Deklaracja końcowa zjazdu, pkty 4 i 5

23

(24)  Piąte wspólne posiedzenie Andyjskiej Komisji Konsultacyjnej Przedsiębiorców i Andyjskiej Komisji Konsultacyjnej Pracowników w Limie (Peru), 2-3 listopada 2004 r.

24

(25)  W dniu 7 kwietnia 2003 r. Europejska Konfederacja Związków Zawodowych (ETUC) oraz CCLA podpisały deklarację o ustanowieniu regularnych stosunków, w której zapowiedziano również zawarcie umowy o współpracy. W dniu 17 lutego 2005 r. w Limie sieć organizacji pozarządowych Ameryki Łacińskiej (ALOP) oraz Katolicki Uniwersytet w Limie zorganizowały zjazd organizacji pozarządowych z UE i Wspólnoty Andyjskiej.

25

(26)  Komunikat Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie wzmocnionego partnerstwa między Unią Europejską i Ameryką Łacińską. Bruksela, COM(2005) 636 końcowy

26

(27)  Spotkanie ministrów UE i Wspólnoty Andyjskiej (Luksemburg, 26 maja 2005 r.)

27

---

| 16.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 309/91 |
| --- | --- | --- | --- |

16.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 309/91

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie przyszłości polityki wymiaru północnego

(2006/C 309/19)

Dnia 17 listopada 2005 r., w związku z działaniami przyszłej fińskiej prezydencji Unii Europejskiej, Minister Handlu Zagranicznego i Rozwoju Finlandii Mari Kiviniemi pismem adresowanym do Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego zwrócił się o opracowanie opinii w sprawie przyszłości polityki wymiaru północnego.

Sekcja ds. Stosunków Zewnętrznych, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 1 czerwca 2006 r. Sprawozdawcą był Filip HAMRO-DROTZ.

Na 428. sesji plenarnej w dniach 5-6 lipca 2006 r. (posiedzenie z dn. 5 lipca 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął następującą opinię 162 głosami za — 5 osób wstrzymało się od głosu:

Streszczenie

| — | Na posiedzeniu w listopadzie 2005 r. ministrowie reprezentujący kraje współpracujące w ramach wymiaru północnego (WP) — UE, Islandia, Norwegia i Rosja — uzgodnili wytyczne dotyczące kontynuacji polityki wymiaru północnego, które miały posłużyć za podstawę do opracowania wspólnej polityki, jaka miałaby obowiązywać po 2007 roku. |
| --- | --- |

—

Na posiedzeniu w listopadzie 2005 r. ministrowie reprezentujący kraje współpracujące w ramach wymiaru północnego (WP) — UE, Islandia, Norwegia i Rosja — uzgodnili wytyczne dotyczące kontynuacji polityki wymiaru północnego, które miały posłużyć za podstawę do opracowania wspólnej polityki, jaka miałaby obowiązywać po 2007 roku.

| — | Finlandia, jako kraj mający objąć prezydencję UE w drugiej połowie 2006 r., zwróciła się do Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego o opracowanie opinii rozpoznawczej w sprawie możliwości wzmocnienia polityki WP oraz zwiększenia zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego w tę politykę. |
| --- | --- |

—

Finlandia, jako kraj mający objąć prezydencję UE w drugiej połowie 2006 r., zwróciła się do Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego o opracowanie opinii rozpoznawczej w sprawie możliwości wzmocnienia polityki WP oraz zwiększenia zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego w tę politykę.

| — | Komitet zgadza się z treścią wytycznych oraz wzywa Finlandię, jako państwo sprawujące prezydencję UE, by domagała się realizacji nowej polityki. |
| --- | --- |

—

Komitet zgadza się z treścią wytycznych oraz wzywa Finlandię, jako państwo sprawujące prezydencję UE, by domagała się realizacji nowej polityki.

| — | Komitet zwraca uwagę na następujące obszary priorytetowe:






  — | dotychczasowe projekty współpracy w sektorach ochrony środowiska naturalnego i krajowej ochrony zdrowia; |
| --- | --- | --- |

—

Komitet zwraca uwagę na następujące obszary priorytetowe:

—

dotychczasowe projekty współpracy w sektorach ochrony środowiska naturalnego i krajowej ochrony zdrowia;

| — | infrastruktura, transport i logistyka; |
| --- | --- |

—

infrastruktura, transport i logistyka;

| — | energia i związane z nią kwestie bezpieczeństwa; |
| --- | --- |

—

energia i związane z nią kwestie bezpieczeństwa;

| — | wzmacnianie społeczeństwa obywatelskiego i sieci współpracy w jego ramach oraz lepsze informowanie społeczeństwa. |
| --- | --- |

—

wzmacnianie społeczeństwa obywatelskiego i sieci współpracy w jego ramach oraz lepsze informowanie społeczeństwa.

| — | W związku z punktem poprzednim należy zwrócić uwagę na potrzebę stworzenia konstruktywnych i otwartych relacji z podmiotami społeczeństwa obywatelskiego w Rosji oraz skutecznego dialogu społecznego. Ponadto należy wspierać transgraniczne sieci społeczeństwa obywatelskiego oraz wzmóc wysiłki w zakresie informowania społeczeństwa. |
| --- | --- |

—

W związku z punktem poprzednim należy zwrócić uwagę na potrzebę stworzenia konstruktywnych i otwartych relacji z podmiotami społeczeństwa obywatelskiego w Rosji oraz skutecznego dialogu społecznego. Ponadto należy wspierać transgraniczne sieci społeczeństwa obywatelskiego oraz wzmóc wysiłki w zakresie informowania społeczeństwa.

| — | Komitet podkreśla potrzebę zapewnienia odpowiedniego finansowania projektów w ramach WP oraz związanej z tym procedury składania wniosków w sprawie projektów, która byłaby jasna, szybka i prosta. |
| --- | --- |

—

Komitet podkreśla potrzebę zapewnienia odpowiedniego finansowania projektów w ramach WP oraz związanej z tym procedury składania wniosków w sprawie projektów, która byłaby jasna, szybka i prosta.

| — | Komitet proponuje ustanowić silne, wspólne mechanizmy administrowania sprawami wymiaru północnego oraz podjąć decyzję dotyczącą lokalizacji centrum operacyjnego. Sugeruje on ponadto, że naturalnym punktem wyjścia dla administracji wymiarem północnym wydają się istniejące organy regionalne. |
| --- | --- |

—

Komitet proponuje ustanowić silne, wspólne mechanizmy administrowania sprawami wymiaru północnego oraz podjąć decyzję dotyczącą lokalizacji centrum operacyjnego. Sugeruje on ponadto, że naturalnym punktem wyjścia dla administracji wymiarem północnym wydają się istniejące organy regionalne.

| — | Komitet proponuje, by zaangażować podmioty społeczeństwa obywatelskiego w roli konsultantów w ramach sformalizowanych mechanizmów administrowania problematyką wymiaru północnego, w sposób podobny do zastosowanego w przypadku procesu barcelońskiego w odniesieniu do basenu Morza Śródziemnego. EKES gotów jest aktywnie uczestniczyć w tego rodzaju rozwiązaniu. |
| --- | --- |

—

Komitet proponuje, by zaangażować podmioty społeczeństwa obywatelskiego w roli konsultantów w ramach sformalizowanych mechanizmów administrowania problematyką wymiaru północnego, w sposób podobny do zastosowanego w przypadku procesu barcelońskiego w odniesieniu do basenu Morza Śródziemnego. EKES gotów jest aktywnie uczestniczyć w tego rodzaju rozwiązaniu.

1.   Kontekst opinii

W listopadzie 2005 r. odbyło się posiedzenie ministrów reprezentujących państwa członkowskie UE oraz kraje partnerskie w ramach wymiaru północnego (Islandię, Norwegię i Rosję), podczas którego uzgodniono nowe wytyczne dotyczące kontynuacji polityki wymiaru północnego (WP) po 2007 roku (Guidelines for the development of a political declaration and policy framework document) (1).

Strony w ramach WP utworzyły wspólną grupę sterującą z zadaniem przeprowadzenia prac przygotowawczych zgodnie z treścią wspomnianych wytycznych. Jesienią 2006 r. na podstawie tychże prac strony podejmą decyzję o kontynuacji działań w ramach wymiaru północnego.

W związku z obejmowaniem prezydencji UE w drugiej połowie 2006 r. Finlandia zwróciła się do EKES-u w listopadzie 2005 r., nawiązując do jego wcześniejszego wkładu w kwestie polityki wymiaru północnego, o przygotowanie opinii rozpoznawczej w sprawie przyszłości wspomnianej polityki. Finlandia poprosiła, aby opinia Komitetu przedstawiała poglądy i zalecenia zwłaszcza w odniesieniu do sposobów wzmacniania tejże polityki od początku 2007 r. oraz tego, w jaki sposób można zwiększyć zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego w opracowywanie tej polityki i jej realizację.

Krótką informację na temat wymiaru północnego oraz wcześniejszych działań Komitetu przedstawiono w załączniku.

2.   Zalecenia Komitetu w sprawie rozwoju polityki wymiaru północnego

W lipcu 2005 r. Komitet wydał opinię w sprawie kształtowania stosunków UE — Rosja (2), a we wrześniu 2005 r. opinię w sprawie przyszłości wymiaru północnego (3). Wnioski i zalecenia przedstawione we wspomnianych dokumentach pozostają istotne i aktualne, choć nie są tutaj ponownie przytaczane. Niniejsza opinia uzupełnia wymienione opinie, a odwołanie się do nich uwzględnione zostanie w prezentacji jej zaleceń stronom uczestniczącym w działaniach związanych z wymiarem północnym.

W ramach prac przygotowawczych Komitet zorganizował wyjazd rozpoznawczy do Sankt Petersburga, by zapoznać się z poglądami zainteresowanych podmiotów na temat przyszłości wymiaru północnego. Konsultacje z partnerami norweskimi i islandzkimi odbywały się za pośrednictwem kontaktów EKES-u w EOG.

2.1   Komitet popiera ideę współpracy regionalnej zgodnej z widoczną, wspólną polityką wymiaru północnego z udziałem UE, Islandii, Norwegii i Rosji.

Europa Północna stała się niezwykle ważnym podmiotem na szczeblu europejskim i światowym, na przykład w odniesieniu do posiadanych przez nią zasobów energetycznych czy zagadnień związanych ze środowiskiem naturalnym i klimatem. Potrzebuje ona ścisłej, wielostronnej współpracy międzyregionalnej, obejmującej także państwa nienależące do UE, położone w tym regionie. Współpraca taka jest uzupełnieniem stosunków dwustronnych między krajami w regionie oraz bilateralnych stosunków UE z państwami spoza Unii. Współpraca regionalna dopomóc może w promowaniu stabilności, wzrostu gospodarczego, dobrobytu i zrównoważonego rozwoju w regionie i całej Europie.

Jest oczywiste, że wymiarowi północnemu poświęcić należy więcej uwagi tak w Unii Europejskiej, jak i w krajach partnerskich. Należałoby go przekształcić w wyraźną, ustrukturyzowaną politykę realizowaną zarówno przez instytucje UE (oraz EOG), rządy krajowe, jak i społeczeństwo obywatelskie.

Komitet zwraca się do Finlandii, jako państwa członkowskiego sprawującego prezydencję Unii Europejskiej, o położenie znacznego nacisku na to zagadnienie oraz dołożenie starań, by zapewnić podjęcie stanowczych decyzji i zobowiązań politycznych na rzecz dynamicznej polityki w tym zakresie. Wraz z rozszerzeniem UE do działań w ramach wymiaru północnego przyłączyły się nowe państwa członkowskie, które niosą ze sobą pożądane nowe siły do jego rozwoju. Komitet podpisuje się również pod proponowanymi wytycznymi, zgodnie z którymi wymiar północny miałby się stać polityką o charakterze bieżącym.

Komitet popiera ideę wzmocnienia wymiaru północnego jako wspólnej polityki prowadzonej przez UE, Islandię, Norwegię i Rosję. Powinna ona opierać się mocno na najważniejszych spośród istniejących instrumentów współpracy: strategia WP powinna tworzyć regionalny wymiar czterech przestrzeni pomiędzy UE a Rosją, z udziałem Islandii i Norwegii w tym ogólnym systemie, zgodnie z postanowieniami porozumienia EOG.

Podczas szczytu UE — Rosja w maju 2006 r. strony oświadczyły, że rozważają rozpoczęcie negocjacji w sprawie nowej umowy między UE a Rosją. Zapewniłaby ona kolejne możliwości rozwoju współpracy regionalnej i transgranicznej w oparciu o dynamiczną politykę wymiaru północnego. Wspólna polityka WP dostarczyłaby także ram dla stworzenia opartej na solidnych podstawach strategii UE dla Morza Bałtyckiego, której przygotowaniem zajmuje się obecnie Parlament Europejski.

Komitet z zadowoleniem odnotowuje przyjęcie przez Komitet Konsultacyjny EOG w czerwcu 2006 r. rezolucji i raportu w sprawie przyszłości polityki wymiaru północnego, opracowanych w ścisłej współpracy z EKES-em w trakcie przygotowywania niniejszej opinii.

Idea współodpowiedzialności za wymiar północny ma kluczowe znaczenie i zasługuje na podkreślenie już na samym początku. Krajom partnerskim WP spoza UE powinno się umożliwić pełne uczestnictwo w procesie oraz równoprawny udział w planowaniu, realizacji i monitorowaniu polityki.

Wymaga to wytrzymałych mechanizmów, a mianowicie: wspólnego komitetu zarządzającego, odpowiedniej liczby podporządkowanych mu organów oraz skutecznego ciała odpowiedzialnego za funkcje operacyjne. Strony powinny spotykać się co roku w celu monitorowania oraz dostarczania wskazówek dla realizacji współpracy WP.

Jako że działania w ramach wymiaru północnego często mają charakter inicjatyw lokalnych, istotne znaczenie ma skuteczna komunikacja w zakresie planowania i realizacji polityki WP pomiędzy władzami krajowymi, samorządami i regionalnymi organami współpracy.

2.2   Priorytetowe obszary wskazane przez Komitet

Zdaniem Komitetu doświadczenie uzyskane dotychczas w wielu obszarach priorytetowych WP posłużyć powinno jako punkt wyjścia dla określenia przyszłej polityki. Jako podstawę wykorzystać należy pozytywne, praktyczne doświadczenia zdobyte w realizacji projektów w ramach partnerstw publiczno-prywatnych.

2.2.1   Silniejsza koncentracja na istniejących już projektach w zakresie ochrony środowiska naturalnego i krajowej ochrony zdrowia

Odnośnie do dotychczasowej współpracy w dziedzinie ochrony środowiska w ramach WP główny nacisk należy położyć na zaprzestanie zanieczyszczania wody w Bałtyku i Zatoce Fińskiej, niezwłoczne działania zmierzające do obniżenia ryzyka skażenia spowodowanego odpadami radioaktywnymi na Półwyspie Kola, a także na wsparcie projektów współpracy transgranicznej w dziedzinie ochrony środowiska w rejonie Pskowa.

W zakresie współpracy w dziedzinie ochrony zdrowia pierwszorzędne znaczenie ma zwalczanie chorób zakaźnych, a zwłaszcza HIV/AIDS.

Komitet wzywa partnerów WP do wzmożenia wysiłków we wspomnianych obszarach priorytetowych w ramach istniejących projektów partnerskich (NDEP i projekt Wodokanał w Sankt Petersburgu — NDPHS). Należy podjąć zdecydowane działania w celu wzmocnienia i rozszerzenia owych projektów oraz zapewnienia rosnącej uwagi ze strony UE.

2.2.2   Rozwój infrastruktury, transportu i logistyki w regionie warunkiem wstępnym propagowania przedsiębiorczości, inwestycji i wzrostu gospodarczego

Warunkiem wstępnym przedsiębiorczości, inwestycji i wzrostu gospodarczego w regionie wymiaru północnego jest sprawny transport i system logistyczny. Wymaga to dialogu w ramach WP w sprawie sposobów usprawnienia transportu i logistyki w regionie celem stworzenia efektywnych połączeń transportowych zaspokajających potrzeby nasilającego się przewozu towarowego i pasażerskiego w Europie Północnej. Należy podjąć wspólne działania celem rozbudowy dróg lądowych, morskich i powietrznych oraz połączenia ich ponad granicami państw. Szczególną uwagę poświęcić należy bezpieczeństwu transportu (np. na morzu) oraz współpracy między władzami granicznymi (w zakresie odprawy celnej, standardów, zagadnień sanitarnych, procedur wizowych itp.), tak aby ułatwić legalne przekraczanie granic. Należy także podjąć wysiłki w ramach wymiaru północnego w celu znalezienia skutecznych sposobów zapobiegania wszelkim rodzajom nielegalnego przekraczania granic (włączając w to handel ludźmi, przemyt oraz imigrację).

Potrzeba nowego projektu współpracy publiczno-prywatnej w obszarze infrastruktury, transportu i logistyki w zakresie realizacji polityki wymiaru północnego, w związku z czym Komitet proponuje, by wszystkie strony uczyniły co w ich mocy dla stworzenia tego rodzaju wspólnego projektu.

2.2.3   Propagowanie współpracy w dziedzinie energetyki i bezpieczeństwa

Rozszerzenie UE oraz międzynarodowe tendencje energetyczne podkreślają znaczenie zwiększenia współpracy w dziedzinie energetyki w Europie Północnej. EKES wzywa do skoordynowania współpracy regionalnej w dziedzinie energetyki oraz dialogu energetycznego UE — Rosja w celu poprawy bezpieczeństwa energetycznego i dostępności energii. Komitet zaleca również ustanowienie partnerstwa WP w dziedzinie energetyki w ramach nowej polityki wymiaru północnego, ze szczególnym uwzględnieniem zrównoważonego wykorzystania istniejących zasobów naturalnych, efektywności energetycznej i odnawialnych źródeł energii oraz bezpieczeństwa i aspektów środowiskowych związanych z przesyłem energii.

Będąc regionem o olbrzymich zasobach energetycznych, obszar wymiaru północnego ma znaczenie nie tylko dla państw samego regionu, lecz również dla całej UE. Mając na uwadze jego potencjalnie decydującą rolę w zapewnieniu bezpieczeństwa przyszłych dostaw ropy i gazu dla UE, zasługuje on na zainteresowanie ze strony wszystkich państw członkowskich. Wzmożona koncentracja na Europie Północnej w ramach nowej polityki energetycznej dla Europy wskazuje na znaczenie polityki wymiaru północnego. I rzeczywiście, Komisja wyraźnie wspomina w swojej zielonej księdze w sprawie energii (4) o Rosji i Norwegii jako ważnych partnerach w ewentualnej spójnej, zewnętrznej polityce energetycznej UE.

Wymiar północny stanowi istotny element wyważonego rozwoju europejskiej infrastruktury energetycznej. W regionie WP potrzebne będą znaczące inwestycje w celu zabezpieczenia wystarczającego poziomu dostaw energii w przyszłości, zarówno w odniesieniu do infrastruktury przesyłu energii, jak i eksploatacji zasobów gazu w regionie. Zwiększone inwestycje oznaczają wzrost gospodarczy, wraz z większym zatrudnieniem oraz większym poziomem aktywności w przemyśle, niezwiązanym bezpośrednio z eksploatacją zasobów znajdujących w morzu. Jednakże ważne jest, aby eksploatacja zwłaszcza olbrzymich zasobów gazu ziemnego i ropy naftowej obecnych w tym regionie oparta była na zasadach rozwoju zrównoważonego, najwyższym poziomie standardów ochrony środowiska naturalnego oraz poszanowaniu życzeń ludności autochtonicznej.

Potrzebny jest skoordynowany system monitorowania ekosystemów morskich na północy; powinien on stanowić część transgranicznej współpracy WP. Istotne jest, aby eksploatacja gazu i ropy szła w parze z opłacalnym rybołówstwem oraz zdrowym środowiskiem morskim. Trzeba zapewnić najwyższe możliwe poziomy bezpieczeństwa przesyłu ropy i gazu w regionie WP — potrzeba ta wzrośnie w przyszłości wraz ze zwiększaniem się przesyłu naturalnego gazu płynnego (LNG).

Propozycja zgłoszona przez rząd norweski w marcu 2006 r. dotycząca nowego i w większym stopniu skoordynowanego systemu monitorowania ekosystemów morskich na północy jest w tym kontekście pożądana. Ponadto Komitet z satysfakcją odnotowuje rezolucję przyjętą przez Wspólny Komitet Parlamentarny EOG w maju 2006 r. w sprawie „Daleka północ Europy: zagadnienia związane z energią i ochroną środowiska”, której konkluzje zgodne są z poglądami prezentowanymi w niniejszej opinii.

Komitet pragnie podkreślić, że we współpracy w dziedzinie energii w rejonie objętym zasięgiem wymiaru północnego należy także zwrócić szczególną uwagę na problem szybko nasilającego się przesyłu energii w Zatoce Fińskiej i na Morzu Bałtyckim, zwłaszcza w kontekście jego organizacji i bezpieczeństwa oraz minimalizowania szkodliwego oddziaływania na środowisko naturalne.

2.2.4   Koncentracja wysiłków na społeczeństwie obywatelskim, sieciach współpracy i informowaniu

2.2.4.1   Wzmacnianie społeczeństwa obywatelskiego, wspólne wartości demokratyczne, prawa człowieka oraz otwarty dialog społeczny

Warunkiem pomyślnej współpracy między partnerami w ramach wymiaru północnego jest stosowanie systemu wspólnych wartości w każdym z krajów partnerskich WP. Pluralizm demokratyczny, żywo reagujące społeczeństwo obywatelskie, otwarty dialog społeczny oraz sprawna gospodarka rynkowa wzajemnie się uzupełniają. Należy podjąć zdecydowane wysiłki w celu propagowania tych aspektów, zwłaszcza w Rosji, gdzie występuje potrzeba aktywnego zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego oraz instytucji demokratycznych.

W swojej opinii z lipca 2005 r. w sprawie stosunków UE — Rosja Komitet zwrócił szczególną uwagę na sytuację panującą pod tym względem w Rosji. Stwierdził on, że nowe prawo dotyczące organizacji społeczeństwa obywatelskiego wyraźnie doprowadziło do dalszego pogorszenia się stanu rzeczy. Wymaga to naprawy w późniejszym stosowaniu przepisów. Kiedy władze rosyjskie zaczną opracowywać, w wiarygodny sposób, strategie i praktyki zmierzające do stworzenia konstruktywnych i otwartych stosunków z rodzimymi podmiotami społeczeństwa obywatelskiego, prawdopodobnie pojawi się szerokie poparcie dla bliskiej współpracy z Rosją. Na przykład Izba Obywatelska w Rosji powinna opracować wiarygodny instrument umożliwiający wzmacnianie skutecznego dialogu obywatelskiego. Powinno się wspierać wysiłki zmierzające do zwiększenia znaczenia działaczy społeczeństwa obywatelskiego w Rosji także celem poprawy ich możliwości włączenia się w twórczy dialog.

Wysiłki w kierunku zapewnienia postępu w tych kwestiach powinny być również czynione w kontekście regionalnej współpracy WP, w której uczestniczyłaby Rosja.

2.2.4.2   Propagowanie transgranicznych sieci współpracy społeczeństwa obywatelskiego

Należy podjąć wysiłki zmierzające do wzmocnienia efektywnego i otwartego dialogu ponad granicami w celu krzewienia postępu w obszarach wskazanych w poprzednim punkcie. Istotna odpowiedzialność w tym zakresie spoczywa na podmiotach społeczeństwa obywatelskiego, które mają tutaj do odegrania znaczącą rolę, ponadto konieczne jest, by organizacje społeczeństwa obywatelskiego same wychodziły z inicjatywą zacieśniania stosunków i współpracy w swoich własnych obszarach działalności. Należy podkreślić, że współodpowiedzialność za wymiar północny nie spoczywa jedynie na rządach, lecz także dotyczy ona społeczeństwa obywatelskiego i jego podmiotów w krajach partnerskich WP. Skuteczna realizacja polityki wymiaru północnego możliwa będzie jedynie wówczas, jeśli w proces ten zaangażowani będą aktywnie działacze społeczeństwa obywatelskiego.

W ramach polityki wymiaru północnego należy podjąć zdecydowane działania wspierające tworzenie sieci, dialog i współpracę między podmiotami społeczeństwa obywatelskiego w krajach WP i ich regionach, takich jak północno-zachodnia Rosja. Priorytetem uczynić należy międzyludzką współpracę transgraniczną. Należy wspierać mobilność, rozwój zasobów ludzkich, wymianę doświadczeń, praktycznej wiedzy specjalistycznej oraz informacji, a także wzajemne uznawanie dyplomów. Dotyczy to wszystkich zainteresowanych stron reprezentujących społeczeństwo obywatelskie, w tym przedsiębiorców, MŚP i innych przedsiębiorstw, pracowników, młodych ludzi i studentów, kobiet, naukowców i przedstawicieli świata kultury, mniejszości, organizacji ekologicznych, organizacji rolników i pracowników sektora leśnego, a także konsumentów. Działania o charakterze transgranicznym dostosować należy do wymogów promowania projektów praktycznych oraz propozycji wspólnych projektów angażujących zainteresowanych przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego. Potrzeba prostych procedur umożliwiających zainteresowanym składanie propozycji wspólnych projektów w ramach wymiaru północnego.

Rozwój skutecznych stosunków trójstronnych oraz rynków pracy na całym obszarze WP powinien zmierzać do znalezienia równowagi między uczciwą konkurencją dla przedsiębiorstw a przyzwoitymi warunkami pracy dla pracowników. Stosunki trójstronne oraz rynki pracy już obecnie są dobrze rozwinięte w wielu krajach; należy dzielić się zebranymi umiejętnościami i kompetencjami z organizacjami w tych krajach, w których są one mniej zaawansowane. Polityka wymiaru północnego stanowiłaby odpowiedni instrument ramowy inicjowania transgranicznych projektów w tym obszarze. Partnerzy społeczni w każdym z państw WP powinni dążyć do zapewnienia, by inicjatywy i prawodawstwo ukierunkowane na przemiany społeczno-gospodarcze oraz wzrost poziomu zatrudnienia uwzględniały w wyważony sposób ich interesy. W tym celu partnerów społecznych włączać trzeba we wszystkie dyskusje dotyczące zagadnień rynku pracy.

2.2.4.3   Zwiększone wysiłki w zakresie informowania społeczeństwa

Wymiar północny jest eksponowany w niewielkim stopniu. We wszystkich krajach, zarówno wewnątrz UE, jak i w krajach z rejonu WP pozostających poza UE, wiedza na ten temat jest nikła. Dlatego też strony w ramach WP powinny dołożyć starań w celu znaczącej poprawy w zakresie informowania społeczeństwa oraz kanałów informacyjnych. Wystarczające informowanie społeczeństwa o wymiarze północnym jest niezbędne, gdyż dzięki temu możliwe staje się pobudzanie szerszego zainteresowania WP wewnątrz społeczeństwa obywatelskiego oraz zachęcanie jego podmiotów do uczestnictwa w procesie i wnoszenia do niego własnego wkładu. Powinno się ich również włączać w rozpowszechnianie informacji w społeczeństwie; w tym celu należy podjąć konieczne kroki w zakresie kształcenia i szkolenia.

Jest jasne, iż w rejonie wchodzącym w zasięg wymiaru północnego potrzeba ośrodka, który zajmie się zaspokajaniem wyżej wspomnianych potrzeb informacyjnych oraz praktyczną koordynacją sieci, kontaktów i finansowania. Strony WP powinny podjąć decyzję co do utworzenia takiego ośrodka. Komitet proponuje, by zamknięte niedawno biuro Komisji Europejskiej w Sankt Petersburgu zostało ponowne otwarte specjalnie w tym celu oraz aby przyznać mu funkcje operacyjne, które wspólnie uznawane są za wchodzące w zakres wymiaru północnego. Należy również zbadać możliwość powierzenia tych funkcji sekretariatowi jednego z organów regionalnych, o których mowa w punkcie 2.4.

2.2.5   Należy poświęcić uwagę stosunkom z Białorusią

Podczas debat na temat przyszłego rozwoju polityki wymiaru północnego sugerowano, że w taki czy inny sposób powinna nią zostać objęta również Białoruś. Chociaż usprawiedliwione jest to względami geograficznymi, obecna sytuacja polityczna w tym kraju wyklucza możliwość oficjalnej współpracy. Jednakże Komitet podkreśla, że kwestie, o których była wcześniej mowa, zwłaszcza w punkcie 2.2.4, dotyczą także Białorusi.

Uważa on, że można na nie wpływać poprzez propagowanie kontaktów pomiędzy podmiotami społeczeństwa obywatelskiego obu stron. Ze swej strony EKES ma zamiar kontynuować umacnianie kontaktów oraz sugeruje, aby podobne działania wspierane były w ramach wymiaru północnego.

EKES przygotowuje właśnie oddzielną opinię w sprawie stosunków UE — Białoruś.

2.3   Konsultacje ze społeczeństwem obywatelskim jako kluczowy element mechanizmu współpracy w ramach wymiaru północnego — EKES gotów jest służyć swoim doświadczeniem

Należy stworzyć efektywny mechanizm konsultacyjny w ramach wymiaru północnego, tak aby poprzez sposobność do wyrażania poglądów, przedstawiania zaleceń i dzielenia się wiedzą fachową, kluczowym podmiotom społeczeństwa obywatelskiego zapewnić wpływ i możliwość monitorowania realizacji działań podejmowanych w ramach wymiaru północnego.

Komitet uważa, że skutecznym rozwiązaniem byłyby tu doroczne posiedzenia zainteresowanych podmiotów społeczeństwa obywatelskiego, pełniące rolę podobną do tej, jaka od wielu lat była elementem współpracy regionów śródziemnomorskich. Doświadczenia zdobyte we współpracy w basenie Morza Śródziemnego są niezwykle pozytywne, podobnie jak doświadczenia w ramach Komitetu Konsultacyjnego w kontekście współpracy w EOG. Ponadto należałoby stworzyć organ konsultacyjny społeczeństwa obywatelskiego podporządkowany komitetowi zarządzającemu WP postulowanemu w punkcie 2.1.4, który regularnie uczestniczyłby w monitorowaniu prowadzonej polityki oraz przygotowywaniu dorocznych posiedzeń.

Rozwiązanie takie umożliwiłoby podmiotom odpowiedzialnym za politykę wymiaru północnego korzystanie z wkładu przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego w działania w ramach WP w sferze gospodarczej i społecznej.

EKES zorganizował już dwie konferencje skupiające zainteresowane strony z państw WP. Na przestrzeni lat Komitet wzmocnił swoje kontakty z najważniejszymi podmiotami społeczeństwa obywatelskiego we wszystkich państwach WP nienależących do UE. Stąd też posiada on praktyczne doświadczenia współpracy społeczeństwa obywatelskiego w regionie, z których to można natychmiast skorzystać.

Komitet jest więc gotów przyjąć na siebie aktywną rolę w angażowaniu podmiotów społeczeństwa obywatelskiego w realizację przyszłej polityki WP. Komitet planuje powołanie specjalnej grupy monitorującej; odgrywałby on wiodącą rolę w organizowaniu corocznych spotkań zainteresowanych stron społeczeństwa obywatelskiego. Jednocześnie uwzględniono by istniejącą współpracę w ramach EOG. Celem tych spotkań byłoby przygotowywanie wytycznych dla realizacji WP, szczególnie w obszarach wskazanych w punkcie 2.2.4, które wywierają wpływ na funkcjonowanie społeczeństwa obywatelskiego. Komitet proponuje, aby włączyć te ustalenia w formalne mechanizmy współpracy w ramach WP.

2.4   Organy regionalne — naturalny punkt wyjścia dla administrowania wymiarem północnym

Komitet popiera ideę nadania kluczowej roli w realizacji działań w ramach wymiaru północnego istniejącym mechanizmom współpracy regionalnej — głównie Radzie Państw Morza Bałtyckiego (CBSS), Radzie Państw Morza Barentsa (BEAC), Nordyckiej Radzie Ministrów (NMC) oraz Radzie Arktycznej. Należy podjąć kroki mające na celu wspieranie ściślejszej koordynacji i współpracy między wspomnianymi organami, a także pomiędzy nimi a komitetem zarządzającym WP, o którym mowa w punkcie 2.1, jako że stanowią one naturalny punkt wyjścia dla ogólnego administrowania wymiarem północnym.

System ten zapewniłby przedstawicielom społeczeństwa obywatelskiego rzeczywistą okazję do uczestnictwa we współpracy w ramach wymiaru północnego poprzez wkład, jaki wnoszą za pośrednictwem swoich sieci współpracy regionalnej (np. BASTUN w przypadku pracobiorców, BAC w przypadku społeczności przedsiębiorców, BCCA w przypadku izb handlowych oraz różne organizacje pozarządowe) oraz powiązań, jakie sieci te stworzyły ze wspomnianymi organizacjami.

2.5   Potrzeba jasnych ustaleń dotyczących finansowania działań w ramach wymiaru północnego

Obszarom priorytetowym należy nadać praktycznego wyrazu poprzez partnerstwa publiczno-prywatne (PPP) w ramach wymiaru północnego, przy jasno określonych programach, harmonogramach i budżetach oraz z udziałem jasno określonych uczestników.

Nawet wtedy, gdy w odniesieniu do danego obszaru priorytetowego partnerzy nie są jeszcze w stanie podjąć się realizacji projektu partnerstwa, powinni oni na przykład próbować porozumiewać się raz do roku w sprawie programów możliwie najbardziej szczegółowych rozwiązań oraz ich wdrażania i finansowania.

W zakresie rozwiązań proponowanych i wdrażanych przez podmioty społeczeństwa obywatelskiego (patrz zwłaszcza pkt 2.2.4) fundamentalne znaczenie ma stworzenie procedury finansowania działań na niewielką skalę, w oparciu o możliwie najprostszy system wniosków. Potrzeba będzie pomocy technicznej, która zapewni doradztwo i wskazówki odnośnie ubiegania się o przyznanie środków. Ponadto ważne jest, aby procedura rozpatrywania i zatwierdzania propozycji projektów była szybka i prosta. Zdaniem Komitetu ciężar obowiązków związanych ze stosowaniem owej procedury ponosić powinni także przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego.

Na szczeblu UE głównym źródłem finansowania działań w ramach wymiaru północnego powinien być europejski instrument na rzecz sąsiedztwa i partnerstwa (ENPI). Na projekty i działania WP przeznaczyć należy odpowiednią część środków z budżetu ENPI, potrzeba także zapewnić odpowiednie zasoby administracyjne niezbędne do zarządzania działaniami w ramach wymiaru północnego.

Dla realizacji regionalnej i transgranicznej współpracy w rejonie wymiaru północnego potrzeba finansowania ze strony Rosji, Norwegii, a także z mechanizmów finansowania EOG. Ponadto do zapewnienia pomyślnej realizacji znaczącej wspólnej polityki wymiaru północnego w przyszłości nadal kluczową rolę odgrywać będą inne międzynarodowe i krajowe źródła finansowania uczestniczące już w projektach WP (EBOiR, EBI, NBI itd.).

Istnieje potrzeba skutecznego rozpowszechniania w społeczeństwie przystępnych informacji na temat możliwości finansowania, jego źródeł i procedur ubiegania się o finansowanie propozycji projektów.

Bruksela, 5 lipca 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  http://europa.eu.int/comm/external_relations/north_dim/doc/guidelines05.pdf

1

(2)  Opinia w sprawie stosunków UE — Rosja, DzU C 294 z 25.11.2005 r., s. 33

2

(3)  Opinia w sprawie wymiaru północnego i związanego z nim planu działania, DzU C 24 z 31.1.2006 r., s. 34

3

(4)  Zielona księga Komisji w sprawie Europejskiej strategii na rzecz zrównoważonej, konkurencyjnej i bezpiecznej energii, 8 marca 2006 r.

4

---

| 16.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 309/96 |
| --- | --- | --- | --- |

16.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 309/96

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie europejskiej polityki sąsiedztwa

(2006/C 309/20)

Działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, Komisja postanowiła listem komisarz Benity Ferrero-Waldner z dnia 22 kwietnia 2005 r. zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie europejskiej polityki sąsiedztwa.

Sekcja ds. Stosunków Zewnętrznych, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 4 maja 2006 r. Sprawozdawcą była Giacomina CASSINA.

Na 428. sesji plenarnej w dniach 5 — 6 lipca 2006 r. (posiedzenie z dnia 5 lipca 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 160 do 2, 9 osób wstrzymało się od głosu, przyjął następującą opinię:

Uwaga wstępna

EKES sporządził już dwie częściowe oceny europejskiej polityki sąsiedztwa (ang. ENP), z których pierwsza dotyczy obszaru krajów Europy Środkowo-Wschodniej, a druga basenu Morza Śródziemnego (1). Niektóre aspekty tych dwóch dokumentów zostaną przedstawione w niniejszej opinii tylko w zarysie, dokumenty te zostaną jednak przekazane wraz z niniejszym materiałem dla informacji do odpowiednich władz UE i władz krajowych.

0.   Streszczenie i wnioski

| 0.1 | EKES uważa, że ENP jest polityką o ogromnym znaczeniu strategicznym, której potencjał dla pokoju, stabilności, upowszechniania wspólnych wartości i kierunków polityki, wspierania wymiany na wszystkich szczeblach między sąsiadującymi państwami należy wzmacniać, wdrażając ją w sposób spójny i odpowiedzialny. |
| --- | --- |

0.1

EKES uważa, że ENP jest polityką o ogromnym znaczeniu strategicznym, której potencjał dla pokoju, stabilności, upowszechniania wspólnych wartości i kierunków polityki, wspierania wymiany na wszystkich szczeblach między sąsiadującymi państwami należy wzmacniać, wdrażając ją w sposób spójny i odpowiedzialny.

| 0.2 | EKES podkreśla w szczególności konieczność zapewnienia spójności między:






  — | polityką zagraniczną państw członkowskich a ENP, |
| --- | --- | --- |

0.2

EKES podkreśla w szczególności konieczność zapewnienia spójności między:

—

polityką zagraniczną państw członkowskich a ENP,

| — | innymi działaniami w zakresie stosunków zewnętrznych Unii a ENP, |
| --- | --- |

—

innymi działaniami w zakresie stosunków zewnętrznych Unii a ENP,

| — | polityką zagraniczną i wewnętrzną państw partnerskich a ENP, |
| --- | --- |

—

polityką zagraniczną i wewnętrzną państw partnerskich a ENP,

| — | działaniami różnych dyrekcji generalnych Komisji zaangażowanych we wdrażanie ENP, |
| --- | --- |

—

działaniami różnych dyrekcji generalnych Komisji zaangażowanych we wdrażanie ENP,

| — | decyzjami budżetowymi UE a strategicznym znaczeniem ENP, |
| --- | --- |

—

decyzjami budżetowymi UE a strategicznym znaczeniem ENP,

| — | realizacją zasady zróżnicowania (która w dziedzinie konkurencyjności może wywoływać pozytywne sprzężenia między krajami i obszarami) a możliwością tworzenia synergii na różnych obszarach i pomiędzy nimi (która sprzyja współpracy i większemu wzajemnemu zrozumieniu), |
| --- | --- |

—

realizacją zasady zróżnicowania (która w dziedzinie konkurencyjności może wywoływać pozytywne sprzężenia między krajami i obszarami) a możliwością tworzenia synergii na różnych obszarach i pomiędzy nimi (która sprzyja współpracy i większemu wzajemnemu zrozumieniu),

| — | konkretnymi środkami działania podejmowanymi priorytetowo, a wielkimi celami, które się realizuje. |
| --- | --- |

—

konkretnymi środkami działania podejmowanymi priorytetowo, a wielkimi celami, które się realizuje.

| 0.3 | EKES domaga się, by wszystkie zainteresowane podmioty instytucjonalne słusznie uznały, że zasada współodpowiedzialności wymaga silnego odwołania się do wartości demokratycznych, które muszą być respektowane i promowane, a nie jedynie formalnie uznawane za wspólne: współodpowiedzialność powinna być zasadą kształtującą stosunki nie tylko między UE a krajami partnerskimi, lecz także w samej Unii oraz — w krajach partnerskich — między administracją krajową a reprezentacją społeczeństwa obywatelskiego. Wszelako ENP może zostać skutecznie i zadowalająco zrealizowana jedynie przy systematycznym zaangażowaniu organizacji społeczeństwa obywatelskiego, zwłaszcza podmiotów społecznych i społeczno-zawodowych, których rola doradcza i umiejętności negocjacyjne powinny być jednoznacznie uznane i promowane. Należy zatem zapewnić:






  — | jasne, przejrzyste, udokumentowane, odpowiadające potrzebom chwili informacje na temat decyzji dotyczących wdrażania ENP, |
| --- | --- | --- |

0.3

EKES domaga się, by wszystkie zainteresowane podmioty instytucjonalne słusznie uznały, że zasada współodpowiedzialności wymaga silnego odwołania się do wartości demokratycznych, które muszą być respektowane i promowane, a nie jedynie formalnie uznawane za wspólne: współodpowiedzialność powinna być zasadą kształtującą stosunki nie tylko między UE a krajami partnerskimi, lecz także w samej Unii oraz — w krajach partnerskich — między administracją krajową a reprezentacją społeczeństwa obywatelskiego. Wszelako ENP może zostać skutecznie i zadowalająco zrealizowana jedynie przy systematycznym zaangażowaniu organizacji społeczeństwa obywatelskiego, zwłaszcza podmiotów społecznych i społeczno-zawodowych, których rola doradcza i umiejętności negocjacyjne powinny być jednoznacznie uznane i promowane. Należy zatem zapewnić:

—

jasne, przejrzyste, udokumentowane, odpowiadające potrzebom chwili informacje na temat decyzji dotyczących wdrażania ENP,

| — | miejsca, narzędzia i mechanizmy konsultacji i udziału w procesie podejmowania takich decyzji w celu prowadzenia skutecznego dialogu obywatelskiego, |
| --- | --- |

—

miejsca, narzędzia i mechanizmy konsultacji i udziału w procesie podejmowania takich decyzji w celu prowadzenia skutecznego dialogu obywatelskiego,

| — | informacje, narzędzia i zharmonizowane dane do oceny dokonań, również poprzez zaangażowanie w realizację okresowych inicjatyw służących temu celowi, |
| --- | --- |

—

informacje, narzędzia i zharmonizowane dane do oceny dokonań, również poprzez zaangażowanie w realizację okresowych inicjatyw służących temu celowi,

| — | możliwości kształcenia, które pozwolą takim organizacjom przyczyniać się do wdrażania ENP i zwiększać wartość swojego wkładu także poprzez dostęp do zasobów i programów wspólnotowych, |
| --- | --- |

—

możliwości kształcenia, które pozwolą takim organizacjom przyczyniać się do wdrażania ENP i zwiększać wartość swojego wkładu także poprzez dostęp do zasobów i programów wspólnotowych,

| — | możliwości budowania sieci dialogu, współpracy i monitoringu wdrażania ENP, łączące organizacje różnych krajów i obszarów. |
| --- | --- |

—

możliwości budowania sieci dialogu, współpracy i monitoringu wdrażania ENP, łączące organizacje różnych krajów i obszarów.

| 0.4 | EKES zobowiązuje się do nawiązania, utrzymywania i rozwijania stosunków z organami doradczymi i/lub organizacjami społeczno-zawodowymi krajów partnerskich, do ciągłego uważnego przysłuchiwania się ich głosom oraz do współpracy z Parlamentem Europejskim i Komitetem Regionów, tak aby przyczynić się do wdrożenia ENP, opartego o zasady partycypacji, skutecznego i spójnego z celami pokoju, stabilności, bezpieczeństwa oraz przynoszącego korzyści wszystkim, zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

0.4

EKES zobowiązuje się do nawiązania, utrzymywania i rozwijania stosunków z organami doradczymi i/lub organizacjami społeczno-zawodowymi krajów partnerskich, do ciągłego uważnego przysłuchiwania się ich głosom oraz do współpracy z Parlamentem Europejskim i Komitetem Regionów, tak aby przyczynić się do wdrożenia ENP, opartego o zasady partycypacji, skutecznego i spójnego z celami pokoju, stabilności, bezpieczeństwa oraz przynoszącego korzyści wszystkim, zrównoważonego rozwoju.

1.   Wstęp

| 1.1 | W czasie całego procesu integracji władze wspólnotowe uwzględniały sytuację krajów sąsiadujących, z co najmniej dwóch istotnych powodów:






  — | pierwszy z nich związany z głównym bodźcem politycznym, który skłonił kraje europejskie do połączenia się we wspólnotę, to potrzeba pokoju, wolności i stabilności, zarówno wewnątrz obszaru integracji, jak i poza nim; |
| --- | --- | --- |

1.1

W czasie całego procesu integracji władze wspólnotowe uwzględniały sytuację krajów sąsiadujących, z co najmniej dwóch istotnych powodów:

—

pierwszy z nich związany z głównym bodźcem politycznym, który skłonił kraje europejskie do połączenia się we wspólnotę, to potrzeba pokoju, wolności i stabilności, zarówno wewnątrz obszaru integracji, jak i poza nim;

| — | drugi wiąże się z procesem integracji gospodarczo-rynkowej, która wywołała potrzebę po pierwsze stworzenia obszaru handlu wykraczającego poza terytorium państw członkowskich, a po drugie skonfrontowania się tym samym z krajami, które osiągnęłyby lub miały dynamikę rozwoju gospodarczego i ludzkiego, porównywalną z dynamiką rozwoju w UE, tak by handel przynosił obustronne korzyści i nie podlegał zakłóceniom, dumpingowi i/lub środkom protekcjonistycznym z jednej bądź drugiej strony; |
| --- | --- |

—

drugi wiąże się z procesem integracji gospodarczo-rynkowej, która wywołała potrzebę po pierwsze stworzenia obszaru handlu wykraczającego poza terytorium państw członkowskich, a po drugie skonfrontowania się tym samym z krajami, które osiągnęłyby lub miały dynamikę rozwoju gospodarczego i ludzkiego, porównywalną z dynamiką rozwoju w UE, tak by handel przynosił obustronne korzyści i nie podlegał zakłóceniom, dumpingowi i/lub środkom protekcjonistycznym z jednej bądź drugiej strony;

| 1.2 | W długo trwającym okresie podziału świata na dwa bloki, różniące się od siebie gospodarki, a przede wszystkim systemy polityczne Europy Wschodniej i Zachodniej, były niestety powodem zmniejszenia się wymiany (nie tylko handlowej, ale także ludzkiej, kulturalnej i społecznej) do minimum, a kontakty między narodami tych dwóch części Europy przez ponad cztery dziesięciolecia ograniczały się jedynie do stosunków dyplomatycznych lub powierzchownych stosunków między organizacjami lub władzami samorządowymi. Przyniosło to dwa negatywne efekty: skrystalizowanie stereotypów wywołanych przez zimną wojnę oraz promowanie na scenie międzynarodowej rzekomej demokratycznej prawowitości, której rządy w systemie sowieckim nie posiadały i nie mogły posiadać. |
| --- | --- |

1.2

W długo trwającym okresie podziału świata na dwa bloki, różniące się od siebie gospodarki, a przede wszystkim systemy polityczne Europy Wschodniej i Zachodniej, były niestety powodem zmniejszenia się wymiany (nie tylko handlowej, ale także ludzkiej, kulturalnej i społecznej) do minimum, a kontakty między narodami tych dwóch części Europy przez ponad cztery dziesięciolecia ograniczały się jedynie do stosunków dyplomatycznych lub powierzchownych stosunków między organizacjami lub władzami samorządowymi. Przyniosło to dwa negatywne efekty: skrystalizowanie stereotypów wywołanych przez zimną wojnę oraz promowanie na scenie międzynarodowej rzekomej demokratycznej prawowitości, której rządy w systemie sowieckim nie posiadały i nie mogły posiadać.

| 1.3 | Niemniej w tym samym okresie Wspólnota Europejska poprawiła swe stosunki z sąsiadującymi krajami demokratycznymi w Europie (bądź krajami, które przeszły od dyktatury do demokracji, takimi jak Grecja, Hiszpania i Portugalia) i przeprowadziła cztery procesy rozszerzenia (2). Z krajami, które nie zamierzały przystąpić do Wspólnoty lub nie miały widoków na akcesję, stworzono stabilne stosunki za pomocą porozumień, na przykład Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) założonego w 1960 r., Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) utworzonego w 1994 r., a także wielu porozumień dwustronnych (szczególnie z krajami basenu Morza Śródziemnego). |
| --- | --- |

1.3

Niemniej w tym samym okresie Wspólnota Europejska poprawiła swe stosunki z sąsiadującymi krajami demokratycznymi w Europie (bądź krajami, które przeszły od dyktatury do demokracji, takimi jak Grecja, Hiszpania i Portugalia) i przeprowadziła cztery procesy rozszerzenia (2). Z krajami, które nie zamierzały przystąpić do Wspólnoty lub nie miały widoków na akcesję, stworzono stabilne stosunki za pomocą porozumień, na przykład Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) założonego w 1960 r., Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) utworzonego w 1994 r., a także wielu porozumień dwustronnych (szczególnie z krajami basenu Morza Śródziemnego).

| 1.4 | Między końcem lat 80. a początkiem lat 90. Wspólnota Europejska zaczęła przypisywać coraz większe znaczenie krajom sąsiadującym południowej i wschodniej części basenu Morza Śródziemnego, czego efektem było ustanowienie w czasie konferencji międzyrządowej w Barcelonie w 1995 r. partnerstwa strategicznego, ustrukturyzowanego za pomocą umów stowarzyszeniowych i projektów regionalnych: celem było stworzenie do 2010 r. strefy wolnego handlu, pokoju, bezpieczeństwa i wspólnego dobrobytu. |
| --- | --- |

1.4

Między końcem lat 80. a początkiem lat 90. Wspólnota Europejska zaczęła przypisywać coraz większe znaczenie krajom sąsiadującym południowej i wschodniej części basenu Morza Śródziemnego, czego efektem było ustanowienie w czasie konferencji międzyrządowej w Barcelonie w 1995 r. partnerstwa strategicznego, ustrukturyzowanego za pomocą umów stowarzyszeniowych i projektów regionalnych: celem było stworzenie do 2010 r. strefy wolnego handlu, pokoju, bezpieczeństwa i wspólnego dobrobytu.

| 1.5 | Wyzwolenie państw Środkowo-Wschodniej Europy spod reżimu radzieckiego oraz ich przejście do demokracji i gospodarki rynkowej radykalnie zmieniło sytuację geopolityczną Wspólnoty, która w tamtym okresie przeprowadziła już integrację rynków i przygotowywała się do stworzenia wspólnej waluty. |
| --- | --- |

1.5

Wyzwolenie państw Środkowo-Wschodniej Europy spod reżimu radzieckiego oraz ich przejście do demokracji i gospodarki rynkowej radykalnie zmieniło sytuację geopolityczną Wspólnoty, która w tamtym okresie przeprowadziła już integrację rynków i przygotowywała się do stworzenia wspólnej waluty.

| 1.6 | Ponowne zjednoczenie kontynentu europejskiego, które nastąpiło 1 maja 2004 r. wraz z rozszerzeniem Unii, stanowi najważniejsze osiągnięcie polityczne Europy okresu powojennego i czyni z UE zupełnie nowy w porównaniu do przeszłości obszar bogaty w kapitał ludzki, kulturalny, historyczny, gospodarczy i społeczny. Ta poważna zmiana ilościowa i jakościowa UE wymaga, by nowa rzeczywistość była dogłębnie zrozumiana, zaakcentowana, promowana oraz chroniona, przy jednoczesnym wprowadzeniu wszystkich obszarów polityki wspólnotowej, a więc także polityki stosunków z krajami sąsiadującymi. Europejska polityka sąsiedztwa wyrasta z tego właśnie przekonania, a EKES, który przyczynił się do tych osiągnięć poprzez swe szerokie zaangażowanie we współpracę i dialog z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego krajów kandydujących, całkowicie je podziela. |
| --- | --- |

1.6

Ponowne zjednoczenie kontynentu europejskiego, które nastąpiło 1 maja 2004 r. wraz z rozszerzeniem Unii, stanowi najważniejsze osiągnięcie polityczne Europy okresu powojennego i czyni z UE zupełnie nowy w porównaniu do przeszłości obszar bogaty w kapitał ludzki, kulturalny, historyczny, gospodarczy i społeczny. Ta poważna zmiana ilościowa i jakościowa UE wymaga, by nowa rzeczywistość była dogłębnie zrozumiana, zaakcentowana, promowana oraz chroniona, przy jednoczesnym wprowadzeniu wszystkich obszarów polityki wspólnotowej, a więc także polityki stosunków z krajami sąsiadującymi. Europejska polityka sąsiedztwa wyrasta z tego właśnie przekonania, a EKES, który przyczynił się do tych osiągnięć poprzez swe szerokie zaangażowanie we współpracę i dialog z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego krajów kandydujących, całkowicie je podziela.

2.   Początkowy etap europejskiej polityki sąsiedztwa (ang. ENP)

| 2.1 | Konieczność opracowania polityki sąsiedztwa została wskazana przez Radę ds. Ogólnych i Stosunków Zewnętrznych UE pod koniec listopada 2002 r., a w grudniu tegoż roku Rada Europejska w Kopenhadze wezwała UE do rozwinięcia stosunków z krajami sąsiadującymi w oparciu o wspólne wartości w celu uniknięcia w Europie nowych podziałów i promowania stabilności oraz dobrobytu wewnątrz i poza jej granicami. Początkowo przedmiotem szczególnej uwagi były stosunki z Rosją, Ukrainą, Białorusią i Mołdawią, a także obszarem śródziemnomorskich krajów partnerskich. |
| --- | --- |

2.1

Konieczność opracowania polityki sąsiedztwa została wskazana przez Radę ds. Ogólnych i Stosunków Zewnętrznych UE pod koniec listopada 2002 r., a w grudniu tegoż roku Rada Europejska w Kopenhadze wezwała UE do rozwinięcia stosunków z krajami sąsiadującymi w oparciu o wspólne wartości w celu uniknięcia w Europie nowych podziałów i promowania stabilności oraz dobrobytu wewnątrz i poza jej granicami. Początkowo przedmiotem szczególnej uwagi były stosunki z Rosją, Ukrainą, Białorusią i Mołdawią, a także obszarem śródziemnomorskich krajów partnerskich.

| 2.2 | W roku 2003 i 2004 Komisja wydała dwa komunikaty, a w 2004 r. wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie stworzenia Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa i Partnerstwa (3). |
| --- | --- |

2.2

W roku 2003 i 2004 Komisja wydała dwa komunikaty, a w 2004 r. wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie stworzenia Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa i Partnerstwa (3).

| 2.3 | Oprócz krajów wymienionych powyżej, w 2004 r. na oficjalną prośbę trzech krajów Południowego Kaukazu, do ENP włączono Armenię, Azerbejdżan oraz Gruzję. Rosja oświadczyła wcześniej, że nie będzie uczestniczyć w ENP, lecz będzie kontynuować stosunki z UE w ramach „partnerstwa strategicznego”. ENP nie ma jednak zastosowania do krajów strefy bałkańskiej połączonych Paktem na rzecz stabilności Bałkanów i/lub będących kandydatami, jak Chorwacja czy Turcja (wcześniej objęta polityką partnerstwa eurośródziemnomorskiego, a obecnie kraj kandydujący, który 3 października 2005 r. rozpoczął negocjacje akcesyjne). |
| --- | --- |

2.3

Oprócz krajów wymienionych powyżej, w 2004 r. na oficjalną prośbę trzech krajów Południowego Kaukazu, do ENP włączono Armenię, Azerbejdżan oraz Gruzję. Rosja oświadczyła wcześniej, że nie będzie uczestniczyć w ENP, lecz będzie kontynuować stosunki z UE w ramach „partnerstwa strategicznego”. ENP nie ma jednak zastosowania do krajów strefy bałkańskiej połączonych Paktem na rzecz stabilności Bałkanów i/lub będących kandydatami, jak Chorwacja czy Turcja (wcześniej objęta polityką partnerstwa eurośródziemnomorskiego, a obecnie kraj kandydujący, który 3 października 2005 r. rozpoczął negocjacje akcesyjne).

| 2.4 | W ramach ENP UE oraz kraje sąsiadujące mają dzielić ze sobą wiele kierunków polityki, co pociąga za sobą głębokie zaangażowanie UE i krajów partnerskich w promowanie wspólnych wartości (zasada współodpowiedzialności): państwa prawa, dobrego sprawowania rządów, poszanowania praw człowieka i praw mniejszości, potwierdzenia zasady równości płci, gospodarki rynkowej i rozwoju zrównoważonego. Kraje partnerskie wzywa się również do szczególnego zaangażowania na rzecz walki z terroryzmem i rozprzestrzenianiem broni masowego rażenia, poszanowania prawa międzynarodowego i pokojowego rozwiązywania konfliktów. |
| --- | --- |

2.4

W ramach ENP UE oraz kraje sąsiadujące mają dzielić ze sobą wiele kierunków polityki, co pociąga za sobą głębokie zaangażowanie UE i krajów partnerskich w promowanie wspólnych wartości (zasada współodpowiedzialności): państwa prawa, dobrego sprawowania rządów, poszanowania praw człowieka i praw mniejszości, potwierdzenia zasady równości płci, gospodarki rynkowej i rozwoju zrównoważonego. Kraje partnerskie wzywa się również do szczególnego zaangażowania na rzecz walki z terroryzmem i rozprzestrzenianiem broni masowego rażenia, poszanowania prawa międzynarodowego i pokojowego rozwiązywania konfliktów.

| 2.5 | Krajowe plany działania (ang. NAP) są opracowywane we współpracy z krajami partnerskimi, zgodnie ze specyfiką i potrzebami poszczególnych uczestników („zasada zróżnicowania”), lecz zawierają wspólne priorytety ukierunkowane na promowanie wartości wymienionych w poprzednim paragrafie. Na następnym etapie są one zatwierdzane przez odpowiednie Rady Stowarzyszenia i stosowane we współpracy między krajami partnerskimi a UE. Realizacja krajowych planów działania będzie monitorowana przez UE poprzez sprawozdania okresowe Komisji, co umożliwi dostosowanie rozwoju strategii do rezultatów osiągniętych przez każdy z krajów partnerskich. |
| --- | --- |

2.5

Krajowe plany działania (ang. NAP) są opracowywane we współpracy z krajami partnerskimi, zgodnie ze specyfiką i potrzebami poszczególnych uczestników („zasada zróżnicowania”), lecz zawierają wspólne priorytety ukierunkowane na promowanie wartości wymienionych w poprzednim paragrafie. Na następnym etapie są one zatwierdzane przez odpowiednie Rady Stowarzyszenia i stosowane we współpracy między krajami partnerskimi a UE. Realizacja krajowych planów działania będzie monitorowana przez UE poprzez sprawozdania okresowe Komisji, co umożliwi dostosowanie rozwoju strategii do rezultatów osiągniętych przez każdy z krajów partnerskich.

| 2.6 | Do końca obecnego okresu planowania finansowego (koniec 2006 r.), środki pochodzić będą z programów TACIS i MEDA. Natomiast w perspektywach finansowych na okres 2007 — 2013 r. powinien znaleźć się tylko jeden instrument finansowania ENP (Europejski Instrument Sąsiedztwa i Partnerstwa), którego budżet nie został jeszcze określony, lecz który, zgodnie z propozycją wysuniętą przez Komisję, powinien odpowiadać mniej więcej podwójnej sumie obecnych środków dostępnych w ramach dwóch powyżej wymienionych programów. |
| --- | --- |

2.6

Do końca obecnego okresu planowania finansowego (koniec 2006 r.), środki pochodzić będą z programów TACIS i MEDA. Natomiast w perspektywach finansowych na okres 2007 — 2013 r. powinien znaleźć się tylko jeden instrument finansowania ENP (Europejski Instrument Sąsiedztwa i Partnerstwa), którego budżet nie został jeszcze określony, lecz który, zgodnie z propozycją wysuniętą przez Komisję, powinien odpowiadać mniej więcej podwójnej sumie obecnych środków dostępnych w ramach dwóch powyżej wymienionych programów.

| 2.7 | EKES stwierdza niestety, że dotychczas Komisja nie zaproponowała ani w swych dokumentach, ani też w czasie negocjacji mających na celu określenie treści krajowych planów działania — żadnych elementów właściwych dla rozwoju wspólnotowego, które wspierały oraz nadawały bardziej demokratyczny i partycypacyjny charakter procesowi integracji: brakuje szczególnie koncepcji „dialogu społecznego” oraz „funkcji konsultacyjnej”. EKES już kilkakrotnie sygnalizował Komisji te luki i spodziewa się, że wszystkie władze wspólnotowe poczynią starania, by koncepcje te wprowadzone zostały w życie podczas realizacji krajowych planów działania. |
| --- | --- |

2.7

EKES stwierdza niestety, że dotychczas Komisja nie zaproponowała ani w swych dokumentach, ani też w czasie negocjacji mających na celu określenie treści krajowych planów działania — żadnych elementów właściwych dla rozwoju wspólnotowego, które wspierały oraz nadawały bardziej demokratyczny i partycypacyjny charakter procesowi integracji: brakuje szczególnie koncepcji „dialogu społecznego” oraz „funkcji konsultacyjnej”. EKES już kilkakrotnie sygnalizował Komisji te luki i spodziewa się, że wszystkie władze wspólnotowe poczynią starania, by koncepcje te wprowadzone zostały w życie podczas realizacji krajowych planów działania.

3.   Koncepcja „sąsiedztwa” i ogólne zagadnienia

| 3.1 | Chociaż koncepcja „sąsiedztwa” wydaje się intuicyjnie dosyć jednoznaczna, nie jest wcale jasne, w jaki sposób bardzo ambitna polityka oparta na takiej intuicji mogłaby charakteryzować się odpowiednią dyscypliną strategiczną. W istocie polityka zagraniczna opracowana przez UE jest wciąż jeszcze ograniczona, zważywszy, że państwa członkowskie zazdrośnie strzegą i wykonują wiele kompetencji w tej dziedzinie. Problem polega na zrozumieniu, że polityka stosunków zewnętrznych UE nie pozbawia państw członkowskich ich międzynarodowych strategii, lecz, przeciwnie, może je uzupełniać i wnieść do nich wartość dodaną, jeśli państwa członkowskie rozwiną wolę wspólnego działania i wyposażenia się w instrumenty prowadzące do koordynacji swych zabiegów w zakresie polityki zagranicznej, tak by zagwarantować spójność i skuteczność działań podejmowanych przez wszystkie podmioty zaangażowane na danym obszarze działania. W wypadku ENP cel ten może zostać zrealizowany tylko pod warunkiem, że państwa członkowskie i UE dołożą wszelkich starań, by ich działania były zgodne z ramami europejskimi, i przedstawią swym partnerom wizerunek bloku o wspólnych celach i propozycjach. |
| --- | --- |

3.1

Chociaż koncepcja „sąsiedztwa” wydaje się intuicyjnie dosyć jednoznaczna, nie jest wcale jasne, w jaki sposób bardzo ambitna polityka oparta na takiej intuicji mogłaby charakteryzować się odpowiednią dyscypliną strategiczną. W istocie polityka zagraniczna opracowana przez UE jest wciąż jeszcze ograniczona, zważywszy, że państwa członkowskie zazdrośnie strzegą i wykonują wiele kompetencji w tej dziedzinie. Problem polega na zrozumieniu, że polityka stosunków zewnętrznych UE nie pozbawia państw członkowskich ich międzynarodowych strategii, lecz, przeciwnie, może je uzupełniać i wnieść do nich wartość dodaną, jeśli państwa członkowskie rozwiną wolę wspólnego działania i wyposażenia się w instrumenty prowadzące do koordynacji swych zabiegów w zakresie polityki zagranicznej, tak by zagwarantować spójność i skuteczność działań podejmowanych przez wszystkie podmioty zaangażowane na danym obszarze działania. W wypadku ENP cel ten może zostać zrealizowany tylko pod warunkiem, że państwa członkowskie i UE dołożą wszelkich starań, by ich działania były zgodne z ramami europejskimi, i przedstawią swym partnerom wizerunek bloku o wspólnych celach i propozycjach.

| 3.2 | Zdaniem EKES-u koncepcja „polityki sąsiedztwa” nie może być postrzegana jedynie pod kątem położenia geograficznego. Wręcz przeciwnie, sam sposób określenia ENP w poszczególnych dokumentach wymienionych w trzecim przypisie nadaje temu terminowi znaczenie w dużym stopniu wiążące się ze wspólnotą (lub poszukiwaniem wspólnoty) wartości, kultur i intencji (4). Chodzi o sąsiedztwo, które posiada cechy geograficzne, ale przede wszystkim polityczne i związane z wartościami. Nie można więc obecnie wykluczyć, że w przyszłości inne kraje włączone zostaną do ENP. |
| --- | --- |

3.2

Zdaniem EKES-u koncepcja „polityki sąsiedztwa” nie może być postrzegana jedynie pod kątem położenia geograficznego. Wręcz przeciwnie, sam sposób określenia ENP w poszczególnych dokumentach wymienionych w trzecim przypisie nadaje temu terminowi znaczenie w dużym stopniu wiążące się ze wspólnotą (lub poszukiwaniem wspólnoty) wartości, kultur i intencji (4). Chodzi o sąsiedztwo, które posiada cechy geograficzne, ale przede wszystkim polityczne i związane z wartościami. Nie można więc obecnie wykluczyć, że w przyszłości inne kraje włączone zostaną do ENP.

| 3.3 | W związku z zasadą współodpowiedzialności za podejmowane działania, wyniknąć może pewna trudność związana z faktem, że w wypadku krajów partnerskich ENP nie mówi się o akcesji. Perspektywa wstąpienia do UE byłaby z pewnością źródłem silniejszej motywacji, można jednak stwierdzić, że treść, metodologia oraz, proporcjonalnie, także środki dostępne na realizację krajowych planów działania są podobne, jeżeli nie identyczne, do tych, które zastosowano w czasie procesu akcesji nowych państw członkowskich w trakcie ostatniego rozszerzenia. Także mechanizm wdrażania obszarów polityki rozwojowej w krajach partnerskich powinien mieć za wzór doświadczenie obszarów polityki strukturalnej i opierać się na bardzo ścisłym partnerstwie między UE a krajami partnerskimi. Jedną z cech metodologii przyjętej w ramach ENP jest podejście stopniowe, które umożliwia kontrolowanie stosowanych metod i instrumentów, lecz przede wszystkim przeprowadzanie ocen istotnych zmian mogących przekształcić ramy wyłonionych do tej pory celów. „Nowy etap” ENP przewiduje jeszcze bardziej znaczące stosunki z tymi krajami partnerskimi, które najbardziej skutecznie realizują krajowe plany działania: chodzi o rodzaj „nagrody”, dzięki której powinny ulec dalszemu zacieśnieniu stosunki gospodarcze, polityczne, a także — jak się przewiduje — stosunki między społeczeństwami, co stanowiłoby odpowiedź na czasami wręcz entuzjastyczne oczekiwania ludności krajów partnerskich. EKES uważa zatem, że błędem byłoby zarówno proponowanie sztywnych ram wykluczających jakąkolwiek możliwość akcesji, jak i wzbudzanie złudnych nadziei. |
| --- | --- |

3.3

W związku z zasadą współodpowiedzialności za podejmowane działania, wyniknąć może pewna trudność związana z faktem, że w wypadku krajów partnerskich ENP nie mówi się o akcesji. Perspektywa wstąpienia do UE byłaby z pewnością źródłem silniejszej motywacji, można jednak stwierdzić, że treść, metodologia oraz, proporcjonalnie, także środki dostępne na realizację krajowych planów działania są podobne, jeżeli nie identyczne, do tych, które zastosowano w czasie procesu akcesji nowych państw członkowskich w trakcie ostatniego rozszerzenia. Także mechanizm wdrażania obszarów polityki rozwojowej w krajach partnerskich powinien mieć za wzór doświadczenie obszarów polityki strukturalnej i opierać się na bardzo ścisłym partnerstwie między UE a krajami partnerskimi. Jedną z cech metodologii przyjętej w ramach ENP jest podejście stopniowe, które umożliwia kontrolowanie stosowanych metod i instrumentów, lecz przede wszystkim przeprowadzanie ocen istotnych zmian mogących przekształcić ramy wyłonionych do tej pory celów. „Nowy etap” ENP przewiduje jeszcze bardziej znaczące stosunki z tymi krajami partnerskimi, które najbardziej skutecznie realizują krajowe plany działania: chodzi o rodzaj „nagrody”, dzięki której powinny ulec dalszemu zacieśnieniu stosunki gospodarcze, polityczne, a także — jak się przewiduje — stosunki między społeczeństwami, co stanowiłoby odpowiedź na czasami wręcz entuzjastyczne oczekiwania ludności krajów partnerskich. EKES uważa zatem, że błędem byłoby zarówno proponowanie sztywnych ram wykluczających jakąkolwiek możliwość akcesji, jak i wzbudzanie złudnych nadziei.

| 3.4 | W marcu 2005 r. Komisja ogłosiła komunikat zawierający zalecenia dla krajów, z którymi jeszcze nie zawarto krajowych planów działania (5): mowa o trzech krajach południowego Kaukazu, Egipcie i Libanie. Rada Europejska z 25 kwietnia 2005 r. poparła dokument i wyraziła życzenie, by wkrótce określono treść tych krajowych planów działania, tak aby kompetentne organy (rady stowarzyszeniowe) mogły je bezzwłocznie zatwierdzić, a same plany — znaleźć się na etapie realizacji. Rada zwróciła także uwagę na konieczność stosowania zasady zróżnicowania, zarazem jednak doceniła deklarację trzech krajów południowego Kaukazu, które zamierzają jak najlepiej wykorzystać instrumenty ENP do zacieśnienia współpracy regionalnej (zob. także punkt 4). |
| --- | --- |

3.4

W marcu 2005 r. Komisja ogłosiła komunikat zawierający zalecenia dla krajów, z którymi jeszcze nie zawarto krajowych planów działania (5): mowa o trzech krajach południowego Kaukazu, Egipcie i Libanie. Rada Europejska z 25 kwietnia 2005 r. poparła dokument i wyraziła życzenie, by wkrótce określono treść tych krajowych planów działania, tak aby kompetentne organy (rady stowarzyszeniowe) mogły je bezzwłocznie zatwierdzić, a same plany — znaleźć się na etapie realizacji. Rada zwróciła także uwagę na konieczność stosowania zasady zróżnicowania, zarazem jednak doceniła deklarację trzech krajów południowego Kaukazu, które zamierzają jak najlepiej wykorzystać instrumenty ENP do zacieśnienia współpracy regionalnej (zob. także punkt 4).

4.   Problemy poszczególnych obszarów

| 4.1 | ENP charakteryzuje się silnymi relacjami dwustronnymi między UE a krajami partnerskimi, lecz obszary działania ENP, (które możemy z grubsza biorąc zdefiniować jako kraje Europy Środkowo-Wschodniej, basenu Morza Śródziemnego i południowego Kaukazu) posiadają typowe dla siebie cechy, zatem w trakcie realizacji ENP należy zwrócić szczególną uwagę na promowanie lokalnych synergii i stosunków w obrębie danego obszaru: cel ten można zrealizować poprzez ukierunkowane działania i zachęty, które sprawiają, że korzystne i pożądane jest rozwijanie stosunków i współpracy wewnątrz danego obszaru, a także między różnymi obszarami. Istotne jest, by celem ENP było zawsze osiągnięcie równowagi między działaniami dwustronnymi oraz tymi, które należy wspierać w ramach rozwijania stosunków wielostronnych między krajami danego regionu i między samymi regionami. Byłoby to korzystne nie tylko dla samych krajów na tych trzech obszarach — o co częstokroć wyraźnie apelują — ale także dla stabilności, bezpieczeństwa i pokoju w całej UE, a nawet w krajach leżących poza obszarem zastosowania ENP. Niemniej jednak ważne jest to, by zachować elastyczność i pragmatyczne podejście w celu zapewnienia właściwej równowagi między relacjami dwustronnymi a promowaniem współpracy wewnątrz danego regionu, jak i pomiędzy regionami. |
| --- | --- |

4.1

ENP charakteryzuje się silnymi relacjami dwustronnymi między UE a krajami partnerskimi, lecz obszary działania ENP, (które możemy z grubsza biorąc zdefiniować jako kraje Europy Środkowo-Wschodniej, basenu Morza Śródziemnego i południowego Kaukazu) posiadają typowe dla siebie cechy, zatem w trakcie realizacji ENP należy zwrócić szczególną uwagę na promowanie lokalnych synergii i stosunków w obrębie danego obszaru: cel ten można zrealizować poprzez ukierunkowane działania i zachęty, które sprawiają, że korzystne i pożądane jest rozwijanie stosunków i współpracy wewnątrz danego obszaru, a także między różnymi obszarami. Istotne jest, by celem ENP było zawsze osiągnięcie równowagi między działaniami dwustronnymi oraz tymi, które należy wspierać w ramach rozwijania stosunków wielostronnych między krajami danego regionu i między samymi regionami. Byłoby to korzystne nie tylko dla samych krajów na tych trzech obszarach — o co częstokroć wyraźnie apelują — ale także dla stabilności, bezpieczeństwa i pokoju w całej UE, a nawet w krajach leżących poza obszarem zastosowania ENP. Niemniej jednak ważne jest to, by zachować elastyczność i pragmatyczne podejście w celu zapewnienia właściwej równowagi między relacjami dwustronnymi a promowaniem współpracy wewnątrz danego regionu, jak i pomiędzy regionami.

| 4.2 | Mechanizm realizacji ENP wiąże się w pewnym stopniu z konkurencją między poszczególnymi krajami partnerskimi. W miarę zbliżania się danego kraju do osiągnięcia celów wyznaczonych wraz z UE, jego status jako partnera UE może się polepszyć (większe ułatwienia, większe wsparcie dla kluczowych działań, większe otwarcie rynków, ułatwienie przemieszczania się osób itp.). Konkurencyjność ta może się również ujawnić na szczeblu regionalnym, w tym wypadku należy dołożyć starań, by regiony — czy kraje należące do danego obszaru — doświadczające największych trudności nie przeżywały frustracji i nie pragnęły zrezygnować. Kluczowe znaczenie ma promowanie kontaktów między różnymi krajami i regionami, ponieważ przekonanie każdego z uczestników ENP, że działa nie tylko dla siebie, ale także na rzecz istotnego wspólnego przedsięwzięcia, pomaga w rozwinięciu wzajemnego zrozumienia i wyłonieniu takich możliwych dróg współpracy, które być może nie były do tej pory przedmiotem rozważań. Wkład społeczeństwa obywatelskiego może być znaczącą siłą napędową tej dynamiki. |
| --- | --- |

4.2

Mechanizm realizacji ENP wiąże się w pewnym stopniu z konkurencją między poszczególnymi krajami partnerskimi. W miarę zbliżania się danego kraju do osiągnięcia celów wyznaczonych wraz z UE, jego status jako partnera UE może się polepszyć (większe ułatwienia, większe wsparcie dla kluczowych działań, większe otwarcie rynków, ułatwienie przemieszczania się osób itp.). Konkurencyjność ta może się również ujawnić na szczeblu regionalnym, w tym wypadku należy dołożyć starań, by regiony — czy kraje należące do danego obszaru — doświadczające największych trudności nie przeżywały frustracji i nie pragnęły zrezygnować. Kluczowe znaczenie ma promowanie kontaktów między różnymi krajami i regionami, ponieważ przekonanie każdego z uczestników ENP, że działa nie tylko dla siebie, ale także na rzecz istotnego wspólnego przedsięwzięcia, pomaga w rozwinięciu wzajemnego zrozumienia i wyłonieniu takich możliwych dróg współpracy, które być może nie były do tej pory przedmiotem rozważań. Wkład społeczeństwa obywatelskiego może być znaczącą siłą napędową tej dynamiki.

| 4.3 | Zarazem należy wskazać, że na wszystkich trzech dużych obszarach objętych ENP istnieją konflikty, wyraźne, ukryte lub potencjalne. Inne konflikty mają miejsce również wewnątrz niektórych krajów partnerskich, szczególnie tam, gdzie demokracja nie jest jeszcze ugruntowana. Uzasadniona jest obawa o reperkusje, jakie mogłyby zaistnieć wewnątrz Unii Europejskiej, jednak jeszcze ważniejsza powinna być troska o bezpieczeństwo i stabilność krajów partnerskich i ich społeczeństw. Należy przeto stale darzyć szczególną uwagą ukierunkowane działania, których wyraźnym celem w ramach realizacji krajowych planów działania będzie neutralizowanie źródeł napięć i scysji, tworzenie warunków do pokonywania trudności oraz wspieranie współpracy między krajami, gospodarkami i narodami. Nie trzeba dodawać, że w te środki działania należy absolutnie zaangażować organizacje społeczeństwa obywatelskiego jako głównych aktorów współpracy gospodarczej, społecznej i kulturalnej, którzy, dzięki pokojowemu współistnieniu, są nieodzownym narzędziem. |
| --- | --- |

4.3

Zarazem należy wskazać, że na wszystkich trzech dużych obszarach objętych ENP istnieją konflikty, wyraźne, ukryte lub potencjalne. Inne konflikty mają miejsce również wewnątrz niektórych krajów partnerskich, szczególnie tam, gdzie demokracja nie jest jeszcze ugruntowana. Uzasadniona jest obawa o reperkusje, jakie mogłyby zaistnieć wewnątrz Unii Europejskiej, jednak jeszcze ważniejsza powinna być troska o bezpieczeństwo i stabilność krajów partnerskich i ich społeczeństw. Należy przeto stale darzyć szczególną uwagą ukierunkowane działania, których wyraźnym celem w ramach realizacji krajowych planów działania będzie neutralizowanie źródeł napięć i scysji, tworzenie warunków do pokonywania trudności oraz wspieranie współpracy między krajami, gospodarkami i narodami. Nie trzeba dodawać, że w te środki działania należy absolutnie zaangażować organizacje społeczeństwa obywatelskiego jako głównych aktorów współpracy gospodarczej, społecznej i kulturalnej, którzy, dzięki pokojowemu współistnieniu, są nieodzownym narzędziem.

| 4.3.1 | Istotne jest także, aby różnorakie inicjatywy UE w dziedzinie stosunków zewnętrznych rozwijano przy zapewnieniu spójności z różnymi elementami ENP. Szczególnie delikatne w tym względzie są stosunki z Rosją w ramach strategicznego partnerstwa i wymiaru północnego, jak to pokazuje niedawny kryzys gazowy. Przydatne będzie ponadto starannie rozważyć (i to nie tylko w wypadku Ukrainy), jakie konsekwencje, m.in. o charakterze społecznym i gospodarczym, może mieć uzyskanie przez dany kraj statusu gospodarki rynkowej czy to dla niego samego, czy dla UE. |
| --- | --- |

4.3.1

Istotne jest także, aby różnorakie inicjatywy UE w dziedzinie stosunków zewnętrznych rozwijano przy zapewnieniu spójności z różnymi elementami ENP. Szczególnie delikatne w tym względzie są stosunki z Rosją w ramach strategicznego partnerstwa i wymiaru północnego, jak to pokazuje niedawny kryzys gazowy. Przydatne będzie ponadto starannie rozważyć (i to nie tylko w wypadku Ukrainy), jakie konsekwencje, m.in. o charakterze społecznym i gospodarczym, może mieć uzyskanie przez dany kraj statusu gospodarki rynkowej czy to dla niego samego, czy dla UE.

| 4.4 | W tym samym porządku idei i celów kluczową rolę odgrywa współpraca transgraniczna między państwami członkowskimi UE a krajami partnerskimi. Większość nowych państw członkowskich graniczy bezpośrednio z krajami objętymi przez ENP i są zatem tyleż narażone na trudności, które może wywołać sąsiedztwo, co predysponowane do wykorzystania szans, jakie ono z sobą niesie. Realizacja ENP musi zatem mieć na celu ograniczenie do minimum ryzyka braku stabilności (zarówno politycznej, jak i gospodarczej czy społecznej), ale przede wszystkim wspieranie procesu przekuwania pozytywnych możliwości na konkretne kierunki polityki i obopólnie korzystne osiągnięcia. Będzie to miało pozytywny wpływ na całym terytorium Wspólnoty (obecnie w dużej mierze otwartym i jednorodnym) w tym sensie, że handel poprawi się i zwiększy, wzrośnie bezpieczeństwo, zaś narody lepiej poznają się wzajemnie. |
| --- | --- |

4.4

W tym samym porządku idei i celów kluczową rolę odgrywa współpraca transgraniczna między państwami członkowskimi UE a krajami partnerskimi. Większość nowych państw członkowskich graniczy bezpośrednio z krajami objętymi przez ENP i są zatem tyleż narażone na trudności, które może wywołać sąsiedztwo, co predysponowane do wykorzystania szans, jakie ono z sobą niesie. Realizacja ENP musi zatem mieć na celu ograniczenie do minimum ryzyka braku stabilności (zarówno politycznej, jak i gospodarczej czy społecznej), ale przede wszystkim wspieranie procesu przekuwania pozytywnych możliwości na konkretne kierunki polityki i obopólnie korzystne osiągnięcia. Będzie to miało pozytywny wpływ na całym terytorium Wspólnoty (obecnie w dużej mierze otwartym i jednorodnym) w tym sensie, że handel poprawi się i zwiększy, wzrośnie bezpieczeństwo, zaś narody lepiej poznają się wzajemnie.

| 4.5 | Celem tej opinii nie jest analiza konkretnej sytuacji różnych krajów czy obszarów, wziąwszy pod uwagę, że tak jak wspomniano na początku, EKES sporządził już pewne konkretne dokumenty na temat basenu Morza Śródziemnego i swoich nowych wschodnich sąsiadów. Zorganizowane przez EKES w Kijowie w lutym 2006 r. spotkanie z organizacjami ukraińskiego społeczeństwa obywatelskiego ukazało dynamiczność tych organizacji — które są entuzjastycznie nastawione do UE i mają dużo oczekiwań wobec ENP — i dowiodło, że praca zapoczątkowana cytowaną opinią w sprawie wschodnich sąsiadów zaczyna przynosić konkretne efekty. EKES jest zdecydowany, żeby postawić sobie za cel ustanowienie bardziej długofalowego i zorganizowanego dialogu oraz współpracy z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego Ukrainy. |
| --- | --- |

4.5

Celem tej opinii nie jest analiza konkretnej sytuacji różnych krajów czy obszarów, wziąwszy pod uwagę, że tak jak wspomniano na początku, EKES sporządził już pewne konkretne dokumenty na temat basenu Morza Śródziemnego i swoich nowych wschodnich sąsiadów. Zorganizowane przez EKES w Kijowie w lutym 2006 r. spotkanie z organizacjami ukraińskiego społeczeństwa obywatelskiego ukazało dynamiczność tych organizacji — które są entuzjastycznie nastawione do UE i mają dużo oczekiwań wobec ENP — i dowiodło, że praca zapoczątkowana cytowaną opinią w sprawie wschodnich sąsiadów zaczyna przynosić konkretne efekty. EKES jest zdecydowany, żeby postawić sobie za cel ustanowienie bardziej długofalowego i zorganizowanego dialogu oraz współpracy z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego Ukrainy.

| 4.5.1 | Co się tyczy Białorusi EKES jest poważnie zaniepokojony z powodu ostatnich wydarzeń i potępia represję i antydemokratyczne oraz prześladowcze praktyki, które wyrządzają szkodę prawom obywatelskim i społecznym. Będzie nadal rozwijał coraz ściślejsze kontakty z organizacjami białoruskiego społeczeństwa obywatelskiego, a obecnie sporządza opinię na ten temat (6). |
| --- | --- |

4.5.1

Co się tyczy Białorusi EKES jest poważnie zaniepokojony z powodu ostatnich wydarzeń i potępia represję i antydemokratyczne oraz prześladowcze praktyki, które wyrządzają szkodę prawom obywatelskim i społecznym. Będzie nadal rozwijał coraz ściślejsze kontakty z organizacjami białoruskiego społeczeństwa obywatelskiego, a obecnie sporządza opinię na ten temat (6).

| 4.5.2 | Niestety, EKES-owi brak z kolei bezpośrednich analiz, a nawet stałych kontaktów z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego krajów południowego Kaukazu. Lukę tę można by zapełnić na krótką metę, przechodząc do gruntownego zbadania tematu za pomocą raportu informacyjnego, a ewentualnie także konkretnej opinii. |
| --- | --- |

4.5.2

Niestety, EKES-owi brak z kolei bezpośrednich analiz, a nawet stałych kontaktów z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego krajów południowego Kaukazu. Lukę tę można by zapełnić na krótką metę, przechodząc do gruntownego zbadania tematu za pomocą raportu informacyjnego, a ewentualnie także konkretnej opinii.

5.   Instrumenty metodologiczne i finansowe

| 5.1 | Metodologia realizacji krajowych planów działania wiąże się ze stałym procesem dialogu i negocjacji między władzami UE a władzami zainteresowanych krajów. W trakcie realizacji działań wszystkie strony muszą przestrzegać procedur stosowanych w ramach Wspólnoty. EKES sygnalizował już w kontekście programu MEDA swe zaniepokojenie z powodu trudności w dostępie do odpowiednich środków, napotykanych przez beneficjentów, w tym przede wszystkim przez organizacje społeczeństwa obywatelskiego (7). Procedury alokacji i kontroli muszą być jak najbardziej rygorystyczne, aby uniknąć niedozwolonego wykorzystania środków, ale powinny być one również jednoznaczne, przejrzyste (poprzez np. tłumaczenie formularzy na języki beneficjentów), proste i bezpośrednio związane z celami politycznymi ENP. Mnożenie procedur dostępu do funduszy i nadawanie im skomplikowanego, biurokratycznego charakteru nie pomaga w realizacji priorytetów czy wymaganej skuteczności działań. Prowadzi to natomiast do „profesjonalnej współpracy”, której ucieleśnieniem są firmy konsultingowe, w ostatecznym rozrachunku powodującej utratę bogactwa wynikającego ze specyfiki partnerów i ich zdolności podejmowania inicjatyw. Władze UE nalegają, by ENP była polityką dostosowaną do potrzeb, co jest niezwykle ważne, lecz pod warunkiem, że przekłada się to również na metodologie realizacji, które muszą być w systematyczny i stały sposób dostosowywane do sytuacji gospodarczej i społecznej poszczególnych krajów, co czyni je zrozumiałymi dla różnych podmiotów społecznych. |
| --- | --- |

5.1

Metodologia realizacji krajowych planów działania wiąże się ze stałym procesem dialogu i negocjacji między władzami UE a władzami zainteresowanych krajów. W trakcie realizacji działań wszystkie strony muszą przestrzegać procedur stosowanych w ramach Wspólnoty. EKES sygnalizował już w kontekście programu MEDA swe zaniepokojenie z powodu trudności w dostępie do odpowiednich środków, napotykanych przez beneficjentów, w tym przede wszystkim przez organizacje społeczeństwa obywatelskiego (7). Procedury alokacji i kontroli muszą być jak najbardziej rygorystyczne, aby uniknąć niedozwolonego wykorzystania środków, ale powinny być one również jednoznaczne, przejrzyste (poprzez np. tłumaczenie formularzy na języki beneficjentów), proste i bezpośrednio związane z celami politycznymi ENP. Mnożenie procedur dostępu do funduszy i nadawanie im skomplikowanego, biurokratycznego charakteru nie pomaga w realizacji priorytetów czy wymaganej skuteczności działań. Prowadzi to natomiast do „profesjonalnej współpracy”, której ucieleśnieniem są firmy konsultingowe, w ostatecznym rozrachunku powodującej utratę bogactwa wynikającego ze specyfiki partnerów i ich zdolności podejmowania inicjatyw. Władze UE nalegają, by ENP była polityką dostosowaną do potrzeb, co jest niezwykle ważne, lecz pod warunkiem, że przekłada się to również na metodologie realizacji, które muszą być w systematyczny i stały sposób dostosowywane do sytuacji gospodarczej i społecznej poszczególnych krajów, co czyni je zrozumiałymi dla różnych podmiotów społecznych.

| 5.1.1 | Często trudności organizacji społeczeństwa obywatelskiego w dostępie do programów i związanych z nimi środków biorą się przynajmniej po części z ich niedostatecznej znajomości regulaminów i procedur. Dostępu do programu wspólnotowego lub środków polityki wspieranej przez UE nie można traktować jak przetargu, w którym rywale muszą wyposażyć się w niezbędne uczestnikowi narzędzia poznawcze i organizacyjne. Instytucje wspólnotowe muszą podjąć się konkretnej odpowiedzialności i wspierać organizacje społeczne i społeczno-zawodowe, aby te mogły rozwinąć odpowiedni potencjał i profesjonalizm. Jeszcze kilka lat temu działania tego rodzaju rozwijała Komisja, która prowadziła kursy po przystępnej cenie dla wnioskodawców. Ostatnio koszty te uległy potrojeniu i nie stać na nie większości podmiotów społecznych, które takich kursów potrzebują. Zdaniem EKES-u, rozpowszechnianie tego typu wiedzy specjalistycznej wśród organizacji społeczeństwa obywatelskiego jest tak samo istotne jak budowanie zdolności administracyjnych krajów partnerskich ENP; zatem powinna to być usługa świadczona nieodpłatnie, jeśli społeczeństwo obywatelskie ma przyczyniać się do realizacji ENP. |
| --- | --- |

5.1.1

Często trudności organizacji społeczeństwa obywatelskiego w dostępie do programów i związanych z nimi środków biorą się przynajmniej po części z ich niedostatecznej znajomości regulaminów i procedur. Dostępu do programu wspólnotowego lub środków polityki wspieranej przez UE nie można traktować jak przetargu, w którym rywale muszą wyposażyć się w niezbędne uczestnikowi narzędzia poznawcze i organizacyjne. Instytucje wspólnotowe muszą podjąć się konkretnej odpowiedzialności i wspierać organizacje społeczne i społeczno-zawodowe, aby te mogły rozwinąć odpowiedni potencjał i profesjonalizm. Jeszcze kilka lat temu działania tego rodzaju rozwijała Komisja, która prowadziła kursy po przystępnej cenie dla wnioskodawców. Ostatnio koszty te uległy potrojeniu i nie stać na nie większości podmiotów społecznych, które takich kursów potrzebują. Zdaniem EKES-u, rozpowszechnianie tego typu wiedzy specjalistycznej wśród organizacji społeczeństwa obywatelskiego jest tak samo istotne jak budowanie zdolności administracyjnych krajów partnerskich ENP; zatem powinna to być usługa świadczona nieodpłatnie, jeśli społeczeństwo obywatelskie ma przyczyniać się do realizacji ENP.

| 5.2 | Ponieważ krajowe plany działania obejmują w istocie wszystkie obszary polityki należącej do kompetencji różnych komisarzy, ważne jest, by ENP stała się projektem, w którym współuczestniczyć będą wszystkie DG, pracując sieciowo i odpowiedzialnie, tak by przyczynić się do jej powodzenia. |
| --- | --- |

5.2

Ponieważ krajowe plany działania obejmują w istocie wszystkie obszary polityki należącej do kompetencji różnych komisarzy, ważne jest, by ENP stała się projektem, w którym współuczestniczyć będą wszystkie DG, pracując sieciowo i odpowiedzialnie, tak by przyczynić się do jej powodzenia.

| 5.3 | By osiągnąć skuteczność, mechanizm oceny okresowej musi być ograniczony do zasadniczych elementów, musi unikać powtórzeń i koncentrować się na priorytetach. Takie podejście może zwiększyć skuteczność uczestnictwa w realizacji i ocenie ENP zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego, które w kluczowy sposób przyczynia się do powodzenia tej, jak i każdej innej polityki (por. pkt 6). W tym względzie pierwszeństwo należy przyznać kryteriom oceny postępu, jaki zainteresowany kraj partnerski osiągnął na drodze do demokracji oraz poszanowania podstawowych wartości i praw. Co się tyczy metody, należy przyznać pierwszeństwo budowie sieciowego systemu zestawień danych i statystyk, który pozwoli oceniać w sposób pewny i możliwie porównywalny osiągnięcia każdego zainteresowanego kraju. Należałoby także dążyć do tego, by raporty z ewaluacji powstawały mniej więcej jednocześnie; byłoby to przydatne zarówno w procesie ewaluacji najlepszych wyników, jak i do określenia priorytetów, które wymagają większego lub innego rodzaju wsparcia. |
| --- | --- |

5.3

By osiągnąć skuteczność, mechanizm oceny okresowej musi być ograniczony do zasadniczych elementów, musi unikać powtórzeń i koncentrować się na priorytetach. Takie podejście może zwiększyć skuteczność uczestnictwa w realizacji i ocenie ENP zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego, które w kluczowy sposób przyczynia się do powodzenia tej, jak i każdej innej polityki (por. pkt 6). W tym względzie pierwszeństwo należy przyznać kryteriom oceny postępu, jaki zainteresowany kraj partnerski osiągnął na drodze do demokracji oraz poszanowania podstawowych wartości i praw. Co się tyczy metody, należy przyznać pierwszeństwo budowie sieciowego systemu zestawień danych i statystyk, który pozwoli oceniać w sposób pewny i możliwie porównywalny osiągnięcia każdego zainteresowanego kraju. Należałoby także dążyć do tego, by raporty z ewaluacji powstawały mniej więcej jednocześnie; byłoby to przydatne zarówno w procesie ewaluacji najlepszych wyników, jak i do określenia priorytetów, które wymagają większego lub innego rodzaju wsparcia.

| 5.4 | Chociaż UE jest głównym partnerem handlowym krajów partnerskich/ENP, środki budżetowe UE przeznaczone na współpracę są czasami mniejsze w niektórych krajach od środków innych międzynarodowych uczestników — pomimo tego przy wielu okazjach widoczne było przekonanie naszych partnerów, że zaangażowanie Unii ma duże znaczenie jakościowe dla ich rozwoju, ponieważ może skonsolidować niektóre osiągnięcia, wzmocnić budowanie zdolności oraz stworzyć partnerstwo, w ramach którego każda ze stron uważana jest za odpowiedzialnego, równego innym uczestnika, a nigdy za odbiorcę środków pomocowych, w mniejszym czy większym stopniu zobowiązanego do przyjęcia celów mu narzuconych. |
| --- | --- |

5.4

Chociaż UE jest głównym partnerem handlowym krajów partnerskich/ENP, środki budżetowe UE przeznaczone na współpracę są czasami mniejsze w niektórych krajach od środków innych międzynarodowych uczestników — pomimo tego przy wielu okazjach widoczne było przekonanie naszych partnerów, że zaangażowanie Unii ma duże znaczenie jakościowe dla ich rozwoju, ponieważ może skonsolidować niektóre osiągnięcia, wzmocnić budowanie zdolności oraz stworzyć partnerstwo, w ramach którego każda ze stron uważana jest za odpowiedzialnego, równego innym uczestnika, a nigdy za odbiorcę środków pomocowych, w mniejszym czy większym stopniu zobowiązanego do przyjęcia celów mu narzuconych.

| 5.5 | Nie można zawieść oczekiwań naszych partnerów. Wszyscy uczestnicy wspólnotowi, w tym szczególnie państwa członkowskie ponoszące największą odpowiedzialność za sprawy budżetowe, powinni przyjąć w jednoznaczny sposób odpowiedzialność. Obecny brak pewności co do przyszłych ram finansowych UE rzuca cień na warunki, od których w przyszłości mógłby zależeć sukces ENP. Ważne jest, by w perspektywach finansowych 2007-2013 promowano tę politykę, ma ona bowiem kluczowe znaczenie zarówno dla rozwoju i bezpieczeństwa wewnątrz UE, jak i zwiększenia jej roli jako partnera na scenie międzynarodowej. Spełnienie tego wymogu ułatwi również uzyskanie funduszy pochodzących z środków prywatnych, pod warunkiem, że inwestorzy będą mogli oprzeć się na spójnych i pewnych ramach. |
| --- | --- |

5.5

Nie można zawieść oczekiwań naszych partnerów. Wszyscy uczestnicy wspólnotowi, w tym szczególnie państwa członkowskie ponoszące największą odpowiedzialność za sprawy budżetowe, powinni przyjąć w jednoznaczny sposób odpowiedzialność. Obecny brak pewności co do przyszłych ram finansowych UE rzuca cień na warunki, od których w przyszłości mógłby zależeć sukces ENP. Ważne jest, by w perspektywach finansowych 2007-2013 promowano tę politykę, ma ona bowiem kluczowe znaczenie zarówno dla rozwoju i bezpieczeństwa wewnątrz UE, jak i zwiększenia jej roli jako partnera na scenie międzynarodowej. Spełnienie tego wymogu ułatwi również uzyskanie funduszy pochodzących z środków prywatnych, pod warunkiem, że inwestorzy będą mogli oprzeć się na spójnych i pewnych ramach.

6.   Udział społeczeństwa obywatelskiego w ENP

| 6.1 | EKES jest przekonany, że powodzenie ENP wiąże się ściśle ze zdolnością wszystkich podmiotów instytucjonalnych do zaangażowania organizacji społeczeństwa obywatelskiego w realizację krajowych planów działania i obszernie uzasadniał swoje stanowisko w swoich poprzednich opiniach, jak i, analogicznie, we wszystkich opiniach dotyczących procesu rozszerzenia (8). Byłoby pożądane, aby Komisja dała wyraźniejszy znak, że kierunek ten jest dobry poprzez zaproponowanie kryteriów, procedur i instrumentów włączenia organizacji społeczeństwa obywatelskiego do realizacji krajowych planów działania. Zachowując w mocy wszystko, co zostało powiedziane w punkcie 3.3., trzeba dodać, że doświadczenie rozszerzenia stanowi ważny punkt odniesienia, jeśli chodzi o włączanie podmiotów społecznych i społeczno-zawodowych krajów kandydackich w proces negocjacji oraz praktykę dialogu między organizacjami społeczeństwa obywatelskiego krajów UE a organizacjami krajów ubiegających się o członkostwo. Jeśli zadbano o pierwszą z tych potrzeb, zwłaszcza w niektórych krajach kandydujących, które dziś są już członkami, to drugą pozostawiono dobrowolnej inicjatywie organizacji, fundacji i organów doradczych, w szczególności EKES-u. Realizacja ENP wymagać będzie natomiast zorganizowania i zagwarantowania takiego udziału. |
| --- | --- |

6.1

EKES jest przekonany, że powodzenie ENP wiąże się ściśle ze zdolnością wszystkich podmiotów instytucjonalnych do zaangażowania organizacji społeczeństwa obywatelskiego w realizację krajowych planów działania i obszernie uzasadniał swoje stanowisko w swoich poprzednich opiniach, jak i, analogicznie, we wszystkich opiniach dotyczących procesu rozszerzenia (8). Byłoby pożądane, aby Komisja dała wyraźniejszy znak, że kierunek ten jest dobry poprzez zaproponowanie kryteriów, procedur i instrumentów włączenia organizacji społeczeństwa obywatelskiego do realizacji krajowych planów działania. Zachowując w mocy wszystko, co zostało powiedziane w punkcie 3.3., trzeba dodać, że doświadczenie rozszerzenia stanowi ważny punkt odniesienia, jeśli chodzi o włączanie podmiotów społecznych i społeczno-zawodowych krajów kandydackich w proces negocjacji oraz praktykę dialogu między organizacjami społeczeństwa obywatelskiego krajów UE a organizacjami krajów ubiegających się o członkostwo. Jeśli zadbano o pierwszą z tych potrzeb, zwłaszcza w niektórych krajach kandydujących, które dziś są już członkami, to drugą pozostawiono dobrowolnej inicjatywie organizacji, fundacji i organów doradczych, w szczególności EKES-u. Realizacja ENP wymagać będzie natomiast zorganizowania i zagwarantowania takiego udziału.

| 6.2 | W oparciu o doświadczenie i prace wykonane przez EKES, a także o propozycje zawarte w opiniach przytoczonych w przypisie 1, wymienia się tu tylko te działania, które EKES uważa za niezbędne dla osiągnięcia celu skutecznej realizacji ENP z udziałem podmiotów społecznych. |
| --- | --- |

6.2

W oparciu o doświadczenie i prace wykonane przez EKES, a także o propozycje zawarte w opiniach przytoczonych w przypisie 1, wymienia się tu tylko te działania, które EKES uważa za niezbędne dla osiągnięcia celu skutecznej realizacji ENP z udziałem podmiotów społecznych.

| 6.3 | EKES wzywa Komisję do:






  — | zapewnienia wewnętrznej zgodności między wieloma DG zajmującymi się różnymi aspektami ENP poprzez wspieranie synergii, budowy sieci kontaktów oraz promocji najlepszych wzorców działania, |
| --- | --- | --- |

6.3

EKES wzywa Komisję do:

—

zapewnienia wewnętrznej zgodności między wieloma DG zajmującymi się różnymi aspektami ENP poprzez wspieranie synergii, budowy sieci kontaktów oraz promocji najlepszych wzorców działania,

| — | jednoznacznego wsparcia, wraz z rządami krajów partnerskich ENP, potrzeby włączenia organizacji społeczeństwa obywatelskiego do udziału w realizacji krajowych planów działania, także poprzez wprowadzenie w tym celu kryterium dotyczącego udziału organizacji społeczeństwa obywatelskiego w ewaluacji wyników osiągniętych przez różne kraje partnerskie ENP, |
| --- | --- |

—

jednoznacznego wsparcia, wraz z rządami krajów partnerskich ENP, potrzeby włączenia organizacji społeczeństwa obywatelskiego do udziału w realizacji krajowych planów działania, także poprzez wprowadzenie w tym celu kryterium dotyczącego udziału organizacji społeczeństwa obywatelskiego w ewaluacji wyników osiągniętych przez różne kraje partnerskie ENP,

| — | dostarczenia podmiotom społecznym i społeczno-zawodowym wiedzy specjalistycznej potrzebnej, by w optymalny i prawidłowy sposób wykorzystać środki przeznaczone dla ENP, także po to, by pozwolić zainteresowanym podmiotom na monitorowanie wdrożenia krajowych planów działania w ich kraju i na wysunięcie propozycji dotyczących ich kontynuacji, |
| --- | --- |

—

dostarczenia podmiotom społecznym i społeczno-zawodowym wiedzy specjalistycznej potrzebnej, by w optymalny i prawidłowy sposób wykorzystać środki przeznaczone dla ENP, także po to, by pozwolić zainteresowanym podmiotom na monitorowanie wdrożenia krajowych planów działania w ich kraju i na wysunięcie propozycji dotyczących ich kontynuacji,

| — | dostarczenia jasnych i skutecznych kryteriów oceny poszanowania wspólnych wartości jako priorytetu wyróżniającego realizację ENP, |
| --- | --- |

—

dostarczenia jasnych i skutecznych kryteriów oceny poszanowania wspólnych wartości jako priorytetu wyróżniającego realizację ENP,

| — | dostarczenia informacji i dokumentacji na temat posiedzeń przewidzianych w ramach układów stowarzyszeniowych poświeconych dyskusji na temat realizacji krajowych planów działania (chodzi w szczególności o opublikowanie kalendarza i porządków dnia tych posiedzeń), a także promowania sesji informacyjnych i konsultacyjnych przed i po takich posiedzeniach, |
| --- | --- |

—

dostarczenia informacji i dokumentacji na temat posiedzeń przewidzianych w ramach układów stowarzyszeniowych poświeconych dyskusji na temat realizacji krajowych planów działania (chodzi w szczególności o opublikowanie kalendarza i porządków dnia tych posiedzeń), a także promowania sesji informacyjnych i konsultacyjnych przed i po takich posiedzeniach,

| — | zaproponowania instrumentu ułatwiającego przyznawanie wiz obywatelom z krajów partnerskich ENP, którzy zamierzają udać się do UE w celu podjęcia nauki, realizacji inicjatyw w zakresie szkoleń lub badań naukowych, bądź nawiązania kontaktów z odpowiednimi organizacjami, kontaktów biznesowych itp., |
| --- | --- |

—

zaproponowania instrumentu ułatwiającego przyznawanie wiz obywatelom z krajów partnerskich ENP, którzy zamierzają udać się do UE w celu podjęcia nauki, realizacji inicjatyw w zakresie szkoleń lub badań naukowych, bądź nawiązania kontaktów z odpowiednimi organizacjami, kontaktów biznesowych itp.,

| — | wsparcia starań EKES-u, by zapewnić koordynację organów doradczych i organizacji społeczeństwa obywatelskiego uczestniczących w realizacji krajowych planów działania, szczególnie poprzez sfinansowanie przebiegu dorocznego szczytu społeczno-zawodowego (analogicznego do tego, który organizowany jest od 10 lat przez EKES w ramach euro-śródziemnomorskich), mającego ocenić całościową realizację ENP i pozwolić zaangażowanym organizacjom na podjęcie dyskusji nie tylko na szczeblu obustronnym czy regionalnym, ale również ogólnym. |
| --- | --- |

—

wsparcia starań EKES-u, by zapewnić koordynację organów doradczych i organizacji społeczeństwa obywatelskiego uczestniczących w realizacji krajowych planów działania, szczególnie poprzez sfinansowanie przebiegu dorocznego szczytu społeczno-zawodowego (analogicznego do tego, który organizowany jest od 10 lat przez EKES w ramach euro-śródziemnomorskich), mającego ocenić całościową realizację ENP i pozwolić zaangażowanym organizacjom na podjęcie dyskusji nie tylko na szczeblu obustronnym czy regionalnym, ale również ogólnym.

| 6.4 | EKES wzywa rządy państw członkowskich UE do:






  — | wprowadzenia — w trosce o zapewnienie skuteczności i spójności między polityką zagraniczną różnych krajów a ENP — metody systematycznych porównań, w celu wytworzenia masy krytycznej nie tylko zasobów, ale przede wszystkim inicjatyw przyczyniających się do osiągania rezultatów korzystnych dla wszystkich zainteresowanych podmiotów, |
| --- | --- | --- |

6.4

EKES wzywa rządy państw członkowskich UE do:

—

wprowadzenia — w trosce o zapewnienie skuteczności i spójności między polityką zagraniczną różnych krajów a ENP — metody systematycznych porównań, w celu wytworzenia masy krytycznej nie tylko zasobów, ale przede wszystkim inicjatyw przyczyniających się do osiągania rezultatów korzystnych dla wszystkich zainteresowanych podmiotów,

| — | ukierunkowania ich obszarów polityki zagranicznej na wdrożenie ENP, która optymalnie wykorzystywałaby wkład zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego zarówno w krajach partnerskich ENP, jak i na poziomie krajowym, także poprzez wkład wnoszony przez obszary polityki współpracy rozwojowej oraz tworzenie partnerstw i sieci z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego zaangażowanymi w tej dziedzinie, |
| --- | --- |

—

ukierunkowania ich obszarów polityki zagranicznej na wdrożenie ENP, która optymalnie wykorzystywałaby wkład zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego zarówno w krajach partnerskich ENP, jak i na poziomie krajowym, także poprzez wkład wnoszony przez obszary polityki współpracy rozwojowej oraz tworzenie partnerstw i sieci z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego zaangażowanymi w tej dziedzinie,

| — | zapewnienia spójności między zobowiązaniami przyjętymi w ramach ENP a inicjatywą wielostronnych organizacji międzynarodowych, |
| --- | --- |

—

zapewnienia spójności między zobowiązaniami przyjętymi w ramach ENP a inicjatywą wielostronnych organizacji międzynarodowych,

| — | dostarczenia wszystkich informacji na temat stanowiska rządów krajowych odnośnie do porządków dnia dotyczących posiedzeń odbywających się w ramach układów stowarzyszeniowych, |
| --- | --- |

—

dostarczenia wszystkich informacji na temat stanowiska rządów krajowych odnośnie do porządków dnia dotyczących posiedzeń odbywających się w ramach układów stowarzyszeniowych,

| — | zaangażowania się na rzecz wsparcia i ułatwienia dostępu studentów pochodzących z krajów partnerskich ENP do nauki na uniwersytetach krajowych, |
| --- | --- |

—

zaangażowania się na rzecz wsparcia i ułatwienia dostępu studentów pochodzących z krajów partnerskich ENP do nauki na uniwersytetach krajowych,

| — | zorganizowania na szczeblu krajowym w określonym terminie (parę rocznie) dni informacji na temat wyników osiągniętych we wdrażaniu ENP oraz ocen dokonywanych przez sam rząd odnośnie do wdrożenia tej istotnej polityki. |
| --- | --- |

—

zorganizowania na szczeblu krajowym w określonym terminie (parę rocznie) dni informacji na temat wyników osiągniętych we wdrażaniu ENP oraz ocen dokonywanych przez sam rząd odnośnie do wdrożenia tej istotnej polityki.

| 6.5 | EKES wzywa rządy krajów partnerskich ENP do:






  — | dążenia do maksymalnej spójności między ich dwustronną i wielostronną polityką zagraniczną a zobowiązaniami podjętymi w ramach ENP, |
| --- | --- | --- |

6.5

EKES wzywa rządy krajów partnerskich ENP do:

—

dążenia do maksymalnej spójności między ich dwustronną i wielostronną polityką zagraniczną a zobowiązaniami podjętymi w ramach ENP,

| — | zapewnienia organizacjom partnerów społecznych i organizacjom społeczno-zawodowym w ich krajach, przejrzystych i stałych informacji na temat przebiegu procesu wdrażania krajowych planów działania, gwarantując im również możliwość dostępu do związanej z tym dokumentacji, |
| --- | --- |

—

zapewnienia organizacjom partnerów społecznych i organizacjom społeczno-zawodowym w ich krajach, przejrzystych i stałych informacji na temat przebiegu procesu wdrażania krajowych planów działania, gwarantując im również możliwość dostępu do związanej z tym dokumentacji,

| — | prowadzenia systematycznych konsultacji z organami doradczymi — tam, gdzie one istnieją — w sprawie decyzji przygotowywanych zarówno w zakresie wdrożenia krajowych planów działania, jak i w świetle ocen oraz ewentualnych dalszych etapów, które mogłyby przyczynić się do postępów w zakresie relacji między zainteresowanym krajem a UE, |
| --- | --- |

—

prowadzenia systematycznych konsultacji z organami doradczymi — tam, gdzie one istnieją — w sprawie decyzji przygotowywanych zarówno w zakresie wdrożenia krajowych planów działania, jak i w świetle ocen oraz ewentualnych dalszych etapów, które mogłyby przyczynić się do postępów w zakresie relacji między zainteresowanym krajem a UE,

| — | ustanowić instrument wspierający i koordynujący udział organizacji społeczeństwa obywatelskiego w podejmowaniu decyzji dotyczących realizacji krajowych planów działania i monitoringu podjętych działań, w krajach partnerskich ENP, w których nie istnieją organy doradcze, |
| --- | --- |

—

ustanowić instrument wspierający i koordynujący udział organizacji społeczeństwa obywatelskiego w podejmowaniu decyzji dotyczących realizacji krajowych planów działania i monitoringu podjętych działań, w krajach partnerskich ENP, w których nie istnieją organy doradcze,

| — | zadbania o to, by konsultacje i udział społeczeństwa obywatelskiego wyrażały się również na szczeblu terytorialnym, tak by ENP mogła stanowić instrument zrównoważonego rozwoju systemu społeczno-gospodarczego na całym obszarze krajowym. |
| --- | --- |

—

zadbania o to, by konsultacje i udział społeczeństwa obywatelskiego wyrażały się również na szczeblu terytorialnym, tak by ENP mogła stanowić instrument zrównoważonego rozwoju systemu społeczno-gospodarczego na całym obszarze krajowym.

| 6.6 | EKES wzywa organizacje społeczeństwa obywatelskiego krajów partnerskich ENP, by:






  — | zapoznały się z procesem wdrażania ENP w swoich krajach, dokonywały jego oceny i angażowały się w jego realizację, domagając się informacji i możliwości uczestnictwa od swego rządu i współpracując z EKES-em w celu identyfikacji priorytetów i informowania o nich organy wspólnotowe, |
| --- | --- | --- |

6.6

EKES wzywa organizacje społeczeństwa obywatelskiego krajów partnerskich ENP, by:

—

zapoznały się z procesem wdrażania ENP w swoich krajach, dokonywały jego oceny i angażowały się w jego realizację, domagając się informacji i możliwości uczestnictwa od swego rządu i współpracując z EKES-em w celu identyfikacji priorytetów i informowania o nich organy wspólnotowe,

| — | były gotowe podjąć zorganizowany dialog z EKES-em oraz organami doradczymi państw członkowskich UE i innych krajów partnerskich ENP, tak aby stworzyć rozległą sieć monitoringu wdrażania ENP i sprzyjać wzajemnemu poznawaniu się organizacji oraz upowszechnianiu dobrych praktyk uczestnictwa. |
| --- | --- |

—

były gotowe podjąć zorganizowany dialog z EKES-em oraz organami doradczymi państw członkowskich UE i innych krajów partnerskich ENP, tak aby stworzyć rozległą sieć monitoringu wdrażania ENP i sprzyjać wzajemnemu poznawaniu się organizacji oraz upowszechnianiu dobrych praktyk uczestnictwa.

| 6.7 | EKES ze swej strony zobowiązuje się do tego, że będzie z bliska śledził wdrażanie ENP w różnych dziedzinach oraz rozwijał skuteczniejsze formy współpracy z Parlamentem Europejskim i Komitetem Regionów, tak aby przyczynić się do zaangażowania organizacji społeczeństwa obywatelskiego w prowadzenie tej ważnej polityki. |
| --- | --- |

6.7

EKES ze swej strony zobowiązuje się do tego, że będzie z bliska śledził wdrażanie ENP w różnych dziedzinach oraz rozwijał skuteczniejsze formy współpracy z Parlamentem Europejskim i Komitetem Regionów, tak aby przyczynić się do zaangażowania organizacji społeczeństwa obywatelskiego w prowadzenie tej ważnej polityki.

Bruksela, 5 lipca 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Pierwsza w sprawie: „Rozszerzona Europa — Sąsiedztwo: Nowe ramy dla stosunków UE z jej wschodnimi i południowymi sąsiadami” (opinia, sprawozdawca: Karin ALLEWELDT (DzU C 80 z 30.3.2004 ss. 148 — 155), druga w sprawie: „Rola organów doradczych i organizacji społeczno-zawodowych we wdrażaniu układów stowarzyszeniowych oraz europejskiej polityki sąsiedztwa” (wkład tematyczny do euro-śródziemnomorskiego szczytu na temat spraw społeczno-zawodowych, który odbędzie się w Jordanii w dn. 16 — 17 listopada 2005 r. (sprawozdawca: Giacomina CASSINA), przygotowany we współpracy z organami doradczymi Grecji, Izraela i Tunezji oraz przedstawicielami społeczno-zawodowymi Maroka).

1

(2)  O Danię, Zjednoczone Królestwo i Irlandię w 1973 r., Grecję w 1981 r., Hiszpanię i Portugalię w 1986 r., Austrię, Szwecję i Finlandię w 1995 r.

2

(3)  COM (2003) 104 końcowy: komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego „Wider Europe — Neighbourhood: A New Framework for Relations with our Eastern and Southern Neighbours” („Rozszerzona Europa — Sąsiedztwo: Nowe ramy dla stosunków UE z jej wschodnimi i południowymi sąsiadami”), Bruksela, 11.3.2003 r.

3

COM (2004) 373 końcowy: komunikat Komisji „European Neighbourhood Policy” („Europejska polityka sąsiedztwa”), dokument strategiczny, Bruksela, 12.5.2004 r.

COM (2004) 628 końcowy: wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zawiera ogólne postanowienia ustanawiające Europejski Instrument Sąsiedztwa i Partnerstwa, Bruksela, 29.9.2004 r.

(4)  Fakt, że Armenia, Azerbejdżan i Gruzja (niegraniczące z UE) zwróciły się z wnioskiem o ich włączenie do ENP, dowodzi w konkretny sposób prawdziwości tego twierdzenia.

4

(5)  COM(2005) 72 wersja ostateczna (Komunikat Komisji do Rady — Europejska Polityka Sąsiedztwa: zalecenia dla Armenii, Azerbejdżanu, Gruzji oraz dla Egiptu i Libanu), Bruksela, 2 marca 2005 r.

5

(6)  Patrz dokument roboczy (REX/220), sprawozdawca: David STULIK.

6

(7)  Por. sprawozdanie Dimitriosa Dimitriadisa przedłożone na szczycie Euromed na Malcie — REX 113, w szczególności punkty 35 i 36.1.

7

(8)  Zob. jedną z ostatnich, mianowicie opinię nr 208 sekcji REX (sprawozdawca: Antonello PEZZINI).

8

---

| 16.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 309/103 |
| --- | --- | --- | --- |

16.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 309/103

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Rady w sprawie systemu zasobów własnych Wspólnot Europejskich (//WE, Euratom)

COM(2006) 99 wersja ostateczna — 2006/0039 (CNS)

(2006/C 309/21)

Dnia 26 kwietnia 2006 r. Rada Unii Europejskiej, działając na podstawie art. 93 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.

Prezydium Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego powierzyło przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie Sekcji ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej.

Mając na względzie pilny charakter prac, na 428. sesji plenarnej w dniach 5 — 6 lipca 2006 r. (posiedzenie z dnia 5 lipca 2006 r.), Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wyznaczył Agnes CSER na sprawozdawcę generalnego oraz stosunkiem głosów 84 do 2 — 2 osoby wstrzymały się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Streszczenie opinii Komitetu

| 1.1 | Zgodnie z art. 9 decyzji Rady w sprawie systemu zasobów własnych Wspólnot Europejskich (1), Komisja miała dokonać przed 1 stycznia 2006 r. pełnego przeglądu systemu zasobów własnych na lata 2007 — 2013 i przedstawić odpowiednie propozycje. Parlament Europejski złożył wniosek o rewizję kryteriów w odniesieniu do wkładów. Komisja w porozumieniu z Radą opracowała swą propozycję i przedłożyła ją do oceny. |
| --- | --- |

1.1

Zgodnie z art. 9 decyzji Rady w sprawie systemu zasobów własnych Wspólnot Europejskich (1), Komisja miała dokonać przed 1 stycznia 2006 r. pełnego przeglądu systemu zasobów własnych na lata 2007 — 2013 i przedstawić odpowiednie propozycje. Parlament Europejski złożył wniosek o rewizję kryteriów w odniesieniu do wkładów. Komisja w porozumieniu z Radą opracowała swą propozycję i przedłożyła ją do oceny.

| 1.2 | Instytucje UE przeanalizowały tę propozycję, a EKES ocenił ją (ECO/148) pod kątem swoich wcześniejszych opinii, zwracając wielokrotnie uwagę na zasadniczy związek pomiędzy polityką budżetową Unii a innymi dziedzinami polityki wspólnotowej. |
| --- | --- |

1.2

Instytucje UE przeanalizowały tę propozycję, a EKES ocenił ją (ECO/148) pod kątem swoich wcześniejszych opinii, zwracając wielokrotnie uwagę na zasadniczy związek pomiędzy polityką budżetową Unii a innymi dziedzinami polityki wspólnotowej.

| 1.3 | Komitet poruszył kwestię przyszłego zastosowania trzech źródeł zasobów własnych oraz zaopiniował propozycję, którą Komisja przedstawiła w dokumencie, dotyczącą stworzenia jednego, bezpośredniego źródła zasobów własnych. |
| --- | --- |

1.3

Komitet poruszył kwestię przyszłego zastosowania trzech źródeł zasobów własnych oraz zaopiniował propozycję, którą Komisja przedstawiła w dokumencie, dotyczącą stworzenia jednego, bezpośredniego źródła zasobów własnych.

| 1.4 | EKES opisał kształtowanie się zasobów własnych i ich zmiany na przestrzeni lat. Ponadto dokonał analizy „czwartego źródła zasobów” i oceny rabatu brytyjskiego oraz ogólnej korekty. |
| --- | --- |

1.4

EKES opisał kształtowanie się zasobów własnych i ich zmiany na przestrzeni lat. Ponadto dokonał analizy „czwartego źródła zasobów” i oceny rabatu brytyjskiego oraz ogólnej korekty.

| 1.5 | W grudniu 2005 r., podczas brytyjskiego przewodnictwa, Rada UE, badając perspektywy finansowe na lata 2007 — 2013, wypracowała polityczny konsensus. Rada zmieniła swą wcześniejszą decyzję i wytyczyła nowe kierunki. Jednocześnie zwrócono się do Komisji, aby przedstawiła nowy wniosek i zmodyfikowała towarzyszący decyzji dokument roboczy na temat rabatu brytyjskiego wraz z wcześniejszą propozycją dotyczącą ogólnej korekty. |
| --- | --- |

1.5

W grudniu 2005 r., podczas brytyjskiego przewodnictwa, Rada UE, badając perspektywy finansowe na lata 2007 — 2013, wypracowała polityczny konsensus. Rada zmieniła swą wcześniejszą decyzję i wytyczyła nowe kierunki. Jednocześnie zwrócono się do Komisji, aby przedstawiła nowy wniosek i zmodyfikowała towarzyszący decyzji dokument roboczy na temat rabatu brytyjskiego wraz z wcześniejszą propozycją dotyczącą ogólnej korekty.

| 1.6 | Mimo że Komisja zmieniła swą propozycję, EKES podtrzymuje to, co stwierdził w końcowych wnioskach swoich wcześniejszych opinii — przedłożona propozycja nie wnosi żadnych fundamentalnych zmian, lecz podąża jedynie za negocjacjami politycznymi. Doniosły jest jednak fakt, że po raz pierwszy od 20 lat zmodyfikowano sposób obliczania rabatu brytyjskiego, gdyż może to stanowić pierwszy krok w kierunku całkowitej rezygnacji z tej korekty. |
| --- | --- |

1.6

Mimo że Komisja zmieniła swą propozycję, EKES podtrzymuje to, co stwierdził w końcowych wnioskach swoich wcześniejszych opinii — przedłożona propozycja nie wnosi żadnych fundamentalnych zmian, lecz podąża jedynie za negocjacjami politycznymi. Doniosły jest jednak fakt, że po raz pierwszy od 20 lat zmodyfikowano sposób obliczania rabatu brytyjskiego, gdyż może to stanowić pierwszy krok w kierunku całkowitej rezygnacji z tej korekty.

2.   Podejście EKES-u jako reprezentanta zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego

| 2.1 | Podmiot tak dynamiczny i aktywny jak nasz Komitet znacząco przyczynia się do zmniejszenia dystansu dzielącego obywateli i instytucje europejskie, i to zarówno na poziomie unijnym, jak i na szczeblu państw członkowskich. Komitet pełni rolę pośrednika, wydaje opinie na temat celów sformułowanych w dokumentach Komisji dotyczących okresu refleksji i promuje aktywny udział obywateli w realizowaniu polityki UE (plan działań, Plan D, Biała księga w sprawie europejskiej polityki komunikacyjnej). |
| --- | --- |

2.1

Podmiot tak dynamiczny i aktywny jak nasz Komitet znacząco przyczynia się do zmniejszenia dystansu dzielącego obywateli i instytucje europejskie, i to zarówno na poziomie unijnym, jak i na szczeblu państw członkowskich. Komitet pełni rolę pośrednika, wydaje opinie na temat celów sformułowanych w dokumentach Komisji dotyczących okresu refleksji i promuje aktywny udział obywateli w realizowaniu polityki UE (plan działań, Plan D, Biała księga w sprawie europejskiej polityki komunikacyjnej).

| 2.2 | Zgodnie z przesłaniem tych dokumentów, obywatele UE mają prawo wiedzieć, co Unia robi i dlaczego. W swojej opinii w sprawie okresu refleksji EKES opisał oczekiwania obywateli, jeśli chodzi o wypełnienie należytą treścią polityki dotyczącej przyszłości unii. W tym kontekście Komitet z zadowoleniem przyjmuje międzyinstytucjonalne porozumienie z 4 kwietnia 2006 r., przewidujące zwiększenie kwoty ram finansowych na lata 2007 — 2013 w porównaniu z tym, co początkowo ustaliła Rada Europejska. Jednak Komitet stwierdza, że wzrost ten jest dość ograniczony i przyjęta perspektywa finansowa nie pozwala na osiągnięcie celów w pełni odpowiadających ambicjom Europy. Komitet odsyła tu do swej wcześniejszej opinii (2). |
| --- | --- |

2.2

Zgodnie z przesłaniem tych dokumentów, obywatele UE mają prawo wiedzieć, co Unia robi i dlaczego. W swojej opinii w sprawie okresu refleksji EKES opisał oczekiwania obywateli, jeśli chodzi o wypełnienie należytą treścią polityki dotyczącej przyszłości unii. W tym kontekście Komitet z zadowoleniem przyjmuje międzyinstytucjonalne porozumienie z 4 kwietnia 2006 r., przewidujące zwiększenie kwoty ram finansowych na lata 2007 — 2013 w porównaniu z tym, co początkowo ustaliła Rada Europejska. Jednak Komitet stwierdza, że wzrost ten jest dość ograniczony i przyjęta perspektywa finansowa nie pozwala na osiągnięcie celów w pełni odpowiadających ambicjom Europy. Komitet odsyła tu do swej wcześniejszej opinii (2).

3.   Wprowadzenie

| 3.1 | Rozszerzenie UE z 2004 r. jest wydarzeniem historycznym. Po 50 latach podziału na nowo połączyło ono ponad 450 milionów Europejczyków. Jednocześnie rozszerzenie to wymagało podjęcia sporych wysiłków na płaszczyźnie instytucjonalnej, jako że dotąd Unia liczyła zaledwie 15 państw. Rozszerzenie polityki wspólnotowej na 25, a wkrótce nawet na 27 państw członkowskich, oraz zdefiniowanie i zdobycie potrzebnych środków okazało się niełatwą próbą dla współpracy pomiędzy „starymi” a „nowymi” członkami. W tym procesie dwa dokumenty Komisji wniosłyby wkład w realizację celów dla wspólnej przyszłości: komunikat z 2004 r. pt. „Budowanie naszej wspólnej przyszłości — Wyzwania polityczne i środki budżetowe w rozszerzonej Unii w latach 2007 — 2013” oraz inspirowany tym komunikatem wniosek w sprawie perspektywy finansowej na lata 2007 — 2013. |
| --- | --- |

3.1

Rozszerzenie UE z 2004 r. jest wydarzeniem historycznym. Po 50 latach podziału na nowo połączyło ono ponad 450 milionów Europejczyków. Jednocześnie rozszerzenie to wymagało podjęcia sporych wysiłków na płaszczyźnie instytucjonalnej, jako że dotąd Unia liczyła zaledwie 15 państw. Rozszerzenie polityki wspólnotowej na 25, a wkrótce nawet na 27 państw członkowskich, oraz zdefiniowanie i zdobycie potrzebnych środków okazało się niełatwą próbą dla współpracy pomiędzy „starymi” a „nowymi” członkami. W tym procesie dwa dokumenty Komisji wniosłyby wkład w realizację celów dla wspólnej przyszłości: komunikat z 2004 r. pt. „Budowanie naszej wspólnej przyszłości — Wyzwania polityczne i środki budżetowe w rozszerzonej Unii w latach 2007 — 2013” oraz inspirowany tym komunikatem wniosek w sprawie perspektywy finansowej na lata 2007 — 2013.

| 3.2 | Przyjęcie komunikatu Komisji było punktem wyjścia dla decyzji dotyczącej perspektywy finansowej. O ile Parlament Europejski kierował się priorytetami Unii, o tyle Rada Europejska w czerwcu 2005 r. zastosowała ściślejszą hierarchię wydatków potrzebnych oraz wydatków niezbędnych. |
| --- | --- |

3.2

Przyjęcie komunikatu Komisji było punktem wyjścia dla decyzji dotyczącej perspektywy finansowej. O ile Parlament Europejski kierował się priorytetami Unii, o tyle Rada Europejska w czerwcu 2005 r. zastosowała ściślejszą hierarchię wydatków potrzebnych oraz wydatków niezbędnych.

| 3.3 | W porównaniu z budżetami państw członkowskich, na które przeznacza się średnio 45 % dochodu narodowego, budżet unijny jest dość ograniczony i liczy niewiele ponad 1 %. Komisja zaleciła, aby w perspektywie finansowej na lata 2007 — 2013 pułap zasobów utrzymać na poziomie 1,24 % dochodu narodowego brutto (DNB). |
| --- | --- |

3.3

W porównaniu z budżetami państw członkowskich, na które przeznacza się średnio 45 % dochodu narodowego, budżet unijny jest dość ograniczony i liczy niewiele ponad 1 %. Komisja zaleciła, aby w perspektywie finansowej na lata 2007 — 2013 pułap zasobów utrzymać na poziomie 1,24 % dochodu narodowego brutto (DNB).

| 3.4 | Liczenie na to, że można mieć więcej Europy za mniej pieniędzy jest po prostu mrzonką. Polityka wspólnotowa w nowych dziedzinach wymaga dodatkowego pokrycia finansowego. Wydatki zaproponowane w nowej perspektywie finansowej na te działania, które są dodatkową wartością Unii, zostały zdefiniowane według trzech wymogów: skuteczności, efektywności i synergii. |
| --- | --- |

3.4

Liczenie na to, że można mieć więcej Europy za mniej pieniędzy jest po prostu mrzonką. Polityka wspólnotowa w nowych dziedzinach wymaga dodatkowego pokrycia finansowego. Wydatki zaproponowane w nowej perspektywie finansowej na te działania, które są dodatkową wartością Unii, zostały zdefiniowane według trzech wymogów: skuteczności, efektywności i synergii.

| 3.5 | Aby te cele osiągnąć, należy kierować się wytycznymi, przewidującymi lepszą przejrzystość finansową, lepiej ukierunkowane wydatki, znacznie większą efektywność oraz wydajniejszą ocenę wartości dodanej działań UE. |
| --- | --- |

3.5

Aby te cele osiągnąć, należy kierować się wytycznymi, przewidującymi lepszą przejrzystość finansową, lepiej ukierunkowane wydatki, znacznie większą efektywność oraz wydajniejszą ocenę wartości dodanej działań UE.

| 3.6 | Zbyt mała przejrzystość, ograniczona autonomia finansowa, złożoność i zawiłość sprawiają, że potrzeba zmian struktury zasobów własnych staje się coraz bardziej paląca. Korekta, która od połowy lat 80-tych przysługuje wyłącznie Wielkiej Brytanii, doprowadziła do żądań ogólnej korekty lub modyfikacji systemu. |
| --- | --- |

3.6

Zbyt mała przejrzystość, ograniczona autonomia finansowa, złożoność i zawiłość sprawiają, że potrzeba zmian struktury zasobów własnych staje się coraz bardziej paląca. Korekta, która od połowy lat 80-tych przysługuje wyłącznie Wielkiej Brytanii, doprowadziła do żądań ogólnej korekty lub modyfikacji systemu.

4.   Perspektywa finansowa UE na lata 2007 — 2013 według decyzji Rady Europejskiej z grudnia 2005 r.

| 4.1 | Jak to Rada Europejska przyznała w konkluzjach z grudniowego szczytu w 2004 r., perspektywa finansowa ściśle wiąże się z problemem zasobów własnych, z mechanizmem korekty oraz koniecznością modyfikacji obowiązującego systemu. |
| --- | --- |

4.1

Jak to Rada Europejska przyznała w konkluzjach z grudniowego szczytu w 2004 r., perspektywa finansowa ściśle wiąże się z problemem zasobów własnych, z mechanizmem korekty oraz koniecznością modyfikacji obowiązującego systemu.

| 4.2 | W marcu 2005 r. Rada Europejska potwierdziła cele strategii lizbońskiej i na najbliższe lata w jej centrum umieściła wzrost gospodarki i zatrudnienia. |
| --- | --- |

4.2

W marcu 2005 r. Rada Europejska potwierdziła cele strategii lizbońskiej i na najbliższe lata w jej centrum umieściła wzrost gospodarki i zatrudnienia.

| 4.3 | Na nieformalnym szczycie w Hampton Court w październiku 2005 r. dyskutowano nie tyle o europejskim modelu społecznym, co o wyzwaniach wynikających z globalizacji. W nowej perspektywie finansowej UE na lata 2007 — 2013 muszą zostać odzwierciedlone nowe priorytety: badania i rozwój, innowacje, energetyka, polityka, edukacja (wraz z inwestycjami w szkolnictwo wyższe), wspieranie migracji ekonomicznej pomiędzy regionami oraz stawienie czoła przemianom demograficznym. |
| --- | --- |

4.3

Na nieformalnym szczycie w Hampton Court w październiku 2005 r. dyskutowano nie tyle o europejskim modelu społecznym, co o wyzwaniach wynikających z globalizacji. W nowej perspektywie finansowej UE na lata 2007 — 2013 muszą zostać odzwierciedlone nowe priorytety: badania i rozwój, innowacje, energetyka, polityka, edukacja (wraz z inwestycjami w szkolnictwo wyższe), wspieranie migracji ekonomicznej pomiędzy regionami oraz stawienie czoła przemianom demograficznym.

| 4.4 | W grudniu 2005 r. Rada Europejska zaakceptowała ramy budżetowe Unii na okres 2007 — 2013. Uwzględniając to porozumienie polityczne i opierając się na zmodyfikowanym wniosku Komisji, Parlament Europejski, Rada i Komisja podpisały porozumienie międzyinstytucjonalne, zatwierdzające siedmioletnie ramy finansowe. Zawarcie tego porozumienia w decydującym stopniu zależało od wyniku rozmów prowadzonych z Parlamentem Europejskim. Struktura ram finansowych tylko częściowo wychodziła naprzeciw podwójnym oczekiwaniom — z jednej strony finansowaniu nowych zadań UE, z drugiej strony pokrycia potrzeb budżetowych wynikających z rozszerzenia Unii. |
| --- | --- |

4.4

W grudniu 2005 r. Rada Europejska zaakceptowała ramy budżetowe Unii na okres 2007 — 2013. Uwzględniając to porozumienie polityczne i opierając się na zmodyfikowanym wniosku Komisji, Parlament Europejski, Rada i Komisja podpisały porozumienie międzyinstytucjonalne, zatwierdzające siedmioletnie ramy finansowe. Zawarcie tego porozumienia w decydującym stopniu zależało od wyniku rozmów prowadzonych z Parlamentem Europejskim. Struktura ram finansowych tylko częściowo wychodziła naprzeciw podwójnym oczekiwaniom — z jednej strony finansowaniu nowych zadań UE, z drugiej strony pokrycia potrzeb budżetowych wynikających z rozszerzenia Unii.

| 4.5 | W grudniu 2005 r. Rada zdecydowała, że przegląd systemu zasobów własnych ma zostać zakończony w trakcie obrad dotyczących wieloletniej perspektywy finansowej, obejmujących wszystkie dochody i wydatki Unii aż do 2008 — 2009 r. To postanowienie zostało ujęte w porozumieniu międzyinstytucjonalnym w maju 2006 r. |
| --- | --- |

4.5

W grudniu 2005 r. Rada zdecydowała, że przegląd systemu zasobów własnych ma zostać zakończony w trakcie obrad dotyczących wieloletniej perspektywy finansowej, obejmujących wszystkie dochody i wydatki Unii aż do 2008 — 2009 r. To postanowienie zostało ujęte w porozumieniu międzyinstytucjonalnym w maju 2006 r.

| 4.6 | Komisja zaproponowała opracowanie białej księgi podsumowującej kwestie dotyczące perspektywy finansowej oraz dochodów i wydatków. Postuluje się, aby obecny system zasobów własnych Unii Europejskiej został zastąpiony dochodami bardziej przejrzystymi i bardziej autonomicznymi. Komisja przyjęła do wiadomości zamiar Parlamentu Europejskiego, aby zorganizować konferencję z udziałem parlamentów państw członkowskich. EKES wyraża chęć włączenia się w tę inicjatywę. |
| --- | --- |

4.6

Komisja zaproponowała opracowanie białej księgi podsumowującej kwestie dotyczące perspektywy finansowej oraz dochodów i wydatków. Postuluje się, aby obecny system zasobów własnych Unii Europejskiej został zastąpiony dochodami bardziej przejrzystymi i bardziej autonomicznymi. Komisja przyjęła do wiadomości zamiar Parlamentu Europejskiego, aby zorganizować konferencję z udziałem parlamentów państw członkowskich. EKES wyraża chęć włączenia się w tę inicjatywę.

5.   System zasobów własnych

W ciągu dwóch lat negocjacji dotyczących perspektywy finansowej niewiele uwagi poświęcono systemowi zasobów własnych.

| 5.1 | Jednak dopóki nie będzie wiadomo, jak kształtował się budżet integracji europejskiej, dopóty nie oceni się w pełni tego systemu. Rozwój budżetu integracji europejskiej od 1957 do 2006 r. można podzielić na cztery okresy: | 1957 — 1969: okres, w którym każda ze Wspólnot dysponowała własnym budżetem; |
| --- | --- | --- |

5.1

Jednak dopóki nie będzie wiadomo, jak kształtował się budżet integracji europejskiej, dopóty nie oceni się w pełni tego systemu. Rozwój budżetu integracji europejskiej od 1957 do 2006 r. można podzielić na cztery okresy:

1957 — 1969: okres, w którym każda ze Wspólnot dysponowała własnym budżetem;

| | 1970 — 1987: okres wspólnych budżetów rocznych; |
| --- | --- |

1970 — 1987: okres wspólnych budżetów rocznych;

| | 1988 — 1999: okres objęty dwoma pierwszymi perspektywami finansowymi, ustalanymi według polityki wspólnotowej; |
| --- | --- |

1988 — 1999: okres objęty dwoma pierwszymi perspektywami finansowymi, ustalanymi według polityki wspólnotowej;

| | 2000 — 2006: okres polityki wspólnotowej uzależnionej od budżetu. |
| --- | --- |

2000 — 2006: okres polityki wspólnotowej uzależnionej od budżetu.

W historii integracji europejskiej od samego początku to realizacja wspólnych celów i interesów państw członkowskich determinowała kolejne budżety.

Generalnie można stwierdzić, że w okresie objętym dwoma pierwszymi perspektywami finansowymi środki na pokrycie zobowiązań rosły wraz z rozwojem polityki wspólnotowej w różnych dziedzinach, co w decydującym stopniu wpłynęło na ramy finansowe Wspólnoty.

| 5.2 | Podczas debaty na temat „agendy 2000” płatnikom netto, lansującym hasło „stabilizacji wydatków”, udało się zmniejszyć pole manewru dla ustalania budżetu UE. Aby uzasadnić stabilizację wydatków, państwa te powołały się na konieczność dostosowania się do dyscypliny budżetowej wymaganej przez pakt na rzecz stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

5.2

Podczas debaty na temat „agendy 2000” płatnikom netto, lansującym hasło „stabilizacji wydatków”, udało się zmniejszyć pole manewru dla ustalania budżetu UE. Aby uzasadnić stabilizację wydatków, państwa te powołały się na konieczność dostosowania się do dyscypliny budżetowej wymaganej przez pakt na rzecz stabilności i wzrostu.

| 5.3 | Od czasu fiaska czerwcowego szczytu w 2005 r. kluczową kwestią stał się przegląd wydatków i źródeł zasobów własnych budżetu wspólnotowego. Jednak dotąd zasoby własne nie były tematem pogłębionej dyskusji. Z inicjatywy prezydencji brytyjskiej przyjęto klauzulę dotyczącą przeglądu, na podstawie propozycji Komisji z czerwca 2005 r., ujętej już w końcowych wnioskach prezydencji luksemburskiej. Treść klauzuli oraz planowany harmonogram reform podzieliły jednak państwa członkowskie. Debata o przyszłości budżetu wspólnotowego, która towarzyszyła przeglądowi, na nowo ożywiła antagonizmy pomiędzy państwami członkowskimi, przy czym dominowało stanowisko płatników netto. Stało się więc jasne, że przed 2013 r. nie dojdzie do żadnej znaczącej reformy. |
| --- | --- |

5.3

Od czasu fiaska czerwcowego szczytu w 2005 r. kluczową kwestią stał się przegląd wydatków i źródeł zasobów własnych budżetu wspólnotowego. Jednak dotąd zasoby własne nie były tematem pogłębionej dyskusji. Z inicjatywy prezydencji brytyjskiej przyjęto klauzulę dotyczącą przeglądu, na podstawie propozycji Komisji z czerwca 2005 r., ujętej już w końcowych wnioskach prezydencji luksemburskiej. Treść klauzuli oraz planowany harmonogram reform podzieliły jednak państwa członkowskie. Debata o przyszłości budżetu wspólnotowego, która towarzyszyła przeglądowi, na nowo ożywiła antagonizmy pomiędzy państwami członkowskimi, przy czym dominowało stanowisko płatników netto. Stało się więc jasne, że przed 2013 r. nie dojdzie do żadnej znaczącej reformy.

| 5.4 | Jeśli z czysto księgowego punktu widzenia porównać wkłady państw członkowskich do budżetu UE, biorąc pod uwagę tylko saldo netto z przyznanych wydatków i składek, to otrzyma się ogromne i skrajnie mylące rozbieżności. Liczby odnoszące się do płatników czy beneficjantów netto nie mówią nic, jeśli chodzi o zyski generowane na szczeblu europejskim, czyli o wkład polityki wspólnotowej w dodatkowy wzrost dochodu na poziomie makroekonomii wspólnego rynku wewnętrznego. |
| --- | --- |

5.4

Jeśli z czysto księgowego punktu widzenia porównać wkłady państw członkowskich do budżetu UE, biorąc pod uwagę tylko saldo netto z przyznanych wydatków i składek, to otrzyma się ogromne i skrajnie mylące rozbieżności. Liczby odnoszące się do płatników czy beneficjantów netto nie mówią nic, jeśli chodzi o zyski generowane na szczeblu europejskim, czyli o wkład polityki wspólnotowej w dodatkowy wzrost dochodu na poziomie makroekonomii wspólnego rynku wewnętrznego.

| 5.5 | EKES wielokrotnie już podkreślał, że nie może zaakceptować podejścia, które faworyzuje stanowisko płatników netto kosztem polityki wspólnotowej służącej wszak wspólnym celom. |
| --- | --- |

5.5

EKES wielokrotnie już podkreślał, że nie może zaakceptować podejścia, które faworyzuje stanowisko płatników netto kosztem polityki wspólnotowej służącej wszak wspólnym celom.

| 5.6 | Zdaniem Komitetu możliwe jest pogodzenie dyscypliny budżetowej na szczeblu europejskim z rolą, jaką w kształtowaniu budżetu odgrywa polityka wspólnotowa. Wprawdzie po raz pierwszy rozważano wprowadzenie dyscypliny budżetowej już przy okazji pierwszego pakietu Delorsa, jednak wtedy bynajmniej nie kwestionowano faktu, że związek pomiędzy budżetem Unii a polityką wspólnotową jest zdeterminowany przez to drugie. |
| --- | --- |

5.6

Zdaniem Komitetu możliwe jest pogodzenie dyscypliny budżetowej na szczeblu europejskim z rolą, jaką w kształtowaniu budżetu odgrywa polityka wspólnotowa. Wprawdzie po raz pierwszy rozważano wprowadzenie dyscypliny budżetowej już przy okazji pierwszego pakietu Delorsa, jednak wtedy bynajmniej nie kwestionowano faktu, że związek pomiędzy budżetem Unii a polityką wspólnotową jest zdeterminowany przez to drugie.

| 5.7 | Zwiększające się zasoby oparte na DNB, których znaczenie jeszcze wzrośnie po 2007 r., to dobry przykład równego traktowania. Niemniej może się okazać, że sam wzrost wkładów opartych na DNB tylko wzmocni pozycję płatników netto. Zasoby oparte na DNB to przecież nic innego jak bezpośredni transfer z budżetów państw członkowskich, przez co nie można ich uznać za prawdziwe zasoby własne UE. |
| --- | --- |

5.7

Zwiększające się zasoby oparte na DNB, których znaczenie jeszcze wzrośnie po 2007 r., to dobry przykład równego traktowania. Niemniej może się okazać, że sam wzrost wkładów opartych na DNB tylko wzmocni pozycję płatników netto. Zasoby oparte na DNB to przecież nic innego jak bezpośredni transfer z budżetów państw członkowskich, przez co nie można ich uznać za prawdziwe zasoby własne UE.

6.   Dokument roboczy w sprawie rabatu brytyjskiego

| 6.1 | Zmiany decyzji w sprawie zasobów własnych umożliwiły opracowanie nowego dokumentu, który mógłby wejść w życie 1 stycznia 2007 r. lub najpóźniej, ewentualnie ze skutkiem wstecznym, z początkiem 2009 r. Dokument ten, podobnie jak wcześniejsza propozycja, zachowałby jednolitą stawkę poboru zasobów opartych na VAT na poziomie 0,30 %, jednak różni się tym, że przewiduje dwa wyjątki. Na lata 2007 — 2013 stawkę poboru zasobów opartych na VAT dla Austrii ustala się na poziomie 0,225 %, dla Niemiec na poziomie 0,15 %, dla Holandii i Szwecji na poziomie 0,10 %. W tym samym okresie Holandia może skorzystać z redukcji brutto swojego wkładu rocznego opartego na DNB w wysokości 605 mln EUR, podczas gdy Szwecja skorzysta z redukcji brutto swojego wkładu rocznego opartego na DNB w wysokości 150 mln EUR. |
| --- | --- |

6.1

Zmiany decyzji w sprawie zasobów własnych umożliwiły opracowanie nowego dokumentu, który mógłby wejść w życie 1 stycznia 2007 r. lub najpóźniej, ewentualnie ze skutkiem wstecznym, z początkiem 2009 r. Dokument ten, podobnie jak wcześniejsza propozycja, zachowałby jednolitą stawkę poboru zasobów opartych na VAT na poziomie 0,30 %, jednak różni się tym, że przewiduje dwa wyjątki. Na lata 2007 — 2013 stawkę poboru zasobów opartych na VAT dla Austrii ustala się na poziomie 0,225 %, dla Niemiec na poziomie 0,15 %, dla Holandii i Szwecji na poziomie 0,10 %. W tym samym okresie Holandia może skorzystać z redukcji brutto swojego wkładu rocznego opartego na DNB w wysokości 605 mln EUR, podczas gdy Szwecja skorzysta z redukcji brutto swojego wkładu rocznego opartego na DNB w wysokości 150 mln EUR.

| 6.2 | Najpóźniej od 2013 r., Wielka Brytania będzie w pełni uczestniczyć w finansowaniu kosztów rozszerzenia Unii o kraje, które przystąpiły po 30 kwietnia 2004 r., z wyjątkiem wydatków w ramach rynku objętego WPR. W odniesieniu do obowiązującej obecnie decyzji dodatkowy wkład Wielkiej Brytanii w latach 2007 — 2013 nie może przekroczyć 10,5 mld EUR. W przypadku rozszerzenia o inne kraje niż Rumunia i Bułgaria kwota ta będzie skorygowana w górę. W swoich decyzjach w sprawie przeglądu systemu zasobów własnych Rada po raz kolejny za konieczną uznała dogłębną rewizję ram finansowych. Jednocześnie domaga się przeglądu zasobów UE — wraz z WPR i brytyjskim rabatem — i oczekuje raportu w tej sprawie w okresie 2008 — 2009 r. |
| --- | --- |

6.2

Najpóźniej od 2013 r., Wielka Brytania będzie w pełni uczestniczyć w finansowaniu kosztów rozszerzenia Unii o kraje, które przystąpiły po 30 kwietnia 2004 r., z wyjątkiem wydatków w ramach rynku objętego WPR. W odniesieniu do obowiązującej obecnie decyzji dodatkowy wkład Wielkiej Brytanii w latach 2007 — 2013 nie może przekroczyć 10,5 mld EUR. W przypadku rozszerzenia o inne kraje niż Rumunia i Bułgaria kwota ta będzie skorygowana w górę. W swoich decyzjach w sprawie przeglądu systemu zasobów własnych Rada po raz kolejny za konieczną uznała dogłębną rewizję ram finansowych. Jednocześnie domaga się przeglądu zasobów UE — wraz z WPR i brytyjskim rabatem — i oczekuje raportu w tej sprawie w okresie 2008 — 2009 r.

| 6.3 | Propozycja Komisji przewiduje obniżkę stawki poboru zasobów VAT przed obliczaniem korekty wkładu Wielkiej Brytanii, ale obniża wkłady oparte na DNB dopiero po obliczeniu tej korekty. 17 państw członkowskich uważa, że obie te operacje powinno się przeprowadzić po obliczeniu korekty wkładu Wielkiej Brytanii, z kolei Londyn obstaje przy tym, by uwzględnić je przed korektą. Propozycja Wielkiej Brytanii jest jednoznaczna z podniesieniem kwoty korekty, czyli z większym obciążeniem pozostałych państw członkowskich. |
| --- | --- |

6.3

Propozycja Komisji przewiduje obniżkę stawki poboru zasobów VAT przed obliczaniem korekty wkładu Wielkiej Brytanii, ale obniża wkłady oparte na DNB dopiero po obliczeniu tej korekty. 17 państw członkowskich uważa, że obie te operacje powinno się przeprowadzić po obliczeniu korekty wkładu Wielkiej Brytanii, z kolei Londyn obstaje przy tym, by uwzględnić je przed korektą. Propozycja Wielkiej Brytanii jest jednoznaczna z podniesieniem kwoty korekty, czyli z większym obciążeniem pozostałych państw członkowskich.

| 6.4 | EKES podziela stanowisko Trybunału Obrachunkowego, że jakiekolwiek korekty tylko zakłócają prostotę i przejrzystość systemu zasobów własnych. Trybunał Obrachunkowy zgłosił wiele uwag dotyczących obecnego systemu zasobów własnych i jego niedociągnięć, podkreślając przy tym brak zarządzania, spójności i przejrzystości. Jednocześnie dodał, że problem braku równowagi budżetowej nie może być rozwiązany jedynie za pomocą metody obliczeń. |
| --- | --- |

6.4

EKES podziela stanowisko Trybunału Obrachunkowego, że jakiekolwiek korekty tylko zakłócają prostotę i przejrzystość systemu zasobów własnych. Trybunał Obrachunkowy zgłosił wiele uwag dotyczących obecnego systemu zasobów własnych i jego niedociągnięć, podkreślając przy tym brak zarządzania, spójności i przejrzystości. Jednocześnie dodał, że problem braku równowagi budżetowej nie może być rozwiązany jedynie za pomocą metody obliczeń.

| 6.5 | Wśród relatywnie niewielkich zmian w systemie zasobów własnych szczególne znaczenie ma dostosowanie metody obliczania rabatu brytyjskiego. Porozumienie osiągnięte w grudniu 2005 r. przewiduje stopniowe wycofywanie wydatków na rzecz nowych państw członkowskich od 2009 r. i całkowite ich zaprzestanie od 2011 r., z wyjątkiem wydatków w ramach rynku objętego WPR i dopłat bezpośrednich dla producentów. Dzięki temu uniknie się sytuacji, w której rabat brytyjski wzrastałby proporcjonalnie do kosztów rozszerzenia. |
| --- | --- |

6.5

Wśród relatywnie niewielkich zmian w systemie zasobów własnych szczególne znaczenie ma dostosowanie metody obliczania rabatu brytyjskiego. Porozumienie osiągnięte w grudniu 2005 r. przewiduje stopniowe wycofywanie wydatków na rzecz nowych państw członkowskich od 2009 r. i całkowite ich zaprzestanie od 2011 r., z wyjątkiem wydatków w ramach rynku objętego WPR i dopłat bezpośrednich dla producentów. Dzięki temu uniknie się sytuacji, w której rabat brytyjski wzrastałby proporcjonalnie do kosztów rozszerzenia.

7.   Uwagi ogólne

| 7.1 | Komitet podziela stanowisko Parlamentu Europejskiego, że zasoby oparte na VAT i DNB (które początkowo miały jedynie uzupełnić zasoby własne UE) stopniowo stały się głównym źródłem finansowania budżetu Wspólnoty. Komitet zgadza się również, że wprowadzanie odstępstw do obowiązującego systemu zasobów własnych uczyni go w oczach obywateli tylko bardziej zawiłym, mało przejrzystym i niesprawiedliwym — systemem finansowym, który doprowadza do niedopuszczalnych dysproporcji pomiędzy państwami członkowskimi. |
| --- | --- |

7.1

Komitet podziela stanowisko Parlamentu Europejskiego, że zasoby oparte na VAT i DNB (które początkowo miały jedynie uzupełnić zasoby własne UE) stopniowo stały się głównym źródłem finansowania budżetu Wspólnoty. Komitet zgadza się również, że wprowadzanie odstępstw do obowiązującego systemu zasobów własnych uczyni go w oczach obywateli tylko bardziej zawiłym, mało przejrzystym i niesprawiedliwym — systemem finansowym, który doprowadza do niedopuszczalnych dysproporcji pomiędzy państwami członkowskimi.

| 7.2 | EKES popiera stanowisko Parlamentu Europejskiego, że rozszerzająca się UE musi dysponować środkami finansowymi, które będą odpowiadały jej rosnącym ambicjom politycznym. Perspektywa finansowa stanowi ramę dla finansów, której celem jest zagwarantowanie rozwoju priorytetów UE przy utrzymaniu dyscypliny budżetowej. Nie chodzi przy tym o budżet siedmioletni. |
| --- | --- |

7.2

EKES popiera stanowisko Parlamentu Europejskiego, że rozszerzająca się UE musi dysponować środkami finansowymi, które będą odpowiadały jej rosnącym ambicjom politycznym. Perspektywa finansowa stanowi ramę dla finansów, której celem jest zagwarantowanie rozwoju priorytetów UE przy utrzymaniu dyscypliny budżetowej. Nie chodzi przy tym o budżet siedmioletni.

| 7.3 | EKES zwraca uwagę, że pułap zasobów własnych, ustalony w 1993 r. dla 15 państw członkowskich, pozostał niezmieniony i wynosi 1,31 % całkowitej kwoty DNB Unii na środki na zobowiązania i 1,24 % tej samej wielkości na środki na płatności. |
| --- | --- |

7.3

EKES zwraca uwagę, że pułap zasobów własnych, ustalony w 1993 r. dla 15 państw członkowskich, pozostał niezmieniony i wynosi 1,31 % całkowitej kwoty DNB Unii na środki na zobowiązania i 1,24 % tej samej wielkości na środki na płatności.

8.   Podsumowanie

| 8.1 | W świetle powyższego Komitet ocenia, że porozumienie polityczne osiągnięte przez Radę Europejską w grudniu 2005 r. generalnie oznacza wydłużenie zapoczątkowanego w 2000 r. czwartego etapu w historii wspólnotowego systemu budżetowego, w którym to budżet określa politykę wspólnotową, a który będzie trwał do 2013 r. |
| --- | --- |

8.1

W świetle powyższego Komitet ocenia, że porozumienie polityczne osiągnięte przez Radę Europejską w grudniu 2005 r. generalnie oznacza wydłużenie zapoczątkowanego w 2000 r. czwartego etapu w historii wspólnotowego systemu budżetowego, w którym to budżet określa politykę wspólnotową, a który będzie trwał do 2013 r.

| 8.2 | Kluczem do przyszłego budżetu będzie zerwanie z dominującą pozycją płatników netto — potrzebujemy wspólnego budżetu, całkowicie lub w znacznej części niezależnego od budżetów państw członkowskich. A tę niezależność mogą zapewnić jedynie prawdziwe zasoby własne. |
| --- | --- |

8.2

Kluczem do przyszłego budżetu będzie zerwanie z dominującą pozycją płatników netto — potrzebujemy wspólnego budżetu, całkowicie lub w znacznej części niezależnego od budżetów państw członkowskich. A tę niezależność mogą zapewnić jedynie prawdziwe zasoby własne.

| 8.3 | EKES jest zdania, że autonomię budżetu Wspólnoty można zapewnić tylko poprzez system zasobów własnych opartych albo na wspólnej polityce, albo na prawdziwych wspólnotowych zasobach własnych, albo na kombinacji tych dwóch rozwiązań. Z punktu widzenia przyszłości Unii najbardziej odpowiednim rozwiązaniem wydaje się polityka wspólnotowa sama w sobie będąca źródłem środków. |
| --- | --- |

8.3

EKES jest zdania, że autonomię budżetu Wspólnoty można zapewnić tylko poprzez system zasobów własnych opartych albo na wspólnej polityce, albo na prawdziwych wspólnotowych zasobach własnych, albo na kombinacji tych dwóch rozwiązań. Z punktu widzenia przyszłości Unii najbardziej odpowiednim rozwiązaniem wydaje się polityka wspólnotowa sama w sobie będąca źródłem środków.

| 8.4 | Poza tym Komitet, mimo silnych oporów wobec podatku wspólnotowego wynikających z zasady suwerenności budżetowej, uważa, że realizacja wspólnych celów wymaga utworzenia źródeł zasobów własnych, zastępujących wkłady oparte na DNB. |
| --- | --- |

8.4

Poza tym Komitet, mimo silnych oporów wobec podatku wspólnotowego wynikających z zasady suwerenności budżetowej, uważa, że realizacja wspólnych celów wymaga utworzenia źródeł zasobów własnych, zastępujących wkłady oparte na DNB.

| 8.5 | Zmieniając system zasobów własnych trzeba zatroszczyć się o to, by zastosowano zasady przejrzystości, skuteczności, elastyczności i proporcjonalności finansowania.






  — | Skuteczność zasobów — środki muszą mieć znaczące oddziaływanie na zakres budżetu; |
| --- | --- | --- |

8.5

Zmieniając system zasobów własnych trzeba zatroszczyć się o to, by zastosowano zasady przejrzystości, skuteczności, elastyczności i proporcjonalności finansowania.

—

Skuteczność zasobów — środki muszą mieć znaczące oddziaływanie na zakres budżetu;

| — | Przejrzystość i prostota — wkład państw członkowskich do budżetu unijnego musi być zrozumiały dla obywateli; |
| --- | --- |

—

Przejrzystość i prostota — wkład państw członkowskich do budżetu unijnego musi być zrozumiały dla obywateli;

| — | Wydajność wydatków — koszty administracyjne nie mogą być zbyt wysokie w porównaniu z zakresem środków; |
| --- | --- |

—

Wydajność wydatków — koszty administracyjne nie mogą być zbyt wysokie w porównaniu z zakresem środków;

| — | Równe wkłady brutto — obciążenia musza być sprawiedliwie dzielone pomiędzy państwa członkowskie, przy uwzględnieniu faktycznej sytuacji obywateli. |
| --- | --- |

—

Równe wkłady brutto — obciążenia musza być sprawiedliwie dzielone pomiędzy państwa członkowskie, przy uwzględnieniu faktycznej sytuacji obywateli.

Bruksela, 5 lipca 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  DzU C 253 z 7.10.2000 r.

1

(2)  DzU C 74 z 23.3.2005 r.

2

---

| 16.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 309/107 |
| --- | --- | --- | --- |

16.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 309/107

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Rady w sprawie zwolnienia towarów przywożonych przez osoby podróżujące z krajów trzecich z podatku od wartości dodanej oraz podatku akcyzowego

COM(2006) 76 wersja ostateczna — 2006/0021 (CNS)

(2006/C 309/22)

Dnia 22 lutego 2006 r., działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, Komisja postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 7 czerwca 2006 r. Sprawozdawcą był Umberto BURANI.

Na 428. sesji plenarnej w dniach 5 — 6 lipca 2006 r. (posiedzenie z dnia 5 lipca 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął jednogłośnie następującą opinię:

1.   Wprowadzenie

| 1.1 | Wniosek Komisji odnosi się do kwestii harmonizacji przepisów dotyczących towarów przywożonych przez osoby podróżujące z krajów trzecich w bagażu osobistym, objętych ze względu na swój charakter podatkiem VAT lub podatkiem akcyzowym. Towary te, w ramach pewnych ograniczeń, były dotychczas swobodnie przywożone bez obowiązku płacenia podatku. Początkowe przepisy zawarte w dyrektywie nr 69/169/EWG z dnia 28 maja 1969 r. zostały od tego czasu zmienione 17 razy i mają być obecnie zastąpione omawianym wnioskiem. |
| --- | --- |

1.1

Wniosek Komisji odnosi się do kwestii harmonizacji przepisów dotyczących towarów przywożonych przez osoby podróżujące z krajów trzecich w bagażu osobistym, objętych ze względu na swój charakter podatkiem VAT lub podatkiem akcyzowym. Towary te, w ramach pewnych ograniczeń, były dotychczas swobodnie przywożone bez obowiązku płacenia podatku. Początkowe przepisy zawarte w dyrektywie nr 69/169/EWG z dnia 28 maja 1969 r. zostały od tego czasu zmienione 17 razy i mają być obecnie zastąpione omawianym wnioskiem.

| 1.2 | Konieczne jest zachowanie istniejącego systemu „w celu zapobieżenia podwójnemu opodatkowaniu, oraz w przypadkach, w których, w związku z warunkami przywozu towarów nie istnieje zwyczajna konieczność ochrony gospodarki”
   (1). Komisja uważa, nie podważając idei dyrektywy, że liczba wprowadzonych zmian od czasu jej wejścia w życie, rozszerzenie UE i układ nowych granic zewnętrznych wystarczająco uzasadniają potrzebę całkowitego przeglądu przepisów i zastąpienia początkowej dyrektywy. |
| --- | --- |

1.2

Konieczne jest zachowanie istniejącego systemu „w celu zapobieżenia podwójnemu opodatkowaniu, oraz w przypadkach, w których, w związku z warunkami przywozu towarów nie istnieje zwyczajna konieczność ochrony gospodarki”
   (1). Komisja uważa, nie podważając idei dyrektywy, że liczba wprowadzonych zmian od czasu jej wejścia w życie, rozszerzenie UE i układ nowych granic zewnętrznych wystarczająco uzasadniają potrzebę całkowitego przeglądu przepisów i zastąpienia początkowej dyrektywy.

| 1.3 | Kwestia ta, choć sama w sobie prosta, komplikuje się ze względu na konieczność uregulowania przepisów dotyczących przywozu produktów „wrażliwych”, mianowicie wyrobów tytoniowych i napojów alkoholowych. Mimo że istniała ona od zawsze, wskutek rozszerzenia Unii pojawiły się nowe perspektywy, przy czym zasadnicze zagadnienia nie zmieniły się: zróżnicowane położenie geograficzne i odmienna sytuacja społeczna poszczególnych państw członkowskich, różne stanowiska i poważne rozbieżności w poziomach opodatkowania. Ostateczny wynik będzie zależał od możliwości porozumienia się w sprawie propozycji Komisji dotyczącej harmonizacji przepisów. |
| --- | --- |

1.3

Kwestia ta, choć sama w sobie prosta, komplikuje się ze względu na konieczność uregulowania przepisów dotyczących przywozu produktów „wrażliwych”, mianowicie wyrobów tytoniowych i napojów alkoholowych. Mimo że istniała ona od zawsze, wskutek rozszerzenia Unii pojawiły się nowe perspektywy, przy czym zasadnicze zagadnienia nie zmieniły się: zróżnicowane położenie geograficzne i odmienna sytuacja społeczna poszczególnych państw członkowskich, różne stanowiska i poważne rozbieżności w poziomach opodatkowania. Ostateczny wynik będzie zależał od możliwości porozumienia się w sprawie propozycji Komisji dotyczącej harmonizacji przepisów.

2.   Uwagi ogólne

| 2.1 | Początkowo dyrektywa miała zastosowanie do osób podróżujących na obszarze Wspólnoty. Od 1993 r. zgodnie z zasadami jednolitego rynku, w zasadzie zniesiono ograniczenia dla swobodnego przepływu towarów między państwami członkowskimi. Zmiana granic zewnętrznych Wspólnoty spowodowana rozszerzeniem wpłynęła na pojawienie się nowych kryteriów oceny. Zdaniem Komisji granice te „zmieniły się i obejmują obecnie między innymi granicę z Rosją, Ukrainą i Białorusią”. |
| --- | --- |

2.1

Początkowo dyrektywa miała zastosowanie do osób podróżujących na obszarze Wspólnoty. Od 1993 r. zgodnie z zasadami jednolitego rynku, w zasadzie zniesiono ograniczenia dla swobodnego przepływu towarów między państwami członkowskimi. Zmiana granic zewnętrznych Wspólnoty spowodowana rozszerzeniem wpłynęła na pojawienie się nowych kryteriów oceny. Zdaniem Komisji granice te „zmieniły się i obejmują obecnie między innymi granicę z Rosją, Ukrainą i Białorusią”.

| 2.1.1 | Komitet przyjmuje powyższe do wiadomości, jednak zauważa, że oprócz ww. granic istnieją inne granice na Wschodzie, stanowiące problem dla nowych państw członkowskich z powodu znaczących różnic w cenach w porównaniu z niektórymi sąsiadującymi krajami trzecimi. Ponadto należy pamiętać o nowych granicach morskich, które pojawiły się po przystąpieniu do UE Cypru i Malty. |
| --- | --- |

2.1.1

Komitet przyjmuje powyższe do wiadomości, jednak zauważa, że oprócz ww. granic istnieją inne granice na Wschodzie, stanowiące problem dla nowych państw członkowskich z powodu znaczących różnic w cenach w porównaniu z niektórymi sąsiadującymi krajami trzecimi. Ponadto należy pamiętać o nowych granicach morskich, które pojawiły się po przystąpieniu do UE Cypru i Malty.

| 2.1.2 | Odstępstwa przyznane w swoim czasie niektórym państwom członkowskim z powodu szczególnych trudności przestały obowiązywać, z wyjątkiem odstępstwa przyznanego Finlandii, która do 2007 r. może stosować ograniczenie przywozu piwa z krajów trzecich nie mniejsze niż 16 l. Komitet, który zawsze opowiadał się przeciwko odstępstwom, przyjmuje ten fakt z zadowoleniem. Jednakże zastosowanie jednolitego systemu w odniesieniu do 25 państw członkowskich może w tym przypadku zrodzić pewne problemy, które zostaną omówione w dalszej części opinii. |
| --- | --- |

2.1.2

Odstępstwa przyznane w swoim czasie niektórym państwom członkowskim z powodu szczególnych trudności przestały obowiązywać, z wyjątkiem odstępstwa przyznanego Finlandii, która do 2007 r. może stosować ograniczenie przywozu piwa z krajów trzecich nie mniejsze niż 16 l. Komitet, który zawsze opowiadał się przeciwko odstępstwom, przyjmuje ten fakt z zadowoleniem. Jednakże zastosowanie jednolitego systemu w odniesieniu do 25 państw członkowskich może w tym przypadku zrodzić pewne problemy, które zostaną omówione w dalszej części opinii.

| 2.2 | Wniosek dotyczący dyrektywy przewiduje podwyższenie obecnych progów zwolnień z podatku z 175 do 500 EUR dla osób podróżujących w transporcie lotniczym i do 220 EUR w przypadku wszystkich innych podróżujących osób. W uzasadnieniu Komisja wskazuje, że „w związku z kosztami i wysiłkiem związanymi z podróżą samolotem, osoby indywidualne decydują się na nią rzadziej w porównaniu z transportem lądowym lub promowym. Ponadto pasażerowie samolotu są z natury rzeczy ograniczeni, jeśli chodzi o możliwości zakupu i transport, ponieważ nie mogą przewozić

  bagażu wielkogabarytowego

  ”. Jednakże prawdziwe uzasadnienie wydaje się inne. Czwarty motyw wnioskowanej dyrektywy stwierdza w istocie, że „progi pieniężne powinny uwzględniać trudności państw członkowskich graniczących z krajami trzecimi o znacznie niższym poziomie cen [...]”. |
| --- | --- |

2.2

Wniosek dotyczący dyrektywy przewiduje podwyższenie obecnych progów zwolnień z podatku z 175 do 500 EUR dla osób podróżujących w transporcie lotniczym i do 220 EUR w przypadku wszystkich innych podróżujących osób. W uzasadnieniu Komisja wskazuje, że „w związku z kosztami i wysiłkiem związanymi z podróżą samolotem, osoby indywidualne decydują się na nią rzadziej w porównaniu z transportem lądowym lub promowym. Ponadto pasażerowie samolotu są z natury rzeczy ograniczeni, jeśli chodzi o możliwości zakupu i transport, ponieważ nie mogą przewozić

  bagażu wielkogabarytowego

  ”. Jednakże prawdziwe uzasadnienie wydaje się inne. Czwarty motyw wnioskowanej dyrektywy stwierdza w istocie, że „progi pieniężne powinny uwzględniać trudności państw członkowskich graniczących z krajami trzecimi o znacznie niższym poziomie cen [...]”.

| 2.2.1 | Zdaniem Komitetu przyczyny rozbieżności między stwierdzeniem zawartym w uzasadnieniu a treścią czwartego motywu należy szukać przede wszystkim we względach podatkowych. Rzeczywiście nie miałoby sensu mówienie o „bagażu wielkogabarytowym” (zob. poprzedni ustęp), gdyż istnieją towary o niewielkich rozmiarach, ale o dużej wartości (aparaty fotograficzne, notebooki, zegarki, biżuteria itd.), których przywóz byłby dozwolony w przypadku osób podróżujących transportem lotniczym, ale nie w przypadku osób podróżujących samochodem, pociągiem lub statkiem pasażerskim. Kolejne stwierdzenie, zgodnie z którym przeloty wybierane są „rzadziej w porównaniu z transportem lądowym lub promowym” i związane są „z kosztami i wysiłkiem”, wskazuje raczej na szczególne sytuacje niż na powszechne zjawisko — z połączeń lotniczych (w szczególności oferowanych przez linie niskokosztowe) korzystają na co dzień miliony przedsiębiorców i turystów, którzy co roku podróżują do krajów trzecich. |
| --- | --- |

2.2.1

Zdaniem Komitetu przyczyny rozbieżności między stwierdzeniem zawartym w uzasadnieniu a treścią czwartego motywu należy szukać przede wszystkim we względach podatkowych. Rzeczywiście nie miałoby sensu mówienie o „bagażu wielkogabarytowym” (zob. poprzedni ustęp), gdyż istnieją towary o niewielkich rozmiarach, ale o dużej wartości (aparaty fotograficzne, notebooki, zegarki, biżuteria itd.), których przywóz byłby dozwolony w przypadku osób podróżujących transportem lotniczym, ale nie w przypadku osób podróżujących samochodem, pociągiem lub statkiem pasażerskim. Kolejne stwierdzenie, zgodnie z którym przeloty wybierane są „rzadziej w porównaniu z transportem lądowym lub promowym” i związane są „z kosztami i wysiłkiem”, wskazuje raczej na szczególne sytuacje niż na powszechne zjawisko — z połączeń lotniczych (w szczególności oferowanych przez linie niskokosztowe) korzystają na co dzień miliony przedsiębiorców i turystów, którzy co roku podróżują do krajów trzecich.

| 2.2.2 | Komitet uważa, że jest niedopuszczalne, by uwzględnienie szczególnych przypadków prowadziło do stworzenia przepisów harmonizujących, które powodują dyskryminację między obywatelami w zależności od wybranego przez nich środka transportu. Choć Komitet, jak zaznaczono w pkt 2.1.2 powyżej, wielokrotnie wypowiadał się przeciwko systemowi odstępstw i nadal jest przeciwny co do zasady takiemu rozwiązaniu, w rozpatrywanym przypadku uważa, że system ten stanowi jedyne możliwe rozwiązanie, ale które powinno być stosowane wyłącznie wówczas, gdy jedno lub kilka państw członkowskich będzie w stanie udowodnić, przy poszanowaniu zasady proporcjonalności, że ogólny limit równy 500 EUR stanowi dla nich utratę wpływów z podatków, na którą nie mogą sobie pozwolić. |
| --- | --- |

2.2.2

Komitet uważa, że jest niedopuszczalne, by uwzględnienie szczególnych przypadków prowadziło do stworzenia przepisów harmonizujących, które powodują dyskryminację między obywatelami w zależności od wybranego przez nich środka transportu. Choć Komitet, jak zaznaczono w pkt 2.1.2 powyżej, wielokrotnie wypowiadał się przeciwko systemowi odstępstw i nadal jest przeciwny co do zasady takiemu rozwiązaniu, w rozpatrywanym przypadku uważa, że system ten stanowi jedyne możliwe rozwiązanie, ale które powinno być stosowane wyłącznie wówczas, gdy jedno lub kilka państw członkowskich będzie w stanie udowodnić, przy poszanowaniu zasady proporcjonalności, że ogólny limit równy 500 EUR stanowi dla nich utratę wpływów z podatków, na którą nie mogą sobie pozwolić.

| 2.3 | Wniosek dotyczący dyrektywy utrzymuje ograniczenia ilościowe w odniesieniu do wyrobów tytoniowych i napojów alkoholowych. W przypadku wyrobów tytoniowych, we wniosku znajduje się odniesienie do konwencji WHO ratyfikowanej przez Unię Europejską 30 czerwca 2005 r., która zaleca wprowadzenie zakazu lub ograniczenia w przywozie produktów tytoniowych przez osoby podróżujące w ruchu międzynarodowym. Biorąc pod uwagę to zalecenie, Komisja proponuje wprowadzenie jednolitego systemu obniżonych limitów ilościowych
  „w celu zapewnienia

  równego traktowania

  wszystkich obywateli przyjeżdżających na terytorium Unii Europejskiej”. |
| --- | --- |

2.3

Wniosek dotyczący dyrektywy utrzymuje ograniczenia ilościowe w odniesieniu do wyrobów tytoniowych i napojów alkoholowych. W przypadku wyrobów tytoniowych, we wniosku znajduje się odniesienie do konwencji WHO ratyfikowanej przez Unię Europejską 30 czerwca 2005 r., która zaleca wprowadzenie zakazu lub ograniczenia w przywozie produktów tytoniowych przez osoby podróżujące w ruchu międzynarodowym. Biorąc pod uwagę to zalecenie, Komisja proponuje wprowadzenie jednolitego systemu obniżonych limitów ilościowych
  „w celu zapewnienia

  równego traktowania

  wszystkich obywateli przyjeżdżających na terytorium Unii Europejskiej”.

| 2.3.1 | Komitet wyraża swoją aprobatę, choć ma pewne zastrzeżenia dotyczące uzasadnienia w odniesieniu do wyrobów tytoniowych, które — tak jak w przypadku pozostałych powodów — zdaje się być oparte raczej na względach podatkowych niż zdrowotnych; w rzeczywistości art. 9 ust 2 daje państwom członkowskich prawo do stosowania minimalnych progów przywożonych wyrobów tytoniowych, które są znacznie niższe niż normalnie. Bez kwestionowania szkodliwych skutków palenia, wydawałoby się absurdalne, że poziom szkodliwości może się różnić w zależności od państwa członkowskiego. |
| --- | --- |

2.3.1

Komitet wyraża swoją aprobatę, choć ma pewne zastrzeżenia dotyczące uzasadnienia w odniesieniu do wyrobów tytoniowych, które — tak jak w przypadku pozostałych powodów — zdaje się być oparte raczej na względach podatkowych niż zdrowotnych; w rzeczywistości art. 9 ust 2 daje państwom członkowskich prawo do stosowania minimalnych progów przywożonych wyrobów tytoniowych, które są znacznie niższe niż normalnie. Bez kwestionowania szkodliwych skutków palenia, wydawałoby się absurdalne, że poziom szkodliwości może się różnić w zależności od państwa członkowskiego.

| 2.4 | Ponadto Komisja proponuje zniesienie limitów ilościowych dotyczących perfum, kawy i herbaty, aby uwzględnić fakt, iż zgodnie z prawodawstwem wspólnotowym perfumy nie są objęte podatkiem akcyzowym, kawa jest objęta tym podatkiem jedynie w 5 państwach członkowskich, a herbata jedynie w jednym państwie członkowskim. W uzasadnieniu do wniosku sformułowano w tym zakresie istotne stwierdzenie
   (2): należy znieść limity ilościowe „ponieważ limity te

  nie odpowiadają już istniejącemu systemowi podatku [...] w Unii Europejskiej złożonej z [25] państw członkowskich

  ”. Innymi słowy ograniczenia te zostały zniesione, ponieważ wśród 25 państw członkowskich jedynie niewielka ich część stosuje jeszcze podatek akcyzowy w odniesieniu do wspomnianych produktów. |
| --- | --- |

2.4

Ponadto Komisja proponuje zniesienie limitów ilościowych dotyczących perfum, kawy i herbaty, aby uwzględnić fakt, iż zgodnie z prawodawstwem wspólnotowym perfumy nie są objęte podatkiem akcyzowym, kawa jest objęta tym podatkiem jedynie w 5 państwach członkowskich, a herbata jedynie w jednym państwie członkowskim. W uzasadnieniu do wniosku sformułowano w tym zakresie istotne stwierdzenie
   (2): należy znieść limity ilościowe „ponieważ limity te

  nie odpowiadają już istniejącemu systemowi podatku [...] w Unii Europejskiej złożonej z [25] państw członkowskich

  ”. Innymi słowy ograniczenia te zostały zniesione, ponieważ wśród 25 państw członkowskich jedynie niewielka ich część stosuje jeszcze podatek akcyzowy w odniesieniu do wspomnianych produktów.

| 2.4.1 | Komitet całkowicie zgadza się z ideą zniesienia tych limitów i zauważa na marginesie, że w tym przypadku przyjęto regułę, zgodnie z którą przy uwzględnieniu zasady proporcjonalności, interes ogólny przeważa nad interesem jednostki. |
| --- | --- |

2.4.1

Komitet całkowicie zgadza się z ideą zniesienia tych limitów i zauważa na marginesie, że w tym przypadku przyjęto regułę, zgodnie z którą przy uwzględnieniu zasady proporcjonalności, interes ogólny przeważa nad interesem jednostki.

| 2.5 | Właśnie z punktu widzenia proporcjonalności omawiany wniosek pod pewnymi względami skłania do krytyki. W ogólnym ujęciu i w odniesieniu do przepisu przytoczonego w punkcie 2.4, Komitet zwraca uwagę na konieczność, by każda inicjatywa opierała się na spójności w stosowaniu danej zasady do wszystkich aspektów prawodawstwa, a nie tylko do niektórych z nich. Stwierdzenie to zostanie szerzej omówione w uwagach dotyczących poszczególnych artykułów. |
| --- | --- |

2.5

Właśnie z punktu widzenia proporcjonalności omawiany wniosek pod pewnymi względami skłania do krytyki. W ogólnym ujęciu i w odniesieniu do przepisu przytoczonego w punkcie 2.4, Komitet zwraca uwagę na konieczność, by każda inicjatywa opierała się na spójności w stosowaniu danej zasady do wszystkich aspektów prawodawstwa, a nie tylko do niektórych z nich. Stwierdzenie to zostanie szerzej omówione w uwagach dotyczących poszczególnych artykułów.

3.   Uwagi szczegółowe

| 3.1 | Art. 2, art. 4, art. 5 i art. 7: zastosowanie dyrektywy. Artykuły te stanowią, iż zwolnienie z podatku VAT i podatku akcyzowego przyznawane jest w odniesieniu do towarów przywożonych w bagażu osobistym przez osoby podróżujące („bagażu towarzyszącym”), które przyjechały przez kraj trzeci. Mają one zastosowanie jedynie, jeżeli dana osoba nie jest w stanie udowodnić, że towary zostały zakupione w jednym z państw członkowskich UE i że nie dotyczy ich zwrot podatku VAT lub podatku akcyzowego. Przy obliczaniu wartości towarów nie uwzględnia się wartości rzeczy osobistych przywożonych czasowo lub przywożonych powrotnie po ich czasowym wywozie. |
| --- | --- |

3.1

Art. 2, art. 4, art. 5 i art. 7: zastosowanie dyrektywy. Artykuły te stanowią, iż zwolnienie z podatku VAT i podatku akcyzowego przyznawane jest w odniesieniu do towarów przywożonych w bagażu osobistym przez osoby podróżujące („bagażu towarzyszącym”), które przyjechały przez kraj trzeci. Mają one zastosowanie jedynie, jeżeli dana osoba nie jest w stanie udowodnić, że towary zostały zakupione w jednym z państw członkowskich UE i że nie dotyczy ich zwrot podatku VAT lub podatku akcyzowego. Przy obliczaniu wartości towarów nie uwzględnia się wartości rzeczy osobistych przywożonych czasowo lub przywożonych powrotnie po ich czasowym wywozie.

| 3.1.1 | Przepis ten, który istniał już wcześniej, nadal nakłada znaczne ograniczenia na osoby podróżujące — powinny one mieć przy sobie faktury poświadczające dokonanie zakupu posiadanych przez siebie artykułów w jednym z państw członkowskich UE, zwłaszcza tych najbardziej kosztownych, lub przy wyjeździe powinny zaopatrzyć się w zaświadczenie o czasowym wywozie. |
| --- | --- |

3.1.1

Przepis ten, który istniał już wcześniej, nadal nakłada znaczne ograniczenia na osoby podróżujące — powinny one mieć przy sobie faktury poświadczające dokonanie zakupu posiadanych przez siebie artykułów w jednym z państw członkowskich UE, zwłaszcza tych najbardziej kosztownych, lub przy wyjeździe powinny zaopatrzyć się w zaświadczenie o czasowym wywozie.

| 3.1.2 | Z drugiej strony Komitet zdaje sobie sprawę, że w obecnej sytuacji nie istnieją prostsze rozwiązania. Zauważa niemniej, że dobrze byłoby, gdyby w ramach przepisów wykonawczych lub w inny sposób, Komisja zaleciła państwom członkowskim informowanie o tym przepisie przy zastosowaniu najbardziej odpowiednich środków, umieszczając ogłoszenia na przejściach granicznych, w ogólnych informacjach przekazywanych przez operatorów turystycznych oraz na biletach w przypadku transportu lotniczego i morskiego. |
| --- | --- |

3.1.2

Z drugiej strony Komitet zdaje sobie sprawę, że w obecnej sytuacji nie istnieją prostsze rozwiązania. Zauważa niemniej, że dobrze byłoby, gdyby w ramach przepisów wykonawczych lub w inny sposób, Komisja zaleciła państwom członkowskim informowanie o tym przepisie przy zastosowaniu najbardziej odpowiednich środków, umieszczając ogłoszenia na przejściach granicznych, w ogólnych informacjach przekazywanych przez operatorów turystycznych oraz na biletach w przypadku transportu lotniczego i morskiego.

| 3.2 | Artykuł 8: progi pieniężne. Całkowita wartość przywożonych towarów objętych zwolnieniem z podatku wynosi 500 EUR dla osób podróżujących transportem lotniczym oraz 220 EUR dla osób podróżujących innym środkiem transportu. Państwa członkowskie mają możliwość obniżenia tej kwoty dla osób podróżujących w wieku poniżej 15 lat do poziomu, który nie może być niższy niż 110 EUR. Limity w zakresie wartości mają zastosowanie do wszystkich towarów, z wyjątkiem wyrobów tytoniowych i napojów alkoholowych, w przypadku których wyznaczono limity ilościowe. |
| --- | --- |

3.2

Artykuł 8: progi pieniężne. Całkowita wartość przywożonych towarów objętych zwolnieniem z podatku wynosi 500 EUR dla osób podróżujących transportem lotniczym oraz 220 EUR dla osób podróżujących innym środkiem transportu. Państwa członkowskie mają możliwość obniżenia tej kwoty dla osób podróżujących w wieku poniżej 15 lat do poziomu, który nie może być niższy niż 110 EUR. Limity w zakresie wartości mają zastosowanie do wszystkich towarów, z wyjątkiem wyrobów tytoniowych i napojów alkoholowych, w przypadku których wyznaczono limity ilościowe.

| 3.2.1 | Komitet przedstawił pewne zastrzeżenia (por. pkt 2.2.2) dotyczące dyskryminacji pojawiającej się w traktowaniu obywateli w zależności od wykorzystywanego przez nich środka transportu. Oczywiste jest, że tego rodzaju rozróżnienie wynika ze szczególnej sytuacji niektórych państw członkowskich graniczących z krajami trzecimi, w których ceny są dużo niższe, w szczególności z powodu znacznych różnic podatkowych. Zastosowanie zasady proporcjonalności (por. pkt 2.4.1 i 2.5) wraz z odstępstwami przewidzianymi w konkretnych przypadkach, w których istnieje taka konieczność, pozwoliłoby rozwiązać ten problem. |
| --- | --- |

3.2.1

Komitet przedstawił pewne zastrzeżenia (por. pkt 2.2.2) dotyczące dyskryminacji pojawiającej się w traktowaniu obywateli w zależności od wykorzystywanego przez nich środka transportu. Oczywiste jest, że tego rodzaju rozróżnienie wynika ze szczególnej sytuacji niektórych państw członkowskich graniczących z krajami trzecimi, w których ceny są dużo niższe, w szczególności z powodu znacznych różnic podatkowych. Zastosowanie zasady proporcjonalności (por. pkt 2.4.1 i 2.5) wraz z odstępstwami przewidzianymi w konkretnych przypadkach, w których istnieje taka konieczność, pozwoliłoby rozwiązać ten problem.

| 3.2.2 | Zgodnie z pkt 2.2.2 powyżej, Komitet potwierdza swoją propozycję, aby próg 500 EUR został rozszerzony w odniesieniu do wszystkich osób podróżujących bez względu na wykorzystywany środek transportu. Wprowadzenie wysokiego progu pozwoliłoby odciążyć służby celne od obowiązku przeprowadzania uciążliwych czynności kontrolnych w odniesieniu do wszystkich osób podróżujących, zwłaszcza w okresie nasilonego ruchu turystycznego, tym samym umożliwiając im skupienie się na skutecznych działaniach w zakresie zwalczania faktycznych przypadków przemytu. Należy zauważyć w związku z tym, że dzięki swojemu doświadczeniu i profesjonalizmowi celnicy są w stanie w prosty sposób dokonać podstawowego rozróżnienia między „turystą” (co najwyżej naruszającym przepisy administracyjne) a „przemytnikiem”, którego postępowanie skutkuje odpowiedzialnością karną. Do rozwiązania nadal pozostaje kwestia „regularnych” podróżnych (którzy nie są ani turystami, ani mieszkańcami obszarów przygranicznych), w przypadku których dokonywany przywóz jest przykładem zjawiska przemytu na małą skalę w celu osiągnięcia zysku. |
| --- | --- |

3.2.2

Zgodnie z pkt 2.2.2 powyżej, Komitet potwierdza swoją propozycję, aby próg 500 EUR został rozszerzony w odniesieniu do wszystkich osób podróżujących bez względu na wykorzystywany środek transportu. Wprowadzenie wysokiego progu pozwoliłoby odciążyć służby celne od obowiązku przeprowadzania uciążliwych czynności kontrolnych w odniesieniu do wszystkich osób podróżujących, zwłaszcza w okresie nasilonego ruchu turystycznego, tym samym umożliwiając im skupienie się na skutecznych działaniach w zakresie zwalczania faktycznych przypadków przemytu. Należy zauważyć w związku z tym, że dzięki swojemu doświadczeniu i profesjonalizmowi celnicy są w stanie w prosty sposób dokonać podstawowego rozróżnienia między „turystą” (co najwyżej naruszającym przepisy administracyjne) a „przemytnikiem”, którego postępowanie skutkuje odpowiedzialnością karną. Do rozwiązania nadal pozostaje kwestia „regularnych” podróżnych (którzy nie są ani turystami, ani mieszkańcami obszarów przygranicznych), w przypadku których dokonywany przywóz jest przykładem zjawiska przemytu na małą skalę w celu osiągnięcia zysku.

| 3.3 | Artykuł 9: limity ilościowe w przypadku wyrobów tytoniowych. Wyroby tytoniowe są zwolnione z podatku VAT i podatku akcyzowego z zastrzeżeniem pewnych ograniczeń ilościowych.
  Zwyczajowe limity ilościowe
  wynoszą 200 papierosów lub 100 cygaretek, 50 cygar lub 250 gramów tytoniu do palenia. Państwa członkowskie mają możliwość ustalenia
  minimalnych limitów

  ilościowych: 40 papierosów lub 20 cygaretek lub 10 cygar lub 50 gramów tytoniu do palenia; państwa członkowskie mogą zastosować te limity w odniesieniu do wszystkich osób podróżujących lub jedynie w odniesieniu do osób podróżujących niekorzystających z transportu lotniczego. |
| --- | --- |

3.3

Artykuł 9: limity ilościowe w przypadku wyrobów tytoniowych. Wyroby tytoniowe są zwolnione z podatku VAT i podatku akcyzowego z zastrzeżeniem pewnych ograniczeń ilościowych.
  Zwyczajowe limity ilościowe
  wynoszą 200 papierosów lub 100 cygaretek, 50 cygar lub 250 gramów tytoniu do palenia. Państwa członkowskie mają możliwość ustalenia
  minimalnych limitów

  ilościowych: 40 papierosów lub 20 cygaretek lub 10 cygar lub 50 gramów tytoniu do palenia; państwa członkowskie mogą zastosować te limity w odniesieniu do wszystkich osób podróżujących lub jedynie w odniesieniu do osób podróżujących niekorzystających z transportu lotniczego.

| 3.3.1 | Będąc przeciwko określaniu różnych limitów ilościowych, tak jak wcześniej w przypadku progów finansowych, Komitet dodaje, że minimalne limity spowodowałyby duże utrudnienia dla turystów z UE podróżujących samochodem osobowym przez poszczególne państwa (które należą do Wspólnoty lub też nie), w przypadku których docelowy kraj podróży takich limitów nie stosuje. Uwzględniając znaczenie turystyki oraz potrzebę wspierania, a nie zahamowania jej rozwoju poprzez wprowadzenie środków wymagających restrykcyjnej kontroli na granicach, Komitet zaleca przyjęcie szczególnych przepisów zwalniających mających zastosowanie w takich przypadkach. |
| --- | --- |

3.3.1

Będąc przeciwko określaniu różnych limitów ilościowych, tak jak wcześniej w przypadku progów finansowych, Komitet dodaje, że minimalne limity spowodowałyby duże utrudnienia dla turystów z UE podróżujących samochodem osobowym przez poszczególne państwa (które należą do Wspólnoty lub też nie), w przypadku których docelowy kraj podróży takich limitów nie stosuje. Uwzględniając znaczenie turystyki oraz potrzebę wspierania, a nie zahamowania jej rozwoju poprzez wprowadzenie środków wymagających restrykcyjnej kontroli na granicach, Komitet zaleca przyjęcie szczególnych przepisów zwalniających mających zastosowanie w takich przypadkach.

| 3.4 | Artykuł 10: limity ilościowe w przypadku napojów alkoholowych. Analogicznie jak w przypadku przepisów mających zastosowanie do wyrobów tytoniowych, utrzymane zostały obowiązujące limity ilościowe w odniesieniu do napojów alkoholowych z uwzględnieniem pewnych zmian i podziału na dwie kategorie — pierwsza obejmuje napoje destylowane o mocy ponad 22 % obj. lub zawierające alkohol etylowy o mocy 80 % obj. i powyżej; natomiast druga — „produkty pośrednie” i wina musujące. Limity dla obu kategorii nie mogą być łączone. Dozwolony jest przywóz objęty zwolnieniem z podatku 4 litrów wina niemusującego i 16 litrów piwa dodatkowo oprócz ilości określonych powyżej. Zwolnienia te nie mają zastosowania w przypadku osób niepełnoletnich poniżej 17 lat. |
| --- | --- |

3.4

Artykuł 10: limity ilościowe w przypadku napojów alkoholowych. Analogicznie jak w przypadku przepisów mających zastosowanie do wyrobów tytoniowych, utrzymane zostały obowiązujące limity ilościowe w odniesieniu do napojów alkoholowych z uwzględnieniem pewnych zmian i podziału na dwie kategorie — pierwsza obejmuje napoje destylowane o mocy ponad 22 % obj. lub zawierające alkohol etylowy o mocy 80 % obj. i powyżej; natomiast druga — „produkty pośrednie” i wina musujące. Limity dla obu kategorii nie mogą być łączone. Dozwolony jest przywóz objęty zwolnieniem z podatku 4 litrów wina niemusującego i 16 litrów piwa dodatkowo oprócz ilości określonych powyżej. Zwolnienia te nie mają zastosowania w przypadku osób niepełnoletnich poniżej 17 lat.

| 3.4.1 | Komitet ogólnie akceptuje proponowane rozwiązania, zwraca jednak uwagę na niektóre istotne szczegóły. Przede wszystkim napój alkoholowy o mocy powyżej 80 % obj., który należy do pierwszej kategorii, jest zwykle sprzedawany jako napój o mocy 98 lub 99 % obj., a 1 litr tego produktu pozwala przygotować 3 litry napoju alkoholowego o mocy 33 % obj. W związku z tym odniesienie do 1 litra napoju destylowanego lub napoju spirytusowego jest arbitralne. W przypadku kategorii „win musujących”, która obejmuje zarówno wina wysokiej jakości (np. szampan), jak i wina o bardzo różnej jakości, Komitet uważa, że nie powinno już istnieć rozróżnienie między winami „musującymi” a „niemusującymi”, gdyż oba rodzaje odnoszą się do „wina” bez względu na ich wartość. |
| --- | --- |

3.4.1

Komitet ogólnie akceptuje proponowane rozwiązania, zwraca jednak uwagę na niektóre istotne szczegóły. Przede wszystkim napój alkoholowy o mocy powyżej 80 % obj., który należy do pierwszej kategorii, jest zwykle sprzedawany jako napój o mocy 98 lub 99 % obj., a 1 litr tego produktu pozwala przygotować 3 litry napoju alkoholowego o mocy 33 % obj. W związku z tym odniesienie do 1 litra napoju destylowanego lub napoju spirytusowego jest arbitralne. W przypadku kategorii „win musujących”, która obejmuje zarówno wina wysokiej jakości (np. szampan), jak i wina o bardzo różnej jakości, Komitet uważa, że nie powinno już istnieć rozróżnienie między winami „musującymi” a „niemusującymi”, gdyż oba rodzaje odnoszą się do „wina” bez względu na ich wartość.

| 3.4.2 | Komitet ma natomiast pewne zastrzeżenia w odniesieniu do wskazanych ilości wina i piwa — między 4 litrami wina a 16 litrami piwa istnieje duża różnica, działająca na niekorzyść osób z krajów, w których piwo nie jest rozpowszechnionym produktem konsumpcji. Zamiast wyznaczania wspólnych limitów, należałoby określić odrębne limity ilościowe i alternatywne rozwiązania dla obu rodzajów napojów. |
| --- | --- |

3.4.2

Komitet ma natomiast pewne zastrzeżenia w odniesieniu do wskazanych ilości wina i piwa — między 4 litrami wina a 16 litrami piwa istnieje duża różnica, działająca na niekorzyść osób z krajów, w których piwo nie jest rozpowszechnionym produktem konsumpcji. Zamiast wyznaczania wspólnych limitów, należałoby określić odrębne limity ilościowe i alternatywne rozwiązania dla obu rodzajów napojów.

| 3.5 | W przypadku paliw, zwolnienie ma zastosowanie do zawartości baku pojazdu i do ilości 10 litrów w przenośnym kanistrze, jednak przewidziano odstępstwa w sytuacji, gdy istnieją przepisy krajowe o charakterze ograniczającym. |
| --- | --- |

3.5

W przypadku paliw, zwolnienie ma zastosowanie do zawartości baku pojazdu i do ilości 10 litrów w przenośnym kanistrze, jednak przewidziano odstępstwa w sytuacji, gdy istnieją przepisy krajowe o charakterze ograniczającym.

| 3.5.1 | Komitet wzywa Komisję do radykalnej rewizji tych przepisów. Po pierwsze sytuacja dystrybutorów paliw nie uzasadnia rozszerzenia zwolnienia z podatku na przenośne kanistry, dodatkowo oprócz zwolnienia z podatku zawartości samego baku. Możliwość taka powinna zostać zlikwidowana nawet ze względu na samo ryzyko związane z transportem paliwa poza bakiem. Należy zaznaczyć, że w kodeksach drogowych wielu krajów wprowadzono już zakaz w tym zakresie. Zakaz ten powinien również objąć ewentualne dodatkowe zbiorniki znajdujące się w pojeździe. W przypadku samochodów ciężarowych, które są często wyposażone w dwa zbiorniki, zakaz powinien objąć zbiorniki nieposiadające homologacji w momencie rejestracji pojazdu. |
| --- | --- |

3.5.1

Komitet wzywa Komisję do radykalnej rewizji tych przepisów. Po pierwsze sytuacja dystrybutorów paliw nie uzasadnia rozszerzenia zwolnienia z podatku na przenośne kanistry, dodatkowo oprócz zwolnienia z podatku zawartości samego baku. Możliwość taka powinna zostać zlikwidowana nawet ze względu na samo ryzyko związane z transportem paliwa poza bakiem. Należy zaznaczyć, że w kodeksach drogowych wielu krajów wprowadzono już zakaz w tym zakresie. Zakaz ten powinien również objąć ewentualne dodatkowe zbiorniki znajdujące się w pojeździe. W przypadku samochodów ciężarowych, które są często wyposażone w dwa zbiorniki, zakaz powinien objąć zbiorniki nieposiadające homologacji w momencie rejestracji pojazdu.

| 3.5.2 | Po drugie przepisy krajowe o charakterze ograniczającym, nawet jeśli są uzasadnione różnicami cenowymi między sąsiednimi krajami, nie mogą objąć turystów z państw innych niż kraj, który stosuje przepisy ograniczające, ze względów określonych wcześniej w pkt. 3.3.1. Przepisy ograniczające, o ile zostały uznane za uzasadnione, można by uwzględnić w ramach przepisów mających zastosowanie w odniesieniu do osób mieszkających w strefach przygranicznych i pracowników przygranicznych zgodnie z przepisami art. 14 wniosku dotyczącego dyrektywy. |
| --- | --- |

3.5.2

Po drugie przepisy krajowe o charakterze ograniczającym, nawet jeśli są uzasadnione różnicami cenowymi między sąsiednimi krajami, nie mogą objąć turystów z państw innych niż kraj, który stosuje przepisy ograniczające, ze względów określonych wcześniej w pkt. 3.3.1. Przepisy ograniczające, o ile zostały uznane za uzasadnione, można by uwzględnić w ramach przepisów mających zastosowanie w odniesieniu do osób mieszkających w strefach przygranicznych i pracowników przygranicznych zgodnie z przepisami art. 14 wniosku dotyczącego dyrektywy.

| 3.6 | Artykuł 14: pracownicy i mieszkańcy strefy przygranicznej. Dla mieszkańców stref przygranicznych i pracowników przygranicznych (pracowników mieszkających w jednym z państw UE lub osób pracujących w strefie przygranicznej sąsiedniego kraju trzeciego czy też osób mieszkających w kraju trzecim i pracujących w strefie przygranicznej kraju UE) przewidziano szczególne przepisy, które pokrywają się z dotychczasowymi uregulowaniami. Państwa członkowskie mają możliwość obniżenia w tych kategoriach progów finansowych i/lub limitów ilościowych. Wniosek definiuje pojęcie „strefy przygranicznej” jako obszaru, który w linii prostej rozciąga się do 15 km od granicy. Komitet uważa, że takie ograniczenie jest arbitralne i nie uwzględnia specyfiki geograficznej, gospodarczej i społecznej poszczególnych stref przygranicznych: każde państwo członkowskie powinno mieć możliwość wytyczenia swoich własnych stref w zależności od uwarunkowań; ponadto większa elastyczność pozwoliłaby pewnym państwom członkowskim na podjęcie działań wobec budzącego zaniepokojenie zjawiska „nietypowego przemytu” na granicach z krajami Europy Wschodniej. |
| --- | --- |

3.6

Artykuł 14: pracownicy i mieszkańcy strefy przygranicznej. Dla mieszkańców stref przygranicznych i pracowników przygranicznych (pracowników mieszkających w jednym z państw UE lub osób pracujących w strefie przygranicznej sąsiedniego kraju trzeciego czy też osób mieszkających w kraju trzecim i pracujących w strefie przygranicznej kraju UE) przewidziano szczególne przepisy, które pokrywają się z dotychczasowymi uregulowaniami. Państwa członkowskie mają możliwość obniżenia w tych kategoriach progów finansowych i/lub limitów ilościowych. Wniosek definiuje pojęcie „strefy przygranicznej” jako obszaru, który w linii prostej rozciąga się do 15 km od granicy. Komitet uważa, że takie ograniczenie jest arbitralne i nie uwzględnia specyfiki geograficznej, gospodarczej i społecznej poszczególnych stref przygranicznych: każde państwo członkowskie powinno mieć możliwość wytyczenia swoich własnych stref w zależności od uwarunkowań; ponadto większa elastyczność pozwoliłaby pewnym państwom członkowskim na podjęcie działań wobec budzącego zaniepokojenie zjawiska „nietypowego przemytu” na granicach z krajami Europy Wschodniej.

| 3.7 | Dodatkowo przewidziano datę 31 grudnia 2006 r. jako termin wejścia w życie dyrektywy, który jest terminem rozsądnym, zakładając że proces legislacyjny będzie przebiegał szybko i sprawnie. |
| --- | --- |

3.7

Dodatkowo przewidziano datę 31 grudnia 2006 r. jako termin wejścia w życie dyrektywy, który jest terminem rozsądnym, zakładając że proces legislacyjny będzie przebiegał szybko i sprawnie.

Bruksela, 5 lipca 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Patrz COM(2006) 76 wersja ostateczna — 2006/0021 (CNS), pierwszy motyw.

1

(2)  Por. 1) Kontekst wniosku — Podstawa i cele wniosku, tiret czwarte.

2

---

| 16.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 309/110 |
| --- | --- | --- | --- |

16.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 309/110

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Realizacja wspólnotowego programu lizbońskiego: rozbudzanie ducha przedsiębiorczości poprzez edukację i kształcenie”

COM(2006) 33 wersja ostateczna

(2006/C 309/23)

Dnia 5 kwietnia 2006 r. Komisja postanowiła, zgodnie z art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.

Sekcja ds. Zatrudnienia, Polityki Społecznej i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 2 czerwca 2006 r. Sprawozdawcą była Ingrid JERNECK.

Na 428. sesji plenarnej w dniach 5 — 6 lipca 2006 r. (posiedzenie z dnia 6 lipca 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 122 do 16 — 10 osób wstrzymało się od głosu –przyjął następującą opinię:

Kluczowe punkty stanowiska EKES-u

Przedsiębiorczość oznacza zdolność osoby do wcielania pomysłów w czyn. Szkolenia z przedsiębiorczości krzewią innowacje, kreatywność oraz pewność siebie. Rozbudzanie ducha przedsiębiorczości poprzez edukację i kształcenie to:

| — | wczesny start, obejmujący podstawy edukacji i kształcenia w zakresie przedsiębiorczości, |
| --- | --- |

—

wczesny start, obejmujący podstawy edukacji i kształcenia w zakresie przedsiębiorczości,

| — | uzupełniające programy na rzecz wspierania przedsiębiorczości w ramach krajowych programów nauczania, począwszy od szkoły podstawowej, aż po szkolnictwo wyższe, |
| --- | --- |

—

uzupełniające programy na rzecz wspierania przedsiębiorczości w ramach krajowych programów nauczania, począwszy od szkoły podstawowej, aż po szkolnictwo wyższe,

| — | pozytywna i skuteczna współpraca między szkołami/uniwersytetami a przedsiębiorstwami, |
| --- | --- |

—

pozytywna i skuteczna współpraca między szkołami/uniwersytetami a przedsiębiorstwami,

| — | zaangażowanie nauczycieli jako wkład w ich rozwój osobisty, |
| --- | --- |

—

zaangażowanie nauczycieli jako wkład w ich rozwój osobisty,

| — | zaangażowanie pracodawców i pracowników w sporządzenie programów edukacyjnych na rzecz przedsiębiorczości, |
| --- | --- |

—

zaangażowanie pracodawców i pracowników w sporządzenie programów edukacyjnych na rzecz przedsiębiorczości,

| — | silne zaangażowanie i obecność społeczeństwa obywatelskiego w procesie nauczania, |
| --- | --- |

—

silne zaangażowanie i obecność społeczeństwa obywatelskiego w procesie nauczania,

| — | zwracanie uwagi w szkole na znaczenie kobiet przedsiębiorców w celu promowania pozytywnej równowagi między kobietami a mężczyznami, |
| --- | --- |

—

zwracanie uwagi w szkole na znaczenie kobiet przedsiębiorców w celu promowania pozytywnej równowagi między kobietami a mężczyznami,

| — | krzewienie w równym stopniu przedsiębiorczości wśród osób niepełnosprawnych, |
| --- | --- |

—

krzewienie w równym stopniu przedsiębiorczości wśród osób niepełnosprawnych,

| — | wymiana sprawdzonych rozwiązań i monitorowanie postępów poprzez organizowane przez Komisję coroczne konferencje podsumowujące, |
| --- | --- |

—

wymiana sprawdzonych rozwiązań i monitorowanie postępów poprzez organizowane przez Komisję coroczne konferencje podsumowujące,

| — | rola mediów oraz kreowanego przez nich wizerunku biznesu, |
| --- | --- |

—

rola mediów oraz kreowanego przez nich wizerunku biznesu,

| — | stosowanie „szczebli przedsiębiorczości” jako jednego z modeli do wykorzystania w państwach członkowskich, |
| --- | --- |

—

stosowanie „szczebli przedsiębiorczości” jako jednego z modeli do wykorzystania w państwach członkowskich,

| — | znaczenie tworzenia punktów kompleksowej obsługi w celu ułatwiania procesu zakładania przedsiębiorstw, |
| --- | --- |

—

znaczenie tworzenia punktów kompleksowej obsługi w celu ułatwiania procesu zakładania przedsiębiorstw,

| — | ustanowienie Europejskiego Roku Przedsiębiorczości na wniosek Komisji, |
| --- | --- |

—

ustanowienie Europejskiego Roku Przedsiębiorczości na wniosek Komisji,

| — | rozbudzanie ducha przedsiębiorczości poprzez edukację i kształcenie jako wkład w informowanie o Europie oraz w przybliżanie UE obywatelom. |
| --- | --- |

—

rozbudzanie ducha przedsiębiorczości poprzez edukację i kształcenie jako wkład w informowanie o Europie oraz w przybliżanie UE obywatelom.

1.   Streszczenie wniosku Komisji

| 1.1 | W lutym 2005 r. Komisja zgłosiła wniosek mający na celu ożywienie strategii lizbońskiej. Zaproponowano w nim skupienie wysiłków Unii Europejskiej na dwóch zasadniczych zadaniach: zapewnieniu silniejszego, trwałego wzrostu oraz tworzeniu większej liczby lepszych miejsc pracy. W nowym partnerstwie na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia podkreślono znaczenie wspierania bardziej przedsiębiorczych postaw i tworzenia warunków korzystnych dla rozwoju MŚP. |
| --- | --- |

1.1

W lutym 2005 r. Komisja zgłosiła wniosek mający na celu ożywienie strategii lizbońskiej. Zaproponowano w nim skupienie wysiłków Unii Europejskiej na dwóch zasadniczych zadaniach: zapewnieniu silniejszego, trwałego wzrostu oraz tworzeniu większej liczby lepszych miejsc pracy. W nowym partnerstwie na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia podkreślono znaczenie wspierania bardziej przedsiębiorczych postaw i tworzenia warunków korzystnych dla rozwoju MŚP.

| 1.2 | Istnieje potrzeba stworzenia dogodniejszego klimatu społecznego dla przedsiębiorczości, opartego na zintegrowanej polityce, w celu nie tylko zmiany sposobu myślenia, lecz również podniesienia kwalifikacji Europejczyków i usunięcia przeszkód dla nowych przedsiębiorstw oraz w przenoszeniu i rozwoju działalności. |
| --- | --- |

1.2

Istnieje potrzeba stworzenia dogodniejszego klimatu społecznego dla przedsiębiorczości, opartego na zintegrowanej polityce, w celu nie tylko zmiany sposobu myślenia, lecz również podniesienia kwalifikacji Europejczyków i usunięcia przeszkód dla nowych przedsiębiorstw oraz w przenoszeniu i rozwoju działalności.

| 1.3 | Przedsiębiorczość jest jedną z kluczowych kompetencji niezbędnych dla rozwoju, zatrudnienia i samorealizacji. Wychodząc z założenia, że przedsiębiorczości należy się uczyć przez całe życie, w komunikacie Komisji skoncentrowano się na edukacji od szkoły podstawowej do uczelni wyższej, w tym na kształceniu zawodowym na poziomie szkoły średniej (wstępne kształcenie zawodowe) oraz na instytucjach kształcenia technicznego na poziomie szkolnictwa wyższego. |
| --- | --- |

1.3

Przedsiębiorczość jest jedną z kluczowych kompetencji niezbędnych dla rozwoju, zatrudnienia i samorealizacji. Wychodząc z założenia, że przedsiębiorczości należy się uczyć przez całe życie, w komunikacie Komisji skoncentrowano się na edukacji od szkoły podstawowej do uczelni wyższej, w tym na kształceniu zawodowym na poziomie szkoły średniej (wstępne kształcenie zawodowe) oraz na instytucjach kształcenia technicznego na poziomie szkolnictwa wyższego.

| 1.4 | Formalna edukacja w Europie nie przewidywała do tej pory rozwijania przedsiębiorczości i samozatrudnienia. Podjęto wprawdzie szereg inicjatyw z zakresu nauczania przedsiębiorczości, ale nie zawsze tworzą one jednolitą i spójną całość. Propozycje Komisji, oparte na faktach i sprawdzonych rozwiązaniach, mają ułatwić sformułowanie bardziej systemowego podejścia do kształcenia w zakresie przedsiębiorczości i podkreślić jego znaczenie w rozpowszechnianiu w społeczeństwach europejskich kultury przedsiębiorczości. Większość zadań powinna być podejmowana na szczeblu krajowym i lokalnym. |
| --- | --- |

1.4

Formalna edukacja w Europie nie przewidywała do tej pory rozwijania przedsiębiorczości i samozatrudnienia. Podjęto wprawdzie szereg inicjatyw z zakresu nauczania przedsiębiorczości, ale nie zawsze tworzą one jednolitą i spójną całość. Propozycje Komisji, oparte na faktach i sprawdzonych rozwiązaniach, mają ułatwić sformułowanie bardziej systemowego podejścia do kształcenia w zakresie przedsiębiorczości i podkreślić jego znaczenie w rozpowszechnianiu w społeczeństwach europejskich kultury przedsiębiorczości. Większość zadań powinna być podejmowana na szczeblu krajowym i lokalnym.

| 1.5 | Komunikat będzie służył jako punkt odniesienia do oceny postępów w opracowywaniu polityki, w szczególności poprzez raporty lizbońskie, które państwa członkowskie złożą zgodnie ze Zintegrowanymi wytycznymi na rzecz wzrostu i zatrudnienia. |
| --- | --- |

1.5

Komunikat będzie służył jako punkt odniesienia do oceny postępów w opracowywaniu polityki, w szczególności poprzez raporty lizbońskie, które państwa członkowskie złożą zgodnie ze Zintegrowanymi wytycznymi na rzecz wzrostu i zatrudnienia.

2.   Ogólne uwagi EKES-u

| 2.1 | Komitet z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji. Dla osiągnięcia wzrostu gospodarczego, niezbędnego do skutecznego utrzymania europejskiego modelu społecznego oraz sukcesu strategii lizbońskiej, istotne jest nasilenie działalności przedsiębiorców. Europa potrzebuje większej liczby przedsiębiorców dysponujących odpowiednimi umiejętnościami w celu skutecznego konkurowania na rynkach. Jak zauważa Komisja, korzyści krzewienia przedsiębiorczości nie ograniczają się jedynie do większej liczby nowych firm, innowacyjnych przedsięwzięć oraz nowych miejsc pracy. Duch przedsiębiorczości należy postrzegać jako podstawową umiejętność i szansę na rozwój kariery, jak również jako istotną część rozwoju osobistego. Wspiera on kreatywność, innowację i pewność siebie oraz rozwija ducha inicjatywy i pomaga pogodzić się z odniesioną porażką. Chodzi o zaszczepienie postawy przedsiębiorczej, a nie jedynie o nauczanie, w jaki sposób zostać człowiekiem interesu. Kształcenie w zakresie przedsiębiorczości pozwala pracownikom na świadome postrzeganie swojego otoczenia zawodowego oraz wykorzystywanie nadarzających się sposobności. Przedsiębiorczość oznacza zdolność osoby do wcielania pomysłów w czyn (1). |
| --- | --- |

2.1

Komitet z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji. Dla osiągnięcia wzrostu gospodarczego, niezbędnego do skutecznego utrzymania europejskiego modelu społecznego oraz sukcesu strategii lizbońskiej, istotne jest nasilenie działalności przedsiębiorców. Europa potrzebuje większej liczby przedsiębiorców dysponujących odpowiednimi umiejętnościami w celu skutecznego konkurowania na rynkach. Jak zauważa Komisja, korzyści krzewienia przedsiębiorczości nie ograniczają się jedynie do większej liczby nowych firm, innowacyjnych przedsięwzięć oraz nowych miejsc pracy. Duch przedsiębiorczości należy postrzegać jako podstawową umiejętność i szansę na rozwój kariery, jak również jako istotną część rozwoju osobistego. Wspiera on kreatywność, innowację i pewność siebie oraz rozwija ducha inicjatywy i pomaga pogodzić się z odniesioną porażką. Chodzi o zaszczepienie postawy przedsiębiorczej, a nie jedynie o nauczanie, w jaki sposób zostać człowiekiem interesu. Kształcenie w zakresie przedsiębiorczości pozwala pracownikom na świadome postrzeganie swojego otoczenia zawodowego oraz wykorzystywanie nadarzających się sposobności. Przedsiębiorczość oznacza zdolność osoby do wcielania pomysłów w czyn (1).

| 2.2 | EKES popiera pogląd, iż do zwiększenia współczynników przedsiębiorczości niezbędna jest zmiana sposobu myślenia oraz postaw, która powinna rozpocząć się w młodym wieku. Duch przedsiębiorczości powinien być pomyślany jako proces uczenia się przez całe życie, który rozpoczyna się w szkole podstawowej. Właśnie tam kładzie się podwaliny pod szczególne umiejętności właściwe przedsiębiorcom, rozszerzające wiedzę ogólną i kulturę nabywane w procesie formalnego kształcenia, np. kreatywność, poczucie inicjatywy, aktywne podejście do wiedzy i dalszego kształcenia itd. Może to być źródłem większej elastyczności w różnych okresach życia, pomagając kobietom i mężczyznom w znalezieniu równowagi między pracą a życiem prywatnym. Należy uwzględnić rolę rodziny i jej postaw wobec przedsiębiorczości. |
| --- | --- |

2.2

EKES popiera pogląd, iż do zwiększenia współczynników przedsiębiorczości niezbędna jest zmiana sposobu myślenia oraz postaw, która powinna rozpocząć się w młodym wieku. Duch przedsiębiorczości powinien być pomyślany jako proces uczenia się przez całe życie, który rozpoczyna się w szkole podstawowej. Właśnie tam kładzie się podwaliny pod szczególne umiejętności właściwe przedsiębiorcom, rozszerzające wiedzę ogólną i kulturę nabywane w procesie formalnego kształcenia, np. kreatywność, poczucie inicjatywy, aktywne podejście do wiedzy i dalszego kształcenia itd. Może to być źródłem większej elastyczności w różnych okresach życia, pomagając kobietom i mężczyznom w znalezieniu równowagi między pracą a życiem prywatnym. Należy uwzględnić rolę rodziny i jej postaw wobec przedsiębiorczości.

| 2.3 | Komitet z zadowoleniem przyjmuje konkluzje Rady z wiosennego szczytu (2). Rada Europejska podkreśliła potrzebę tworzenia ogólnej pozytywnej atmosfery wokół przedsiębiorczości i zachęca państwa członkowskie do wzmocnienia odpowiednich działań, w tym poprzez edukację i kształcenie w zakresie przedsiębiorczości. W krajowych programach reform jak i raportach należy w sposób wyraźny wspomnieć o działaniach na rzecz poprawy środowiska biznesowego dla każdego MŚP, niezależnie od typu i rozmiaru, oraz na rzecz zachęcania osób, zwłaszcza kobiet i młodzieży, do rozpoczęcia działalności gospodarczej. |
| --- | --- |

2.3

Komitet z zadowoleniem przyjmuje konkluzje Rady z wiosennego szczytu (2). Rada Europejska podkreśliła potrzebę tworzenia ogólnej pozytywnej atmosfery wokół przedsiębiorczości i zachęca państwa członkowskie do wzmocnienia odpowiednich działań, w tym poprzez edukację i kształcenie w zakresie przedsiębiorczości. W krajowych programach reform jak i raportach należy w sposób wyraźny wspomnieć o działaniach na rzecz poprawy środowiska biznesowego dla każdego MŚP, niezależnie od typu i rozmiaru, oraz na rzecz zachęcania osób, zwłaszcza kobiet i młodzieży, do rozpoczęcia działalności gospodarczej.

| 2.4 | Komitet pochwala propozycję dotyczącą stworzenia punktów kompleksowej obsługi (one stop shops), tak by umożliwić szybkie i łatwe zakładanie firm. Stanowi to istotną kwestię ze względu na ogólny rozwój i większą liczbę miejsc pracy. Jednakże Komitet już wcześniej stwierdził, iż bariery dla przedsiębiorczości przed i po założeniu firmy są o wiele większe, niż się przypuszcza. Zbytnie skoncentrowanie się na szybkiej rejestracji firmy może nieumyślnie doprowadzić do tego, że przedsiębiorca przed rozpoczęciem nowego przedsięwzięcia zbyt mało czasu poświęci na niezbędne badania, planowanie, budowanie potencjału oraz ogólną analizę (3). W związku z tym Komitet powtarza, iż ważne jest nie tylko rozpoczęcie, ale także przeniesienie działalności. |
| --- | --- |

2.4

Komitet pochwala propozycję dotyczącą stworzenia punktów kompleksowej obsługi (one stop shops), tak by umożliwić szybkie i łatwe zakładanie firm. Stanowi to istotną kwestię ze względu na ogólny rozwój i większą liczbę miejsc pracy. Jednakże Komitet już wcześniej stwierdził, iż bariery dla przedsiębiorczości przed i po założeniu firmy są o wiele większe, niż się przypuszcza. Zbytnie skoncentrowanie się na szybkiej rejestracji firmy może nieumyślnie doprowadzić do tego, że przedsiębiorca przed rozpoczęciem nowego przedsięwzięcia zbyt mało czasu poświęci na niezbędne badania, planowanie, budowanie potencjału oraz ogólną analizę (3). W związku z tym Komitet powtarza, iż ważne jest nie tylko rozpoczęcie, ale także przeniesienie działalności.

| 2.5 | Kwestie regulacyjne, podatkowe i finansowe, będące czynnikami wpływającymi na przedsiębiorczość, zostały omówione we wcześniejszych opiniach Komitetu (4). |
| --- | --- |

2.5

Kwestie regulacyjne, podatkowe i finansowe, będące czynnikami wpływającymi na przedsiębiorczość, zostały omówione we wcześniejszych opiniach Komitetu (4).

| 2.6 | Chociaż Komitet popiera propozycje i zalecenia zawarte w komunikacie, pragnie poczynić następujące uwagi. |
| --- | --- |

2.6

Chociaż Komitet popiera propozycje i zalecenia zawarte w komunikacie, pragnie poczynić następujące uwagi.

3.   Uwagi szczegółowe EKES-u

3.1   Duch przedsiębiorczości w edukacji

| 3.1.1 | Przedsiębiorcze myślenie jest procesem uczenia się przez całe życie, który powinien rozpocząć się w młodym wieku i przebiegać przez cały okres edukacji. Zarówno szkolnictwo podstawowe, średnie, jak i wyższe powinny dać lepsze podstawy do przyswajania wiedzy i umiejętności pozwalających następnie kształtować niezależność i ducha przedsiębiorczości. Formalna, pogłębiona i odpowiedniej jakości edukacja otworzy drogę do skutecznego, specjalistycznego nauczania przedsiębiorczości. Niedawne badania (5) pokazały, że programy kształcenia w zakresie przedsiębiorczości odgrywają niezmiernie istotną rolę w zachęcaniu młodzieży do rozważenia samozatrudnienia jako opcji przyszłej kariery. Programy te zwiększyły również zdolności studentów do rozwiązywania problemów, rozwinęły ich pewność siebie i uświadomiły znaczenie współpracy i pracy w grupie. Uczenie przedsiębiorczości wiąże się z czynnym udziałem w nauczaniu, a nie jedynie pasywnym przyswajaniem. Badania przeprowadzone przez Uniwersytet w Lund (6) pokazują, że przedsiębiorczość bierze się przede wszystkim z doświadczenia zawodowego i praktyki, a nie z nauczania formalnego. |
| --- | --- |

3.1.1

Przedsiębiorcze myślenie jest procesem uczenia się przez całe życie, który powinien rozpocząć się w młodym wieku i przebiegać przez cały okres edukacji. Zarówno szkolnictwo podstawowe, średnie, jak i wyższe powinny dać lepsze podstawy do przyswajania wiedzy i umiejętności pozwalających następnie kształtować niezależność i ducha przedsiębiorczości. Formalna, pogłębiona i odpowiedniej jakości edukacja otworzy drogę do skutecznego, specjalistycznego nauczania przedsiębiorczości. Niedawne badania (5) pokazały, że programy kształcenia w zakresie przedsiębiorczości odgrywają niezmiernie istotną rolę w zachęcaniu młodzieży do rozważenia samozatrudnienia jako opcji przyszłej kariery. Programy te zwiększyły również zdolności studentów do rozwiązywania problemów, rozwinęły ich pewność siebie i uświadomiły znaczenie współpracy i pracy w grupie. Uczenie przedsiębiorczości wiąże się z czynnym udziałem w nauczaniu, a nie jedynie pasywnym przyswajaniem. Badania przeprowadzone przez Uniwersytet w Lund (6) pokazują, że przedsiębiorczość bierze się przede wszystkim z doświadczenia zawodowego i praktyki, a nie z nauczania formalnego.

| 3.1.2 | Rozwijanie ducha przedsiębiorczości to istotna kwestia zarówno w teoretycznym, jak i zawodowym kształceniu na poziomie średnim i wyższym, i może ono mieć dodatkowe pozytywne skutki, rozbudzając zainteresowanie różnymi formami nauczania. W związku z tym Komitet zauważa, że istnieją różne rodzaje kultur biznesowych, które należy uwzględnić przy opracowywaniu programów nauczania. |
| --- | --- |

3.1.2

Rozwijanie ducha przedsiębiorczości to istotna kwestia zarówno w teoretycznym, jak i zawodowym kształceniu na poziomie średnim i wyższym, i może ono mieć dodatkowe pozytywne skutki, rozbudzając zainteresowanie różnymi formami nauczania. W związku z tym Komitet zauważa, że istnieją różne rodzaje kultur biznesowych, które należy uwzględnić przy opracowywaniu programów nauczania.

| 3.1.3 | Jednym ze sposobów jest nawiązanie w dobrym momencie autentycznych kontaktów pomiędzy szkołami, przedsiębiorstwami, rządem, odpowiednimi urzędami oraz społecznościami lokalnymi. Administracje jednostek edukacyjnych oraz przedsiębiorcy powinni współdziałać na rzecz opracowania możliwie najlepszych metod edukacji. Pracodawcy i pracownicy powinni być widoczni i we właściwy sposób brać udział w nauczaniu. Komitet zgadza się z Komisją, że należy wyraźnie podkreślić znaczenie przedsiębiorczości i włączyć ją w krajowe programy nauczania. Powinno to iść w parze z przyjęciem odpowiednich rozwiązań na rzecz realizacji tego zadania. Ze względu na horyzontalny charakter przedsiębiorczości, dla zapewnienia skoordynowanego podejścia, wymagana jest ścisła współpraca między wszelkimi odpowiednimi ministerstwami (edukacji/przemysłu/gospodarki). |
| --- | --- |

3.1.3

Jednym ze sposobów jest nawiązanie w dobrym momencie autentycznych kontaktów pomiędzy szkołami, przedsiębiorstwami, rządem, odpowiednimi urzędami oraz społecznościami lokalnymi. Administracje jednostek edukacyjnych oraz przedsiębiorcy powinni współdziałać na rzecz opracowania możliwie najlepszych metod edukacji. Pracodawcy i pracownicy powinni być widoczni i we właściwy sposób brać udział w nauczaniu. Komitet zgadza się z Komisją, że należy wyraźnie podkreślić znaczenie przedsiębiorczości i włączyć ją w krajowe programy nauczania. Powinno to iść w parze z przyjęciem odpowiednich rozwiązań na rzecz realizacji tego zadania. Ze względu na horyzontalny charakter przedsiębiorczości, dla zapewnienia skoordynowanego podejścia, wymagana jest ścisła współpraca między wszelkimi odpowiednimi ministerstwami (edukacji/przemysłu/gospodarki).

| 3.1.4 | Należy wspierać różne inicjatywy krajowe i lokalne, jak również wymianę sprawdzonych rozwiązań. Należy przy tym przeprowadzić konsultacje ze zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim (w tym partnerami społecznymi, organizacjami rodzinnymi itd.). |
| --- | --- |

3.1.4

Należy wspierać różne inicjatywy krajowe i lokalne, jak również wymianę sprawdzonych rozwiązań. Należy przy tym przeprowadzić konsultacje ze zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim (w tym partnerami społecznymi, organizacjami rodzinnymi itd.).

| 3.1.5 | W procesie tym należy udzielić pełnego poparcia nauczycielom. Trzeba ich poinformować o korzyściach nauczania przedsiębiorczości oraz pokazać sposoby realizacji takich programów, poczynając od szkolnictwa podstawowego. Szkoły muszą zatem posiadać nie tylko konieczne zasoby kadrowe i finansowe, ale także wystarczającą niezależność, aby być w stanie wypełnić te, jak i inne postawione im zadania. Nauczyciele powinni rozumieć, że w ogólnym nauczaniu musi też znaleźć się miejsce dla niezależności, ciekawości oraz krytycznego podejścia uczniów, które mogą być bodźcem do rozwijania przedsiębiorczego sposobu myślenia. Dlatego należy przekonywać nauczycieli, że ta forma edukacji może również być źródłem rozwoju osobistego. |
| --- | --- |

3.1.5

W procesie tym należy udzielić pełnego poparcia nauczycielom. Trzeba ich poinformować o korzyściach nauczania przedsiębiorczości oraz pokazać sposoby realizacji takich programów, poczynając od szkolnictwa podstawowego. Szkoły muszą zatem posiadać nie tylko konieczne zasoby kadrowe i finansowe, ale także wystarczającą niezależność, aby być w stanie wypełnić te, jak i inne postawione im zadania. Nauczyciele powinni rozumieć, że w ogólnym nauczaniu musi też znaleźć się miejsce dla niezależności, ciekawości oraz krytycznego podejścia uczniów, które mogą być bodźcem do rozwijania przedsiębiorczego sposobu myślenia. Dlatego należy przekonywać nauczycieli, że ta forma edukacji może również być źródłem rozwoju osobistego.

| 3.1.6 | Komitet ubolewa, że w komunikacie nie uwzględniono w większym stopniu kwestii przedsiębiorczości kobiet, choć zostało to wspomniane we wstępie. Współczynnik dziewcząt w szkole średniej biorących udział w ćwiczeniach z prowadzenia minifirmy jest taki sam jak w przypadku chłopców, a w niektórych państwach nawet większy. Pomimo tego, jak wskazują badania (7), mężczyźni mają większe szanse na rozpoczęcie własnej działalności gospodarczej i są pewniejsi swoich umiejętności przedsiębiorczych. Zjawisko to zasługuje na głębsze rozważenie i dotyczy całego systemu oświaty. |
| --- | --- |

3.1.6

Komitet ubolewa, że w komunikacie nie uwzględniono w większym stopniu kwestii przedsiębiorczości kobiet, choć zostało to wspomniane we wstępie. Współczynnik dziewcząt w szkole średniej biorących udział w ćwiczeniach z prowadzenia minifirmy jest taki sam jak w przypadku chłopców, a w niektórych państwach nawet większy. Pomimo tego, jak wskazują badania (7), mężczyźni mają większe szanse na rozpoczęcie własnej działalności gospodarczej i są pewniejsi swoich umiejętności przedsiębiorczych. Zjawisko to zasługuje na głębsze rozważenie i dotyczy całego systemu oświaty.

| 3.1.7 | Prawdopodobieństwo zostania przedsiębiorcą powinno być takie samo dla osób sprawnych jak i niepełnosprawnych. Edukacja i kształcenie w zakresie przedsiębiorczości winno uwzględniać udzielanie stosownego wsparcia zainteresowanym. W proces ten należy zaangażować odpowiednie organizacje niesienia pomocy niepełnosprawnym na szczeblu europejskim, krajowym i lokalnym. |
| --- | --- |

3.1.7

Prawdopodobieństwo zostania przedsiębiorcą powinno być takie samo dla osób sprawnych jak i niepełnosprawnych. Edukacja i kształcenie w zakresie przedsiębiorczości winno uwzględniać udzielanie stosownego wsparcia zainteresowanym. W proces ten należy zaangażować odpowiednie organizacje niesienia pomocy niepełnosprawnym na szczeblu europejskim, krajowym i lokalnym.

3.2   Rozpowszechnianie sprawdzonych rozwiązań i proces monitorowania

| 3.2.1 | W komunikacie Komisji określono i podsumowano dokonania oparte na sprawdzonych rozwiązaniach. Obecnie należy się skupić na dalszej realizacji i rozpowszechnieniu tych wniosków, propozycji i zaleceń. |
| --- | --- |

3.2.1

W komunikacie Komisji określono i podsumowano dokonania oparte na sprawdzonych rozwiązaniach. Obecnie należy się skupić na dalszej realizacji i rozpowszechnieniu tych wniosków, propozycji i zaleceń.

3.3   Rozpowszechnianie sprawdzonych rozwiązań

| 3.3.1 | Komitet jest świadomy, że państwa członkowskie dysponują przykładami programów nauczania wzbogaconych o tematy i zajęcia, których celem jest rozwijanie kompetencji potrzebnych do prowadzenia w przyszłości działalności gospodarczej oraz pragnąłby dodać kolejny przykład do pomysłów wymienionych już w komunikacie: zaangażowanie w szkolenia z przedsiębiorczości zarówno władz publicznych, jak i osób prywatnych. Należy jednakże sprawdzić skuteczność takich programów i możliwość ich szerszego zastosowania, na wzór modelu zwanego „szczeblami przedsiębiorczości” (ang. entrepreneurship-staircase) (8). Model ten, który znajduje zastosowanie na różnych poziomach, począwszy od szkoły podstawowej, aż po badania na poziomie uniwersyteckim, okazał się skuteczną metodą wychowania do przedsiębiorczości już od najmłodszych lat oraz kontynuowania kształcenia na dalszych etapach edukacji:






  — | siedmiolatki w trakcie zajęć „przebłyski geniuszu” wprowadzają proste i praktyczne innowacje; |
| --- | --- | --- |

3.3.1

Komitet jest świadomy, że państwa członkowskie dysponują przykładami programów nauczania wzbogaconych o tematy i zajęcia, których celem jest rozwijanie kompetencji potrzebnych do prowadzenia w przyszłości działalności gospodarczej oraz pragnąłby dodać kolejny przykład do pomysłów wymienionych już w komunikacie: zaangażowanie w szkolenia z przedsiębiorczości zarówno władz publicznych, jak i osób prywatnych. Należy jednakże sprawdzić skuteczność takich programów i możliwość ich szerszego zastosowania, na wzór modelu zwanego „szczeblami przedsiębiorczości” (ang. entrepreneurship-staircase) (8). Model ten, który znajduje zastosowanie na różnych poziomach, począwszy od szkoły podstawowej, aż po badania na poziomie uniwersyteckim, okazał się skuteczną metodą wychowania do przedsiębiorczości już od najmłodszych lat oraz kontynuowania kształcenia na dalszych etapach edukacji:

—

siedmiolatki w trakcie zajęć „przebłyski geniuszu” wprowadzają proste i praktyczne innowacje;

| — | w zajęciach szkolnych dla piętnastolatków czynnie uczestniczą i udzielają informacji przedstawiciele przedsiębiorstw, organizacji i władz; |
| --- | --- |

—

w zajęciach szkolnych dla piętnastolatków czynnie uczestniczą i udzielają informacji przedstawiciele przedsiębiorstw, organizacji i władz;

| — | osiemnastolatki uczą się, jak zostać młodym przedsiębiorcą oraz jak otworzyć małą firmę; |
| --- | --- |

—

osiemnastolatki uczą się, jak zostać młodym przedsiębiorcą oraz jak otworzyć małą firmę;

| — | na etapie szkolnictwa wyższego program obejmuje specjalne wydziały i programy na rzecz przedsiębiorczości. |
| --- | --- |

—

na etapie szkolnictwa wyższego program obejmuje specjalne wydziały i programy na rzecz przedsiębiorczości.

| 3.3.2 | Istotne jest utworzenie forum najlepszych rozwiązań. W państwach członkowskich należy pogłębić już podjęte inicjatywy na rzecz ustalenia i wymiany dobrych rozwiązań, a ich koordynacją winna zająć się Komisja. Istotną tego częścią są doroczne konferencje w ramach Europejskiej Karty Małych Przedsiębiorstw. Komitet z niecierpliwością oczekuje również na konferencję organizowaną przez Komisję jesienią 2006 roku, która stanowić będzie nawiązanie do komunikatu w sprawie rozbudzania ducha przedsiębiorczości. Komitet wzywa, by w konferencję tę zaangażowane były wszystkie odpowiednie podmioty publiczne i prywatne, oraz zwraca uwagę, że w ramach studium przypadku można zastosować inne modele, jak np. „szczeble przedsiębiorczości”. Ważne jest, by w trakcie forum omówić skuteczne modele, w ramach których łatwej jest tworzyć, począwszy od szkoły podstawowej, warunki (mentalność, cechy osobowościowe) wykształcające przyszłe zdolności w zakresie przedsiębiorczości i które można dostosować do kryteriów i programów nauczania innych państw członkowskich. Komitet proponuje także, by taka konferencja podsumowująca stała się dorocznym wydarzeniem oceniającym realizację zaleceń Komisji. |
| --- | --- |

3.3.2

Istotne jest utworzenie forum najlepszych rozwiązań. W państwach członkowskich należy pogłębić już podjęte inicjatywy na rzecz ustalenia i wymiany dobrych rozwiązań, a ich koordynacją winna zająć się Komisja. Istotną tego częścią są doroczne konferencje w ramach Europejskiej Karty Małych Przedsiębiorstw. Komitet z niecierpliwością oczekuje również na konferencję organizowaną przez Komisję jesienią 2006 roku, która stanowić będzie nawiązanie do komunikatu w sprawie rozbudzania ducha przedsiębiorczości. Komitet wzywa, by w konferencję tę zaangażowane były wszystkie odpowiednie podmioty publiczne i prywatne, oraz zwraca uwagę, że w ramach studium przypadku można zastosować inne modele, jak np. „szczeble przedsiębiorczości”. Ważne jest, by w trakcie forum omówić skuteczne modele, w ramach których łatwej jest tworzyć, począwszy od szkoły podstawowej, warunki (mentalność, cechy osobowościowe) wykształcające przyszłe zdolności w zakresie przedsiębiorczości i które można dostosować do kryteriów i programów nauczania innych państw członkowskich. Komitet proponuje także, by taka konferencja podsumowująca stała się dorocznym wydarzeniem oceniającym realizację zaleceń Komisji.

| 3.3.3 | W swoim komunikacie Komisja czyni porównania ze Stanami Zjednoczonymi, gdzie działania na rzecz przedsiębiorczości są wspierane w większym stopniu niż w Europie. W swojej poprzedniej opinii Komitet stwierdził, że w porównaniu ze Stanami Zjednoczonymi proporcjonalnie mniej Europejczyków angażuje się w tworzenie od początku swoich firm oraz zdecydowanie większy jest odsetek tych, którzy preferują zatrudnienie w cudzej firmie niż pracę na własny rachunek. Wielu analityków jest zdania, że europejski model społeczny stanowi jedną z kluczowych przyczyn, dlaczego Europejczycy wolą być pracownikami w obcym przedsiębiorstwie. Należy rozważyć: a) czy informacje te są odpowiednie do wykorzystania w analizie porównawczej aktywności w państwach członkowskich UE oraz w porównaniu ze standardami panującymi w innych częściach świata, b) jaki jest skutek przedkładania zatrudnienia w obcym przedsiębiorstwie nad pracę na własny rachunek, c) czy w bezpośredni sposób wiąże się to z brakiem dynamizmu przedsiębiorczego w Europie oraz d) czy rozwiązania są do przyjęcia dla społeczeństwa europejskiego (9). |
| --- | --- |

3.3.3

W swoim komunikacie Komisja czyni porównania ze Stanami Zjednoczonymi, gdzie działania na rzecz przedsiębiorczości są wspierane w większym stopniu niż w Europie. W swojej poprzedniej opinii Komitet stwierdził, że w porównaniu ze Stanami Zjednoczonymi proporcjonalnie mniej Europejczyków angażuje się w tworzenie od początku swoich firm oraz zdecydowanie większy jest odsetek tych, którzy preferują zatrudnienie w cudzej firmie niż pracę na własny rachunek. Wielu analityków jest zdania, że europejski model społeczny stanowi jedną z kluczowych przyczyn, dlaczego Europejczycy wolą być pracownikami w obcym przedsiębiorstwie. Należy rozważyć: a) czy informacje te są odpowiednie do wykorzystania w analizie porównawczej aktywności w państwach członkowskich UE oraz w porównaniu ze standardami panującymi w innych częściach świata, b) jaki jest skutek przedkładania zatrudnienia w obcym przedsiębiorstwie nad pracę na własny rachunek, c) czy w bezpośredni sposób wiąże się to z brakiem dynamizmu przedsiębiorczego w Europie oraz d) czy rozwiązania są do przyjęcia dla społeczeństwa europejskiego (9).

| 3.3.4 | Przedsiębiorczość jest istotna dla ogółu społeczeństwa. Aby promować kulturę przedsiębiorczości oraz podkreślić jej znaczenie dla ogólnego rozwoju państwa, Komitet proponuje ustanowienie roku 2009 Europejskim Rokiem Przedsiębiorczości. W związku z tym Komitet odnotowuje, że w roku 2010 będzie miał miejsce śródokresowy przegląd kilku związanych z tym programów wspólnotowych. W społeczeństwie należy krzewić pozytywne postawy wobec przedsiębiorczości. Europejski Rok Przedsiębiorczości stanowiłby okazję do konsolidacji i wzmocnienia istniejących przedsięwzięć na rzecz wymiany sprawdzonych rozwiązań. Europejski Rok Przedsiębiorczości mógłby także odegrać rolę w informowaniu społeczeństwa o UE oraz przybliżaniu Unii jej obywatelom. |
| --- | --- |

3.3.4

Przedsiębiorczość jest istotna dla ogółu społeczeństwa. Aby promować kulturę przedsiębiorczości oraz podkreślić jej znaczenie dla ogólnego rozwoju państwa, Komitet proponuje ustanowienie roku 2009 Europejskim Rokiem Przedsiębiorczości. W związku z tym Komitet odnotowuje, że w roku 2010 będzie miał miejsce śródokresowy przegląd kilku związanych z tym programów wspólnotowych. W społeczeństwie należy krzewić pozytywne postawy wobec przedsiębiorczości. Europejski Rok Przedsiębiorczości stanowiłby okazję do konsolidacji i wzmocnienia istniejących przedsięwzięć na rzecz wymiany sprawdzonych rozwiązań. Europejski Rok Przedsiębiorczości mógłby także odegrać rolę w informowaniu społeczeństwa o UE oraz przybliżaniu Unii jej obywatelom.

| 3.3.5 | Komitet podkreślał już, że media odgrywają kluczową rolę w krzewieniu ducha przedsiębiorczości i wyjaśnianiu, na czym polega aktywność gospodarcza. Jednak za bardzo akcentuje się przedsiębiorstwa duże oraz wielonarodowe. Należy tworzyć strategie wskazujące na znaczenie przedsiębiorców, jak również promować wizerunek małych firm i mikroprzedsiębiorstw działających w wyspecjalizowanych branżach, usługach, rzemiosłach tradycyjnych i rękodzielnictwie (10). |
| --- | --- |

3.3.5

Komitet podkreślał już, że media odgrywają kluczową rolę w krzewieniu ducha przedsiębiorczości i wyjaśnianiu, na czym polega aktywność gospodarcza. Jednak za bardzo akcentuje się przedsiębiorstwa duże oraz wielonarodowe. Należy tworzyć strategie wskazujące na znaczenie przedsiębiorców, jak również promować wizerunek małych firm i mikroprzedsiębiorstw działających w wyspecjalizowanych branżach, usługach, rzemiosłach tradycyjnych i rękodzielnictwie (10).

3.4   Monitorowanie

| 3.4.1 | Ponieważ edukacja i kształcenie należą do kompetencji państw członkowskich, ogromne znaczenie ma kwestia monitorowania i wdrażania działań. Komitet zauważa, że dotychczasowe raporty w ramach karty małych przedsiębiorstw zastępuje się raportami ogólnymi, stanowiącymi część strategii lizbońskiej (Zintegrowane wytyczne na rzecz wzrostu i zatrudnienia, wytyczna nr 15). Jednak Komitet jest zdania, iż nadal można by sporządzać krajowe tabele ewaluacji. Komisja, uwzględniając zasadę pomocniczości oraz specyfikę każdego kraju, powinna określić cele jakościowe i ilościowe, aby skutecznie i długoterminowo oceniać postępy. Ważność zachowują propozycje poczynione w końcowym raporcie grupy eksperckiej ds. edukacji na rzecz przedsiębiorczości (11). |
| --- | --- |

3.4.1

Ponieważ edukacja i kształcenie należą do kompetencji państw członkowskich, ogromne znaczenie ma kwestia monitorowania i wdrażania działań. Komitet zauważa, że dotychczasowe raporty w ramach karty małych przedsiębiorstw zastępuje się raportami ogólnymi, stanowiącymi część strategii lizbońskiej (Zintegrowane wytyczne na rzecz wzrostu i zatrudnienia, wytyczna nr 15). Jednak Komitet jest zdania, iż nadal można by sporządzać krajowe tabele ewaluacji. Komisja, uwzględniając zasadę pomocniczości oraz specyfikę każdego kraju, powinna określić cele jakościowe i ilościowe, aby skutecznie i długoterminowo oceniać postępy. Ważność zachowują propozycje poczynione w końcowym raporcie grupy eksperckiej ds. edukacji na rzecz przedsiębiorczości (11).

| 3.4.2 | Komitet zauważa, że wysiłki na rzecz ożywienia ducha przedsiębiorczości można finansować poprzez niektóre wspólnotowe programy szkoleniowe, np. Erasmus i Leonardo, fundusze strukturalne, zwłaszcza Europejski Fundusz Społeczny, oraz przyszły Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji (CIP). Jednakże te mechanizmy wsparcia nie wydają się ze sobą skoordynowane. Niezbędna jest więc spójna strategia szczebla wspólnotowego na rzecz ożywienia ducha przedsiębiorczości. Należy w jasny sposób wskazać metody oraz ich finansowanie i poinformować podmioty każdego szczebla o różnych możliwościach pozyskania wspólnotowych środków finansowych. |
| --- | --- |

3.4.2

Komitet zauważa, że wysiłki na rzecz ożywienia ducha przedsiębiorczości można finansować poprzez niektóre wspólnotowe programy szkoleniowe, np. Erasmus i Leonardo, fundusze strukturalne, zwłaszcza Europejski Fundusz Społeczny, oraz przyszły Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji (CIP). Jednakże te mechanizmy wsparcia nie wydają się ze sobą skoordynowane. Niezbędna jest więc spójna strategia szczebla wspólnotowego na rzecz ożywienia ducha przedsiębiorczości. Należy w jasny sposób wskazać metody oraz ich finansowanie i poinformować podmioty każdego szczebla o różnych możliwościach pozyskania wspólnotowych środków finansowych.

| 3.4.3 | Zgodnie z apelem Rady Europejskiej (12), Komitet zamierza monitorować działania priorytetowe podjęte przez prezydencję fińską na rzecz uwolnienia potencjału przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

3.4.3

Zgodnie z apelem Rady Europejskiej (12), Komitet zamierza monitorować działania priorytetowe podjęte przez prezydencję fińską na rzecz uwolnienia potencjału przedsiębiorstw.

Bruksela, 6 lipca 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  COM(2005)548 — Wniosek dotyczący zalecenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie kluczowych kompetencji w uczeniu się przez całe życie

1

(2)  Konkluzje prezydencji, Rada Europejska w Brukseli, 23 — 24 marca 2006 r.

2

(3)  Opinia EKES-u w sprawie Zielonej księgi Komisji na temat przedsiębiorczości w Europie, (sprawozdawca Ben Butters) — (DzU C 10 z 14.1.2004, s. 58)

3

(4)  Opinia EKES-u w sprawie komunikatu Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów „Plan działania: europejski program na rzecz przedsiębiorczości” (sprawozdawca: Ben Butters) — (DzU C 74 z 23.3.2005, s .1); opinia EKES-u w sprawie Zielonej księgi Komisji na temat przedsiębiorczości w Europie (sprawozdawca: Ben Butters) — (DzU C 10 z 14.1.2004, s. 58)

4

(5)  Enterprise 2010 — the next generation, badania przeprowadzone przez Junior Achievement Young Enterprise, wrzesień 2005

5

Enterprise 2010

the next generation

(6)  „Entrepreneurship, Career Experience and Learning — Developing our Understanding of Entrepreneurship as an Experiential Learning Process” dysertacja Diamanto Politisa, Wydział Ekonomii i Zarządzania, Uniwersytet w Lund, 2005

6

(7)  Global Entrepreneurship Monitor, 2005 Executive report

7

Global Entrepreneurship Monitor, 2005 Executive report

(8)  Model wprowadzony przez Związek Przedsiębiorstw Szwedzkich

8

(9)  Opinia EKES-u w sprawie Zielonej księgi Komisji na temat przedsiębiorczości w Europie, (sprawozdawca Ben Butters) — (DzU C 10 z 14.1.2004, s. 58)

9

(10)  Patrz także opinia EKES-u w sprawie Zielonej księgi Komisji na temat przedsiębiorczości w Europie, (sprawozdawca Ben Butters) — (DzU C 10 z 14.1.2004, s. 58)

10

(11)  Raport końcowy grupy eksperckiej ds. edukacji na rzecz przedsiębiorczości „Making progress in promoting entrepreneurial attitudes and skills through Primary and Secondary education”, ukończony w lutym 2004 r

11

(12)  Konkluzje prezydencji, Rada Europejska w Brukseli, 23 — 24 marca 2006 r.

12

---

ZAŁĄCZNIK 1

Następujące poprawki, które uzyskały poparcie co najmniej jednej czwartej oddanych głosów, zostały odrzucone w trakcie debaty:

Kluczowe punkty stanowiska EKES-u, tiret 14

Zmienić w następujący sposób:

| | ustanowienie Europejskiego Roku Przedsiębiorczości na wniosek Komisji, |
| --- | --- |

ustanowienie Europejskiego Roku Przedsiębiorczości na wniosek Komisji,

Wynik głosowania:

Za: 48

Przeciw: 62

Wstrzymało się: 15

Punkt 3.3.4

Zmienić:

„Przedsiębiorczość jest istotna dla ogółu społeczeństwa. Aby promować kulturę przedsiębiorczości oraz podkreślić jej znaczenie dla ogólnego rozwoju państwa, Komitet proponuje ustanowienie roku 2009 Europejskim Rokiem Przedsiębiorczości


  wzywa Komisję do podjęcia właściwych działań krzewiących

  . W związku z tym Komitet odnotowuje, że w roku 2010 będzie miał miejsce śródokresowy przegląd kilku związanych z tym programów wspólnotowych. W


  w

  społeczeństwie należy krzewić pozytywne postawy wobec przedsiębiorczości. Europejski Rok Przedsiębiorczości stanowiłby okazję do konsolidacji i wzmocnienia istniejących przedsięwzięć na rzecz wymiany sprawdzonych rozwiązań. Europejski Rok Przedsiębiorczości mógłby także odegrać rolę w informowaniu społeczeństwa o UE oraz przybliżaniu Unii jej obywatelom.
  ”

Wynik głosowania:

Za: 60

Przeciw: 73

Wstrzymało się: 13

---

| 16.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 309/115 |
| --- | --- | --- | --- |

16.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 309/115

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie Białej księgi w sprawie europejskiej polityki komunikacyjnej

COM(2006) 35 końcowy

(2006/C 309/24)

Dnia 1 lutego 2006 r., Komisja Europejska, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie Białej księgi w sprawie europejskiej polityki komunikacyjnej

Na 424. sesji plenarnej w dniach 15 — 16 lutego 2006 r., zgodnie z art. 19 ust. 1 regulaminu wewnętrznego, Komitet postanowił utworzyć podkomitet w celu prowadzenia prac w tej sprawie.

Podkomitet ds. europejskiej polityki komunikacyjnej, któremu powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjął swoją opinię 22 czerwca 2006 r. Sprawozdawcą była Jillian VAN TURNHOUT.

Na 428. sesji plenarnej w dniach 5 — 6 lipca 2006 r. (posiedzenie z 6 lipca 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął 108 głosami — 4 osoby wstrzymały się od głosu — następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

Poniżej przedstawiono szczegółowe stanowisko Komitetu w pięciu kwestiach omówionych w białej księdze Komisji Europejskiej. Można je podsumować w ten sposób, że Komitet nie popiera koncepcji opracowania dodatkowej karty czy kodeksu postępowania, lecz ponownie zwraca się do Komisji, by zajęła się problemem braku podstaw prawnych dla prowadzenia polityki komunikacyjnej. Komitet zwraca uwagę na dwojaki problem w zakresie finansowania: brak środków oraz skomplikowane procedury biurokratyczne związane z ich wydatkowaniem. Komitet uznaje jednak za użyteczne praktyczne propozycje dotyczące takich kwestii jak edukacja obywatelska, zaznacza, że w przypadku wielu z nich główna odpowiedzialność spoczywa na państwach członkowskich oraz wzywa m.in. ministrów edukacji do podjęcia rozmów na temat wspólnego podejścia do historii Unii Europejskiej. Aby dotrzeć do obywateli, potrzeba z jednej strony jasnego i atrakcyjnego przekazu, jasnej wizji, którą mogą przyjąć jako własną, a z drugiej strony — odpowiedniego kształtu i instrumentów komunikacji. EKES wyraża wolę i gotowość do współpracy z innymi instytucjami, a ponadto zwraca uwagę na liczne przykłady nowych rozwiązań międzyinstytucjonalnych na szczeblu centralnym. Równocześnie jednak Komitet, który zdecydowanie opowiada się za podejściem zdecentralizowanym, zaleca Komisji dalszą analizę możliwych metod wspierania rzeczywistej synergii i współpracy międzyinstytucjonalnej na szczeblu zdecentralizowanym. Komitet proponuje, by obiecany po opublikowaniu białej księgi załącznik do Protokołu współpracy pomiędzy Komisją Europejską i Europejskim Komitetem Ekonomiczno-Społecznym koncentrował się właśnie na tej konkretnej kwestii.

2.   Uzasadnienie

| 2.1 | Biała księga Komisji Europejskiej w sprawie europejskiej polityki komunikacyjnej (COM(2006) 35 końcowy) została przyjęta w dniu 1 lutego 2006 r. Był to trzeci dokument poświęcony kwestiom komunikacji przyjęty przez Komisję Europejską na przestrzeni siedmiu miesięcy. Dwa pozostałe to: wewnętrzny plan działania (SEC(2005) 985 wersja ostateczna), przyjęty w dniu 20 lipca 2005 r. oraz komunikat „Wkład Komisji w okres refleksji i plany na przyszłość: Plan D dla demokracji, dialogu i debaty” (COM(2005) 494 końcowy), przyjęty w dniu 13 października 2005 r. W białej księdze instytucje i organy Unii Europejskiej zostały zaproszone do przedstawiania uwag na temat zagadnień zawartych w tym dokumencie „w drodze zwykłej procedury instytucjonalnej”. Ustalono również, że okres przeznaczony na konsultacje wyniesie sześć miesięcy, po czym proponuje się podsumowanie wyników, „by na ich podstawie zaproponować plany działania dla każdej z opracowywanych dziedzin”. |
| --- | --- |

2.1

Biała księga Komisji Europejskiej w sprawie europejskiej polityki komunikacyjnej (COM(2006) 35 końcowy) została przyjęta w dniu 1 lutego 2006 r. Był to trzeci dokument poświęcony kwestiom komunikacji przyjęty przez Komisję Europejską na przestrzeni siedmiu miesięcy. Dwa pozostałe to: wewnętrzny plan działania (SEC(2005) 985 wersja ostateczna), przyjęty w dniu 20 lipca 2005 r. oraz komunikat „Wkład Komisji w okres refleksji i plany na przyszłość: Plan D dla demokracji, dialogu i debaty” (COM(2005) 494 końcowy), przyjęty w dniu 13 października 2005 r. W białej księdze instytucje i organy Unii Europejskiej zostały zaproszone do przedstawiania uwag na temat zagadnień zawartych w tym dokumencie „w drodze zwykłej procedury instytucjonalnej”. Ustalono również, że okres przeznaczony na konsultacje wyniesie sześć miesięcy, po czym proponuje się podsumowanie wyników, „by na ich podstawie zaproponować plany działania dla każdej z opracowywanych dziedzin”.

| 2.2 | Komitet Ekonomiczno-Społeczny ze swej strony przyjął niedawno dwie opinie w dziedzinie komunikacji: pierwsza z nich to opinia w sprawie: „Okres refleksji: struktura, zagadnienia i ramy oceny debaty nad Unią Europejską” (CESE 1249/2005 (1)), przyjęta w dniu 26 października 2005 r. i skierowana do Parlamentu Europejskiego, natomiast druga to opinia dotycząca komunikatu Komisji w sprawie „planu D” (CESE 1499/2005 (2)), przyjęta w dniu 14 grudnia 2005 r. W obu tych opiniach przedstawiono szereg zaleceń operacyjnych. Na posiedzeniu w dniu 6 kwietnia 2006 r. Zespół ds. Komunikacji EKES-u rozpoczął procedurę systematycznego przeglądu stanu realizacji tych zaleceń. |
| --- | --- |

2.2

Komitet Ekonomiczno-Społeczny ze swej strony przyjął niedawno dwie opinie w dziedzinie komunikacji: pierwsza z nich to opinia w sprawie: „Okres refleksji: struktura, zagadnienia i ramy oceny debaty nad Unią Europejską” (CESE 1249/2005 (1)), przyjęta w dniu 26 października 2005 r. i skierowana do Parlamentu Europejskiego, natomiast druga to opinia dotycząca komunikatu Komisji w sprawie „planu D” (CESE 1499/2005 (2)), przyjęta w dniu 14 grudnia 2005 r. W obu tych opiniach przedstawiono szereg zaleceń operacyjnych. Na posiedzeniu w dniu 6 kwietnia 2006 r. Zespół ds. Komunikacji EKES-u rozpoczął procedurę systematycznego przeglądu stanu realizacji tych zaleceń.

| 2.3 | W związku z powyższym niniejsza opinia w sprawie białej księgi nie powinna obejmować kwestii, które były już i nadal są przedmiotem prac Komitetu. Powinna ona raczej stanowić próbę przedstawienia odpowiedzi na pięć następujących podstawowych pytań zawartych w białej księdze:






  — | określanie wspólnych zasad: w jaki sposób? |
| --- | --- | --- |

2.3

W związku z powyższym niniejsza opinia w sprawie białej księgi nie powinna obejmować kwestii, które były już i nadal są przedmiotem prac Komitetu. Powinna ona raczej stanowić próbę przedstawienia odpowiedzi na pięć następujących podstawowych pytań zawartych w białej księdze:

—

określanie wspólnych zasad: w jaki sposób?

| — | jak dotrzeć do obywatela? |
| --- | --- |

—

jak dotrzeć do obywatela?

| — | jak skuteczniej zaangażować media w dostarczanie informacji na tematy europejskie? |
| --- | --- |

—

jak skuteczniej zaangażować media w dostarczanie informacji na tematy europejskie?

| — | co jeszcze można zrobić dla oceny oczekiwań opinii publicznej? |
| --- | --- |

—

co jeszcze można zrobić dla oceny oczekiwań opinii publicznej?

| — | jak funkcjonować będzie partnerstwo? |
| --- | --- |

—

jak funkcjonować będzie partnerstwo?

| 2.4 | Oprócz dwóch opinii Komitetu przywołanych powyżej oraz białej księgi Komisji podkomitet i jego sprawozdawca opierają się na szeregu dodatkowych źródeł:






  — | podsumowanie wyników debat przeprowadzonych podczas sesji plenarnych EKES-u w okresie od czerwca 2005 r., włączając debatę z dnia 20 kwietnia 2006 r., poświęconą w szczególności wyżej wyszczególnionym kwestiom podniesionym w białej księdze; |
| --- | --- | --- |

2.4

Oprócz dwóch opinii Komitetu przywołanych powyżej oraz białej księgi Komisji podkomitet i jego sprawozdawca opierają się na szeregu dodatkowych źródeł:

—

podsumowanie wyników debat przeprowadzonych podczas sesji plenarnych EKES-u w okresie od czerwca 2005 r., włączając debatę z dnia 20 kwietnia 2006 r., poświęconą w szczególności wyżej wyszczególnionym kwestiom podniesionym w białej księdze;

| — | zalecenia będące owocem prac grup roboczych podczas forum zainteresowanych zatytułowanego „Pokonywanie barier”, zorganizowanego przez EKES w Brukseli w dniach 7 — 8 listopada 2005 r.; |
| --- | --- |

—

zalecenia będące owocem prac grup roboczych podczas forum zainteresowanych zatytułowanego „Pokonywanie barier”, zorganizowanego przez EKES w Brukseli w dniach 7 — 8 listopada 2005 r.;

| — | podsumowanie rezultatów różnych dyskusji przeprowadzonych w ramach Zespołu ds. Komunikacji; |
| --- | --- |

—

podsumowanie rezultatów różnych dyskusji przeprowadzonych w ramach Zespołu ds. Komunikacji;

| — | opinia Komitetu z inicjatywy własnej, skierowana do Rady Europejskiej w czerwcu 2006 r., przyjęta w dniu 17 maja 2006 r.; |
| --- | --- |

—

opinia Komitetu z inicjatywy własnej, skierowana do Rady Europejskiej w czerwcu 2006 r., przyjęta w dniu 17 maja 2006 r.;

| — | zalecenia wynikające z prac grup roboczych podczas forum zainteresowanych stron zatytułowanego „Pokonywanie barier”, zorganizowanego przez EKES w dniach 9 — 10 maja 2006 r. w Budapeszcie. |
| --- | --- |

—

zalecenia wynikające z prac grup roboczych podczas forum zainteresowanych stron zatytułowanego „Pokonywanie barier”, zorganizowanego przez EKES w dniach 9 — 10 maja 2006 r. w Budapeszcie.

| 2.5 | Niniejsza opinia w sprawie białej księgi została podzielona na pięć części odpowiadających pięciu zagadnieniom zdefiniowanym w dokumencie Komisji, a zakres każdej sekcji ogranicza się do jednej lub zaledwie kilku kluczowych kwestii. |
| --- | --- |

2.5

Niniejsza opinia w sprawie białej księgi została podzielona na pięć części odpowiadających pięciu zagadnieniom zdefiniowanym w dokumencie Komisji, a zakres każdej sekcji ogranicza się do jednej lub zaledwie kilku kluczowych kwestii.

3.   Uwagi ogólne

3.1   Określanie wspólnych zasad: w jaki sposób?

| 3.1.1 | W specyficznej dziedzinie, jaką jest informowanie o Europie zasadniczą rolę odgrywają państwa członkowskie. W wielu innych obszarach funkcję taką spełniają przedsiębiorstwa, partnerzy społeczni bądź organizacje społeczeństwa obywatelskiego. Mówiąc w skrócie, decydującą rolę skutecznie odgrywa samo dynamiczne społeczeństwo. Nie jest tak jednak w przypadku informowania społeczeństwa o Europie. |
| --- | --- |

3.1.1

W specyficznej dziedzinie, jaką jest informowanie o Europie zasadniczą rolę odgrywają państwa członkowskie. W wielu innych obszarach funkcję taką spełniają przedsiębiorstwa, partnerzy społeczni bądź organizacje społeczeństwa obywatelskiego. Mówiąc w skrócie, decydującą rolę skutecznie odgrywa samo dynamiczne społeczeństwo. Nie jest tak jednak w przypadku informowania społeczeństwa o Europie.

| 3.1.2 | Podstawowe pytanie, jakie należałoby tutaj postawić, dotyczy tego, czy Komitet może zgodzić się z sugestią Komisji, która stwierdziła, że „wspólne zasady i normy, które miałyby kierować działalnością informacyjną i komunikacyjną w kwestiach europejskich, mogłyby zostać zawarte w dokumencie ramowym — na przykład europejskiej karcie lub kodeksie postępowania w zakresie komunikacji. Jego zadaniem byłoby zaangażowanie wszystkich uczestników (instytucji UE, władz krajowych, regionalnych i lokalnych, organizacji pozarządowych) we wspólne przestrzeganie tych zasad i zapewnienie, że takiej polityki komunikacyjnej, która UE służyłaby interesom obywateli.” |
| --- | --- |

3.1.2

Podstawowe pytanie, jakie należałoby tutaj postawić, dotyczy tego, czy Komitet może zgodzić się z sugestią Komisji, która stwierdziła, że „wspólne zasady i normy, które miałyby kierować działalnością informacyjną i komunikacyjną w kwestiach europejskich, mogłyby zostać zawarte w dokumencie ramowym — na przykład europejskiej karcie lub kodeksie postępowania w zakresie komunikacji. Jego zadaniem byłoby zaangażowanie wszystkich uczestników (instytucji UE, władz krajowych, regionalnych i lokalnych, organizacji pozarządowych) we wspólne przestrzeganie tych zasad i zapewnienie, że takiej polityki komunikacyjnej, która UE służyłaby interesom obywateli.”

| 3.1.3 | Komitet rozumie, że powyższa propozycja wynika z chęci wypełnienia przez Komisję Europejską luki w zakresie rzeczywistej podstawy prawnej, na której mogłyby się opierać unijne działania w dziedzinie informacji i komunikacji. Komitet już wcześniej przedstawił wyraźne stanowisko w tej kwestii. W szczególności, w opinii w sprawie okresu refleksji (3) z 26 października 2005 r., skierowanej do Parlamentu Europejskiego, Komitet wezwał Komisję, aby „rozważyła przedstawienie wniosku legislacyjnego dotyczącego prawdziwej polityki komunikacyjnej i tym samym stawiła czoła »ukrytemu« problemowi braku podstawy prawnej, który jest przyczyną istnienia tak wielu nieformalnych mechanizmów i niejednolitego podejścia. Zdaniem Komitetu samo przedłożenie takiego wniosku zachęciłoby do rozpoczęcia debaty”. |
| --- | --- |

3.1.3

Komitet rozumie, że powyższa propozycja wynika z chęci wypełnienia przez Komisję Europejską luki w zakresie rzeczywistej podstawy prawnej, na której mogłyby się opierać unijne działania w dziedzinie informacji i komunikacji. Komitet już wcześniej przedstawił wyraźne stanowisko w tej kwestii. W szczególności, w opinii w sprawie okresu refleksji (3) z 26 października 2005 r., skierowanej do Parlamentu Europejskiego, Komitet wezwał Komisję, aby „rozważyła przedstawienie wniosku legislacyjnego dotyczącego prawdziwej polityki komunikacyjnej i tym samym stawiła czoła »ukrytemu« problemowi braku podstawy prawnej, który jest przyczyną istnienia tak wielu nieformalnych mechanizmów i niejednolitego podejścia. Zdaniem Komitetu samo przedłożenie takiego wniosku zachęciłoby do rozpoczęcia debaty”.

| 3.1.4 | W białej księdze stwierdzono, że „pod koniec okresu konsultacji Komisja zaprezentuje jej wyniki i rozważy formę, w jakiej dokument ma zostać przedłożony: jako karta, kodeks postępowania czy inny instrument prawny”. Komitet jest zaniepokojony takim postawieniem sprawy i dostrzega zagrożenia związane z przyjęciem strategii w kształcie, jaki daje się wyczytać z propozycji Komisji. |
| --- | --- |

3.1.4

W białej księdze stwierdzono, że „pod koniec okresu konsultacji Komisja zaprezentuje jej wyniki i rozważy formę, w jakiej dokument ma zostać przedłożony: jako karta, kodeks postępowania czy inny instrument prawny”. Komitet jest zaniepokojony takim postawieniem sprawy i dostrzega zagrożenia związane z przyjęciem strategii w kształcie, jaki daje się wyczytać z propozycji Komisji.

| 3.1.5 | Komisja odwołuje się do „wspólnych zasad i norm” przyjmując za podstawę praktyki obowiązujące w niektórych państwach członkowskich, jednakże wspomniane zasady i normy nie ograniczają się do dziedziny komunikacji i informacji. Zwykła deklaracja przyjętych zasad, możliwa do zaakceptowania przez wszystkie strony, które przecież już zasady te zaakceptowały, nie będzie stanowić żadnej wartości dodanej. Z drugiej strony, przyjęcie kodeksu lub karty może zostać uznane za działanie zbyt rygorystyczne. Ponadto zasady te zostały już zawarte w wielu podstawowych dokumentach. Jeżeli natomiast celem Komisji jest opracowanie kodeksu postępowania dla przedstawicieli mediów oraz innych zainteresowanych podmiotów w sektorze komunikacji, krok ten może być postrzegany jako próba manipulowania przebiegiem debaty lub wyciszenia głosów krytycznych wobec UE. Poza tym plany zaangażowania wszystkich zainteresowanych stron wydają się nierealistyczne — jedna z lekcji, które wszystkie instytucje powinny wyciągnąć w związku z referendum we Francji czy Holandii, dotyczy tego, że w przypadku coraz większej liczby podmiotów nie można liczyć na automatyczne poparcie dla procesu integracji europejskiej. Wreszcie, jeżeli wszystkie zainteresowane strony wymienione w białej księdze miałyby podpisać się pod takim kodeksem, sugerowałoby to, że wszystkie one ponoszą jednakową odpowiedzialność za sprostanie wyzwaniom stojącym przed Unią Europejską w dziedzinie komunikacji. Zdaniem Komitetu doszłoby w ten sposób do stworzenia mylnego wrażenia, ponieważ podstawowa odpowiedzialność w tym zakresie spoczywa na rządach państwach członkowskich i tak też kwestia ta powinna być nadal postrzegana. |
| --- | --- |

3.1.5

Komisja odwołuje się do „wspólnych zasad i norm” przyjmując za podstawę praktyki obowiązujące w niektórych państwach członkowskich, jednakże wspomniane zasady i normy nie ograniczają się do dziedziny komunikacji i informacji. Zwykła deklaracja przyjętych zasad, możliwa do zaakceptowania przez wszystkie strony, które przecież już zasady te zaakceptowały, nie będzie stanowić żadnej wartości dodanej. Z drugiej strony, przyjęcie kodeksu lub karty może zostać uznane za działanie zbyt rygorystyczne. Ponadto zasady te zostały już zawarte w wielu podstawowych dokumentach. Jeżeli natomiast celem Komisji jest opracowanie kodeksu postępowania dla przedstawicieli mediów oraz innych zainteresowanych podmiotów w sektorze komunikacji, krok ten może być postrzegany jako próba manipulowania przebiegiem debaty lub wyciszenia głosów krytycznych wobec UE. Poza tym plany zaangażowania wszystkich zainteresowanych stron wydają się nierealistyczne — jedna z lekcji, które wszystkie instytucje powinny wyciągnąć w związku z referendum we Francji czy Holandii, dotyczy tego, że w przypadku coraz większej liczby podmiotów nie można liczyć na automatyczne poparcie dla procesu integracji europejskiej. Wreszcie, jeżeli wszystkie zainteresowane strony wymienione w białej księdze miałyby podpisać się pod takim kodeksem, sugerowałoby to, że wszystkie one ponoszą jednakową odpowiedzialność za sprostanie wyzwaniom stojącym przed Unią Europejską w dziedzinie komunikacji. Zdaniem Komitetu doszłoby w ten sposób do stworzenia mylnego wrażenia, ponieważ podstawowa odpowiedzialność w tym zakresie spoczywa na rządach państwach członkowskich i tak też kwestia ta powinna być nadal postrzegana.

| 3.1.6 | Komitet wyraża zaniepokojenie w związku z uruchamianiem przez Komisję specjalnego internetowego forum służącego gromadzeniu opinii na temat celowości opracowania takiego ramowego dokumentu. Nie wszyscy europejscy obywatele mają dostęp do takich internetowych środków przekazu. Należałoby zatem koniecznie wesprzeć proces konsultacji za pośrednictwem innych, bardziej tradycyjnych mediów. |
| --- | --- |

3.1.6

Komitet wyraża zaniepokojenie w związku z uruchamianiem przez Komisję specjalnego internetowego forum służącego gromadzeniu opinii na temat celowości opracowania takiego ramowego dokumentu. Nie wszyscy europejscy obywatele mają dostęp do takich internetowych środków przekazu. Należałoby zatem koniecznie wesprzeć proces konsultacji za pośrednictwem innych, bardziej tradycyjnych mediów.

3.2   Jak dotrzeć do obywatela?

| 3.2.1 | Komitet odnotowuje, że dostępne środki finansowe są niezwykle ograniczone. Ponadto procedury mające zastosowanie do wydatkowania owych środków, w następstwie przyjęcia nowego rozporządzenia finansowego, niewątpliwie utrudniają wiele działań prowadzonych w dobrej wierze przez społeczeństwo obywatelskie i zniechęcają do ich podejmowania. |
| --- | --- |

3.2.1

Komitet odnotowuje, że dostępne środki finansowe są niezwykle ograniczone. Ponadto procedury mające zastosowanie do wydatkowania owych środków, w następstwie przyjęcia nowego rozporządzenia finansowego, niewątpliwie utrudniają wiele działań prowadzonych w dobrej wierze przez społeczeństwo obywatelskie i zniechęcają do ich podejmowania.

| 3.2.2 | Aby dotrzeć do obywateli, należy zająć się przyczynami ich sceptycyzmu: po pierwsze, niektóre sfery społeczeństwa z coraz większym krytycyzmem podchodzą do rezultatów i oddziaływania decyzji politycznych na ich warunki życia i pracy. Po drugie, zasadniczo brakuje politycznej debaty, stąd też istnieje potrzeba komunikowania, niemniej by było ono skuteczne, należy dokonać w nim wielu zmian. |
| --- | --- |

3.2.2

Aby dotrzeć do obywateli, należy zająć się przyczynami ich sceptycyzmu: po pierwsze, niektóre sfery społeczeństwa z coraz większym krytycyzmem podchodzą do rezultatów i oddziaływania decyzji politycznych na ich warunki życia i pracy. Po drugie, zasadniczo brakuje politycznej debaty, stąd też istnieje potrzeba komunikowania, niemniej by było ono skuteczne, należy dokonać w nim wielu zmian.

| 3.2.3 | Skuteczna komunikacja wymaga przede wszystkim jasnych i atrakcyjnych przesłań oraz wyraźnej wizji akceptowanej przez obywateli. Społeczeństwo pragnie, by Europa była projektem politycznym, obejmującym zagadnienia społeczno-gospodarcze, by była modelem europejskim strzegącym spójności społecznej i zwiększającym konkurencyjność. Niektóre kraje już pokazały, że jest to możliwe. |
| --- | --- |

3.2.3

Skuteczna komunikacja wymaga przede wszystkim jasnych i atrakcyjnych przesłań oraz wyraźnej wizji akceptowanej przez obywateli. Społeczeństwo pragnie, by Europa była projektem politycznym, obejmującym zagadnienia społeczno-gospodarcze, by była modelem europejskim strzegącym spójności społecznej i zwiększającym konkurencyjność. Niektóre kraje już pokazały, że jest to możliwe.

| 3.2.4 | Komunikowanie ma charakter scentralizowany i skupia się na Europie. Zasadniczo odbywa się ono na szczeblu europejskim, pomiędzy podmiotami europejskimi oraz instytucjami i osobami, które i tak są już zaangażowane projekt budowania Europy. Ponadto w procesie komunikacji występuje tendencja do posługiwania się takimi instrumentami, jak np. konsultacje za pośrednictwem internetu, które docierają tylko do wybranych grup obywateli. By sięgać poza wspomniane grupy, należy opracować działania komunikacyjne angażujące inne podmioty, a nie tylko instytucje Unii Europejskiej oraz osoby z jej kręgów, a także należy prowadzić prawdziwie zdecentralizowaną debatę, tj. taką, która toczyłaby się na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym, z udziałem decydentów politycznych i mediów działających na danym poziomie (w niektórych przypadkach przekonać trzeba przede wszystkim ich samych). |
| --- | --- |

3.2.4

Komunikowanie ma charakter scentralizowany i skupia się na Europie. Zasadniczo odbywa się ono na szczeblu europejskim, pomiędzy podmiotami europejskimi oraz instytucjami i osobami, które i tak są już zaangażowane projekt budowania Europy. Ponadto w procesie komunikacji występuje tendencja do posługiwania się takimi instrumentami, jak np. konsultacje za pośrednictwem internetu, które docierają tylko do wybranych grup obywateli. By sięgać poza wspomniane grupy, należy opracować działania komunikacyjne angażujące inne podmioty, a nie tylko instytucje Unii Europejskiej oraz osoby z jej kręgów, a także należy prowadzić prawdziwie zdecentralizowaną debatę, tj. taką, która toczyłaby się na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym, z udziałem decydentów politycznych i mediów działających na danym poziomie (w niektórych przypadkach przekonać trzeba przede wszystkim ich samych).

| 3.2.5 | W tym kontekście biała księga przedstawia szereg praktycznych propozycji, poczynając od edukacji obywatelskiej, a kończąc na wspólnych, otwartych debatach. Komitet podziela zwłaszcza argumenty na rzecz edukacji obywatelskiej. Jednakże, jak też przyznano w białej księdze, art. 149 TWE przewiduje dosyć jednoznacznie, że same państwa członkowskie zachowują odpowiedzialność za treść nauczania i organizację systemów edukacyjnych. Dlatego także w tym przypadku ewentualne działania europejskich instytucji na rzecz rozszerzenia edukacji obywatelskiej wiązałyby się z podwójnym ryzykiem. Po pierwsze, instytucje narażałyby się na zarzut ingerencji w suwerenne sprawy rządów państw członkowskich, a po drugie oznaczałoby to przejęcie w sposób dorozumiany odpowiedzialności za kwestie, za które instytucje te w rzeczywistości żadnej odpowiedzialności nie ponoszą. |
| --- | --- |

3.2.5

W tym kontekście biała księga przedstawia szereg praktycznych propozycji, poczynając od edukacji obywatelskiej, a kończąc na wspólnych, otwartych debatach. Komitet podziela zwłaszcza argumenty na rzecz edukacji obywatelskiej. Jednakże, jak też przyznano w białej księdze, art. 149 TWE przewiduje dosyć jednoznacznie, że same państwa członkowskie zachowują odpowiedzialność za treść nauczania i organizację systemów edukacyjnych. Dlatego także w tym przypadku ewentualne działania europejskich instytucji na rzecz rozszerzenia edukacji obywatelskiej wiązałyby się z podwójnym ryzykiem. Po pierwsze, instytucje narażałyby się na zarzut ingerencji w suwerenne sprawy rządów państw członkowskich, a po drugie oznaczałoby to przejęcie w sposób dorozumiany odpowiedzialności za kwestie, za które instytucje te w rzeczywistości żadnej odpowiedzialności nie ponoszą.

| 3.2.6 | Niemniej jednak Unia Europejska potrzebuje, by obywatele zaakceptowali wspólne losy. W tym celu należałoby, w ramach programów edukacji w poszczególnych państwach członkowskich, przedstawiać Unię Europejską i wyjaśniać ją — zarówno w kontekście historycznym, jak i aktualnym — jako wspólny projekt polityczny wszystkich państw członkowskich i ich obywateli. Problem ten wymaga otwartej dyskusji na posiedzeniu rady ministrów edukacji. |
| --- | --- |

3.2.6

Niemniej jednak Unia Europejska potrzebuje, by obywatele zaakceptowali wspólne losy. W tym celu należałoby, w ramach programów edukacji w poszczególnych państwach członkowskich, przedstawiać Unię Europejską i wyjaśniać ją — zarówno w kontekście historycznym, jak i aktualnym — jako wspólny projekt polityczny wszystkich państw członkowskich i ich obywateli. Problem ten wymaga otwartej dyskusji na posiedzeniu rady ministrów edukacji.

| 3.2.7 | Nie oznacza to, że unijne instytucje powinny pozostać bierne. Wręcz przeciwnie, powinny bardziej skoncentrować się na informowaniu obywateli europejskich o tym, w jaki sposób Unia Europejska zapewnia wartość dodaną. Należy określić docelowe grupy odbiorców i szerzyć informacje na temat udanych działań UE. |
| --- | --- |

3.2.7

Nie oznacza to, że unijne instytucje powinny pozostać bierne. Wręcz przeciwnie, powinny bardziej skoncentrować się na informowaniu obywateli europejskich o tym, w jaki sposób Unia Europejska zapewnia wartość dodaną. Należy określić docelowe grupy odbiorców i szerzyć informacje na temat udanych działań UE.

| 3.2.8 | Mówiąc ogólniej, należy sprawić, iż obywatele poczują się częścią w pełni przejrzystego procesu regulacji i podejmowania decyzji. |
| --- | --- |

3.2.8

Mówiąc ogólniej, należy sprawić, iż obywatele poczują się częścią w pełni przejrzystego procesu regulacji i podejmowania decyzji.

3.3   Jak skuteczniej zaangażować media w dostarczanie informacji na tematy europejskie?

| 3.3.1 | W tej sekcji Komisja zaleca, by instytucje unijne były lepiej wyposażone w narzędzia i zasoby komunikacyjne oraz analizuje metody zapobiegania różnicom w dostępie do technologii cyfrowych. Komitet żałuje, że w ostatecznej wersji projektu białej księgi Komisja pominęła swoje plany dotyczące powołania europejskiej agencji prasowej, jako że wstępne reakcje wskazywały, iż taka propozycja wywołałaby szeroko zakrojoną debatę na temat charakteru relacji pomiędzy mediami działającymi w Brukseli a instytucjami UE. |
| --- | --- |

3.3.1

W tej sekcji Komisja zaleca, by instytucje unijne były lepiej wyposażone w narzędzia i zasoby komunikacyjne oraz analizuje metody zapobiegania różnicom w dostępie do technologii cyfrowych. Komitet żałuje, że w ostatecznej wersji projektu białej księgi Komisja pominęła swoje plany dotyczące powołania europejskiej agencji prasowej, jako że wstępne reakcje wskazywały, iż taka propozycja wywołałaby szeroko zakrojoną debatę na temat charakteru relacji pomiędzy mediami działającymi w Brukseli a instytucjami UE.

| 3.3.2 | Komitet popiera środki przedstawione w tej sekcji. Równocześnie jednak zwraca się do Komisji o uwzględnienie podziału na media specjalistyczne i powszechne. Te pierwsze dysponują zasadniczo dokładnymi informacjami i przekazują bogate relacje. Komitet pragnie również podkreślić, że dla większości europejskich obywateli podstawowym źródłem informacji jest w dalszym ciągu telewizja. Komitet wzywa Komisję, aby przy opracowywaniu wszelkich ogólnych strategii wzięła ten fakt pod uwagę, a także uwzględniła szybką ewolucję telewizji cyfrowej. W tym kontekście Komitet podkreśla zasadnicze znaczenie, jakie ma komunikowanie się z obywatelami w ich języku ojczystym. |
| --- | --- |

3.3.2

Komitet popiera środki przedstawione w tej sekcji. Równocześnie jednak zwraca się do Komisji o uwzględnienie podziału na media specjalistyczne i powszechne. Te pierwsze dysponują zasadniczo dokładnymi informacjami i przekazują bogate relacje. Komitet pragnie również podkreślić, że dla większości europejskich obywateli podstawowym źródłem informacji jest w dalszym ciągu telewizja. Komitet wzywa Komisję, aby przy opracowywaniu wszelkich ogólnych strategii wzięła ten fakt pod uwagę, a także uwzględniła szybką ewolucję telewizji cyfrowej. W tym kontekście Komitet podkreśla zasadnicze znaczenie, jakie ma komunikowanie się z obywatelami w ich języku ojczystym.

| 3.3.3 | Komitet ze swej strony kontynuuje proces aktualizacji i realizacji własnego strategicznego planu komunikacji. Obejmuje to poddawanie stałemu przeglądowi posiadanych narzędzi komunikacyjnych i ich stosowania oraz badanie możliwości wykorzystania w tym zakresie metod innowacyjnych (znaczącym przykładem jest wykorzystanie metody open space podczas forów zainteresowanych stron zorganizowanych w dniach 7 — 8 listopada 2005 r. w Brukseli oraz w dniach 9 — 10 maja 2006 r. w Budapeszcie, które poświęcone były „pokonywaniu barier” między Europą a jej obywatelami). |
| --- | --- |

3.3.3

Komitet ze swej strony kontynuuje proces aktualizacji i realizacji własnego strategicznego planu komunikacji. Obejmuje to poddawanie stałemu przeglądowi posiadanych narzędzi komunikacyjnych i ich stosowania oraz badanie możliwości wykorzystania w tym zakresie metod innowacyjnych (znaczącym przykładem jest wykorzystanie metody open space podczas forów zainteresowanych stron zorganizowanych w dniach 7 — 8 listopada 2005 r. w Brukseli oraz w dniach 9 — 10 maja 2006 r. w Budapeszcie, które poświęcone były „pokonywaniu barier” między Europą a jej obywatelami).

3.4   Co jeszcze można zrobić dla oceny oczekiwań opinii publicznej?

| 3.4.1 | Komisja proponuje ustanowienie sieci ekspertów krajowych oraz obserwatorium europejskiej opinii publicznej. Komitet popiera podstawowe założenia białej księgi w tej dziedzinie. W szczególności zgadza się z opinią, że Unia Europejska dysponuje sprawnym narzędziem w postaci Eurobarometru, choć uważa, że Komisja powinna dążyć również do wzmocnienia stosunków i synergii z krajowymi instytutami badania opinii publicznej. |
| --- | --- |

3.4.1

Komisja proponuje ustanowienie sieci ekspertów krajowych oraz obserwatorium europejskiej opinii publicznej. Komitet popiera podstawowe założenia białej księgi w tej dziedzinie. W szczególności zgadza się z opinią, że Unia Europejska dysponuje sprawnym narzędziem w postaci Eurobarometru, choć uważa, że Komisja powinna dążyć również do wzmocnienia stosunków i synergii z krajowymi instytutami badania opinii publicznej.

| 3.4.2 | Komitet uważa także, że Komisja przede wszystkim nie wykorzystuje w dostatecznym zakresie istniejących mechanizmów badania opinii publicznej, takich jak Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny. W tym kontekście Komitet z zadowoleniem przyjął obietnice Komisji zawarte w nowym Protokole współpracy pomiędzy Komisją Europejską i Europejskim Komitetem Ekonomiczno-Społecznym (podpisanym w dniu 7 listopada 2005 r.). Zapisy o bardziej systematycznym wykorzystywaniu Komitetu w charakterze gremium doradczego mogą zostać wprowadzone w dodatkowych postanowieniach do protokołu współpracy, których przyjęcie po opublikowaniu białej księgi zapowiedział przewodniczący Jose Manuel Barroso w dniu 7 listopada 2005 r. |
| --- | --- |

3.4.2

Komitet uważa także, że Komisja przede wszystkim nie wykorzystuje w dostatecznym zakresie istniejących mechanizmów badania opinii publicznej, takich jak Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny. W tym kontekście Komitet z zadowoleniem przyjął obietnice Komisji zawarte w nowym Protokole współpracy pomiędzy Komisją Europejską i Europejskim Komitetem Ekonomiczno-Społecznym (podpisanym w dniu 7 listopada 2005 r.). Zapisy o bardziej systematycznym wykorzystywaniu Komitetu w charakterze gremium doradczego mogą zostać wprowadzone w dodatkowych postanowieniach do protokołu współpracy, których przyjęcie po opublikowaniu białej księgi zapowiedział przewodniczący Jose Manuel Barroso w dniu 7 listopada 2005 r.

3.5   Jak funkcjonować będzie partnerstwo?

| 3.5.1 | W tej sekcji Komisja wyszczególniła szereg nowych, zorganizowanych form współpracy. Komisja zwróciła uwagę na rolę, jaką odgrywa Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, oraz odnosi się do nowego protokołu współpracy między obiema instytucjami z dnia 7 listopada 2005 r. Współpraca ta układa się dobrze na szczeblu centralnym. Jednakże zdaniem Komitetu istnieje spore pole do działania w zakresie zapewnienia synergii między zasobami Komisji i Komitetu na szczeblu zdecentralizowanym. Również ta kwestia powinna zostać uregulowana w uzupełnieniu do załącznika do protokołu z 7 listopada 2006 r., który ma zostać przyjęty po opublikowaniu białej księgi. |
| --- | --- |

3.5.1

W tej sekcji Komisja wyszczególniła szereg nowych, zorganizowanych form współpracy. Komisja zwróciła uwagę na rolę, jaką odgrywa Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, oraz odnosi się do nowego protokołu współpracy między obiema instytucjami z dnia 7 listopada 2005 r. Współpraca ta układa się dobrze na szczeblu centralnym. Jednakże zdaniem Komitetu istnieje spore pole do działania w zakresie zapewnienia synergii między zasobami Komisji i Komitetu na szczeblu zdecentralizowanym. Również ta kwestia powinna zostać uregulowana w uzupełnieniu do załącznika do protokołu z 7 listopada 2006 r., który ma zostać przyjęty po opublikowaniu białej księgi.

4.   Przypomnienie uprzednich zaleceń Komitetu

| 4.1 | Komitet przypomina o swoich wcześniejszych zaleceniach dla Komisji w dziedzinie komunikacji, w szczególności o zaleceniach zawartych w załączniku do opinii w sprawie „Okres refleksji: struktura, zagadnienia i ramy oceny debaty nad Unią Europejską” (CESE 1249/2005 (4)) oraz majowej opinii skierowanej do Rady Europejskiej obradującej w dniach 15 — 16 czerwca 2006 r. |
| --- | --- |

4.1

Komitet przypomina o swoich wcześniejszych zaleceniach dla Komisji w dziedzinie komunikacji, w szczególności o zaleceniach zawartych w załączniku do opinii w sprawie „Okres refleksji: struktura, zagadnienia i ramy oceny debaty nad Unią Europejską” (CESE 1249/2005 (4)) oraz majowej opinii skierowanej do Rady Europejskiej obradującej w dniach 15 — 16 czerwca 2006 r.

Bruksela, 6 lipca 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  DzU C 28 z 3.2.2006, s. 42 — 46

1

(2)  DzU C 65 z 17.3.2006, s. 92 — 93

2

(3)  „Okres refleksji: struktura, zagadnienia i ramy oceny debaty nad Unią Europejską” — DzU C 28 z 3.2.2006, s. 42 — 46

3

(4)  DzU C 28 z 3.2.2006, s. 42 — 46

4

---

| 16.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 309/119 |
| --- | --- | --- | --- |

16.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 309/119

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: „Spójność społeczna: wypełnić treścią europejski model społeczny”

(2006/C 309/25)

Dnia 19 stycznia 2006 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię w sprawie: „Spójność społeczna: wypełnić treścią europejski model społeczny”

Sekcja ds. Zatrudnienia, Polityki Społecznej i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 2 czerwca 2006 r. Sprawozdawcą był Ernst Erik EHNMARK.

Na 428. sesji plenarnej w dniach 5-6 lipca 2006 r. (posiedzenie z dnia 6 lipca 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 91 do 1 — 5 osób wstrzymało się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | Europejski model społeczny jest faktem, opartym na jedności nadrzędnych celów i różnorodności zastosowań. Model ten dowiódł swojej wartości, inspirując państwa europejskie do budowania społeczeństw opartych na spójności, solidarności i konkurencyjności. W nadchodzących latach model ten napotka nowe poważne wyzwania. Zadaniem na dziś jest wypełnienie modelu społecznego konkretną treścią i przygotowanie go na przyszłość. |
| --- | --- |

1.1

Europejski model społeczny jest faktem, opartym na jedności nadrzędnych celów i różnorodności zastosowań. Model ten dowiódł swojej wartości, inspirując państwa europejskie do budowania społeczeństw opartych na spójności, solidarności i konkurencyjności. W nadchodzących latach model ten napotka nowe poważne wyzwania. Zadaniem na dziś jest wypełnienie modelu społecznego konkretną treścią i przygotowanie go na przyszłość.

| 1.2 | Siłę europejskiego modelu społecznego określa sposób przenikania się konkurencyjności, solidarności i wzajemnego zaufania. W ten sposób model jest zarówno faktem, jak i wizją na przyszłość. W żadnym wypadku nie można go jednak uznać za „ostateczny”. Musi on być dynamiczny i przystosowany do nowych wyzwań. |
| --- | --- |

1.2

Siłę europejskiego modelu społecznego określa sposób przenikania się konkurencyjności, solidarności i wzajemnego zaufania. W ten sposób model jest zarówno faktem, jak i wizją na przyszłość. W żadnym wypadku nie można go jednak uznać za „ostateczny”. Musi on być dynamiczny i przystosowany do nowych wyzwań.

| 1.3 | Europejski model społeczny w niniejszej analizie nie ogranicza się do tradycyjnego znaczenia pojęcia „społeczny”. Rozwinęły się powiązania między różnymi sektorami, dlatego pojęcie „społeczny” musi łączyć się z kwestiami zarówno gospodarczymi, jak i środowiskowymi. Tylko dzięki przyjęciu tej szerokiej definicji model społeczny może dostarczyć koniecznej inspiracji do radzenia sobie z przyszłymi wyzwaniami. Przy tej szerokiej interpretacji model ten można by nazwać europejskim modelem makrospołecznym (ang. societal model), którego jednym z elementów jest aspekt socjalny. W niniejszej analizie stosujemy jednak termin „społeczny”. |
| --- | --- |

1.3

Europejski model społeczny w niniejszej analizie nie ogranicza się do tradycyjnego znaczenia pojęcia „społeczny”. Rozwinęły się powiązania między różnymi sektorami, dlatego pojęcie „społeczny” musi łączyć się z kwestiami zarówno gospodarczymi, jak i środowiskowymi. Tylko dzięki przyjęciu tej szerokiej definicji model społeczny może dostarczyć koniecznej inspiracji do radzenia sobie z przyszłymi wyzwaniami. Przy tej szerokiej interpretacji model ten można by nazwać europejskim modelem makrospołecznym (ang. societal model), którego jednym z elementów jest aspekt socjalny. W niniejszej analizie stosujemy jednak termin „społeczny”.

| 1.4 | Wszystkie krajowe systemy UE cechuje wzajemna zależność między efektywnością gospodarczą a postępem społecznym. Właściwie skonstruowane strategie dotyczące spraw społecznych i rynku pracy stanowiły i stanowią pozytywną siłę wzmacniającą zarówno sprawiedliwość społeczną, jak i efektywność i wydajność gospodarczą. Polityka społeczna jest czynnikiem zwiększającym wydajność. |
| --- | --- |

1.4

Wszystkie krajowe systemy UE cechuje wzajemna zależność między efektywnością gospodarczą a postępem społecznym. Właściwie skonstruowane strategie dotyczące spraw społecznych i rynku pracy stanowiły i stanowią pozytywną siłę wzmacniającą zarówno sprawiedliwość społeczną, jak i efektywność i wydajność gospodarczą. Polityka społeczna jest czynnikiem zwiększającym wydajność.

| 1.5 | Komitet dostrzega istnienie zestawu podstawowych elementów europejskiego modelu społecznego, takich jak: rola państwa jako gwaranta i często także wykonawcy działań promujących spójność i sprawiedliwość społeczną poprzez dążenie do wysokiego poziomu zatrudnienia i zapewnienie wysokiej jakości usług publicznych. Inne zasadnicze elementy wiążą się m.in. z działaniami na rzecz produktywności i konkurencyjności, sprostania wyzwaniom ochrony środowiska naturalnego oraz badań naukowych i edukacji. |
| --- | --- |

1.5

Komitet dostrzega istnienie zestawu podstawowych elementów europejskiego modelu społecznego, takich jak: rola państwa jako gwaranta i często także wykonawcy działań promujących spójność i sprawiedliwość społeczną poprzez dążenie do wysokiego poziomu zatrudnienia i zapewnienie wysokiej jakości usług publicznych. Inne zasadnicze elementy wiążą się m.in. z działaniami na rzecz produktywności i konkurencyjności, sprostania wyzwaniom ochrony środowiska naturalnego oraz badań naukowych i edukacji.

| 1.6 | Osiągnięcia europejskiego, ewoluującego przed długi czas modelu społecznego są znaczące w zakresie gospodarczym, społecznym i ochrony środowiska. Najbardziej namacalnym wynikiem jest pojawienie się europejskiego obszaru dobrobytu. Nie może to jednak przesłonić słabości modelu, takich jak stale istniejąca segregacja społeczna, utrzymujące się obszary biedy oraz wysoka stopa bezrobocia, zwłaszcza wśród ludzi młodych. |
| --- | --- |

1.6

Osiągnięcia europejskiego, ewoluującego przed długi czas modelu społecznego są znaczące w zakresie gospodarczym, społecznym i ochrony środowiska. Najbardziej namacalnym wynikiem jest pojawienie się europejskiego obszaru dobrobytu. Nie może to jednak przesłonić słabości modelu, takich jak stale istniejąca segregacja społeczna, utrzymujące się obszary biedy oraz wysoka stopa bezrobocia, zwłaszcza wśród ludzi młodych.

| 1.7 | Wyzwania stojące przed Europą i europejskim modelem społecznym są znaczące. Dotyczą konkurencyjności i zatrudnienia, integracji społecznej i zwalczania ubóstwa oraz skutków globalizacji. Inne wyzwania wiążą się z kwestiami równości płci, migracją i zmianami demograficznymi. |
| --- | --- |

1.7

Wyzwania stojące przed Europą i europejskim modelem społecznym są znaczące. Dotyczą konkurencyjności i zatrudnienia, integracji społecznej i zwalczania ubóstwa oraz skutków globalizacji. Inne wyzwania wiążą się z kwestiami równości płci, migracją i zmianami demograficznymi.

| 1.8 | Jeżeli europejski model społeczny ma odgrywać ważną rolę w kształtowaniu europejskiego społeczeństwa jutra, musi być modelem dynamicznym, otwartym na wyzwania, zmiany i reformy. |
| --- | --- |

1.8

Jeżeli europejski model społeczny ma odgrywać ważną rolę w kształtowaniu europejskiego społeczeństwa jutra, musi być modelem dynamicznym, otwartym na wyzwania, zmiany i reformy.

| 1.9 | Europejski model społeczny będzie miał znaczenie wówczas, gdy będzie doceniany i popierany przez obywateli Europy. Analizę i kluczowe zagadnienia europejskiego modelu społecznego należy wykorzystać jako podstawę debaty i dialogu w państwach członkowskich, zapewniając w ten sposób obywatelom nowe środki wyrażania poglądów dotyczących tego, jakiej Europy i jakiego modelu społecznego pragną. |
| --- | --- |

1.9

Europejski model społeczny będzie miał znaczenie wówczas, gdy będzie doceniany i popierany przez obywateli Europy. Analizę i kluczowe zagadnienia europejskiego modelu społecznego należy wykorzystać jako podstawę debaty i dialogu w państwach członkowskich, zapewniając w ten sposób obywatelom nowe środki wyrażania poglądów dotyczących tego, jakiej Europy i jakiego modelu społecznego pragną.

| 1.10 | Zwięźle rzecz ujmując, zgodnie z hipotezą wysuniętą w niniejszej opinii, europejski model społeczny powinien zapewniać wszystkim obywatelom Europy poczucie istnienia demokratycznego, ekologicznego, konkurencyjnego i solidarnego obszaru, w którym następuje integracja społeczna i panuje dobrobyt. |
| --- | --- |

1.10

Zwięźle rzecz ujmując, zgodnie z hipotezą wysuniętą w niniejszej opinii, europejski model społeczny powinien zapewniać wszystkim obywatelom Europy poczucie istnienia demokratycznego, ekologicznego, konkurencyjnego i solidarnego obszaru, w którym następuje integracja społeczna i panuje dobrobyt.

2.   Analiza i uwagi

2.1   Tło i definicje

2.1.1   Wstęp

| 2.1.1.1 | Europejski model społeczny i jego charakterystyczne cechy stały się tematem gorącej debaty. Fakt ten nie zaskakuje, bowiem dyskusje podsyciło wiele ostatnich wydarzeń. Projekt traktatu konstytucyjnego nie zyskał poparcia społecznego, a przedstawione w nim wizje nie urzeczywistniły się. Inne procesy i wydarzenia także przyczyniły się do ożywienia debaty nad europejskim modelem społecznym: zastój gospodarki europejskiej i brak sukcesu w zwiększeniu zatrudnienia, zmiany demograficzne, postępująca globalizacja i jej konsekwencje oraz intensywna debata nad projektem dyrektywy o usługach. Integracja nowych państw członkowskich również zainspirowała debaty nad przyszłością UE. |
| --- | --- |

2.1.1.1

Europejski model społeczny i jego charakterystyczne cechy stały się tematem gorącej debaty. Fakt ten nie zaskakuje, bowiem dyskusje podsyciło wiele ostatnich wydarzeń. Projekt traktatu konstytucyjnego nie zyskał poparcia społecznego, a przedstawione w nim wizje nie urzeczywistniły się. Inne procesy i wydarzenia także przyczyniły się do ożywienia debaty nad europejskim modelem społecznym: zastój gospodarki europejskiej i brak sukcesu w zwiększeniu zatrudnienia, zmiany demograficzne, postępująca globalizacja i jej konsekwencje oraz intensywna debata nad projektem dyrektywy o usługach. Integracja nowych państw członkowskich również zainspirowała debaty nad przyszłością UE.

| 2.1.1.2 | Niniejsza opinia stanowi wkład Komitetu w toczącą się debatę. Opinia ta będzie bowiem stanowić podstawę dla dalszego dialogu z partnerami społecznymi i zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim. |
| --- | --- |

2.1.1.2

Niniejsza opinia stanowi wkład Komitetu w toczącą się debatę. Opinia ta będzie bowiem stanowić podstawę dla dalszego dialogu z partnerami społecznymi i zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim.

| 2.1.1.3 | Punktem wyjścia niniejszej opinii jest uznanie faktu, że istnieje szereg wartości i wizji, lecz także realia społeczne, które łącznie można określić mianem europejskiego modelu społecznego. Celem opinii jest zbadanie części składowych tego modelu i przedstawienie pomysłów i wyzwań związanych z jego dalszym rozwojem. |
| --- | --- |

2.1.1.3

Punktem wyjścia niniejszej opinii jest uznanie faktu, że istnieje szereg wartości i wizji, lecz także realia społeczne, które łącznie można określić mianem europejskiego modelu społecznego. Celem opinii jest zbadanie części składowych tego modelu i przedstawienie pomysłów i wyzwań związanych z jego dalszym rozwojem.

| 2.1.1.4 | Jako jedna z wizji Europy, model społeczny musi rozwijać się w symbiozie z innymi wizjami Europy, przede wszystkim wizją zrównoważonego rozwoju i wizją Europy jako najbardziej konkurencyjnego, opartego na wiedzy społeczeństwa na kuli ziemskiej, które zapewnia większą liczbę lepszych miejsc pracy i spójność społeczną. |
| --- | --- |

2.1.1.4

Jako jedna z wizji Europy, model społeczny musi rozwijać się w symbiozie z innymi wizjami Europy, przede wszystkim wizją zrównoważonego rozwoju i wizją Europy jako najbardziej konkurencyjnego, opartego na wiedzy społeczeństwa na kuli ziemskiej, które zapewnia większą liczbę lepszych miejsc pracy i spójność społeczną.

2.1.2   Definicja i zakres europejskiego modelu społecznego

| 2.1.2.1 | Analiza europejskiego modelu społecznego musi rozpoczynać się od analizy systemów wartości wypracowanych w europejskim państwach. Systemy wartości stanowią podstawę do wszelkich dyskusji nad wspólnymi cechami modelu społecznego. Unia Europejska opiera się na pewnych wspólnych wartościach, którymi są: wolność, demokracja, poszanowanie praw człowieka i ludzkiej godności, równość, solidarność, dialog i sprawiedliwość społeczna. Fakt, że omawiany model jest częściowo modelem opartym na prawach — co ilustruje karta społeczna — podkreśla, że jest to model oparty na wartościach. |
| --- | --- |

2.1.2.1

Analiza europejskiego modelu społecznego musi rozpoczynać się od analizy systemów wartości wypracowanych w europejskim państwach. Systemy wartości stanowią podstawę do wszelkich dyskusji nad wspólnymi cechami modelu społecznego. Unia Europejska opiera się na pewnych wspólnych wartościach, którymi są: wolność, demokracja, poszanowanie praw człowieka i ludzkiej godności, równość, solidarność, dialog i sprawiedliwość społeczna. Fakt, że omawiany model jest częściowo modelem opartym na prawach — co ilustruje karta społeczna — podkreśla, że jest to model oparty na wartościach.

| 2.1.2.2 | W niniejszej analizie europejski model społeczny postrzegany jest w szerokim znaczeniu. Model społeczny nie może ograniczać się do tradycyjnego znaczenia pojęcia „społeczny”. Wzajemne powiązania kwestii gospodarczych, społecznych i ochrony środowiska powodują konieczność szerszej interpretacji modelu społecznego. |
| --- | --- |

2.1.2.2

W niniejszej analizie europejski model społeczny postrzegany jest w szerokim znaczeniu. Model społeczny nie może ograniczać się do tradycyjnego znaczenia pojęcia „społeczny”. Wzajemne powiązania kwestii gospodarczych, społecznych i ochrony środowiska powodują konieczność szerszej interpretacji modelu społecznego.

| 2.1.2.3 | Ponadto w tej analizie europejskiego modelu społecznego wybrano podwójne podejście: skupienie na wartościach i wizjach w połączeniu z zasadniczymi politykami służącymi realizacji tych wizji. Model społeczny nie ogranicza się do ujęcia wizji w słowa; polega w dużym stopniu także na przełożeniu wizji na rzeczywistość polityczną. Rolą tego modelu jest dawanie inspiracji i zapewnianie ram rozwiązywania nowych problemów. |
| --- | --- |

2.1.2.3

Ponadto w tej analizie europejskiego modelu społecznego wybrano podwójne podejście: skupienie na wartościach i wizjach w połączeniu z zasadniczymi politykami służącymi realizacji tych wizji. Model społeczny nie ogranicza się do ujęcia wizji w słowa; polega w dużym stopniu także na przełożeniu wizji na rzeczywistość polityczną. Rolą tego modelu jest dawanie inspiracji i zapewnianie ram rozwiązywania nowych problemów.

| 2.1.2.4 | Hipoteza, na której opiera się poniższa analiza, zakłada, że dzisiejszy europejski model społeczny zasadniczo składa się z trzech głównych części: celów gospodarczych, społecznych i środowiskowych. Faktyczny rozwój modelu społecznego następuje właśnie w ramach wzajemnych powiązań między tymi sektorami — na tle tendencji takich jak globalizacja. Siłę europejskiego modelu społecznego określa sposób przenikania się konkurencyjności, solidarności i wzajemnego zaufania. Z tej perspektywy europejskiego modelu społecznego nie można w żadnym wypadku uznać za „ostateczny”. Musi on być dynamiczny i zdolny do reagowania na nowe wyzwania wewnętrzne i zewnętrzne. |
| --- | --- |

2.1.2.4

Hipoteza, na której opiera się poniższa analiza, zakłada, że dzisiejszy europejski model społeczny zasadniczo składa się z trzech głównych części: celów gospodarczych, społecznych i środowiskowych. Faktyczny rozwój modelu społecznego następuje właśnie w ramach wzajemnych powiązań między tymi sektorami — na tle tendencji takich jak globalizacja. Siłę europejskiego modelu społecznego określa sposób przenikania się konkurencyjności, solidarności i wzajemnego zaufania. Z tej perspektywy europejskiego modelu społecznego nie można w żadnym wypadku uznać za „ostateczny”. Musi on być dynamiczny i zdolny do reagowania na nowe wyzwania wewnętrzne i zewnętrzne.

| 2.1.2.5 | Wizję tę można podsumować następującym stwierdzeniem: europejski model społeczny jest koncepcją demokratycznego, ekologicznego, konkurencyjnego i solidarnego obszaru dobrobytu dla wszystkich obywateli Europy, w którym następuje integracja społeczna. |
| --- | --- |

2.1.2.5

Wizję tę można podsumować następującym stwierdzeniem: europejski model społeczny jest koncepcją demokratycznego, ekologicznego, konkurencyjnego i solidarnego obszaru dobrobytu dla wszystkich obywateli Europy, w którym następuje integracja społeczna.

| 2.1.2.6 | W tym kontekście należy podkreślić związek między efektywnością gospodarczą a sprawiedliwością i spójnością społeczną. Europejski model społeczny opiera się na obu tych elementach. Pomimo różnorodności systemów krajowych istnienie charakterystycznego europejskiego modelu społecznego potwierdza ta cecha wszystkich krajowych systemów UE, jaką jest wzajemna zależność między efektywnością gospodarczą a postępem społecznym. Jednocześnie wymiar społeczny funkcjonuje jako czynnik zwiększający wydajność. Na przykład, dobre prawo w zakresie ochrony zdrowia i dobre prawo pracy przekładają się na dobre wyniki gospodarcze. Właściwie skonstruowana polityka społeczna i rynku pracy, popierana przez partnerów społecznych, może być pozytywną siłą napędową sprawiedliwości i spójności społecznej oraz wydajności gospodarki. Zasiłki dla bezrobotnych w połączeniu z aktywną polityką na rynku pracy stabilizują gospodarkę i wspierają aktywne dostosowanie się do zmian poprzez podnoszenie umiejętności oraz skuteczne poszukiwanie pracy i przekwalifikowanie. Dobrze ukierunkowane inwestycje rządowe w infrastrukturę materialną i kapitał ludzki mogą służyć osiągnięciu celów gospodarczych i społecznych. Te dwa aspekty mogą i powinny wzajemnie się wzmacniać. Aktywny udział partnerów społecznych i społeczeństwa obywatelskiego może poprawić spójność, zwiększając jednocześnie efektywność gospodarczą. |
| --- | --- |

2.1.2.6

W tym kontekście należy podkreślić związek między efektywnością gospodarczą a sprawiedliwością i spójnością społeczną. Europejski model społeczny opiera się na obu tych elementach. Pomimo różnorodności systemów krajowych istnienie charakterystycznego europejskiego modelu społecznego potwierdza ta cecha wszystkich krajowych systemów UE, jaką jest wzajemna zależność między efektywnością gospodarczą a postępem społecznym. Jednocześnie wymiar społeczny funkcjonuje jako czynnik zwiększający wydajność. Na przykład, dobre prawo w zakresie ochrony zdrowia i dobre prawo pracy przekładają się na dobre wyniki gospodarcze. Właściwie skonstruowana polityka społeczna i rynku pracy, popierana przez partnerów społecznych, może być pozytywną siłą napędową sprawiedliwości i spójności społecznej oraz wydajności gospodarki. Zasiłki dla bezrobotnych w połączeniu z aktywną polityką na rynku pracy stabilizują gospodarkę i wspierają aktywne dostosowanie się do zmian poprzez podnoszenie umiejętności oraz skuteczne poszukiwanie pracy i przekwalifikowanie. Dobrze ukierunkowane inwestycje rządowe w infrastrukturę materialną i kapitał ludzki mogą służyć osiągnięciu celów gospodarczych i społecznych. Te dwa aspekty mogą i powinny wzajemnie się wzmacniać. Aktywny udział partnerów społecznych i społeczeństwa obywatelskiego może poprawić spójność, zwiększając jednocześnie efektywność gospodarczą.

| 2.1.2.7 | Innym spojrzeniem na tę kwestię jest wskazanie, że brak europejskiego modelu społecznego pociąga za sobą koszty gospodarcze i polityczne. Przeprowadzona dla Komisji Europejskiej analiza kosztów wynikających z polityki niespołecznej wykazała znaczne korzyści gospodarcze polityki społecznej pod względem skuteczności rozdziału środków, wydajności siły roboczej i stabilizacji gospodarki. Analiza ta wykazała, że „polityki społeczne oparte na inwestycjach w kapitał ludzki i społeczny sprzyjają wyższej efektywności gospodarczej, zwiększają bowiem wydajność i jakość siły roboczej. Polityka społeczna jest zatem czynnikiem zwiększającym wydajność, nawet jeżeli związane z nią koszty są ogólnie widoczne w krótkoterminowej perspektywie, zaś wynikające z niej korzyści często można dostrzec dopiero w perspektywie długoterminowej” (1). |
| --- | --- |

2.1.2.7

Innym spojrzeniem na tę kwestię jest wskazanie, że brak europejskiego modelu społecznego pociąga za sobą koszty gospodarcze i polityczne. Przeprowadzona dla Komisji Europejskiej analiza kosztów wynikających z polityki niespołecznej wykazała znaczne korzyści gospodarcze polityki społecznej pod względem skuteczności rozdziału środków, wydajności siły roboczej i stabilizacji gospodarki. Analiza ta wykazała, że „polityki społeczne oparte na inwestycjach w kapitał ludzki i społeczny sprzyjają wyższej efektywności gospodarczej, zwiększają bowiem wydajność i jakość siły roboczej. Polityka społeczna jest zatem czynnikiem zwiększającym wydajność, nawet jeżeli związane z nią koszty są ogólnie widoczne w krótkoterminowej perspektywie, zaś wynikające z niej korzyści często można dostrzec dopiero w perspektywie długoterminowej” (1).

| 2.1.2.8 | Państwa europejskie, a w niektórych przypadkach nawet regiony, posiadają specyficzne doświadczenia historyczne, konflikty i formy rozwiązywania konfliktów. Porozumienie społeczne co do odpowiedniej „równowagi” wartości również nieco się różni, chociaż nie są to różnice zasadnicze. Spowodowały one powstanie niezliczonych form instytucjonalnych, za pomocą których wprowadzana jest w życie „konstytucja społeczna” krajów — tzn. wartości które zostały przekształcone w ustawowe prawa i uprawnienia — i w których osadzona jest gospodarka rynkowa oraz aparat prawny, konstytucyjny i rządowy. Europejskie traktaty podkreślają wspólne wartości leżące u podstaw modelu społecznego i kładą nacisk na znaczenie poszanowania różnorodności miedzy krajami. |
| --- | --- |

2.1.2.8

Państwa europejskie, a w niektórych przypadkach nawet regiony, posiadają specyficzne doświadczenia historyczne, konflikty i formy rozwiązywania konfliktów. Porozumienie społeczne co do odpowiedniej „równowagi” wartości również nieco się różni, chociaż nie są to różnice zasadnicze. Spowodowały one powstanie niezliczonych form instytucjonalnych, za pomocą których wprowadzana jest w życie „konstytucja społeczna” krajów — tzn. wartości które zostały przekształcone w ustawowe prawa i uprawnienia — i w których osadzona jest gospodarka rynkowa oraz aparat prawny, konstytucyjny i rządowy. Europejskie traktaty podkreślają wspólne wartości leżące u podstaw modelu społecznego i kładą nacisk na znaczenie poszanowania różnorodności miedzy krajami.

| 2.1.2.9 | Do tego dochodzą kwestie ochrony środowiska naturalnego. Szybki wzrost cen energii, postępujące zanieczyszczenie atmosfery i wynikające z tego skutki dla budownictwa mieszkaniowego, transportu i życia zawodowego spowodują zachwianie równowagi między efektywnością i wydajnością gospodarki a sprawiedliwością i spójnością społeczną. Niemniej jednak można tutaj podać przykłady ilustrujące, w jaki sposób polityki, które propagują zrównoważone wykorzystanie zasobów, mogą równocześnie dążyć do osiągnięcia celów gospodarczych i społecznych. Dotyczy to również kwestii takich jak zdrowie i bezpieczeństwo publiczne. Degradacja środowiska naturalnego stwarza nowe problemy zdrowotne zarówno wśród osób młodych, jak i dorosłych. Przykład ten ilustruje potrzebę lepszej integracji kwestii ochrony środowiska z europejskim modelem społecznym. |
| --- | --- |

2.1.2.9

Do tego dochodzą kwestie ochrony środowiska naturalnego. Szybki wzrost cen energii, postępujące zanieczyszczenie atmosfery i wynikające z tego skutki dla budownictwa mieszkaniowego, transportu i życia zawodowego spowodują zachwianie równowagi między efektywnością i wydajnością gospodarki a sprawiedliwością i spójnością społeczną. Niemniej jednak można tutaj podać przykłady ilustrujące, w jaki sposób polityki, które propagują zrównoważone wykorzystanie zasobów, mogą równocześnie dążyć do osiągnięcia celów gospodarczych i społecznych. Dotyczy to również kwestii takich jak zdrowie i bezpieczeństwo publiczne. Degradacja środowiska naturalnego stwarza nowe problemy zdrowotne zarówno wśród osób młodych, jak i dorosłych. Przykład ten ilustruje potrzebę lepszej integracji kwestii ochrony środowiska z europejskim modelem społecznym.

| 2.1.2.10 | Niektórzy na podstawie tej różnorodności instytucjonalnej wysnuwają wniosek, że w rzeczywistości nie istnieje byt taki, jak europejski model społeczny. Albo istnieje (co najmniej) tyle modeli, ile krajów, albo w najlepszym przypadku, mogą one zostać zgrupowane w ramach „rodzin”. |
| --- | --- |

2.1.2.10

Niektórzy na podstawie tej różnorodności instytucjonalnej wysnuwają wniosek, że w rzeczywistości nie istnieje byt taki, jak europejski model społeczny. Albo istnieje (co najmniej) tyle modeli, ile krajów, albo w najlepszym przypadku, mogą one zostać zgrupowane w ramach „rodzin”.

| 2.1.2.11 | W żadnym razie nie mając zamiaru umniejszać znaczenia tej różnorodności, EKES zwraca jednak uwagę na następujące powody, dla których można mówić o jednym europejskim modelu społecznym:






  1) | w odróżnieniu od wcześniejszych koncepcji, które wyraźnie dążyły do określenia grup w ramach europejskiego kapitalizmu, z punktu widzenia ogólnoświatowego można zauważyć znaczne różnice pod względem skutków społecznych pomiędzy krajami europejskimi traktowanymi jako grupa a pozaeuropejskimi krajami o zaawansowanej gospodarce kapitalistycznej (zwłaszcza USA); |
| --- | --- | --- |

2.1.2.11

W żadnym razie nie mając zamiaru umniejszać znaczenia tej różnorodności, EKES zwraca jednak uwagę na następujące powody, dla których można mówić o jednym europejskim modelu społecznym:

1)

w odróżnieniu od wcześniejszych koncepcji, które wyraźnie dążyły do określenia grup w ramach europejskiego kapitalizmu, z punktu widzenia ogólnoświatowego można zauważyć znaczne różnice pod względem skutków społecznych pomiędzy krajami europejskimi traktowanymi jako grupa a pozaeuropejskimi krajami o zaawansowanej gospodarce kapitalistycznej (zwłaszcza USA);

| 2) | na obszarze Europy różnorodność instytucjonalna ma dużo większe znaczenie niż różnorodność pod względem skutków społecznych, ponieważ wiele instytucji pełni takie same funkcje; |
| --- | --- |

2)

na obszarze Europy różnorodność instytucjonalna ma dużo większe znaczenie niż różnorodność pod względem skutków społecznych, ponieważ wiele instytucji pełni takie same funkcje;

| 3) | europejskie gospodarki są coraz ściślej zintegrowane, o wiele ściślej niż w przypadku innych obszarów świata, co stwarza potrzebę istnienia wspólnego podejścia w wielu dziedzinach polityki; |
| --- | --- |

3)

europejskie gospodarki są coraz ściślej zintegrowane, o wiele ściślej niż w przypadku innych obszarów świata, co stwarza potrzebę istnienia wspólnego podejścia w wielu dziedzinach polityki;

| 4) | co jest wyjątkowe, kraje Unii Europejskiej posiadają także ponadnarodowy, czyli europejski, wymiar ich modeli społecznych, dzięki temu, że UE przyjęła „prawo społeczne” (2). |
| --- | --- |

4)

co jest wyjątkowe, kraje Unii Europejskiej posiadają także ponadnarodowy, czyli europejski, wymiar ich modeli społecznych, dzięki temu, że UE przyjęła „prawo społeczne” (2).

| 2.1.2.12 | Komitet chciałby zaproponować uznanie poniższych cech — realiów społecznych, nie zaś jedynie szeregu wartości, pomimo że przyjmują one różne formy instytucjonalne — za zasadnicze elementy składające się na europejski model społeczny, które znalazły już wyraz w krajach UE lub powinny go znaleźć w drodze realizacji odpowiedniej polityki:






  1) | państwo odpowiada za wspieranie spójności i sprawiedliwości społecznej, dążąc do wysokiego poziomu zatrudnienia i świadcząc lub gwarantując wysokiej jakości usługi publiczne (usługi użyteczności publicznej) oraz ustanawiając polityki redystrybucji budżetu; |
| --- | --- | --- |

2.1.2.12

Komitet chciałby zaproponować uznanie poniższych cech — realiów społecznych, nie zaś jedynie szeregu wartości, pomimo że przyjmują one różne formy instytucjonalne — za zasadnicze elementy składające się na europejski model społeczny, które znalazły już wyraz w krajach UE lub powinny go znaleźć w drodze realizacji odpowiedniej polityki:

1)

państwo odpowiada za wspieranie spójności i sprawiedliwości społecznej, dążąc do wysokiego poziomu zatrudnienia i świadcząc lub gwarantując wysokiej jakości usługi publiczne (usługi użyteczności publicznej) oraz ustanawiając polityki redystrybucji budżetu;

| 2) | rządy i/lub partnerzy społeczni lub inne organy zapewniają systemy ochrony socjalnej, które dostarczają odpowiedniego ubezpieczenia lub ochrony społecznej na wypadek największego ryzyka (takiego jak bezrobocie, choroby, podeszły wiek) na poziomie zapobiegającym ubóstwu i wykluczeniu społecznemu; |
| --- | --- |

2)

rządy i/lub partnerzy społeczni lub inne organy zapewniają systemy ochrony socjalnej, które dostarczają odpowiedniego ubezpieczenia lub ochrony społecznej na wypadek największego ryzyka (takiego jak bezrobocie, choroby, podeszły wiek) na poziomie zapobiegającym ubóstwu i wykluczeniu społecznemu;

| 3) | podstawowe ustawowe (lub quasi-ustawowe) prawa — które znajdują wyraz w umowach międzynarodowych — takie jak prawo stowarzyszania się i prawo do strajku; |
| --- | --- |

3)

podstawowe ustawowe (lub quasi-ustawowe) prawa — które znajdują wyraz w umowach międzynarodowych — takie jak prawo stowarzyszania się i prawo do strajku;

| 4) | zaangażowanie pracowników na wszystkich szczeblach, wraz z systemami stosunków przemysłowych lub niezależnego dialogu społecznego; |
| --- | --- |

4)

zaangażowanie pracowników na wszystkich szczeblach, wraz z systemami stosunków przemysłowych lub niezależnego dialogu społecznego;

| 5) | zdecydowane i wyraźne zaangażowanie w kwestie równości płci we wszystkich dziedzinach życia społeczeństwa oraz w szczególności w edukacji i życiu zawodowym; |
| --- | --- |

5)

zdecydowane i wyraźne zaangażowanie w kwestie równości płci we wszystkich dziedzinach życia społeczeństwa oraz w szczególności w edukacji i życiu zawodowym;

| 6) | niezbędne polityki dotyczące zagadnień związanych z migracją, przede wszystkim w kontekście zmian demograficznych w państwach UE; |
| --- | --- |

6)

niezbędne polityki dotyczące zagadnień związanych z migracją, przede wszystkim w kontekście zmian demograficznych w państwach UE;

| 7) | ustawodawstwo dotyczące kwestii społecznych i zatrudnienia, które zapewnia równe szanse i chroni wrażliwe grupy, w tym polityki ukierunkowane na konkretne potrzeby grup znajdujących się w gorszym położeniu (młodzieży, osób starszych, niepełnosprawnych); |
| --- | --- |

7)

ustawodawstwo dotyczące kwestii społecznych i zatrudnienia, które zapewnia równe szanse i chroni wrażliwe grupy, w tym polityki ukierunkowane na konkretne potrzeby grup znajdujących się w gorszym położeniu (młodzieży, osób starszych, niepełnosprawnych);

| 8) | szereg środków z zakresu polityki makroekonomicznej i strukturalnej, które wspierają stabilny i niezagrożony inflacją wzrost gospodarczy, handel na równych warunkach konkurencji (jednolity rynek) i zapewniają środki wsparcia dla przemysłu i usługodawców, a zwłaszcza przedsiębiorców i MŚP; |
| --- | --- |

8)

szereg środków z zakresu polityki makroekonomicznej i strukturalnej, które wspierają stabilny i niezagrożony inflacją wzrost gospodarczy, handel na równych warunkach konkurencji (jednolity rynek) i zapewniają środki wsparcia dla przemysłu i usługodawców, a zwłaszcza przedsiębiorców i MŚP;

| 9) | niezbędne programy polityczne wspierania inwestycji w obszarach o zasadniczym znaczeniu dla przyszłości Europy, zwłaszcza takich jak uczenie się przez całe życie, badania i rozwój, technologie środowiskowe itd.; |
| --- | --- |

9)

niezbędne programy polityczne wspierania inwestycji w obszarach o zasadniczym znaczeniu dla przyszłości Europy, zwłaszcza takich jak uczenie się przez całe życie, badania i rozwój, technologie środowiskowe itd.;

| 10) | stałe uznawanie za priorytet promowania mobilności społecznej i zapewniania wszystkim równych szans; |
| --- | --- |

10)

stałe uznawanie za priorytet promowania mobilności społecznej i zapewniania wszystkim równych szans;

| 11) | odpowiedzialność za prowadzenie polityk koniecznych do rozwiązywania kwestii ochrony środowiska naturalnego, w szczególności polityk związanych ze zdrowiem i dostawą energii; |
| --- | --- |

11)

odpowiedzialność za prowadzenie polityk koniecznych do rozwiązywania kwestii ochrony środowiska naturalnego, w szczególności polityk związanych ze zdrowiem i dostawą energii;

| 12) | ogólna zgoda na utrzymanie wysokiego poziomu inwestycji publicznych i prywatnych w Europie w celu wspierania konkurencyjności oraz postępu społecznego i osiągnięć w dziedzinie ochrony środowiska; |
| --- | --- |

12)

ogólna zgoda na utrzymanie wysokiego poziomu inwestycji publicznych i prywatnych w Europie w celu wspierania konkurencyjności oraz postępu społecznego i osiągnięć w dziedzinie ochrony środowiska;

| 13) | wierność idei zrównoważonego rozwoju, przejawiająca się w zapewnieniu, że gospodarcze i społeczne osiągnięcia obecnego pokolenia nie następują kosztem ograniczeń dla pokoleń następnych (solidarność międzypokoleniowa); |
| --- | --- |

13)

wierność idei zrównoważonego rozwoju, przejawiająca się w zapewnieniu, że gospodarcze i społeczne osiągnięcia obecnego pokolenia nie następują kosztem ograniczeń dla pokoleń następnych (solidarność międzypokoleniowa);

| 14) | wierność idei solidarności z krajami rozwijającymi się i udzielanie pomocy dla ich programów reform gospodarczych, społecznych i związanych z ochroną środowiska. |
| --- | --- |

14)

wierność idei solidarności z krajami rozwijającymi się i udzielanie pomocy dla ich programów reform gospodarczych, społecznych i związanych z ochroną środowiska.

2.2   Osiągnięcia europejskiego modelu społecznego

| 2.2.1 | Ustanowienie Unii Europejskiej i jej udane rozszerzenie jest wydarzeniem o znaczeniu historycznym. Kontynentowi rozdartemu wojną i konfliktami udało się rozpocząć nowe życie i odejść od agresywnego nacjonalizmu. Europejski model społeczny należy postrzegać w tym kontekście. |
| --- | --- |

2.2.1

Ustanowienie Unii Europejskiej i jej udane rozszerzenie jest wydarzeniem o znaczeniu historycznym. Kontynentowi rozdartemu wojną i konfliktami udało się rozpocząć nowe życie i odejść od agresywnego nacjonalizmu. Europejski model społeczny należy postrzegać w tym kontekście.

| 2.2.2 | Europa ma prawo być dumna z osiągnięć społecznych poczynionych dzięki utworzeniu przez nią niezwykle różnorodnych form instytucji i polityk na poziomie krajowym, a także w pewnym stopniu europejskim. Kraje europejskie przodują w światowych zestawieniach pod względem najważniejszych wskaźników dobrobytu, w tym ubóstwa i nierówności, średniej długości życia i zdrowia. |
| --- | --- |

2.2.2

Europa ma prawo być dumna z osiągnięć społecznych poczynionych dzięki utworzeniu przez nią niezwykle różnorodnych form instytucji i polityk na poziomie krajowym, a także w pewnym stopniu europejskim. Kraje europejskie przodują w światowych zestawieniach pod względem najważniejszych wskaźników dobrobytu, w tym ubóstwa i nierówności, średniej długości życia i zdrowia.

| 2.2.3 | Wiele krajów europejskich prowadzi w międzynarodowych rankingach wydajności i konkurencyjności, chociaż istnieją znaczne różnice między państwami członkowskimi UE. Znacznym osiągnięciem jest fakt, że kilka krajów UE plasuje się w ścisłej światowej czołówce konkurencyjności i inwestycji w badania naukowe. Wizja społeczeństwa opartego w dużym stopniu na wiedzy, którego głównymi elementami są badania naukowe i uczenie się przez całe życie, stała się silnie popieraną częścią modelu europejskiego. |
| --- | --- |

2.2.3

Wiele krajów europejskich prowadzi w międzynarodowych rankingach wydajności i konkurencyjności, chociaż istnieją znaczne różnice między państwami członkowskimi UE. Znacznym osiągnięciem jest fakt, że kilka krajów UE plasuje się w ścisłej światowej czołówce konkurencyjności i inwestycji w badania naukowe. Wizja społeczeństwa opartego w dużym stopniu na wiedzy, którego głównymi elementami są badania naukowe i uczenie się przez całe życie, stała się silnie popieraną częścią modelu europejskiego.

| 2.2.4 | Europa poczyniła najdalej idące kroki we wdrażaniu protokołu z Kioto — nawet jeżeli ogólne wyniki nie spełniają oczekiwań. Europa stała się również jednym z wiodących regionów świata pod względem inwestycji w technologie ekologiczne i opracowanie nowych rozwiązań energetycznych w ogrzewnictwie i transporcie. |
| --- | --- |

2.2.4

Europa poczyniła najdalej idące kroki we wdrażaniu protokołu z Kioto — nawet jeżeli ogólne wyniki nie spełniają oczekiwań. Europa stała się również jednym z wiodących regionów świata pod względem inwestycji w technologie ekologiczne i opracowanie nowych rozwiązań energetycznych w ogrzewnictwie i transporcie.

| 2.2.5 | Porównanie wskaźników spójności społecznej i zabezpieczenia społecznego oraz stóp zatrudnienia/bezrobocia w krajach OECD wykazuje, że w krajach zapewniających obywatelom i pracownikom wyższy poziom zabezpieczenia zazwyczaj występuje wyższe zatrudnienie, czego wyrazistym, pozytywnym przykładem są kraje skandynawskie. |
| --- | --- |

2.2.5

Porównanie wskaźników spójności społecznej i zabezpieczenia społecznego oraz stóp zatrudnienia/bezrobocia w krajach OECD wykazuje, że w krajach zapewniających obywatelom i pracownikom wyższy poziom zabezpieczenia zazwyczaj występuje wyższe zatrudnienie, czego wyrazistym, pozytywnym przykładem są kraje skandynawskie.

| 2.2.6 | Coraz bardziej widoczny staje się fakt, że polityczne poparcie dla dalszej integracji europejskiej jest uzależnione od postrzegania jej w kategoriach szerszych niż jedynie integracja rynkowa. W miarę znoszenia granic gospodarczych rządy państw członkowskich i instytucje europejskie wraz z partnerami społecznymi na poziomie krajowym i europejskim rozwijają stosowne mechanizmy, które zapewniają spójność i sprawiedliwość społeczną w nowych warunkach, a w szczególności zapobiegają sytuacji, w której ostra konkurencja prowadziłaby w Europie do równania w dół, co znacznie obniżyłoby standardy społeczne. |
| --- | --- |

2.2.6

Coraz bardziej widoczny staje się fakt, że polityczne poparcie dla dalszej integracji europejskiej jest uzależnione od postrzegania jej w kategoriach szerszych niż jedynie integracja rynkowa. W miarę znoszenia granic gospodarczych rządy państw członkowskich i instytucje europejskie wraz z partnerami społecznymi na poziomie krajowym i europejskim rozwijają stosowne mechanizmy, które zapewniają spójność i sprawiedliwość społeczną w nowych warunkach, a w szczególności zapobiegają sytuacji, w której ostra konkurencja prowadziłaby w Europie do równania w dół, co znacznie obniżyłoby standardy społeczne.

| 2.2.7 | Rozszerzenie UE w bardzo konstruktywny sposób przyczyniło się do wzmocnienia powstającej idei europejskiego modelu społecznego. Rozszerzenie wzbogaciło Unię o liczną grupę krajów o długiej historii osiągnięć kulturowych, społecznych, gospodarczych i przemysłowych. Zdecydowanie nadało ono modelowi społecznemu wymiar kulturowy. Wymiar ten będzie jednym z kluczowych mechanizmów wsparcia spójności UE. |
| --- | --- |

2.2.7

Rozszerzenie UE w bardzo konstruktywny sposób przyczyniło się do wzmocnienia powstającej idei europejskiego modelu społecznego. Rozszerzenie wzbogaciło Unię o liczną grupę krajów o długiej historii osiągnięć kulturowych, społecznych, gospodarczych i przemysłowych. Zdecydowanie nadało ono modelowi społecznemu wymiar kulturowy. Wymiar ten będzie jednym z kluczowych mechanizmów wsparcia spójności UE.

| 2.2.8 | Dialog społeczny na wszystkich poziomach stał się dobitnym wyrazem europejskiego modelu społecznego. Dzięki dialogowi społecznemu wypracowano kształtujące się porozumienie co do tego, że bardzo ambitne cele strategii lizbońskiej i modelu społecznego jako takiego będzie bardzo trudno zrealizować bez udziału partnerów społecznych. Europejski sposób podejścia do udziału pracowników zapewnia, że nieustanne zmiany strukturalne, jakie przechodzą przedsiębiorstwa, będą pomyślne dla wszystkich zainteresowanych stron. |
| --- | --- |

2.2.8

Dialog społeczny na wszystkich poziomach stał się dobitnym wyrazem europejskiego modelu społecznego. Dzięki dialogowi społecznemu wypracowano kształtujące się porozumienie co do tego, że bardzo ambitne cele strategii lizbońskiej i modelu społecznego jako takiego będzie bardzo trudno zrealizować bez udziału partnerów społecznych. Europejski sposób podejścia do udziału pracowników zapewnia, że nieustanne zmiany strukturalne, jakie przechodzą przedsiębiorstwa, będą pomyślne dla wszystkich zainteresowanych stron.

| 2.2.9 | Partnerzy społeczni odegrali istotną rolę we wdrażaniu polityk UE. Rola ta nie ma na świecie odpowiednika. Sugerowano nawet, że partnerzy społeczni powinni na poziomie UE przejąć odpowiedzialność za całość działalności regulacyjnej związanej z kwestiami życia zawodowego. |
| --- | --- |

2.2.9

Partnerzy społeczni odegrali istotną rolę we wdrażaniu polityk UE. Rola ta nie ma na świecie odpowiednika. Sugerowano nawet, że partnerzy społeczni powinni na poziomie UE przejąć odpowiedzialność za całość działalności regulacyjnej związanej z kwestiami życia zawodowego.

| 2.2.9.1 | Jeśli chodzi o podstawową strukturę europejskiego modelu socjalnego, nie można przecenić fundamentalnej roli partnerów społecznych w polityce gospodarczej i społecznej. W szczególności duże znaczenie przypada funkcji regulacyjnej związków pracodawców i pracobiorców w ramach układów zbiorowych i płacowych. Również dobrze ugruntowane prawo zabierania głosu przez przedstawicieli pracowników w zakładach i przedsiębiorstwach jest jedną z najważniejszych instytucji europejskiego modelu socjalnego. |
| --- | --- |

2.2.9.1

Jeśli chodzi o podstawową strukturę europejskiego modelu socjalnego, nie można przecenić fundamentalnej roli partnerów społecznych w polityce gospodarczej i społecznej. W szczególności duże znaczenie przypada funkcji regulacyjnej związków pracodawców i pracobiorców w ramach układów zbiorowych i płacowych. Również dobrze ugruntowane prawo zabierania głosu przez przedstawicieli pracowników w zakładach i przedsiębiorstwach jest jedną z najważniejszych instytucji europejskiego modelu socjalnego.

| 2.2.10 | Uczestnictwo obywateli i ich organizacji jest podstawowym elementem tworzenia europejskiego modelu społecznego. Organizacje społeczeństwa obywatelskiego pozwalają realizować aspiracje swoich członków i często dostarczają również ważnych usług socjalnych. Przyszłość europejskiego modelu społecznego i jego dynamika będą zależały od większego zaangażowania zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego poprzez rozszerzenie dialogu społecznego, a przez to demokracji uczestniczącej. |
| --- | --- |

2.2.10

Uczestnictwo obywateli i ich organizacji jest podstawowym elementem tworzenia europejskiego modelu społecznego. Organizacje społeczeństwa obywatelskiego pozwalają realizować aspiracje swoich członków i często dostarczają również ważnych usług socjalnych. Przyszłość europejskiego modelu społecznego i jego dynamika będą zależały od większego zaangażowania zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego poprzez rozszerzenie dialogu społecznego, a przez to demokracji uczestniczącej.

| 2.2.11 | Wysokiej jakości usługi sektora publicznego są kolejną istotną kwestią w określaniu modelu społecznego. Ogólnie można uznać, że sektor publiczny w UE, jako gwarant i/lub dostawca podstawowych, równo świadczonych usług, uzyskuje szersze poparcie i odgrywa ważniejszą rolę w UE niż w innych miejscach świata. W obszarach takich jak edukacja i kształcenie, opieka zdrowotna i opieka nad osobami starszymi sektor publiczny odgrywa decydującą rolę we wszystkich państwach członkowskich. Jednocześnie narasta debata nad różnymi rolami sektora publicznego, jako gwaranta specyficznych usług lub jako zarówno gwaranta jak i ich dostawcy. |
| --- | --- |

2.2.11

Wysokiej jakości usługi sektora publicznego są kolejną istotną kwestią w określaniu modelu społecznego. Ogólnie można uznać, że sektor publiczny w UE, jako gwarant i/lub dostawca podstawowych, równo świadczonych usług, uzyskuje szersze poparcie i odgrywa ważniejszą rolę w UE niż w innych miejscach świata. W obszarach takich jak edukacja i kształcenie, opieka zdrowotna i opieka nad osobami starszymi sektor publiczny odgrywa decydującą rolę we wszystkich państwach członkowskich. Jednocześnie narasta debata nad różnymi rolami sektora publicznego, jako gwaranta specyficznych usług lub jako zarówno gwaranta jak i ich dostawcy.

| 2.2.12 | Z sektorem publicznym ściśle związany jest rozwój podmiotów gospodarki społecznej w wielu krajach UE. Gospodarka społeczna odgrywa podwójną rolę: zarządza najważniejszymi zadaniami, przede wszystkim w sektorze opieki, a jednocześnie zapewnia miejsca pracy obywatelom, którzy mają trudności w znalezieniu stałego zatrudnienia, takim jak osoby niepełnosprawne. Gospodarka społeczna rozwija się w mniejszym lub większym stopniu we wszystkich krajach UE, częściowo ze względu na zmiany demograficzne i potrzebę opieki nad osobami starszymi. Gospodarka społeczna pełni istotną rolę w zwalczaniu ubóstwa. Ma różnorodne oblicza i jest zorganizowana na wiele różnych sposobów, ale niekoniecznie musi stanowić część systemu konkurencji. |
| --- | --- |

2.2.12

Z sektorem publicznym ściśle związany jest rozwój podmiotów gospodarki społecznej w wielu krajach UE. Gospodarka społeczna odgrywa podwójną rolę: zarządza najważniejszymi zadaniami, przede wszystkim w sektorze opieki, a jednocześnie zapewnia miejsca pracy obywatelom, którzy mają trudności w znalezieniu stałego zatrudnienia, takim jak osoby niepełnosprawne. Gospodarka społeczna rozwija się w mniejszym lub większym stopniu we wszystkich krajach UE, częściowo ze względu na zmiany demograficzne i potrzebę opieki nad osobami starszymi. Gospodarka społeczna pełni istotną rolę w zwalczaniu ubóstwa. Ma różnorodne oblicza i jest zorganizowana na wiele różnych sposobów, ale niekoniecznie musi stanowić część systemu konkurencji.

2.3   Słabości i wyzwania

| 2.3.1 | Słuszne jest podkreślanie osiągnięć europejskiego modelu społecznego, lecz błędem byłoby nie dostrzeganie jego słabości, jak również wyzwań, które przed nim stoją w zmieniającym się otoczeniu. Dumy z modelu społecznego nie można mylić z samozadowoleniem. |
| --- | --- |

2.3.1

Słuszne jest podkreślanie osiągnięć europejskiego modelu społecznego, lecz błędem byłoby nie dostrzeganie jego słabości, jak również wyzwań, które przed nim stoją w zmieniającym się otoczeniu. Dumy z modelu społecznego nie można mylić z samozadowoleniem.

| 2.3.2 | Często mówi się, że model ten nie może być określany mianem „społecznego”, jeżeli skazuje on dziesiątą bądź dwunastą część siły roboczej na bezrobocie. W pewnym sensie jest to prawda: poziom bezrobocia w dużej części Unii Europejskiej jest niedopuszczalnie wysoki i powoduje trudności społeczne i gospodarcze, a także zagraża spójności społecznej i przyczynia się do marnowania zasobów produkcyjnych. Jednak z tym wyzwaniem często wiąże się twierdzenie, że Europa, decydując się na posiadanie modelu społecznego, jednocześnie decyduje się na wysokie bezrobocie, czyli że bezrobocie jest ceną, którą należy zapłacić za spójność społeczną. EKES odrzuca ten pogląd. Europa nie musi wybierać między spójnością społeczną a wysoką stopą zatrudnienia. |
| --- | --- |

2.3.2

Często mówi się, że model ten nie może być określany mianem „społecznego”, jeżeli skazuje on dziesiątą bądź dwunastą część siły roboczej na bezrobocie. W pewnym sensie jest to prawda: poziom bezrobocia w dużej części Unii Europejskiej jest niedopuszczalnie wysoki i powoduje trudności społeczne i gospodarcze, a także zagraża spójności społecznej i przyczynia się do marnowania zasobów produkcyjnych. Jednak z tym wyzwaniem często wiąże się twierdzenie, że Europa, decydując się na posiadanie modelu społecznego, jednocześnie decyduje się na wysokie bezrobocie, czyli że bezrobocie jest ceną, którą należy zapłacić za spójność społeczną. EKES odrzuca ten pogląd. Europa nie musi wybierać między spójnością społeczną a wysoką stopą zatrudnienia.

| 2.3.3 | Bezrobocie pozostaje podstawowym zagrożeniem dla europejskiego modelu społecznego, gdyż podnosi koszty, zmniejsza możliwości finansowania oraz powoduje nierówności i napięcia społeczne. Zmniejszenie bezrobocia pozostaje kluczowym priorytetem. W szczególności dotyczy to bezrobocia wśród osób młodych, które w wielu krajach osiąga znacznie wyższy poziom niż średnia stopa bezrobocia i ze względu na wysokie ryzyko długoterminowego wykluczenia z rynku pracy, a także ze społeczeństwa w ogóle, ma szczególnie szkodliwy wpływ zarówno ze społecznego, jak i gospodarczego punku widzenia. Rozwiązanie tego problemu wymaga przyjęcia szerokiego pakietu środków podażowych wraz z polityką popytową ukierunkowaną na osiągnięcie maksymalnej produkcji. |
| --- | --- |

2.3.3

Bezrobocie pozostaje podstawowym zagrożeniem dla europejskiego modelu społecznego, gdyż podnosi koszty, zmniejsza możliwości finansowania oraz powoduje nierówności i napięcia społeczne. Zmniejszenie bezrobocia pozostaje kluczowym priorytetem. W szczególności dotyczy to bezrobocia wśród osób młodych, które w wielu krajach osiąga znacznie wyższy poziom niż średnia stopa bezrobocia i ze względu na wysokie ryzyko długoterminowego wykluczenia z rynku pracy, a także ze społeczeństwa w ogóle, ma szczególnie szkodliwy wpływ zarówno ze społecznego, jak i gospodarczego punku widzenia. Rozwiązanie tego problemu wymaga przyjęcia szerokiego pakietu środków podażowych wraz z polityką popytową ukierunkowaną na osiągnięcie maksymalnej produkcji.

| 2.3.4 | Nierówność pod względem położenia geograficznego i ubóstwo (wylicza się, że dotyka ono 70 milionów obywateli) wyraźnie obecne są w całej Unii Europejskiej i wzrosły od chwili rozszerzenia. Nawet w bogatych krajach europejskich zbyt wiele osób cierpi (względne) ubóstwo. W szczególności niedopuszczalne jest ubóstwo wśród dzieci, gdyż prowadzi ono do zaprzepaszczenia ich szans życiowych i utrwalenia nierówności na przestrzeni pokoleń. Nawet przy obecnych wysokich ambicjach, działania na rzecz spójności społecznej w państwach członkowskich UE nie zdołały ograniczyć ubóstwa i bezrobocia. Jest to ważne zadanie na przyszłość. |
| --- | --- |

2.3.4

Nierówność pod względem położenia geograficznego i ubóstwo (wylicza się, że dotyka ono 70 milionów obywateli) wyraźnie obecne są w całej Unii Europejskiej i wzrosły od chwili rozszerzenia. Nawet w bogatych krajach europejskich zbyt wiele osób cierpi (względne) ubóstwo. W szczególności niedopuszczalne jest ubóstwo wśród dzieci, gdyż prowadzi ono do zaprzepaszczenia ich szans życiowych i utrwalenia nierówności na przestrzeni pokoleń. Nawet przy obecnych wysokich ambicjach, działania na rzecz spójności społecznej w państwach członkowskich UE nie zdołały ograniczyć ubóstwa i bezrobocia. Jest to ważne zadanie na przyszłość.

| 2.3.5 | W naszym modelu społecznym często wskazuje się, że te i inne słabości europejskiej gospodarki i społeczeństwa zaostrzają się w wyniku pojawienia się nowych wyzwań, w formie globalizacji gospodarczej, pojawiania się nowych technologii i demograficznego starzenia się społeczeństw. Wydłużenie średniej długości życia i spadek przyrostu naturalnego są źródłem poważnego zaniepokojenia w kwestii finansowania systemów zabezpieczenia społecznego — systemy emerytalne są pierwszorzędnym tego przykładem. EKES ostrzega przed wyciąganiem uproszczonych wniosków politycznych z licznych popularnych przekonań:






  — | Globalizacja oznacza wprawdzie, że międzynarodowy obrót towarami i usługami ulega zwiększeniu, lecz istotna jest świadomość, że traktując UE 25 jako pojedynczy podmiot gospodarczy, jedynie nieznacznie ponad 10 % produkcji europejskiej to produkcja eksportowana (lub importowana). To sprawia, że gospodarka UE nie jest bardziej otwarta od gospodarki USA (które są często postrzegane jako znacznie bardziej niezależna siła globalna). Państwa członkowskie muszą dokonać wyborów społecznych i politycznych dotyczących ich systemów społecznych i niezbędnych reform. Źle skonstruowany system świadczeń powinien zostać zreformowany tak, aby umożliwiał wyższą wydajność lub zatrudnienie, zapewniając jednocześnie jak największe bezpieczeństwo beneficjentom, nie zaś z powodu „globalizacji”. |
| --- | --- | --- |

2.3.5

W naszym modelu społecznym często wskazuje się, że te i inne słabości europejskiej gospodarki i społeczeństwa zaostrzają się w wyniku pojawienia się nowych wyzwań, w formie globalizacji gospodarczej, pojawiania się nowych technologii i demograficznego starzenia się społeczeństw. Wydłużenie średniej długości życia i spadek przyrostu naturalnego są źródłem poważnego zaniepokojenia w kwestii finansowania systemów zabezpieczenia społecznego — systemy emerytalne są pierwszorzędnym tego przykładem. EKES ostrzega przed wyciąganiem uproszczonych wniosków politycznych z licznych popularnych przekonań:

—

Globalizacja oznacza wprawdzie, że międzynarodowy obrót towarami i usługami ulega zwiększeniu, lecz istotna jest świadomość, że traktując UE 25 jako pojedynczy podmiot gospodarczy, jedynie nieznacznie ponad 10 % produkcji europejskiej to produkcja eksportowana (lub importowana). To sprawia, że gospodarka UE nie jest bardziej otwarta od gospodarki USA (które są często postrzegane jako znacznie bardziej niezależna siła globalna). Państwa członkowskie muszą dokonać wyborów społecznych i politycznych dotyczących ich systemów społecznych i niezbędnych reform. Źle skonstruowany system świadczeń powinien zostać zreformowany tak, aby umożliwiał wyższą wydajność lub zatrudnienie, zapewniając jednocześnie jak największe bezpieczeństwo beneficjentom, nie zaś z powodu „globalizacji”.

| — | Pożądane są również zmiany technologiczne, podnoszą one bowiem wydajność pracy i pomagają tworzyć zasoby konieczne do finansowania wysokiego poziomu życia i ochrony socjalnej. Właściwą reakcją na zmiany technologiczne jest inwestowanie w pracowników i wspieranie procesów dostosowawczych poprzez dobrze pomyślane polityki społeczne, w celu podniesienia umiejętności przedsiębiorstw i pracowników europejskich. |
| --- | --- |

—

Pożądane są również zmiany technologiczne, podnoszą one bowiem wydajność pracy i pomagają tworzyć zasoby konieczne do finansowania wysokiego poziomu życia i ochrony socjalnej. Właściwą reakcją na zmiany technologiczne jest inwestowanie w pracowników i wspieranie procesów dostosowawczych poprzez dobrze pomyślane polityki społeczne, w celu podniesienia umiejętności przedsiębiorstw i pracowników europejskich.

| — | Demografia oczywiście wpływa na europejski model społeczny — z tym, że słuszne jest również twierdzenie odwrotne. Rozsądne systemy opieki nad dziećmi umożliwiają kobietom i mężczyznom pracę bez konieczności dokonywania wyboru między karierą zawodową a rodziną; systemy skoncentrowane na aktywnym starzeniu się zapewniają uczestnictwo starszych osób w rynku pracy, umożliwiając im i społeczeństwu jako całości czerpanie korzyści z wydłużenia średniej długości życia. Uczenie się przez całe życie rozwija zdolności dostosowawcze i zwiększa wydajność i zatrudnienie. Ponadto, wszystkie społeczeństwa stoją w obliczu problemów demograficznych. |
| --- | --- |

—

Demografia oczywiście wpływa na europejski model społeczny — z tym, że słuszne jest również twierdzenie odwrotne. Rozsądne systemy opieki nad dziećmi umożliwiają kobietom i mężczyznom pracę bez konieczności dokonywania wyboru między karierą zawodową a rodziną; systemy skoncentrowane na aktywnym starzeniu się zapewniają uczestnictwo starszych osób w rynku pracy, umożliwiając im i społeczeństwu jako całości czerpanie korzyści z wydłużenia średniej długości życia. Uczenie się przez całe życie rozwija zdolności dostosowawcze i zwiększa wydajność i zatrudnienie. Ponadto, wszystkie społeczeństwa stoją w obliczu problemów demograficznych.

| — | Wreszcie dobrze znany jest fakt, że Europa powinna rozwijać i koordynować polityki gospodarcze, służące jako instrumenty przeciwdziałania zakłóceniom rynku, takim jak szkodliwa konkurencja podatkowa, raczej niż je ograniczać. Takie zakłócenia wywierają presję na systemy społeczne i ich podstawy finansowe. Z drugiej strony, integracja europejska jest potężną siłą zwiększania efektywności handlowej i gospodarczej, a ponadto stwarza możliwość regulacji niektórych aspektów życia zawodowego i społecznego na bardziej stosownym, europejskim poziomie. Osiągnięcie tego w obliczu różnorodności instytucjonalnej jest dużym wyzwaniem dla twórców strategii, a także dla partnerów społecznych. |
| --- | --- |

—

Wreszcie dobrze znany jest fakt, że Europa powinna rozwijać i koordynować polityki gospodarcze, służące jako instrumenty przeciwdziałania zakłóceniom rynku, takim jak szkodliwa konkurencja podatkowa, raczej niż je ograniczać. Takie zakłócenia wywierają presję na systemy społeczne i ich podstawy finansowe. Z drugiej strony, integracja europejska jest potężną siłą zwiększania efektywności handlowej i gospodarczej, a ponadto stwarza możliwość regulacji niektórych aspektów życia zawodowego i społecznego na bardziej stosownym, europejskim poziomie. Osiągnięcie tego w obliczu różnorodności instytucjonalnej jest dużym wyzwaniem dla twórców strategii, a także dla partnerów społecznych.

2.4   Dynamiczny model

| 2.4.1 | Jeżeli europejski model społeczny ma przetrwać i mieć wpływ na przyszłe obszary polityki, musi być on dynamiczny i otwarty na debatę i reformę. Historia podaje wiele przykładów wyzwań dla tego modelu, których nie można było przewidzieć: zagrożenie katastrofami ekologicznymi, gwałtowne zmiany w demografii i strukturze rodziny, kryzysy energetyczne, rewolucja wiedzy, nowe i potężne technologie informacyjne i komunikacyjne oraz zmiany trendów w produkcji i życiu zawodowym. |
| --- | --- |

2.4.1

Jeżeli europejski model społeczny ma przetrwać i mieć wpływ na przyszłe obszary polityki, musi być on dynamiczny i otwarty na debatę i reformę. Historia podaje wiele przykładów wyzwań dla tego modelu, których nie można było przewidzieć: zagrożenie katastrofami ekologicznymi, gwałtowne zmiany w demografii i strukturze rodziny, kryzysy energetyczne, rewolucja wiedzy, nowe i potężne technologie informacyjne i komunikacyjne oraz zmiany trendów w produkcji i życiu zawodowym.

| 2.4.2 | Patrząc w przyszłość, kluczowym wyzwaniem stojącym przed europejskim modelem społecznym jest rozpoznanie tych aspektów modelu, które promują rozwiązania korzystne dla wszystkich zainteresowanych stron. Innymi słowy, należy skoncentrować się na określeniu istniejących i nowych polityk promujących spójność społeczną i dobre wyniki gospodarcze, jak również trwały rozwój. |
| --- | --- |

2.4.2

Patrząc w przyszłość, kluczowym wyzwaniem stojącym przed europejskim modelem społecznym jest rozpoznanie tych aspektów modelu, które promują rozwiązania korzystne dla wszystkich zainteresowanych stron. Innymi słowy, należy skoncentrować się na określeniu istniejących i nowych polityk promujących spójność społeczną i dobre wyniki gospodarcze, jak również trwały rozwój.

| 2.4.3 | Zarazem potrzebne jest przeprowadzenie systematycznych i wyważonych reform tych instytucji, których negatywne skutki pod względem gospodarczym, społecznym i ochrony środowiska zostały bez wątpienia udowodnione. Oceny wpływu polityki mogą być w tym przypadku przydatne do tworzenia lepszych uregulowań prawnych, zamiast wprowadzania uproszczonej deregulacji. |
| --- | --- |

2.4.3

Zarazem potrzebne jest przeprowadzenie systematycznych i wyważonych reform tych instytucji, których negatywne skutki pod względem gospodarczym, społecznym i ochrony środowiska zostały bez wątpienia udowodnione. Oceny wpływu polityki mogą być w tym przypadku przydatne do tworzenia lepszych uregulowań prawnych, zamiast wprowadzania uproszczonej deregulacji.

| 2.4.4 | Na czym polegają nowe wyzwania dla europejskiego modelu społecznego? Dotyczą one przede wszystkim trzech sektorów: konkurencyjności i zatrudnienia, integracji społecznej i zwalczania ubóstwa oraz skutków globalizacji. W dalszej perspektywie wyzwania w zakresie ochrony środowiska mogą skutkować daleko idącym przemieszczaniem produkcji i miejsc pracy. Do tego należy dodać zagadnienia migracji (wewnętrznej i zewnętrznej) oraz równości płci; obie te kwestie silnie wpływają na przyszłość europejskiego modelu społecznego. |
| --- | --- |

2.4.4

Na czym polegają nowe wyzwania dla europejskiego modelu społecznego? Dotyczą one przede wszystkim trzech sektorów: konkurencyjności i zatrudnienia, integracji społecznej i zwalczania ubóstwa oraz skutków globalizacji. W dalszej perspektywie wyzwania w zakresie ochrony środowiska mogą skutkować daleko idącym przemieszczaniem produkcji i miejsc pracy. Do tego należy dodać zagadnienia migracji (wewnętrznej i zewnętrznej) oraz równości płci; obie te kwestie silnie wpływają na przyszłość europejskiego modelu społecznego.

| 2.4.5 | Zasadniczą kwestią będzie dalszy rozwój społeczeństwa intensywnie korzystającego z wiedzy, zarówno w dziedzinie badań, jak i uczenia się przez całe życie. W stopniu większym niż obecnie wiedza stanie się zasadniczym czynnikiem umożliwiającym osiągnięcie konkurencyjności i w ten sposób tworzącym zasoby dla polityk społecznych. W tym kontekście ważne będzie utrzymanie wsparcia dla przedsiębiorczości i wzrostu małych przedsiębiorstw. Społeczne skutki rewolucji wiedzy są potencjalnie zagadnieniem, które można z korzyścią uwzględnić w dialogu społecznym. Wypracowanie nowych i sprawnych systemów uczenia się przez całe życie będzie stanowić specjalne wyzwanie dla rządów i dla partnerów społecznych. |
| --- | --- |

2.4.5

Zasadniczą kwestią będzie dalszy rozwój społeczeństwa intensywnie korzystającego z wiedzy, zarówno w dziedzinie badań, jak i uczenia się przez całe życie. W stopniu większym niż obecnie wiedza stanie się zasadniczym czynnikiem umożliwiającym osiągnięcie konkurencyjności i w ten sposób tworzącym zasoby dla polityk społecznych. W tym kontekście ważne będzie utrzymanie wsparcia dla przedsiębiorczości i wzrostu małych przedsiębiorstw. Społeczne skutki rewolucji wiedzy są potencjalnie zagadnieniem, które można z korzyścią uwzględnić w dialogu społecznym. Wypracowanie nowych i sprawnych systemów uczenia się przez całe życie będzie stanowić specjalne wyzwanie dla rządów i dla partnerów społecznych.

| 2.4.6 | Ważne jest znalezienie nowej równowagi pomiędzy bezpieczeństwem i elastycznością, która wspiera zatrudnienie i innowacje, co partnerzy społeczni podkreślili niedawno w swoim wspólnym programie prac (3). Szczególne znaczenie ma uzgodnienie przez partnerów społecznych środków zmniejszenia bezrobocia wśród osób młodych. Bezrobocie samo w sobie jest tragedią; bezrobocie wśród osób należących do młodych pokoleń jest zagrożeniem dla samej istoty europejskiego społeczeństwa demokratycznego. |
| --- | --- |

2.4.6

Ważne jest znalezienie nowej równowagi pomiędzy bezpieczeństwem i elastycznością, która wspiera zatrudnienie i innowacje, co partnerzy społeczni podkreślili niedawno w swoim wspólnym programie prac (3). Szczególne znaczenie ma uzgodnienie przez partnerów społecznych środków zmniejszenia bezrobocia wśród osób młodych. Bezrobocie samo w sobie jest tragedią; bezrobocie wśród osób należących do młodych pokoleń jest zagrożeniem dla samej istoty europejskiego społeczeństwa demokratycznego.

| 2.4.7 | Z perspektywy wyzwań dla ochrony środowiska potrzebne będą większe inwestycje w sektorze transportu i budownictwa mieszkaniowego oraz planowania w skali lokalnej i jego reformy. Wzrost cen energii wywrze głęboki wpływ na spójność społeczną i polityki strukturalne. Jest to kluczowy obszar obiecujący rozwiązania korzystne dla wszystkich zainteresowanych stron. |
| --- | --- |

2.4.7

Z perspektywy wyzwań dla ochrony środowiska potrzebne będą większe inwestycje w sektorze transportu i budownictwa mieszkaniowego oraz planowania w skali lokalnej i jego reformy. Wzrost cen energii wywrze głęboki wpływ na spójność społeczną i polityki strukturalne. Jest to kluczowy obszar obiecujący rozwiązania korzystne dla wszystkich zainteresowanych stron.

| 2.4.8 | Makroekonomiczny system zarządzania musi lepiej wspierać cele lizbońskie. W dłuższej perspektywie i w świetle uzgodnień z Lizbony zasadnicze znaczenie będzie miało ustanowienie ukierunkowanej na wzrost równowagi między podażowymi a popytowymi aspektami polityki gospodarczej. |
| --- | --- |

2.4.8

Makroekonomiczny system zarządzania musi lepiej wspierać cele lizbońskie. W dłuższej perspektywie i w świetle uzgodnień z Lizbony zasadnicze znaczenie będzie miało ustanowienie ukierunkowanej na wzrost równowagi między podażowymi a popytowymi aspektami polityki gospodarczej.

| 2.4.9 | Globalizacja jest wyzwaniem nie tylko z punktu widzenia handlu i cen. Jest ona również szansą np. na otwarcie nowych rynków dla technologii ekologicznych. Europa musi znacznie więcej inwestować w nowoczesne technologie, zwłaszcza w sferze ochrony środowiska, gdyż inne kraje, takie jak USA, szybko zaczynają dostrzegać te szanse. Globalizacja nie jest jedynie zjawiskiem, z którym należy sobie poradzić; w dużej mierze jest to kwestia aktywnego działania i dostrzegania szans. |
| --- | --- |

2.4.9

Globalizacja jest wyzwaniem nie tylko z punktu widzenia handlu i cen. Jest ona również szansą np. na otwarcie nowych rynków dla technologii ekologicznych. Europa musi znacznie więcej inwestować w nowoczesne technologie, zwłaszcza w sferze ochrony środowiska, gdyż inne kraje, takie jak USA, szybko zaczynają dostrzegać te szanse. Globalizacja nie jest jedynie zjawiskiem, z którym należy sobie poradzić; w dużej mierze jest to kwestia aktywnego działania i dostrzegania szans.

| 2.4.10 | Najpoważniejszym z ewentualnych przyszłych wyzwań byłby powrót w Europie do polityk o większym wymiarze państwowo-narodowym, charakteryzujących się protekcjonizmem i zamknięciem rynków. Miałoby to niszczące skutki gospodarcze i społeczne. |
| --- | --- |

2.4.10

Najpoważniejszym z ewentualnych przyszłych wyzwań byłby powrót w Europie do polityk o większym wymiarze państwowo-narodowym, charakteryzujących się protekcjonizmem i zamknięciem rynków. Miałoby to niszczące skutki gospodarcze i społeczne.

| 2.4.11 | Żaden model społeczny nie osiągnął i nigdy nie osiągnie ostatecznego etapu. Podstawową koncepcją leżącą u podłoża modelu społecznego są koncepcje i spostrzeżenia pojawiające się w miarę jego rozwoju. Model społeczny musi być dynamiczny, gdyż w przeciwnym razie ulegnie skostnieniu — i zniknie. Model społeczny należy stale wypróbowywać i poddawać pod debatę w ramach nieustającego procesu demokratycznego. Trzeba dokonywać ocen, a także rozwinąć i udoskonalić stosowne instrumenty zarządzania. |
| --- | --- |

2.4.11

Żaden model społeczny nie osiągnął i nigdy nie osiągnie ostatecznego etapu. Podstawową koncepcją leżącą u podłoża modelu społecznego są koncepcje i spostrzeżenia pojawiające się w miarę jego rozwoju. Model społeczny musi być dynamiczny, gdyż w przeciwnym razie ulegnie skostnieniu — i zniknie. Model społeczny należy stale wypróbowywać i poddawać pod debatę w ramach nieustającego procesu demokratycznego. Trzeba dokonywać ocen, a także rozwinąć i udoskonalić stosowne instrumenty zarządzania.

2.5   Czy europejski model społeczny jest ogólnoświatowym modelem odniesienia?

| 2.5.1 | Europejski model społeczny można postrzegać jako próbę stworzenia wzorca, który posłuży w przyszłości do ukształtowania stabilnej unii dobrobytu, charakteryzującej się bardzo konkurencyjnym przemysłem, wysokimi ambicjami społecznymi i wysokim poziomem odpowiedzialności za środowisko naturalne. Opisany w ten sposób europejski model społeczny, z naciskiem na jego funkcje demokratyczne, może być źródłem pomysłów i doświadczeń dla innych krajów lub ich grup. |
| --- | --- |

2.5.1

Europejski model społeczny można postrzegać jako próbę stworzenia wzorca, który posłuży w przyszłości do ukształtowania stabilnej unii dobrobytu, charakteryzującej się bardzo konkurencyjnym przemysłem, wysokimi ambicjami społecznymi i wysokim poziomem odpowiedzialności za środowisko naturalne. Opisany w ten sposób europejski model społeczny, z naciskiem na jego funkcje demokratyczne, może być źródłem pomysłów i doświadczeń dla innych krajów lub ich grup.

| 2.5.2 | Czy europejski model społeczny może stać się ogólnoświatowym modelem odniesienia? Każdy kraj i każda grupa krajów musi stworzyć własny model społeczny i rozwinąć własne metody jego stosowania. To, co okazało się cenne w Europie, niekoniecznie zachowa swoją wartość w innym kraju i przy innych wyzwaniach. Niemniej jednak, europejski model społeczny może odgrywać inspirującą rolę, choćby dlatego, że usiłuje połączyć kwestie gospodarcze, społeczne i ochronę środowiska w „wizji demokratycznego, ekologicznego, konkurencyjnego, solidarnego i społecznie integrującego obszaru dobrobytu wszystkich obywateli Europy”. Inne kraje ocenią go pod względem powodzenia w osiąganiu tych celów. |
| --- | --- |

2.5.2

Czy europejski model społeczny może stać się ogólnoświatowym modelem odniesienia? Każdy kraj i każda grupa krajów musi stworzyć własny model społeczny i rozwinąć własne metody jego stosowania. To, co okazało się cenne w Europie, niekoniecznie zachowa swoją wartość w innym kraju i przy innych wyzwaniach. Niemniej jednak, europejski model społeczny może odgrywać inspirującą rolę, choćby dlatego, że usiłuje połączyć kwestie gospodarcze, społeczne i ochronę środowiska w „wizji demokratycznego, ekologicznego, konkurencyjnego, solidarnego i społecznie integrującego obszaru dobrobytu wszystkich obywateli Europy”. Inne kraje ocenią go pod względem powodzenia w osiąganiu tych celów.

| 2.5.3 | Wśród partnerów UE rośnie zainteresowanie podejściem, które łączy cele gospodarcze, społeczne, w zakresie zatrudnienia i ochrony środowiska tak, że wzajemnie się one wzmacniają. Europejski model gospodarczy i społeczny w integracji regionalnej może stanowić źródło inspiracji dla naszych partnerskich regionów i państw. Podejście oparte na trzech filarach okazało się wartościowe w UE. |
| --- | --- |

2.5.3

Wśród partnerów UE rośnie zainteresowanie podejściem, które łączy cele gospodarcze, społeczne, w zakresie zatrudnienia i ochrony środowiska tak, że wzajemnie się one wzmacniają. Europejski model gospodarczy i społeczny w integracji regionalnej może stanowić źródło inspiracji dla naszych partnerskich regionów i państw. Podejście oparte na trzech filarach okazało się wartościowe w UE.

| 2.5.4 | W badaniu nad społecznym wymiarem globalizacji przeprowadzonym przez Międzynarodową Organizację Pracy znajduje się wyraźne odniesienie do europejskiego modelu społecznego jako ewentualnej inspiracji dla krajów nowo uprzemysłowionych (4). Przykładem mogą tu być Chiny, które osiągnęły stabilny, szybki wzrost gospodarczy, ale są coraz bardziej świadome napięć społecznych i problemów ochrony środowiska. |
| --- | --- |

2.5.4

W badaniu nad społecznym wymiarem globalizacji przeprowadzonym przez Międzynarodową Organizację Pracy znajduje się wyraźne odniesienie do europejskiego modelu społecznego jako ewentualnej inspiracji dla krajów nowo uprzemysłowionych (4). Przykładem mogą tu być Chiny, które osiągnęły stabilny, szybki wzrost gospodarczy, ale są coraz bardziej świadome napięć społecznych i problemów ochrony środowiska.

2.6   Oddać sprawy w ręce obywateli Europy

| 2.6.1 | Europejski model społeczny będzie trwał i przetrwa wyłącznie wtedy, gdy będzie miał poparcie ze strony obywateli Unii. Jeżeli model ten ma mieć rację bytu, musi być przedmiotem debaty i dialogu z udziałem obywateli. Obywatelom da to niezwykle ważną szansę wypowiedzenia się w kompleksowej debacie nad przyszłością europejskiego społeczeństwa. |
| --- | --- |

2.6.1

Europejski model społeczny będzie trwał i przetrwa wyłącznie wtedy, gdy będzie miał poparcie ze strony obywateli Unii. Jeżeli model ten ma mieć rację bytu, musi być przedmiotem debaty i dialogu z udziałem obywateli. Obywatelom da to niezwykle ważną szansę wypowiedzenia się w kompleksowej debacie nad przyszłością europejskiego społeczeństwa.

| 2.6.2 | W niniejszej opinii Komitet przedstawił podstawową analizę europejskiego modelu społecznego. Analiza ta powinna zostać rozwinięta. Istnieje szczególna potrzeba ustalenia wyraźnych powiązań pomiędzy ideami a rzeczywistością. W ten sposób model ten może być podstawą dalszych dyskusji dotyczących rodzaju społeczeństwa europejskiego, którego pragną obywatele. W ramach nowej strategii informacyjnej i komunikacyjnej UE możliwe będzie wykorzystanie modelu społecznego jako podstawy do dialogu. |
| --- | --- |

2.6.2

W niniejszej opinii Komitet przedstawił podstawową analizę europejskiego modelu społecznego. Analiza ta powinna zostać rozwinięta. Istnieje szczególna potrzeba ustalenia wyraźnych powiązań pomiędzy ideami a rzeczywistością. W ten sposób model ten może być podstawą dalszych dyskusji dotyczących rodzaju społeczeństwa europejskiego, którego pragną obywatele. W ramach nowej strategii informacyjnej i komunikacyjnej UE możliwe będzie wykorzystanie modelu społecznego jako podstawy do dialogu.

| 2.6.3 | Ostatecznie to właśnie w oparciu o debatę, dialog i coraz większą świadomość obywatele Europy zaangażują się w obronę europejskiego modelu społecznego i wesprą jego dalszy rozwój. |
| --- | --- |

2.6.3

Ostatecznie to właśnie w oparciu o debatę, dialog i coraz większą świadomość obywatele Europy zaangażują się w obronę europejskiego modelu społecznego i wesprą jego dalszy rozwój.

2.7   Rola EKES-u

| 2.7.1 | Członkowie Komitetu stanowią ważny kanał komunikacji z reprezentowanymi przez nich grupami. EKES regularnie organizuje fora zainteresowanych stron w szerokim kontekście, aby umożliwić wymianę opinii i poglądów. |
| --- | --- |

2.7.1

Członkowie Komitetu stanowią ważny kanał komunikacji z reprezentowanymi przez nich grupami. EKES regularnie organizuje fora zainteresowanych stron w szerokim kontekście, aby umożliwić wymianę opinii i poglądów.

| 2.7.2 | Komitet rozważy wykorzystanie europejskiego modelu społecznego jako podstawy do szerszej komunikacji w Unii. W ten sposób Komitet może wnieść konkretny wkład w debatę nad tym, jakiej Europy i jakiego modelu społecznego na przyszłość chce ludność Europy. Partnerzy społeczni, zorganizowane społeczeństwo obywatelskie oraz krajowe rady społeczno-gospodarcze zostaną zaproszone do uczestnictwa. |
| --- | --- |

2.7.2

Komitet rozważy wykorzystanie europejskiego modelu społecznego jako podstawy do szerszej komunikacji w Unii. W ten sposób Komitet może wnieść konkretny wkład w debatę nad tym, jakiej Europy i jakiego modelu społecznego na przyszłość chce ludność Europy. Partnerzy społeczni, zorganizowane społeczeństwo obywatelskie oraz krajowe rady społeczno-gospodarcze zostaną zaproszone do uczestnictwa.

Bruksela, 6 lipca 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Dr Didier Fouarge (3 stycznia 2003 r.). Cost of non-social policy: Towards an economic framework of quality social policies — and the costs of not having them [Koszt polityki niespołecznej: Ku gospodarczym ramom wysokiej jakości polityk społecznych — i koszty ich braku]

1

Cost of non-social policy: Towards an economic framework of quality social policies

and the costs of not having them

(URL: http://www.lex.unict.it/eurolabor/documentazione/altridoc/costs030103.pdf).

(2)  Europejskie prawo społeczne obejmuje dyrektywy dotyczące takich kwestii jak: informowanie pracowników o warunkach stosowanych do umowy lub stosunku pracy (91/533/EWG), pracownice w ciąży (92/85/EWG), urlop rodzicielski (96/34/EWG), organizacji czasu pracy (2003/88/WE), praca osób młodych (94/33/WE) oraz praca w niepełnym wymiarze godzin (97/81/WE).

2

(3)  Work Programme of the European Social Partners 2006-2008 [Program prac partnerów społecznych na lata 2006 — 2008]. Patrz także: opinia EKES-u z 17 maja 2006 r. w sprawie „Elastyczność i pewność zatrudnienia (flexicurity): przypadek Danii”, sprawozdawca: Anita Vium (nie opublikowana jeszcze w DzU).

3

Work Programme of the European Social Partners 2006-2008

(4)  URL: http://www.ilo.org/public/english/wcsdg/globali/synthesis.pdf.

4

---

| 16.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 309/126 |
| --- | --- | --- | --- |

16.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 309/126

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: „Rola organizacji społeczeństwa obywatelskiego w stosowaniu wspólnotowej polityki spójności i rozwoju regionalnego”

(2006/C 309/26)

Dnia 13 i 14 czerwca 2006 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, działając na podstawie art. 29 ust.2 swojego regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię w sprawie: „Rola organizacji społeczeństwa obywatelskiego w stosowaniu wspólnotowej polityki spójności i rozwoju regionalnego”.

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię w dniu 7 czerwca 2006 r. Sprawozdawcą była Marzena MENDZA-DROZD.

Na 428. sesji plenarnej w dniach 5-6 lipca 2006 r. (posiedzenie z dn. 6 lipca) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 47 do 36 — 6 osób wstrzymało się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wstęp

| 1.1 | Polityka spójności od dawna budzi żywe zainteresowanie Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, który wielokrotnie wypowiadał się na ten temat, odnosząc się do regulacji dotyczących funduszy strukturalnych (1) i Funduszu Spójności oraz do jednej z kluczowych zasad ich wdrażania — zasady partnerstwa. |
| --- | --- |

1.1

Polityka spójności od dawna budzi żywe zainteresowanie Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, który wielokrotnie wypowiadał się na ten temat, odnosząc się do regulacji dotyczących funduszy strukturalnych (1) i Funduszu Spójności oraz do jednej z kluczowych zasad ich wdrażania — zasady partnerstwa.

| 1.2 | Zainteresowanie Komitetu zasadą partnerstwa wynikało zawsze z przekonania, podzielanego przez Komisję Europejską, że efektywność polityki spójności zależy w znacznym stopniu od właściwego zaangażowania podmiotów gospodarczych i społecznych, jak również innych organizacji społeczeństwa obywatelskiego [...]
   (2). |
| --- | --- |

1.2

Zainteresowanie Komitetu zasadą partnerstwa wynikało zawsze z przekonania, podzielanego przez Komisję Europejską, że efektywność polityki spójności zależy w znacznym stopniu od właściwego zaangażowania podmiotów gospodarczych i społecznych, jak również innych organizacji społeczeństwa obywatelskiego [...]
   (2).

| 1.3 | EKES jest jednak zdania, że jeśli chodzi o praktykę włączania organizacji społeczeństwa obywatelskiego w realizację polityki spójności, to nadal pozostaje wiele do zrobienia. Komitet, opracowując niniejszą opinię, chciałby przyczynić się do lepszej realizacji zasady partnerstwa w nadchodzącym okresie i ma nadzieję, że Komisja i Rada będą jeszcze w stanie wprowadzić niezbędne modyfikacje i podjąć konkretne działania na rzecz zapewnienia udziału organizacji społeczeństwa obywatelskiego w procesie wdrażania polityki spójności. Komitet liczy na to, że wobec trwających prac nad dokumentami programowymi w państwach członkowskich niniejsza opinia może stanowić także użyteczne narzędzie dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego wobec władz krajowych i regionalnych. |
| --- | --- |

1.3

EKES jest jednak zdania, że jeśli chodzi o praktykę włączania organizacji społeczeństwa obywatelskiego w realizację polityki spójności, to nadal pozostaje wiele do zrobienia. Komitet, opracowując niniejszą opinię, chciałby przyczynić się do lepszej realizacji zasady partnerstwa w nadchodzącym okresie i ma nadzieję, że Komisja i Rada będą jeszcze w stanie wprowadzić niezbędne modyfikacje i podjąć konkretne działania na rzecz zapewnienia udziału organizacji społeczeństwa obywatelskiego w procesie wdrażania polityki spójności. Komitet liczy na to, że wobec trwających prac nad dokumentami programowymi w państwach członkowskich niniejsza opinia może stanowić także użyteczne narzędzie dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego wobec władz krajowych i regionalnych.

2.   Organizacje społeczeństwa obywatelskiego

| 2.1 | Komitet zaleca szerokie rozumienie pojęcia społeczeństwa obywatelskiego, tak by odnosiło się ono do „wszelkich struktur organizacyjnych, których członkowie mają cele i obowiązki leżące w ogólnym interesie wszystkich” (3) i które odpowiadają kryteriom reprezentatywności, co do których Komitet wypowiedział się już we wcześniejszych opiniach (4). Takie ujęcie oznacza włączenie w zakres pojęciowy przede wszystkim takich organizacji społeczeństwa obywatelskiego jak: Komitet jest świadom faktu, że w każdym państwie członkowskim pojęcie społeczeństwa obywatelskiego jest często definiowane na różne sposoby. Komitet uważa jednak, że uczestniczenie w dialogu, w szczególności w celu wdrażania funduszy spójności, odnosi się do „wszelkich struktur organizacyjnych, których członkowie mają cele i obowiązki leżące w ogólnym interesie wszystkich” i które odpowiadają kryteriom reprezentatywności i wybieralności omówionych w niniejszej opinii. Takie ujęcie oznacza włączenie w zakres pojęciowy przede wszystkim takich organizacji społeczeństwa obywatelskiego jak:






  — | partnerzy społeczni — związki zawodowe i organizacje pracodawców, |
| --- | --- | --- |

2.1

Komitet zaleca szerokie rozumienie pojęcia społeczeństwa obywatelskiego, tak by odnosiło się ono do „wszelkich struktur organizacyjnych, których członkowie mają cele i obowiązki leżące w ogólnym interesie wszystkich” (3) i które odpowiadają kryteriom reprezentatywności, co do których Komitet wypowiedział się już we wcześniejszych opiniach (4). Takie ujęcie oznacza włączenie w zakres pojęciowy przede wszystkim takich organizacji społeczeństwa obywatelskiego jak: Komitet jest świadom faktu, że w każdym państwie członkowskim pojęcie społeczeństwa obywatelskiego jest często definiowane na różne sposoby. Komitet uważa jednak, że uczestniczenie w dialogu, w szczególności w celu wdrażania funduszy spójności, odnosi się do „wszelkich struktur organizacyjnych, których członkowie mają cele i obowiązki leżące w ogólnym interesie wszystkich” i które odpowiadają kryteriom reprezentatywności i wybieralności omówionych w niniejszej opinii. Takie ujęcie oznacza włączenie w zakres pojęciowy przede wszystkim takich organizacji społeczeństwa obywatelskiego jak:

—

partnerzy społeczni — związki zawodowe i organizacje pracodawców,

| — | organizacje pozarządowe, których cel działania i misja zdefiniowane są w ich statucie formalnym i prawnym: stowarzyszenia, organizacje społeczno-zawodowe, federacje, fora, sieci i fundacje, w wielu państwach członkowskich różniące się od stowarzyszeń tylko podstawą prawną, na której zostają utworzone (te różne typy organizacji określane są także jako „organizacje non-profit” lub „trzeci sektor”, a ich działalność obejmuje takie obszary jak: ochrona środowiska, ochrona praw konsumentów, rozwój lokalny, prawa człowieka, pomoc społeczna, przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu, rozwój przedsiębiorczości, ekonomia społeczna i wiele innych). |
| --- | --- |

—

organizacje pozarządowe, których cel działania i misja zdefiniowane są w ich statucie formalnym i prawnym: stowarzyszenia, organizacje społeczno-zawodowe, federacje, fora, sieci i fundacje, w wielu państwach członkowskich różniące się od stowarzyszeń tylko podstawą prawną, na której zostają utworzone (te różne typy organizacji określane są także jako „organizacje non-profit” lub „trzeci sektor”, a ich działalność obejmuje takie obszary jak: ochrona środowiska, ochrona praw konsumentów, rozwój lokalny, prawa człowieka, pomoc społeczna, przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu, rozwój przedsiębiorczości, ekonomia społeczna i wiele innych).

| 2.2 | Komitet zdaje sobie sprawę, że przyjęcie tak szerokiego rozumienia społeczeństwa obywatelskiego może oznaczać trudności z jego operacjonalizacją na poziomie praktycznym, zwłaszcza jeśli idzie o problematykę spójności. Komitet jest zdania, że jasna definicja reprezentatywności dawałaby organizacjom społeczeństwa obywatelskiego lepsze niż obecnie umocowanie do udziału w poszczególnych fazach wdrażania polityki spójności. W swojej opinii w sprawie reprezentatywności europejskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego Komitet przedstawił pewne podstawowe kryteria i zaprosił inne podmioty do korzystania z efektów jego prac (5), zwłaszcza tam, gdzie mowa jest o programowaniu czy monitoringu na poziomie wspólnotowym. Komitet uważa jednak, że także na poziomie państw członkowskich czy władz regionalnych można utworzyć — opierając się na propozycjach Komitetu — odpowiednią listę kryteriów, zwłaszcza jeśli chodzi o udział w programowaniu i monitorowaniu. Zdaniem Komitetu mogłyby się na niej znaleźć takie kryteria, jak:






  — | dostęp do specjalistycznej wiedzy swoich członków, |
| --- | --- | --- |

2.2

Komitet zdaje sobie sprawę, że przyjęcie tak szerokiego rozumienia społeczeństwa obywatelskiego może oznaczać trudności z jego operacjonalizacją na poziomie praktycznym, zwłaszcza jeśli idzie o problematykę spójności. Komitet jest zdania, że jasna definicja reprezentatywności dawałaby organizacjom społeczeństwa obywatelskiego lepsze niż obecnie umocowanie do udziału w poszczególnych fazach wdrażania polityki spójności. W swojej opinii w sprawie reprezentatywności europejskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego Komitet przedstawił pewne podstawowe kryteria i zaprosił inne podmioty do korzystania z efektów jego prac (5), zwłaszcza tam, gdzie mowa jest o programowaniu czy monitoringu na poziomie wspólnotowym. Komitet uważa jednak, że także na poziomie państw członkowskich czy władz regionalnych można utworzyć — opierając się na propozycjach Komitetu — odpowiednią listę kryteriów, zwłaszcza jeśli chodzi o udział w programowaniu i monitorowaniu. Zdaniem Komitetu mogłyby się na niej znaleźć takie kryteria, jak:

—

dostęp do specjalistycznej wiedzy swoich członków,

| — | działalność pożytku publicznego i w ogólnym interesie wszystkich, |
| --- | --- |

—

działalność pożytku publicznego i w ogólnym interesie wszystkich,

| — | odpowiednia liczba członków zapewniająca skuteczność i profesjonalizm prowadzonych działań, jak również przestrzeganie zasad demokracji (wybór osób na odpowiedzialne stanowiska, wewnętrzne dyskusje i informacje, przejrzystość procesów decyzyjnych, przejrzystość finansowa), |
| --- | --- |

—

odpowiednia liczba członków zapewniająca skuteczność i profesjonalizm prowadzonych działań, jak również przestrzeganie zasad demokracji (wybór osób na odpowiedzialne stanowiska, wewnętrzne dyskusje i informacje, przejrzystość procesów decyzyjnych, przejrzystość finansowa),

| — | odpowiednie do potrzeb i niezależne finansowanie pozwalające na autonomię działań, |
| --- | --- |

—

odpowiednie do potrzeb i niezależne finansowanie pozwalające na autonomię działań,

| — | niezależność od zewnętrznych interesów i presji, |
| --- | --- |

—

niezależność od zewnętrznych interesów i presji,

| — | przejrzystość, w szczególności w dziedzinie finansów i wewnętrznych procesów decyzyjnych. |
| --- | --- |

—

przejrzystość, w szczególności w dziedzinie finansów i wewnętrznych procesów decyzyjnych.

| 2.3 | Owa kwestia reprezentatywności ma zasadnicze znaczenie. Jednakże powinna ona uwzględnić również kryteria jakościowe, wyszczególnione we wspomnianej wyżej opinii EKES-u. Powinna także wyraźnie rozróżnić pomiędzy uczestnictwem a konsultacją w ramach kształtowania polityki i prawa do wnioskowania o projekty finansowane z funduszy spójności. Wszystkie organizacje, które są w stanie przyczynić się do zrealizowania celów polityki w konkretnej dziedzinie będą miały prawo do ubiegania się o fundusze. |
| --- | --- |

2.3

Owa kwestia reprezentatywności ma zasadnicze znaczenie. Jednakże powinna ona uwzględnić również kryteria jakościowe, wyszczególnione we wspomnianej wyżej opinii EKES-u. Powinna także wyraźnie rozróżnić pomiędzy uczestnictwem a konsultacją w ramach kształtowania polityki i prawa do wnioskowania o projekty finansowane z funduszy spójności. Wszystkie organizacje, które są w stanie przyczynić się do zrealizowania celów polityki w konkretnej dziedzinie będą miały prawo do ubiegania się o fundusze.

| 2.4 | Mając na względzie skuteczną realizację polityki spójności, Komitet uważa, że należy dołożyć wszelkich starań, aby w większym stopniu wykorzystywać potencjał organizacji społeczeństwa obywatelskiego, które najczęściej — zgodnie ze swoimi celami — mają atuty ważne dla procesu realizacji polityki spójności, takie jak:






  — | doświadczenie i kompetencje w zakresie życia gospodarczego i społecznego, |
| --- | --- | --- |

2.4

Mając na względzie skuteczną realizację polityki spójności, Komitet uważa, że należy dołożyć wszelkich starań, aby w większym stopniu wykorzystywać potencjał organizacji społeczeństwa obywatelskiego, które najczęściej — zgodnie ze swoimi celami — mają atuty ważne dla procesu realizacji polityki spójności, takie jak:

—

doświadczenie i kompetencje w zakresie życia gospodarczego i społecznego,

| — | dobra znajomość potrzeb regionalnych i lokalnych, |
| --- | --- |

—

dobra znajomość potrzeb regionalnych i lokalnych,

| — | bezpośredni kontakt z obywatelami i ze swoimi członkami, a co za tym idzie, możliwość wypowiadania się w ich imieniu, |
| --- | --- |

—

bezpośredni kontakt z obywatelami i ze swoimi członkami, a co za tym idzie, możliwość wypowiadania się w ich imieniu,

| — | bezpośredni kontakt z grupami docelowymi i znajomość ich potrzeb, |
| --- | --- |

—

bezpośredni kontakt z grupami docelowymi i znajomość ich potrzeb,

| — | umiejętność aktywizacji społeczności lokalnych i wolontariuszy, |
| --- | --- |

—

umiejętność aktywizacji społeczności lokalnych i wolontariuszy,

| — | duża efektywność i gotowość do stosowania nowatorskich metod działania, |
| --- | --- |

—

duża efektywność i gotowość do stosowania nowatorskich metod działania,

| — | możliwość kontroli działań administracji publicznej, |
| --- | --- |

—

możliwość kontroli działań administracji publicznej,

| — | dobre kontakty z mediami. |
| --- | --- |

—

dobre kontakty z mediami.

| 2.5 | Ponadto, zdaniem Komitetu, ogólnie rzecz biorąc, uczestnictwo organizacji społeczeństwa obywatelskiego obdarzonych zaufaniem społecznym stanowi najbliższy punkt styku obywateli z UE oraz może przyczynić się do wspierania transparentności procesu wykorzystywania dostępnych funduszy. Ich zaangażowanie może spowodować, że decyzje zyskają bardziej przejrzysty charakter i będą podejmowane wyłącznie na podstawie merytorycznych kryteriów. Udział tych organizacji może także sprawić, że realizowane działania będą rzeczywiście odpowiadały potrzebom społecznym. I wreszcie, organizacje społeczeństwa obywatelskiego mogą być ważnym partnerem w debacie na temat przyszłości obszarów europejskiej polityki, w tym polityki spójności, dzięki przenoszeniu jej na poziom lokalny, bliższy obywatelowi. |
| --- | --- |

2.5

Ponadto, zdaniem Komitetu, ogólnie rzecz biorąc, uczestnictwo organizacji społeczeństwa obywatelskiego obdarzonych zaufaniem społecznym stanowi najbliższy punkt styku obywateli z UE oraz może przyczynić się do wspierania transparentności procesu wykorzystywania dostępnych funduszy. Ich zaangażowanie może spowodować, że decyzje zyskają bardziej przejrzysty charakter i będą podejmowane wyłącznie na podstawie merytorycznych kryteriów. Udział tych organizacji może także sprawić, że realizowane działania będą rzeczywiście odpowiadały potrzebom społecznym. I wreszcie, organizacje społeczeństwa obywatelskiego mogą być ważnym partnerem w debacie na temat przyszłości obszarów europejskiej polityki, w tym polityki spójności, dzięki przenoszeniu jej na poziom lokalny, bliższy obywatelowi.

| 2.6 | Komitet zwraca także uwagę na potencjał organizacji społeczeństwa obywatelskiego, zgodnie z ich szczególnym charakterem i celami statutowymi, w konkretnych dziedzinach, np.:






  — | w zakresie rynku pracy, zatrudnienia i przedsiębiorczości — gdzie mogą przyczyniać się do lepszego określania priorytetów i działań wpływających na rozwój gospodarczy, |
| --- | --- | --- |

2.6

Komitet zwraca także uwagę na potencjał organizacji społeczeństwa obywatelskiego, zgodnie z ich szczególnym charakterem i celami statutowymi, w konkretnych dziedzinach, np.:

—

w zakresie rynku pracy, zatrudnienia i przedsiębiorczości — gdzie mogą przyczyniać się do lepszego określania priorytetów i działań wpływających na rozwój gospodarczy,

| — | w zakresie przemian gospodarczych — gdzie ich kompetencje mogą pomóc w walce z negatywnymi, niezamierzonymi, lecz niedostatecznie dostrzeganymi skutkami, |
| --- | --- |

—

w zakresie przemian gospodarczych — gdzie ich kompetencje mogą pomóc w walce z negatywnymi, niezamierzonymi, lecz niedostatecznie dostrzeganymi skutkami,

| — | w zakresie ochrony środowiska — gdzie mogą stanowić gwarancję określania celów strategicznych, priorytetów i kryteriów wyboru projektów z zachowaniem zasady zrównoważonego rozwoju, |
| --- | --- |

—

w zakresie ochrony środowiska — gdzie mogą stanowić gwarancję określania celów strategicznych, priorytetów i kryteriów wyboru projektów z zachowaniem zasady zrównoważonego rozwoju,

| — | w zakresie wykluczenia społecznego i problematyki równości płci — gdzie ich wiedza praktyczna może zapewnić wdrażanie polityki spójności — z zachowaniem zasady równych szans, przepisów prawnych w tej dziedzinie i z uwzględnieniem aspektu społecznego, |
| --- | --- |

—

w zakresie wykluczenia społecznego i problematyki równości płci — gdzie ich wiedza praktyczna może zapewnić wdrażanie polityki spójności — z zachowaniem zasady równych szans, przepisów prawnych w tej dziedzinie i z uwzględnieniem aspektu społecznego,

| — | w zakresie rozwoju lokalnego — gdzie znajomość problemów i potrzeb stanowi pierwszy krok w kierunku ich rozwiązywania, |
| --- | --- |

—

w zakresie rozwoju lokalnego — gdzie znajomość problemów i potrzeb stanowi pierwszy krok w kierunku ich rozwiązywania,

| — | w zakresie współpracy transgranicznej — gdzie mogą być bardzo dobrym partnerem w realizacji projektów, |
| --- | --- |

—

w zakresie współpracy transgranicznej — gdzie mogą być bardzo dobrym partnerem w realizacji projektów,

| — | w zakresie monitorowania wykorzystywania funduszy publicznych, włącznie z sygnalizowaniem i nagłaśnianiem przykładów korupcji. |
| --- | --- |

—

w zakresie monitorowania wykorzystywania funduszy publicznych, włącznie z sygnalizowaniem i nagłaśnianiem przykładów korupcji.

3.   Rola organizacji społeczeństwa obywatelskiego w procesie realizacji polityki spójności

| 3.1 | Komitet zgadza się z propozycjami Komisji Europejskiej i Rady, że stosowanie zasady partnerstwa musi mieć miejsce na wszystkich etapach realizacji polityki spójności, poczynając od programowania, poprzez wdrażanie, aż po ewaluację jej efektów. Komitet podkreśla także, że udział organizacji społeczeństwa obywatelskiego może zapewnić lepszą jakość wdrażania i osiągnięcie oczekiwanych rezultatów. Zdaniem Komitetu zaangażowanie organizacji społeczeństwa obywatelskiego powinno być zagwarantowane, jeśli idzie o:






  — | programowanie na poziomie wspólnotowym, |
| --- | --- | --- |

3.1

Komitet zgadza się z propozycjami Komisji Europejskiej i Rady, że stosowanie zasady partnerstwa musi mieć miejsce na wszystkich etapach realizacji polityki spójności, poczynając od programowania, poprzez wdrażanie, aż po ewaluację jej efektów. Komitet podkreśla także, że udział organizacji społeczeństwa obywatelskiego może zapewnić lepszą jakość wdrażania i osiągnięcie oczekiwanych rezultatów. Zdaniem Komitetu zaangażowanie organizacji społeczeństwa obywatelskiego powinno być zagwarantowane, jeśli idzie o:

—

programowanie na poziomie wspólnotowym,

| — | programowanie na poziomie krajowym (tworzenie narodowych strategicznych ram odniesienia i programów operacyjnych), |
| --- | --- |

—

programowanie na poziomie krajowym (tworzenie narodowych strategicznych ram odniesienia i programów operacyjnych),

| — | promocję funduszy strukturalnych i informowanie o możliwościach korzystania ze środków, |
| --- | --- |

—

promocję funduszy strukturalnych i informowanie o możliwościach korzystania ze środków,

| — | wdrażanie funduszy strukturalnych, |
| --- | --- |

—

wdrażanie funduszy strukturalnych,

| — | monitorowanie i ewaluację wykorzystania środków. |
| --- | --- |

—

monitorowanie i ewaluację wykorzystania środków.

| 3.2 | Wreszcie Komitet zwraca uwagę na fakt, że w procesie realizacji polityki spójności organizacje społeczeństwa obywatelskiego mogą pełnić trojaką funkcję: doradczą — w określaniu celów i priorytetów; kontrolną — wobec działań podejmowanych przez administrację publiczną; oraz wykonawczą — jako realizatorzy i partnerzy projektów współfinansowanych z funduszy strukturalnych. |
| --- | --- |

3.2

Wreszcie Komitet zwraca uwagę na fakt, że w procesie realizacji polityki spójności organizacje społeczeństwa obywatelskiego mogą pełnić trojaką funkcję: doradczą — w określaniu celów i priorytetów; kontrolną — wobec działań podejmowanych przez administrację publiczną; oraz wykonawczą — jako realizatorzy i partnerzy projektów współfinansowanych z funduszy strukturalnych.

| 3.3 | Komitet chciałby przypomnieć, że w swojej opinii na temat ogólnych regulacji dotyczących funduszy strukturalnych (6) krytycznie wypowiadał się na temat potraktowania zasady partnerstwa, choć docenia fakt, iż w propozycji Komisji (7) po raz pierwszy zostało wymienione społeczeństwo obywatelskie i organizacje pozarządowe. Fakt, że w toku prac legislacyjnych w Radzie zrezygnowano z tego zapisu i ograniczono się do sformułowania any other appropriate body, Komitet przyjął z niepokojem. Tym większe wyraża zadowolenie, że w ostatniej wersji dokumentów (z kwietnia 2006) przywrócony został zapis włączający podmioty reprezentujące społeczeństwo obywatelskie, partnerów zaangażowanych w ochronę środowiska, organizacje pozarządowe i podmioty odpowiedzialne za popieranie równości kobiet i mężczyzn, do grona podmiotów, których dotyczy zasada partnerstwa. Komitet ma nadzieję, że jego dotychczasowe uwagi przyczyniły się do tych zmian. |
| --- | --- |

3.3

Komitet chciałby przypomnieć, że w swojej opinii na temat ogólnych regulacji dotyczących funduszy strukturalnych (6) krytycznie wypowiadał się na temat potraktowania zasady partnerstwa, choć docenia fakt, iż w propozycji Komisji (7) po raz pierwszy zostało wymienione społeczeństwo obywatelskie i organizacje pozarządowe. Fakt, że w toku prac legislacyjnych w Radzie zrezygnowano z tego zapisu i ograniczono się do sformułowania any other appropriate body, Komitet przyjął z niepokojem. Tym większe wyraża zadowolenie, że w ostatniej wersji dokumentów (z kwietnia 2006) przywrócony został zapis włączający podmioty reprezentujące społeczeństwo obywatelskie, partnerów zaangażowanych w ochronę środowiska, organizacje pozarządowe i podmioty odpowiedzialne za popieranie równości kobiet i mężczyzn, do grona podmiotów, których dotyczy zasada partnerstwa. Komitet ma nadzieję, że jego dotychczasowe uwagi przyczyniły się do tych zmian.

4.   Programowanie na poziomie wspólnotowym

| 4.1 | Zdając sobie sprawę z faktu, że programowanie na poziomie wspólnotowym jest pierwszym krokiem do wdrażania funduszy strukturalnych, Komitet chciałby podkreślić znaczenie wszelkich konsultacji prowadzonych właśnie na tym poziomie. Ostatnio przeprowadzone przez Komisję konsultacje propozycji strategicznych wytycznych na lata 2007-2013 potwierdzają zainteresowanie tymi zagadnieniami organizacji społeczeństwa obywatelskiego (8). Komitet, sam podejmujący wysiłki mające na celu włączenie w prace innych organizacji społeczeństwa obywatelskiego, uważa, że taka aktywność w procesie tworzenia strategicznych dokumentów powinna być wykorzystywana w jak największym stopniu. |
| --- | --- |

4.1

Zdając sobie sprawę z faktu, że programowanie na poziomie wspólnotowym jest pierwszym krokiem do wdrażania funduszy strukturalnych, Komitet chciałby podkreślić znaczenie wszelkich konsultacji prowadzonych właśnie na tym poziomie. Ostatnio przeprowadzone przez Komisję konsultacje propozycji strategicznych wytycznych na lata 2007-2013 potwierdzają zainteresowanie tymi zagadnieniami organizacji społeczeństwa obywatelskiego (8). Komitet, sam podejmujący wysiłki mające na celu włączenie w prace innych organizacji społeczeństwa obywatelskiego, uważa, że taka aktywność w procesie tworzenia strategicznych dokumentów powinna być wykorzystywana w jak największym stopniu.

| 4.2 | Komitet uważa także, że aktywny udział organizacji społeczeństwa obywatelskiego mógłby być niezwykle cenny we wszystkich ciałach doradczych działających na poziomie europejskim. Komitet jest świadom, że zwłaszcza w odniesieniu do tej kwestii w oczywisty sposób pojawia się zagadnienie reprezentatywności i konieczność określenia stosownych kryteriów. Doskonałe zastosowanie mogą mieć w szczególności kryteria określone ostatnio przez Komitet w odniesieniu do europejskich organizacji pozarządowych (9). |
| --- | --- |

4.2

Komitet uważa także, że aktywny udział organizacji społeczeństwa obywatelskiego mógłby być niezwykle cenny we wszystkich ciałach doradczych działających na poziomie europejskim. Komitet jest świadom, że zwłaszcza w odniesieniu do tej kwestii w oczywisty sposób pojawia się zagadnienie reprezentatywności i konieczność określenia stosownych kryteriów. Doskonałe zastosowanie mogą mieć w szczególności kryteria określone ostatnio przez Komitet w odniesieniu do europejskich organizacji pozarządowych (9).

5.   Programowanie funduszy strukturalnych na poziomie krajowym

| 5.1 | Chociaż planowane przez Komisję Europejską uproszczenia mają szansę sprawić, że polityka spójności będzie bardziej przejrzysta, EKES ponownie zwraca uwagę na niebezpieczeństwo tkwiące w tych propozycjach. EKES obawia się przede wszystkim pominięcia organizacji społeczeństwa obywatelskiego przez władze krajowe i regionalne, które nie zawsze są otwarte na włączanie ich w proces wykorzystywania funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności (znajduje to także potwierdzenie w raporcie przygotowanym przez środowisko ekologiczne (10) i Europejską Konfederację Związków Zawodowych (11)), a co za tym idzie, ograniczenie kontroli społecznej w odniesieniu do wydatkowanych środków. |
| --- | --- |

5.1

Chociaż planowane przez Komisję Europejską uproszczenia mają szansę sprawić, że polityka spójności będzie bardziej przejrzysta, EKES ponownie zwraca uwagę na niebezpieczeństwo tkwiące w tych propozycjach. EKES obawia się przede wszystkim pominięcia organizacji społeczeństwa obywatelskiego przez władze krajowe i regionalne, które nie zawsze są otwarte na włączanie ich w proces wykorzystywania funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności (znajduje to także potwierdzenie w raporcie przygotowanym przez środowisko ekologiczne (10) i Europejską Konfederację Związków Zawodowych (11)), a co za tym idzie, ograniczenie kontroli społecznej w odniesieniu do wydatkowanych środków.

| 5.2 | Doświadczenia dotyczące tworzenia kluczowych dokumentów programowych na lata 2004-2006, opisane w raporcie przygotowanym dla European Citizen Action Service przez Briana Harveya (12), odnoszącym się co prawda tylko do organizacji pozarządowych w nowych krajach członkowskich, nie napawają niestety optymizmem. Częste zmiany dat konsultacji, daleko idące zmiany w dokumentach programowych po zakończeniu konsultacji (np. w prognozach oddziaływania na środowisko), zbyt późne rozpoczęcie procesu konsultacyjnego, a co za tym idzie, konieczność zgłoszenia uwag w zbyt krótkim czasie — to tylko niektóre z wad procesu sygnalizowanych przez przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego. Tam, gdzie opracowanie dokumentów zostało zlecone agencjom konsultingowym, które nie miały żadnych kontaktów z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, sytuacja przedstawiała się jeszcze gorzej. |
| --- | --- |

5.2

Doświadczenia dotyczące tworzenia kluczowych dokumentów programowych na lata 2004-2006, opisane w raporcie przygotowanym dla European Citizen Action Service przez Briana Harveya (12), odnoszącym się co prawda tylko do organizacji pozarządowych w nowych krajach członkowskich, nie napawają niestety optymizmem. Częste zmiany dat konsultacji, daleko idące zmiany w dokumentach programowych po zakończeniu konsultacji (np. w prognozach oddziaływania na środowisko), zbyt późne rozpoczęcie procesu konsultacyjnego, a co za tym idzie, konieczność zgłoszenia uwag w zbyt krótkim czasie — to tylko niektóre z wad procesu sygnalizowanych przez przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego. Tam, gdzie opracowanie dokumentów zostało zlecone agencjom konsultingowym, które nie miały żadnych kontaktów z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, sytuacja przedstawiała się jeszcze gorzej.

| 5.3 | Skutkiem takich działań jest nie tylko zmniejszenie zainteresowania procesem konsultacji, ale — co gorsza — zaprzepaszczenie szansy na wprowadzenie istotnych zmian w dokumentach programowych. W tym miejscu Komitet chciałby bardzo wyraźnie podkreślić, że poprawnie przeprowadzony proces konsultacji musi zapewniać nie tylko dostęp do omawianych dokumentów wszystkim zainteresowanym organizacjom, ale także odpowiedni (niezaburzający harmonogramu prac, a jednocześnie wystarczający na zapoznanie się z dokumentami) czas na zgłaszanie ewentualnych uwag. |
| --- | --- |

5.3

Skutkiem takich działań jest nie tylko zmniejszenie zainteresowania procesem konsultacji, ale — co gorsza — zaprzepaszczenie szansy na wprowadzenie istotnych zmian w dokumentach programowych. W tym miejscu Komitet chciałby bardzo wyraźnie podkreślić, że poprawnie przeprowadzony proces konsultacji musi zapewniać nie tylko dostęp do omawianych dokumentów wszystkim zainteresowanym organizacjom, ale także odpowiedni (niezaburzający harmonogramu prac, a jednocześnie wystarczający na zapoznanie się z dokumentami) czas na zgłaszanie ewentualnych uwag.

| 5.4 | Pozytywne doświadczenia — jak np. sposób przeprowadzenia konsultacji narodowego planu rozwoju w Polsce w 2005 r., gdzie przyjęte zostały przez władze krajowe szczegółowe zasady prowadzenia konsultacji, dokumentowania ich przebiegu, prowadzenia rejestru zgłaszanych uwag i uzasadniania ich przyjęcia lub odrzucenia — stanowią przykład dobrej praktyki i dowód na to, że cały proces można przeprowadzić rzetelnie i efektywnie. |
| --- | --- |

5.4

Pozytywne doświadczenia — jak np. sposób przeprowadzenia konsultacji narodowego planu rozwoju w Polsce w 2005 r., gdzie przyjęte zostały przez władze krajowe szczegółowe zasady prowadzenia konsultacji, dokumentowania ich przebiegu, prowadzenia rejestru zgłaszanych uwag i uzasadniania ich przyjęcia lub odrzucenia — stanowią przykład dobrej praktyki i dowód na to, że cały proces można przeprowadzić rzetelnie i efektywnie.

| 5.5 | Informacje z różnych krajów pokazują również, że organizacje społeczeństwa obywatelskiego nie uczestniczą zwykle w pracach grup roboczych odpowiedzialnych za przygotowanie dokumentów programowych, co w znacznym stopniu ogranicza ich możliwości zgłaszania uwag już na samym początku. |
| --- | --- |

5.5

Informacje z różnych krajów pokazują również, że organizacje społeczeństwa obywatelskiego nie uczestniczą zwykle w pracach grup roboczych odpowiedzialnych za przygotowanie dokumentów programowych, co w znacznym stopniu ogranicza ich możliwości zgłaszania uwag już na samym początku.

| 5.6 | Komitet stoi zatem na stanowisku, że sformułowanie przez Komisję minimalnych wymogów (lub choćby wskazówek), jakie muszą spełniać państwa członkowskie w odniesieniu do prowadzenia konsultacji, i konieczność przedstawienia informacji o przebiegu procesu mogłyby pozytywnie wpłynąć na zmianę sytuacji. Takie działanie ze strony Komisji mogłoby choć trochę ograniczyć ryzyko wystąpienia sytuacji, w której dobry plan włączenia organizacji społeczeństwa obywatelskiego w przygotowanie narodowego planu rozwoju w jednym z krajów członkowskich okazuje się wyłącznie kartką papieru. |
| --- | --- |

5.6

Komitet stoi zatem na stanowisku, że sformułowanie przez Komisję minimalnych wymogów (lub choćby wskazówek), jakie muszą spełniać państwa członkowskie w odniesieniu do prowadzenia konsultacji, i konieczność przedstawienia informacji o przebiegu procesu mogłyby pozytywnie wpłynąć na zmianę sytuacji. Takie działanie ze strony Komisji mogłoby choć trochę ograniczyć ryzyko wystąpienia sytuacji, w której dobry plan włączenia organizacji społeczeństwa obywatelskiego w przygotowanie narodowego planu rozwoju w jednym z krajów członkowskich okazuje się wyłącznie kartką papieru.

6.   Promocja funduszy strukturalnych

| 6.1 | Komitet zauważa, że choć w ciągu ostatnich lat sytuacja dotycząca dostępności informacji na temat funduszy strukturalnych uległa poprawie, np. jeśli chodzi o publikowanie ich na stronach urzędowych, to chciałby zaznaczyć, że tylko niektóre kraje wykorzystują inne formy promocji i informacji, takie jak prasa, telewizja czy seminaria i konferencje, skierowane dokładnie do grup docelowych. Wydaje się, że wykorzystanie możliwości organizacji społeczeństwa obywatelskiego pod tym względem mogłoby tę sytuację znacznie poprawić. |
| --- | --- |

6.1

Komitet zauważa, że choć w ciągu ostatnich lat sytuacja dotycząca dostępności informacji na temat funduszy strukturalnych uległa poprawie, np. jeśli chodzi o publikowanie ich na stronach urzędowych, to chciałby zaznaczyć, że tylko niektóre kraje wykorzystują inne formy promocji i informacji, takie jak prasa, telewizja czy seminaria i konferencje, skierowane dokładnie do grup docelowych. Wydaje się, że wykorzystanie możliwości organizacji społeczeństwa obywatelskiego pod tym względem mogłoby tę sytuację znacznie poprawić.

| 6.2 | Zdaniem Komitetu na poziomie regionalnym promocja funduszy strukturalnych, niestety, nie wygląda lepiej. Plany promocji i informacji są opracowywane bez konsultacji albo tylko w trosce o własny wizerunek, choć włączenie w ten proces organizacji społeczeństwa obywatelskiego i wykorzystanie ich znajomości różnych środowisk i problemów mogłoby przyczynić się do przygotowania bardziej realnych strategii promocyjno-informacyjnych. |
| --- | --- |

6.2

Zdaniem Komitetu na poziomie regionalnym promocja funduszy strukturalnych, niestety, nie wygląda lepiej. Plany promocji i informacji są opracowywane bez konsultacji albo tylko w trosce o własny wizerunek, choć włączenie w ten proces organizacji społeczeństwa obywatelskiego i wykorzystanie ich znajomości różnych środowisk i problemów mogłoby przyczynić się do przygotowania bardziej realnych strategii promocyjno-informacyjnych.

| 6.3 | Wziąwszy pod uwagę fakt, że fundusze strukturalne przeznaczone są na konkretne cele społeczno-gospodarcze, a pieniądze na promocję i informację są tylko środkiem przyczyniającym się do ich realizacji, należy ze szczególną uwagą podchodzić do zagadnienia efektywności działań promocyjnych i informacyjnych. |
| --- | --- |

6.3

Wziąwszy pod uwagę fakt, że fundusze strukturalne przeznaczone są na konkretne cele społeczno-gospodarcze, a pieniądze na promocję i informację są tylko środkiem przyczyniającym się do ich realizacji, należy ze szczególną uwagą podchodzić do zagadnienia efektywności działań promocyjnych i informacyjnych.

| 6.4 | Trudno jest oczywiście definitywnie wskazać najskuteczniejszy w docieraniu do odbiorców mechanizm wykorzystywania środków na promocję i informację. Można znaleźć zarówno dobre przykłady działań promocyjnych i informacyjnych, realizowanych samodzielnie przez instytucje wdrażające, jak i działań zlecanych agencjom reklamowym czy firmom PR. Można jednak także wskazać przypadki, kiedy żadna z tych opcji nie jest skuteczna w docieraniu do zainteresowanych beneficjentów bądź oferowany produkt nie jest dopasowany do potrzeb odbiorców. |
| --- | --- |

6.4

Trudno jest oczywiście definitywnie wskazać najskuteczniejszy w docieraniu do odbiorców mechanizm wykorzystywania środków na promocję i informację. Można znaleźć zarówno dobre przykłady działań promocyjnych i informacyjnych, realizowanych samodzielnie przez instytucje wdrażające, jak i działań zlecanych agencjom reklamowym czy firmom PR. Można jednak także wskazać przypadki, kiedy żadna z tych opcji nie jest skuteczna w docieraniu do zainteresowanych beneficjentów bądź oferowany produkt nie jest dopasowany do potrzeb odbiorców.

| 6.5 | W konsekwencji często dochodzi do absurdów, kiedy wobec niedostępności środków przeznaczonych na promocję organizacje społeczeństwa obywatelskiego zmuszone są do podejmowania własnych inicjatyw informacyjnych i przeznaczania na to swoich środków finansowych. |
| --- | --- |

6.5

W konsekwencji często dochodzi do absurdów, kiedy wobec niedostępności środków przeznaczonych na promocję organizacje społeczeństwa obywatelskiego zmuszone są do podejmowania własnych inicjatyw informacyjnych i przeznaczania na to swoich środków finansowych.

| 6.6 | Wydaje się więc, że zapewnienie organizacjom społeczeństwa obywatelskiego (będącym w stanie przeprowadzić działania informacyjne dobrze dopasowane do potrzeb odbiorców oraz gotowym zrealizować określone działania, często z mniejszym budżetem) dostępu do środków na promocję i informację jest jednym z warunków ich skutecznego wykorzystania. |
| --- | --- |

6.6

Wydaje się więc, że zapewnienie organizacjom społeczeństwa obywatelskiego (będącym w stanie przeprowadzić działania informacyjne dobrze dopasowane do potrzeb odbiorców oraz gotowym zrealizować określone działania, często z mniejszym budżetem) dostępu do środków na promocję i informację jest jednym z warunków ich skutecznego wykorzystania.

| 6.7 | Komitet jest świadom, że kwestia promocji funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności nie może być ograniczona do zagadnienia, kto jest za nią odpowiedzialny i kto ją prowadzi. Zasadnicze znaczenie ma bowiem zagadnienie celów przyświecających wykorzystywaniu środków strukturalnych i problemów, do rozwiązania których mają się one przyczynić. Komitet uważa, że ta kwestia z pewnością wymaga szerszego spojrzenia i debaty publicznej poprzedzającej proces wykorzystywania funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności. |
| --- | --- |

6.7

Komitet jest świadom, że kwestia promocji funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności nie może być ograniczona do zagadnienia, kto jest za nią odpowiedzialny i kto ją prowadzi. Zasadnicze znaczenie ma bowiem zagadnienie celów przyświecających wykorzystywaniu środków strukturalnych i problemów, do rozwiązania których mają się one przyczynić. Komitet uważa, że ta kwestia z pewnością wymaga szerszego spojrzenia i debaty publicznej poprzedzającej proces wykorzystywania funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności.

7.   Wdrażanie funduszy strukturalnych

| 7.1 | W swoich poprzednich opiniach EKES zwracał już uwagę na znaczenie grantów globalnych. W tym miejscu chciałby z niepokojem podkreślić fakt, że na 10 nowych państw członkowskich system grantów globalnych przyjęły jedynie Czechy, choć i tam znaczenie tego mechanizmu zostało ograniczone wskutek wprowadzenia przez administrację publiczną szeregu barier formalnych. Komitet, obawiając się, że taka sytuacja powtórzy się w kolejnym okresie programowania, chciałby zwrócić uwagę na fakt, że doświadczenia krajów, które skorzystały z tej możliwości, są bardzo pozytywne, zwłaszcza tam, gdzie chodzi o dotarcie do grup szczególnie defaworyzowanych, np. pod względem długotrwałego bezrobocia. |
| --- | --- |

7.1

W swoich poprzednich opiniach EKES zwracał już uwagę na znaczenie grantów globalnych. W tym miejscu chciałby z niepokojem podkreślić fakt, że na 10 nowych państw członkowskich system grantów globalnych przyjęły jedynie Czechy, choć i tam znaczenie tego mechanizmu zostało ograniczone wskutek wprowadzenia przez administrację publiczną szeregu barier formalnych. Komitet, obawiając się, że taka sytuacja powtórzy się w kolejnym okresie programowania, chciałby zwrócić uwagę na fakt, że doświadczenia krajów, które skorzystały z tej możliwości, są bardzo pozytywne, zwłaszcza tam, gdzie chodzi o dotarcie do grup szczególnie defaworyzowanych, np. pod względem długotrwałego bezrobocia.

| 7.2 | Kolejną kwestią sygnalizowaną już wcześniej przez Komitet jest dostępność pomocy technicznej dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego. Zjednoczone Królestwo jest przykładem państwa, w którym budżet przeznaczony na pomoc techniczną (także jeśli idzie o Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego), został w dużym stopniu wykorzystany na włączenie tego typu organizacji w proces wdrażania funduszy strukturalnych. Z pomocy technicznej były bowiem finansowane np. działania organizacji „parasolowych”, zapewniających doradztwo i usługi szkoleniowe dla organizacji pozarządowych, które mogły dzięki temu podjąć się realizacji programów i projektów ze środków funduszy strukturalnych. Nie jest to jednak sytuacja powszechna. Komitet uważa więc, że tam, gdzie taka sytuacja dotychczas nie miała miejsca, organizacje społeczeństwa obywatelskiego powinny zostać uznane wprost za kwalifikujące się do ubiegania się o środki pomocy technicznej (13). |
| --- | --- |

7.2

Kolejną kwestią sygnalizowaną już wcześniej przez Komitet jest dostępność pomocy technicznej dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego. Zjednoczone Królestwo jest przykładem państwa, w którym budżet przeznaczony na pomoc techniczną (także jeśli idzie o Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego), został w dużym stopniu wykorzystany na włączenie tego typu organizacji w proces wdrażania funduszy strukturalnych. Z pomocy technicznej były bowiem finansowane np. działania organizacji „parasolowych”, zapewniających doradztwo i usługi szkoleniowe dla organizacji pozarządowych, które mogły dzięki temu podjąć się realizacji programów i projektów ze środków funduszy strukturalnych. Nie jest to jednak sytuacja powszechna. Komitet uważa więc, że tam, gdzie taka sytuacja dotychczas nie miała miejsca, organizacje społeczeństwa obywatelskiego powinny zostać uznane wprost za kwalifikujące się do ubiegania się o środki pomocy technicznej (13).

| 7.3 | Komitet chciałby także zwrócić uwagę na fakt, że wymóg współfinansowania projektów ze środków publicznych może stawiać organizacje społeczeństwa obywatelskiego w nieuprzywilejowanej sytuacji. Skutkuje to bowiem ograniczonym dostępem do środków pochodzących z funduszy strukturalnych, a co za tym idzie, ograniczoną możliwością realizacji projektów. Komitet chciałby bardzo wyraźnie stwierdzić, że jego zdaniem fundusze własne — prywatne — organizacji społeczeństwa obywatelskiego powinny móc stanowić element współfinansowania (na poziomie państwa członkowskiego) projektów z funduszy strukturalnych. Komitet apeluje o uzupełnienie tego zapisu także o organizacje pozarządowe, będące w wielu wypadkach realizatorami projektów finansowanych z funduszy strukturalnych. |
| --- | --- |

7.3

Komitet chciałby także zwrócić uwagę na fakt, że wymóg współfinansowania projektów ze środków publicznych może stawiać organizacje społeczeństwa obywatelskiego w nieuprzywilejowanej sytuacji. Skutkuje to bowiem ograniczonym dostępem do środków pochodzących z funduszy strukturalnych, a co za tym idzie, ograniczoną możliwością realizacji projektów. Komitet chciałby bardzo wyraźnie stwierdzić, że jego zdaniem fundusze własne — prywatne — organizacji społeczeństwa obywatelskiego powinny móc stanowić element współfinansowania (na poziomie państwa członkowskiego) projektów z funduszy strukturalnych. Komitet apeluje o uzupełnienie tego zapisu także o organizacje pozarządowe, będące w wielu wypadkach realizatorami projektów finansowanych z funduszy strukturalnych.

| 7.4 | Komitet chciałby jednocześnie zwrócić uwagę na zagwarantowanie, że organizacje społeczeństwa obywatelskiego są w programach operacyjnych zdefiniowane wprost jako beneficjenci ostateczni, bo niestety nie jest to powszechna praktyka. A przecież doświadczenia z krajów, w których organizacjom społeczeństwa obywatelskiego udało się skorzystać z dostępnych środków — np. z Hiszpanii — dowodzą dużej skuteczności takich rozwiązań, m.in. w przeciwdziałaniu wykluczeniu społecznemu, w rozwoju turystyki i rozwoju lokalnym. Zdaniem Komitetu zapewnienie możliwości realizacji projektów finansowanych ze środków strukturalnych organizacjom społeczeństwa obywatelskiego nabiera także szczególnego znaczenia w kontekście osiągania celów strategii lizbońskiej i strategicznych wytycznych na lata 2007-2013. |
| --- | --- |

7.4

Komitet chciałby jednocześnie zwrócić uwagę na zagwarantowanie, że organizacje społeczeństwa obywatelskiego są w programach operacyjnych zdefiniowane wprost jako beneficjenci ostateczni, bo niestety nie jest to powszechna praktyka. A przecież doświadczenia z krajów, w których organizacjom społeczeństwa obywatelskiego udało się skorzystać z dostępnych środków — np. z Hiszpanii — dowodzą dużej skuteczności takich rozwiązań, m.in. w przeciwdziałaniu wykluczeniu społecznemu, w rozwoju turystyki i rozwoju lokalnym. Zdaniem Komitetu zapewnienie możliwości realizacji projektów finansowanych ze środków strukturalnych organizacjom społeczeństwa obywatelskiego nabiera także szczególnego znaczenia w kontekście osiągania celów strategii lizbońskiej i strategicznych wytycznych na lata 2007-2013.

| 7.5 | Komitet jest świadom faktu, że ostatecznie kluczowe znaczenie dla realizacji polityki spójności ma rodzaj projektów, którym przyznawane jest dofinansowanie. To te projekty w istocie przyczyniają się — lub nie — do zapewniania większej spójności społeczno-gospodarczej. Komitet stoi na stanowisku, że kompetencje organizacji społeczeństwa obywatelskiego, doskonała znajomość lokalnych i regionalnych potrzeb, mogą być wykorzystane przez instytucje odpowiedzialne za proces wyboru projektów, ale ze zwróceniem szczególnej uwagi na potencjalny konflikt interesów. |
| --- | --- |

7.5

Komitet jest świadom faktu, że ostatecznie kluczowe znaczenie dla realizacji polityki spójności ma rodzaj projektów, którym przyznawane jest dofinansowanie. To te projekty w istocie przyczyniają się — lub nie — do zapewniania większej spójności społeczno-gospodarczej. Komitet stoi na stanowisku, że kompetencje organizacji społeczeństwa obywatelskiego, doskonała znajomość lokalnych i regionalnych potrzeb, mogą być wykorzystane przez instytucje odpowiedzialne za proces wyboru projektów, ale ze zwróceniem szczególnej uwagi na potencjalny konflikt interesów.

8.   Monitorowanie i ewaluacja wykorzystania środków

| 8.1 | EKES jest głęboko przekonany, że monitoring i ewaluacja są bardzo ważnymi elementami procesu wdrażania funduszy strukturalnych, zapewniającymi nie tylko skuteczne zarządzanie środkami, ale także osiąganie zaplanowanych celów i rezultatów polityki spójności. W związku z tym należy dołożyć wszelkich starań, aby tam, gdzie nie jest to jeszcze powszechna praktyka, ocena organizacji społeczeństwa obywatelskiego dotycząca procesu wdrażania i osiąganych efektów mogła być przedstawiona i uwzględniona w podejmowaniu decyzji. W tym celu niezbędna jest obecność przedstawicieli organizacji społeczeństwa obywatelskiego w komitetach monitorujących wdrażanie narodowych strategicznych ram odniesienia oraz poszczególnych programów operacyjnych. |
| --- | --- |

8.1

EKES jest głęboko przekonany, że monitoring i ewaluacja są bardzo ważnymi elementami procesu wdrażania funduszy strukturalnych, zapewniającymi nie tylko skuteczne zarządzanie środkami, ale także osiąganie zaplanowanych celów i rezultatów polityki spójności. W związku z tym należy dołożyć wszelkich starań, aby tam, gdzie nie jest to jeszcze powszechna praktyka, ocena organizacji społeczeństwa obywatelskiego dotycząca procesu wdrażania i osiąganych efektów mogła być przedstawiona i uwzględniona w podejmowaniu decyzji. W tym celu niezbędna jest obecność przedstawicieli organizacji społeczeństwa obywatelskiego w komitetach monitorujących wdrażanie narodowych strategicznych ram odniesienia oraz poszczególnych programów operacyjnych.

| 8.2 | W swojej opinii dotyczącej zasady partnerstwa z 2003 r. (14) EKES zwracał już uwagę na fakt, że informacje z różnych krajów dotyczące składu komitetów monitorujących znacznie się różnią. I choć Komitet nie dąży do ujednolicenia stosowanych rozwiązań, to jednak chciałby mieć pewność, że wszystkie państwa członkowskie stosują pewne minimalne standardy. |
| --- | --- |

8.2

W swojej opinii dotyczącej zasady partnerstwa z 2003 r. (14) EKES zwracał już uwagę na fakt, że informacje z różnych krajów dotyczące składu komitetów monitorujących znacznie się różnią. I choć Komitet nie dąży do ujednolicenia stosowanych rozwiązań, to jednak chciałby mieć pewność, że wszystkie państwa członkowskie stosują pewne minimalne standardy.

| 8.3 | W nowych państwach członkowskich, na przykład w Polsce i Czechach, udało się zapewnić udział organizacji społeczeństwa obywatelskiego praktycznie we wszystkich komitetach monitorujących. W odniesieniu do organizacji pozarządowych to one same zaproponowały procedurę rekrutacji, która uwzględniała zaproszenie do zgłaszania kandydatów o odpowiednich kwalifikacjach, głosowanie z wykorzystaniem internetu i wybór kandydatów, którzy uzyskali największą liczbę głosów. EKES jest świadom, że nie we wszystkich państwach członkowskich taka sytuacja ma miejsce. Co więcej, nawet pozytywne doświadczenia (wielokrotnie będące wynikiem protestów) nie gwarantują podobnych rezultatów w kolejnym okresie programowania. Zakres i jakość aktywizacji przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego zależy bowiem obecnie w największym stopniu od dobrej woli poszczególnych rządów, a nie od konieczności przestrzegania jasno określonych zasad. EKES uważa, że w przyszłości uwzględnianie roli organizacji społeczeństwa obywatelskiego przez władze państwowe i regionalne będzie wynikać, z jednej strony, z obowiązku przestrzegania konkretnych zapisów (lub wskazówek), z drugiej zaś strony, ze zdolności samych organizacji społeczeństwa obywatelskiego (głównie organizacji pozarządowych) do samoorganizacji i wyłaniania swoich przedstawicieli. Komitet podkreśla, że podmioty społeczeństwa obywatelskiego mogą zyskać miejsce oraz poszanowanie władz państwowych dla swej roli jedynie poprzez bezsporną reprezentatywność, dającą legitymizację, a zatem prawo do uczestnictwa w programach funduszy strukturalnych przeznaczonych dla ich działalności. |
| --- | --- |

8.3

W nowych państwach członkowskich, na przykład w Polsce i Czechach, udało się zapewnić udział organizacji społeczeństwa obywatelskiego praktycznie we wszystkich komitetach monitorujących. W odniesieniu do organizacji pozarządowych to one same zaproponowały procedurę rekrutacji, która uwzględniała zaproszenie do zgłaszania kandydatów o odpowiednich kwalifikacjach, głosowanie z wykorzystaniem internetu i wybór kandydatów, którzy uzyskali największą liczbę głosów. EKES jest świadom, że nie we wszystkich państwach członkowskich taka sytuacja ma miejsce. Co więcej, nawet pozytywne doświadczenia (wielokrotnie będące wynikiem protestów) nie gwarantują podobnych rezultatów w kolejnym okresie programowania. Zakres i jakość aktywizacji przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego zależy bowiem obecnie w największym stopniu od dobrej woli poszczególnych rządów, a nie od konieczności przestrzegania jasno określonych zasad. EKES uważa, że w przyszłości uwzględnianie roli organizacji społeczeństwa obywatelskiego przez władze państwowe i regionalne będzie wynikać, z jednej strony, z obowiązku przestrzegania konkretnych zapisów (lub wskazówek), z drugiej zaś strony, ze zdolności samych organizacji społeczeństwa obywatelskiego (głównie organizacji pozarządowych) do samoorganizacji i wyłaniania swoich przedstawicieli. Komitet podkreśla, że podmioty społeczeństwa obywatelskiego mogą zyskać miejsce oraz poszanowanie władz państwowych dla swej roli jedynie poprzez bezsporną reprezentatywność, dającą legitymizację, a zatem prawo do uczestnictwa w programach funduszy strukturalnych przeznaczonych dla ich działalności.

| 8.4 | EKES uważa również, że należałoby dołożyć wszelkich starań, żeby zwiększyć efektywność komitetów monitorujących, tak żeby nie były one tylko ciałami formalnymi ani — jak zdarza się w wielu wypadkach — miejscami przedstawiania decyzji podjętych już przez administrację publiczną. Warto byłoby zapewnić, że będą one rzeczywistym forum, na którym będą prowadzone debaty i poszukiwane najkorzystniejsze rozwiązania. Jedną z metod osiągnięcia takiego celu jest — zdaniem Komitetu — udział organizacji społeczeństwa obywatelskiego, które mają szansę wnieść do takiej debaty nowy punkt widzenia. |
| --- | --- |

8.4

EKES uważa również, że należałoby dołożyć wszelkich starań, żeby zwiększyć efektywność komitetów monitorujących, tak żeby nie były one tylko ciałami formalnymi ani — jak zdarza się w wielu wypadkach — miejscami przedstawiania decyzji podjętych już przez administrację publiczną. Warto byłoby zapewnić, że będą one rzeczywistym forum, na którym będą prowadzone debaty i poszukiwane najkorzystniejsze rozwiązania. Jedną z metod osiągnięcia takiego celu jest — zdaniem Komitetu — udział organizacji społeczeństwa obywatelskiego, które mają szansę wnieść do takiej debaty nowy punkt widzenia.

| 8.5 | Komitet zwraca uwagę, że wśród najczęściej sygnalizowanych problemów związanych z uczestnictwem w monitorowaniu funduszy strukturalnych pojawiają się także: ograniczony dostęp do dokumentów, brak środków finansowych niezbędnych do pełnienia takich funkcji oraz nieprzejrzysty system wyboru przedstawicieli organizacji społeczeństwa obywatelskiego. Tego rodzaju spostrzeżenia są, zdaniem Komitetu, bardzo ważnym sygnałem do podjęcia starań o zmianę sytuacji w kolejnym okresie programowania. Uważa on, że krajowe i/lub regionalne rady społeczno-gospodarcze mogłyby być źródłem doradztwa dla zainteresowanych organizacji społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

8.5

Komitet zwraca uwagę, że wśród najczęściej sygnalizowanych problemów związanych z uczestnictwem w monitorowaniu funduszy strukturalnych pojawiają się także: ograniczony dostęp do dokumentów, brak środków finansowych niezbędnych do pełnienia takich funkcji oraz nieprzejrzysty system wyboru przedstawicieli organizacji społeczeństwa obywatelskiego. Tego rodzaju spostrzeżenia są, zdaniem Komitetu, bardzo ważnym sygnałem do podjęcia starań o zmianę sytuacji w kolejnym okresie programowania. Uważa on, że krajowe i/lub regionalne rady społeczno-gospodarcze mogłyby być źródłem doradztwa dla zainteresowanych organizacji społeczeństwa obywatelskiego.

| 8.6 | EKES uważa również, że przedstawiciele organizacji społeczeństwa obywatelskiego w komitetach monitorujących powinni mieć dostęp do szkoleń, a także zwrotu poniesionych kosztów (np. podróży), by mogli skutecznie wypełniać swoje zadania. |
| --- | --- |

8.6

EKES uważa również, że przedstawiciele organizacji społeczeństwa obywatelskiego w komitetach monitorujących powinni mieć dostęp do szkoleń, a także zwrotu poniesionych kosztów (np. podróży), by mogli skutecznie wypełniać swoje zadania.

9.   Postulaty Komitetu

| 9.1 | Komitet wielokrotnie już formułował opinie w sprawie polityki spójności i funduszy strukturalnych, zwracając uwagę na ogromną rolę organizacji społeczeństwa obywatelskiego. W tej sprawie wypowiadało się także wiele innych instytucji. Wziąwszy pod uwagę zawarty w Trzecim raporcie spójności zapis: „w celu propagowania lepszego sprawowania rządów, należy poprzez odpowiednie mechanizmy w większym stopniu angażować partnerów społecznych oraz przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego w tworzenie, wdrażanie oraz monitorowanie interwencji”, Komitet ma nadzieję, że to stanowisko znajdzie wyraz w ostatecznie przyjętych regulacjach i kolejnym okresie programowania. EKES ma także nadzieję, że Komisja Europejska opracuje wskazówki dla państw członkowskich, oparte na uwagach zawartych w niniejszej opinii. |
| --- | --- |

9.1

Komitet wielokrotnie już formułował opinie w sprawie polityki spójności i funduszy strukturalnych, zwracając uwagę na ogromną rolę organizacji społeczeństwa obywatelskiego. W tej sprawie wypowiadało się także wiele innych instytucji. Wziąwszy pod uwagę zawarty w Trzecim raporcie spójności zapis: „w celu propagowania lepszego sprawowania rządów, należy poprzez odpowiednie mechanizmy w większym stopniu angażować partnerów społecznych oraz przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego w tworzenie, wdrażanie oraz monitorowanie interwencji”, Komitet ma nadzieję, że to stanowisko znajdzie wyraz w ostatecznie przyjętych regulacjach i kolejnym okresie programowania. EKES ma także nadzieję, że Komisja Europejska opracuje wskazówki dla państw członkowskich, oparte na uwagach zawartych w niniejszej opinii.

| 9.2 | Komitet uważa, że bardzo przydatne byłoby dokonanie swoistego przeglądu przyjmowanych obecnie w państwach członkowskich rozwiązań, gwarantujących skuteczne wdrażanie zasady partnerstwa. EKES zastanawia się także nad tym, czy nie byłoby możliwe powołanie w jego strukturach obserwatorium partnerstwa. |
| --- | --- |

9.2

Komitet uważa, że bardzo przydatne byłoby dokonanie swoistego przeglądu przyjmowanych obecnie w państwach członkowskich rozwiązań, gwarantujących skuteczne wdrażanie zasady partnerstwa. EKES zastanawia się także nad tym, czy nie byłoby możliwe powołanie w jego strukturach obserwatorium partnerstwa.

| 9.3 | Komitet zdaje sobie jednak sprawę, że uwzględnienie jego rekomendacji i postulatów zależeć będzie głównie od państw członkowskich. Dlatego zwraca się zarówno do władz krajowych, jak i regionalnych z apelem o zapewnienie — bez względu na kształt przyjętych regulacji — większego udziału organizacji społeczeństwa obywatelskiego w procesie realizacji polityki spójności. |
| --- | --- |

9.3

Komitet zdaje sobie jednak sprawę, że uwzględnienie jego rekomendacji i postulatów zależeć będzie głównie od państw członkowskich. Dlatego zwraca się zarówno do władz krajowych, jak i regionalnych z apelem o zapewnienie — bez względu na kształt przyjętych regulacji — większego udziału organizacji społeczeństwa obywatelskiego w procesie realizacji polityki spójności.

10.   Wziąwszy powyższe pod uwagę, Komitet formułuje następujące rekomendacje skierowane do Komisji i Rady oraz do państw członkowskich (władz krajowych i regionalnych) i organizacji społeczeństwa obywatelskiego:

10.1   Programowanie na poziomie wspólnotowym

| — | Komitet, pełniący od dawna rolę organu doradczego Komisji Europejskiej, Parlamentu i Rady, chciałby podkreślić, że w swoich działaniach podejmuje wysiłki zmierzające do włączenia w swoje prace innych organizacji, tak aby jego opinie w jak największym stopniu uwzględniały uwagi i stanowiska przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

—

Komitet, pełniący od dawna rolę organu doradczego Komisji Europejskiej, Parlamentu i Rady, chciałby podkreślić, że w swoich działaniach podejmuje wysiłki zmierzające do włączenia w swoje prace innych organizacji, tak aby jego opinie w jak największym stopniu uwzględniały uwagi i stanowiska przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego.

| — | W swojej opinii w sprawie reprezentatywności europejskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego Komitet przedstawił pewne podstawowe kryteria, zapraszając do korzystania z efektów jego prac (15). Jasna definicja reprezentatywności dawałaby organizacjom społeczeństwa obywatelskiego lepsze niż obecnie umocowanie do udziału w procesie wdrażania polityki spójności. |
| --- | --- |

—

W swojej opinii w sprawie reprezentatywności europejskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego Komitet przedstawił pewne podstawowe kryteria, zapraszając do korzystania z efektów jego prac (15). Jasna definicja reprezentatywności dawałaby organizacjom społeczeństwa obywatelskiego lepsze niż obecnie umocowanie do udziału w procesie wdrażania polityki spójności.

| — | Komitet proponuje uzupełnienie strategicznych wytycznych na lata 2007-2013 o określenie ram dla zaangażowania organizacji społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

—

Komitet proponuje uzupełnienie strategicznych wytycznych na lata 2007-2013 o określenie ram dla zaangażowania organizacji społeczeństwa obywatelskiego.

| — | Komitet ma nadzieje, ze zapis w regulacjach ogólnych (z kwietnia 2006), dotyczący konsultacji na poziomie wspólnotowym, gwarantuje prawo do uczestnictwa także innym reprezentatywnym organizacjom europejskim. |
| --- | --- |

—

Komitet ma nadzieje, ze zapis w regulacjach ogólnych (z kwietnia 2006), dotyczący konsultacji na poziomie wspólnotowym, gwarantuje prawo do uczestnictwa także innym reprezentatywnym organizacjom europejskim.

| — | Komitet zwraca się do Komisji i Rady o wyraźne podkreślenie w regulacjach dotyczących współpracy transgranicznej, że organizacje społeczeństwa obywatelskiego mogą być partnerami w podejmowanych działaniach. |
| --- | --- |

—

Komitet zwraca się do Komisji i Rady o wyraźne podkreślenie w regulacjach dotyczących współpracy transgranicznej, że organizacje społeczeństwa obywatelskiego mogą być partnerami w podejmowanych działaniach.

| — | Komitet zwraca się do Komisji o promowanie i przestrzeganie minimalnych standardów konsultacji w odniesieniu do polityki spójności i wykorzystywanie w większym stopniu mediów elektronicznych. |
| --- | --- |

—

Komitet zwraca się do Komisji o promowanie i przestrzeganie minimalnych standardów konsultacji w odniesieniu do polityki spójności i wykorzystywanie w większym stopniu mediów elektronicznych.

10.2   Programowanie na poziomie krajowym

| — | Komitet zwraca się do Komisji z postulatem sformułowania wskazówek dotyczących procesu konsultacji dokumentów strategicznych i programowych, tworzonych w państwach członkowskich. Zdaniem Komitetu istotne znaczenie ma tu nie tylko przedstawienie planu konsultacji społecznych, ale także przekazanie informacji zwrotnej o jego realizacji. |
| --- | --- |

—

Komitet zwraca się do Komisji z postulatem sformułowania wskazówek dotyczących procesu konsultacji dokumentów strategicznych i programowych, tworzonych w państwach członkowskich. Zdaniem Komitetu istotne znaczenie ma tu nie tylko przedstawienie planu konsultacji społecznych, ale także przekazanie informacji zwrotnej o jego realizacji.

| — | Komitet zachęca państwa członkowskie, ich władze krajowe i regionalne odpowiedzialne za przygotowanie dokumentów programowych, do wzięcia na siebie obowiązku przeprowadzenia poprawnego procesu konsultacji, z uwzględnieniem takich czynników jak: odpowiedni czas na zgłaszanie uwag przez zainteresowane organizacje społeczeństwa obywatelskiego, dostępność konsultowanych dokumentów, dokumentowanie przebiegu konsultacji oraz rejestrowanie zgłaszanych uwag. |
| --- | --- |

—

Komitet zachęca państwa członkowskie, ich władze krajowe i regionalne odpowiedzialne za przygotowanie dokumentów programowych, do wzięcia na siebie obowiązku przeprowadzenia poprawnego procesu konsultacji, z uwzględnieniem takich czynników jak: odpowiedni czas na zgłaszanie uwag przez zainteresowane organizacje społeczeństwa obywatelskiego, dostępność konsultowanych dokumentów, dokumentowanie przebiegu konsultacji oraz rejestrowanie zgłaszanych uwag.

| — | Komitet zachęca organizacje społeczeństwa obywatelskiego do aktywnego uczestnictwa, w szczególności w procesie konsultacji. |
| --- | --- |

—

Komitet zachęca organizacje społeczeństwa obywatelskiego do aktywnego uczestnictwa, w szczególności w procesie konsultacji.

| — | Komitet zachęca państwa członkowskie, ich władze krajowe i regionalne, odpowiedzialne za przygotowanie dokumentów programowych, do uważnego słuchania opinii i uwag zgłaszanych przez organizacje społeczeństwa obywatelskiego oraz uwzględniania ich w opracowywanych dokumentach. |
| --- | --- |

—

Komitet zachęca państwa członkowskie, ich władze krajowe i regionalne, odpowiedzialne za przygotowanie dokumentów programowych, do uważnego słuchania opinii i uwag zgłaszanych przez organizacje społeczeństwa obywatelskiego oraz uwzględniania ich w opracowywanych dokumentach.

10.3   Promocja funduszy strukturalnych

| — | Komitet stoi na stanowisku, że państwa członkowskie oraz władze regionalne powinny w większym stopniu wykorzystywać potencjał tkwiący w organizacjach społeczeństwa obywatelskiego, włączać je w opracowywanie planów promocji oraz wspierać oddolnie powstające inicjatywy, przeznaczając na to odpowiednie środki finansowe, dostępne na promocję i informację o funduszach strukturalnych. |
| --- | --- |

—

Komitet stoi na stanowisku, że państwa członkowskie oraz władze regionalne powinny w większym stopniu wykorzystywać potencjał tkwiący w organizacjach społeczeństwa obywatelskiego, włączać je w opracowywanie planów promocji oraz wspierać oddolnie powstające inicjatywy, przeznaczając na to odpowiednie środki finansowe, dostępne na promocję i informację o funduszach strukturalnych.

| — | Komitet apeluje do organizacji społeczeństwa obywatelskiego działających na poziomie krajowym lub regionalnym o aktywne włączanie się w informowanie swoich środowisk o celach polityki spójności i możliwościach związanych z funduszami strukturalnymi. |
| --- | --- |

—

Komitet apeluje do organizacji społeczeństwa obywatelskiego działających na poziomie krajowym lub regionalnym o aktywne włączanie się w informowanie swoich środowisk o celach polityki spójności i możliwościach związanych z funduszami strukturalnymi.

10.4   Wdrażanie funduszy strukturalnych

| — | Komitet uważa, że powinny zostać podjęte starania zmierzające do zachęcenia państw członkowskich do wykorzystywania mechanizmu grantów globalnych. Najbardziej odpowiednia do podjęcia takich starań wydaje się Komisja Europejska, ale także organizacje społeczeństwa obywatelskiego, działające w poszczególnych krajach. |
| --- | --- |

—

Komitet uważa, że powinny zostać podjęte starania zmierzające do zachęcenia państw członkowskich do wykorzystywania mechanizmu grantów globalnych. Najbardziej odpowiednia do podjęcia takich starań wydaje się Komisja Europejska, ale także organizacje społeczeństwa obywatelskiego, działające w poszczególnych krajach.

| — | Komitet apeluje do państw członkowskich, zwłaszcza tych, które dotychczas nie zdecydowały się na wprowadzenie mechanizmu grantów globalnych, o skorzystanie z dobrych doświadczeń innych i zastosowanie go w okresie 2007-2013. |
| --- | --- |

—

Komitet apeluje do państw członkowskich, zwłaszcza tych, które dotychczas nie zdecydowały się na wprowadzenie mechanizmu grantów globalnych, o skorzystanie z dobrych doświadczeń innych i zastosowanie go w okresie 2007-2013.

| — | EKES uważa, że należy dołożyć wszelkich starań, aby organizacje społeczeństwa obywatelskiego, kwalifikujące się w znaczeniu punktu 2.2 niniejszej opinii, miały dostęp do środków z pomocy technicznej. |
| --- | --- |

—

EKES uważa, że należy dołożyć wszelkich starań, aby organizacje społeczeństwa obywatelskiego, kwalifikujące się w znaczeniu punktu 2.2 niniejszej opinii, miały dostęp do środków z pomocy technicznej.

| — | Komitet, uwzględniając pozytywną rolę, jaką mogą odegrać kwalifikujące się w znaczeniu punktu 2.2 niniejszej opinii, organizacje społeczeństwa obywatelskiego, apeluje do krajowych i regionalnych władz państw członkowskich o uproszczenie procedur w procesie aplikowania o środki pomocy technicznej. |
| --- | --- |

—

Komitet, uwzględniając pozytywną rolę, jaką mogą odegrać kwalifikujące się w znaczeniu punktu 2.2 niniejszej opinii, organizacje społeczeństwa obywatelskiego, apeluje do krajowych i regionalnych władz państw członkowskich o uproszczenie procedur w procesie aplikowania o środki pomocy technicznej.

| — | Komitet apeluje także do państw członkowskich o uwzględnienie w opracowywanych budżetach funduszy własnych kwalifikujących się w znaczeniu punktu 2.2 niniejszej opinii organizacji społeczeństwa obywatelskiego (partnerów społecznych i organizacji pozarządowych) jako elementu współfinansowania projektów. |
| --- | --- |

—

Komitet apeluje także do państw członkowskich o uwzględnienie w opracowywanych budżetach funduszy własnych kwalifikujących się w znaczeniu punktu 2.2 niniejszej opinii organizacji społeczeństwa obywatelskiego (partnerów społecznych i organizacji pozarządowych) jako elementu współfinansowania projektów.

| — | Komitet apeluje do państw członkowskich o zdefiniowanie wprost w programach operacyjnych organizacji społeczeństwa obywatelskiego, kwalifikujących się w znaczeniu punktu 2.2 niniejszej opinii, jako beneficjentów ostatecznych. Jednocześnie Komitet zwraca się do Komisji o dopilnowanie, by w dokumentach przedstawianych przez państwa członkowskie organizacjom społeczeństwa obywatelskiego zapewniono dostęp do środków strukturalnych. |
| --- | --- |

—

Komitet apeluje do państw członkowskich o zdefiniowanie wprost w programach operacyjnych organizacji społeczeństwa obywatelskiego, kwalifikujących się w znaczeniu punktu 2.2 niniejszej opinii, jako beneficjentów ostatecznych. Jednocześnie Komitet zwraca się do Komisji o dopilnowanie, by w dokumentach przedstawianych przez państwa członkowskie organizacjom społeczeństwa obywatelskiego zapewniono dostęp do środków strukturalnych.

| — | Komitet apeluje do państw członkowskich o korzystanie z wiedzy i doświadczenia organizacji społeczeństwa obywatelskiego, kwalifikujących się w znaczeniu punktu 2.2 niniejszej opinii, przy wyborze projektów, oraz zwraca uwagę na konieczność dołożenia starań, jeśli idzie o uniknięcie potencjalnego konfliktu interesów. |
| --- | --- |

—

Komitet apeluje do państw członkowskich o korzystanie z wiedzy i doświadczenia organizacji społeczeństwa obywatelskiego, kwalifikujących się w znaczeniu punktu 2.2 niniejszej opinii, przy wyborze projektów, oraz zwraca uwagę na konieczność dołożenia starań, jeśli idzie o uniknięcie potencjalnego konfliktu interesów.

| — | Komitet zwraca także uwagę na konieczność zniesienia lub ograniczenia niektórych formalnych i technicznych barier, utrudniających kwalifikującym się w znaczeniu punktu 2.2 niniejszej opinii organizacjom społeczeństwa obywatelskiego korzystanie z funduszy strukturalnych. |
| --- | --- |

—

Komitet zwraca także uwagę na konieczność zniesienia lub ograniczenia niektórych formalnych i technicznych barier, utrudniających kwalifikującym się w znaczeniu punktu 2.2 niniejszej opinii organizacjom społeczeństwa obywatelskiego korzystanie z funduszy strukturalnych.

10.5   Monitoring i ewaluacja wykorzystania środków

| — | Komitet stoi na stanowisku, że Komisja powinna przedstawić wskazówki dotyczące zasad włączania organizacji społeczeństwa obywatelskiego w proces monitoringu i ewaluacji, w szczególności uwzględniania ich — z pełnią praw — w składzie komitetów monitorujących, z uwzględnieniem konieczności zachowania obiektywizmu i bezstronności uczestniczących osób i organizacji. |
| --- | --- |

—

Komitet stoi na stanowisku, że Komisja powinna przedstawić wskazówki dotyczące zasad włączania organizacji społeczeństwa obywatelskiego w proces monitoringu i ewaluacji, w szczególności uwzględniania ich — z pełnią praw — w składzie komitetów monitorujących, z uwzględnieniem konieczności zachowania obiektywizmu i bezstronności uczestniczących osób i organizacji.

| — | Komitet oczekuje, że informacja zwrotna dotycząca tego, w jaki sposób zasada partnerstwa realizowana jest w odniesieniu do komitetów monitorujących, będzie stanowić element sprawozdania przedstawianego przez państwa członkowskie. |
| --- | --- |

—

Komitet oczekuje, że informacja zwrotna dotycząca tego, w jaki sposób zasada partnerstwa realizowana jest w odniesieniu do komitetów monitorujących, będzie stanowić element sprawozdania przedstawianego przez państwa członkowskie.

| — | Komitet apeluje do państw członkowskich o zapewnienie przedstawicielom organizacji społeczeństwa obywatelskiego dostępu do szkoleń gwarantujących skuteczne wypełnianie roli członków komitetów monitorujących. |
| --- | --- |

—

Komitet apeluje do państw członkowskich o zapewnienie przedstawicielom organizacji społeczeństwa obywatelskiego dostępu do szkoleń gwarantujących skuteczne wypełnianie roli członków komitetów monitorujących.

Komitet apeluje do organizacji społeczeństwa obywatelskiego o utrzymywanie stałych kontaktów ze swoimi przedstawicielami w komitetach monitorujących i zapewnienie przepływu informacji w obydwu kierunkach.

Bruksela, 6 lipca 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Opinie przygotowane w ostatnim okresie: opinia nt. projektu rozporządzenia PE i Rady w sprawie powołania europejskiego ugrupowania współpracy transgranicznej (DzU C 255 z 14.10.2005, s. 76), opinie w sprawie postanowień ogólnych w sprawie funduszy europejskich (DzU C 255 z 14.10.2005, s. 79), ERDF (DzU C 255 z 14.10.2005, s. 91) i EFS (DzU C 234 z 22.9.2005, s. 27), opinie w sprawie partnerstwa na rzecz wdrażania funduszy strukturalnych (DzU C 10 z 14.1.2004, s. 21) i w sprawie trzeciego raportu o spójności gospodarczej i społecznej (DzU C 302 z 7.12.2004, s. 60) oraz w sprawie strategicznych wytycznych polityki spójności (2007-2013).

1

(2)  Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady dotyczącego postanowień ogólnych w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności, DzU C 255 z 14.10.2005, s. 79.

2

(3)  Opinia w sprawie komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: Dialog na temat społeczeństwa obywatelskiego między UE a krajami kandydującymi, DzU C 28 z 3.2.2006, s. 97.

3

(4)  Opinia w sprawie reprezentatywności europejskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego w ramach dialogu obywatelskiego, DzU C 88 z 11.4.2006, s. 41.

4

(5)  Aby organizacja europejska mogła zostać uznana za reprezentatywną, powinna spełniać dziewięć kryteriów, czyli:

5

| — | posiadać trwałą strukturę na płaszczyźnie europejskiej, |
| --- | --- |

—

posiadać trwałą strukturę na płaszczyźnie europejskiej,

| — | mieć bezpośredni dostęp do specjalistycznej wiedzy swoich członków, |
| --- | --- |

—

mieć bezpośredni dostęp do specjalistycznej wiedzy swoich członków,

| — | reprezentować interesy ogólne, zgodne z interesami społeczeństwa europejskiego, |
| --- | --- |

—

reprezentować interesy ogólne, zgodne z interesami społeczeństwa europejskiego,

| — | składać się z organizacji, które w poszczególnych państwach członkowskich są reprezentatywne dla konkretnych grup interesów, których bronią, |
| --- | --- |

—

składać się z organizacji, które w poszczególnych państwach członkowskich są reprezentatywne dla konkretnych grup interesów, których bronią,

| — | zrzeszać organizacje ze znakomitej większości państw członkowskich, |
| --- | --- |

—

zrzeszać organizacje ze znakomitej większości państw członkowskich,

| — | wprowadzić obowiązek odpowiedzialności (accountability) przed członkami organizacji, |
| --- | --- |

—

wprowadzić obowiązek odpowiedzialności (accountability) przed członkami organizacji,

accountability

| — | być upoważniona do reprezentowania i prowadzenia działalności na płaszczyźnie europejskiej, |
| --- | --- |

—

być upoważniona do reprezentowania i prowadzenia działalności na płaszczyźnie europejskiej,

| — | być niezależna i nie podlegać zaleceniom będącym przejawem interesów zewnętrznych; |
| --- | --- |

—

być niezależna i nie podlegać zaleceniom będącym przejawem interesów zewnętrznych;

| — | charakteryzować się przejrzystością, w szczególności w dziedzinie finansów i wewnętrznych procesów decyzyjnych. |
| --- | --- |

—

charakteryzować się przejrzystością, w szczególności w dziedzinie finansów i wewnętrznych procesów decyzyjnych.

(6)  Opinia w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady dotyczącego postanowień ogólnych w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności, DzU C 255 z 14.10.2005, s. 79.

6

(7)  COM(2004) 492 końcowy.

7

(8)  Working document of Directorate General Regional Policy summarising the results of the public consultation on the Community Strategic Guidelines for Cohesion, 2007-2013, 7 października 2005 r.

8

Working document of Directorate General Regional Policy summarising the results of the public consultation on the Community Strategic Guidelines for Cohesion, 2007-2013

(9)  Opinia w sprawie reprezentatywności organizacji społeczeństwa obywatelskiego w ramach dialogu obywatelskiego, DzU C 88 z 11.4.2006, s. 41.

9

(10)  „Najlepsze dostępne praktyki. Uczestnictwo społeczne w programowaniu i monitorowaniu funduszy unijnych”. Instytut Ekonomii Środowiska, CEE Bankwatch Network, Friends of the Earth Europe, Raport z września 2004.

10

(11)  Parthnership in the 2000-2006 programming period — Analys of the implementation of the partnership principle — Discussion paper of DG REGIO, Novembre 2005

11

Parthnership in the 2000-2006 programming period

Analys of the implementation of the partnership principle

Discussion paper of DG REGIO,

(12)  Brian Harvey, „llusion of inclusion” (Iluzja włączenia) ECAS

12

llusion of inclusion

(13)  Opinia w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady dotyczącego postanowień ogólnych w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności, DzU C 255 z 14.10.2005, s. 79.

13

(14)  Opinia EKES-u w sprawie partnerstwa na rzecz wdrażania funduszy strukturalnych, DzU C 10 z 14.1.2004, s. 21.

14

(15)  Aby organizacja europejska mogła zostać uznana za reprezentatywną, powinna spełniać dziewięć kryteriów, czyli:

15

| — | posiadać trwałą strukturę na płaszczyźnie europejskiej, |
| --- | --- |

—

posiadać trwałą strukturę na płaszczyźnie europejskiej,

| — | mieć bezpośredni dostęp do specjalistycznej wiedzy swoich członków, |
| --- | --- |

—

mieć bezpośredni dostęp do specjalistycznej wiedzy swoich członków,

| — | reprezentować interesy ogólne, zgodne z interesami społeczeństwa europejskiego, |
| --- | --- |

—

reprezentować interesy ogólne, zgodne z interesami społeczeństwa europejskiego,

| — | składać się z organizacji, które w poszczególnych państwach członkowskich są reprezentatywne dla konkretnych grup interesów, których bronią, |
| --- | --- |

—

składać się z organizacji, które w poszczególnych państwach członkowskich są reprezentatywne dla konkretnych grup interesów, których bronią,

| — | zrzeszać organizacje ze znakomitej większości państw członkowskich, |
| --- | --- |

—

zrzeszać organizacje ze znakomitej większości państw członkowskich,

| — | wprowadzić obowiązek odpowiedzialności (accountability) przed członkami organizacji, |
| --- | --- |

—

wprowadzić obowiązek odpowiedzialności (accountability) przed członkami organizacji,

accountability

| — | być upoważniona do reprezentowania i prowadzenia działalności na płaszczyźnie europejskiej, |
| --- | --- |

—

być upoważniona do reprezentowania i prowadzenia działalności na płaszczyźnie europejskiej,

| — | być niezależna i nie podlegać zaleceniom będącym przejawem interesów zewnętrznych; |
| --- | --- |

—

być niezależna i nie podlegać zaleceniom będącym przejawem interesów zewnętrznych;

| — | charakteryzować się przejrzystością, w szczególności w dziedzinie finansów i wewnętrznych procesów decyzyjnych. |
| --- | --- |

—

charakteryzować się przejrzystością, w szczególności w dziedzinie finansów i wewnętrznych procesów decyzyjnych.

---

| 16.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 309/133 |
| --- | --- | --- | --- |

16.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 309/133

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady w sprawie utworzenia wspólnego przedsiębiorstwa w celu realizacji europejskiego systemu zarządzania ruchem lotniczym nowej generacji (SESAR)

COM(2005) 602 wersja ostateczna — 2005/0235 (CNS)

(2006/C 309/27)

Dnia 4 stycznia 2006 r. Rada, działając na podstawie art. 171 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.

Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swą opinię dnia 30 maja 2006 r. Sprawozdawcą był Thomas McDONOGH.

Na 428. sesji plenarnej w dniach 5-6 lipca 2006 r. (posiedzenie z dn. 6 lipca) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 37 do 1 — 3 osoby wstrzymały się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wstęp

| 1.1 | SESAR stanowi technologiczną część inicjatywy utworzenia jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej, zapoczątkowanej w roku 2004 w celu zreformowania organizacji kontroli ruchu lotniczego. Wprowadzi on nowe technologie łączności, kontroli i obliczeń pomiędzy służbami naziemnymi a statkami powietrznymi, które zoptymalizują pracę kontrolerów ruchu lotniczego i pilotów. Obecnie, pomimo rosnącej automatyzacji pracy w kokpicie, kontrolerzy i piloci wciąż porozumiewają się drogą radiową. |
| --- | --- |

1.1

SESAR stanowi technologiczną część inicjatywy utworzenia jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej, zapoczątkowanej w roku 2004 w celu zreformowania organizacji kontroli ruchu lotniczego. Wprowadzi on nowe technologie łączności, kontroli i obliczeń pomiędzy służbami naziemnymi a statkami powietrznymi, które zoptymalizują pracę kontrolerów ruchu lotniczego i pilotów. Obecnie, pomimo rosnącej automatyzacji pracy w kokpicie, kontrolerzy i piloci wciąż porozumiewają się drogą radiową.

| 1.2 | SESAR jest systemem zarządzania ruchem lotniczym nowej generacji, który będzie miał kluczowe znaczenie dla zarządzania rozwojem ruchu lotniczego. SESAR zwiększy bezpieczeństwo transportu lotniczego i poprawi jego wpływ na środowisko naturalne oraz zapewni utrzymanie przez Europę pozycji w czołówce światowego rynku lotniczego. Komisja przygotuje to poważne przedsięwzięcie przemysłowe wraz z Eurocontrolem i z przedsiębiorstwami z tego sektora. |
| --- | --- |

1.2

SESAR jest systemem zarządzania ruchem lotniczym nowej generacji, który będzie miał kluczowe znaczenie dla zarządzania rozwojem ruchu lotniczego. SESAR zwiększy bezpieczeństwo transportu lotniczego i poprawi jego wpływ na środowisko naturalne oraz zapewni utrzymanie przez Europę pozycji w czołówce światowego rynku lotniczego. Komisja przygotuje to poważne przedsięwzięcie przemysłowe wraz z Eurocontrolem i z przedsiębiorstwami z tego sektora.

| 1.3 | Europa będzie dysponować najwydajniejszą infrastrukturą kontroli ruchu lotniczego na świecie. Szacuje się, iż dzięki zwiększeniu wydajności transportu lotniczego SESAR miałby wartość obecną netto wynoszącą 20 mld EUR. Pośrednie i bezpośrednie skutki projektu szacowane są na 50 mld EUR. Przedsięwzięcie to stworzy bez mała 200 000 miejsc pracy dla wysoko wykwalifikowanych pracowników. |
| --- | --- |

1.3

Europa będzie dysponować najwydajniejszą infrastrukturą kontroli ruchu lotniczego na świecie. Szacuje się, iż dzięki zwiększeniu wydajności transportu lotniczego SESAR miałby wartość obecną netto wynoszącą 20 mld EUR. Pośrednie i bezpośrednie skutki projektu szacowane są na 50 mld EUR. Przedsięwzięcie to stworzy bez mała 200 000 miejsc pracy dla wysoko wykwalifikowanych pracowników.

| 1.4 | Prognozy dotyczące rozwoju ruchu lotniczego w Europie pokazują, że ruch ten znacznie wzrośnie do roku 2025. Rozwój ten nie będzie możliwy bez kompleksowego przeglądu infrastruktury kontroli ruchu lotniczego mającego na celu zoptymalizowanie dróg lotniczych oraz wyeliminowanie zatorów. SESAR poprawi również bezpieczeństwo transportu lotniczego, którego problemem jest obecnie starzejąca się technologia i rozproszona kontrola ruchu lotniczego. |
| --- | --- |

1.4

Prognozy dotyczące rozwoju ruchu lotniczego w Europie pokazują, że ruch ten znacznie wzrośnie do roku 2025. Rozwój ten nie będzie możliwy bez kompleksowego przeglądu infrastruktury kontroli ruchu lotniczego mającego na celu zoptymalizowanie dróg lotniczych oraz wyeliminowanie zatorów. SESAR poprawi również bezpieczeństwo transportu lotniczego, którego problemem jest obecnie starzejąca się technologia i rozproszona kontrola ruchu lotniczego.

| 1.5 | Komisja Europejska i Eurocontrol wspólnie sfinansowały kontrakt opiewający na kwotę 43 mln EUR (50,5 mln USD), który został przyznany konsorcjum 30 linii lotniczych, organizacji nawigacji lotniczej oraz producentów urządzeń kosmonautycznych. Kontrakt ten obejmuje fazę definiowania projektu badań w zakresie zarządzania ruchem lotniczym w ramach jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej, znanego wcześniej pod nazwą SESAME, a obecnie określanego mianem SESAR. Dwuletnia faza definiowania będzie obejmować nie tylko projekt przyszłego systemu zarządzania ruchem lotniczym, lecz również harmonogram jego wdrażania do roku 2020. |
| --- | --- |

1.5

Komisja Europejska i Eurocontrol wspólnie sfinansowały kontrakt opiewający na kwotę 43 mln EUR (50,5 mln USD), który został przyznany konsorcjum 30 linii lotniczych, organizacji nawigacji lotniczej oraz producentów urządzeń kosmonautycznych. Kontrakt ten obejmuje fazę definiowania projektu badań w zakresie zarządzania ruchem lotniczym w ramach jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej, znanego wcześniej pod nazwą SESAME, a obecnie określanego mianem SESAR. Dwuletnia faza definiowania będzie obejmować nie tylko projekt przyszłego systemu zarządzania ruchem lotniczym, lecz również harmonogram jego wdrażania do roku 2020.

| 1.6 | Całkowity koszt fazy definiowania, z uwzględnieniem kontraktu na 43 mln EUR, wyniesie 60 mln EUR. Komisja Europejska i Eurocontrol pokrywają po połowie kosztów, przy czym wkład Eurocontrol będzie w postaci gotówki, wiedzy fachowej personelu oraz badań. Komisja Europejska oświadczyła, że faza rozwoju będzie wymagać nakładów w wysokości ok. 300 mln EUR rocznie, finansowanych przez Komisję, przemysł i Eurocontrol. Już obecnie na badania i rozwój w zakresie zarządzania ruchem lotniczym wydaje się 200 mln rocznie; kwota ta zostanie przyznana SESAR. |
| --- | --- |

1.6

Całkowity koszt fazy definiowania, z uwzględnieniem kontraktu na 43 mln EUR, wyniesie 60 mln EUR. Komisja Europejska i Eurocontrol pokrywają po połowie kosztów, przy czym wkład Eurocontrol będzie w postaci gotówki, wiedzy fachowej personelu oraz badań. Komisja Europejska oświadczyła, że faza rozwoju będzie wymagać nakładów w wysokości ok. 300 mln EUR rocznie, finansowanych przez Komisję, przemysł i Eurocontrol. Już obecnie na badania i rozwój w zakresie zarządzania ruchem lotniczym wydaje się 200 mln rocznie; kwota ta zostanie przyznana SESAR.

| 1.7 | Faza definiowania jest w pełni finansowana przez Komisję i Eurocontrol. W odniesieniu do fazy rozwoju przewiduje się, że cały sektor sfinansuje jedną trzecią programu, co stanowi ok. 100 mln EUR rocznie przez okres siedmiu lat. Zarówno UE, jak i Eurocontrol przeznaczą po 100 mln EUR rocznie. |
| --- | --- |

1.7

Faza definiowania jest w pełni finansowana przez Komisję i Eurocontrol. W odniesieniu do fazy rozwoju przewiduje się, że cały sektor sfinansuje jedną trzecią programu, co stanowi ok. 100 mln EUR rocznie przez okres siedmiu lat. Zarówno UE, jak i Eurocontrol przeznaczą po 100 mln EUR rocznie.

| 1.8 | Nie jest jak dotąd pewne, kto i w jakim stopniu wyłoży 100 mln EUR rocznie przypadające na przemysł. Należy określić wkład przemysłu, lecz najpierw trzeba rozwiązać trudne kwestie, takie jak prawa własności intelektualnej, klauzule dotyczące konkurencji itd. |
| --- | --- |

1.8

Nie jest jak dotąd pewne, kto i w jakim stopniu wyłoży 100 mln EUR rocznie przypadające na przemysł. Należy określić wkład przemysłu, lecz najpierw trzeba rozwiązać trudne kwestie, takie jak prawa własności intelektualnej, klauzule dotyczące konkurencji itd.

| 1.9 | Obecny poziom nakładów na B+R w dziedzinie zarządzania ruchem lotniczym służy jednak za wskazówkę, w jakim wymiarze przemysł przyczyni się do finansowania SESAR. Chodzi o 200 mln EUR, z których ok. 75 mln EUR pochodzi z kieszeni dostawców usług nawigacji lotniczej. Znaczna część tych pieniędzy — jeśli nie całość — zostanie przeznaczona na SESAR zamiast na rozproszone działania. |
| --- | --- |

1.9

Obecny poziom nakładów na B+R w dziedzinie zarządzania ruchem lotniczym służy jednak za wskazówkę, w jakim wymiarze przemysł przyczyni się do finansowania SESAR. Chodzi o 200 mln EUR, z których ok. 75 mln EUR pochodzi z kieszeni dostawców usług nawigacji lotniczej. Znaczna część tych pieniędzy — jeśli nie całość — zostanie przeznaczona na SESAR zamiast na rozproszone działania.

| 1.10 | Partnerami projektu są centra badań i rozwoju w zakresie zarządzania ruchem lotniczym, wojskowe skrzydło Eurocontrolu (EURAMID), Urząd Lotnictwa Cywilnego Zjednoczonego Królestwa (UK CAA), przemysł pozaeuropejski (Boeing, Honeywell, Rockwell-Collins) oraz organizacje zawodowe, jak Federacja Stowarzyszeń Kontrolerów Ruchu Lotniczego (IFATCA), Europejskie Stowarzyszenie Cockpit (ECA) oraz Europejska Federacja Pracowników Transportu (ETF). |
| --- | --- |

1.10

Partnerami projektu są centra badań i rozwoju w zakresie zarządzania ruchem lotniczym, wojskowe skrzydło Eurocontrolu (EURAMID), Urząd Lotnictwa Cywilnego Zjednoczonego Królestwa (UK CAA), przemysł pozaeuropejski (Boeing, Honeywell, Rockwell-Collins) oraz organizacje zawodowe, jak Federacja Stowarzyszeń Kontrolerów Ruchu Lotniczego (IFATCA), Europejskie Stowarzyszenie Cockpit (ECA) oraz Europejska Federacja Pracowników Transportu (ETF).

| 1.11 | Oto lista przedsiębiorstw zaangażowanych w fazę definiowania: | UŻYTKOWNICY: Air France, Iberia, KLM, Lufthansa, Stowarzyszenie Europejskich Linii Lotniczych (AEA), Stowarzyszenie Linii Lotniczych Regionów Europy (ERAA), Międzynarodowe Zrzeszenie Przewoźników Powietrznych (IATA), Międzynarodowa Rada Zrzeszeń Właścicieli Statków Powietrznych i Pilotów (IAOPA). |
| --- | --- | --- |

1.11

Oto lista przedsiębiorstw zaangażowanych w fazę definiowania:

UŻYTKOWNICY: Air France, Iberia, KLM, Lufthansa, Stowarzyszenie Europejskich Linii Lotniczych (AEA), Stowarzyszenie Linii Lotniczych Regionów Europy (ERAA), Międzynarodowe Zrzeszenie Przewoźników Powietrznych (IATA), Międzynarodowa Rada Zrzeszeń Właścicieli Statków Powietrznych i Pilotów (IAOPA).

| | DOSTAWCY USŁUG NAWIGACJI LOTNICZEJ: AENA (Aeropuertos Espanoles y Navegacion Aérea — Hiszpania), Austrocontrol, DFS (Deutsche Fluchtsicherung — Niemcy), DSNA (Direction des services de navigation aérienne — Francja), ENAV (Ente Nazionale Assistenza al Volo — Włochy), LFV (Luftfartsveket — Szwecja), LVNL (Luchtverkeersleiding Nederland — Holandia), NATS (National Air Traffic Services — Wielka Brytania), NAV. |
| --- | --- |

DOSTAWCY USŁUG NAWIGACJI LOTNICZEJ: AENA (Aeropuertos Espanoles y Navegacion Aérea — Hiszpania), Austrocontrol, DFS (Deutsche Fluchtsicherung — Niemcy), DSNA (Direction des services de navigation aérienne — Francja), ENAV (Ente Nazionale Assistenza al Volo — Włochy), LFV (Luftfartsveket — Szwecja), LVNL (Luchtverkeersleiding Nederland — Holandia), NATS (National Air Traffic Services — Wielka Brytania), NAV.

| | LOTNISKA: Aéroports de Paris, BAA, Fraport, Amsterdam, Monachium, AENA, LFV. |
| --- | --- |

LOTNISKA: Aéroports de Paris, BAA, Fraport, Amsterdam, Monachium, AENA, LFV.

| | PRZEMYSŁ: Airbus, BAE Systems, EADS, Indra, Selex, Thales ATM, Thales Avionics oraz Air Traffic Alliance. |
| --- | --- |

PRZEMYSŁ: Airbus, BAE Systems, EADS, Indra, Selex, Thales ATM, Thales Avionics oraz Air Traffic Alliance.

2.   Zalecenia i uwagi

| 2.1 | Jakąkolwiek inicjatywę na rzecz modernizacji kontroli ruchu lotniczego w Europie należy traktować jako pożądane posunięcie. |
| --- | --- |

2.1

Jakąkolwiek inicjatywę na rzecz modernizacji kontroli ruchu lotniczego w Europie należy traktować jako pożądane posunięcie.

| 2.2 | Powinna ona prowadzić do zwiększenia efektywności przebiegu trasy lotu, zmniejszenia zużycia paliwa oraz skrócenia czasu lotu dla pasażerów. |
| --- | --- |

2.2

Powinna ona prowadzić do zwiększenia efektywności przebiegu trasy lotu, zmniejszenia zużycia paliwa oraz skrócenia czasu lotu dla pasażerów.

| 2.3 | Ustanowienie funkcjonalnych bloków przestrzeni powietrznej (FAB) powinno umożliwić optymalne wykorzystanie przestrzeni powietrznej przy jednoczesnym poszanowaniu porozumień regionalnych i uwzględnieniu warunków życia i interesów lokalnych społeczności (miast i wsi) mieszkających na obszarach położonych w obrębie tychże bloków. |
| --- | --- |

2.3

Ustanowienie funkcjonalnych bloków przestrzeni powietrznej (FAB) powinno umożliwić optymalne wykorzystanie przestrzeni powietrznej przy jednoczesnym poszanowaniu porozumień regionalnych i uwzględnieniu warunków życia i interesów lokalnych społeczności (miast i wsi) mieszkających na obszarach położonych w obrębie tychże bloków.

| 2.4 | Unikając powielania działań z zakresu badań i rozwoju, projekt SESAR nie powinien spowodować zwiększenia całkowitego udziału użytkowników przestrzeni powietrznej w wysiłkach w dziedzinie badań i rozwoju. |
| --- | --- |

2.4

Unikając powielania działań z zakresu badań i rozwoju, projekt SESAR nie powinien spowodować zwiększenia całkowitego udziału użytkowników przestrzeni powietrznej w wysiłkach w dziedzinie badań i rozwoju.

| 2.5 | W związku z przystąpieniem Wspólnoty Europejskiej do Eurocontrolu, Komisja i Eurocontrol podpisały ramową umowę o współpracy w zakresie wdrażania jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej i w dziedzinie badań i rozwoju w sektorze kontroli ruchu lotniczego. Powinno to doprowadzić do poprawy zarówno bezpieczeństwa, jak i wydajności operacyjnej dostawców usług nawigacji lotniczej. |
| --- | --- |

2.5

W związku z przystąpieniem Wspólnoty Europejskiej do Eurocontrolu, Komisja i Eurocontrol podpisały ramową umowę o współpracy w zakresie wdrażania jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej i w dziedzinie badań i rozwoju w sektorze kontroli ruchu lotniczego. Powinno to doprowadzić do poprawy zarówno bezpieczeństwa, jak i wydajności operacyjnej dostawców usług nawigacji lotniczej.

| 2.6 | Wspólne przedsiębiorstwo musi przyjąć zintegrowane podejście, w ramach którego partnerstwo publiczno-prywatne wspólnym wysiłkiem podejmuje wszystkie kwestie (techniczne, operacyjne, regulacyjne i instytucjonalne), dzięki czemu zapewnia się gładkie przejście od fazy definiowania do fazy realizacji oraz od badań i rozwoju do rozmieszczania. |
| --- | --- |

2.6

Wspólne przedsiębiorstwo musi przyjąć zintegrowane podejście, w ramach którego partnerstwo publiczno-prywatne wspólnym wysiłkiem podejmuje wszystkie kwestie (techniczne, operacyjne, regulacyjne i instytucjonalne), dzięki czemu zapewnia się gładkie przejście od fazy definiowania do fazy realizacji oraz od badań i rozwoju do rozmieszczania.

| 2.7 | Zakres finansowania wspólnego przedsiębiorstwa należy poddać przeglądowi po ukończeniu fazy definiowania. Wszystkie strony będą musiały rozważyć wpływ jakichkolwiek dodatkowych kosztów, które powinny być pokrywane przez sektor prywatny za pomocą mechanizmu opłat użytkowników, gdyż mogłoby to prowadzić do pośrednich skutków dla podróżnych. |
| --- | --- |

2.7

Zakres finansowania wspólnego przedsiębiorstwa należy poddać przeglądowi po ukończeniu fazy definiowania. Wszystkie strony będą musiały rozważyć wpływ jakichkolwiek dodatkowych kosztów, które powinny być pokrywane przez sektor prywatny za pomocą mechanizmu opłat użytkowników, gdyż mogłoby to prowadzić do pośrednich skutków dla podróżnych.

| 2.8 | Środki publiczne na finansowanie fazy realizacji projektu SESAR będą uzupełnione udziałami sektora prywatnego. |
| --- | --- |

2.8

Środki publiczne na finansowanie fazy realizacji projektu SESAR będą uzupełnione udziałami sektora prywatnego.

| 2.9 | Jeśli uwzględnić liczbę uczestników, których trzeba będzie włączyć do tego procesu, oraz potrzebne środki finansowe i fachową wiedzę techniczną, niezbędne jest ustanowienie osoby prawnej zdolnej zapewnić skoordynowane zarządzanie środkami finansowymi przekazanymi na projekt SESAR w jego fazie realizacji. |
| --- | --- |

2.9

Jeśli uwzględnić liczbę uczestników, których trzeba będzie włączyć do tego procesu, oraz potrzebne środki finansowe i fachową wiedzę techniczną, niezbędne jest ustanowienie osoby prawnej zdolnej zapewnić skoordynowane zarządzanie środkami finansowymi przekazanymi na projekt SESAR w jego fazie realizacji.

| 2.10 | Liczba przedsiębiorstw zaangażowanych w fazę definiowania jest ograniczona, a przedsiębiorstwa te nie są reprezentatywne dla europejskiego przemysłu lotniczego jako całości. Komisja Europejska powinna rozszerzyć udział w fazie definiowania na mniejsze przedsiębiorstwa oraz szczególnie na nowe państwa członkowskie UE. |
| --- | --- |

2.10

Liczba przedsiębiorstw zaangażowanych w fazę definiowania jest ograniczona, a przedsiębiorstwa te nie są reprezentatywne dla europejskiego przemysłu lotniczego jako całości. Komisja Europejska powinna rozszerzyć udział w fazie definiowania na mniejsze przedsiębiorstwa oraz szczególnie na nowe państwa członkowskie UE.

| 2.11 | SESAR wymagać będzie etapowego wdrażania. Końcowa faza powinna zostać w pełni wdrożona możliwie szybko. Komisja powinna wytyczyć jasny harmonogram w celu przyśpieszenia realizacji projektu i skrócenia czasu trwania jego wdrażania. |
| --- | --- |

2.11

SESAR wymagać będzie etapowego wdrażania. Końcowa faza powinna zostać w pełni wdrożona możliwie szybko. Komisja powinna wytyczyć jasny harmonogram w celu przyśpieszenia realizacji projektu i skrócenia czasu trwania jego wdrażania.

| 2.12 | Opłaty z tytułu europejskiego ruchu lotniczego należy obniżyć z powodu zwiększonej wydajności, która zostanie osiągnięta dzięki SESAR. |
| --- | --- |

2.12

Opłaty z tytułu europejskiego ruchu lotniczego należy obniżyć z powodu zwiększonej wydajności, która zostanie osiągnięta dzięki SESAR.

Bruksela, 6 lipca 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

| 16.12.2006 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 309/135 |
| --- | --- | --- | --- |

16.12.2006

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 309/135

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie przyszłości usług użyteczności publicznej

(2006/C 309/28)

Dnia 14 lipca 2005 r., Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, działając na podstawie art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, postanowił sporządzić opinię w sprawie przyszłości usług użyteczności publicznej.

Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 30 maja 2006 r. Sprawozdawcą był Raymond HENCKS.

Na 428 sesji plenarnej w dniach 5-6 lipca 2006 r. (posiedzenie z dnia 6 lipca 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 46 do 9 — 7 osób wstrzymało się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski

| 1.1 | Usługi użyteczności publicznej, określone jako takie przez władze publiczne na podstawie i w odniesieniu do działalności społecznej i obywatelskiej, zaspokajają podstawowe potrzeby i odgrywają kluczową rolę we wzmacnianiu spójności społecznej i terytorialnej Unii oraz w pomyślnym realizowaniu strategii lizbońskiej. |
| --- | --- |

1.1

Usługi użyteczności publicznej, określone jako takie przez władze publiczne na podstawie i w odniesieniu do działalności społecznej i obywatelskiej, zaspokajają podstawowe potrzeby i odgrywają kluczową rolę we wzmacnianiu spójności społecznej i terytorialnej Unii oraz w pomyślnym realizowaniu strategii lizbońskiej.

| 1.2 | Rada Europejska ustanowiła okres refleksji nad najważniejszymi kwestiami europejskimi, w związku z czym społeczeństwo obywatelskie powinno stać się zdecydowanym i ofensywnym uczestnikiem, aby zapewnić skuteczność usług użyteczności publicznej i uczynić z nich jeden z głównych elementów tworzących Unię. |
| --- | --- |

1.2

Rada Europejska ustanowiła okres refleksji nad najważniejszymi kwestiami europejskimi, w związku z czym społeczeństwo obywatelskie powinno stać się zdecydowanym i ofensywnym uczestnikiem, aby zapewnić skuteczność usług użyteczności publicznej i uczynić z nich jeden z głównych elementów tworzących Unię.

| 1.3 | EKES ponawia zatem swą prośbę o ustanowienie na szczeblu UE wspólnych podstawowych zasad, które miałyby zastosowanie do wszystkich usług użyteczności publicznej i byłyby określone w jednej dyrektywie ramowej, a w razie potrzeby w poszczególnych dyrektywach sektorowych. |
| --- | --- |

1.3

EKES ponawia zatem swą prośbę o ustanowienie na szczeblu UE wspólnych podstawowych zasad, które miałyby zastosowanie do wszystkich usług użyteczności publicznej i byłyby określone w jednej dyrektywie ramowej, a w razie potrzeby w poszczególnych dyrektywach sektorowych.

| 1.4 | Zgodnie z zasadą pomocniczości każde państwo członkowskie powinno mieć możliwość określenia — w drodze urzędowego aktu, o którym będzie powiadamiać — rodzajów usług związanych z wykonywaniem suwerennych uprawnień państwowych lub świadczonych w interesie narodowym, regionalnym bądź lokalnym, które nie są usługami świadczonymi w ogólnym interesie gospodarczym i nie wchodzą w zakres stosowania zasad konkurencji i pomocy publicznej. |
| --- | --- |

1.4

Zgodnie z zasadą pomocniczości każde państwo członkowskie powinno mieć możliwość określenia — w drodze urzędowego aktu, o którym będzie powiadamiać — rodzajów usług związanych z wykonywaniem suwerennych uprawnień państwowych lub świadczonych w interesie narodowym, regionalnym bądź lokalnym, które nie są usługami świadczonymi w ogólnym interesie gospodarczym i nie wchodzą w zakres stosowania zasad konkurencji i pomocy publicznej.

| 1.5 | Jeżeli chodzi o inne usługi użyteczności publicznej, dyrektywa ramowa oraz przepisy sektorowe powinny wyraźnie potwierdzić swobodę państw członkowskich lub samorządów lokalnych określania metod zarządzania i finansowania, zasad i granic działania Wspólnoty, oceny ich wyników, praw konsumentów i użytkowników oraz minimalnego zakresu zadań i obowiązków z tytułu świadczenia usług publicznych. |
| --- | --- |

1.5

Jeżeli chodzi o inne usługi użyteczności publicznej, dyrektywa ramowa oraz przepisy sektorowe powinny wyraźnie potwierdzić swobodę państw członkowskich lub samorządów lokalnych określania metod zarządzania i finansowania, zasad i granic działania Wspólnoty, oceny ich wyników, praw konsumentów i użytkowników oraz minimalnego zakresu zadań i obowiązków z tytułu świadczenia usług publicznych.

| 1.6 | W celu zapewnienia, że wszyscy, do których kierowane są usługi użyteczności publicznej o charakterze gospodarczym i pozagospodarczym, zaakceptują podejmowane działania, zainteresowane strony na wszystkich szczeblach — władze krajowe, regionalne i lokalne, partnerzy społeczni, organizacje konsumentów i ochrony środowiska, podmioty gospodarki społecznej oraz organizacje działające na rzecz walki z wykluczeniem społecznym itd. — powinny wraz z prawodawcami i usługodawcami na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym współuczestniczyć w zapewnianiu funkcjonowania usług użyteczności publicznej i powinny zostać włączone w każdy etap prac, mianowicie zarówno w organizowanie, jak i ustalanie zasad, nadzorowanie i wdrażanie norm jakości. |
| --- | --- |

1.6

W celu zapewnienia, że wszyscy, do których kierowane są usługi użyteczności publicznej o charakterze gospodarczym i pozagospodarczym, zaakceptują podejmowane działania, zainteresowane strony na wszystkich szczeblach — władze krajowe, regionalne i lokalne, partnerzy społeczni, organizacje konsumentów i ochrony środowiska, podmioty gospodarki społecznej oraz organizacje działające na rzecz walki z wykluczeniem społecznym itd. — powinny wraz z prawodawcami i usługodawcami na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym współuczestniczyć w zapewnianiu funkcjonowania usług użyteczności publicznej i powinny zostać włączone w każdy etap prac, mianowicie zarówno w organizowanie, jak i ustalanie zasad, nadzorowanie i wdrażanie norm jakości.

| 1.7 | Jeżeli chodzi o szczebel europejski, ilekroć dyrektywy sektorowe regulujące usługi użyteczności publicznej wywołują skutki społeczne w odniesieniu do warunków pracy i zatrudnienia, należy przeprowadzić konsultacje z organizacjami pracowników i pracodawców w ramach nowych komitetów sektorowych ds. sformalizowanego dialogu europejskiego. |
| --- | --- |

1.7

Jeżeli chodzi o szczebel europejski, ilekroć dyrektywy sektorowe regulujące usługi użyteczności publicznej wywołują skutki społeczne w odniesieniu do warunków pracy i zatrudnienia, należy przeprowadzić konsultacje z organizacjami pracowników i pracodawców w ramach nowych komitetów sektorowych ds. sformalizowanego dialogu europejskiego.

| 1.8 | Ciągle zmieniający się charakter usług użyteczności publicznej oraz ich znaczenie we wdrażaniu strategii lizbońskiej wymagają przeprowadzania regularnej oceny nie tylko usług ogólnego interesu gospodarczego objętych zasadami wspólnotowymi, ale również usług użyteczności publicznej w odniesieniu do celów Unii. Komitet proponuje utworzenie centrum monitorowania, które zajmowałoby się oceną usług ogólnego interesu gospodarczego i pozagospodarczego, złożonego z przedstawicieli politycznych Parlamentu Europejskiego, Komitetu Regionów i przedstawicieli zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego z Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego. |
| --- | --- |

1.8

Ciągle zmieniający się charakter usług użyteczności publicznej oraz ich znaczenie we wdrażaniu strategii lizbońskiej wymagają przeprowadzania regularnej oceny nie tylko usług ogólnego interesu gospodarczego objętych zasadami wspólnotowymi, ale również usług użyteczności publicznej w odniesieniu do celów Unii. Komitet proponuje utworzenie centrum monitorowania, które zajmowałoby się oceną usług ogólnego interesu gospodarczego i pozagospodarczego, złożonego z przedstawicieli politycznych Parlamentu Europejskiego, Komitetu Regionów i przedstawicieli zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego z Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego.

| 1.9 | Komitet nalega, aby powyższe zasady określały również stanowisko Unii w negocjacjach handlowych, w szczególności w ramach WTO i Układu ogólnego w sprawie handlu usługami (GATS). Byłoby nie do przyjęcia, żeby w ramach międzynarodowych negocjacji handlowych Unia Europejska zobowiązała się do liberalizacji sektorów lub obszarów działalności, w których sprawie nie podjęto decyzji zgodnie z konkretnymi zasadami rynku wewnętrznego w zakresie usług użyteczności publicznej. Konieczność utrzymania zdolności państw członkowskich do regulowania usług użyteczności publicznej, o charakterze gospodarczym i pozagospodarczym, dla osiągnięcia celów społecznych i celów rozwoju, które przyjęła Unia, oznacza wyłączenie ze wspomnianych negocjacji usług użyteczności publicznej. |
| --- | --- |

1.9

Komitet nalega, aby powyższe zasady określały również stanowisko Unii w negocjacjach handlowych, w szczególności w ramach WTO i Układu ogólnego w sprawie handlu usługami (GATS). Byłoby nie do przyjęcia, żeby w ramach międzynarodowych negocjacji handlowych Unia Europejska zobowiązała się do liberalizacji sektorów lub obszarów działalności, w których sprawie nie podjęto decyzji zgodnie z konkretnymi zasadami rynku wewnętrznego w zakresie usług użyteczności publicznej. Konieczność utrzymania zdolności państw członkowskich do regulowania usług użyteczności publicznej, o charakterze gospodarczym i pozagospodarczym, dla osiągnięcia celów społecznych i celów rozwoju, które przyjęła Unia, oznacza wyłączenie ze wspomnianych negocjacji usług użyteczności publicznej.

2.   Przedmiot opinii z inicjatywy własnej

| 2.1 | Usługi użyteczności publicznej stanowią centralny element europejskiego modelu społecznego i odgrywają kluczową rolę we wzmacnianiu spójności społecznej i terytorialnej Unii. Ponadto wykraczają poza jednolity rynek i uzupełniają go oraz stanowią warunek wstępny osiągnięcia dobrobytu społeczno-gospodarczego obywateli i przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

2.1

Usługi użyteczności publicznej stanowią centralny element europejskiego modelu społecznego i odgrywają kluczową rolę we wzmacnianiu spójności społecznej i terytorialnej Unii. Ponadto wykraczają poza jednolity rynek i uzupełniają go oraz stanowią warunek wstępny osiągnięcia dobrobytu społeczno-gospodarczego obywateli i przedsiębiorstw.

| 2.2 | Usługi użyteczności publicznej, czy to o charakterze gospodarczym, czy pozagospodarczym, zaspokajają podstawowe potrzeby, budują wśród obywateli poczucie przynależności do wspólnoty, są obecne w naszym codziennym życiu, dlatego też stanowią także aspekt tożsamości kulturowej wszystkich krajów europejskich. |
| --- | --- |

2.2

Usługi użyteczności publicznej, czy to o charakterze gospodarczym, czy pozagospodarczym, zaspokajają podstawowe potrzeby, budują wśród obywateli poczucie przynależności do wspólnoty, są obecne w naszym codziennym życiu, dlatego też stanowią także aspekt tożsamości kulturowej wszystkich krajów europejskich.

| 2.3 | Centralnym elementem wszystkich tych uwag jest zatem interes obywateli, który wymaga zagwarantowania dostępu do usług uważanych za niezbędne i do możliwości realizowania najważniejszych celów. |
| --- | --- |

2.3

Centralnym elementem wszystkich tych uwag jest zatem interes obywateli, który wymaga zagwarantowania dostępu do usług uważanych za niezbędne i do możliwości realizowania najważniejszych celów.

| 2.4 | Mimo tych wszystkich wspólnych wartości organizacja usług użyteczności publicznej różni się w zależności od kraju, regionu i sektora. Definicja usług użyteczności publicznej może należeć do władz krajowych, w oparciu o działalność społeczną i obywatelską i w odniesieniu do niej. |
| --- | --- |

2.4

Mimo tych wszystkich wspólnych wartości organizacja usług użyteczności publicznej różni się w zależności od kraju, regionu i sektora. Definicja usług użyteczności publicznej może należeć do władz krajowych, w oparciu o działalność społeczną i obywatelską i w odniesieniu do niej.

| 2.5 | Ta różnorodność sytuacji stanowi wyzwanie dla integracji europejskiej. Niemniej — nie będąc przeszkodą nie do pokonania — daje możliwość utworzenia odpowiednich warunków do zaspokojenia interesu ogólnego w ulegającym ciągłym zmianom klimacie gospodarczym i społecznym, pod warunkiem przyjęcia szeregu zasad mających zastosowanie do wszystkich usług użyteczności publicznej. |
| --- | --- |

2.5

Ta różnorodność sytuacji stanowi wyzwanie dla integracji europejskiej. Niemniej — nie będąc przeszkodą nie do pokonania — daje możliwość utworzenia odpowiednich warunków do zaspokojenia interesu ogólnego w ulegającym ciągłym zmianom klimacie gospodarczym i społecznym, pod warunkiem przyjęcia szeregu zasad mających zastosowanie do wszystkich usług użyteczności publicznej.

| 2.6 | Osiąganie prawidłowej równowagi między jednolitym rynkiem europejskim, wraz z jego wymogami swobodnego przepływu, swobodnej konkurencji, skuteczności, konkurencyjności i dynamizmu gospodarczego, z jednej strony, a uwzględnieniem celów związanych z ogólnym interesem z drugiej, okazało się długim i złożonym procesem. Wysiłki podejmowane w tym kierunku okazały się w dużej mierze skuteczne, jednak pewne problemy nadal istnieją i należy im zaradzić. |
| --- | --- |

2.6

Osiąganie prawidłowej równowagi między jednolitym rynkiem europejskim, wraz z jego wymogami swobodnego przepływu, swobodnej konkurencji, skuteczności, konkurencyjności i dynamizmu gospodarczego, z jednej strony, a uwzględnieniem celów związanych z ogólnym interesem z drugiej, okazało się długim i złożonym procesem. Wysiłki podejmowane w tym kierunku okazały się w dużej mierze skuteczne, jednak pewne problemy nadal istnieją i należy im zaradzić.

3.   Kontekst

| 3.1 | W Traktacie rzymskim jedyne odniesienie do usług użyteczności publicznej znajduje się w art. 77 (obecnie art. 73 Traktatu WE), który dotyczy pojęcia usługi publicznej w sektorze transportu i w art. 90 ust. 2 (obecnie art. 86 ust. 2 Traktatu WE), który dopuszcza pod pewnymi warunkami odstępstwa od zasad konkurencji w przypadku usług ogólnego interesu gospodarczego. |
| --- | --- |

3.1

W Traktacie rzymskim jedyne odniesienie do usług użyteczności publicznej znajduje się w art. 77 (obecnie art. 73 Traktatu WE), który dotyczy pojęcia usługi publicznej w sektorze transportu i w art. 90 ust. 2 (obecnie art. 86 ust. 2 Traktatu WE), który dopuszcza pod pewnymi warunkami odstępstwa od zasad konkurencji w przypadku usług ogólnego interesu gospodarczego.

| 3.2 | Art. 86 ust. 2 Traktatu WE daje państwom członkowskim możliwość ustanowienia systemu prawnego w drodze odstępstwa od prawa powszechnego, a ściślej od reguł konkurencji, na korzyść przedsiębiorstw działających w ogólnym interesie gospodarczym: Przedsiębiorstwa zobowiązane do zarządzania usługami świadczonymi w ogólnym interesie gospodarczym lub mające charakter monopolu skarbowego podlegają normom niniejszego Traktatu, zwłaszcza regułom konkurencji, w granicach, w jakich ich stosowanie nie stanowi prawnej lub faktycznej przeszkody w wykonywaniu poszczególnych zadań im powierzonych. Rozwój handlu nie może być naruszony w sposób pozostający w sprzeczności z interesem Wspólnoty
   (1). |
| --- | --- |

3.2

Art. 86 ust. 2 Traktatu WE daje państwom członkowskim możliwość ustanowienia systemu prawnego w drodze odstępstwa od prawa powszechnego, a ściślej od reguł konkurencji, na korzyść przedsiębiorstw działających w ogólnym interesie gospodarczym: Przedsiębiorstwa zobowiązane do zarządzania usługami świadczonymi w ogólnym interesie gospodarczym lub mające charakter monopolu skarbowego podlegają normom niniejszego Traktatu, zwłaszcza regułom konkurencji, w granicach, w jakich ich stosowanie nie stanowi prawnej lub faktycznej przeszkody w wykonywaniu poszczególnych zadań im powierzonych. Rozwój handlu nie może być naruszony w sposób pozostający w sprzeczności z interesem Wspólnoty
   (1).

| 3.3 | Na podstawie cytowanego artykułu Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich uznaje (od 1993 r.), że przedsiębiorca odpowiedzialny za świadczenie usług publicznych może mieć swobodę stosowania reguł konkurencji określonych w Traktacie, aby wykonać konkretne zadanie, które zostało mu powierzone. Swoboda ta może obejmować nawet wykluczenie wszelkiej konkurencji w zakresie, w jakim takie restrykcje są niezbędne do umożliwienia przedsiębiorstwu zagwarantowania usługi świadczonej w ogólnym interesie gospodarczym na akceptowalnych ekonomicznie warunkach. (2) |
| --- | --- |

3.3

Na podstawie cytowanego artykułu Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich uznaje (od 1993 r.), że przedsiębiorca odpowiedzialny za świadczenie usług publicznych może mieć swobodę stosowania reguł konkurencji określonych w Traktacie, aby wykonać konkretne zadanie, które zostało mu powierzone. Swoboda ta może obejmować nawet wykluczenie wszelkiej konkurencji w zakresie, w jakim takie restrykcje są niezbędne do umożliwienia przedsiębiorstwu zagwarantowania usługi świadczonej w ogólnym interesie gospodarczym na akceptowalnych ekonomicznie warunkach. (2)

| 3.4 | W ten sposób Trybunał stwierdził, że korzystanie z przewagi konkurencyjnej w działalności przynoszącej zyski, aby zrekompensować przedsiębiorstwom straty ponoszone w wyniku prowadzenia działalności niedochodowej w ogólnym interesie, jest zgodne z Traktatem. (3) |
| --- | --- |

3.4

W ten sposób Trybunał stwierdził, że korzystanie z przewagi konkurencyjnej w działalności przynoszącej zyski, aby zrekompensować przedsiębiorstwom straty ponoszone w wyniku prowadzenia działalności niedochodowej w ogólnym interesie, jest zgodne z Traktatem. (3)

| 3.5 | Podobnie Trybunał postanowił, że w pewnych okolicznościach wsparcie finansowe państwa nie będzie podlegało przepisom Traktatu dotyczącym pomocy publicznej w zakresie, w jakim taka interwencja powinna być uważana za wynagrodzenie za świadczenie usług przez beneficjenta w ramach obowiązku świadczenia usług publicznych (4). Jednocześnie Trybunał precyzuje, że usługi użyteczności publicznej — o charakterze gospodarczym i pozagospodarczym — powinny być zgodne z ogólnymi zasadami Traktatu — tzn. z zasadą przejrzystości, proporcjonalności, niedyskryminacji i jednakowego traktowania. |
| --- | --- |

3.5

Podobnie Trybunał postanowił, że w pewnych okolicznościach wsparcie finansowe państwa nie będzie podlegało przepisom Traktatu dotyczącym pomocy publicznej w zakresie, w jakim taka interwencja powinna być uważana za wynagrodzenie za świadczenie usług przez beneficjenta w ramach obowiązku świadczenia usług publicznych (4). Jednocześnie Trybunał precyzuje, że usługi użyteczności publicznej — o charakterze gospodarczym i pozagospodarczym — powinny być zgodne z ogólnymi zasadami Traktatu — tzn. z zasadą przejrzystości, proporcjonalności, niedyskryminacji i jednakowego traktowania.

| 3.6 | Wraz z przyjęciem Jednolitego aktu europejskiego w 1986 r. i utworzeniem jednolitego rynku struktury europejskie zaczęły ingerować w zakres usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym, zwłaszcza poprzez kwestionowanie szczególnych praw przyznanych usługodawcom (publicznym lub prywatnym) w państwach członkowskich i rozpoczęcie szeroko zakrojonego procesu liberalizacji dużych sieci usług publicznych. |
| --- | --- |

3.6

Wraz z przyjęciem Jednolitego aktu europejskiego w 1986 r. i utworzeniem jednolitego rynku struktury europejskie zaczęły ingerować w zakres usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym, zwłaszcza poprzez kwestionowanie szczególnych praw przyznanych usługodawcom (publicznym lub prywatnym) w państwach członkowskich i rozpoczęcie szeroko zakrojonego procesu liberalizacji dużych sieci usług publicznych.

| 3.7 | Art. 16 traktatu amsterdamskiego z 1997 r. podkreśla miejsce usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym wśród wspólnych wartości Unii oraz ich rolę w promowaniu spójności społecznej i terytorialnej. Wzywa instytucje krajowe i europejskie do działania na podstawie zasad i na warunkach, które pozwolą im wypełniać ich zadania, przy jednoczesnym stosowaniu w szerokim zakresie zasad konkurencji. |
| --- | --- |

3.7

Art. 16 traktatu amsterdamskiego z 1997 r. podkreśla miejsce usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym wśród wspólnych wartości Unii oraz ich rolę w promowaniu spójności społecznej i terytorialnej. Wzywa instytucje krajowe i europejskie do działania na podstawie zasad i na warunkach, które pozwolą im wypełniać ich zadania, przy jednoczesnym stosowaniu w szerokim zakresie zasad konkurencji.

| 3.8 | Cytowany art. 16 nie ma praktycznego wpływu na prowadzenie przez Komisję polityki wobec przedsiębiorców świadczących usługi publiczne. Niemniej Rada Europejska postanowiła na szczycie w Lizbonie w marcu 2000 r. o realizacji w pełni operacyjnego rynku wewnętrznego, zalecając zwiększoną liberalizację usług publicznych świadczonych w ramach sieci i rozszerzenie konkurencji na rynkach krajowych w odniesieniu do transportu kolejowego, usług pocztowych, energii lub telekomunikacji. |
| --- | --- |

3.8

Cytowany art. 16 nie ma praktycznego wpływu na prowadzenie przez Komisję polityki wobec przedsiębiorców świadczących usługi publiczne. Niemniej Rada Europejska postanowiła na szczycie w Lizbonie w marcu 2000 r. o realizacji w pełni operacyjnego rynku wewnętrznego, zalecając zwiększoną liberalizację usług publicznych świadczonych w ramach sieci i rozszerzenie konkurencji na rynkach krajowych w odniesieniu do transportu kolejowego, usług pocztowych, energii lub telekomunikacji.

| 3.9 | Karta praw podstawowych, ogłoszona w Nicei w 2000 r., po raz pierwszy powiązała usługi użyteczności publicznej z prawami podstawowymi. Dostęp do usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym i prawa związane z konkretnymi elementami usług użyteczności publicznej (zabezpieczenie społeczne i pomoc socjalna, ochrona zdrowia, ochrona środowiska naturalnego itp.) zostały uznane w art. II-34 — II-36 Karty praw podstawowych. |
| --- | --- |

3.9

Karta praw podstawowych, ogłoszona w Nicei w 2000 r., po raz pierwszy powiązała usługi użyteczności publicznej z prawami podstawowymi. Dostęp do usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym i prawa związane z konkretnymi elementami usług użyteczności publicznej (zabezpieczenie społeczne i pomoc socjalna, ochrona zdrowia, ochrona środowiska naturalnego itp.) zostały uznane w art. II-34 — II-36 Karty praw podstawowych.

| 3.10 | Rada Europejska w Barcelonie (15 i 16 marca 2002 r.) wyraźnie zapowiedziała określenie we wniosku dotyczącym dyrektywy ramowej zasad świadczenia usług w ogólnym interesie gospodarczym, wspomnianych w art. 16 Traktatu, w poszanowaniu specyfiki poszczególnych zainteresowanych sektorów oraz z uwzględnieniem art. 86 Traktatu. |
| --- | --- |

3.10

Rada Europejska w Barcelonie (15 i 16 marca 2002 r.) wyraźnie zapowiedziała określenie we wniosku dotyczącym dyrektywy ramowej zasad świadczenia usług w ogólnym interesie gospodarczym, wspomnianych w art. 16 Traktatu, w poszanowaniu specyfiki poszczególnych zainteresowanych sektorów oraz z uwzględnieniem art. 86 Traktatu.

4.   Sytuacja obecna

| 4.1 | Wielu przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego uznało osiągnięte postępy za niewystarczające wobec znaczenia usług użyteczności publicznej w życiu obywateli europejskich. W ramach prac nad przyszłą konstytucją europejską zgłosili oni liczne inicjatywy zmierzające do trwałego włączenia usług użyteczności publicznej do wspólnych celów Unii, aby wzmacniać i zagwarantować bezpieczeństwo i sprawiedliwość społeczną za pośrednictwem wysokiej jakości usług opierających się na zasadzie uniwersalności, równego dostępu, neutralnej własności i przystępności cen. |
| --- | --- |

4.1

Wielu przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego uznało osiągnięte postępy za niewystarczające wobec znaczenia usług użyteczności publicznej w życiu obywateli europejskich. W ramach prac nad przyszłą konstytucją europejską zgłosili oni liczne inicjatywy zmierzające do trwałego włączenia usług użyteczności publicznej do wspólnych celów Unii, aby wzmacniać i zagwarantować bezpieczeństwo i sprawiedliwość społeczną za pośrednictwem wysokiej jakości usług opierających się na zasadzie uniwersalności, równego dostępu, neutralnej własności i przystępności cen.

| 4.2 | Art. III-122 projektu traktatu konstytucyjnego miał ustanowić podstawy pozytywnego prawa wtórnego odnośnie do usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym, stanowiąc (bez uszczerbku dla kompetencji państw członkowskich), że ustawy europejskie ustanawiają te zasady i określają warunki [...], w szczególności gospodarcze i społeczne, które pozwolą [usługom świadczonym w ogólnym interesie gospodarczym] wypełniać ich zadania. |
| --- | --- |

4.2

Art. III-122 projektu traktatu konstytucyjnego miał ustanowić podstawy pozytywnego prawa wtórnego odnośnie do usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym, stanowiąc (bez uszczerbku dla kompetencji państw członkowskich), że ustawy europejskie ustanawiają te zasady i określają warunki [...], w szczególności gospodarcze i społeczne, które pozwolą [usługom świadczonym w ogólnym interesie gospodarczym] wypełniać ich zadania.

| 4.3 | Ponadto cytowany art. III-122 miał ustanowić zasadę swobody administrowania przez samorządy lokalne i uczynić zasadą konstytucyjną możliwość świadczenia przez nie usług w ogólnym interesie gospodarczym, tym samym konkretyzując zasadę pomocniczości w odniesieniu do odpowiednich kompetencji Unii i państw członkowskich w zakresie usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym. |
| --- | --- |

4.3

Ponadto cytowany art. III-122 miał ustanowić zasadę swobody administrowania przez samorządy lokalne i uczynić zasadą konstytucyjną możliwość świadczenia przez nie usług w ogólnym interesie gospodarczym, tym samym konkretyzując zasadę pomocniczości w odniesieniu do odpowiednich kompetencji Unii i państw członkowskich w zakresie usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym.

| 4.4 | Zważywszy na przesunięcie w czasie procesu ratyfikacji traktatu konstytucyjnego, EKES uważa, że w oparciu o obowiązujące już traktaty niezbędne jest natychmiastowe rozpoczęcie przygotowania dyrektywy ramowej w sprawie usług użyteczności publicznej (o charakterze gospodarczym i pozagospodarczym), czego Komitet domaga się od lat w swych opiniach (5). |
| --- | --- |

4.4

Zważywszy na przesunięcie w czasie procesu ratyfikacji traktatu konstytucyjnego, EKES uważa, że w oparciu o obowiązujące już traktaty niezbędne jest natychmiastowe rozpoczęcie przygotowania dyrektywy ramowej w sprawie usług użyteczności publicznej (o charakterze gospodarczym i pozagospodarczym), czego Komitet domaga się od lat w swych opiniach (5).

| 4.5 | Obecnie podstawa prawna może odnosić się wyłącznie do ustanowienia rynku wewnętrznego, choć należy ją uzupełnić poprzez uwzględnienie innych postanowień Traktatu, które precyzują rodzaj rynku wewnętrznego, w tym przypadku rynku usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym:






  — | art. 16, który powierza Unii rolę czuwania nad tym, by usługi świadczone w ogólnym interesie gospodarczym spełniały swą funkcję, |
| --- | --- | --- |

4.5

Obecnie podstawa prawna może odnosić się wyłącznie do ustanowienia rynku wewnętrznego, choć należy ją uzupełnić poprzez uwzględnienie innych postanowień Traktatu, które precyzują rodzaj rynku wewnętrznego, w tym przypadku rynku usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym:

—

art. 16, który powierza Unii rolę czuwania nad tym, by usługi świadczone w ogólnym interesie gospodarczym spełniały swą funkcję,

| — | art. 36 Karty praw podstawowych, który wzywa Unię do przestrzegania zasady powszechnego dostępu do usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym, |
| --- | --- |

—

art. 36 Karty praw podstawowych, który wzywa Unię do przestrzegania zasady powszechnego dostępu do usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym,

| — | art. 86, który precyzuje, że w przypadku sprzeczności między zasadami konkurencji a zadaniami usług użyteczności publicznej przeważają te ostatnie, |
| --- | --- |

—

art. 86, który precyzuje, że w przypadku sprzeczności między zasadami konkurencji a zadaniami usług użyteczności publicznej przeważają te ostatnie,

| — | art. 5 dotyczący poszanowania zasady pomocniczości, |
| --- | --- |

—

art. 5 dotyczący poszanowania zasady pomocniczości,

| — | art. 295, który zawiera zapis o neutralności Unii wobec własności przedsiębiorstw, |
| --- | --- |

—

art. 295, który zawiera zapis o neutralności Unii wobec własności przedsiębiorstw,

| — | tytuł VIII w sprawie zatrudnienia, zważywszy na liczbę miejsc pracy bezpośrednio lub pośrednio związanych z usługami świadczonymi w ogólnym interesie gospodarczym, |
| --- | --- |

—

tytuł VIII w sprawie zatrudnienia, zważywszy na liczbę miejsc pracy bezpośrednio lub pośrednio związanych z usługami świadczonymi w ogólnym interesie gospodarczym,

| — | tytuł XIV w sprawie ochrony konsumentów, który przewiduje konkretne postanowienia w sprawie usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym, |
| --- | --- |

—

tytuł XIV w sprawie ochrony konsumentów, który przewiduje konkretne postanowienia w sprawie usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym,

| — | tytuł XV w sprawie sieci transeuropejskich, który nadaje uprawnienia Unii, |
| --- | --- |

—

tytuł XV w sprawie sieci transeuropejskich, który nadaje uprawnienia Unii,

| — | tytuł XVI w sprawie konkurencyjności przemysłu, który zakłada nowoczesny charakter, skuteczność i jakość usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym, |
| --- | --- |

—

tytuł XVI w sprawie konkurencyjności przemysłu, który zakłada nowoczesny charakter, skuteczność i jakość usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym,

| — | tytuł XVII w sprawie spójności gospodarczej i społecznej zakłada wyrównanie istniejących dysproporcji, |
| --- | --- |

—

tytuł XVII w sprawie spójności gospodarczej i społecznej zakłada wyrównanie istniejących dysproporcji,

| — | tytuł XIX w sprawie ochrony środowiska naturalnego, szczególnie istotny dla usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym ze względu na ich zewnętrzne skutki. |
| --- | --- |

—

tytuł XIX w sprawie ochrony środowiska naturalnego, szczególnie istotny dla usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym ze względu na ich zewnętrzne skutki.

| 4.6 | Połączenie wymienionych artykułów pozwala na przyjęcie konkretnego aktu prawnego dotyczącego usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym, jako integralnej części dyrektywy ramowej dotyczącej wszystkich usług użyteczności publicznej, przy uwzględnieniu procesu ustanowienia rynku wewnętrznego i specyfiki tych usług oraz w poszanowaniu celów Traktatu. |
| --- | --- |

4.6

Połączenie wymienionych artykułów pozwala na przyjęcie konkretnego aktu prawnego dotyczącego usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym, jako integralnej części dyrektywy ramowej dotyczącej wszystkich usług użyteczności publicznej, przy uwzględnieniu procesu ustanowienia rynku wewnętrznego i specyfiki tych usług oraz w poszanowaniu celów Traktatu.

5.   Rozróżnienie między usługami użyteczności publicznej a usługami świadczonymi w ogólnym interesie gospodarczym

| 5.1 | W odróżnieniu od usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym, usługi użyteczności publicznej jako takie nie są wymieniane w traktatach. |
| --- | --- |

5.1

W odróżnieniu od usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym, usługi użyteczności publicznej jako takie nie są wymieniane w traktatach.

| 5.2 | Usługi użyteczności publicznej o charakterze pozagospodarczym nie są regulowane konkretnymi przepisami wspólnotowymi i nie podlegają zasadom dotyczącym rynku wewnętrznego, konkurencji i pomocy publicznej. Niemniej wpisują się w szereg nieodzownych dla społeczeństwa celów Unii Europejskiej (poszanowanie praw podstawowych, zwiększanie dobrobytu obywateli, sprawiedliwość społeczna, spójność społeczna itd.). Wynika z tego zatem, że Unia jest nie tylko zobowiązana do podnoszenia poziomu i jakości warunków życia na swym obszarze, ale ma również pewne obowiązki w odniesieniu do instrumentów służących wdrażaniu praw podstawowych i spójności społecznej, mianowicie usług użyteczności publicznej. Powinna zatem przynajmniej czuwać nad tym, by takie usługi były powszechnie dostępne, po rozsądnej cenie oraz by miały dobrą jakość. |
| --- | --- |

5.2

Usługi użyteczności publicznej o charakterze pozagospodarczym nie są regulowane konkretnymi przepisami wspólnotowymi i nie podlegają zasadom dotyczącym rynku wewnętrznego, konkurencji i pomocy publicznej. Niemniej wpisują się w szereg nieodzownych dla społeczeństwa celów Unii Europejskiej (poszanowanie praw podstawowych, zwiększanie dobrobytu obywateli, sprawiedliwość społeczna, spójność społeczna itd.). Wynika z tego zatem, że Unia jest nie tylko zobowiązana do podnoszenia poziomu i jakości warunków życia na swym obszarze, ale ma również pewne obowiązki w odniesieniu do instrumentów służących wdrażaniu praw podstawowych i spójności społecznej, mianowicie usług użyteczności publicznej. Powinna zatem przynajmniej czuwać nad tym, by takie usługi były powszechnie dostępne, po rozsądnej cenie oraz by miały dobrą jakość.

| 5.3 | Rozróżnienie między charakterem gospodarczym a jego brakiem pozostaje nieprecyzyjne i niepewne. Prawie wszystkie usługi użyteczności publicznej, nawet te nienastawione na przynoszenie dochodów lub realizowane na zasadzie wolontariatu, posiadają określoną wartość ekonomiczną, chociaż nie muszą podlegać z tego tytułu prawu konkurencji. Ponadto ta sama usługa może mieć jednocześnie charakter komercyjny i niekomercyjny. Podobnie usługa może posiadać charakter komercyjny, chociaż rynek nie jest w stanie jej świadczyć zgodnie z logiką i zasadami regulującymi usługi użyteczności publicznej. |
| --- | --- |

5.3

Rozróżnienie między charakterem gospodarczym a jego brakiem pozostaje nieprecyzyjne i niepewne. Prawie wszystkie usługi użyteczności publicznej, nawet te nienastawione na przynoszenie dochodów lub realizowane na zasadzie wolontariatu, posiadają określoną wartość ekonomiczną, chociaż nie muszą podlegać z tego tytułu prawu konkurencji. Ponadto ta sama usługa może mieć jednocześnie charakter komercyjny i niekomercyjny. Podobnie usługa może posiadać charakter komercyjny, chociaż rynek nie jest w stanie jej świadczyć zgodnie z logiką i zasadami regulującymi usługi użyteczności publicznej.

| 5.4 | Prowadzi to zatem do powstawania niejasności i sprzeczności między konkurencją a usługami użyteczności publicznej, których charakter gospodarczy lub też jego brak pozostaje przedmiotem interpretacji i zmian w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich, w wyniku czego:






  — | sytuacja wielu podmiotów świadczących usługi publiczne, zwłaszcza prowadzących działalność społeczną lub w sektorach niekomercyjnych, albo też na szczeblu lokalnym, jest niestabilna, |
| --- | --- | --- |

5.4

Prowadzi to zatem do powstawania niejasności i sprzeczności między konkurencją a usługami użyteczności publicznej, których charakter gospodarczy lub też jego brak pozostaje przedmiotem interpretacji i zmian w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich, w wyniku czego:

—

sytuacja wielu podmiotów świadczących usługi publiczne, zwłaszcza prowadzących działalność społeczną lub w sektorach niekomercyjnych, albo też na szczeblu lokalnym, jest niestabilna,

| — | usługodawcy narażeni są na ryzyko sankcji ze strony Komisji lub Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, |
| --- | --- |

—

usługodawcy narażeni są na ryzyko sankcji ze strony Komisji lub Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości,

| — | obywatele/konsumenci obawiają się zniknięcia usług publicznych. |
| --- | --- |

—

obywatele/konsumenci obawiają się zniknięcia usług publicznych.

| 5.5 | Ponadto wśród samych instytucji europejskich istnieją dwuznaczności terminologiczne. Dla Komisji pojęcie usługi użyteczności publicznej obejmuje wszystkie usługi użyteczności publicznej, niezależnie czy są komercyjne czy też nie, podczas gdy Parlament Europejski odnosi tę definicję tylko do usług użyteczności publicznej o charakterze pozagospodarczym. Komitet wnosi zatem, by poszczególne instytucje podjęły działania celem znalezienia wspólnego języka. |
| --- | --- |

5.5

Ponadto wśród samych instytucji europejskich istnieją dwuznaczności terminologiczne. Dla Komisji pojęcie usługi użyteczności publicznej obejmuje wszystkie usługi użyteczności publicznej, niezależnie czy są komercyjne czy też nie, podczas gdy Parlament Europejski odnosi tę definicję tylko do usług użyteczności publicznej o charakterze pozagospodarczym. Komitet wnosi zatem, by poszczególne instytucje podjęły działania celem znalezienia wspólnego języka.

6.   Wytyczne na przyszłość

| 6.1 | Po przeprowadzeniu referendów w sprawie traktatu konstytucyjnego, Rada Europejska ustanowiła okres refleksji nad najważniejszymi kwestiami europejskimi, w związku z czym społeczeństwo obywatelskie powinno stać się zdecydowanym i ofensywnym uczestnikiem, aby zagwarantować obecność efektywnych usług użyteczności publicznej i uczynić z nich jeden z głównych elementów tworzących Unię. |
| --- | --- |

6.1

Po przeprowadzeniu referendów w sprawie traktatu konstytucyjnego, Rada Europejska ustanowiła okres refleksji nad najważniejszymi kwestiami europejskimi, w związku z czym społeczeństwo obywatelskie powinno stać się zdecydowanym i ofensywnym uczestnikiem, aby zagwarantować obecność efektywnych usług użyteczności publicznej i uczynić z nich jeden z głównych elementów tworzących Unię.

| 6.2 | Należy zatem zadać sobie pytanie, jakie inicjatywy należy podjąć w Europie, aby osiągnąć wyważoną kombinację mechanizmów rynkowych i zadań spoczywających na usługach publicznych w dziedzinach, w których taka komplementarność: a) jest zbieżna z celami usług użyteczności publicznej; b) może stanowić wartość dodaną dla poprawy jakości życia obywateli europejskich zgodnie z logiką europejskiego modelu społecznego opierającego się na wzroście gospodarczym, tworzeniu nowych miejsc pracy i trwałym dobrobycie. |
| --- | --- |

6.2

Należy zatem zadać sobie pytanie, jakie inicjatywy należy podjąć w Europie, aby osiągnąć wyważoną kombinację mechanizmów rynkowych i zadań spoczywających na usługach publicznych w dziedzinach, w których taka komplementarność: a) jest zbieżna z celami usług użyteczności publicznej; b) może stanowić wartość dodaną dla poprawy jakości życia obywateli europejskich zgodnie z logiką europejskiego modelu społecznego opierającego się na wzroście gospodarczym, tworzeniu nowych miejsc pracy i trwałym dobrobycie.

| 6.3 | Jedną z głównych charakterystycznych cech europejskiego modelu społecznego jest dialog społeczny. Informowanie i angażowanie partnerów społecznych oraz innych podmiotów społeczeństwa obywatelskiego oraz zasięganie ich opinii, stanowią warunki niezbędne do utrzymania i udanej modernizacji europejskiego modelu społecznego. Celem jest stworzenie Europy socjalnej, opartej na korzystnym wzajemnym oddziaływaniu regulacji z dialogiem społecznym. |
| --- | --- |

6.3

Jedną z głównych charakterystycznych cech europejskiego modelu społecznego jest dialog społeczny. Informowanie i angażowanie partnerów społecznych oraz innych podmiotów społeczeństwa obywatelskiego oraz zasięganie ich opinii, stanowią warunki niezbędne do utrzymania i udanej modernizacji europejskiego modelu społecznego. Celem jest stworzenie Europy socjalnej, opartej na korzystnym wzajemnym oddziaływaniu regulacji z dialogiem społecznym.

| 6.4 | Zainteresowane strony na wszystkich szczeblach — władze krajowe, regionalne i lokalne, partnerzy społeczni, organizacje konsumentów i ochrony środowiska, podmioty gospodarki społecznej oraz organizacje działające na rzecz walki z wykluczeniem społecznym itd. — mają wraz z prawodawcami i usługodawcami do odegrania rolę w zapewnianiu funkcjonowania usług użyteczności publicznej. |
| --- | --- |

6.4

Zainteresowane strony na wszystkich szczeblach — władze krajowe, regionalne i lokalne, partnerzy społeczni, organizacje konsumentów i ochrony środowiska, podmioty gospodarki społecznej oraz organizacje działające na rzecz walki z wykluczeniem społecznym itd. — mają wraz z prawodawcami i usługodawcami do odegrania rolę w zapewnianiu funkcjonowania usług użyteczności publicznej.

| 6.5 | Należy zatem zagwarantować, że na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym regulowania usług użyteczności publicznej wspomniani powyżej uczestnicy będą włączeni we wszystkie etapy prac, to jest w organizowanie, określanie zasad, nadzorowanie, wdrażanie norm jakości i kontrolę opłacalności. |
| --- | --- |

6.5

Należy zatem zagwarantować, że na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym regulowania usług użyteczności publicznej wspomniani powyżej uczestnicy będą włączeni we wszystkie etapy prac, to jest w organizowanie, określanie zasad, nadzorowanie, wdrażanie norm jakości i kontrolę opłacalności.

| 6.6 | W odniesieniu do szczebla europejskiego, ilekroć dyrektywy sektorowe wywołują skutki społeczne w odniesieniu do warunków pracy i zatrudnienia, inicjatywa prawodawcza Komisji Europejskiej musi zostać poprzedzona przeprowadzeniem sformalizowanego europejskiego dialogu społecznego. |
| --- | --- |

6.6

W odniesieniu do szczebla europejskiego, ilekroć dyrektywy sektorowe wywołują skutki społeczne w odniesieniu do warunków pracy i zatrudnienia, inicjatywa prawodawcza Komisji Europejskiej musi zostać poprzedzona przeprowadzeniem sformalizowanego europejskiego dialogu społecznego.

| 6.7 | Innymi słowy, w przypadku regulowania usług ogólnego interesu gospodarczego należy stosować logikę art. 139 Traktatu WE, który nakłada na Komisję obowiązek konsultowania się z organizacjami pracowników i pracodawców w kwestiach związanych z wymiarem społecznym proponowanych polityk, również na szczeblu sektorowym. |
| --- | --- |

6.7

Innymi słowy, w przypadku regulowania usług ogólnego interesu gospodarczego należy stosować logikę art. 139 Traktatu WE, który nakłada na Komisję obowiązek konsultowania się z organizacjami pracowników i pracodawców w kwestiach związanych z wymiarem społecznym proponowanych polityk, również na szczeblu sektorowym.

| 6.8 | W ten sposób komitety ds. sformalizowanego sektorowego dialogu społecznego staną się gwarantami promowania sektorowego i międzysektorowego dialogu społecznego, który powinien prowadzić do zawarcia europejskich układów zbiorowych stosowanych w celu ochrony praw pracowniczych i zatrudnienia w obliczu dumpingu społecznego i zatrudniania pracowników niewykwalifikowanych. |
| --- | --- |

6.8

W ten sposób komitety ds. sformalizowanego sektorowego dialogu społecznego staną się gwarantami promowania sektorowego i międzysektorowego dialogu społecznego, który powinien prowadzić do zawarcia europejskich układów zbiorowych stosowanych w celu ochrony praw pracowniczych i zatrudnienia w obliczu dumpingu społecznego i zatrudniania pracowników niewykwalifikowanych.

| 6.9 | Nie powinno to jednak zwalniać Komisji z obowiązku przeprowadzania analizy oddziaływania na funkcjonowanie usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym każdego wniosku mającego na celu zmianę instrumentu sektorowego prawa wspólnotowego lub ustanowienie nowego instrumentu w dziedzinie usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym. |
| --- | --- |

6.9

Nie powinno to jednak zwalniać Komisji z obowiązku przeprowadzania analizy oddziaływania na funkcjonowanie usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym każdego wniosku mającego na celu zmianę instrumentu sektorowego prawa wspólnotowego lub ustanowienie nowego instrumentu w dziedzinie usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym.

7.   Tworzenie europejskiej koncepcji usług użyteczności publicznej

| 7.1 | Europa, do której aspirują obywatele, jest wspólną przestrzenią życia, powiązaną z kwestiami jakości życia, solidarności, zatrudnienia, tworzenia dóbr, które nie są wyłącznie dobrami materialnymi. Usługi użyteczności publicznej stanowią niezbędne narzędzie do osiągnięcia tego celu. |
| --- | --- |

7.1

Europa, do której aspirują obywatele, jest wspólną przestrzenią życia, powiązaną z kwestiami jakości życia, solidarności, zatrudnienia, tworzenia dóbr, które nie są wyłącznie dobrami materialnymi. Usługi użyteczności publicznej stanowią niezbędne narzędzie do osiągnięcia tego celu.

| 7.2 | Należy zatem ustanowić na poziomie Wspólnoty podstawowe zasady, które miałyby zastosowanie do wszystkich usług użyteczności publicznej i byłyby określone w jednej dyrektywie ramowej, a w razie potrzeby w poszczególnych dyrektywach sektorowych. |
| --- | --- |

7.2

Należy zatem ustanowić na poziomie Wspólnoty podstawowe zasady, które miałyby zastosowanie do wszystkich usług użyteczności publicznej i byłyby określone w jednej dyrektywie ramowej, a w razie potrzeby w poszczególnych dyrektywach sektorowych.

| 7.3 | Przyjęcie jednej horyzontalnej dyrektywy ramowej jest niezbędne do zapewnienia podmiotom zobowiązanym do zarządzania usługami użyteczności publicznej, o charakterze gospodarczym i pozagospodarczym, a także władzom publicznym, koniecznego bezpieczeństwa prawnego oraz do udzielenia niezbędnych gwarancji użytkownikom i konsumentom. |
| --- | --- |

7.3

Przyjęcie jednej horyzontalnej dyrektywy ramowej jest niezbędne do zapewnienia podmiotom zobowiązanym do zarządzania usługami użyteczności publicznej, o charakterze gospodarczym i pozagospodarczym, a także władzom publicznym, koniecznego bezpieczeństwa prawnego oraz do udzielenia niezbędnych gwarancji użytkownikom i konsumentom.

8.   Cele usług użyteczności publicznej

| 8.1 | Usługi użyteczności publicznej, zgodnie z pełnioną przez nie rolą filaru europejskiego modelu społecznego i społecznej gospodarki rynkowej, poprzez interakcje i włączenie postępu gospodarczego i społecznego, powinny:






  — | gwarantować prawo dostępu każdego mieszkańca do towarów i usług podstawowych (prawo do edukacji, zdrowia, bezpieczeństwa, zatrudnienia, energii, wody, transportu, komunikacji itp.), |
| --- | --- | --- |

8.1

Usługi użyteczności publicznej, zgodnie z pełnioną przez nie rolą filaru europejskiego modelu społecznego i społecznej gospodarki rynkowej, poprzez interakcje i włączenie postępu gospodarczego i społecznego, powinny:

—

gwarantować prawo dostępu każdego mieszkańca do towarów i usług podstawowych (prawo do edukacji, zdrowia, bezpieczeństwa, zatrudnienia, energii, wody, transportu, komunikacji itp.),

| — | zapewniać spójność gospodarczą, społeczną i kulturową, |
| --- | --- |

—

zapewniać spójność gospodarczą, społeczną i kulturową,

| — | czuwać nad sprawiedliwością i integracją społeczną, tworzyć więzy solidarności, promować ogólny interes wspólnoty, |
| --- | --- |

—

czuwać nad sprawiedliwością i integracją społeczną, tworzyć więzy solidarności, promować ogólny interes wspólnoty,

| — | stwarzać warunki do zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

—

stwarzać warunki do zrównoważonego rozwoju.

9.   Definicja interesu ogólnego

| 9.1 | Przede wszystkim należy stworzyć ramy instytucjonalne jako solidną podstawę celem osiągnięcia stabilności prawnej w odniesieniu do rozróżnienia, w rozumieniu Karty, między usługami świadczonymi w ogólnym interesie gospodarczym a usługami użyteczności publicznej nieposiadającymi charakteru gospodarczego, biorąc pod uwagę fakt, że Karta nie wymaga, by reguły konkurencji i zasady pomocy publicznej miały zastosowanie do tych ostatnich. |
| --- | --- |

9.1

Przede wszystkim należy stworzyć ramy instytucjonalne jako solidną podstawę celem osiągnięcia stabilności prawnej w odniesieniu do rozróżnienia, w rozumieniu Karty, między usługami świadczonymi w ogólnym interesie gospodarczym a usługami użyteczności publicznej nieposiadającymi charakteru gospodarczego, biorąc pod uwagę fakt, że Karta nie wymaga, by reguły konkurencji i zasady pomocy publicznej miały zastosowanie do tych ostatnich.

| 9.2 | Wobec trudności ze sprecyzowaniem tego pojęcia w sposób wyczerpujący oraz ryzyka, jakie niesie ze sobą podejście zbyt restrykcyjne, definicja powinna skupiać się na szczególnym zadaniu przedmiotowych usług i na wymogach (obowiązkach z tytułu świadczenia usług publicznych) na nie nałożonych w celu wywiązania się z niego, które powinny być precyzyjnie określone. |
| --- | --- |

9.2

Wobec trudności ze sprecyzowaniem tego pojęcia w sposób wyczerpujący oraz ryzyka, jakie niesie ze sobą podejście zbyt restrykcyjne, definicja powinna skupiać się na szczególnym zadaniu przedmiotowych usług i na wymogach (obowiązkach z tytułu świadczenia usług publicznych) na nie nałożonych w celu wywiązania się z niego, które powinny być precyzyjnie określone.

| 9.3 | Oznacza to, że w przypadku konfliktu skuteczna realizacja zadania związanego z interesem ogólnym przeważa, zgodnie z art. 86 ust. 2 TWE, nad stosowaniem reguł konkurencji zgodnie z orzecznictwem wspólnotowym. |
| --- | --- |

9.3

Oznacza to, że w przypadku konfliktu skuteczna realizacja zadania związanego z interesem ogólnym przeważa, zgodnie z art. 86 ust. 2 TWE, nad stosowaniem reguł konkurencji zgodnie z orzecznictwem wspólnotowym.

10.   Rola krajowych władz publicznych

| 10.1 | Zgodnie z zasadą pomocniczości każde państwo członkowskie powinno posiadać swobodę w zakresie rozróżnienia między usługami świadczonymi w ogólnym interesie gospodarczym a usługami użyteczności publicznej nieposiadającymi charakteru gospodarczego. W przypadku oczywistego błędu w ocenie, to Komisja powinna być uprawniona do podjęcia działania. |
| --- | --- |

10.1

Zgodnie z zasadą pomocniczości każde państwo członkowskie powinno posiadać swobodę w zakresie rozróżnienia między usługami świadczonymi w ogólnym interesie gospodarczym a usługami użyteczności publicznej nieposiadającymi charakteru gospodarczego. W przypadku oczywistego błędu w ocenie, to Komisja powinna być uprawniona do podjęcia działania.

| 10.2 | Państwa członkowskie muszą zatem mieć możliwość określenia w drodze urzędowego aktu (o którym miałyby być powiadomione instytucje europejskie) rodzajów usług związanych z wykonywaniem uprawnień państwowych objętych nadrzędnymi potrzebami interesu publicznego, lub świadczonych w interesie krajowym, regionalnym lub lokalnym, które nie są usługami świadczonymi w ogólnym interesie gospodarczym i nie podlegają zakresowi stosowania zasad konkurencji i pomocy publicznej. |
| --- | --- |

10.2

Państwa członkowskie muszą zatem mieć możliwość określenia w drodze urzędowego aktu (o którym miałyby być powiadomione instytucje europejskie) rodzajów usług związanych z wykonywaniem uprawnień państwowych objętych nadrzędnymi potrzebami interesu publicznego, lub świadczonych w interesie krajowym, regionalnym lub lokalnym, które nie są usługami świadczonymi w ogólnym interesie gospodarczym i nie podlegają zakresowi stosowania zasad konkurencji i pomocy publicznej.

| 10.3 | Bez uszczerbku dla swobody dokonywania wyboru przez władze krajowe Komitet uważa, że usługi świadczone w interesie krajowym, regionalnym lub lokalnym powinny obejmować usługi związane z obowiązkowym systemem szkolnictwa, ochroną zdrowia i opieką społeczną, działalnością kulturalną, charytatywną, niezależnie czy będą one miały charakter społeczny czy też świadczone będą na zasadzie solidarności lub w oparciu o darowizny, jak również usługi audiowizualne i usługi w zakresie dostarczania wody i gospodarowania ściekami. |
| --- | --- |

10.3

Bez uszczerbku dla swobody dokonywania wyboru przez władze krajowe Komitet uważa, że usługi świadczone w interesie krajowym, regionalnym lub lokalnym powinny obejmować usługi związane z obowiązkowym systemem szkolnictwa, ochroną zdrowia i opieką społeczną, działalnością kulturalną, charytatywną, niezależnie czy będą one miały charakter społeczny czy też świadczone będą na zasadzie solidarności lub w oparciu o darowizny, jak również usługi audiowizualne i usługi w zakresie dostarczania wody i gospodarowania ściekami.

| 10.4 | Jeżeli chodzi o inne usługi, dyrektywa ramowa w sprawie usług użyteczności publicznej oraz przepisy sektorowe powinny wyraźnie określać zasady i sposoby regulowania uzupełniające powszechne prawo konkurencji; taka definicja prawna powinna umożliwić dostosowanie wymogów w zależności od rozwoju potrzeb oraz obaw użytkowników i konsumentów, a także zmian związanych ze środowiskiem gospodarczym i technologicznym. |
| --- | --- |

10.4

Jeżeli chodzi o inne usługi, dyrektywa ramowa w sprawie usług użyteczności publicznej oraz przepisy sektorowe powinny wyraźnie określać zasady i sposoby regulowania uzupełniające powszechne prawo konkurencji; taka definicja prawna powinna umożliwić dostosowanie wymogów w zależności od rozwoju potrzeb oraz obaw użytkowników i konsumentów, a także zmian związanych ze środowiskiem gospodarczym i technologicznym.

| 10.5 | EKES uważa, że szczególny status zasobów wodnych, trwałość i ciągłość usług związanych z jej dystrybucją oraz polityka inwestycyjna i taryfowa sprawiają, że kwestia sektora wód leży w zakresie interesu ogólnego i że sektor ten nie kwalifikuje się do systematycznej liberalizacji w Europie. |
| --- | --- |

10.5

EKES uważa, że szczególny status zasobów wodnych, trwałość i ciągłość usług związanych z jej dystrybucją oraz polityka inwestycyjna i taryfowa sprawiają, że kwestia sektora wód leży w zakresie interesu ogólnego i że sektor ten nie kwalifikuje się do systematycznej liberalizacji w Europie.

| 10.6 | Tak określone ramy prawne powinny zatem gwarantować istnienie usług użyteczności publicznej, swobodę określania i organizacji dla państw członkowskich lub samorządów lokalnych, swobodę wyboru metod zarządzania (6) i finansowania, zasad i granic działania Wspólnoty, oceny wyników, praw konsumentów i użytkowników oraz minimalnego zakresu zadań i obowiązków z tytułu świadczenia usług publicznych. |
| --- | --- |

10.6

Tak określone ramy prawne powinny zatem gwarantować istnienie usług użyteczności publicznej, swobodę określania i organizacji dla państw członkowskich lub samorządów lokalnych, swobodę wyboru metod zarządzania (6) i finansowania, zasad i granic działania Wspólnoty, oceny wyników, praw konsumentów i użytkowników oraz minimalnego zakresu zadań i obowiązków z tytułu świadczenia usług publicznych.

| 10.7 | Zobowiązania z tytułu świadczenia usług publicznych znajdujące wyraz w obowiązkach, które państwa członkowskie nakładają na siebie lub na usługodawców, obejmują głównie równy i powszechny dostęp do usług, brak jakiejkolwiek dyskryminacji, ciągłość świadczenia usług, jakość, przejrzystość, bezpieczeństwo i zdolność dostosowania do niezbędnych zmian. |
| --- | --- |

10.7

Zobowiązania z tytułu świadczenia usług publicznych znajdujące wyraz w obowiązkach, które państwa członkowskie nakładają na siebie lub na usługodawców, obejmują głównie równy i powszechny dostęp do usług, brak jakiejkolwiek dyskryminacji, ciągłość świadczenia usług, jakość, przejrzystość, bezpieczeństwo i zdolność dostosowania do niezbędnych zmian.

| 10.8 | Zgodnie z art. 295 Traktatu, który nie przesądza o charakterze publicznym lub prywatnym metody zarządzania usługami świadczonymi w ogólnym interesie gospodarczym i nie zachęca państw członkowskich do liberalizacji usług, Komitet nakłania do przyjmowania jak najbardziej zróżnicowanych form zarządzania i partnerstwa między władzami publicznymi, podmiotami odpowiedzialnymi za świadczenie usług, partnerami społecznymi oraz użytkownikami i konsumentami. |
| --- | --- |

10.8

Zgodnie z art. 295 Traktatu, który nie przesądza o charakterze publicznym lub prywatnym metody zarządzania usługami świadczonymi w ogólnym interesie gospodarczym i nie zachęca państw członkowskich do liberalizacji usług, Komitet nakłania do przyjmowania jak najbardziej zróżnicowanych form zarządzania i partnerstwa między władzami publicznymi, podmiotami odpowiedzialnymi za świadczenie usług, partnerami społecznymi oraz użytkownikami i konsumentami.

11.   Regulacje

| 11.1 | Regulacja jest procesem dynamicznym, który podlega zmianom wraz z rozwojem rynku i zmianami w przemyśle. |
| --- | --- |

11.1

Regulacja jest procesem dynamicznym, który podlega zmianom wraz z rozwojem rynku i zmianami w przemyśle.

| 11.2 | Sposób funkcjonowania konkurencji na zliberalizowanym rynku zależy od cech sektora; może przybrać formę przetargów, partnerstw publiczno-prywatnych, kontroli cen, zapobiegania dyskryminacji w dostępie do sieci lub tworzeniu się konkurencji między sieciami. |
| --- | --- |

11.2

Sposób funkcjonowania konkurencji na zliberalizowanym rynku zależy od cech sektora; może przybrać formę przetargów, partnerstw publiczno-prywatnych, kontroli cen, zapobiegania dyskryminacji w dostępie do sieci lub tworzeniu się konkurencji między sieciami.

| 11.3 | Porównanie różnych systemów regulacji w państwach członkowskich wykazuje, że żaden model nie może zostać uznany za wzorcowy, gdyż zawsze jest powiązany z kontekstem historycznym, instytucjami i tradycjami każdego kraju, sytuacją w poszczególnych sektorach lub geograficzną oraz rozwojem technologicznym konkretnego sektora. |
| --- | --- |

11.3

Porównanie różnych systemów regulacji w państwach członkowskich wykazuje, że żaden model nie może zostać uznany za wzorcowy, gdyż zawsze jest powiązany z kontekstem historycznym, instytucjami i tradycjami każdego kraju, sytuacją w poszczególnych sektorach lub geograficzną oraz rozwojem technologicznym konkretnego sektora.

| 11.4 | Chodzi zatem o pogodzenie poszanowania różnorodności w sposobach regulacji związanych z kontekstem historycznym, tradycjami i instytucjami oraz rodzajami usług z precyzyjnymi celami wspólnotowymi oraz ograniczonymi wspólnymi zasadami, aby otrzymać zróżnicowane wyniki i promować większą skuteczność na szczeblu transeuropejskim, transgranicznym, krajowym, regionalnym, gminnym lub lokalnym. |
| --- | --- |

11.4

Chodzi zatem o pogodzenie poszanowania różnorodności w sposobach regulacji związanych z kontekstem historycznym, tradycjami i instytucjami oraz rodzajami usług z precyzyjnymi celami wspólnotowymi oraz ograniczonymi wspólnymi zasadami, aby otrzymać zróżnicowane wyniki i promować większą skuteczność na szczeblu transeuropejskim, transgranicznym, krajowym, regionalnym, gminnym lub lokalnym.

| 11.5 | Chociaż wymiana handlowa i koordynacja na szczeblu wspólnotowym jest traktowana w sposób uprzywilejowany, na szczeblu europejskim nie powinno się narzucać jednego tylko rozwiązania, natomiast określanie odpowiedniego sposobu regulacji usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym należy do państw członkowskich, które wypełniają to zadanie z poszanowaniem zasady pomocniczości i neutralności wobec publicznego lub prywatnego charakteru metody zarządzania daną usługą. |
| --- | --- |

11.5

Chociaż wymiana handlowa i koordynacja na szczeblu wspólnotowym jest traktowana w sposób uprzywilejowany, na szczeblu europejskim nie powinno się narzucać jednego tylko rozwiązania, natomiast określanie odpowiedniego sposobu regulacji usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym należy do państw członkowskich, które wypełniają to zadanie z poszanowaniem zasady pomocniczości i neutralności wobec publicznego lub prywatnego charakteru metody zarządzania daną usługą.

12.   Ocena

| 12.1 | Zmienny charakter usług użyteczności publicznej, cele im przypisane i ich znaczenie w realizacji strategii lizbońskiej sprawiają, że koniecznością staje się przeprowadzanie regularnej oceny nie tylko w przypadku usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym regulowanych na poziomie wspólnotowym, lecz również usług użyteczności publicznej w odniesieniu do celów Unii (poszanowanie praw podstawowych, promowanie dobrobytu obywateli, sprawiedliwość społeczna, spójność społeczna itp.). |
| --- | --- |

12.1

Zmienny charakter usług użyteczności publicznej, cele im przypisane i ich znaczenie w realizacji strategii lizbońskiej sprawiają, że koniecznością staje się przeprowadzanie regularnej oceny nie tylko w przypadku usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym regulowanych na poziomie wspólnotowym, lecz również usług użyteczności publicznej w odniesieniu do celów Unii (poszanowanie praw podstawowych, promowanie dobrobytu obywateli, sprawiedliwość społeczna, spójność społeczna itp.).

| 12.2 | Komitet nie podziela zatem zdania Komisji (7), że usługi użyteczności publicznej nieposiadające gospodarczego charakteru powinny zostać wyłączone z horyzontalnej oceny wyników w zakresie usług użyteczności publicznej. |
| --- | --- |

12.2

Komitet nie podziela zatem zdania Komisji (7), że usługi użyteczności publicznej nieposiadające gospodarczego charakteru powinny zostać wyłączone z horyzontalnej oceny wyników w zakresie usług użyteczności publicznej.

| 12.3 | Ocena taka powinna służyć zwiększeniu skuteczności usług użyteczności publicznej i ich dostosowaniu do zmian potrzeb obywateli i przedsiębiorstw oraz dostarczać władzom publicznym informacje pozwalające na dokonanie trafnych wyborów. |
| --- | --- |

12.3

Ocena taka powinna służyć zwiększeniu skuteczności usług użyteczności publicznej i ich dostosowaniu do zmian potrzeb obywateli i przedsiębiorstw oraz dostarczać władzom publicznym informacje pozwalające na dokonanie trafnych wyborów.

| 12.4 | Parlament Europejski zwrócił się do Komisji (8) z wnioskiem o zorganizowanie debaty między różnymi działającymi forami (Komitetem Ekonomiczno-Społecznym, Komitetem Regionów, organizacjami dialogu społecznego, stowarzyszeniami podejmującymi inicjatywy w sprawie usług użyteczności publicznej i organizacjami konsumenckimi). Wyniki tej debaty powinny zostać uwzględnione i służyć do określenia kierunków rocznej oceny horyzontalnej, która również powinna zostać poddana dyskusji. |
| --- | --- |

12.4

Parlament Europejski zwrócił się do Komisji (8) z wnioskiem o zorganizowanie debaty między różnymi działającymi forami (Komitetem Ekonomiczno-Społecznym, Komitetem Regionów, organizacjami dialogu społecznego, stowarzyszeniami podejmującymi inicjatywy w sprawie usług użyteczności publicznej i organizacjami konsumenckimi). Wyniki tej debaty powinny zostać uwzględnione i służyć do określenia kierunków rocznej oceny horyzontalnej, która również powinna zostać poddana dyskusji.

| 12.5 | Zakłada to, że zobowiązanie podjęte przez Komisję w komunikacie COM(2002) 331 w zakresie włączenia społeczeństwa obywatelskiego do oceny horyzontalnej wyników usług użyteczności publicznej, zwłaszcza poprzez wprowadzenie stałego mechanizmu umożliwiającego monitorowanie opinii obywateli i zmiany tych opinii nie pozostaje martwym zapisem i, zdaniem Komisji, w konkretnych kwestiach prowadzone będą konsultacje ad hoc z zainteresowanymi stronami, w tym z partnerami społecznymi. |
| --- | --- |

12.5

Zakłada to, że zobowiązanie podjęte przez Komisję w komunikacie COM(2002) 331 w zakresie włączenia społeczeństwa obywatelskiego do oceny horyzontalnej wyników usług użyteczności publicznej, zwłaszcza poprzez wprowadzenie stałego mechanizmu umożliwiającego monitorowanie opinii obywateli i zmiany tych opinii nie pozostaje martwym zapisem i, zdaniem Komisji, w konkretnych kwestiach prowadzone będą konsultacje ad hoc z zainteresowanymi stronami, w tym z partnerami społecznymi.

| 12.6 | Unia Europejska będzie musiała zatem zwiększyć dynamikę tej oceny, w poszanowaniu zasady pomocniczości, i poprzez opracowanie, w ramach dialogu z przedstawicielami zainteresowanych stron, na podstawie wspólnych wskaźników, metody oceny zharmonizowanej na szczeblu europejskim. |
| --- | --- |

12.6

Unia Europejska będzie musiała zatem zwiększyć dynamikę tej oceny, w poszanowaniu zasady pomocniczości, i poprzez opracowanie, w ramach dialogu z przedstawicielami zainteresowanych stron, na podstawie wspólnych wskaźników, metody oceny zharmonizowanej na szczeblu europejskim.

| 12.7 | Taka metoda oceny powinna uwzględniać nie tylko wyniki czysto gospodarcze, lecz również oddziaływanie społeczne i wpływ na środowisko, a także zachowanie interesu ogólnego w dłuższej perspektywie. |
| --- | --- |

12.7

Taka metoda oceny powinna uwzględniać nie tylko wyniki czysto gospodarcze, lecz również oddziaływanie społeczne i wpływ na środowisko, a także zachowanie interesu ogólnego w dłuższej perspektywie.

| 12.8 | Użytkownicy, do których skierowane są usługi użyteczności publicznej o charakterze gospodarczym i pozagospodarczym będą zatem dysponować środkami pozwalającymi wyrazić ich potrzeby i aspiracje, zwłaszcza poprzez uczestnictwo za pośrednictwem swoich przedstawicieli w opracowywaniu metod oceny i analizy wyników. |
| --- | --- |

12.8

Użytkownicy, do których skierowane są usługi użyteczności publicznej o charakterze gospodarczym i pozagospodarczym będą zatem dysponować środkami pozwalającymi wyrazić ich potrzeby i aspiracje, zwłaszcza poprzez uczestnictwo za pośrednictwem swoich przedstawicieli w opracowywaniu metod oceny i analizy wyników.

| 12.9 | W związku z powyższym EKES proponuje utworzenie centrum monitorowania dla celów oceny usług użyteczności publicznej o charakterze gospodarczym i pozagospodarczym, składające się z przedstawicieli politycznych Parlamentu Europejskiego, Komitetu Regionów i przedstawicieli zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego z Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego. |
| --- | --- |

12.9

W związku z powyższym EKES proponuje utworzenie centrum monitorowania dla celów oceny usług użyteczności publicznej o charakterze gospodarczym i pozagospodarczym, składające się z przedstawicieli politycznych Parlamentu Europejskiego, Komitetu Regionów i przedstawicieli zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego z Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego.

| 12.10 | W skład centrum monitorowania powinien wchodzić komitet kierujący, zajmujący się określaniem procedury oceny, wyborem organizacji, którym będzie powierzane opracowanie analiz, badaniem i opiniowaniem raportów. Komitet ten będzie mógł współpracować z radą naukową, która będzie badać stosowaną metodologię i udzielać zaleceń w tej dziedzinie. Komitet kierujący będzie gwarantować, że raporty oceniające będą prezentowane i omawiane na forum publicznym we wszystkich państwach członkowskich, przy udziale wszystkich zainteresowanych stron. Oznacza to, że raporty oceniające będą dostępne we wszystkich językach roboczych Unii. |
| --- | --- |

12.10

W skład centrum monitorowania powinien wchodzić komitet kierujący, zajmujący się określaniem procedury oceny, wyborem organizacji, którym będzie powierzane opracowanie analiz, badaniem i opiniowaniem raportów. Komitet ten będzie mógł współpracować z radą naukową, która będzie badać stosowaną metodologię i udzielać zaleceń w tej dziedzinie. Komitet kierujący będzie gwarantować, że raporty oceniające będą prezentowane i omawiane na forum publicznym we wszystkich państwach członkowskich, przy udziale wszystkich zainteresowanych stron. Oznacza to, że raporty oceniające będą dostępne we wszystkich językach roboczych Unii.

13.   Finansowanie

| 13.1 | Pewność finansowania w dłuższej perspektywie w odniesieniu do inwestycji i obowiązków wynikających z tytułu świadczenia usług publicznych jest zasadniczym elementem gwarancji powszechnego dostępu na całym terytorium Unii do wysokiej jakości usług użyteczności publicznej po przystępnych cenach. |
| --- | --- |

13.1

Pewność finansowania w dłuższej perspektywie w odniesieniu do inwestycji i obowiązków wynikających z tytułu świadczenia usług publicznych jest zasadniczym elementem gwarancji powszechnego dostępu na całym terytorium Unii do wysokiej jakości usług użyteczności publicznej po przystępnych cenach.

| 13.2 | Interes ogólny i obowiązki wynikające z tytułu świadczenia usług publicznych nałożone przez organ publiczny na jeden lub kilka podmiotów świadczących usługi w ogólnym interesie gospodarczym na określonych warunkach i według określonych zasad wymagają zastosowania odpowiednich metod finansowania. |
| --- | --- |

13.2

Interes ogólny i obowiązki wynikające z tytułu świadczenia usług publicznych nałożone przez organ publiczny na jeden lub kilka podmiotów świadczących usługi w ogólnym interesie gospodarczym na określonych warunkach i według określonych zasad wymagają zastosowania odpowiednich metod finansowania.

| 13.3 | Państwa członkowskie powinny zatem zapewnić długoterminowe finansowanie inwestycji niezbędnych do zachowania ciągłości i trwałości usług, jak również odpowiednie rekompensaty wynikające z obowiązków związanych ze świadczeniem usług publicznych lub usług powszechnych; zasady wspólnotowe powinny zaś wspierać, a nie ograniczać takie zabezpieczenia finansowania. |
| --- | --- |

13.3

Państwa członkowskie powinny zatem zapewnić długoterminowe finansowanie inwestycji niezbędnych do zachowania ciągłości i trwałości usług, jak również odpowiednie rekompensaty wynikające z obowiązków związanych ze świadczeniem usług publicznych lub usług powszechnych; zasady wspólnotowe powinny zaś wspierać, a nie ograniczać takie zabezpieczenia finansowania.

| 13.4 | Brak dyrektywy europejskiej w sprawie definicji, organizacji i finansowania obowiązków z tytułu świadczenia usług publicznych pozostawia państwom członkowskim dużą swobodę wyboru metod finansowania zgodnie z zasadą pomocniczości i proporcjonalności. |
| --- | --- |

13.4

Brak dyrektywy europejskiej w sprawie definicji, organizacji i finansowania obowiązków z tytułu świadczenia usług publicznych pozostawia państwom członkowskim dużą swobodę wyboru metod finansowania zgodnie z zasadą pomocniczości i proporcjonalności.

| 13.5 | Państwa członkowskie powinny mieć szeroki dostęp do różnych metod finansowania zadań i obowiązków z tytułu świadczenia usług publicznych, takich jak bezpośrednie rekompensaty z budżetu państwa lub władz regionalnych i lokalnych, transfery finansowe oparte na solidarności społecznej lub terytorialnej między sposobami wykorzystania czy też użytkownikami, wkłady usługodawców i użytkowników, środki z tytułu podatków, wyłączne prawa itp., łączone instrumenty finansowania publicznego i prywatnego (partnerstwo publiczno-prywatne), przede wszystkim w dziedzinie infrastruktury publicznej pozyskującej dochody ze swojej eksploatacji. |
| --- | --- |

13.5

Państwa członkowskie powinny mieć szeroki dostęp do różnych metod finansowania zadań i obowiązków z tytułu świadczenia usług publicznych, takich jak bezpośrednie rekompensaty z budżetu państwa lub władz regionalnych i lokalnych, transfery finansowe oparte na solidarności społecznej lub terytorialnej między sposobami wykorzystania czy też użytkownikami, wkłady usługodawców i użytkowników, środki z tytułu podatków, wyłączne prawa itp., łączone instrumenty finansowania publicznego i prywatnego (partnerstwo publiczno-prywatne), przede wszystkim w dziedzinie infrastruktury publicznej pozyskującej dochody ze swojej eksploatacji.

| 13.6 | Zważywszy na to, że sposoby finansowania zależą w dużej mierze od państw członkowskich lub sektorów, a te podlegają ciągłym zmianom w wyniku rozwoju technologicznego, Komitet uważa, że nie należy ograniczać na szczeblu wspólnotowym możliwych źródeł finansowania lub traktować w sposób uprzywilejowany jednego z nich, lecz powinno się zapewnić państwom członkowskim elastyczność decyzji na szczeblu krajowym, regionalnym lub lokalnym co do sposobu finansowania usług, za które ponoszą odpowiedzialność, podejmowanej w oparciu o priorytety polityczne i oszacowanie ekonomicznej stopy zwrotu. |
| --- | --- |

13.6

Zważywszy na to, że sposoby finansowania zależą w dużej mierze od państw członkowskich lub sektorów, a te podlegają ciągłym zmianom w wyniku rozwoju technologicznego, Komitet uważa, że nie należy ograniczać na szczeblu wspólnotowym możliwych źródeł finansowania lub traktować w sposób uprzywilejowany jednego z nich, lecz powinno się zapewnić państwom członkowskim elastyczność decyzji na szczeblu krajowym, regionalnym lub lokalnym co do sposobu finansowania usług, za które ponoszą odpowiedzialność, podejmowanej w oparciu o priorytety polityczne i oszacowanie ekonomicznej stopy zwrotu.

| 13.7 | Niemniej, biorąc pod uwagę ograniczone możliwości finansowania w niektórych nowych państwach członkowskich, Unia powinna im udostępnić środki niezbędne do promowania rozwoju efektywnych usług użyteczności publicznej o charakterze gospodarczym i pozagospodarczym. |
| --- | --- |

13.7

Niemniej, biorąc pod uwagę ograniczone możliwości finansowania w niektórych nowych państwach członkowskich, Unia powinna im udostępnić środki niezbędne do promowania rozwoju efektywnych usług użyteczności publicznej o charakterze gospodarczym i pozagospodarczym.

Bruksela, 6 lipca 2006 r.

Przewodnicząca

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Artykuł III-166 ust. 2 Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy jest prawie dokładnym cytatem art. 86 ust. 2 (z niewielkimi zmianami) Traktatu WE

1

(2)  Por. wyroki „Poste Italiane”, „Corbeau”, „Commune d'Almelo”, „Glöckner” i „Altmark”

2

(3)  Por. wyrok „Glöckner” z 25.10.2001

3

(4)  Wyrok „Altmark” z 24.7.2003

4

(5)  Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie usług użyteczności publicznej, opinia z inicjatywy własnej, DzU C 241 z 07/10/2002 s. 0119-0127; opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie Zielonej księgi nt. usług użyteczności publicznej COM(2003) 270 końcowy, DzU C 80 z 30/3/2004 s. 0066-0076; opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie Białej księgi nt. usług użyteczności publicznej COM(2004) 374 final, DzU C 221 z 8/9/2005 s. 0017-0021.

5

(6)  Art. 295 Traktatu WE dotyczy zasady neutralności w odniesieniu do własności publicznej lub prywatnej przedsiębiorstw. COM(2004) 374 końcowy z 12. 5.2004 r.

6

(7)  COM(2002) 331, pkt 3.2

7

(8)  Sprawozdanie PE A5/0361/2001; sprawozdanie Wernera Langena z 17 października 2001 r.

8

---